Ұйымның табыстарының есебі мен аудиті

КІРІСПЕ 3

1 ҰЙЫМ ҚЫЗМЕТІНІҢ СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ТАБЫСТАР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
1.1 Табыс түсінігі және экономикалық мәні 6
1.2 «ДПО Алматы» ЖШС қызметінің сипаттамасы 13
1.3 Ұйымның есеп саясаты . табыстар есебін ұйымдастырудың негізі 22

2 ҰЙЫМДАҒЫ ТАБЫСТАР ЕСЕБІНІҢ ЖҮРГІЗІЛУІ
2.1 Негізгі табыстар есебі 31
2.2 Басқа да табыстар есебі 38
2.3 «ДПО Алматы» ЖШС.нің табыстарының есебі 44

3 ТАБЫСТАР ЕСЕБІНІҢ АУДИТІ
3.1 Табыстар есебі аудитінің ұйымдастырылуы 51
3.2 Табыстар есебі аудитінің әдістемесі 57


ҚОРЫТЫНДЫ 64
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ 66
Еліміздің жағдайын жақсарту, эконикамызды одан ары көтеру мемлекеттік тұрғыдан бақылауға алынған мәселер күн тәртібінде бірінші кезекке қойылып отыр.
Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Еліміздің егемендік алып, өз алдына ел болғанына да біраз уақыт өтті. Осы жылдардың аралығында көптеген өзгерістер орын алды. Кеңестер Одағы тұсында жоспарлы экономика жолымен дамып келген шаруашылықтарды нарықтық жолға көшіруге тура келді. Осыған сәйкес ұйымдардағы бухгалтерлік есеп пен аудит жұмысына өзгерістер енгізу, қайта құру, әдістерін ұйымның ерекшеліктеріне сай халықаралық стандарттардың талабына сәйкес жүргізу керектігі анық байқалды.
Соған орай 2007 жылы ақпанда “Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жөнінде” Қазақстан Республикасының Заңы күшіне енді. Сондай-ақ бухгалтерлік есеп жүргізу халықаралық стандарттарға барынша жақындастырылуда және де Бас шоттар жоспарының орнына Типтік шоттар жоспары енгізілді. Жеке кәсіпкерлік өкілдері үшін есеп жүйесінің жаңа тәртібі Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары бойынша және соған сәйкес Типтік шоттар жоспары түрінде 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа ұсынылған болатын.
Нарықтық экономикаға көшу ұйымның тиімділігін, ҒТП-тің жетістіктерін ендіру арқылы өнімнің (жұмыс, қызмет) бәсекелестігін, өндірісті басқарудың тиімділігін арттыруын және пайдаланбаған резервтерді қолдануын талап етеді.
Бірақ осындай мақсаттарды жүзеге асыру үшін ақшалай немесе басқадай түрде табыс келіп түсуі керек.
Егер ұйымдар табыс таппаса, экономиканың күйреуіне әкелетіндігі белгілі. Өйткені, табыс арқылы мемлекеттің бюджеті өсіп отырады; капиталдың айналымы өседі; өндіріс ұлғаяды; құрылтайшылар мен жұмысшылардың әлеуметтік және материалдық қажеттіліктері қанағаттандырылады; төлем қабілеттілік жоғарлайды.
Табыс - бүкіл ұйымның өндірістік-шаруашылық қызметін сипаттайтын яғни ұйымның экономикалық даму негізін құрайтын қаржылық нәтиже. Табыстың өсуі - ұйым қызметін өзін қаржыландыру негізін қалап, өндірісті ұлғайту негізін қалап, өндірісті ұлғайту негізін қалыптастырады.
Табыс табу басқару жұмыстарының тиімділігіне, өндірісті нақты ұйымдастыруға, ресурстарды үнемдеу саясатының жүргізілуіне одан ары тәуелді бола бастады.
Табыс - өндірістің тиімділігін шығарылған өнімнің көлемі мен сапасын, еңбек өнімділігі жағдайын, өзіндік құн деңгейін толық көрсететін көрсеткіш болып есептеледі.
1. «Аудиттің теориясы» Сатмурзаев А.А. Укашев Б.Е., Алматы-Ұлағат
2. «Аудит негіздері» Абленов Д.О. Алматы-2005, Экономика
3. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы 2006 ж.
4. «Бухгалтерлік есеп негіздері» Кеулімжаев К.К. Алматы-2006
5. «Бухгалтерлік есеп» Баймуханова Алматы- 2005
6. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., «Аудит»: оқу құралы.- Алматы: Қазақ Университеті, 2004ж
7. Дюсембаев К.Ш. и др. «Аудит и анализ финансовой отчетности». Алматы: «Каржыкаражат», 1998. -512.
8. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г «Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы 2001ж.
9. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления финансами» Алматы 2000г.,
10. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп». Алматы 2001г.
11. Кеулімжаев К.К., Кудайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы, 2006
12. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Родостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ. Родостовец В.В. Шмидт О.И.., Қазақстан-орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы. Алматы - 2003
13. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»: Оқулық, Алматы: Экономика, 2005ж
14. Палий В.Ф. Международные стандарты финансовой отчетности.Москва,2005г.
15. Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы: Экономика,2005.
16. Қазақстан Республикасының Атазаңы. Алматы, 2004
17. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Алматы, 2007
18. Қазақстан Республикасы. 28.02.2007 жыл №234 III «Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заңы.
19. Қазақстан Республикасы. 22.05.2006 жылғы «Аудиторлық қызмет туралы». Заңы (20.02. 2009жылғы өзгерістер мен қосымшаларды қоса алғанда)
20. Бухгалтерлiк есептiң Типтiк шоттар жоспары. Алматы, 2007ж.
21. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары №2. Алматы, 2007 ж.
22. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары.
23. Қазақстан республикасының салық Кодексі, 2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Есеп және ... ... ... ... ... МЕН ... курс ... А.
Ғылыми жетекші,
аға оқытушы
Тойлыбек Т. Г.
Норма бақылаушы
Оңдаш А. О.
Қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісі,
э.ғ.к., PhD ... Н. ... ... ҰЙЫМ ... ... ЖӘНЕ ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУ
1.1 Табыс түсінігі және ... ... «ДПО ... ЖШС ... сипаттамасы
13
1.3 Ұйымның есеп саясаты - ... ... ... негізі
22
2 ҰЙЫМДАҒЫ ТАБЫСТАР ЕСЕБІНІҢ ЖҮРГІЗІЛУІ
2.1 ... ... ... ... да ... есебі
38
2.3 «ДПО ... ... ... ... ТАБЫСТАР ЕСЕБІНІҢ АУДИТІ
3.1 ... ... ... ... ... есебі ... ... ... ... ... ... ... одан ары ... мемлекеттік
тұрғыдан бақылауға алынған мәселер күн тәртібінде бірінші кезекке қойылып
отыр.
Қоғамымыздың даму ... қай ... ... ... экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол ... ... ... ... үшін есеп ... әсіресе
бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың ... ... ... алып, өз алдына ел болғанына да біраз уақыт өтті.
Осы ... ... ... өзгерістер орын алды. Кеңестер Одағы
тұсында жоспарлы экономика жолымен ... ... ... ... ... тура келді. Осыған сәйкес ұйымдардағы бухгалтерлік есеп пен
аудит жұмысына өзгерістер ... ... ... ... ... сай ... ... талабына сәйкес жүргізу
керектігі анық байқалды.
Соған орай 2007 жылы ақпанда “Бухгалтерлік есеп пен ... ... ... Республикасының Заңы ... ... ... есеп ... ... ... ... және де Бас ... жоспарының орнына Типтік шоттар жоспары
енгізілді. Жеке кәсіпкерлік өкілдері үшін есеп жүйесінің жаңа ... ... ... ... ... және соған сәйкес Типтік
шоттар жоспары түрінде 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа ұсынылған
болатын.
Нарықтық ... көшу ... ... ... жетістіктерін
ендіру арқылы өнімнің (жұмыс, қызмет) бәсекелестігін, өндірісті басқарудың
тиімділігін ... және ... ... ... ... етеді.
Бірақ осындай мақсаттарды жүзеге асыру үшін ақшалай немесе басқадай
түрде табыс келіп түсуі керек.
Егер ... ... ... ... ... ... Өйткені, табыс арқылы мемлекеттің бюджеті өсіп отырады; капиталдың
айналымы өседі; өндіріс ұлғаяды; құрылтайшылар мен жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... - ... ұйымның өндірістік-шаруашылық қызметін сипаттайтын яғни
ұйымның экономикалық даму ... ... ... ... ... өсуі -
ұйым қызметін өзін қаржыландыру негізін қалап, өндірісті ұлғайту негізін
қалап, өндірісті ... ... ... табу ... ... тиімділігіне, өндірісті нақты
ұйымдастыруға, ... ... ... ... одан ары тәуелді
бола бастады.
Табыс - өндірістің тиімділігін шығарылған өнімнің көлемі мен сапасын,
еңбек өнімділігі жағдайын, ... құн ... ... ... ... ... өсуі есебінен бюджет алдында, банктер және тағы ... ... ұйым ... ... ... Осының негізінде
табыс ұйымның өндірістік және қаржылық қызметін бағалауда өте маңызды болып
келеді.
Табыстардың шығындарға қарағанда ... ... ... мақсаттарына
жетудегі және қызметінің тиімділігін арттырудағы талпынысын көрсетеді.
Ұйымдар құрылған ... ... ... ең ... ... табыс табу
мақсатын қояды. Бұл ... ... ... және ... көзі ... ... Бұл ... өнімді өндірудегі шығындардың
ақталуын және кәсіпорынның өндірістік-техникалық базасының ... Бұл әр ... ... ... және ... ... ... қаржы көздерінен жабатындығын білдіреді. Табыс есебінен,
сондай-ақ кәсіпорынның бюджет алдындағы, банктер мен ... да ... ... міндеттемелері орындалады.
Сонымен табыс кәсіорынның өндірістік және қаржылық ... ... ... ... табылады. Ол оның іскерлік
белсенділігі мен қаржылық ... ... ... ... қаржылардың қайтарымдылық деңгейі мен осы ... ... ... табыстылығы анықталынады.
Мемлекеттің экономикасы нарық қарынастарына негізделіп құрылған
жағдайда табыстың мағынасы көп ... ... ... ... ... ... жеке және тағы басқа меншік түрі ... ... ... ... ... және тағы басқа міндетті
төлемдерді төлегеннен кейін ... ... ... ... және ... ... ... шешімді өзі шешуге құқылы. Қазіргі жағдайларда табыс
тұтынуға емес, ұйымның экономикалық өсімі мен ... ... ... ... ... жұмсалады.
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық нәтиже - ... рөлі ... ... ... ... да ... ... жазу үшін
таңдалынып алынған. «Ұйымның табыстарының есебі мен ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ұйымның қызметінің ... ... ... есебі және талдауын теориялық тұрғыдан зерттеп, осы
тақырып бойынша маңызды ... ... және өз ... ... ... ... міндеттерге келесілер жатады:
- Өнімдерді сатудан және қызмет көрсетуден алынатын табыстар есебін
қарастыру;
- Қаржыландырудан түсетін және ... да ... ... ... Табыстар есебінің тылық ... ... ... ... ... және олдары іс жүзінде қолдану
нәтижелерін зерттеу.
- «ДПО Алматы» ЖШС-і мысалында табыстар ... ... «ДПО ... ... бойынша «Пайда және зиян» жөніндегі ... мен оны ... ... ақпарат көзі ретінде
қарастыру;
- Табыстар есебінің аудиторлық тексеруін ұйымдастыру мен тексеруді
жүргізу әдістемесін ... ... ... мен ... ... диплом жұмысын
орындау үшін осы ... ... бар ... заңнамалық актілер,
нормативтік-құқықтық нұсқаулар, отандық және шет ... ... ... ... оқу ... мен ... ... қолданылды.
Диплом жұмысы құрылысы бойынша кіріспеден, үш ... ... ... ... тізімі мен қосымша беттерден құралады.
Жұмыс жалпы көлемі 67 бетте орындалған, оның ішінде 14 кесте, 4 ... ... ҰЙЫМ ... ... ЖӘНЕ ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУ
1.1 Табыс түсінігі және экономикалық мәні
Табыс дегенеміз - ұйымның әдеттегі ... ... ... ... жеке ... ... ... өсуін айтамыз.
Нарықтық қатынастар жағдайында кез-келген кәсіпорынның басты мақсаты -
табыс алу. Табыс түрлі маңызда қолданылатын көп ... ... ... ... ... ... ие болуды кез-келген ақша қаражаттарының түсімі
немесе материалдық құндылықты алуды көрсетеді. Кәсіпорынның табысы ... ... ... ... ... көбеюіне әкелетін
міндеттемелердің кемуі. «Табыс» ұғымы жалпы мемлекетте ... ... ... табыс, таза табыс, ал жеке тұлғаларда ... ... жеке ... болып қолданылады. Кәсіпорынның жалпы табысына
тауарларды сату және ... ... ... ... ... ... ... бағалылықтарды сатудан, несие берілгендегі алынатын
тиісті проценттер және ... да ... және ... ... ... «таза табыс» ұғымы жалпы табыс және материалдық
ресурстардың шығындары арасындағы айырмашылығы ... ... ... ... деп ... және нарықтық субъектілердің қарамағына заңды
түрде тікелей түсетін ақша сомаларын ... ... ... ...... пайдалы қызметі. Бұл сұраныстың қажетіне ... ... Мына ... табыстардың түрлерін ажыратуға болады:[14]
1. Жалпы табыс – бұл тауарлардың белгілі мөлшерін сатудан ... ... Ол ... ... ... мөлшеріне көбейтуге тең.
2. Орта табыс – жалпы табысты өнім өдшемінің мөлшеріне бөлу арқылы
анықталатын табыс.
3. Шекті (маржиналды) ... – бұл өнім ... ... ... ... ... ... табыс шығарған әрбір қосымша өнім өлшемінің ... ... ... Және де ... ... ... ... ұлғайту мүмкіндігіне құндық бағдарлар қызмет етеді.
Бухгалтерлік есеп жүйесінде «Пайда және зиян» жөніндегі есептілік
негізінде табыстар жөніндегі ... ... ... болады:
- өнімдер (жұмыстар, қызметтерді) сатудан алынған табыс;
- жиынтық табыс;
- негізгі қызметтен алынған табыс;
- негізгі емес қызметтен алынған табыс;
- ... ... ... ... ... ... табыс;
- салық салынғаннан кейінгі әдеттегі қызметтен алынған табыс;
- төтенше ... ... ... таза табыс.
Өнімдер (жұмыстар, қызметтерді) сатудан алынған табыс қосылған құн
салығын, акциз ... ... да ... ... және ... тауарлар құнын, сату көлемі мен сауда бағасынан жасалынған
жеңілдіктерді алып ... ... бап ... ... ... ... ... сомасы көрсетіледі. Негізгі қызметтен
алынатын табыс сомалары тауарлық-материалдық ... сату ... ұтыс ... ... ... қалам ақы, рента түрінде алынатын
табыстарды қамтиды. Оның ... №11 ... ... ... ... күні ... ... алынатын түсім сомасын есептеу
қағидасына сәйкес анықтайтын болғандықтан, сатып алушыдан төлем ... ... ... сату ... деп ... ... ... және банкке төлем құжаттарын ұсыну мерзімі танылады. Тауарларды сату
қорлар айналысының соңғы кезеңі саналады. Оның ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштері
анықталады.
Негізгі қызметтен алынған табыс сомасы жиынтық табыс сомасынан жалпы
және әкімшілік шығындарды, пайыздар мен сату ... ... ... емес қызметтен алынған табыс сомалары өнімді өндіру және сату
операцияларына тәуелді ... Ол ... ... ... ... материалды емес активтерді сатудан алынған табыстар;
- негізгі құралдарды сатудан алынған ... ... ... ... ... ... ... бойынша дивидендтер және пайыз түріндегі табыстар;
- бағамдық айырма түріндегі табыстар;
- үкіметтің атқару ұйымдарының субсидиялары.
Осы негізгі және негізгі емес ... ... ... ... ... табыс деп атаймыз.
Табыстардың соңғы көрсеткіші - таза ... Ол ... ... ... мен ... ... алынған табыстардың жиынтық сомасы
болып табылады. Таза табыс сомасы 5610 «Жиынтық пайда ... ... және ... ... ... ... ... қатынастарға көшу өндірістік шығындарды есепке ... озық әдіс ... ... ... ... ... екі жақты қарастыруға болады:[12]
1. Маржиналды табыс сатудан ... ... пен ... ... айырма ретінде анықталады.
2. Маржиналды табысты негізгі қызметтен алынған табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... мойындалып, қаржылық есептілікте
есептеу қағидасына сүйеніп көрсетіледі.
Басқа да табысқа ... ... ... ... ... істеу
кезіндегі табыстың анықтамасына сәйкес табыстар кіреді.
Кез келген стандарттың басты мақсаты – өнім ... ... түрі және ... есеп беру ... ... бағасын табыс,
шығыс және қаржы қозғалысын бухгалтерлік ... ... ... ... ... есеп беру құрылымы бойынша талаптарын
айқындау. ... ... ... ... есебінің тәртібін айқындаудан
тұрады. Табысты есептеуде басты мәселе оны мойындау сәтін ... ... ... ... ... ең маңызды табыстың
бағасы және оны мойындау болып ... ... ...... ... ... ... табыс есеп беруде кірісі мен шығысына
негіздеп кіргізу. Қаржылық есеп берудің халықаралық ... ... ... деп ... және ... ... есеп беруде кіріс пен шығысқа
сәйкестеліп, негізделген сәтті айқындау мақсатымен ... Оның ... сөз жоқ, ... пен ... ... есеп ... ... тапқан
табыстың анық бағасы. Қаржылық есеп берудің ... 18 ... ішкі ... ... ... ... тапқан
табысты мойындаудың шартын айқындау. [22]
ХҚЕС 18 «Табыс» стандарты бойынша түсім сомасын танудың ... ... ... ... сенімді бағалау мүмкін болған жағдайда.
2. Мәміленің іске асуымен байланысты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мерзімге қатысты
аяқталғандығын сенімді бағалау мүмкін ... ... ... ... ... ... ... сенімді бағалау мүмкін болса.
Әділ құн дегеніміз – активке айырбастауға болатын немесе бұдан жақсы
хабардар тәуелсіз ... бұл ... ... ... ... ... ... активке айырбастауға болатын қаржы.
Баға табыс алынған эквивалент бойынша немесе алуға тиіс деп ... ақша ... ... ... ... да соның орнын
толтыратын басқа бұл ... ... ... және ... дайындығы бар тәуелсіз
жақтың келісімі бойынша бағаланады. Ақшалай емес басқа да ... ... сол ... ... ... мен оған ... ... әділ
құнымен бағаланады.
Тауарды сатудан түскен табыс табыс және ... ... есеп ... тек қана ... ... ... ... өндіріс сатып алушыға тауардың жеке ... ... ... ... итермелесе; өндіріс тауардың жекеменшілігіне
құқығына қатысы жоқ, ... ... ... ... ... ақшасы сенімді түрде бағаланса;
- операциямен байланысты келген немесе болады деп ... ... ... ... ... ... есеп ... заңдық форманың үстінен
қарайтын экономикалық ... ... ... бар ... ... ... ... шартын келісіп алу керек.
Операцияның немесе келісімнің экономикалық мазмұндағы үстемдігі бар
болғандықтан және ... ... ... ... ... мен
келісімдердің экономикалық мазмұндағы көзқарасы тұрғысынан стандарттағы
көрсету шартын ... ... ... ... ... ...... алушының тауарға
меншіліктілігімен байланысты айтарлықтай тәуекелге баруы және тиімділігі.
Экономикалық мазмұндағы ... ... ... ... ... ... ... алушының атына көшірілгенде
мойындалады. Соған сәйкес бақылауға байланысты ... бару да ... ... ... ... ... ... меншіктілік құқығы заңды
түрдегі ... ... ... ... ... ... ... тауар сатылады деп ... ... егер ... ... ... ... алушының активіне ауысса,
яғни активте бекітілген экономикалық тиімділікті пайдалану құқығы сатушыдан
сатып алушыға ауысқан жағдайда. Бұл ... ... 18» ... ... ... ... ... сияқты
анықталған. Ал бұл тапқан табыстың екінші критериі болып танылады.
Өндіріс – сатушы бұл активтерді басқаруға ... және ... ... ... ... ... деп ... анықтамасын еске түсірейік. Халықаралық стандарт бойынша,
актив дегеніміз – ... ... ... уақыттағы жасалған
келісімдердің нәтижесінде болашақта экономикалық ... ... ... ... ... сатушының өндірісі сатып алушының өндірісіне
өткізіп берген активтер заң жүзінде ғана емес, экономикалық ... ... ... деп ... ... ... өндірісінің активті болып танысу үшін, сатушының
бақылауындағы келешекте ... ... ... ... қалып, сатып
алушының бақылауындағы экономикалық ресурс болу керек. Соған сәйкес активке
кірістірілген ... ... ... және ... ... ... бару,
меншіктік құқығынан сатып ... ... ... ... ... ... түсу мүмкіндігі болу керек.
Бұл – табысты мойындаудың негізгі талаптарының бірі.
Бұл дегеніміз, ондай ... ... ... ... ... ... егер ... айтарлықтай меншіктілік құқығына байланысты,
тәуекелге бару мен табыс берілген ... ... ... ... ... бару қауіпі
сақталса, одан түскен табыс табыс деп танылмайды.
Мынаған ... ... егер ... ... ... ... ... баратын жағдайда болса, сату операциясы жүрген болып шығады
да, табыс та табыс деп танылады. Мысалы, жеке ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі болса да,
қайтарылған тауар саны аз болғандықтан, ... ... ... ... деп ... Егер ... ... келісім бойынша, экономикалық
пайда көрсе, табыс бар деп танылады. Бір келісім бойынша түскен ... ... ... бір ... ... ... ... түскен табыс бағасы
есеп беретін күнгі операцияның аяқталу ... ... ... ... ... ... ғана ... қорытындысы сенімді
түрде бағаланады:
- Табыстың ақшасы ... ... ... мүмкін болған жағдайда;
- Операциямен байланысты өндіріс орны экономикалық пайда көру мүмкіндігі
болғанда;
- Операцияның ... ... есеп ... ... ... ... ... аяқталуы үшін қажет болған сату ... ... ... ... түрде бағаланса.
Табысқа сонымен қатар ұйымның әдеттегі дайын өнімдерді сатудан
түсетін (тауар, қызмет көрсетуден) пайда ... ... ... сатудан
түсетін табыс дегеніміз ( тауар, жұмыс, қызмет көрсету) - акционерлердің
үлесі есебінен капиталдың ... яғни ... ... ... тұрған кездегі
экономикалық тиімділіктен түскен пайда.
Типтік шоттар жоспарының «Табыстар» бөлімі табыстарды есепке алу үшін
қажет. Бұл бөлім ... ... ... - сатылған өнім мен көрсетілген қызметтен түскен табыс;
6100 – қаржыландырудан алынатын табыстар;
6200 - тағы басқа ...... ... ... ... ... ... әдісі бойынша есепке алынатын табыстар.
Есепті кезең соңында бұл бөлім шоттары «5610 есепті ... ... ... атты ... жабылады.
Халықаралық бухгалтерлік стандарттарға сәйкес Табыс - капиталдың
ұлғаюына алып ... ... ... ... ... ... есепті кезең ішіндегі экономикалық пайданың ұлғаюы. Субъектінің
негізгі немесе негізгі емес ... ... ... оның ... ... келесілерден пайда болады:
• тауарлы- материалдық қордың сатылуы;
• Қызметтерді көрсету;
• Субъектіге қатысты пайыз, роялти, дивиденд алып ... ... ... ... ... көрсетуден табыс субъектілер арасындағы
келісімшарттағы сату бағасы бойынша анықталады. ... ... ... 2 ... бөлінеді: қарапайым және басқа да табыстар.
Қызметтің қарапайым түрлерінен түскен табысқа өнім мен тауарды ... ақша және ... ... мен ... ... ... ... қызмет көрсетуіне уақытша пайдалануға берілген төлемақы (
уақытша иелік ету және пайдалану) осы қызмет түрінен ( жалға беру ... ақша ... ... ... ... жарғылық капиталына қатысу және
осы қызметке байланысты түскен ақша кіреді.
Ұйымның уақытша пайдалану үшін ... ... ... ... ... және ... басқа түрлерінен,
басқа мекемелердің жарғылық капиталына қатысқанда, бұл ... ... жоқ ... ... ... жатады.
Бұдан түскен ақша бухгалтерлік есепке кіреді егер ақшалай түсетін
қаржы ... ... ... ... ... қаржы түсуге тиіс қаржының бір бөлігі ғана болса, онда
бухгалтерлердің есебіне дебиторлық ... ... ... ... бір ... ретінде).
Түсуге тиісті қаржының көлемі және дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... немесе ұйым белсенділерін
пайдалану арасындағы келісім-шартпен анықталады. Егер ... ... ... ... онда ... ... дебиторлық қарыздың бағасын
әдетте ұйым салыстырмалы жағдайларда аналогтық өнімдер ( тауар, қызмет
көрсету, ... ... ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
Тауар мен өнімді сату кезеңінде коммерциялық кредит жағдайында қызмет
көрсетілсе, түрі одан түскен қаржы бухгалтерлік есепке ... ... ... ... ... ... ақша құралдармен өтелмейтін
табыстар көлемі мен дебиторлық қарыздар ... ... ... ... ... ... (құндылықтардың) құны бойынша
бағаланады. Ұйым қабылданған немесе қабылдануға тиіс тауар ... ... ... ... (құндылықтар) бағасына сәйкес
анықталады. Ұйым қабылданған тауарлардың (құндылықтардың) құнын анықтай
алмаған жағдайда, ... ... мен ... ... ... ... ... немесе берілген тауар, өнім құнымен бағаланады.
Келісім-шартқа сәйкес ... ... ... көлемі мен
дебиторлық қарыз ұйым мен қабылдануы тиіс актив құны бойынша түзетіледі.
Салыстырмалы ... ... ... тиіс ... құны ұқсас
активтердің құнын анықтау кезінде қолданатын баға бойынша анықталады.
Барлық түскен табыстар және ... ... ұйым ... барлық
жеңілдіктерді ескере отырып бағаланады.
Бухгалтерлік есеп ережелеріне сәйкес күмәнді талаптар қорлары ... ... ... ... Операциондық табыстар келесілер болып келеді. Ұйымның активтерін
уақытша ... ... ... Өнертапқышқа берілетін патенттерінен, өндірістік ... мен ... ... түрлерінен пайда болатын құқық үшін төлемдер.
• Тағы басқа ... ... ... қатысуынан түскен табыстар
(бағалы қағаздар бойынша пайыздар тағы басқа табыстар) (5- бөлімге
сәйкес),
... ... ... ... ... ... (жай ... бойынша),
• Ұйымның ақша- қаражаттарын қолдану үшін алынған пайыздар және ... ... ... ақша ... банк ... үшін банкпен
берілген пайыздар.
Сатудан тыс табыстар
• келісімшартты бұзған үшін салынатын айыппұлдар, өсімпұлдар;
• қайтарымсыз ... ... ( ... ... ... ... ұйымға келтірілген заладарды өтеу үшін түскен табыстар;
... ... ... ... ... жылдар табысы ;
• арыздану уақыты өтіп кеткен кредиторлық және ... ... ... ... ... ... бағалау сомасы;
• тағы басқа табыстар.
Төтенше жағдайлардағы ... ... ... ... ... ... ... болатын табыстар жатады. (өрт,
ұлтсыздану, ... ... ... табысы, енді қолдануға келмейтін,
есептен шығаруға тиісті материалдық құндылықтар.
Негізгі ... және тағы ... ... ... ... ... ... түскен табыс сомасын басқа жарғылық капиталда қатысуынан
түскен табыс сомасы мен ақша ... ... ... ... ... ... берілген стандарттың 6 бөліміне сәйкес
қарастырылады.
Келісімшарт шарттарын бұзған үшін ... тиіс ... ... тағы ... ұйым ... ... ... көлемі бухгалтерлік есепте
сот шешімі бойынша немесе ... деп ... сома ... ... келіп түскен активтер бухгалтерлі есепте нарықтық баға бойынша
көрсетіледі. Өтеусіз еліп түскен ... ... ... ... қабылданғандағы активтің бұл түріне берілген баға ... ... ... ... уақытында баға бойынша ақпарат
талдаудан өтізіліп, құжат түрінде ... ... ... өтіп ... кредиторлық қарыз ұйым табысының құрамына
ұйымның бухгалтерлік есетілігінде көрсетілген сома бойынша кірістіріледі.
Активті ... ... ... ... қайта бағалау ережелеріне сәйкес
анықталады. Басқа ... ... ... және зиян ... ... «ДПО ... ЖШС ... сипаттамасы
«ДПО Алматы» жауапкершілігі ... ... ... ... бойынша заңды тұлға болып табылады.
Қоғамның толық атауы мемлекеттік тілде: «ДПО ... ... ... ... ... ... серіктестігі 2 маусым 2000 жылы
Алматы қаласының ... ... ... ... ... ... (мемлекеттік тіркеу туралы куәлігі №3279601-1910-ТОО)
тіркелуі бойынша құрылды.
Серіктестік қызметінің негізгі мақсаты ... ... мен ... ... ... арқылы кіріс табу болып табылады. Аталған
мақсаттарына жету үшін Серіктестік жалпы тұтынылатын ... сату ... ... ... ... тыйым салынбаған кез
келген түрлерін атқару. Лицензия алынуы керек қызмет түрін атқару ... ... ... ... ... ... алуға міндетті.[16]
Серіктестіктің орналасқан жері: 4880099, ... ... ... ... ... 56-а үйі. Серіктестіктің қызмет атқару
мерзімі оның ... ... ... ... органында
мемлекеттік тіркеуден өткен кезінен бастап есептеледі және уақыт бойынша
шектелмеген. Серіктестіктің ... 1) ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматы, 23.07.1976 жылы Талдықорған обл.
туылған, жеке куәлік ... ... ... ІІМ 21.11.2005
ж. берілген, СТН ... «ДПО ... ... ... ... ... деңгейі орташадан жоғары жеке
тұлғалар болып табылады.
Серіктестіктің алдына қойған негізгі міндеті: максималды табыс алу, ... ... ... ... ... ... ... және қызмет
көрсету сервисін жетілдіреді, содан оның қаржылық жағдайы бір қалыпты тұр.
Серіктестік ... ... ... ... ... ... көрсету түрлерімен айналысатын кіші бизнес субъектісі
болып табылады.[17]
Серіктестіктің заңды мәртебесі:
1. ... ... ... Әділет Министрлігінің
органдарымен мемлекеттік кезінен бастап заңды тұлғаның құқықтарын
иеленеді. ... өз ... ... ... ... ... ... 22.04.1998 ж. «Жауапкершілігі
шектеулі және қосымша жауапкершілікті серіктестіктер туралы» Заңына
және серіктестіктің жарғысына ... ... ... өз ... және қатысушылардың жалпы жиналысының
шешімдерінің Қазақстан ... ... ... ... ие, ... ... үшін ... рәміздері (банктік шоттары,
соның ішінде валюталық шоттары, ... ... ... ... т.б.) ... ... коммерциялық ұйым болып ... ... жету үшін өз ... мәмілелер жасауға, мүліктік және жеке
мүліктік емес ... ... ... қабылдауға, соттарда арыз
беруші ретінде әрекет етуге құқылы.
4. Серіктестік ... ... ... және одан тыс
жерелерде филиалдар мен ... ... ... заңды тұлғалармен
бірлестіктерге (одақтарға) кіруге, сондай-ақ басқа заңды тұлғалардың
қатысушысы болуға ... ... өз ... ... өзіне тиесілі Қазақстан
Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес өтеп ... ... ... ... ... Мемлекет пен оның органдары ... ... ... бермейді, Серіктестік те ... ... ... ... ... өз ... оның
міндеттемелері бойынша жауап бермейді. ... ... ... ... ... ... және ... енгізген салымдарының
құны шегінде Серіктестіктің қызметіне байланысты шығындар ... ... ... ... ... ... серіктестіктің
қатысушылары әр бір қатысушының енгізілмеген салым бөлігінің құны шегінде
оның міндеттемелері ... ... ... көтереді.
Серіктестік қатысушыларының құқықтары мен міндеттері:
Серіктестік қатысушылары міндетті:
1. ... ... ... ... және Қазақстан
Рсепубликасының заңнамасымен белгіленген тәртіпте ... ... ... Серіктестіктің басқарушы органдарын ... ... ... ... және с ... ... ... туралы ақпарат алуға, бухгалтерлік және басқа
құжатнамамаен танысуға;
4. Қатысушыларының Жалпы жиналысының құзыретіне сәйкес оған жарғымен және
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жөнінде ұсыныстар жасауға;
5. Қазақстан Республикасының заңнамасына және ... ... ... ... ... ... ... сәйкес Серіктестіктің қызметінен кіріс алуға;
6. Серіктестіктің жарғылық капиталындағы өзіне тиесілі үлесті (үлесінің
бір бөлігін) сатуға немесе басқаша ... ... ... ... ... ... жағдайда несие берушілермен есеп айырысқаннан
кейін қалған ... ... ... Серіктестіктің барлық
қатысушыларының келісімі бойынша осы ... ... ... ... ... ... заңнамасымен қарастырылған тәртіпте үлесін
шеттету арқылы Серіктестікке қатысуын тоқтатуға.
Серіктестік қатысушылары міндетті:
1. Серіктестіктің құрылтай шартымен және ... ... ... және ... Серіктесстіктің жарғылық ... ... ... ... ... ... сақтауға;
3. құрылтайшартының талаптары мен Серіктестіктің жоғарғы басқару
органдарының шешімдерін ... ... ... және ... шартымен белгіленген
тәртіпте Серіктестіктің қызметне қатысуға, оның ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді орындауға;
5. Серіктестік коммерциялық құпия деп жарияланған ... ... ... ... ... ... бас ... қатысушылары Қазақстан Республикасының заңнамасымен,
құрылтай құжаттырмен және қатысушылардың Жалпы жиналысының ... ... да ... ие ... ... ... ... мүлкі құрылтайшылардың (қатысушылардың) енгізген
алғашқы ... ... ... ... кәсіпкерлік және
шаруашылық қызметтен алынған кірістердің есебінен, сондай- ақ Қазақстан
республикасының ... ... ... ... ... құралады.
Серіктестік негізгі қорлардан, айналымдағы қаражаттардан, басқа да
құндылықтардын ... ... ... Республикасының заңнамасымен
қарастырылған тәртіпте иелік ету, пайдалану және өкімдік ету құқығын жүзеге
асырады. ... ... оның жеке ... ... ... ... қамтамассыз ету үшін қатысушылардың ақшалай
салымдарының есебінен ... ... ... ... Жарғылық
капиталдың алғашқы мөлшерін қатысушылар толық ... ... ... ... ... жарғылық капитал толығымен
құралады. Серіктестіктің жарғылық капиталы барлық қатысушылардың қосымша
пропорционал ... ... ... ... жеке меншік
қаражаттарының есебінен, барлық қалған қатысушылардың ... ... бір ... ... қатысушының қосымша салым ... ... ... жаңа ... ... арқылы ұлғайтылады.
Серіктестіктің жарғылық капиталы ... ... ... ... ... арқылы немесе жекелеген қатысушылардың
үлестерін толығымен немесе бір ... өтеу ... ... ... жинадлысы жарғылық капиталды азайту ... ... ... бастап екі ай ішінде Серіктестік жарғылық капиталының
азайғандығы туралы хабарламаны барлық ... ... ... ... ... ... ... ресми басылымда сәйкес
хабарландыру беруге міндетті. Серіктестіктің жарғылық капиталы мемлекеттік
тіркелген кездегі заңнамамен белгіленген ең аз ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталдағы үлестері
және Серіктестіктің мүлік құнындағы сәйкес үлестері ... ... ... ... салымдарына пропорционал болады және
бүтіннің бір бөлігі немесе пайыз түрінде беріледі. Серіктестік ... ... ... ... оның бір ... Серіктестіктің
басқа қатысушыларына немесе үшінші тұлғаларға сатуға немес ... ... ... ... ... өз ... Серіктестіктің бас
қатысушылардың алдындағы міндеттемесінің қамтамасыз етілуі ретінде ... ... ... ... ... үшін ... немесе басқа
қатысушылардың келісімі талап етілмейді. Серіктестіктің қатысушылары үшінші
тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... оның бір бөлігін артықшылықпен сатып алу құқығын
пайдаланады. Серіктестіктің қатысушысының үшінші ... ... ... етілуі ретінде үлесін (оның бір бөлігін)
үшінші тұлғаларға қолданыстағы заңнамаға сәйкес ... ... ... бір ... ... ... жол беріледі. Кез келген ... ... ... ... ... ... ... шығуына
алып келеді. Қолданыстағы занамамен белгіленген тәртіпте үлесті иелену
иеленушінің Серіктестік қатысушыларының ... ... ... ... ... шектеулі серіктестікгінің бухгалтериясы
бухгалтерлік есебінің келесі бөлімшелерінен құралады: негізгі құралдар және
тауарлық ... ... ... ... бойынша қызметкрелермен
есеп айырысу есебі; ақша қаражатының есебі (кассалық опрециялар есебі ... ... ... ақша және ... ... ақша ... әлеуметтік сферасы бойынша операциялар есебі, дайын өнімнің ... ... мен ... есеп ... есебі.
Есеп саясатын қалыптастыру кезінде ұйымның мүліктік тәуелсіздігі және
үздікссіз қызметі болуы ... ... ... есеп ... ... ұстануы қажет. Есеп саясатын жасау кезінде ұйым басшысы мен ... ... есеп ... ... ... ... қаржылық-шаруашылық қызметіне сипаттама беру мақсатындағы
негізгі құрал қаржылық талдау жасау ... ... ... талдау –
қаржылық ақпарат көрсеткіштерінің ... және ... ... ... ... ... жағдайын ретроспективті
(болған және өтіп кеткен) және перспективті (болашақта болатын) ... ... ... ... ... ... қаржылық қорытынды есептілігін талдауына
келейік. Ең біріншіден, қаржылық есептілік баланстың көлденең және ... ... Ол үшін ... ... құрастырамыз.
Кесте 1
«ДПО Алматы» ЖШС-ның бухгалтерлік баланстың көлденең талдауы:
(мың теңге есебінде)
|Баланс бөлімдері мен баптары |2009 |2008 ... |Өсу |
| | | |(+/-) ... % |
|1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | ... МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР: | | | | ... ... |976 686 |1 599 663|-622 ... |
|нетто | | | | ... ... ... ... 818 |31 026 |249 792 |805,11 ... аванстар және басқа да|466 896 |1 248 840|-781 944|-62,61 ... ... ... | | | | ... қаражаттары және олардың |351 161 |80 871 |270 290 |334,22 ... | | | | ... ... ... ЖИЫНЫ:|2 075 561 |2 960 400|-884 839|-29,89 |
|ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР: | | | | ... ... ... |3 599 674 |3 169 312|430 362 |13,58 ... емес активтер, нетто|26 167 |30 860 |-4 693 |-15,21 ... ... ... үшін |58 980 |146 242 |-87 262 |-59,67 ... ... | | | | ... да ұзақ ... активтер|178232 |151 992 |26 240 |17,26 |
| ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЖИЫНЫ: |3 863 053 |3 498 406|364 647 |10,42 ... |5 938 614 |6 458 806|-520 ... ... | | | | ... МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР: | | | | ... ... ... және |3 110 337 |578 286 |2 532 |437,86 ... мерзімді қарыздың ағымдағы| | |051 | ... | | | | ... ... ... ... | |110 857 |-110 857|-100 ... ... берешек |679 963 |2 848 421|-2 168 |-76,13 |
| | | |458 | ... да ... ... 455 |2 518 ... |-84,46 |
|және есептелген шығындар | | |427 | ... ... ... және |84 993 |22 520 |62 473 |277,41 |
|бюджеттен тыс ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... |4 266 748 |6 079 544|-1 812 |-29,82 |
|ЖИЫНЫ: | | |796 | ... ... ... | | | | ... ... ... |- |19 035 |-19 035 |-100 ... | | | | ... ... ... |1 531 139 |5 168 ... |-70,37 |
| | | |297 | ... ... ... |- |367 815 |-367 815|-100 ... | | | | ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕР |1 531 139 |5 555 286|-4 024 |-72,44 |
|ЖИЫНЫ: | | |147 | ... ... | | | | ... ... |300 800 |300 800 |0 |0 ... ... капитал |5 256 995 |293 986 |4 963 |1688,17 |
| | | |009 | ... ... |(5 417 |(5 770 |353 742 |-6,13 |
| |068) |810) | | ... КАПИТАЛ ЖИЫНЫ: |140 727 |(5 |5 316 |102,72 |
| | ... |751 | ... |5 938 614 |6 458 806|-520 ... ... Алматы» ЖШС-ның бухгалтерлік балансы негізінде құрастырылды
Көлденең таладу мәліметтеріне ... ... ... болады: 2009
жылдың соңында 2008 ... ... ... ... 520 192 ... ... 8.05 %-ға ... Мұндай өзгеріс ұйымның ... ... ... ... ... ... ... теңгеге (немесе 13%) көбеюінен, материалды емес активтердің 4 693
(немесе 15%) азаюынан, ... ... 87 262 мың ... (немесе
60%) азаюынан және ағымдағы активтердің 884 839 мың теңгеге немесе 29,89%
азаюынан туындады. Ал пассивтегі ... ... ... ... мың теңгеге немесе 102,72%-ға көбейді, ал қарыздық ... ... ұзақ ... ...... мың ... ал
ағымдағы міндеттемелер – 1 812 796 мың теңгеге.
Ендігі кезекте бухгалтерлік баланс негізінде тігінен, яғни құрылымдық
талдау жасаймыз.
Кесте 2
«ДПО Алматы» ... ... ... ... ... теңге есебінде)
|Баланс бөлімдері мен |2009 жыл |2008 жыл ... ... | | ... |
| ... ... ... ... |
| ... |% ... |, % | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... 686 |16,45 |1 599 663 ... |
|нетто | | | | | ... ... ... |280 818 |4,73 |31 026 |0,48 |4,25 ... | | | | | ... ... және |466 896 |7,86 |1 248 840 ... ... да дебиторлық | | | | | ... ... | | | | | ... ... және |351 161 |5,91 |80 871 |1,25 |4,66 ... ... | | | | | ... ... ... |2 075 561 |34,95 |2 960 400 ... ... | | | | | ... МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР: | | | | | ... ... ... |3 599 674 |60,61 |3 169 312 ... ... емес ... |26 167 |0,44 |30 860 |0,48 |-0,04 ... | | | | | ... мерзімді активтер үшін|58 980 |0,99 |146 242 |2,26 |-1,27 ... ... | | | | | ... да ұзақ ... |178232 |3,00 |151 992 |2,35 |0,65 ... | | | | | ... ... АКТИВТЕР |3 863 053 |65,05 |3 498 406 ... ... | | | | | ... |5 938 614 | |6 458 806 | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... |3 110 337 |52,37 |578 286 |8,96 |43,41 ... ұзақ ... қарыздың| | | | | ... ... | | | | | ... жақтан алынған |- |- |110 857 |1,72 |-1,72 ... | | | | | ... ... ... |679 963 |11,45 |2 848 421 ... |
|Басқа да ағымдағы |391 455 |6,59 |2 518 882 ... ... және | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... |84 993 |1,43 |22 520 |0,35 |1,08 ... ... тыс | | | | | ... алдындағы | | | | | ... | | | | | ... ... |4 266 748 |71,85 |6 079 544 ... ... ... | | | | | ... кестенің жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... | | | | | ... | | | | | ... қалдырылған |- | |19 035 |0,29 | ... ... | | | | | ... ... ... |1 531 139 |25,78 |5 168 436 |80,02 |0,29 ... ... ... |- | |367 815 |5,69 |80,02 ... | | | | | ... ... |1 531 139 |25,78 |5 555 286 |86,01 |5,69 ... ЖИЫНЫ: | | | | | ... ... | | | | |86,01 ... ... |300 800 |5,07 |300 800 |4,66 |0,41 ... ... ... |5 256 995 |88,52 |293 986 |4,55 |83,97 ... ... |(5 417 ... |(5 770 ... |
| | | |810) | | ... ... ... |140 727 |2,37 |(5 |-80,14|82,51 |
| | | ... | | ... |5 938 614 |100 |6 458 806 |100 |- ... ... ЖШС-ның бухгалтерлік балансы негізінде құрастырылды
«ДПО Алматы» ... ... ... ... 2009 жылдың соңында
ең көп үлесін 60,61% ... ... алды және ... ... 11,55% -ға ... ... ... үлесі 34,95%, соның
ішінде тауарлы-материалдық қорлар 16,45% құрайды. Ағымдағы активтер ... ... ... ... ... өзгеріске тауарлы-материалдық
қорлардың 8,32%-ға төмендеуі, сауда дебиторлық ... 4,25 %-ға ... ақша ... ... өсуі әсер етті.
Пассивтер құрылымы компания қаражатының қаржыландыру ... ... ... ... меншік капитал 2,37% құрайды және өткен
кезеңмен салыстырғанда 82,51%-ға жоғары. Ұзақ ... ... ... ... және 2008 жылмен салыстырғанда 60,23%-ға азайды. Ал
ағымдағы міндеттемелердің үлесі 71,85% құрайды, яғни пассивтер ... ... ... ағымдағы міндеттемелер алады.
Қаржылық есептіліктің келесі нысаны, ... ... ... жөнінде мәлімет беретін есептілік ... және ... ... ... ... ... 3
Пайда және зиян туралы есептілікті көлденең талдауы:
(мың теңге есебінде)
|Көрсеткіштер |2009 |2008 ... |Өсу ... | | |(+/-) |% |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |7 691 274|4 328 ... 529 |77,68 ... ҚЫЗМЕТТІҢ ӨЗІНДІК | | |354 408 |-5,48 ... |-6 116 |-6 470 | | |
| |532 |940 | | ... ... |1 574 742|-2 142 |3 716 937 |-173,51 |
| | |195 | | ... және ... ... |-637 199 |-856 876 |219 677 |-25,64 ... ... |-574 706 |-389 166 |-185 540 |47,68 ... да операциондық |144 368 |129 147 |15 221 |11,78 ... ... | | | | ... ... ТҮСКЕН | | |3 766 295 |-115,56 ... ... |-3 259 | | |
| | |090 | | ... ... ... | |  |154 119 | - ... түскен табыс |154 119 |- | | ... ... |26 240 |17 605 |8 635 |49,05 ... ... |-518 148 |-536 925 |18 777 |-3,50 ... ... жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... | | |232 067 |-486,09 ... ... ... |-47 741 | | ... САЛЫНУҒА ДЕЙІНГІ | | |4 179 893 |-109,24 ... ... |-3 826 | | |
| | |151 | | ... ... БОЙЫНША ШЫҒЫНДАР| | |- |- |
| |- |- | | ... ... ... |-3 826 |4 179 893 |-109,24 |
| | |151 | | ... ... ... есептілігі негізінде құрастырылды
Пайда және зиян туралы есептіліктің мәліметтерін талдауы бойынша, 2008
жылы сатудан түскен түсімнің 77,68 %-ға ұлғаюы, ... ... ... 115,56 %-ға ... 3 766 295 мың ... ... Пайыздық табыс
8 635 мың теңгеге және бағам айырмасынан ... ... та 232 067 ... ... Таза пайда 2008 жылы 2007 жылмен салыстырғанда 4 179 893 мың
теңгеге немесе 109,24%-ға ұлғайды. Пайда және зиян ... ... ... ... ... және әкімшілік шығындар 2008 жылы 219 677
мың теңгеге немесе 25,64%-ға азайды, ал сату ... ... ... ... ... ... көбейді.
Тігінен талдау жасау арқылы осы есептіліктегі негізгі баптардың үлесін
бақылаймыз. Ол үшін келесі кестені құрастырамыз.
Кесте ... және зиян ... ... ... талдау*
(мың теңге есебінде)
|Көрсеткіштер |2008 |2007 ... |
| | | ... |
| |мың ... |мың |% | |
| | | ... | | ... |7 691 ... 328 ... |
| | | |745 | | ... ... ... |-6 |79,53 |-6 470 ... ... ... | |940 | | ... ... |1 574 ... |-2 142 ... |
| | | |195 | | ... және әкімшілік шығындар |-637 199 |8,28 |-856 876|19,80 |-11,51 ... ... |-574 706 |-7,47 |-389 ... |-1,52 ... да ... ... |144 368 |1,88 |129 147 |2,98 |-1,11 ... | | | | | ... ... ... |507 205 |6,59 |-3 259 ... ... | | |090 | | ... ... |154 119 |2,00 |- | |2,00 ... түскен табыс | | | | | ... ... |26 240 |0,34 |17 605 |0,41 |-0,07 ... ... |-518 148 |6,74 |-536 ... |-5,67 ... ... түскен |184 326 |2,40 |-47 741 |-1,10 |3,50 ... ... | | | | | ... ... ДЕЙІНГІ |353 742 |4,60 |-3 826 |-88,39|92,99 ... | | |151 | | ... ... ... ... |- |- |- |- |- ... ... |353 742 |4,60 |-3 826 ... |
| | | |151 | | ... ... ... ... ... ... жылы түсімдегі шығындардың үлесі 2008 жылмен салыстырғанда
69.96%-ға азайды және негізгі қызметтен ... ... ... ұлғайды.
Талдаған кезең ішінде басқа да қызметінен түскен табыс 3,43%-ға өсті ... да ... ... ... ... Бұл ... бәрі ... 2008 жылмен салыстырғанда 92,99%-ға өсуіне әкелді.
Ендігі ... ... ... жөніндегі есептілік негізінде талдау
жасаймыз. Келесі кестеден талдау көрсеткіштерін көреміз.
Кесте 5
Меншік капитал ... және ... ... |2009 |2008 ... (+/-) |Өсу ... | | | |% |
| |мың ... |мың ... |мың ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... капитал, соның |140 727 |-5 176 024 |5 316 751 |-102,72 ... | | | | ... ... |300 800 |300 800 |0 |0 ... ... |5 256 995 |293 986 |4 963 009 |1688,18 ... | | | | ... ... |- |- |  |  ... ... |-5 417 068 |-5 770 810 |353 742 |-6,1299 ... ... ... ... ... құрастырылды
«ДПО Алматы» ЖШС -ның меншік капиталы 2009 жылы 102,72%-ға өсті ... ... ... 140 727 мың ... құрады. Меншік ... ең көп ... ... төленген капитал алады. Қосымша төленген
капитал 2009 жылы 2008 ... ... ... мың теңгеге өсті және
5 256 995 мың теңгені құрады. Компанияның 2008 және 2009 жж ... 353 740 мың ... ... ... ... ... үшін кішкене
болса да оң әсерін тигізеді.
Ақша ... ... ... ... ... келесі кестеден көруге болады.
Кесте 6
Ақша қаражат қозғалысы есебін талдау:
|Көрсеткіштер | ... мың ... ... салмағы, % |Ауытқу |
| | | |(+/-) |
| |2009 |2008 |2009 |2008 | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |-40 669 |-1 527 ... |745,94 |-760,98 ... таза ақша | | | | | ... | | | | | ... ... 128 |-315 452 ... |-342,36 ... таза ақша | | | | | ... | | | | | ... ... |820 087 |1 638 592 |303,41 |-799,94 |1 103,35 ... таза ақша | | | | | ... | | | | | ... |270 290 |-204 840 |100 |100 |- ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ЖШС-ның есептілігі негізінде құрастырылды
Кесте мәліметтері ... 2008 жылы 204 840 мың ... ... кері ... ... Ақша қаражаттардың кері ағынынан ең жоғары
үлесін операциондық қызмет ... (746%). ... ... ... кері ағыны 315 452 мың теңге ... 154% ... ... ақша ағынын 1 638 592 мың теңге алды, бірақ инвестициялық және
операциондық қызметтің кері ағынын жабу үшін бұл ақша ... жылы 2008 ... ... таза ақша қаражат құрылымы мәнді
өзгеріске ұшырады. 2008 жылы ұйым 270 290 мың теңге есебінде оң таза ... ... Ең ... үлес ... ... қызметтен түскен таза
ақша қаражаты алды (303%), ал таза ақша ... кері ... және ... ... ... Тағы бір айта ... жылы және 2009 жылы да ... операциялық және инвестициялық
қызметтен түскен ақша ... ... яғни ... инвестициялық және
операциялық қызмет қаржылық-шаруашылық қызметте үлкен сұрақтар тудыратын
мәселе болып табылады.
1.3 ... есеп ... - ... ... ұйымдастырудың негізі
«ДПО Алматы» ЖШС-нің есеп ... ... ... есеп және ... ... ... заң ... және ұлттық қаржылық есептілік стандарттарын, типтік шоттар
жоспарын, жоғарыда аталған ... ... ... ... және ... Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық
есептілікке қатысты заңнамалық, нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... негізгі мақсаты компания қызметін мүмкіндігінше
тиімді көрсету, ол ... ... ... ... ... көрсету
болып табылады. [5 Есеп саясаты теориялық тұрғыда үш ... ... ... ... ... ұйым жөнінде жалпы мәліметтер, есеп
саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... ... есептілікте ашып көрсету әдістері
көрсетіледі. «Ұйымдастыру ... ... ... ... лауазымды адамдар, олардың еңбек ... ... ... формасы, жұмысшы шоттар жоспары көрсетіледі.
Есеп саясатының маңыздысы - ... ... Осы ... ... ... Негізгі құралдарға қатысты оларды бастапқы бағалау, амортизациялық
аударым сомасын есептеу ... ... ... шығындарды
есепке алу, жаңарту, жалға алу, техникалық тұрғыда қайта жарақтандыру
мәселелерді қарайды. Негізгі құралдарды жөндеуге қатысты ... ... ... жылдамдығын компания өзі шешеді.
2. Материалдық емес актвитеріне амортизациялық аударым ... ... және ... есептен шығару жолдары. Кейбір материалды емес
активтер түрлеріне байланысты олардың тиімді пайдалану мерзімі жөнінде
компания өзі шешім ... ... ... түгендеу, күдікті борыштар көлемін анықтау;
Есеп саясатының техникалық бөлімінде келесі сұрақтарды қарайды:
1. ... ... ... Шығындарды топтау мен өндіріс шығындарына жатқызу әдістері. Өндіріс
шығындарын және өнімнің өзіндік ... ... яғни ... ... ... ... оларды объектілер арасында бөліп
тарату әдісі. Дайын өнімдерді кіріске алудың есебі. ... ... және ... ... Материалдарды есепке алу;
4. Негізгі құралдарды жөндеу;
5. Күрделі құрылыстың негізгі құралдарын жаңарту;
6. Мүліктер мен міндеттемелерді түгендеу;
7. Жұмысшы шоттар ... Ішкі ... ... ... ... бөлімінде келесі сұрақтар қаралады:
1. ұйымдық нысаны және бухгалтерлік қызметтің ... ... ... ... ішкі өндірістік бақылау.
«ДПО Алматы» ЖШС-нің есеп саясаты қатысушының шешімімен бекітілген.
«ДПО Алматы» ... есеп ... ... ... құралдар.
Негізгі құралдар 2 ҰҚЕС стандарт бойынша реттеледі. Осы стандартқа
сәйкес негізгі құралдар дегеніміз – бұл ... ... ... ... ... ... өндірістік емес салада ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... ... көлік құралдары, жабдықтар, өндірістік және шаруашылық құрал-
саймандар және т.б. ... ... ... және ... ... операциялар бастапқы
құжаттар негізінде жүзеге асырылады. Негізгі құралдар бойынша бастапқы
құжаттарға келесілер ... ... ... (Н№НҚ-1) - әр түрлі
себептерге байланысты негізгі құралдардың кірістелуі мен шығысталуын есепке
алу бойынша жазуды орындау үшін ... ... ... ішкі
қозғалыс құжаты (Н№НҚ-2) – объектіні бір есеп беретін тұлғадан екіншіге
берген кезде қолданылады. ... ... ... және ... ... актісі (Н№НҚ-3) – обектінің қымбатталуы бойынша
бухгалтерлік жазуды орындау үшін қолданылады. Негізгі ... ... ...... ... әр ... объектілердің жойылуы
кезіндегі жазуды орындау үшін қолданылады. Негізгі ... ... ... ... ... – талдамалы есепті жүргізу үшін
бухгалтерияда пайдаланылады. ... ... ... ...... бұл мәліметтер электорондық картотекада.
Барлық актілер, бухгалерлік анықтамалар бухгалтерияға түскен ... ... ... ... ... ... ... көшумен байланысты негізгі құралдар
әділ құны бойынша ... және де бұл құн ... ... деп ... ... көптеген өндіріс циклдері бойында пайдаланылады,
қасиеті мен ... ... ... жанама түрде тозады, өзінің құнын жаңадан
жасалған өнімге біртіндеп көшіреді. Тозу – бұл ... ... ... ... ... – бұл тозудың құндық белгісі.
Компания жерге амортизацияны есептемейді. ... ... ... ... (тікелей) әдіс бойынша есептейді. Компания қазан айының бірі күні
жыл сайын ... ... ... жұмысын жүргізеді. Серіктестік
меншігіндегі негізгі құралдардың ... ... ... және ... ... есебінің 2 «Негізгі құралдар» ҰҚЕС-на сәйкес
анықталады.
Материалдық емес активтер.
«Материалды емес ... ... №2 ... ... ... емес активтер – бұл физикалық мәні жоқ, өндірісте немесе дайын
өнімді сатуда, әкімшілік мақсатта және басқа ... ... ... ұзақ ... арналған ақшалай емес активтер.
Оларды:
1) анықтауға болады;
2) ұйыммен бақылауға болады;
3) пайдаланудан ұйым болашақта экономикалық пайда алуды күтеді.
Бухгалтерлік есеп мақсаты үшін материалды емес ... ... ... ғана ... ... барлығы орындалған кезіндегі обектілер
жатқызылады, соның ішінде физикалық (материалды-заттық) мәннің жоқтығы,
объектіні бір ... аса ... ... және экономикалық пайданы
табу қабілеттігін бөлуге ... ... ... материалды емес активтерге интеллектуалды
меншік объектісіне, табиғи ресурстарды пайдалану құқығы, тауар белгісі және
қызмет белгісі, ... ... мен ... жері, тауарлық марка, лицензия,
патенттер, ЭЕМ бағдарламасы және т.б. жатқызылады. Қаржылық-шаруашылық
қызметінде, орындалған ... мен ... ... ... ... халықаралық тәжірибеде 5 негізгі топқа бөлінеді:
1. Өндірістік меншік объектілер құқығы. Олар жаңалық патенттерінен,
селекциондық жетістіктен, пайдалы модельдің куәлігінен, ... мен ... ету ... ... лицензиялық келісімнен,
оларды пайдалану келісімшарттынан туындайды;
2. Авторлық және басқа да келісімнен туындайтын ... ... ... ... құны мен ... ... ету ... ұйымның өзі анықтайды. Пайдалы қызмет ету мерзімі – ... емес ... ... ... әкелу мерзімі ішіндегі кезең.
Бұл ... ... емес ... әр бір түрі ... ... Алматы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде материалды емес
активтер бастапқы құны бойынша ... және ... әдіс ... ... ... ету мерзімі анықталмаған материалды емес
активтер өзіндік құн бойынша есепке ... Олар ... ... сайын активтер құнының төмендеуіне қарай оған тест жүргізіледі және
қажеттілік туындаған кезде өтелу құнына дейін ... ... ... ету ... және ... әдісі жылдың соңында тексеріледі.
Қысқа мерзімді активтер есебі: Материалдар есебі
Материалдар 1300 ... ... бұл «ДПО ... ... материалдардың, шикізаттардың және басқа да қорлардың қозғалысы
мен бар болуы туралы ақпаратты жинау үшін арналған.
Тауарлы-материалдық қорларды есепке алу ... ... хат ... және ...... ... ... кезде сенім білдіретін кәсіпорын
ретінде шығатын тұлғалардың ... ... үшін ... ... ... ... – жеткізушілерден кәсіпорынға түскен ... алу үшін ... ... ... құндылықтың қоймаға түскен кезде
матриалды-жауапты тұлға толтырады. Материалдарды қабылдау актісі (Н№М-7) –
бұл құжатсыз келіп түскен ... және ... ... сандық және сапалық ауытқулары бар ... ... ... үшін ... Акт ... ... 2 данада жасалады. Бір данасы бухгалтерия бөліміне
ал ... ... ... ... ішкі ... ... (Н№М-15а) – кәсіпорынның ішінде материалдық ... ... алу үшін ... Ол 2 ... ... және ... қолымен рәсімделеді. Жыл сайын қазан айының бірінші жұлдызында
тауарлы-материалдық қорларға толық түгендеу жүргізіледі.
Ақша қаражаттарының есебі.
Нарықтық экономикада кәсіпорындар ... ... ... ... ... жұмыстар мен қызметтерді сату жөніндегі мәмілелер ... ... ... ... 2 нысанда жүзеге асырылады:
1. Банк жүйесі арқылы қолма-қолсыз ақша аудару жолымен;
2. Қолма-қол ... ... ... ... ... мен өзге ... қабылдауға, беруге және
уақытша сақтауға арналған, арнайы жабдықталған, оқшауланған үй-жай. ЖШС-те
ақша ... ... ... 1000 шот ... ... ... ... бухгалтерлік есеп бөліміі жүргізеді. Ақша ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қолма-қол ақшаларды кассаға қабылдау КО №1 ... ... ... ... беру КО №2 ... ... ... ордері бойынша бас бухгалтер қолымен
бекітіліп жүргізіледі. ККО және ШКО ... ... ... ... және шығыс касса ордерлерін тіркеу журналында тіркелінеді. Ақша
қаражаттарының келіп түсуі мен ... ... ... ... №4 ... касса кітабына жазады.
Басқа да дебиторлық ... ... да ... ... ... ... 1280 ... есепке
алынады. Ал, «Басқа да ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... Бастапқы құны және күмәнді қарыздар бойынша
резервті азайту ... ... және ... ... борыш
пайда болу мезетінде есептен шығарылады.
Меншікті капитал есебі.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік ... оның ... ... ... меншік капиталын құрайды. Меншік капитал компанияның
жарғылық капитал, төленбеген ... ... ... ... қосымша
төленбеген капитал, бөлінбеген пайдадан және жалпы пайдадан ... ... ... ... мен ... ... ... шоттар жоспарының V «Меншік капитал және резервтер» бөлімінде
жиналады.
Жарғылық капиталдың ұлғаю немесе ... ... ... ... ... жазулар Құрылтай құжаттарына сәйкес өзгеріс енгізілген ... ... ... ... ... Компанияның резервтік капиталы
бөлінбеген пайда ... ... ... капитал есепті кезең табысы аз болған кезде дивидендтерді
төлеу үшін пайдаланылады, сонымен қатар ... ... ... ... ... үшін де пайдаланылады. Резервтік ... 5300 шот ... ... ... – 5510 ... ... шотынан апарылған
есепті кезең ішінде Компания тапқан пайда (зиян) соммасы.
Бөлінбеген ... ... ... зиян ... ақпарат 5510 шотында
жинақталған. Жиынтық табыс – бұл ... және ... ... ... ... компания қызметінің қаржылық нәтижесі.
Жиынтық табыс туралы ақпарат 5610 шотында жинақталады.
Міндеттемелер есебі
Еңбек және еңбекақы есебі
Жалақы – бұл еңбек өлшемі мен ... ... ... ... ... ... ... экономикалық құрал. Әрбір қызметкерлердің
кірісі субъект жұмысының ... ... ... оның ... ... және салықтармен реттеледі.
Жұмысшылармен еңбекақы бойынша есеп айырысу есебінің негізгі мақсаты –
бұл еңбек және еңбекақы ... ... ... сақтау болып табылады.
Еңбекақы бойынша есеп айырсу 3350 ... ... Осы ... ... ... әр бір ... бойынша жүргізілуі тиіс.
Еңбекақы есебінің бастапқы құжаты ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу бойынша ведомость, кіріс және шығыс
касса ордерлері және ... ... ... кадр ... жүргізеді. Жұмысқа келген әр
бір жұмысшыға жеке карточка толтырылады және жеке іс ... ... адам ... ... орны ... жазулар жазылған еңбек кітапшасын
кадрлар бөліміне көрсетуге тиісті. Бұйрық негізінде бухгалтер ... ... және жеке шот ... «ДПО ... жауапкершілігі шектеулі
серіктестікте жұмысшының жұмыс дәрежесіне разрядына байланысты ... ... ... қойылымы болады. Сол тариф негізінде жасаған
жұмыс күніне байланысты ... ... ... ... ар айдың бесіне
дейін жабылуы тиіс.
Ел аумағында серіктестіктің банктен алынған отандық және ... ... ұзақ ... несие жағдайы туралы ақпаратты ... және және ... алу ... өтеу ... ... есепке алу үшін
3010 «Қысқа мерзімді банк несиесі» шоты ... ... ... алынған несие бойынша есебі 3020 «Банктен тыс мекемелерден
алынған несие» ... ... шоты ... ... шот, осы шот ... ... ... кезең
басындағы жабылмаған қарызды білдіреді, Дебеті ... ... ... ал ... ... ... алынуы көрсетіледі.
3010,3020 шоттары компанияның есеп шотына ... ... ... ... ... Несиенің талдамалы есебі несие түрі,
несиені берген ... түрі және ... ... ... жүргізіледі. Осы
шоттардағы мәліметтер банктік көшірме арқылы расталуы керек.
Несие бойынша ... ... 3380 ... ... қысқа мерзімді
сыйақылар» шоты бойынша жүргізіледі. Пайыздың есебі несие келісім-шартында
белгіленген мерзім мен қойылымға сәйкес болуы қажет. ... ... ... ... ... ... бабы ... компанияның жалпы
шығындарына кіреді. ... ... ... ... ... ... ... кезекте өзіміздің басты тақырыбымыз табыстар есебіе көшейік.
Табыстар мен шығындар есебі.
Серіктестікте табыстар ... 6000 ... ... ... әділ құны бойынша бағаланады. Компанияның негізгі
қызметтен түскен ... ... және ... жұмыстарын орындаудан түскен
табыс жатады. Табыс алынған немесе алынуға ... ... құны ... ... құны серіктестік және қызметті ... ... ... ... ... және тұтынушы арасында қызмет
көрсету келісім-шарты жасалады.
Табысқа келесілер жатады:
• Қызмет көрсету жұмыстарынан;
... ... ... ... ... ... жұмыстарынан;
• Механизмдер қызметінен;
• Жал;
• курстық айырым негізінде;
• басқа да.
Компания шығындарының құрылымы:
Өндіріс шығындары:
Тікелей шығындар:
... және ... ... төлемдер
• Әлеуметтік төлемдер
• Негізгі құралдарды жөндеу
• Негізгі құралдардың амортизациясы
• Құрылыс материалдары
• Қосалқы бөлшектер
• Транспорттық ... ... ... ... Коммуналдық төлемдер
• Қорғаныс
• Іс сапар шығындары
• Іс ... ... ... ... Жол ... Қызметкерлерді қайта даярлау
• Банк бойынша комиссиялық төлемдер
• Кеңсе ... ... ... ... ... көлік шығындары
• Сақтандыру
• Жал және коммуналдық қызмет;
... ... ... және ... да кеңес беру қызметі
• Салық
• Медігерлік әдіспен ... ... ... ... Сатып алу шығындары
• Жұмысшыларды тамақтандыру
• Бензин
• Машиналарды сақтандыр
... ... ... ... ... шығындары
Болашақ мерзім шығындары есебінің жүргізілуінің тәртібін және
қорытынды есебін ... ... сай, ... органдармен немесе
кәсіби бухгалтерлік ұйымдарымен жасалынады.
Болашақ мерзім шығындары (бөлінген, кейінге қалдырылған шығындар) -
бұл серіктестіктің болашақта пайда табу және ... ... ... ... ... ... шығындар ағымдағы есепті кезеңде жіберілгенімен, серіктестік
оларды Болашақ мерзім шығындарына жатқызады. Есепке алу принциптерін ... ... ... ... баланста серіктестіктің актлері
ретінде капиталданады. Бір ... сол ... ... ... ... шығындар пайда болған есепті ... ... ... ... ... және ... ... дұрыс көрсетілуі үшін..
Серіктестіктің көрсететін қызметтерінің табысы толық мойындалғанға
дейін жинақталып отырады. Табысты ... ... ... ... ... ретінде біркелкі шығарылады.
Серіктестіктің болашақ мерзім шығындарына:
• Сақтандыру шығындары
• Жазылу (подписка) шығындары
• Жал шығындары
• Жаңа тауар түрін ... және жаңа ... ... ... ... ұйым ... ... мерзім шығындары 1620 «болашақ мерзім шығындары»
шотында жүргізіледі.
Болашақ мерзім шығындарына байланысты ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активті қолданысқа енгізуге дайындық
барысында кеткен шығындар.
Бұл шығындар ұзақ ... ... ... ... және бұл
шығындарды есепке алу тәртібі ҰҚЕС № 2 ... емес ... ... және ... ... ... 1620 ... мерзім
шығындары» шотында көрсетіледі.
Тікелей шығындар:
1) жаңа МЕА қолданумен айналысатын жұмысшылардың еңбекақысы
2) жаңа МЕА қолданумен айналысатын ... ... ... ... және ... ... жұмысшыларды мамандық дәрежесін
жоғарлату мақсатында оқытуға кеткен шығындары
4) ғимараттар амортизациясы
5) МЕА ... ... ... және ... да ... ... МЕА қолданысқа енгізуге қатысқан басқарушы және әкімшілік персонал
жалақысы
2) Жалақыға салынатын ... МЕА ... ... ... ... ... іс ... және тұрғын үй
шығындары
Қарыздар бойынша шығындар.
Қарыздар ... ... ... ... ... болған
мерзімінде мойындалады. ... ... көп ... ... түрде
қажет ететін активтер болып табылатын квалификацияланған ... алу салу ... ... ... ... бойынша кез-келген
шығындар осындай активтердің ... ... ... ... ... уақытына дейін қосылады.
Серіктестік өтелуіне дейін қалған ... ... ... ... ... төленген комиссияға ... ... ... ТАБЫСТАР ЕСЕБІНІҢ ЖҮРГІЗІЛУІ
2.1 Негізгі табыстар есебі
Табыс (сатудан түскен табыс) – өндірістің әдеттегі ... ... жеке ... ... ... әкелген жалпы
жиынтық түсім, бірақ бұл капиталдың ұлғаюын ... ... ... ... ... стандарттың басты мақсаты – өнім бойынша мойындаудың
бірыңғай түрі және қаржылық есеп беру ... ... ... ... және қаржы қозғалысын бухгалтерлік баланстың жекелеген баптары
бойынша көрсетіліп, қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... мақсаты табыс есебінің тәртібін ... ... ... ... ... оны мойындау сәтін айқындаудан
тұрады. Қаржылық көрсеткіштердің ... ... ең ... ... және оны ... ... ... Мойындау дегеніміз – компанияның
қаржылық нәтижесін айқындауда тапқан табыс есеп беруде кірісі мен ... ... ... есеп ... ... №2 және ... № 18 «Табыс» табыс деп мойындап және соған сәйкес есеп беруде
кіріс пен шығысқа ... ... ... ... ... Оның ... ... сөз жоқ, кіріс пен шығыс туралы есеп беруге
жататын тапқан табыстың анық бағасын анықтау. ... есеп ... 18 ... ... ішкі ... қызығушылығын
ескере отырып, тапқан табысты мойындаудың шартын айқындау. [21]
Табыстың түзілу үрдісін операциялар ... мына ... ... ... ... ... ... төлем тауарды түсіріп жатқанда және қызмет көрсетіп жатқанда түседі
(тапқан ... ... ... ...... төлем тауарды түсірместен бұрын және қызмет ... ... ... ... бірақ табыс әлі жоқ – 2-жағдай).
- төлем тауарды түсіріп, қызмет көрсетіп болғаннан кейін түседі (3-
жағдай).
Табыстың қай есеп бару ... ... ... қалай анықтауға
болады:
- есеп беру кезеңіндегі табыс – тауарды түсіріп, қызмет көрсету кезіндегі
табыс;
- ... ... ... – ақшалай қаржы түсті, бірақ табыс әлі ... есеп беру ... ... ... – табыс бар, бірақ ақша ... ... осы ... ... көре ... 1. ... сатудан түскен табыстарды тану шарттары
Бухгалтерлік есепте ақша құралдары қозғалысы туралы және есеп беру
кезеңінде табылған табыс туралы ... ... ... ... ... ... өзгерісті және сатудан түскен табысты
мынадай түрде көрсетуге болады:
Компанияның активтер құрамындағы өзгерісті және өнімдерді ... ... ... ... ... ... ... ретін 2-ші сурет бойынша
ұйымның активтер құрамындағы өзгеріс және өнімдерді сатудан түскен табысты
мойындау, табыс ... ... ... көруге болады.
Сурет 2. Табыс жөніндегі ақпараттың қалыптасуы (1-ші жағдайға сәйкес)
Ақпарттар ... ... бір түрі ... және ... ... ... ... аванс ретінде түсіп, олар ... ... ... көрсетілмеген жағдаймен байланысты.
Ақшалай құралдар қозғалысы туралы ақпараттар тасқын тауарды сатудан
түскен өзгерістің қорытындысы туралы ... ... ... ... ... ... әсерінің қаржылық қорытындысына әсерін
айқындауда қаржылық құрылысының құрамындағы өзгерісті төмендегідей 3-ші
сурет түрінде ... ... 3. ... ... өзгерістер мен міндеттер, өнімдерден
түскен табысты мойындау (2 - жағдайда)
Ақпараттық тасқынның үшінші түрі – ақша ... ... ... ... жұмыс істелген, қызмет көрсетілген.
Бұл жағдайда ақша құралдарының қозғалысы туралы информациялық тасқын
дайын өнімдерді сатудан түскен табыстың ұлғаюы туралы ... ... ... ... операцияның есеп беру кезеңіндегі қаржылық
нәтижесіне әсерін және құрамындағы өзгерісті төмендегідей 4-ші ... ... ... ... ... операция түрі 1210 шоттың көмегімен
көрсетіледі: «Алынуға тиіс ... ... ... ... ... тиіс ... шоттың кредиті 6010 ... ... ... ... ... ... түскен табыс».
Сурет 4. Актив құрамындағы өзгерістер және міндеттеме, өнімді
(тауарлар, жұмыс, ... ... ... ... ... ... бөлімінің шоттары табысты есепке алу үшін қажет». Берілген
бөлім келесі бөлімшелерден тұрады. [14]
• 6000 «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтен ... ... 6100 ... ... ... 6200 «Тағы басқа табыстар»
• 6300 «Тоқталған қызметпен байланысты табыстар»
• 6400 «Үлестік қатысу әдісімен есепке алынған ұйым ... ... ... ... ... ... ... 5610 «Есепті
жылдың табысы (шығыны)» деген шотпен жабылады.
6000 бөлім «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтен түскен ... ... өнім мен ... ... түскен табысты есепке алу ... ... ... ... ... тұрады:
• 6010 «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтен түскен ... ... мен ... ... ... арналған.
• 6020 «Сатылған өнімді қайтару» шотында сатылған өнімді қайтарумен
байланысты операциялар көрсетіледі.
• 6030 «Баға мен ... ... ... баға мен ... ... беру ... ... шоты пассивті негізгі шот болғандықтан барлық табыстар сомалары
осы шоттың ... ... ... Ал ... екі шот ... контр пассивті шоттар болып табылады. Бұл екі шот негізгі шоттағы
соманы дәл анықтауға ... ... рөл ... 6010 ... ... сома осы екі ... ... айналым сомаларына азайтылады. Осы
бөлімшенің шоттарына қатысты проводкаларды құрастыру үлгісін ... ... ... ... ... ... табыстың есепте көрсетілуі:
|№ |Операциялардың құрылымы ... ... |
| | ... ... |
| |1 |2 |3 ... |Сатылған өнім мен көрсетілген қызмет |1010, 1030 |6010 |
| ... |1210, 1240 | |
| | ... | ... ... кезең табысына жатқызылған |3520 |6010 |
| ... ... ... ... мойындау |4420 | ... ... ... ... 6010 «Сатылған өнім|6010 |5610 |
| |мен ... ... ... ... | | |
| ... жабу | | ... |Сатып алушылар мен тапсырыс |6020 ... |
| ... ... сатылған | |2110, 2140 |
| ... ... | | ... |Сатып алушылар мен тапсырыс |6030 |3320 |
| ... ... ... ... ... |3340 |
| |– ала ... сатылған тауарларды | | |
| ... | | ... ... мен ... бойынша жеңілдік беру |6030 |3320 |
| | | |3340 ... ... ... ... 6020 ... |5610 |6020 |
| ... ... және 6030 ... мен | |6030 |
| ... ... ... ... | | ... шоттар жоспары негізінде құрастырылды
Типтік шоттар жоспарының 6 «Табыстар» бөлімінде келтірілген ... ... ... ... ... өнімдер (тауарлар, жұмыстар,
қызметтерді) сатумен байланысты алынатын табысатр есебін жүргізеді. Шоттар
жоспарының келесі бөлімшелерінде басқа да ... ... ... ... ... ... түрінің есебін ұйымдастыру жөнінде айтқан кезде
бұл табыс сомасының салық есебі тұрғысынан да ... ... ... ... қажет.
Корпоративті табыс салығының төлеушілеріне - Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкі мен мемлекеттік ұйымдар және Қазақстан ... ... ... ... ... ... асыратын резидент емес тұлғалардан
басқа барлық заңды резидент тұлғалар жатады.
Салық салыну оъектілеріне келесілер ... ... ... ... ... ... салық салынатын табыс;
- Қазақстан Республикасында тұрақты қызметтен алатын заңды тұлғалардың,
резидент емес тұлғалардың таза ... ... ... ... ... ... ... 80-
103,105-114 баптарында қарастырылған түзетулерді ескере отырып жылдық
жиынтық таыс пен шегерімдердің арасындағы айырма ... ... ... ... ... ... ... жиынтық табысы
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... тиіс табыстардан
тұрады:
1. Тауарды ( қызметті, жұмысты) сатудан түскен ... ... ... ( ... газ ... ... сату
кезінде құнның өсуінен түскен табыс пен қатар ... ... ... ... ... ... жатады;
3. Міндеттемелерді есептен шығаруынан түскен табыс;
4. Күмәнді міндеттемелер бойынша табыстар;
5. Мүлікті жалға берумен байланысты табыстар
6. Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... келісімнен
түскен табыс
7. Баланстық құннан сатылып кеткен активтердің құынынң өсуінен түскен
табыс;
8. Табиғат ресурстарын алудағы ... ... ... ... ... ... ... түзетулерінен түскен
табыстар
9. Ортақ үлестік меншіктен алынған табысты таратудан түскен ... ... ... ... ... ол ... айыппұлдар және
санкциялардың түрлері ( алдыңғы шегерімге апарылған ... ... ... ... ... ескерілген шегерімдер бойынша алынған компенсация;
12. Қайтарымсыз алынған мүлік, көрсетілген қызмет, жасалған жұмыс;
13. Дивиденттер;
14. Сыйақылар;
15. Теріс бағамдық ... ... оң ... ... асқан сомасы;
16. Әлеуметтік аумақ объектісін қолдануда жұмсалған шығындардан табыстың
асуы түрінде;
ХҚЕС 12 ... ... және ҰҚЕС ... 28 ... ... ағымдағы және алдыңғы кезеңдер үшін ... ... ... ағымдағы салықтық міндеттемелерді тануға тиіс. Егер ағымдағы ... ... ... ... ... сома осы кезеңдер үшін төленуге
тиіс сомадан асып түссе, онда субъект асып түсу ... ... ... тиіс. Ұйым өткен кезең үшін ағымдағы салықты өтеу үшін өткен кезеңге
ауыстырылуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... барлық салық салынатын уақытша айырмалар бойынша ... ... ... ... ... ... ... салықтық залалды және пайдаланылмаған салықтық
кредиттерді болашақ ... ... ... ... өзіндік құн ретінде танитын соманың немесе активтің
немесе міндеттеменің баланстық құнының өзге нысаны;
- күтіліп отырғандай, болашақ ... ... ... салық
салынатын кіріске енгізілетін активке немесе міндеттемеге жататын
сома арасындағы ... ... ... ... ... ... ... немесе жеке активтерді немесе
міндеттемелерді бастапқы сатып алу кезінде туындауы мүмкін. Мысалы, кейінге
қалдырылған салықтық актив ... ... ... ... ... ... активке жатқызылатын сома сатып алатын күні оның әділ ... ... ... ол ... ... салықтық шегерімнің мөлшері сатып
алынатын субъект бастапқы шеккен шығындардың шамасымен заң ... ... ... ... ... - ... заңына сәйкес анықталатын есепті кезең
ішіндегі табыс ... Ұйым ... ... ... ... табыс
сомасынан барлық шығындарды (кәсіпкерлі қызметпен байланысты) алып
тастағанда ... ... тиіс ... ... - салық салынатын табсықа есептелген және
есепті кезеңде төленуі тиіс салық сомасы.
Есепке алынған табыс - шығынмен ... ... алып ... ... ... ... ... потенциялды аз сомасы қосылмай
тұрып қаржылық нәтиже туралы есептілікте көрсетілетін тоқтатылған қызметтен
тұратын ... ... ... ... және ... табыс есепті кезең үшін барлық табыс сомасын ұйымның барлық
шығындарын алып тастағанда анықталады, алайда салық ... ... ... салық салынуы тиіс ( тұрақты айырмалар деп аталатын).
ХҚЕС-пен анықталған есеп әдістері салық заңнамасынан басқаша ... алып ... ... ... ... ... салық салынатын
табыс бір-бірінен ажыратылады, алайда бұл айырмашылықтар белгілі бір ... ... ( ... ... ... ... салынатын табысты
анықтау үшін есепті табысты тұрақты және ... ... ... ... ... (-)
Тұрақты айырма
+ (-) ... ... ... ... ... ... есебі 7710
«Корпоративті табыс салығы бойынша ... деп ... ... шотта
жүргізіледі. Корпоративті табыс салығы есептелген кезде Дт 7710 Кт ... ... ... ... салығы» корреспонденциясы
құрастырылады. 7710 шотында есепке алынған ... ... да ... кезең
соңында қаржылық нәтижеге апарылады, яғни Дт 5610 «Жиынтық табыс (зиян)» Кт
7710 шоттарында жазылады.
2.2 Басқа да табыстар есебі
Қызмет ... ... ... ... яғни ... ... түскен табысқа 6110 бөлім «Қаржыландырудан түскен табыс» ... ... ... табыс» бөлімі қаржыландырудан түскен табысты
есепке алу үшін қажет.
Бұл бөлім келесі шоттар тобынан тұрады:
• 6110 ... ... ... шотында қаржылық актив бойынша табысты
алу операциялары көрсетіледі. Мысалы депозит, берілген қарыз бойынша.
• 6120 «Дивиденд ... ...... ... ... алынған
дивидендке қатысты табыс алу операциялары бейнеленеді.
• 6130 «Қаржылық жал бойынша табыс» шотында ... ... ... қатысты табыс алумен байланысты операциялар бейнеленеді.
• 6140 «Жылжымайтын мүлікке салынған инвестициялар операциясынан түскен
табыс» шотында жал келісімшарты ... иесі мен ... ... ... мүліктен табыс алумен байланысты операциялар
көрсетіледі. Бұл операцияның ... – жал ... мен ... ... түскен табысты алу.
• 6150 «Қаржылық құралдардың әділ құнының өзгеруінен түскен ... ... құны ... ... ... актив пен міндеттемелердің әділ
құнының өзгеруінен түскен табыстарға қатысты операциялар көрсетіледі.
• 6160 ... ... ... ... ... ... ... қатысты операциялар бейнеленеді.
Кесте 8
6100 «Қаржыландырудан түскен табыс» бөлімі бойынша типтік
операциялардың шоттар корреспонденциясы:
|Операциялардың құрылымы ... ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... қаржылық инвестициялар мен вексель |1270 |6110 ... ... ... бойынша сыйақыны |2170 |6160 ... | | ... ... және құндық әдісі бойынша |1270 |6120 ... ... ... бойынша | | ... ... | | ... жалға берілген активтер бойынша |1270 |6130 ... ... | | ... ... бағалау нәтижесінде | | ... ... ... ... |2310 |6140 ... өсуі |6140 |2320 ... ... ұлғайту | | ... ... ... | | ... ... ... ... |1260 |6140 ... ... ... есептеу (ғимаратты, |2160 | ... ... ... ... ... ... | | ... жал төлемі) | | ... ... әділ ... ... |1120, 1130 |6150 |
|түскен ... ... |1140, 1150 | ... ... ... |2 |3 ... және жинақ шоттарында ақша - |1050 |6110 ... ... ... ... ... | | ... | | ... ... бір ... ... ... |6150 ... ... ... ... әділ |1150,2030 | ... өсу ... |2040 | ... және ... ... ... |2210 |6150 ... нәтижесінде инвестицияның баланстық | ... ... ... қатысу сомасына өскенде | |6410 ... құны ... ... ... |6160 ... ... | | ... «Қаржыландырудан түскен табыс» шоттар |6110 |5610 ... ... ... соңында жабылуы |6160 | |
* ... ... ... ... ... ... ... табыстар» бөлімі тағы басқа табыстарды есепке
алу үшін ... Бұл ... ... синтетикалық шоттарды қамтиды:
6210 «Активтердің кетуінен түскен табыс» шотында активтерді
сатудан түскен табысқа қатысты ... ... ... негізгі
құралдарды, материалды емес активтерді, қаржылық активтерді сатқанда.
6220 ... ... ... ... ... табыс» шотында
қайта қайтарылмайтын активтерді алумен ... ... ... ... ... субсидиядан түскен табыс» – мемлекеттік субсидияны
алумен байланысты табыстар операциялары шоты.
6240 ... ... ... ... ... ... шоты –
Қаржылық есептілік стандартының талаптарына сай, табыс және ... ... ... бейнеленетін активтердің құнсыздануынан түскен
зиянды жабудан түскен табыс операциялары көрсетіледі.
6250 «Бағамдық айырмадан түскен табыс» ... ... ... ... ... ... көрсету нәтижесінде пайда болған
бағамдық айырмадан түскен табыс ... ... ... «Операциондық жал бойынша табыстар» шотында ... ... ... ... ... алу ... ... «Биологиялық активтердің әділ құнының өзгеруінен түскен табыс»
шотында биологиялық активтердің әділ ... ... ... ... ... көрсетіледі.
6280 «Тағы басқа табыстар» жоғарыда көрсетілмеген тағы ... ... ... ... ... Олар: есептелінген
айыппұлдар; өсімпұлдар; келісімшарттың шарттарын бұзу үшін ... ... ... ... ... ... беру ... өтіп кеткен
кредиторлық қарызды есептен шығару:
– қалпына ... ... ... ... ... сыйақыны берудің актуарлық табыстар
– сақтандыру жағдайлары
– тағы басқа табыстар.
Басқа да ... ... ... осы ... ... ... ... олардың кредиттік айналымы есепті кезең бойында
алынған табыс сомаларын жинақтайды. ... ... ... есепке алынған
табыс сомалары бұл ... ... ... ... ... ... ... (зиян)» шотына есептен шығарылады. Негізгі емес тағы ... ... ... ... ... ... шоттарда көрсетілуін
қарастыру үшін келесі кестені құрастырамыз. Онда 6200 «Тағы басқа табыстар»
бөлімшесінің ... ... ... ... ... ... 9
6200 «Тағы басқа табыстар» бөлімінің типтік операциялардың шоттар
корреспонденциясы:
|Операциялардың құрамы ... ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... ... материалдық емес|1010 |6210 ... ... ... ... |1210 | ... тағы басқа активтерді сатып |1220 | ... ... ... еншілес, |1230 | ... ... ... ... |1240 | ... табыс. | | ... ... ... ... |2120 |6210 ... , ... емес |2130 | ... ... ... ... |2140 | ... тағы ... ... сатудан түскен | | ... | | ... және жеке ... ... |2410 |6220 ... ... келіп түскенде | | ... және жеке ... ... |2730 |6220 ... ... ... ... түскенде | | ... және жеке ... ... |1310 |6220 ... тағы басқа қорлардың өтеусіз келіп |1350 | ... | | ... және жеке ... ... ... |1330 |6220 ... | | ... субсидиялар ағымдағы банктік |1030 |6230 ... ... | | ... ... ... және |1060 |6230 ... шоттарға түскенде |1070 | ... ... ұзақ ... ... |1510 |6240 ... түскен зиянды жабу |1520 | ... ... ... ... |1110 |6250 ... ... қарыздар бойынша қысқа |1150 | ... ... ... ... | | ... оң ... ... | | ... ... ... ... |1210 |6250 ... нәтижесінде сатып алушылардың, |1240 | ... ... ... | | ... ... мерзімді дебиторлық | | ... ... | | ... ... ... ... |1020 |6250 ... ... ... ... |1030 | ... ақша – ... ... | | ... ... ... | | ... ... нарықтық бағамының |1610 |6250 ... ... ... болған қысқа және |2910 | ... ... ... бойынша қарыздың | | ... | | ... ... ... ... |3010, 3020 |6250 ... шетел валютасындағы қысқа және ұзақ |4010, 4020 | ... ... ... ... | | ... | | ... кестенің жалғасы
|1 |2 |3 ... ... ... ... |3310 |6250 ... ... ... тапсырыс |3340 | ... ... ... ұйымдар |4110 | ... ұзақ және ... ... |4140 | ... ... ... валютасында) | | ... ... ... ... |3510 |6250 ... ... шетел валютасында алынған|4410 | ... ... ... қарыздың азаюы | | ... жал ... жал ... ... |1260 |6260 ... қайта бағалау нәтижесінде |2510 |6270 ... ... ... ... |2520 | ... | | ... жал бойынша төленуі тиіс |1260 |6280 ... ... | | ... ... кезеңде есептен шығарылған |1010 |6280 ... ... ... ... түсуі | | ... ... ... ... |1010 |6280 ... ... сомасының кассаға түсуі | | ... ... ... ... ... алынуы |1010 |6280 ... ... ... ... |1040 |6280 ... ... банктік шотқа түсуі | | ... ... ... ... |2410 |6280 ... негізгі құралдарды есепке алу | | ... ... ... ... ... |6280 ... тағы ... ... ... есепке алу | | ... ... ... ... ... |6280 ... ... | | ... ... ... |3310, 3330 |6280 ... ... ... ... |4110-4130 | ... ... ... шығуы | | ... беру ... ... кейін алынған |3510 |6280 ... ... ... ... ... | ... есептен шығуы | | ... беру ... ... ... ... |3390 |6280 ... ... ... ... тағы ... |4170 | ... қарызды есептен шығуы | | ... ... ... заңды шағымдар |4220 |6280 ... ... ұзақ ... қорларды| | ... ... | | ... ... ... табыстар» бөлімінің |6210, 6220, 6230,|5610 ... ... ... ... ... |6240, 6250, 6260| |
| |6270, 6280 | |
* ... ... ... ... ... ... қызметпен байланысты табыстар» бөлімі – тоқтатылған
қызметпен байланысты табыстар операцияларын көрсетуге арналған.
6310 «Тоқтатылған қызметпен байланысты табыстар» шотында ... ... ... ... немесе міндеттеме бойынша ... ... ... ... қызметпен байланысты табыстар» бөлімшесінің
шоттарында келесідей операциялар тіркеледі.
Кесте 10
6300 «Тоқтатылған ... ... ... бөлімі бойынша типтік
операциялардың шоттар корреспонденциясы:
|Операциялардың мазмұны ... ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... қызметпен байланысты активтерді|1010, 1210-1240, |6310 |
|сатудан түскен табыс |1280 | ... ... ... 6310 «Тоқтатылған |6310 |5610 ... ... ... ... | | ... | | |
* ... ... ... ... құрастырылды
6400 бөлім «Үлестік қатысу әдісімен ... ... ұйым ...... қатысу әдісімен ескерілген ұйымның табыс үлесін көрсетуге
арналған.
Бұл бөлім келесі шоттар тобынан тұрады:
6410 «Ассоцияциялық ұйымның ... ... ... ... ... ... ассоцияциялық ұйымның табыс үлесі көрсетіледі.
6420 «Біріккен ұйымның табыс үесі» шотында үлестік қатысу әдісімен
ескерілген, біріккен ... ... ... көрсетіледі.
Осы шоттарда тіркелуге тиісті операциялардың мазмұнымен келесі
кестеден ... ... ... ... қатысу әдісімен ескерілген ұйымның табыс үлесі»
бөлімінің типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы:
|Операциялардың құрылымы ... ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... ... инвестордың үлесі |2210 |6410 ... ... ... қатысу |2210 |6420 ... ... ... | | ... құнының ұлғаюы | | ... ... ... 6410 және 6420 |6410 |5610 ... ... |6420 | |
* ... ... ... негізінде құрастырылды
Тағы да айта кететін жайт бұрынғы есеп шот ... ... ... ... ... қазіргі шоттағы тағы басқа табыстарғы
жатқызылады. Қазіргі ХҚЕС ... ... ... шоттар бойынша
барлық төтенше жағдайлар бойынша табыстар 6280 тағы басқа табыстар шотына
жатқызылады.Төтенше жағдайға басшының ... ... және ... ... тән ... өте ... ... операциялар мен оқиғалар
жатады.
Бұл оқиға өте ... ... ... ... (аномалдық)
сипатына ие, сондықтан ол ... ... ... қаржылық
жағдайына мәнді әсер етуі мүмкін.
Кей жағдайда төтенше жағдайды әдеттегі ... ... ... ... өйткені бір кәсіпорынға ол ахуал күтпеген жағдай болып
көрінсе, ал екіншісіне ол дәстүрлі ... ... ... мүмкін.
Егер оның келесі сипаттамасы бар болса, операция немесе оқиға
төтенше болып саналуы мүмкін:
– өте сирек ... жай ... ... қызметтің бір бөлігі болып табылмаса.
Енді біз бір-біріне ұқсас екі мысал келтіріп көрейік.
Бірінші мысал: астықтың басым бөлігін шегіртке жойып ... ... ... жағдай деуге болады.
Екінші мысал: құрғақшылықтың салдарынан алынатын астықтың басым
бөлігі алынбай қалған. Осының салдарынан кәсіпорын ... ... ... ... ... де, бұл ... ... жағдай ретінде таныла
бермейді.
Келесі жағдайларда төтенше жағдай ретінде ... ... ... валюта бағамының ауытқуы;
– келісім-шартта көрсетілген бағаға түзетулер енгізу;
– мүліктерді, құрал-жабдықтарды, инвестицияны ... ... ... ... ... ... ... зиянды;
– салық жеңілдіктерін алып тастауды, корпоративті табыс
салықтарының мөлшерлемесінің төмендеуі т.б.
Тоқталылған операциялардан және ... ... ... ... ... ... мына шоттарда жүреді:
«Табиғат апаттарынан болған өтелмейтін зияндар» шоты қазіргі кезде
6280тағы басқа табыстар ... ... ... ... өтелмейтін зияндар
мүмкіндігінше сақтандыруды қажет ... ол үшін ... ... ... ... Бұл ... яғни резервтік қорлар
жасалмаса, олар сақтандырушы ... өтем ... ала ... ... ... ... ... (зиян)» шоты қазіргі ... ... Бұл ... ... ... ... зиян есепке алынады,
ал ол кәсіпорын өз ... ... ... ... және
кәсіпкерлік тәуекелділіктің де есекерілмегендігінен пайда болады.
Кей жағдайда бұл сақтандырушының (кәсіпкердің) ... ... ... ... ... ... активтер, тауарлы-материалдық қорлар, ақша
қаражаттар шоттарымен ... ... ... ... Кей ... ... ... апатының нәтижесінде табыс табуы
мүмкін. ... ... ұйым ... ... ... ... құнын
өтеп берсе, ал кәсіпорын сол жойылған мүліктен запас бөлшектер алып, оны
іске ... ... ... онда ... аз да ... табыс табуы мүмкін.
Табиғат апатының нәтижесінде жойылған басқа да активтерді ... т.б.) тап ... ... ... шығарады.
2.3 «ДПО Алматы» ЖШС-нің табыстарының есебі
«ДПО Алматы» Жауапкершілігі ... ... ... ... мүмкіндік беретін бірінші ақпарат көзі есеп саясаты
болса, екінші ақпарат көзі «Пайда және зиян ... ... ... ... Есеп ... осы жұмыстың алдыңғы бөлімінде қараған кезде
табыстар есебі Қазақстан республикасының заңнамалық және басқа ... ... ... ... ... ... ... шоттар
жоспары негізінде құрастырылған жұмысшы шоттар жоспарына және де басқадай
нұсқаулық құжаттарға негізделіп жүргізілетіндігін ... Есеп ... «ДПО ... ЖШС-нің табыстары келесі көздерден алынады:
• Қызмет көрсету жұмыстарынан;
• Тауарлы материалды құндылықтарды сатудан;
• Құрылыс монтаж жұмыстарынан;
• Механизмдер қызметінен;
• Жал;
• курстық ... ... ... ... ... ... «Пайда және зиян туралы» есептіліктің
мәліметтерін ... ... ... онда ... барлық түрлерінің
артқандығын байқаймыз. 2009 жылы сатудан түскен түсімнің 77,68 %-ға артқан,
соның нәтижесінде әдеттегі қызметтен түскен ... да 115,56 %-ға ... 295 мың ... ... ... ... 8 635 мың теңгеге және бағам
айырмасынан түскен табыс та 232 067 мың теңгеге өскен. Таза пайда 2009 жылы
2008 ... ... ... мың ... ... 9,24%-ға артығымен
орындалғанын көреміз.
Табыстардың бухгалтерлік ... ... ... ... салықтық есебінің ерекшеліктеріне тоқталамыз.
Есепті кезең ішіндегі шығынмен ... ... ... ... ... ... потенциалды азаюы сомасы - қаржылық нәтиже
жөніндегі есептілікте ... ... ... ... ... ... ... Көптеген жағдайларда салық салынатын табысты анықтайтын
ережелер есепті табысты анықтайтын есепті саясаттан айрықша болып келеді.
Тұрақты айырмалар ... ... ... пен ... табыс арасындағы
айырмашылықтардың пайда болу себептерінің бірі белгілі бір ... ... ... ... екіншілердің құрамынан шығарылады болып
келеді. Мысалы: кейбір шығындар салық ... ... ... қалыпты
шегірімдер болып саналмайды, алайда бұл шығындар есепті табысты ... ... ... ... ... деп ... айырмалар - есепті кезеңдегі салық салынатын табыс пен ... ... ... Олар ... ... кезеңде пайда болып, келесі
кезеңде өтелмейді.
Үнемі болатын айырмашылықтар ұйым өз қызметі үрдісінде төлеуге ... ... ... байланысты. Бұндай айырмашылықтардың мысалы,
табыс есебінің бір ... ... ... ... ... ... ... елдің заңы бойынша салыққа жатпайды. Оның тағы бір
мысалы: жұмысшыларға ... ... ... және ... ... шығындары ретінде көрсетіледі, бірақ табысқа салынатын салыққа
жатпайды.
Үнемі болатын ... ... ... ғана әсер етпейді
табысқа салынатын салықты бөлуде практикалық жағынан да теориялық жағынанда
қиындық туғызбайды. Басқа ... ... біз ... ... анықтағанда
қолданылатын әдістен ерекшеленетін салық салынатын табысты анықтағанда
қолданылатын амортизациялық әдісті ... ... ... - ... салу және ... ... арасындағы
айырмашылықтардың тууына себеп, белгілі бір екі ... ... ... ... есеп саясаты кейбір ... ... ... ... ... ... есебіне кіргізіліп қойылады, бірақ салық
салу ережесі ақша қаражаты алынған болса, табысты алдын ала ... ... ... ... ... ете ... салудан түскен табыс есебіне кірістірілген осы табыстардың
жалпы ... ... ... ... есеп беру ... әр ... ... Оның
тағы бір мысалы, салық салу табысын анықтауда қолданылған амортизациялық
әдістің табыс есебін анықтауда қолданған әдістен ... ... ... ... ... деп аталады.
Кесте 9
Уақытша айырмашылықтар туғызатын жағдайлар:
| ... ... құру ... салу ... |
| ... ... ... әдістер |
| ... | ... ... ... ... ... ... мойындау |
|аванстар |шығындар деп ... | ... ... ... ... ... шығындарды мойындау |
| ... деп ... | ... ... шыққан шектелмеген|Жөндеуге кеткен шығындар |
| ... |жыл ... ... |
| | ... тобының баланстық |
| | ... 10% ... ... | ... ... ... ... ... ... салу заңы бойынша |
| ... ... ... әдіс ... ... алу және кейінге |Төлеу сәтіндегі мойындау |
|мойындау ... ... ... | |
| ... | ... ... жалғасы
|Төленуге тиісті |Күмәнді қарыздар бойынша |Тікелей есептен шығару |
|шот ... пен ... | |
| ... | ... ... ... құн ... тауарлы-|Тауарлы-материалдық қорларды |
| ... ... ... FIFO ... |
| ... ... ... ... ҚР ... ... негізінде құрастырылған
Уақытша айырмалардың пайда болуы немесе жойылуы бірнеше есепті кезеңде
болуы мүмкін. Бұл уақытша айырмалардың түрі мен сомасы ... ... ... ... өте ... Уақытша айырмалардың
эффектісінің көрсетілуі әдісі өзгеруі мүмкін. Кейде ақпарат ... ... ... кіріп, ал кейде бухгалтерлік есептің
уақытша айырмалардың ... ... ... ... ... ... есепті табыс 100000 а.б. деген жағдайды
қарастырайық. Егер салық қойылымы 30% онда табыс бойынша шығындар 30000 ... ... ... ... кезеңде сатудан түскен табыс құрамында салық салынатын
табыс бар деп көрейік. Бұл ... ... егер ұйым ... ... ... ... ... ал салықты есептеуде кассалық әдісті
қолданса. Мысалы:салық салынатын табыс сомасы ... тең ... ... ... ... ағымдағы қарыз тек 6000 болады.
Табыс салығы бойынша шығындар 30%*100000а.б. =30000
Төленуге тиіс салық 30%*100000а.б.= 6000а.б..
Бұл сомалар ... ... ... ... ... кейінге қалдырады. Басқаша айтқанда, ұйым қазіргі кезде 6000
а.б. және болашаққа 24000а.б. төленуі тиіс.
Егер келесі жылы ... ... ... есепті табыстан 80000а.б.үлкен
болса, онда кейінге қалдырылған салық бойынша кредиторлық ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болады.
А) сомаларды табыс шотының дебетінде немесе кредитінде көрсетілетін
айырмалар. Мысалы: 2007 жылы ... ... ... зиян ... ал 2007 жылы тағы ... бағылы қағаздарды сатудан 300000а.б.
көлемде табыс алынды.
Кесте 11
Уақытша айырма сомасының анықталуы:
Шартты ақшалай бірлік есебінде
|Бухгалтерлік ... ... ... |Уақытша айырмалар ... | | |
|1 |2 |3 ... (200) |- |200 ... 300 |100 |(200) ... |100 |- ... ... ҚР ... кодексі негізінде құрастырылған
Б) бағалау әдістері бірдей емес бухгалтерлік және салықтық ... ... ... ... ... есебіне жатқызылған уақытша
айырмалар
Егер шаруашылық опециялар бір есепті кезеңнің салық ... ... және ... есепті табысында көрсетілсе, онда есепті
кезеңдер арасында табыс салығын тарату ... ... ... ... ... ... келесі жағдайларда пайда болуы мүмкін.
Егер белгілі бір сома ағымдағы есепті кезеңде салық ... ... ... ... ... және қаржылық есептегі болашақ кезең
шығындарына жатқызылса. ... ... ... салу мақсаттарындағы
жеделдетірілген негізгі құралдардың амортизация әдісін қолануды келтіруге
болады.
Егер сомалар ... және ... ... ... ... ... ... алайда келесі кезеңдерде салық салынатын табыстан
шегерім болып көрсетілгенде. Мысал ретінде, тек ... ... ... ... ... табысты анықтағанда шегерілуі тиіс ... ... ... ... ұйым ... құны ... ... мерзімі 5 жыл
(жылдар сомасының әдісі бойынша ) ... ... ... ал ... ... ... ... құралдарға тікелей сызықтық
әдісті қолданады.Төмендегі кестеде бүкіл пайдалану мерзіміндегі есепті және
салық салынатын ... ... ... ... ... көрсетілген.
Кесте 12
Бүкіл пайдалану мерзіміндегі есепті және салық салынатын табыс арасындағы
пайда болатын айырма:
|Жыл |Жыл ... ... ... ... |
| ... | |
| ... саясаты бойынша |Салық кодексі | |
| | ... | |
|1 |2 |3 |4 |
|1 |30000 |18000 |+12000 |
|2 |24000 |18000 |+6000 |
|3 |18000 |18000 |0 |
|4 |12000 |18000 |-6000 |
|5 |6000 |18000 |-12000 ... |90000 |90000 |0 ... ... ҚР ... кодексі негізінде құрастырылған
Осы кестеден тек амортизация сомасын шығынға жатқызғанда ... ... ... анық ... тұр. Мұндағы алғашқы жылдары айырма
оң болса, соңғы жылдары – теріс. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... бір сома
(амортизация базасы) жатқызылады.
Қаржылық және салық есебінде қолданылатын әр ... ... ... ... ... болатын жағдайлар жиі кездеспейді.
Олардың қатарына келесілер жатқызылады.
Инфляциямен шартталған мүлікті ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Кейде салық органдары кейбір мүліктердің бастапқы ... ... ... ... ... есептеуін сұрауы мүмкін,
мұндағы активтің баланстық бағасы өзгеріссіз қалады.
- Сатып алу түріндегі ұйымдардың бірігуі. ... ... ... ... ... қолданылатын активтердің бағасынан активтерді
бағалауда кемшіліктер аз кездеспейді.
Салық салынатын табысқа қатысты шығындар-ағымдағы қызметтен алынған
ұйымның ... ... ... Бұл шығындардың сомасы ұйымның
төлеген салық сомасына тең және тең емес болуы ... Бұл сома ... ... ... ... ... үшін ... жазбаларды салықты
есептейтін әдіс бойынша жүргізген тиімді болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... шығындар бюджетке төленуі
тиіс сомаға тең ... ... ... ... ... ... ... есептелген табыс арасында айырмашылық болмаған ... ... ... ... жазбасы келесі:
Дт Табыс салығы шығындары 7710
Кт ... ... тиіс ... ... ... ... ұйым есептеу негізінде салық есебінің мақсаттарында қолданылатын
әдістерден айрықшылынатын әдісті ... онда ... ... ... салық кодексі бойынша төленуі тиіс сомада ... ... ... ... пен шығынның сәйкестік принципін бұзуға әкелуі
мүмкін.
Кейінге қалдыру ... ... ... - салық салынуға дейін
қаржылық ... ... ... ... мен ... ... ету. Кейінге қалдырылған табыс көлемін анықтағанда
ерекше назар уақытша айырмалардың пайда ... ... ... ... ... ... ... сомасының есептеуіне аударылады.
Кейінге қалдыру әдісі ... ... ... ... ... ... түзетілген есепті табысты ескере отырып есептеледі.
Бұл сома қаржылық нәтижелер ... ... ... ... ... ... төленетін ағымдағы міндеттемелер сомасы анықталады
( уақытша айырмаларды ескере отырып). Егер уақытша айырмалар оң ... ... ... ... ... ... ... көп болып келеді
және алдын-ала төленген шығын ретіндегі кейінге қалдырылған салықтық актив
пайда болады.
Дт ... ... ... шығындар 7710
Кт Кейінге қалдырылған салық 4310
Кт Бюджетке төленуі тиіс салық ... ... ... ... ... болса, онда осы есепті кезеңде ұйыммен
қабылданған табыс салығы бойынша ... ... ... ... тиіс
салық міндеттемесін аз болады. Мұндай жағдайдағы айырма-кейінге қалдырылған
міндеттемелер.
Егер бұл айырмалар 1 есепті кезеңде жойылса (мысалы, ... ... ... ... ... мен шығындарды мойындау нәтижесінде) олар
ағымдағы активтер немесе ағымдағы міндеттемелер болып көрсетілуі ... ... ... ... ... ... (мысалы, үмітсіз қарыздар
бойынша түрлі ... ... ... ... ... ... онда олар баланстың ұзақ мерзімді бөлімдерінде көрсетілуі тиіс.
Осылайша, кейінге қалдыру әдісі бойынша есепті кезең салықтарды ... ... ... ... ... ... тиісті салықтар
2) Басқа кезеңдерге кейінге қалдырылған немесе басқа кезеңдерден
келген ... ... ... ... ... ... ... уақытша айырмалардың салықтық эффектілері
табыс салығының тіркелген қойылымын қолдану көмегімен анықталады. Кейінгі
кезеңдерде пайда болатын ... ... ... ... ... уақытша
айырмалардың салықтық эффектілерді ... ... ... ... ... ... ... Берілген әдістің қолдануын жеңілдету
үшін ұқсас уақытша айырмалар топталуы мүмкін. Қаржылық есеп ... ... ... қалдыру әдісі бойынша көрсетіледі.
Міндеттемелер әдісіне сай, ... ... ... түсетін
күтілетін салық эффектісі - болашақ ... ұзақ ... ... баланста « ... ... ... бабы бойынша
міндеттемелер сияқты және « кейінге ... ... ... ... ... сияқты көрсетіледі.
Кейінге қалдырылған салықтар табыс салығының қойылымының ... ... Бұл әдіс ... қа сай әлдеқайда тиімді болып есептеледі.
Міндеттемелер әдісі бойынша табыс салығының тізімі:
1) Ағымдағы жылы ... ... тиіс ... ... салық заңына сай
міндетті болып есептелетіндіктен ағымдағы салық ... ... ... ... ... ... ( егер олар ... болса)
берілген есепті кезеңде баланста кейінге қалдырылған салық немесе
міндеттеме салып көрсетілетін ... ... Бұл ... ... ... және ... кезеңде жойылатын
актив пен міндеттеме нақтырақ көрсетілуі керек.
3) Егер кейінгі жылдардағы ақпарат өзгерсе, осы шоттар ... ... ... ... ... ... ... бойынша шығындар ретінде көрсетілетін
сома анықталады.
Сонымен, міндеттемелер әдісі бойынша есепті кезең бойынша ... ... ... келесілерден тұрады.
- Төленуге тиіс салықты есептеу
- Ағымдағы кезеңде пайда болып немесе ... ... ... ... ... ... ... салық сомалары
- Табыс салығының қойылымының өзгеруін бейнелеуге қажет баланста
- « Кейінге қалдырылған салықтар» бабы бойынша түзетулер.
Табысқа салынатын ... ... ... ... ... немесе актив-
міндеттеме әдісі бойынша анықтаймыз.
Баланста табысқа салынатын салық былай көрінеді.
- Қазіргі сәтте ... ... ... ... деп жіктеу керек
- Келешекте төленетін немесе болашақта салықтық жеңілдік болуы мүмкін
кейінге қалдырылған салықтар акционерлік капиталға кірмейді, ... ... ... бабы ... ... ... салықтарды бағалауда салық қойылымдардағы
өзгерістерді ескеру керек. Кейінге қалдырылған салықтардың ... ... және ... салықтық нұсқаулар мен ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Мысалы, мына жағдайды қарастырайық, фирманың есептік табысы салық салмастан
бұрын 100000а.б., салықтық ... 34%, онда ... ... ... есеп ... ... 34000 а.б. құрайды. Айталық, есеп
беру жылында сатудан ... ... ... ... ... ... кірмейтін ақша бар. Бұл мынадай жағдайда мүмкін болады: егер ... ... ... ... ... ... ... есеп
айырысу үшін кассалық әдіс қолданғанда айталық, осы кезде ... ... ... 20000 ... тең ... онда ағымдағы салықтық төлемдер
қарызы тек қана 6800 а.б.құрайды.
Табыс салығы шығындары 34%*100000=34000а.б.
Төленетін салық 34%*20000=6800а.б.
Осы екі ... ... ... ... ... көрсетіледі. Басқаша айтқанда, ұйым осы кезде табысқа 6800
көлемінде ... ... тиіс және ... 27200 төлеуге тиіс. Айталық,
салық салынған табыс келесі жылы 80000 ... ... ... ... салық бойынша кейінге қалдырылған қарыз 27200а.б. ақша ... ... ... қол ... ... есеп ... салық бойынша шығындар мойындалған табыстың сомасымен көрінуі
тиіс.
ХҚЕС 12 ... ... ... ... стандартына сәйкес,
бір уақытта келешектегі табысқа салынатын салықтың есебінен шығынды ... ... ... ... ... ... шығын салықтық төлемнің азайту нәтижесінде шығынды ... ... ... ... ... айырмалар теріс болса, онда табысқа салынған салық
бойынша шығынның сомасы ... ... ... ... ағымдағы
міндеттесмесінен аз болады.
Бұл жағдайдағы ... ... ... ... салықтық
міндеттеме.
Шығынмен байланысты есептелген салықтың потенциалды сомасының ... ... ... ... ... кезеңдегі табысты есептегенде
құрамына кіруі мүмкін.
Ол жағдайлар:
1) Болашақ салық ... ... осы ... ... ... сенімді
болу керек.
2) «Кейінге қалдырылған табыс (зиян) салығы бойынша ... ... ... ... болашақ кезеңдегі ... ... ... ... ... ... ... болашақ кезеңде ғана қолданылады. ... тең ... ... ... ... бар ұйым осындай жеңілдіктері жоқ ... ... ... ие болып келеді.
Ұйым жеңілдікті қолдану үшін ол салық ... ... ... ... алу қажет. Егер қайтарылу төленуге тиіс ... ... ... онда бұл ... ... оны ... ғана ... ол пайда болған кейінгі кезеңнің түзетілуі сияқты бейнеленеді.
Мұндай жағдай ... көзі ... осы ... құқығын қолдануға
мүмкіндік беретін болашақ ... ... емес ... ... болып келеді.
Салықтың жеңілдіктер есептілікте тек болашақ ... ... ғана ... ... ... ... ... жатқызылуынан туындайтын салыққа қайтару сомасы жеңілдіктер пайда
болған жылдық қаржылық ... ... ... ... ... есептілігінде көрсетілуі тиіс. Қайтарылу табыстық түзетулер немесе
өткен есепті кезеңнің зияны деп ... ... ... есепті кезең арасында табыстарды бөлуіне байланысты зиян ретінде
қарастырылуы мүмкін.
3 ТАБЫСТАР ЕСЕБІНІҢ АУДИТІ
3.1 Табыстар есебі аудитінің ... ... ... ... ... ... шыққан, аудармадағы мағынасы
« ол естиді» немесе «естуші» дегенді білдіреді. [1]
Аудит нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... маңызды рөл ойнайды. Ол анық ... ... ... арасындағы сенімділікті қалыптастыруға
септігін тигізеді, оңтайлы ... ... ... ... жою ... ұсыныстарды әзірлейді, сондай-ақ қаржылық
жағдайды тұрақтандыруға, шаруашылық ... ... ... ... және ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық
жағдайын жақсартуға ... ... ... ... ... заңдық және басқа да қызмет ... ... ... ең негізгі мақсаттарының бірі- шаруашылық жүргізуші ... есеп ... ... ... анықтау болып табылады. Аудитті
жүргізу- бұл біздің елімізде акционерлік қоғамдардың, серіктестіктердің
және ... да ... ... ... ... ... және ... бақылаудың салыстырмалы түрдегі жаңа бағыты. Бұрын
бақылау мен ... ... ... ... деп, айтуға болмайды. Алайда
көптеген операциялар мазмұны жағынан бір-біріне жақын болса да, ... ... ... бір ... ... ... ... шығармашылық дамуын
білдіреді. Ол экономикалық бақылаудың формалары мен түрлерін ... ... ... аудиттің міндеті-қаржы есептілігін төмендегідей
бағыттары бойынша тексеру;
• Есептілігінің дұрыстығын, анықтығын растау;
... ... есеп пен ... ... ... ... ... қорытындысының анықтығын,
дұрыстығын, ... және ... ... ... есепті жүргізуде олардың заңдар мен ... ... және ... ... ... және меншіктік капиталды бағалау ... ... ... ... және ... ... дұрыс пайдаланудың арқасында,
келешектегі резервтерді анықтау;
Аудиторлық қызметтерді жүргізу үшін, олар аудиттің негізгі ... ... ... бұл ... ... ... ... мен жолдарын анықтауға көмектеседі.
Аудит стандарттары бойынша негізгі принциптерге мыналар жатады: [19]
1. Тәуелсіздік;
2. Шындық;
3. Объективтілік;
4. Ұқыптылық және кәсіби мамандылық;
5. Құпиялылық;
Аудиторлардың ... ... ... ... ... және ... сәйкес болуы қажет.
Жоғарыда айтылған принциптердің ... аса зор ... ... ол ... жұмыстың тәуелсіздігі. Тәжірибе жүзінде тәуелсіздік
төмендегілерді сақтауы қажет:
← Тексеру жөнінде жоспардың тәуелсіздігі. Аудитор ... ... ... кәсіпорынның бастықтарының араласпауын талап етеді.
Себебі олар аудиторлық жұмысты өз ... ... ... ... ... ... зерттеу. Аудитор бухгалтерлік регистрлерге, қарапайым
жазуларға, ақпараттарға т.б еркін ... ... ... ... отырып жасалынған жұмыс ақпараттардың жасырылуына және
шындығына, ... ... ... ... ... түрде қорытынды беру. Осы айтылғандарға қарай тәуелсіздік
принципінің аудиторлық жұмыста атқаратын ролі мен ... ... ... ... ... ... ... болады: [2]
• Ғылымилық;
• Нақтылық;
• Құндылық;
• Жылдамдық;
• Толықтылық,комплектілік және жүйелік;
• Пікірлік т.б.
Тексеру және ... ... ... ... ұғымының аясы
кең, өйткені бұл ұғым қаржылық көрсеткіштердің ... ... ғана ... ... ... ... ... ету мен табысты
оңтайландыру үшін ... ... ... ... ... да
әзірлеу ісін қамтиды. Аудитке келісім-шарт негізінде жүзеге ... ... ... ... ішкі ... және қаржылық есеп берулердің
жағдайын тексеретін, сондай-ақ артық шығындарды ... ... ... ... және ... жүргізуші субъектілердің
табысын өсіру мақсатында кеңес беретін сараптамасының өзінше бір ... ... ... ... ... жағдайында бизнестің кәсіби аудитін дамыту
мәселесінің көп қырлы болуы мына ... ... үшін ... ... ... ... ... аудиттің мәнін, мазмұнын және ... ... ... ... ... да ... ... және
түрлерімен өзара байланысын анықтау; аудиттің ... ... ... ... ... аудиттің даму тенденциясын, тетіктерін,
мәскелелерін зерттеу;бизнес аудиті мен талдауының принциптері мен
компоненттерін, постулаттарын нақтылау түсу, ... ... ... ... ... және жеке әдістемелерін анықтау, бизнес
жағдайының талдау көрсеткіштер жүйесін, өлшемдерін, әдістерін таңдау,
экономикалық потенциалды пайдалану ... әсер ... ... және ... жүргізуші субъектілердің қызметін
жақсарту бойынша әзірлеу;
3) Ұйымдастырушылық: ... ... ... мен ... ... және ... ... ашу; аудиторлық бақылаушы-талдамалы ... мен ... ... ( ... жетілдіру бойынша
ұсыныстарды әзірлеу).
Аудит мазмұны алға қойылған мақсаттар мен ... ... ... ... ... ... егер ... объектісіне шаруашылық
жүргізуші субъектінің қаржылық қызметі кіретін болса, онда ... ... есеп ... мен ... ( ... рас ... ... мен
анықтығын тиянақты тексеру, яғни кәсіпорынның қаржылық есеп беруінің нақты
қаржылық жағдайымен қаншалықты сәйкес ... ... өз ... ... білдіру болып табылады.
Аудит мақсатының консалтингтік қызмет жүзеге асыру барысында
клиенттің коммерциялық ... ... ... ... ... беру ... ... қатар аудитордың беделі мен табысы қоса өседі.
Алға қойылған аудит мақсаттарына қол жеткізу үшін нақты міндеттерді
шешіп алу ... ... ... ... ... бөліп көрсету керек:
1) Кәсіпорынның қаржылық есептемесінің шындыққа жанасымдылығын қамтамсыз
ету және осы есеп беруді пайдаланушылар үшін ... ... ... ... ... ... қабылдаудың логикалық тұрғыдан негізделген базасын ... ... ... ... ... бағалау;
3) Кәсіпорын экономикасын немесе оның белгілі бір қызмет ... ... ... ... және ... ... ... талдау;
4) Кәсіпорын қызметі және оның жарғысының бір-біріне ... ... және ... да ... мен ... ( ... ... Заңның сақталуын, бухгалтерлік есепті жүргізудің және есеп ... ... ... субъектілердің қаржылық жағдайы
туралы шындыққа жанасымды ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттар мен олардың ... ... ... ... сәйкестілігін тексеру;
7) Кәсіпорынның өндірістік, маркетингтік, инвестициялық және ... ... мен ... ... әр ... мәселелер бойынша
клиентке кеңес беру қызметін көрсету;
8) Клиенттің ... ... ... оның ... ... және ... жлюға ықпал ету.
Ұйымның табыстары есебі аудитінің мақсаты - ... ... ... сатудан түскен табыс» (қосылған құн салығын, акциздерді,
ұқсас міндетті төлемдерді ... ... ... ... « ... қатысу үлесінен түскен пайда», «Төленуге тиіс пайыз», « Тағы
басқа табыстар» баптарында ... ... және ... ... ... ... ой ... болып табылады.
Аудиторлық дәлелдемелердің негізіне келесілер жатады:
- табыс және шығын есептілігі,
- сатып алу-сату келісімдері,
- жал келісім ... ... ... шарттары,
- есеп саясаты,
- ұйымның табыстарын растайтын бастапқы құжаттар.
Табыстың ... ... ... ... ... ... қарастырылуы
мүмкін: ұйымның жай қызметі бойынша табыс аудиті мен тағы басқа табыстар
аудиті.[6]
Кесте 13
Табыс есебін тексерудің ... ... ... ... ... процедурасы ... ... ... |
| | ... ... |лер |
|1 ... ... табыстың болуын тексеру | | | |
|2 ... және ... оны ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... мен ... | | | |
|3 ... ... ... ... | | | |
| ... операциялар есебінің дұрыстығын | | | |
| ... | | | |
| |( ... | | | |
|4 ... ... ... ... | | | |
| ... ... ( ... | | | |
|5 ... және ... ... шынайы | | | |
| ... ... ... ... ... | | | |
| ... бақылау | | | |
|6 ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... және т.б | | | |
| ... ... ... ... және | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... ( ... өлшеу) | | | |
|7 ... ... ... және | | | |
| ... ... және ... есептілігінде | | | |
| ... ... ... | | | ... ... ... З.Н. Аудит, Алматы, 2006ж. кітабынан қысқартылып
алынды
Аудитор ең біріншіден ұйымның ... ... ... ... ... ... ... тексеруді көздейді. Бұл құжат
табыстың нақты анықтамасынан тұрады. Табыс деп мойындалмайтын басқа заңды
және жеке ... ... ... ... білу өте қажет. Оларға:
комиссия, агенттік және т.б ... ... ... тағы басқа
келісім-шарттар бойынша,тағы басқа міндетті төлемдер бойынша қосылған құн
салығын, алдын-ала өнім, тауар, қызмет, ... үшін ... ... ... ... тауардың төлемін төлеу мақсатында берілген ... ... ... ... ұстаушыға кепілдік мүлікті ... ... ... аудитор табыс және шығын есенптілігінің сәйкес
баптарында дұрыс көрсетілуін тексеру мақсатында табыстардың тиісті ... ... ... ... - ... ... табыстың
сипаттамасы мен олардың алу мақсаттарына ... ... Жай ... ... ... мен өнімдерді сатудан түскен кіріспен жасалған
жұмыспен көрсетілген қызметтен түскен кірістер жатады. Жай қызметтен ... ... - ... жарғылық құжаттарында тіркелген ұйымның
қызметінің объектісіне байланысты ... ... ... егер ... ... келісім-шарт бойынша өзінің активтерін уақытша қолдануда
бергеннен ... ... ... онда ... деп осы ... ... ... жал төлемі болып келеді. Егер қызметтің объектісі болып ... ... ... ... үлесінен түскен кіріс болса, онда
табыс деп осы қызметтен түскен ... ... және тағы ... ... табыс- дебиторлық қарыз көлемінде келіп түскен ақша-
қаражаттар мен тағы басқа мүлік ... ... ... түрінде
есеп алынған сомаға тең түрінде қабылданады.
Тағы басқа табыстарға ұйымның активтерін уақытша қолданудан түскен
түсімдер, ... ... ... ... ... ... түскен табыстар
(бағалы қағаздар бойынша пайыздар мен тағы басқа табыстарды есепке ... жай ... ... ... ... нәтижесінде алған
табыстар, негізгі құралдар және тағы ... ... ... ... ұйымның қаражаттарын қолданудан түскен пайыздар және банк шотында
жатқан қаражаттарды қолданудан түскен пайыздар. Тағы да бір ... ... ... ... тағы басқа табыстарға тек ұйымның жарғылық
құжаттарында негізгі қызмет түрлеріне жатқызылмайтын ... ... ғана ... Тағы ... ... айыппұлдар, өсімпұлдар,
келісі-шартты бұзған үшін салынған айыппұлдар, ... ... ... ... ... үшін төленген төлемдер, өткен жылдар
табысы ( есепті жылы ... ... беру ... өтіп ... ... ... ... активтерді қайта бағалаудан түскен
табыстар және төлем төтенше жағдайлардан: өрт, авария, табиғат апаттарынан
түскен түсімдер ... ... ... ... ... сақтандыру
төлемдері, жөндеуге келмейтін материалдық құндылықтардың құны.
Табыстардың жай және тағы басқа ... ... ... ... ... ... құжаттарын мұқият қарастырып шығу керек.
Жарғылық құжаттарды қарастырғанда, қызметтің ... ... дәл ... ... ... Мұндай жағдайда, ұйымның есеп саясатында
бекітілген ... ... ... жөн. Онда ... қызметке мәнді
болып келетін қызметті жатқызуға болады. [9]
Аудит үрдісінде ұйымның табысын растайтын құжаттарға көп ... ... ... тағы да ... ... ... анықтау қажет.
Бухгалтерлік табыста осылайша табыс келесі шарттар ... ... ұйым ... ... ... ... ... және белгілі бір
операцияның болу нәтижесінде ұйымның экономикалық пайдасы ұлғаюы ... ... ... ... ... ... ұйым ... активті алғанда немесе активке қатысты, оны алуына күмәні жоқ
болғанда; тауарға немесе, ... ... ... ... ... ... алушыға
көшкенде немесе қызмет тапсырыс берушімен қабылданғанда және осы операцияға
қатысты жұмсалған ... ... ... ... ғана ... Осы ... шарттардың бірін орындамаған жағдайда бухгалтерлік
есепте табыс емес, кредиторлық қарыз пайда болады.
3.2 Табыстар есебі аудитінің әдістемесі
Нарықтық ... ... кез ... ... жүргізуші
субъектінің мақсаты қызметтен табыс алу болып ... ... ... ... есеп стандартының талабына
сәйкес табыс бойынша мынандай ақпараттар ашылуға міндетті деп көрсетілген.
1) Өнім ( ... ... ... ... табыс;
2) Жалпы табыс;
3) Негізгі қызметтен түскен табыс;
4) Негізгі емес қызметтен түскен табыс;
5) Салық салынғанға дейінгі әдеттегі қызметтен ... ... ... ... әдеттегі қызметтен табыс;
7) Төтенше жағдайлардан түскен табыс;
8) Таза ... ( ... ... ... ... ... ... құнға салынған
салықты акциздеуді және тағы басқа салықтар мен ... ... ... ... сату ... ... ... көрсетіледі.
Осы бапта негізгі қызмет ... ... ... ... ... көрсетуден, сондай-ақ сыйақы, дивидендтер,
қаламақылар және ренталар, негізгі қызмет ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Оның көлемі 6000 «Негізгі қызметтен табыс» бөлімшесінің шоттарының
кредиті бойынша есеп регистрларының мәліметтерінің негізінде анықтайды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... бойынша
анықтайды, яғни сату кезеңі деп өнімді ( ... ... ... ... және ... ... ... талап тапсырма құжаттарындағы
көрсетілген күнін айтса, шоттарға аудару күні ... ... ... ... сату ... ... ... аяқтаушы соңғы сатысы екені
белгілі. Оның көлемі қаржы шаруашылық қызметінің нәтижесіне айналым ... ... ... сату ... өнімді орналастыруға және сатуға байланысты
шаруашылық операциялардың жиынтығы ... ... ... назарында. Оны жоспарлау шаруашылықты тапсырыстармен ... ... ... ... ... ... ... номенклатура ( тізбек) бойынша жоспар жасалады. Тапсырыстар
өнімге тапсырыс ... де, ... де ... ... шарт жасалып, онда өнімнің түр-түрін жөнелту мерзімі саны және
сапасы, бағасы, есеп айырысу ... ... ... және сату ... ... кезде анықтауға тиісті:
← Дайын өнім сатуға шарттың жасалғандығын және ... ... ... ... ... ... ... жасалғандығын;
← Артылып-жөнелтілгенін өнімнің бағасын анықтау ережелерінің
сақталғандығын және оның ... ... ... Өнім ... ... шартқа сәйкес, сатушыдан сатып алушыға өнімді
жеткізіп беру ... ... ... ... ... ... өнімдердің құнын төлеуді талап еткен банк
мекемелеріне төлемді талап ету ... дер ... ... Егер өнім сатушының қоймасынан тікелей ... ... ... ... ... жасалғандығын;
← Дайын өнімдердің қоймалық есебінің дұрыс ұйымдастырылғандығын;
← Өнімді (жұмыс, қызмет) жөнелту және сатудың ... ... ... ... ... ... ... және сату бойынша бухгалтерлік корреспонденцияларының
дұрыс белгіленгендігін;
← 6000 «Негізгі қызметтен ... ... ... ... Бас ... « ... ... қызметтің нәтижесі»
туралы қорытынды есеп үлгісіндегі ... ... ... өнім ( жұмыс, қызмет) сатудың қаржылық нәтижесі ... ( ... ... ... ... ... ... өндірістің
нәтижесінде сатылған өнімнің ( жұмыс, қызмет) ... ... ... ретінде анықталады.
Негізгі қызметтен түскен табыс жалпы табыс сомасынан жалпы және әкімшілік
шығындардың, пайыздарын төлеу ... және сату ... ... ... ... ... типтік жоспары бойынша сатылған өнімнің (жұмыс, қызмет)
өзіндік құнының және ... ... ... ... ... ... құнын, өзіндік құнын есептеуге міндетті емес шектеуін
көрсетсе, яғни ... ... ... ... ... ... жүйесі бойынша шығындарын тұрақты және айнымалы жіктеу
жатыр. Бұл ... ... ... ... өзінді құны, тек қана айнымалы
шығындардың бөлігінде көрсетіліп және ... яғни ... ... ... калькуляциялау әдісі емес, оны калькуляциялаудың шектеулі
әдісі ... ... ... жалпы табыстың көлемін кемітетін
кезеңдік шығындар жатады.
Негізгі емес ... ... ... өнім ... және ... ... ... емес. Ол мынандай қызмет түрлерінен
жинақталатын табыстарды қамтиды:
1) ... емес ... ... ... ... ... дивиденд және сыйақы түріндегі табыстар
3) Бағамдық айырымнан табыстар
4) Атқарушы ... ... ... Басқа да табыстар
Басқа да табыстар шотында қарыздарын шығысқа шығарудан, ... ... ... ... ... ... және ... құралдарды түгендеуден алынған табыстар. ... ... ... ... табыстары роялти және өнім ( жұмыс, қызмет)
өндірумен және оны сатумен тікелей байланысты емес ... ... ... және ... емес қызметтен табыс деп Қазақстан
Республикасының 2010 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... салық алынуға тиісті жиынтық табысты айтады.
Сондықтан қаржылық қорытынды есепте табысты сипаттайтын көрсерткіші
салық алғанға ... және ... ... ... табыс деп
келтірілген.Одан басқа да төтенше жағдайдардан алынатын табыстың көлемі,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... Әрбір
төтенше жағдайдың мазмұны және сомасы түсініктеме жазуда ашылынуға тиісті.
Аудитор түсініктеме жазудағы баяндалған бұл ашуды ... ... ... ... ... ... әдеттегі қызметтен және
төтенше жағдайлардың табыстарының сомасынан тұратын таза табыс ... ... ... 5610 «Есепті жылғы бөлінбеген табыс (жабылмаған
зиян) шотының дебетіндегі және кредитіндегі айналыммен салыстыру ... ... 5610 ... табы ... ... дебетіндегі және
кредитіндегі айналымын салыстыру жолымен анықтауға болады. ... ... ... ... шотының мәліметін Бас кітаппен және бұл шоттың
кредиті бойнша, журнал-ордер №14 ... яғни ... ... ... ... таза ... ... құрылуын (қалыптасуына) және
оны шаруашылықтың қалай пайдаланғанын тексеруге міндетті.
Аудит үрдісінде бухгалтерлік есеп шоттарында және есептілікте табыстың
дұрыс көрсетілуін ... өте ... ... көрсеткіштерді синтетикалық
және аналитикалық есеппен салыстарғаннан кейін, өнімді тиеп-жіберу қандай
негізде рәсімделгенін анықтау қажет. ( ... ... ... ұйым ... ... алу жіберу хаты және тағы басқа).
Есеп регистлеріндегі, берілген бастапқы ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінше есеп
көрсеткіштерінде және ... ... ... ... Қазіргі
уақытта ұйым табысты өнімді сатып алушыға жіберген сәтте мойындайды. ... ... ... ... ... ... қызмет түрі бойынша табыстар мен шығындар ... ... ... ... ... түскен табыс», ( қосылған құн салығын,
акциздерді ескермегенде) баптары бойынша көрсеткіштер ... ... ... табыстар мен шығындар» бөлімінде ... тиіс ... ... ... ... ... ... үлесінен түскен табыстар», «
тағы басқа табыстар» баптар бойынша көрсеткіштер тексерісті талап етеді.
Аудитор тағы басқа табыстар мен ... ... ... ... алып ... ғана ... және ... есептілгінде көрсетуді
көздейді.
Мұндай тек бухгалтерлік есеп ... осы ... ... ... ... ... әсерін тигізбейтін, түрлеріне ұқсас
шаруашылық ... ... болу ... ... мұндай
табыстармен оған байланысты шығындарды көрсетуге тиым салмаса қолданылады.
Аудитордың ... ... ... бірі талдау болып
табылады. Талдау нәтижесінде ұйымның табыстылық ... ... ... ... ... тиімділігіне баға беруге және алдағы
уақытқа болжам ... ... ... ... ... талдау мақсатында интегралдық айырма,
құрылымдық үлесті анықтау әдістері ... ... ... ... және ... көрсеткіштерін анықтау мүмкін
болады. Табыстылықты талдаудың басты әдісі факторлық талдау, яғни жиынтық
пайда сомасына әсер ... ... ... ... анықтау жүзеге
асырылады. Экономикалық факторлық талдау бастапқы ... ... ... ... ... ... ... және нәтижелік көрсеткіштердің
өзгеруіне тікелей әсер ететін факторларды толық ... ... ... ... барысында әсер ететін жеке факторлар анықталып,
осы факторлармен нәтижелік көрсеткіш арасындағы ... ... ... ... ұйымның қаржылық қызметінің нәтижесін
сипаттайтын көрсеткіш – пайда. Пайда мөлшері ұйымның ... ... ... жеке және ... қажеттіліктерін қамтамасыз етудің
көзі болып табылады. Пайда алу меншік иеленушісінің ... ... ... мен бизнестің өсімін қамтамасыз етеді. Пайда ... екі ... ... бар: ... және ... ... тұрғыда пайда меншік иеленушісінің капиталының өсімі. ... ... ... ... деп ... ... ... мен шығыстар арасындағы оң мәнді айырма деп қарауға болады.
Табыстылықтың көрсеткіштер жүйесі ең алдымен ... ... ... тұрады, олар: өнімді (жұмыс, қызметті) өткізуден
алынатын табыс; жалпы табыс; ... ... ... табыс; салық
салынғанға дейінгі дағдылы қызметтен алынатын табыс; ... ... ... ... ... соңғы қаржылық нәтижесі болып табылатын
таза табыс. [9]
Табыстылықтың ... ... ... өнімді (жұмыс,
қызмет)өткізуден ... ... ... ... Ол ... ... туралы есепте қосымша құн салығы, акциздер және т.с.с.
салықтар мен міндетті төлемдер, ... ... ... ... және баға ... ... ... көрсетіледі.
Қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есептің осы бабы бойынша
негізгі қызметтен түсетін табыс көрсетіледі.
Табыс құрылымында ең ... үлес ... ... мен ... ... ... ... оның мөлшері өнім өндіру деңгейімен, оның
сапасымен және төменде қарастырылатын басқа да факторлармен анықталады.
Өнім өткізуден ... ... ... ... ... ... және ... алушының жауапты сақталуындағы тиеліп ... ... ... бір әсер ... ... ... ... керісінше өсуі бірінші жағдайда өткізуден
түсетін табыс ... ... ...... әсер ... ... абсолютті көрсеткіші – жиынтық табыс. Ол өнімді
өткізудің ... ... ... және ... ... нәтижесінде
өнімді өткізуден түскен табыс пен өткізілген өнімнің өндірістік өзіндік
құны арасындағы ... ... ... ... әсер ... ... ... өзіндік құн, сондықтан
оның төмендеуі оның көлеміне көп ... ... ... ... ... баптар бойынша талдаумен
айналысатын, оны төмендету ... ... ... ... ... ... белгілі бір мөлшерде бұл жұмыс, инфляциясының
әсері және шикізат пен ... ... ... өсуімен өзінің
маңызын төмендетеді. Бағаның күрт өсуі және кәсіпорынның меншікті айналым
қаражаттарының жетіспеуі жағдайында ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Шаруашылық жүргізудің тұрақты экономикалық жағдайында жалпы табыстың
өсуінің негізгі жолы – материалды ... ... ... ... Бұл, ... шикізат құнының үлес салмағы ... ... өте ... ... ... ... және қайта өңдеу салаларында (машина
жасау және металл өңдеу, металлургия, мұнай-химия, тігін, тамақ және т.б.)
қызмет жасайтын кәсіпорындар үшін өте ... ... ... ...... қызметтен алынған
(түскен) табыс. Ол сальдоланған қаржылық нәтижені ... және ... пен ... шығындары арасындағы айырма ретінде мына формула бойынша
бойынша анықталады:
Дн =Дж – ... Дн – ... ... ... ... ... табыс;
Рк – кезең шығындары.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның шаруашылық ... және ... ... ... алу ... ... назарды осы
көрсеткішті талдауға аудару керек.
«ДПО Алматы» ЖШС ... ... ... алғашқы екі
көрсеткіштерін қарастыру үшін келесі кестені құрастырамыз.
Кесте 14
«ДПО Алматы» ЖШС бойынша 2008-2009 жылдардың жалпы табыс сомасын талдау:
мың ... |2008 жыл |2009 жыл ... (+,-) |
|1 |2 |3 |4 ... сатудан, |7 691 274 |4 328 745 |-3 362 529 ... ... | | | ... ... | | | ... өнімдер мен | | |-354 408 ... ... 532 |-6 470 940 | ... құны | | | ... ... ... |1 574 742 |-2 142 195 |-3 716 937 ... көзі: «БГС Атырау» ЖШС-ның қаржылық есептілігі негізінде
құрастырылған
Кестеден ... ... ... ... көрсеткіштері 2008 жыл
қорытындысы бойынша өткен жылмен салыстырғанда көп азайған, барлық ... ... ... ... орын алған.
Табыстылықтың қатысты көрсеткіштеріне нарықтық экономика ... ... ... ... қаржыландыру көздерін ынталандыру және
оларды тиімді пайдалану сияқты ... ... осы ... ... сипаттайтын көрсеткіштері жатады. Олар кәсіпорын
қызметін түрлі ... ... және олар ... ... ... сай топтастырылады. Табыстылық коэффициенттері
салыстырмалы талдау мен кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалаудың ... ... ... ... олар кәсіпорын табысын қалыптасьтырудың
факторлық ортасын сипаттайтын, маңызды көрсеткіштер.
Табыстылық көрсеткіштері 3 топқа бөлінеді:
1) жалпы активтер (авансталған, жиынтық капитал) және ... ... ... ақша қаражаттарының таза ағымы (немесе түсімі) негізінде есептелетін
табыстылық көрсеткіштері.
Кәсіпорын активтерін (мүлкін) ... ...... ... ... ... туралы шешімдер қабылдауда қажетті
әрі маңызды белгілердің бірі болып саналады.
«ДПО Алматы» ЖШС бойыныша жалпы активтердің ... ... Ол ... таза ... сомасының жалпы активтердің құнына
қатынасы ретінде анықталады.
2008 жылы жалпы активтердің табыстылық коэффициенті ... ... мың ... ... , ал 2009 жылы ... мың
теңге/6458806) -0,59-ға тең.
Сонымен, ұйымның табыстылық көрсеткіштерінің өте төмен дәрежеде екенін
анықтадық.
Қорытынды
Қорыта келгенде, ... ... ... көрсеткіші табыс түсімі болып
табылады, яғни өндірістің және айналымның қаржылық қорытындысын білдіретін
ұйым жұмысының нәтижелі көрсеткіші. ... ... ... өнім ... ... ... түскен ақша кіріс, ал оның өндіруге және сатуға
жұмсалған шығындардың айырмасы таза табысты білдіреді.
Табыс есебінен, ... ... ... ... банктер мен басқа
да ұйымдар алдындағы міндеттемелері ... ... ... ... және ... ... ... негізгі көрсеткіші болып
табылады. Ол оның іскерлік ... мен ... ... ... ... ... ... қайтарымдылық деңгейі мен осы ұйымның
активтеріне салынған салымдардың табыстылығы ... ... ... ... ... тек қана ... өндірістік
шығындарды өнімдер сатумен қызметі үшін ақшалай өндіріп ... ... ... ғана ... ... ... өндірісті ұлғайтуға және
дамытуға, жұмысшылардың мәдени-тұрмыстық дәрежесін арттыруға қажетті пайда
алатындығын да көрсетеді.
Қазіргі ... ... ... ұйымның негізгі мақсаты-
максималды түрде табыс табу болып келеді. Осы дипломдық ... біз ... ... табысының есебі және аудитімен таныстық. ... ... ... ... жағдайында ұйымның қаржылық жағдайының
тұрақсыздығын, күмәнді дебиторлық борыштар сомасының басымдығын, жабылмаған
зиян сомасының жылдан-жылға жинақталып келе ... ... ... ... ... кезектегі мәселе қаржылық жағдайын тұрақтандыру, төлем
қабілеттілігін қалпына келтіру, ... ... ... ету
қажет. Ол үшін олардың негізгі көзі табыстылықты арттыру қажет. Ұйым
пайдасының арттыру ... ... ... ... ... қажет. Пайда
сомасының артуына жағдай жасайтын ... ... ... тоқталайық.
Пайданы жедел арттырудың басты шаралар ретінде келесі жолдарды ұсынуға
болады:
1. Өнімдерді дайындап жеткізу жөніндегі келісімдердің бәрін ... ... ... ... ... қажет ететін тауарға ... ... ... ... ... ... ... деп танылатын мамандарды дайындау
саласындағы саясатты көлемді және тиімді түрде жүзеге асыру.
3. Ұйымның өнімін өткізумен байланысты ... ... ... үшін ... ... ... жылдамдығын көтеру, қорлар мөлшерін
азайту, дайын өнімнің өндірушіден тұтынушыға жеткізілу ... ... ... емес ... мен ... азайту.
5. Пайданы талдау міндеттерін шешуде озық механикаландырылған және
автоматтандырылған құралдарды ... Ұйым ... ... ... ... ... Ұйым ... кеңейтуді қарастыру, мысалы, жалға ... ... ... ... себебі, шаруашылық жасаушы
субъект үшін өзінің қаржылық ... және ... ... ... өз ... сатып алғанша, басқа субъектілерден негізгі құралдар
объектілерін уақытша пайдалануға, яғни жалға алған тиімді ... ... ... жал - ... ... ... және капитал салымының
тез дамушы түрі болып есептеледі. Кейбір авторлардың ... ... күні жал ... ... ... 3/1 дүниежүзілік құрал-
жабдықтың сұранысын қамтамасыз етеді. Жалдың ... ... ... жал ... ... 100 %-ға ... жал ақша-қаражатпен байланысты мәселелерді ... Ал ... ... актив құнының 80%-мен шектеледі. Тағы да
айта кететін жайт, банктерде ... ... ... ... ал жал ... тұрақты пайыздық қойылым
қарастырылады.
Несиеге қарағанда лизинг бойынша келісім-шартты ашу ... ... ... келе ... ... үшін ақша-қаражатты сақтау әлдеқайда
тиімдірек болып саналады. Кейбір лизингтік ұйымдар жалға ... ... ... ... ... бір ... өтеуді талап
етпейді.Мұндағы келісім-шарттың кепілі болып құрал-жабдықтың өзі ... ... ... «Аудиттің теориясы» Сатмурзаев А.А. Укашев Б.Е., Алматы-Ұлағат
2. «Аудит ... ... Д.О. ... Экономика
3. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы
2006 ж.
4. «Бухгалтерлік есеп ... ... К.К. ... ... ... ... Алматы- 2005
6. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., «Аудит»: оқу құралы.- Алматы: Қазақ
Университеті, 2004ж
7. Дюсембаев К.Ш. и др. ... и ... ... ... ... 1998. -512.
8. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., ... Ж. Г ... ... ... ... 2001ж.
9. Дюсембаев К.Ш., ... и ... в ... управления финансами»
Алматы 2000г.,
10. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп». Алматы 2001г.
11. ... К.К., ... Н.А. ... есеп ... ... ... ... «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Родостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ.
Родостовец В.В. ... О.И.., ... ... ... компаниясы. Алматы - 2003
13. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік
есеп»: ... ... ... ... Палий В.Ф. Международные стандарты финансовой отчетности.Москва,2005г.
15. Рахимбекова Р.М., ... учет на ... ... ... ... ... ... Алматы, 2004
17. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Алматы, 2007
18. Қазақстан Республикасы. 28.02.2007 жыл №234 III ... ... ... ... туралы» Заңы.
19. Қазақстан Республикасы. 22.05.2006 жылғы «Аудиторлық қызмет
туралы». Заңы (20.02. 2009жылғы ... мен ... ... ... ... ... ... жоспары. Алматы, 2007ж.
21. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары №2. Алматы, 2007 ж.
22. Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... 2010 жылдың 1 қаңтарынан
бастап күшіне енген.
-----------------------
Табыс туралы ақпарат
Дайын өнімдерді (тауар, жұмыс, қызмет көрсету) сатудан түскен табыс ... беру ... ... ... ... ... ... шот бойынша дебиторлық қарыздың өсуі
Дайын өнімдерді сатудан түскен табыс (тауар, жұмыс, қызмет көрсету).
Табыстар мен шығыстар туралы есеп беру
Активтер құрамындағы ... ... ... ... ... ... түскен табысты мойындау (тауар, жұмыс, қызмет көрсету)
мойындауға болмайды
Алдағы кезеңнің ... ... ақша ... ... мойындау
Өнімдерді сатудан түскен табысты мойындау (тауар, жұмыс, қызмет көрсету).
Табыс пен шығыстар есебінде
Активтер құрамындағы өзгеріс және міндеттемелер – бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету) сатудан түскен табысты бір
мезгілде мойындау (тауар, жұмыс қызмет көрсету).
Ақша қаржысының түсуі
Компанияның активтер құрамындағы өзгеріс
Өнімдерді ... ... ... ... сатудан түскен табысты мойындау
Заңды формаға экономикалық мазмұнының үстемдік қағидасы
Табыс пен шығынның қатыстық принципі
(есепке алу әдісі бойынша)
Дайын өнімдерді (тауарды) сатудан түскен ... ... ... ... ... ... ... (критерийі) шартты табыстың ақшалай алатын сенімді бағасы
өндіріс орны тауарға меншіктілікке байланысты сатуға елеулі пайда мен
тәуекелге баруға ... орны ... ... ... ... ... бақыламайды
Табыстың ақшасы сенімді түрде бағаланса
Операциямен байланысты келген шығындар сенімді түрде бағаланса

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табыс пен шығыстың есебі мен ішкі аудиті5 бет
Табыстарға салынатын салықтардың есебі, аудиті мен талдауы70 бет
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
Шығындар аудиті 20 бет
Ұйым экономикасы97 бет
Ұлыбританиядағы аудиттің дамуы4 бет
Өсу, кедейшілік және табыстарды бөлу6 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
: резидент еместердің табыстарының салық есебі3 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь