Қазақстан Республикасының шағын бизнесін талдау және оның даму перспективалары

КІРІСПЕ 3

1 ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕ ШАҒЫН БИЗНЕСТІ ДАМЫТУ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестің ерекшеліктері 5
1.2 Қазақстан Республикасының экономикасындағы шағын бизнестің рөлі 8
1.3 Шет елдердің шағын бизнесті дамытудағы тәжірибесі 11

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕСТЕРДІҢ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестін дамуы мен қалыптасуы 19
2.2 Қазақстан Республикасында шағын бизнестің дамуын талдау 23
2.3 Қазақстан Республикасында шағын бизнесті қаржыландыруын талдау 32

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПОРЫННЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МЕХАНИЗМІНІҢ ДАМУЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Қазақстан Республикасындағы шағын бизнесті қолдаудың мемлекеттік жүйесі 41
3.2 Қазақстан Республикасының шағын бизнесті дамытудағы негізгі
бағыттары 48
3.3 Қазақстан Республикасында шағын бизнесті инфрақұрылымды қолдау 61

ҚОРЫТЫНДЫ 72

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 74
Диcсертациялық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары шағын бизнес Қазақстан Республикасының экономикасындағы ролі артып келе жатыр.
Бәрімізге мәлім кәсіпкерлік секторы экономиканың диверсификациялауға, тұрақты қарқындармен дамытуға мүмкіндік береді. Осы тенденция біздің елімізде қалыптаса қойған жоқ. Сондай – ақ жоғарыдағы үлестік көрсеткіштер дамыған мемлекеттердің экономикасымен салыстырғанда мардымсыз болып табылады. Мұндай жағдайдың қалыптасуы мемлекеттік реттеу мен қолдауға және шағын бизнес пен орта кәсіпорынның ішкі және сыртқы орталарына қатысты әр алуан аспектілі қиындықтары мен проблемаларына байланысты.
Президенттің Жолдауында «Қазақстан азаматтарының молшылығының өсу шегі – мемлекеттік саясатының басты мақсаты» болып табылады, «Кәсіпкерлік секторын дамыту – бұл әрбір елдің экономикалық негізі» деген және шағын бизнес қалыптастыру мен дамыту әрбір мемлекеттің экономика саясатының басым бағыты болып табылады. Бұл да әсіресе актуальды деңгейде, жай ғана шағын бизнес әлеуметтік функциясы туралы сөйлесу ғана емес, сонымен қатар оның қозғалтқыштың өзгеруі экономиканың дамуына және елдің экономикасын диверсификациялауға әкеліп соғады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтің Жолдауында «2030 – Қазақстан стратегиясын дамыту» 11 қарашадан 1997 жылы белгілеп қойған. «Алғашқыда, 2010 жылдан, бізге қажет көп еңбек сіңіруді керек ететін саланы шоғырландыру, келешекте оның мүмкіндіктері мен бәсекелестікте орын алды. Бұл, реттік басымдылығы, ауыл шаруашылығы, орман және орман өндіру өнеркәсібі, жеңіл және азық – түлік өнеркәсібі, туризм, тұрмыстық–құрылыстың және инфрақұрылымды жасау. Осы салаларды дамыту, біз экономиканың құрылымды сұрақтарын ғана емес, сонымен қатар тартымдылығын және кедейшілік сұрақтарын шешуде, қазіргі таңда өте маңызды». Елдің экономикасын дамыту үшін басты рөлді атқаратын шағын және орта бизнес болып табылады.
Бизнесті дамыту экономикамыздың өте маңызды рөлін атқарады, жоғары өсу қарқынды өнеркәсіп өнімді дамытады. Ол экономиканың негізгі инновациялық дамуын сипаттайды.
Сондықтан осы ғылыми жұмыстың өзектілігі жоғарыда аталған әртүрлі аспектідегі проблемаларды және оларды шешу жолдарын зерттеумен анықталады.
Диcсертациялық жұмысының мақсаты. Негізгі нақты оқып білу теория негізінде және іс-тәжірибе тәсілін басқару ҚР –ның шағын бизнестін мәнін ашып білу, оның негізгі келешек жолын тиімді дамыту болып табылады. Шағын бизнес кәсіпкерліктің дамуында кедергі болып тұрған проблемаларды қарастырып, оларды шешу жолдары арқылы осы секторды дамыту жолын зерттеу және бар ерекшеліктерін қарастыру болып табылады.
1. Стратегия "Казахстан-2030" 1997 жылы 11 қазандағы «Қазақстан - 2030»
2. ҚР Президенті Н.А. Назарбаевтің Жолдауы «Жаңа онжылдық - жана экономикалық өсім - Қазақстанның жаңа мүмкіншіліктері». Астана, 2010 жыл.
3. Малый бизнес № 23 – 24. Декабрь. 1998 г
4. А. Н. Токсанова. Развитие малого предпринимательства: концептуальный подход. Алматы, 1999 г.
5. Феномен предпринимательсва в преходных общестах:состояния, проблемы, перспективы. \\ сборник научных работ. Алматы, 1999 г.
6. Николас К. Сирополис управление малым бизнесом. Москва, 1999 г.
7. Гражданский кодекс Республики Казакстан.
8. Статистический сборник Казакстана за 1998 и1999 г.\\ оперативная информация.
9. Гончаров Б.М. Руководство для высшегоуправленческого персонала. Москва, 1998 г.
10. Малый бизнес: правовые и экономические аспекты. г. Астана, 1996 г.
11. А. Н. Тоқсанова Кәсіпкерлік қыметтің негізі, Астана – 2007ж.
12. Орынбасарова С.Е. Государственное регулирование малого бизнеса в РК Автореферат. Астана 2007г.
13. Нурабаева А.К. Механизмы поддержки частного малого предпринимательства: учебно-методическое пособие для предпринимателей, Астана, 2006 г. – 67 с.
14. Палташева М.Т. Административные барьеры – пути их преодоления: учебно-методическое пособие для предпринимателей, Астана, 2005 г
15. Предпринимательство: Учебник/Под ред. М.Г. Лапусты.-М.: ИНФРА, 2005.
16. А.Н. Токсанова. Правительственная помощь предпринимателям. Сборник материалов конференции 23-24 февраля 2007г. Павлодар, 2007г.
17. К.И Керимкулов. Инфраструктура поддержки малого предпринимательства. Сборник материалов конференции 23-24 февраля 2007г. Павлодар, 2007
18. С.А. Туржанов. Малый и средний бизнес: проблемы развития, поиск решений. Алматы, 2004
19. Нурмадиева Н.С. Улучшение бизнес климата на всех уровнях:от административных барьеров до инфраструктуры // Малый и средний бизнес Казахстана №6, 2007г.
20. Аналитический обзор развития малого предпринимательства // Малый и средний бизнес Казахстана №2, 2007г.
21. Главный приоритет – конкурентоспособность малого бизнеса. // Малый и средний бизнес Казахстана, №1(9), 2005. С.4-7.
22. Финансово-кредитные рычаги для малого бизнеса в развитых странах мира // Банки Казахстана №1, 2005г
23. Сабден С. Развитие малого предпринимательства как фактор повышения конкурентоспособности страны: взгляд ученого // Банки Казахстана №3, 2007г.
24. Ромазанов Ж. Состояние и перспективы развития предпринимательства в Казахстане // Финансы и кредиты №10, 2007г.
25. Касенова Г. Инфраструктура поддержки малого бизнеса // Малый и средний бизнес Казахстана №11, 2007г.
26. Сарина Б.С. Барьеры в развитии предпринимательства и пути их преодоления. Официальный сайт АО «Институт экономических исследований
27. Перуашев А.Т. Что работает не работает в области поддержки предпринимательства. Доклад на Международной Конференций «Предпринимательство в Казахстане: новое начало» 29 ноября 2007г.
28. Манакбай Т. Фонд развития малого предпринимательства //Деловая неделя 12 ноябрь,2004
29. Ташенова С.О. О проблемах кредитования малого бизнеса // Банки Казахстана № 15, 2006
30. Тосунян Г.А. Кредитование малого бизнес современное состояние //Аналитик 12, декабрь 2006
31. Абдрахманова Е. МСБ перспективное направление. // Банки Казахстана №10, 2006 А.Е.
32. Наурызбекова Проблемы информационного обеспечения малого предпринимательства. // Панорама 25 август, 2006
33. Перспективы роста банковской системы Казахстана. //National business № 2 (40), 2007
34. Қазақстан Республикасы Статистика Агенттігі www.kaz.stat.kz/digital/Шағын кәсіпкелік /Pages/default.aspx
35. Ұлттық Банк сайты www.nationalbank.kz
36. ШБҚ «Даму» АҚ сайты www.fund-damu.kz
37. Бизнестің жол картасы 2020. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы « 13 » сәуірдеі № 301 қаулысымен бекітілген
38. Халықаралық Экономикалық Форум көрсеткіші.
39. Абдуллаева Б.А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу:дамуы мен жетілдіру жолдары. Экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты, Алматы 2009 жыл.
40. Сагимбаева А.Ю. ҚР халық шаруашылығы салаларын басқаруды озық тәжірибелерді пайдалану негізінде жетілдіру жолдары, автореферат. Астана 2010 жыл.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ
ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Макро-микроэкономика кафедрасы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Қазақстан Республикасының шағын бизнесін ... және оның ... курс ... ... “_____”_______2010ж
(қолы)
Ғылыми жетекші ___________ “_____”_______2010ж
т.ғ.к., доцент ... ... ... ... “____”_____2010ж
э.ғ.д., профессор ... ... ... ... ... ... ДАМЫТУ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестің ерекшеліктері
5
1.2 Қазақстан Республикасының экономикасындағы шағын ... ... Шет ... ... бизнесті дамытудағы тәжірибесі
11
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕСТЕРДІҢ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестін дамуы мен ... ... ... ... шағын бизнестің дамуын талдау ... ... ... ... ... ... ... 32
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПОРЫННЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МЕХАНИЗМІНІҢ ДАМУЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРДЫ ... ... ... ... ... ... ... жүйесі
41
3.2 Қазақстан Республикасының шағын бизнесті дамытудағы негізгі
бағыттары
48
3.3 Қазақстан Республикасында шағын бизнесті ... ... ... ... ... ... ... жұмыс тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары шағын
бизнес ... ... ... ролі ... ... мәлім кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... береді.
Осы тенденция біздің елімізде қалыптаса ... жоқ. ...... ... көрсеткіштер дамыған мемлекеттердің экономикасымен
салыстырғанда ... ... ... ... жағдайдың қалыптасуы
мемлекеттік реттеу мен ... және ... ... пен ... ішкі және сыртқы орталарына қатысты әр алуан ... мен ... ... ... ... ... ... өсу шегі
– мемлекеттік саясатының басты мақсаты» болып табылады, ... ... – бұл ... ... экономикалық негізі» деген және шағын
бизнес ... мен ... ... ... ... саясатының басым
бағыты болып табылады. Бұл да әсіресе актуальды деңгейде, жай ғана шағын
бизнес ... ... ... сөйлесу ғана емес, сонымен қатар оның
қозғалтқыштың ... ... ... және ... экономикасын
диверсификациялауға әкеліп соғады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтің Жолдауында
«2030 – ... ... ... 11 ... 1997 жылы ... «Алғашқыда, 2010 жылдан, бізге қажет көп еңбек сіңіруді керек
ететін саланы шоғырландыру, ... оның ... мен ... алды. Бұл, реттік басымдылығы, ауыл шаруашылығы, орман және орман
өндіру өнеркәсібі, жеңіл және азық – ... ... ... және ... ... Осы салаларды дамыту, біз
экономиканың құрылымды сұрақтарын ғана ... ... ... ... кедейшілік сұрақтарын шешуде, ... ... өте ... ... ... үшін басты рөлді атқаратын шағын және орта бизнес болып
табылады.
Бизнесті дамыту экономикамыздың өте маңызды рөлін атқарады, жоғары өсу
қарқынды ... ... ... Ол ... ... инновациялық
дамуын сипаттайды.
Сондықтан осы ... ... ... ... ... ... проблемаларды және оларды шешу ... ... ... ... ... ... оқып білу теория
негізінде және іс-тәжірибе тәсілін басқару ҚР –ның шағын ... ... ... оның ... келешек жолын тиімді дамыту болып табылады. Шағын
бизнес кәсіпкерліктің дамуында ... ... ... ... ... шешу ... ... осы секторды ... ... және бар ... ... болып табылады.
Зерттеу жұмысының мәні. Бұл ғылыми ... ... пәні ... ... ... субъектілері мен олардың қызмет ету жағдайын
(яғни кәсіпкерліктің объектісін) зерттеу, сондай – ақ ... ... ... анықтау.
Диcсертациялық жұмысының міндеттері:
- Шағын бизнесті басқарудың негізгі теориялық тәсілінің мәнін
жинақтап қорыту;
- ... ... оқып білу ... ... ... және шетел тәжірибесінің негізінде шағын бизнесті қолдау ... оның даму ... ... ... ... Қазақстанда бизнесті дамыту, оның ... ... ... ... негізіндегі проблемаларды шешу жолдарын зерттеу арқылы
ҚР–дағы шағын ... ... ... ... ... Қазақстанда бизнес құрылымын ... оның ... ... ... Ішкі резервтерін айқындау және шағын бизнесті мемлекет тарапынан
қолдау.
Диcсертациялық жұмысының маңыздылығы. Бұл ... ... ... қазіргі жағдайда өте жоғары. Сондай – ақ бұл ... ... ... да бар. Оның ... ... ... ... ... қамтуындағы проблемалармен
қиындықтарды шешу жолдарының ... ... ... ... ... ұсынумен анықталады.
Зерттеу объектісі болып Қазақстан Республикасының шағын бизнестері, ал
субъектісі кәсіпкерлік қызмет болып ... ... ... ... кіріспеден, негізгі үш
бөлімнен, ... ... ... тізімінен тұрады.
Диcсертациялық жұмыстың көлемі 76 бет, 17 ... ... ... ... тақырыпқа сай өзекті мәселелер анықталуда, алдарына мақсаттар
мен қалыптасу міндеттер ... ... және ... ... ... теориялық және әдістемелік бағыттар зерттелді.
Бірінші бөлімде бизнестің қалыптасуы және дамуы зерттелді, экономикалық
маңызы ... және ... ... ... ... ... ... жан-жақты қарастырылды.
Екінші бөлімде Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің жағдайына
талдау, бағалау жүргізілді және экономикада ... ... ... ... ... бөлімде Қазақстанда шағын бизнесті дамытудың ұйымдастыру-
экономикалық бағыттары ұсынылды, мемлекеттік қолдау қажеттілігі ... ... ... және зерттеу жұмысы бойынша ұсыныстар
берілді.
1 ... ... ... БИЗНЕСТІ ДАМЫТУ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... түсінігінің мәнін ашпас бұрын, алдымен оның ... ... алу ... ... ... ... ... қатысты қайшылықтар бар. Көптеген теоретиктер кәсіпкерліктің
шығуын франсуз экономисі Р.Контильион (18ғ) есімімен байланыстырады, ... ... ... ... ... ... яғни кәсіпкерлік-тәуекелділікпен байланысты ... ... ... Бірақ соңғы уақытта кейбір теоретиктер әйгілі араб
ойшылы Ибн-Кальдунның кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... деңгейіне дейін көтерілген.
Кейбіреулері болса, шағын бизнес барлық ежелгі мәдениетте дамыған ... Бұл істе ... ... ... ... ... және ... ерекшеленген. Мұнын дәлелі тұтынушылар
мен ... ... ... Хамураппи заңдары болып табылады.
Қазіргі ... ... ... ... ... теоретигі
Кристофер Фример және менеджмент теоретигі Питер Друпердің айтулары бойынша
кәсіпкерліктің кезектілік теориясынан ұсынған, оны ... ... ... ... ... ... мәні ... кәсіпкерлік-экономикалық
дамуда қозғалтатын өзіндік элемент.
Сонымен, қазіргі ұрпақ теоретиктеріне кәсіпкерліктің алғашқы пайда болу
төңірегіндегі сұрақтарын бірнеше рет қарастыруларына тура ... бұл ... ... мен студенттерді дұрыс емес бағытта талқылауды қорғайды.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... екендігін нақтылап алайық.
Одақтық Республикалардың тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылған, ол халық
шаруашылығының даму ... және ... ... ... ... береді, сондай-ақ жаңадан қалыптасқан мәселелерді өз ... және ... ... ... ... шаралар қолдануға мүмкіндік
береді.
Қазіргі уақытта нарықтық қатынастар жүйесінде кәсіпорындар келесідей
айрықша ерекшеліктерімен сипатталады, ... ... ... ... ... ... ... және айналым қорларының құны, шығарылатын өнім
көлемі.
Сонымен кәсіпорындардың үш түрін бөліп ... ... ірі, орта ... ... кешені бірін-бірі толықтыра отырып, ... ... ... ... негізгі өнім шығарушылар болып табылады. Ірі
кәсіпорындар–эконамика «қаңқасы», экономикалық тұрақтылықтың ... ... ... ... тұратын номенклатурасымен және
ассортиментімен, аз ғана ... өнім ... ... ... елеусіз материалдар мен шикі затты қолдану қажет болған жағдайда
пайда болады. Сонымен, шағын кәсіпорындар ... ... ... ... тапсырыстарды есепке алып өнімді аяқтайды, яғни ұсақ ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар қызметтің
барлық саласында нөлдік нәтиже алумен байланысты жоғары тәуекелге ие болып
табылады. Бұл әрі ... ... әрі жаңа ... ... ... ... ... Шағын кәсіпорындардың капиталымен тәуекел, іріге
қарағанда ... аз ... алып ... ... ... шағын
кәсіпорындарды құру және дамыту үшін арнайы жеңілдіктер тәртібін тағайындау
керек.
Сондай-ақ шағын бизнес сферасына ... ... ... ... ... ие және өз қызметі сферасында үстемдік етпейтін
фирмалар ... ... ... ... ... кәсіпорындарға 500
адамнан аспайтын жұмысшылар бар және сату көлемі 20 млн доллардан аспайтын
фирмаларды жатқызады. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... инвесторлармен құрылатын,
географиялық шектелген зоналарда қызмет ететін және ... ... ие, ... ... ... ... ... негізгі
стратегиялық шешімдерді өздері қабылдайтын кәсіпорындар жатады. Басқару
сипаты икемділігімен, ... ... ... ... ... саласындада, басқару саласындада жұмысшылардың өз-ара
алмасуының жоғарылығымен ерекшеленеді.
Нарықтық экономиканың шаруашылық жүргізуші субъектілерде «кәсіпкерлік»
және «бизнес» ұғымдары ... ... ... ... пен бизнесті
экономикалық қызметтің бір түрі ... ... ... ... ... ... айтулары бойынша, бұл терминдер-өндіру немесе алу
және тауарларды сату, басқа тауарларға айырбастау үшін ... ... жай ... ... ... ... екі жақты пайда табу
негізіндегі ақшалар арқылы пайда табуға ... жеке ... ... ... жүзеге асырылатын (тек заңмен тыйым
салынбаған) еркін шаруашылықты білдіреді.
Бірақ «кәсіпкерлік» және ... ... ... ... ... болып табылады. «Бизнес» түсінігі экономикалық
тұрғыдан қарағанда кеңірек. Шетелдік әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... ... қажетті өндіріс
жүйесі ретінде ... ... ... ... ... ... қатынастарды қамтиды және тек қана жалдамалы
жұмысшылардың да, мемлекеттік ... ... де ... ... ... ... нарықтық қатыныстар жүйесіндегі адамдардың
іскерлік белсенділіктері. Ал, кәсіпкерлік қызмет бизнестің бір формасы
ретінде ... және оның әр ... ... ... ... ... Азаматтық ... ... ... ... мен ... тұлғалардың меншік нысанына
қарамастан, тауарларға (жұмысқа, қызметке) сұранысты қанағаттандыру арқылы
пайда табуға бағытталған, жеке меншік ... ... ... ... құқығына негізделген ынталы қызметі. Кәсіпкерлік қызмет
кәсіпкердің өз ... өз ... және ... мүліктік
жауапкершілігімен жүзеге асырылады».
Соған қарамастан, тәжірбиеде «кәсіпкерлік» пен ... ... ... ... ... ... «кәсіпкерлік» және
«шағын бизнес» бір–біріне синоним бола алады. ... ... ... пен ... шағын кәсіпорындардың қызметін қарастырады. Әрі
қарай, мен, осы дәстүрлі қалыптасқан көзқарасты ұстанатын ... ... ... ... жеке ... басшылық етеді. Өзінің
кәсіпорынын ашу барысында адамдарды не қозғайды? Келесідей себептерді бөліп
көрсетеді пайда табу, қоғамның ... ... және ... жақсарту. Басқалардың ішінде кәсіпкерлік ... ... ... ... ... керек: тұлғалардың өзін-өзі қалыптастыру
мүмкіндігі, шаруашылық процеске халық ... бір ... ... ... ... ... қосу, азаматтардың өз ... ... ... ... ... ойы бойынша, нарыққа тек ірі капиталы бар
кәсіпорындар ғана қол жеткізулері ... ал ... ... үшін ... ... ... ... шағын бизнестің қуатты ірі ... түсе ... Ал, егер ... ... ... ... ... бәсекелес болуының бірнеше себебін көрсетуге болады.
Біріншіден, ... ... үшін 0,5 – 1 жыл ... ... ... ... ... ал ірі кәсіпорындар үшін 5 – 6
жыл қажет. Екіншіден ... ... ... ірі кәсіпорындардан
жүреді деп ойлайды, ал статистика болса, Екінші ... ... ... 95 % ... ... ... ... сфераларынан шыққанын
көрсетіп отыр. Шағын кәсіпорындардың ірі ... ... ... кету ... ... жәнеде әртүрлі инновациялық
технологияларды енгізуден ... ... жаңа ... ... қамтамасыз етуі сияқты
артықшылығын көрсету қажет. Әсіресе, бұл елде ... және ... ... кезде артықшылыққа ие, өйткені ірі ... ... ... ... ... жаңа ... орындарын ұсына
алмайды. Американ-Экспресс (1987) мәліметтері бойынша шағын кәсіпорындарда
қалыптасатын жұмыс орындарының өсу ... ... ... ірі ... 3 есе көп [18].
Шағын бизнестің артықшылықтары көрініп отыр. Бұл, шағын бизенстің
динамикалығы, икемділігі, тұтынушылар ... ... тез ... және ... ... ... ... саласына жаңалықтар
енгізу мүмкіндігі. Персоналды басқару сферасында бұл ... ... ... жоқтығы, жұмысшылардың басқаруға және табысқа
тікелей қатыса алу мүмкіндігі.
Шағын бизнестің ерекшелігі қызмет ету ... ... ... ... ... өндіріс жағдайында, тұрақты тауар номенклатурасымен
және ... ... ... жұмыс істейді. Шағындар ұсақ партиялармен
шығарады, жеке тұтынушылардың қажеттіліктерін ... ... ... және ... ... шикізат өндірісінің қалдықтарын
пайдаланады. Мысалы, автомобиль өндірісі – ірі кәсіпорын қызметіне ... ...... ... ... ... ... келесі бір тиімді ерекшелігі коллективті ... ... ... сақтап қалуға тырысу және пайдаға қатысуға негізделген
жұмыстың нәтижесінің максималды ... ... ... ... Ірі
компаниялар кәсіби менеджерлерді жалдайды, ал олар ... ... ... ... ... ... ... келеді, ал шағын кәсіпорындарда құрушының өзі менеджер, бір ... бұл ... ... ... ... туындамайды.
2. Қазақстан Республикасының экономикасындағы шағын бизнестің рөлі
Әлемдік ... ... ... ... рөлі ... жоғары екенін көрсетіп отыр. Ал мемлекет өмірінің барлық
салаларына әсерін ... ... саны ... өндірілетін
тауарларының көлемі бойынша, орындайтын жұмыстары мен ... ... ... ... ... ... субъектілері маңызды рөлі ойнайды.
Экономика үшін шағын кәсіпорындардың ... ... оның ... ... ... ... ... Тіпті, шағын бизнестің даму
деңгейіне байланысты, мамандар елдердің өзгермелі экономикалық жағдайға
бейімделу ... ... ... үшін ... ... ... дамыған қоғамға, жоғары дамыған экономикаға өтетін көпір
болуы қажет. Қиыншылықтар мен сәтсіздіктерге қарамастан шағын ... ... ... ... ... мәселелерді шеше
отырып қарқын алуда. Шағын бизнесті дамыту келесі мәселелерді шешеді [15]:
-қоғамның және ... ... ... ... береді, өркениетті бәсекелестік ... ... ... мен ... мен ... ... артуы,
тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыруға ұмтылу арқылы, ... ... ... мен өнім ... ... ... ... мен қызметтердің нақты бір тұтынушыларға жақындауы;
-экономиканың құрылымдық ... әсер ету, ... ... ... ... береді;
-өндірісті дамытуға халықтың өз ақшаларын тартуы, шағын ... өз ... өз ... ... ... ... жұмыс орындарының ашылуы, жұмыссыздық деңгейінің қысқаруы;
-адамдардың шығармашылық мүмкіндіктерін тиімді ... ... әр ... ... дамуына ықпал етеді;
-еңбек қызметіне ірі кәсіпорындар белгілі бір шектеу қоятын халықтың
жекелеген топтарын (үй жұмысымен айналысушылар, ... ... ... ... тарту;
-меншік иелері, кәсіпкерлер, басқарушылардың әлеуметтік қатарларының
қалыптасуы;
-ғылыми-техникалық ... ... ... қайнары ірі кәсіпорындар қалдықтары қолдану және
игеру;
- ірі кәсіпорындарға комплетелетін бұйымдарды дайындау және ... ... және ... ... ... құру ... әсер ... жалға алу немесе сатып алу арқылы төмен рентабельді және тоқыраудағы
кәсіпорындардан мемлекетті босату.
Осы ... ... және ... да ... ... ... ... оның дамуы ең маңыздылар ... ... ... ... ретінде қалыптастырады. Бірақ шағын бизнестің
рөлін таңдай отырып, оның дамуына кедергі ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы күрделі экономикалық жағдай
(инфляция, өндірістің құлдырауы, ... ... ... ... ... ... пайыз, кәсіпкерлердің құқықтық
қорғалуы).
Екіншіден, кәсіптіліктің төменгі деңгейі, ... өз ... ... ... ... сенімнің болмауы.
Төртіншіден, шағын бизнесті мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... жиі ... ... заманға сай ақпаратардың жеткізілуі, құрал–жабдық,
технологияның болмауы, күрделі есеп беру ... және ... ... ... ... ... одан әрі ... мемлекеттік маңызды
мәселелерінің бірі болып табылады, кәсіпкерлер мәселелерінің шешу үшін
әкімшілік–ұйымдық, ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайда мемлекеттік тікелей
немес жанама қолдау көрсететін елеулі ресурстары жоқ. ... ... ... ... ортаны қалыптастыруға бағытталуы керек. Бұл бағытты жүзеге
асыру үшін ... ... ... ... және ... базалар әрі
қарай қалыптасуы мен дамуы, өндірісті қолдайтын инфрақұрылымының ... ... ... ... тыс ... ... қаржылық қолдау аясын ... әсер ету, ... ... ... ... ... тәртіпке
келтіру[16]..
1992 – 1996 жылдары кезеңінде кәсіпкерлікті қолдау және дамыту, ... ... ... ... ... ... құрылуы мен
қалыптасуына негіз бола ... Бұл ... ... кәсіпкерлікпен
айналысатындардың үлесі жалпы жұмыспен қамтылғандардың саны ішінде келесі
қатынасты құрады: 1992 жылы - 6%, 1993 жылы - 4%, 1994 жылы - 4%, 1995 ... 5%, 1996 жылы – 5,2%. ... ... ... саны 24030 ... артты. 2000 жылы тіркелгендердің саны 118429 ... ... ...... ... және 59244 – қызмет етуші кәсіпорындар болды.
Сонымен, көріп отырғанымыздай, ойланып ұйымдастырылған шағын бизнес
саясаты стагнациялық экономикадан ... ... жолы бола ... ... екі ... ... ... – жұмыспен қамту
және ... ... ... ... ... ... бойынша өзгерістер алып келуі мүмкін. Өзін жұмыспен ... және ... ... ашу ең аз ... ... шығатын жол ретінде қарастырылады. Соңғы он жылдықты дамыған
елдердегі экономиканың даму ... ... ... ... өтумен
байланысты. Осы салаға бәсекелестікті ынталандыру, ... ... ... ... ... және ... процесті күшейту
сияқты негізгі үміт арттырған. Батыс елдерінде шағын бизнес тиімді дамуды
қамтамасыз ету және ... ... ... қосу саласына
айналған. Мемлекеттік протекционистік ... ... ... ... ... жеңілдіктер тек шағын кәсіпорындарға берілетін. Шағын
кәсіпорындарды ажырату барысында ... ... ... әр елдегі
экономикалық ... ... әр ... ... қалыптасқан. Жалпы
сипаттамасы ұйымдастырылуының қарапайымдылығы, жаңа өнім ... ... ... ... қызмет ету, яғни нақты ... ... ... ... ... және меншікті біріктіру дәрежесі
болып ... ... ... сияқты шағын бизнестің дамуы мен қолдауын басқару
қажет. ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Егер
бұл сұраққа басқару қызметі жағынан келетін болсақ, онда басқарудың келесі
қызметтерін көрсетуге болады [15]:
Сурет 1 Басқару ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің экономика
жағдайын жақсарту үшін ірі ағымы бар екенін көрсететін, экономиканы дамыту
үшін кәсіпкерлік модельді ... Осы ... ... ... ... ... әрі икемді ынталандыру әдісін табуы ... ... ... ... ... климатты өзгерте алады ма деген?
Бұл сұраққа жауап оң болады. Тек бұл үшін, мемлекет жаңа кәсіпорындар ашуды
ынталандыратын, ... ... ... ... ... Және де бұл
көп қырлы қолдау кәсіпорынның даму жағдайы мен ... ... әр ... ... ... Себебі, қай құрылған және тоқырау ... ... ... әр ... тәсілдерін қажет етеді.
3. Шет елдердің шағын бизнесті дамытудағы тәжірибесі
Көптеген шетел мемлекттерінің ... ... ... ... ... ... ... маңызды өз бетінше жүйелік бағыт
болып табылады. Ұйымдық құрылымдарды және ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын ұлттық
ерекшеліктерге қарамастан барлық сипаттамаларға анықтауға мүмкіндік береді.
Кесте 1 Дамыған ... ... ... ... Республикасының
деңгейін бағалау [13]
|№ |Дамыған ... ... |ҚР ... ... ... ... мақсаттарын анықтайтын |Даму үстінде |
| |кәсіпкерлік ... ... ... | |
| ... ... ... актілер | |
| ... | |
|2 ... ... ... ... ... |
| ... кеңістік және кадрлық | |
| ... ... ... ... | |
| ... жүзеге асыру | |
|3 ... ... ... ... және |Жоқ |
| ... шараларының байланысы | |
|4 |Әр ... ... ... ... ... үстінде |
| |кәсіпкерлікті қолдау жобаларын ... | |
| ... ... ... | |
|5 ... ... ... барлық міндеттерді|Жоқ |
| ... ... ... арнайы | |
| ... ... ... | |
| ... | |
|6 ... ... және ... билік |Даму үстінде |
| ... ... ... ... | |
| ... | |
|7 ... ... органдарының шағын бизнес|Жоқ |
| ... ... ... ... қарым| |
| |– ... | |
|8 ... ... ... мемлекеттік |Даму үстінде |
| ... ... ...... ... | |
| ... | ... 1 ... ... ... ... бизнесті дамыту үшін Қазақстан
шағын ... ... ... ... көп күш жұмсау қажет. Шетелдік
мамандардың айтуы бойынша қазіргі бизнес ішкі және ... ... ... ішкі және ... ... ... екі ... есепке
алған жөн: ішкі және сыртқы ықпалдардың көлемі және ортаның өзгеру деңгейі.
Кәсіпкерлікке барлық сыртқы ықпалдарды өз кезегінде ... ... деп ... ... | | | ... |
|факторлар | | | ... |
| | | | ... |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | ... | | | ... ... | | | ... |
| | ... ... | | ... 2 Ортаның бизнеске макро ықпалы [15]
Ішкі немесе бақыланатын факторларға кәсіпорын қызметіне байланысты
факторларды жатқызады. Енді ... ... ... – ғы ... ... . ... америкалық фирмалардың көлемі
жұмысшылардың санымен бағаланады: өте ұсақ ... – 20 ... ... бар, ... ... 99 ... ... орташа 100-ден 499-ға дейін,
ірі 500 адамнан көп (2 ... ... ... бойынша құрады:
бөлшек саудада 100 жұмысшысы бар, өңдеу саласында 500-ге дейін жұмысшылары
бар ... ... ... 2 ... әртүрлі деңгейдегі фирмалардың саны
|Фирма көлемі ... саны ... |1000 ... |134000 ... |2000000 ... ... |3000000 ... тәжірибесі көрсетіп отырғандай, шағын бизнес ортаның өзгерісіне тез
бейімделгіш. Шағын кәсіпорындардың жаппай ликвидациясы кәсіпкерлерге кері
әсерін тигізбейді. ... ... және ... ... ... ағымы жақсарады, тұтынушы сұранысының және ... ... ... ... ... ... ... Бір шағын
кәсіпорындар жабылса, екінші біреулері ашылады.
Қазіргі ... АҚШ ... 53 % ... бизнес саласында жұмыс істейді.
АҚШ тәжірибесі ... ... ірі ... ... ... ... және икемділігін көтеретіндігін көрсетіп отыр.
Енді АҚШ-та шағын кәсіпорындарға мемлекет тарапынан көмекке ... ... ... арнайы ұйымының – 1953ж АҚШ Конгресі құрған
шағын бизнес әкімшілігінің құзырына кіреді. Сол жеке ... ... ... ... шағын бизнес туралы Заң қабылданды. 1953ж Эйзенхаур
президент болған ... елде ... және ... ... Экономиканы
жандандыру үшін – шағын бизнес әкімшілігін (ШБӘ) құрды. Ол өз қызметтерін
дұрыс атқарды. Қазіргі уақытта АҚШ-та ... ... 22 млн ... ... ... барлық жұмысбастылардың 54 % ... ... ... ... ... және сату ... ... мемлекеттегі сату көлемінің
52 % құрайды, және 99,7 % кәсіпкерлер – бұл шағын ... ... ... ... - ... кәсіпорындарға қаржылық және кеңестік көмек
көрсетеді. Басты міндеті – ... ... ... ... ... ... ... ету. ШБӘ өз қызметін ... ... ... ... ... ... ... кәсіби ассоциациялар мен бірігіп
отырып жүзеге асырады. Мемлекет өнімнің ірі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға мемлекетпен
мәміле орнатуға көмектеседі. Әйел, мүгедек, ардагер – ... ... ... ... ... ... 5 мың адам жұмыс істейді, оның 4
мыңы Вашингтоннан тыс ... ... 10 ... ... және ... ... бар. Олардың арасындағы байлаиыс аудан – аймақ –
орталық тізбегі бойынша ... ... ... ... ... қоғамдағы ресми
белсенділікті сақтау үшін маңызды болып табылады.
Америкалық тәжірибе көрсетіп отырғанындай кәсіпкерлік ... кез ... ... ... ... да ... ... төмендетеді. Сондықтан шағын бизнестің барлық ... ... ... ... да ерекше рөлді шағын бизнес әкімшілігі
шеңберіндегі ... ... ... шағын бизнеспен айналысқысы
келетіндер үшін ... ... ... олар ... ... ... ұйымдастырады, кездесу және семинарлар өткізеді. ... ... ... ... - инкубатордың бастауымен ақпарат беру,
кәсіпкерлерді ... және ... әр ... ... ... кеңес берумен
айналысатын орталықтар ұйымдастырылған.
Бұдан басқа, 1976 ж. арнайы шағын бизнес мүдделер қорғайтын Адвокаттық
кеңсе құрылды, ол тікелей ... пен ... ... ... ... ... ... заңдардың, жобалардың, ережелер мен салықтардың шағын
бизнестің дамуына ... ... ... ... әсер ... факторларға экономикалық ... ... ... ... бизнес потенциалын бағалау, шағын
бизнес мәселелері мен ... ... ... ... шағын бизнеске көмектесудің «инкубаторлық»
жобасын қолданған жөн. «Инкубатор» термині ... ... ... ... ... ... ұйымдар, кампаниялар,
федералдық үкімет органдары жандарына ашылған ұйымдарға ... ... ...... ... ... бизнесті
алғашқы қолдау. Инкубаторлар жанынан құрылған ... ... одан ары даму үшін ... ... ... өз орындарын бекітеді.
Дамудың белгілі бір ... ... соң, ... үш ... соң, фирмалар
бизнес – инкубаторлардан шығып өз бетінше қызмет ... Ал ... ... нөлден бастап жатқан жаңа фирмалар келеді [21].
Әдетте бизнес - инкубаторлар бірнеше жаңа бастаушы орналасқан арнайы
ғимараттарда ... Олар ... мен ...... ... ғана қоймайды, сонымен бірге бизнес-инкубатор көрсететін барлық
қызметтерге, бизнес кеңестерге қол ... ... ... қызмет түрі,
аренда құнына қосылған, көрсетілетін қызметтердің ... ... ...... негізгі ресурстарына келесілер жатады:
а) бизнес- инкубаторлар персоналы, соның ішінде кеңес берушілер;
б) құрал – ... ... ... ұйымдастыру техникалары (көшірме
машиналары, факс, ... ... бір ... ... ... мен жиһаздар;
Бизнес – инкубатордың басындағы тұлға – директор немесе атқарушы
директор.
Америка Құрама Штаттарындағы ...... 90% ...... емес ... ... басты мақсаттары жаңа кәсіпорындар құру
және дамыту. Қазақстан экономикалық ... ... ... бизнес –
инкубаторлардың құрылуын әлі ертерек дейді. Өйткені бизнес – ... ... ... мемлекеттік және мемлекеттік емес демеушілер
есебінен қаржыландырылады. Біздер үшін ең қиын ... ... ... ... АҚШ тәжірибесі көрсетіп отырғандай, бизнес – инкубаторлардың
клиенті – 90 % ... ... ... ... болып табылады. Бұл
факт Қазақстанда бизнес – инкубаторларды құруда маңызды болып табылады.
Инкубаторлар ... және ... ... ... ... ... және жеке деп бөлінеді. ... ... ... ...... ... ... қолдаудың тартымды әдісі
болды.
Ұлыбританиядағы шағын бизнес.Ұлыбритания тәжірибес көрсетіп отырғандай,
шағын ... ... ... ... ... мен ... кеңейтуде, өнім сапасын көтеруде маңызды рол ойнайды. Шағын
бизнес адамдарға өзінің творчествалық мүкіндіктерін көрсетуге ... ... ... ... ... ... үкімет
саясаты – қаржылық жеңілдіктер, кеңес беру қызметтері мен бизнес техникасын
оқытатын курстардың болуы ықпал етті.
Ұлыбританияда шағын ... ... үш ... бар: ... кеңінен статус – квосын сақтай отырып ... ... ... ... ... кәсіпорындарды орташаға, сосын ірі
компанияларға ... ... ... ... ... ... иелерін біраз бөлігі одан әрі өсуге ... ... ... мақсаты – тұрақтылықты қамтамасыз ету.
Үкімет шағын бизнес саласына жалпы кәсіпкерлік қызметтің әлеуметтік –
экономикалық шарттарын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... еңбек заңдары саласындағы шаралар), сонымен бірге әр түрлі
экономикалық, ұйымдық, құқықтық нормалар мен ... ... 1991 ... ұсақ ... ... ... ... бойынша көмек
беруге мамандандырылған фирмалардың қызметінен ... ... ... ... ... ... танысып, кеңес берумен ғана
шектеліп қоймайды, сонымен бірге өз ұсыныстарының фирманың жүзеге асуына ... Бұл ... ... және орта және ... бизнестің даму
стратегиясының болуы бұл ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындарды шағын фирмалар категориясына
жатқызудың кең таралған қағидаларының бірі – ... ... ... он ... аз жұмысшылары бар фирмалар ұсақ болып табылады, 10-49
адамдар – шағын, 50-499 – орташа, 500 көп - ірі ... ... ... асырарда мемлекеттің мақсатттарының бірі – шағын фирмаларды
қолдау. Шағын бизнеске ерекше ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшін үкіметтен қаржылық, салықтық және
і\әкімшілік шараларды қосатын жоба ... ... ... ... көп ... ... Ол ... кәсіпорын құруға, фирмалардың басқа
аймақтарға ауысуына, инвестицияның өсуіне, ... және ... ... реттеуге арналған жеңілдіктерді ұсынады. Мемлекет ұсақ және
шағын фирмаларға ... ... ... ... ... Оның ішінде –
аймақтық даму қоғамы, өнеркәсіптік даму институты, жаңалық ... ... және т.б. ... ... ... жуық ... бар. 80 жыл басында несиелерді кепілдеудің Ұлттық ... Қор ... және ... фирмаларды тәуекел капиталды ұсынатын
компапияның қарамағында. Ол ... ... әр ... ... ... ... 65% кепілдеуді қамтамасыз етеді. Қоғам шағын
фирмаларға құрал алу үшін және оны ... ... ... тұру үшін ... бөледі [22].
Шағын және орташа кәсіпорындағы жұмысшылардың жалпы саны 16 500 000
адам. Орташа және ... ... ... ... – 7 ... француздық шағын және орташа кәсіпорындар – 1400. Мемлекеттің
жалпы экспорт ... ... және ... ... ... ... ... саясаты экономиканың бұл саласына
мемлекеттің қызығуын дәлелдейді. Ол үкіметтің екі ... ... ұсақ және ... ... және ... және ... ... 37 шара».
Құжаттардың атының өзі мемлекеттің шағын бизнестің дамуына қандай маңыз
беретінін айтады. Егер алғашқы ... ...... ... онда ... ... - ... қарастырады. Ондағы ең
басты пункт болып тіркелу орталықтарында шағын ... ... ... бұрынғы 5 күннен 24 сағатқа дейін қысқарту, «шағын
кәсіпорындарға даму банкін» құру ... ... ... әрдайым ірі
банктер және қаржылық ұйымдармен ынтымақтастықта болу жағдайды жақсартуға
және шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... береді. Оған мысал ретінде ... ... ... ... жөніндегі Делегацияны – DATAR келтіруге болады, ... ... және орта ... ... айналысады. DATAR өндірістік
жобаларға егер олар келесідей міндеттерге жауап берсе дотация ... ... ... ... ... ... зонада
орналақан болса
2. Кәсіпорынның қалпына келу жөніндегі құрылған жұмыс орындарының саны
(алғашқы қызметінің 3 жылы – 20 ... ... ... DATAR дотацияларға үштен бірін жобаның басында ұсынады,
ал ... ...... ... ... ... кезеңдік төлемдер жолымен
жүзеге асады. Франция Үкіметінің ... ... ... ... ... қысқарту қағидасын, өнеркәсіпті зерттеу және даму
орталықтарын құруды білдіреді.
Израильдегі шағын бизнес. 60 ж. ... ... ... ... ... ... түріндегі ірі кәсіпорындар көрсетті. Дәл осы
сектор үлкен табыс берді, бірақ 80 ж. ... ... ... және ... ... және ... ... тұрақсыздану ірі масштабты
иммиграцияға әкелді. Осы ... ... ... ... жаңа ... ... сұрағы туды. Соған байланысты шағын және орта бизнесті
дамытуды жылдамдатты. Израиль тәжірибесіене ... ... ... ... ету ... ... ... «жылы
жайларды» құру және дамыту. Технологиялық «жылы жай» ... ... ... ... ... білдіреді. Ол қажетті инфрақұрылымы,
ғылыми – зертттеулер құралдары, ... ... ... бар кішкентай ұжымдар
біріктіреді. Оның қызметі ... ... ... ... ... ... ... жаңадан құрылған фирмаларды қолдайды. Кейде
өнім өткізу кезеңіне дейін ... ... ... ... ... Олар өз ... ... директорлар
кеңесі және де экономистер, заңгерлері, бухгалтерлері бар жеке компаниялар.
Бизнес – ... ... өз ісін ... ... ... ... ол ... жеткіліксіздігі бизнесте бағыттала алмау және ең басты ... ... ... ... мүмкіндіктер береді. Екі жыл бойы жобаны
құру үшін 300 000 ... ... ақша ... (81 000 $) ол ... ... 80% ... ... 20 % жеке инвесторлар ұсынады.
3. Ғылыми зерттеулерді ... ... ... ... өнім өндіруді
қаржыландыратын ғылыми зерттеу ұйымдары мен қорларын құру.
4. Шағын кәсіпорындар қорының ... және ... ... ... ... Қор шағын және орта ... ... ... ... беру жолдарын инвестицияларды жүзеге
асырады. ... ... ... егер ... ... алу үшін ... алу және ... қашық аймақтарда орналасса қайтарымсыз ссуда
беру арқылы жүзеге ... ... ... өнім ... шағын және
орта кәсіпорындарға беріледі.
5. Көптеген Израилдік банктерге шағын бизнеске қолдау ... ... Олар ... ... ... ... ... қызметтер көрсетеді, кәсіпорындардың бизнес жоспарларын
дамыту жобаларын қарастырады және бағалайды.
6. Шағын және орта бизнесті ... ... ... бірі болып
мошав – овдимдерді қолдау табылады. Ол әрбір жанұя өз ... ... ... ... ауылшаруашылық, поселке. Ал өнімді бөлу
және ... ауыл ... ... ... ... ... етуді мошава тұрғындары кооперативтік негізде жүзеге асырады.
Мошаваларды ауылшаруалық өндірістің бірқатар негізгі бағыттар қалыптасқан:
- сүт ... (30 ... ... ... ... бір жанұяға га.
- егістік (негізінен көкөніс және техникалық дақылдар) бір ... ... ... ... ... ... біздің еліміздің
экономикасы кезіккен қиындықтарды және алатын интеллектуалдық ... Оның ... ... өз ... конверсиялау процесіндегі
кәсіпорындар, сонымен бірге негізінде Hitech сферасындағы шағын және ... ... ... ... жасау зауыттары бар. ... ... ... ... ... ... ... бірге Израильдің шағын және орта бизнестің дамуының тәжірибесін
есепке алу қажет.
Қысқаша, басқа мемлекеттік тәжірибесін қарастырайық. ... ... ... ... Бұл ... ... ... және ірі
бизнесті ұжымдандыру мүмкіндігін береді. Яғни, трансұлттық компаниялар
шағын ... ... ... ... және ... ... Оның үстіне үкімет шағын кәсіпорындарды модернизациялауға
бағытталған ... ... ... және ... ... ... шағын кәсіпорындардың өнімдерін алу және өткізуді кепілдеді. 1997
жылдың соңында Оңтүстік – Кореяда 2 640 000 ... және ... ... ол жалпы Оңтүстік Корея компаниялардың 99,5 % құрды, онда 9 млн.
адам ... ... ... ... ... 78,5 % ... ... және
орта бизнес Әкімшілігінің мәліметтері бойынша шағын және ... 90 % ... саны 50 ... ... ... бизнес. Енді Литвадағы шағын кәсіпкерлікті
қарастырайық. Қазіргі уақытта бұл сектор экономика ... ... ... ... оның ... дотацияны қажет етпейтін халықтың
орта бөлігі құралады. Литваның ішкі өнімдегі шағын кәсіпорындардың үлесі 69
% құрайды. Ал ... саны ... ... ... ... 1/3.
Кәсіпорындардың 90 % - тен көбі шағын және орташа болып табылады. ... ... ... ... ... ... екі ... салық тарифі 70 % проценттен төмендейді, ал үш жылдан бастап 50 %.
Оның үстіне ... ... ... ... ... қоры ... ... дамыған мемлекеттер тәжірибесі кәсіпкерлерге
жағдай жасауда үкімет ... рол ... ... Ал ол ... ... және дамытудың тиімді саясатын жүргізеді.
Олардың басшылыққа алған негізгі қағидалары келесілер:
1. Құқықтық және әкімшілік ... ... ... саясат.
2. Жаңадан бастап келе жатқан кәсіпкерлерді оқыту жобалары.
3. Шағын жаңа кәсіпорындар үшін капиталға қол ... ... ... ... ... үш ... өте маңызды. Мысалы, тек ғана оқытып және техникалық
беру жеткіліксіз. Көптеген елдерде кәсіпкерлер ... қиын заң ... ... ... ... жаңа ... тіркелуі үшін 11 рұқсат керек.
Перудің бостандық және демография институтының ... ... оны ... күн ... ... ... жеке ... қолдайтын мемлекеттер
бірқатар жетістіктерге жетті. Олар ... ... ... өсудің
негізгі көзі деп біледі. Польша тәжірибесі кедергілерді алып тастау және
кәсіпкерліктің гүлденуіне ықпал ететінін ... Елде ... жыл ... жол ... ... жүйе ... етеді. Онда үш
жылда қиын экономикалық жағдайға ... ... ... ... фирмалар ашылды.
Мұның барлығы шағын және орта ... әсер ... ... болу ... ... ... еркін қол жеткізу
қаржылық ақпаратты дәлме – дәл және түсінікті ету үшін ... ... ... Инфрақұрылым жолдарды, порт телекомуникация жүйесін
қоса алғанда қазіргі заманға сай болу ... ... ... ... дамыған қаржылық нарық қажет. ... ... заң, ... және консультациялық фирмалар нарық қажеттіліктеріне сәйкес
қызмет етуі керек.
Қазіргі уақытта шағын ... ... ... ... ... АҚШ және Жапонияда әлі жүріп жатыр. Қазір ... ... ... күші ... ... ... ... қазіргі қоғам
назарының ортасында, ол бүкіл халықтың өмірін қорғайды. Кейбір зерттеулер
бойынша шағын кәсіпорындар ірі компанияларға қарағанда ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестің дамуы мен қалыптасуы
Қазақстан кәсіпкерлігінің қалыптасуы ... ... аз ... бірнеше кезеңдерден өтті:
Бірінші кезеңде шағын бизнесті дамыту ССРО (1986-1990)кезіндегі жаңа
меншіктік нысаны түрінде кәсіпкерлік ... ... ... ... негізгі мәселесі ретінде кәсіптік алаңдарға және ... ... қол ... ... ... ... бюрократтық
кедергілерді айтуға болады.
Қазақстанда шағын бизнестің ... ... ... ... ... ... өту ... бойынша болды.
Қазақстан егемендігін алу кезеңінде барлық формадағы шағын ... ... ... ... ... қатты байқалды.
Бірақ 1994 жылдан бастап пайыздық өлшемнің жоғарлығы мен салыққа байланысты
кәсіпкерлік белсенділігі төмендеді.
Сонымен қатар шағын ... ... оң ... ... Осы ... шағын кәсіпорынның қажетті функциялары дағдарыс
кезінде өзіндік жұмыспен қамтылуы, ... ... алу ... ... болды. Бұл жағдай Қазақстандық шағын бизнестің дамуын бақылап отыруы
керек. Шағын бизнестің құрылымы мен ... ... ... сапалы
кезеңі болып табылады. Тауарлар мен қызметтердің әр түрлілігі мен сапасының
өсуіне негізделген шағын ... ... ... ... ... орта ... бизнестің дамуындағы үшінші кезеңде (1997-2000) нарықтық
қатынастарға шағын бизнестің ... ... ... ... тарапынан қолдауын күшейтілуі, үкіметтік емес сектордағы шағын
бизнесті ... ... ... ... ... ... ... және талдау комитетінің арнайы бюлитеніне байланысты
“2003 жылы ... ... ... 50 адам ... қызметпен
қамтылған ”. 2004 жылы жеке өндірістік кәсіпкерлік субъектілердің саны ... ... ... ... ... отыр. Алдыңғы көрсеткіштермен
салыстырғанда 21% өсімді көрсетіп отыр. Ал 2003 жылы жұмыс ... ... ... саны 365,3 мың ... 81% ... ... бизнестегі
жұмыспен қамтылуы 2002 жылмен салыстырғанда 79 мыңға асып, 1,2 млн адамды
құрап 7,3% арытты. Шағын ... ... ... ... ... ... банктердің қаржылық қолдауы және макрокредиттік ұйымдар,
лизингтік компаниялардың құрылуы, бизнес орталықтар, бизнес- инкубаторлар,
кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... Қазақстанда
кәсіпкерлік туралы 90 жылдың басында, қайта құру кезеңінде айтыла бастады.
Дәл осы ... ... ... деп ... жастардың
шығырмышылық ғылыми-техникалық орталықтың белсенді ... құра ... ... ... жасалды. Сонымен қатар
құнсызданудың жоғарлау кезінде осы ... ... ... бар күшімен
тұрып, сонымен қатар кәсіпорын қажетті бастапқы капиталын жинап ... ... ... ақша ... ... кезде “арзанға” түсті.
Қазақстандағы шағын кәсіпкерлік 4 кезе+ңнен өтті:
Бірінші кезеңде шағын бизнесті дамыту ССРО ... ... ... ... кәсіпкерлік мәдениетінің қалыптасуы болды. Осы
кезеңнің негізгі мәселесі ретінде кәсіптік алаңдарға және ... ... қол ... ... ... ... бюрократтық
кедергілерді айтуға болады.
Қазақстанда шағын бизнестің дамуының ... ... ... - ... ... экономикаға өту шарты бойынша болды.
Қазақстан егемендігін алу ... ... ... шағын
кәсіпкерліктің кенеттен өсуі, мемлекеттік меншіктің жекешелендірілуі қатты
байқалды. Бірақ 1994 ... ... ... ... ... мен салыққа
байланысты кәсіпкерлік белсенділігі төмендеді.
Шағын бизнестің дамуындағы ... ... ... ... ... бизнестің белсенділігі байқалып, шағын кәсіпкерлікті
мемлекет тарапынан ... ... ... емес ... ... ... ... болып табылды.
Шағын бизнесті қолдау инфрақұрылымның дамуындағы төртінші кезеңі (2000-
2006) ... ... ... ... ... және макрокредиттік
ұйымдар, лизингтік компаниялардың ... ... ... ... ... қолдау орталықтары арқылы ... ... ... ... дамуы мен қалыптасуы әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... макроэкономикалық дағдарыс
және халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі кезіндe өтті.
Кесте 3. Шағын ... даму ... ... ... ... ... ... дамуына кері әсер |
| ... ... ... |
|1 |2 |
| ... ... ... бизнестің дамуы (1986-1990) |
|- ... жеке ... ... |- ... ... мен ... |
|-кәсіпкерлік мәдениеттің |қол ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
|2 ... ... ... экономикаға өтудегі |
|шағын бизнестің дамуы (1991-1996) |
|- ... ... алуы |- ... құқықтық негіздегі |
|- Жеке ... ... ... |қолданыстың жетілмеуі ... ... өсуі |- ... ресурстарға шектеулі қол |
|-Мемлекеттік меншіктің ... ... |- Жаңа ... ... |
| ... сипаттамасы |Шағын бизнестің дамуына кері әсер |
| ... ... ... |
| |- ... |
| ...... ... ... |
| |- ... ... жиі |
| |- ... ... |
| |- ... ... болуы |
| |- ... ... қол ... |
| ... |
| 3 ... ... ... ... ... (1997 - 2000) |
|-Шағын бизнес секторындағы ... және ... ... ... |
|- ... бизнеске қолдау көрсетудің |-Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік |
|артуы ... ... ... және ... бизнестің аймақтық ... өз ... ... ... ... артуы |- Салықтың аса ... ... оны ... ... үкіметтік емес |жинаудағы күрделі, ... ... ... ... |
| 4 ... бизнесті қолдаудағы инфроқұрылымды дамуы ... – 2006) |
|- ... ... мен ... |- Әр ... ... тарапынан рұқсат|
|деңгейлі банктер арқылы шағын ... ... ... ... |- ... ... пирссингі |
|- ... ... ... |- ... ... ... |
|орталықтар, бизнес инкубаторларды |қолдау ... ... ... ... ... іскер әріптестердің |
|- ... ... ... ... ... | ... 3 – жалғасы
1991 жылы Қазақстан тәуелсіздігін алысымен кәсіпкерлікті қолдауға
байланысты бірқатар ... ... ... ... ... ... және Қазақстанда кәсіпкерлікті дамыту” туралы ... ... ... ... және қорғау” заңы (1992) қабылданды.
Дегенмен, шағын бизнестің ... ... көп ... ... және сату, тұрмыстық заттар және жеке қолданысқа ... ... 40,4% ... 26,4% - ... ... ауыл шаруашылығында жұмыс істеуде,
машинада – 7,6%, құрылыста – 3,5%, өнеркәсіпте - 2,4%. Бұл ... ... ... ... ... бет бұра ... ... Осы жағдайдың негізгі себептері - ... ... ұзақ ... ... саласына мемлекет тарапынан
қолдауының аздығы, өндірілетін тауарлардың төмен бәсекеде болуы [10]
Ал жалпы тіркелген ... ... ... ... ... ... ... 1- ден көруге болады.
Шағын бизнес субъектілерінің елімізде ... ... айта ... ... құрылымның өзгеруінің көрсеткішінде негізгі көңіл
бөлетін жай оның салалық дамуында.
1997 жылы ... ... ... заңы және ... кәсіпкерлікті
дамыту және қолдаудың аймақтық және басымдық бағдарламалар ... ... ... ... Осы ... ... ... және кейбіреулері банкротқа ұшырауы байқалды, яғни ... ... мен ... жеңе ... ... тенденция жеке
кәсіпкерлердің қысқарылуына әкеп ... ... ... құқықтық-
ұйымдастырушылық формаларын ауыстырды.
2000-2006 қабылданған заңдар мен нормативтік актілер ... ... ... субъектілерін тексеру санын ретке келтіру,
қызметтің лицензияланған түрлерін қысқарту ... ... ... Осы ... бастап Қазақстанда шағын кәсіпкерлікті қолдау
туралы арнайы мемлекеттік бағдарламасын әзірлеу қолға алына ... ... ... 2006 ... ... осындай 5 бағдарлама қабылданды.
Қазақстанда франчайзинг дамуындағы қажетті қадам “Кешенді кәсіпкерлік
лицензия (франчайзинг) ... ... ... ... 2003 ... ... ұйымдар туралы” заң банктік емес ұйымдардың
дамуына, өнеркәсіптердің микро-кредиттік ресурстарға қол ... 2006 жылы ... ... ... ... кәсіпкерлік туралы” ҚР-
ның заңында кәсіпкерлікке байланысты сұрақтарға жауап ретінде нормативті
актілердің ... ... ... ... ... ... ... бизнес
пен мемлекеттің бірігей қарым-қатынасын реттейтін заңға қол жеткізеді [20].
2.2. Қазақстан Республикасындада шағын бизнестің дамуын талдау
Шағын бизнестің халық ... ... ... ... қалыптасуы –
жаңа кезеңдегі Қазақстан экономиканың қажетті бағыты. Қазақстанда шағын
бизнессіз көп ... ... ... тиімді құруға мүмкін емес,
себебі, ... және жеке ... ... кең және ... ... қалыптастыру, қоғам тұрақтылығын анықтайды.
Шағын бизнестің экономикадағы өсу рөлі объективті болуын сипаттайды.
Экологиялық проблемаларды ... ... ... ... және ... ... және тұтынушылық тапшылықты жою үшін ... ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнесті дамыту ... ... - ... ... шешу ... яғни ... ... инвестициялық ресурстарды және тұтынушылық тапшылықты
жеңу, халықты жұмыспен қамту және сондай – ақ ... ... ... ірі ... ... ... қатынастар мен бәсекелестің
қалыптасуы мүмкін емес, экономикада инновациялық ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшін жаңа экономикалық ортада
қажетті жағдай қалыптастыру керек, бәсекелестікке қолайлы ... ... ... ... ... ... жасайтын, прогрессті
ғылыми технологияны қолдана алатындай.
Қазақстан индустриалды-инновациялық дамуды қамтамасыз ету бүгінгі күні
сервис-технологиялардың дамуына диверсификацияланған экономика ... ... ... ... шарттарының бірі Қазақстанда
шағын және орта бизнестін сапалы дамуы, өнімнің ... ... ... бәсекелестік болып табылады. Шағын кәсіпкерліктегі тенденцияны талдау
барысында куәландыратын жай, ... осы ... ... ...... бар болуын сипаттайды және өзінің оң жемісін беруде,
әлеуметтік қауырттылықтың төмендету факторы мен негізгі халықты ... ... ... ... кәсіпкерлік тәртіп экономикаға қажетті
икемділікті береді, оның дамуының шешуші факторы болып табылады. ... жаңа ... пен ... ... ... арқылы халықты жұмыспен
қамтуын , түрлі тауарлар мен қызмет ету нарығын тудырады.
Кесте 4.2010 ... 1 ... ... және орта ... ... [34]
|  |Белсенді ... ... ... |
| ... саны ... | |
| ... |2010 ... |2010жылғы |үлес |2010 |
| ... | ... |1 ... |салмақ |жылғы |
| | |1 ... | | | ... | | | | | ... |
| | | | | | |2009 |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... | | | | | ... ... |100,0 |102,5 |100,0 |102,4 |100,0 |104,3 ... |9,5 |97,0 |25,6 |105,4 |56,9 |99,7 ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,4 |99,0 |11,7 |96,6 |23,2 |125,4 ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |64,5 |104,9 |40,9 |103,2 |17,7 |97,6 ... | | | | | | ... |25,6 |98,8 |21,8 |100,8 |2,2 |101,6 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... 4 ... отырғанымыздай, шағын және орта кәсіпкерлік
секторының құрылымы, әғни ... ... ... ... ... өнім ... 2009 жылғы мамыр айымен салыстырғанда өсті. Негізгі
өсім жеке кәсіпкерлікте белсенді субъектілер санынын өсімінен - 4,9%, ... ... ... ... қамтылғандардың санынан –
5,4%, орта кәсіпкерліктің заңды ... өнім ...... ... 5-тен белсенді шағын субъектілерінін 1999-2008 жыл
аралығындағы ... ... ... 5. ... ... ... көрсеткіштері [34]
|  |Субъектілер саны, бірлік |
| ... ... ... ... ... өсім |
| ... |кәсіпкерлер |(фермерлік) |көлемі ... |
| | | ... | ... |
| | | | | ... ... |30 172 |… |… |30 172 |  ... |33 778 |… |76 373 |110 151 |265 ... |39 590 |119 038 |95 460 |254 088 |131 ... |42 516 |169 781 |111 434 |323 731 |27 ... |46 194 |215 116 |121 722 |383 032 |18 ... |51 339 |247 688 |148 011 |447 038 |17 ... |50 612 |297 234 |156 978 |504 824 |13 ... |47 756 |358 583 |163 721 |570 060 |13 ... |55 865 |415 709 |169 326 |640 900 |12 ... |58 480 |475 841 |169 481 |703 802 |10 ... |60 167 |483 898 |171 045 |715 110 |1,6 ... |60 601 |510 861 |169 626 |741 088 |3,6 ... ... автормен құрылды
Қазақстан Республикасы Статистика Агенттігінін мәліметіне сүйенсек,
субъектілер саны 2006 жылы – 13% ... 2007 жылы – 12%, 2008 жылы – ... жылы – 1,6%, 2010 жылы – 3,6% өсті ... ... осы ... ол ... саны жылдан жылға өсіп келеді, бірақ өсім
көлемі азаюда, бұл жақсы емес.
Шағын ... ... ... саны 2008 жылы 6%-ға, 2009
жылы 4,7 %-ға кеміп, 1726,2 мың адамды ... Бұл ... ... ... 2009 ... 1 ... шағын кәсіпкерлікте
жұмыспен қамтылғандар санының кемуі өткен ... ... ... Оңтүстік Қазақстан (10,9%), Ақтөбе (9,3%), Ақмола (6,1%)
облыстарында, ... (11,9%), ... (6,1%) ... ... (кесте 6).
Кесте 6. Шағын кәсіпкерліктегі жұмыспен қамтылғандар саны (1999-2010ж)
... ... ... мың адам [52] |
| ... ... ... ... ... өсім |
| |тұлғалар |кәсіпкерлер |(фермерлік) | ... |
| | | ... | ... |
| | | | | ... ... |340,7 |… |… |340,7 |  ... |385,0 |… |265,5 |651 |91 ... |428,8 |345,6 |311 |1 085 |67 ... |467,4 |351,4 |357,3 |1 176 |8 ... |482,5 |438,1 |378,7 |1 299 |10 ... |524,6 |474,5 |405,8 |1 405 |8 ... |533,8 |571,6 |504,7 |1 610 |15 ... |557,9 |622,7 |504,3 |1 685 |5 ... |585,9 |733,5 |542,8 |1 862 |11 ... |464,6 |828,9 |461,8 |1 755 |-6 ... |433.9 |907.5 |448.6 |1 790 |2 ... |490.9 |918.4 |433.2 ... |3 ... ... автормен құрылды
Келесі суретте 2009 жылғы шағын кәсіпкерліктегі белсенді субъектілер
санының өзгерісі келтірілген.
Сурет 4. Шағын кәсіпкерліктегі ... ... ... сурет [34] әдебиет негізінде автормен құрылды
Сурет 5-тен көріп отырғанымыздай, 1000 адамға ... ... ... ... саны ... 1 орында Атырау өңірі,
екінші орында Маңғыстау өңірі, үшінші орында Астана қаласы ... 5. ... ... ... ... 1000 ... саны ... өңірлердің бөлінуі
Сурет 6-дан шағын және орта кәсіпкерлік субъектілер қызметінің негізгі
көрсеткіштерінің 2009-2010 жж өзгеруін ... ... 6. ШОК ... қызметінің негізгі көрсеткіштерінің өзгеруі
Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ...... ... шұғылданатын кәсіпкерлерге түседі.
Кесте 7. Шағын және орта бизнес субектілерінің салалық ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
| ... |% ... |% ... ... |397734 |100,0 |313291 |100,0 ... ішінде | | | | ... ... |10005 |6,9 |7539 |7,3 ... |106325 |11,3 |101526 |11,2 ... |118324 |12,6 |104652 |12,2 ... және ... |7460 |5,2 |5370 |5,2 ... ... және сату |168029 |16,9 |144984 |14,6 ... мен ... |2343 |1,6 |1503 |1,5 ... мүлік операциялары |16091 |11,1 |12747 |12,3 ... ... беру | | | | ... беру |1221 |0,8 |926 |0,9 ... сақтау және |2083 |1,5 |1667 |1,5 ... ... | | | | ... |2972 |2,0 |2135 |2,1 ... 7 жалғасы
Бұл олардың өзіндік арнайы шағын кәсіпкерлік күштеріне сай ... ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда күштеріне сай емес. Осыған байланысты Қазақстанда
сауда және ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызмет салаларындағы олардың рөлі төмен.
Дегенмен елдегі шағын бизнестің ... ... ... ... ... ... өзгермеген: саудаға - 29%, ауыл шаруашылығы – 13%,
транспорт пен байланыс - 7%, ... -10%, ... -19%, ... ... ... ... дамыту үшін мынадай көкейкесті міндеттерді шешуге мүмкіндік
береді. ... жаңа ... ... ... халықты тиімді жұмыспен қамтылуы,
әкімшілік территориялардың экономикалық және әлеуметтік дамуына жәрдемдесу,
халықтардың көпшілік сұраныстарын өндіру, жаңа ... ... ... ... пен ... ... ... таңда негізгі көкейкесті
үйлесімді мәселенің бірі мемлекет және ... емес ... және орта ... ықпал жасау, мемлекеттік және ... ... ... ... ... жоқ ... ... жекелеген теориялық
аспектілерге арналған зерттеулер, шағын бизнестерді анықтау, сұрақтарды
шешу, шағын және орта ... ... ... ... ... ... – қауіп пен көптеген тәуекелділікті қажет ететін қиын іс.
Осы экономикалық қызметтің күшті және ... ... SWOT– ... ... болады.
Кесте 8. SWOT әдісі бойынша кәсіптік қызметін ... ... ... ... ... бизнестің |Шағын бизнестің өмір|
|күшті жақтары |әлсіз жақтары |мүмкіндіктері ... ... |
| | | ... ... ... ... сауда |Ұйымның жаңа |Қысқа өмір ... ... | ... ... | |
| ... ... ... дамыту |Инвестицияларды |Әкімшілік кедергілер|
|ену |мен ... ... ... |мемлекет тарапынан |
| ... ... ... ... тыс ... ... ... айналымы| |
| ... |мен ... | |
| | ... | ... ... |Ірі ... ... |
|конъюнктурада |дағдарыстың әр |кооперация арқылы | ... ... ... ... | ... тез ... ... | | ... ... |төлем қабілетінің| | |
| ... | | ... тез ... ... ... ... ... күш |
|енуге қабілетті |күштілігінің ... ... ... ... ... | ... ... |
| | | ... ... 8 ... ... дамытуда тоқтататын негізгі ... ... ... және өнеркәсіптік орталықтардан алыс ... ... ... ... ... ... ... төмен халықтар, әсіресе ауылдық жерде, олардың
жоғары деңгейлі жұмыссыздық пен кедейшілік күй кемуші халықтар;
- айналымның жетіспеушілігі;
- кәсіпорындағы жоғары кәсіптік ... ... ... ... ... пен ... ... жетіспеушілігі;
- импортпен салыстырғанда жергілікті жердің шағын ... ... ... төмен;
- шағын бизнес субъектілерінің несие төлей алмаушылығы (әсіресе ... ... ... ... және ғылыми мекемелерінің санының аздығы;
- халықтың оқу-мәдени деңгейінің төмендігі;
Келесі кесте 9-дан шағын және орта бизнестің 2005-2009 жж. ... ... ... ... 9. ... және орта ... ЖҰӨ көлеміндегі үлесі
| |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 ... және орта |40,5 |35,8 |34,6 |31,2 |31,2 ... ... | | | | | ... % | | | | | ... бизнестің |36,4 |31,8 |30,8 |28 |27,8 ... ... % | | | | | ... ... |4,1 |4 |3,8 |3,2 |3,4 ... ... % | | | | | ... ... ... саны мен ... қамтылғандар санынын
жылдан жылға өсуіне қарамастан, оның ЖҰӨ-гі үлесі жылдан жылға төмендеуде,
яғни бұл өсім ... ... ... ... ... келуге болады.
Шағын бизнес секторының дамуы ірі елді мекендерде, халықтың саны көп
жерде, ... ... ... жағдай туғызады. Бұл тұтынушылар
тарапынан өнімге деген сұранысы күнделікті ... және ... ... ... ... 10. ... кәсіпкерліктің өнім шығарылымы (1999-2010)
|  |Өнім шығарылымы, млн. теңге |
| ... ... ... ... |%-тік өсім |
| |тұлғалар |кәсіпкерлер |(фермерлік) | ... ... | | ... | ... ... |… |… |… |  |  ... |… |… |87 567 |87 567 |  ... |294 844 |… |133 475 |428 319 |389 ... |324 033 |78 387 |146 288 |548 708 |28 ... |457 949 |107 218 |165 056 |730 223 |33 ... |809 626 |155 031 |178 007 |1 142 664 |56 ... |844 632 |222 993 |166 956 |1 234 581 |8 ... |1 033 438 |302 715 |185 395 |1 521 548 |23 ... |1 327 126 |473 648 |265 500 |2 066 274 |36 ... |1 152 071 |437 313 |316 083 |1 905 467 |-8 ... ... ... |297 608 |2 182 199 |14,5 ... |1 398 000 |405 900 |398 000 |2 201 000 |8 ... ... ... құрылды
Көріп отырғанымыздай, өнім шығарылымы 2008 жылы төмендеген. Ол -8 %
құрады. 2008 ... ... және ... ... министрі Владимир
Школьниктің айтуы бойынша осының себебі, ол шағын кәсіпкерлікке берілген
несие көлемінін азаяынан. ... ... ... 2-3 ай ... ... ... ... Сонымен қатар бұл дүниежүзілік дағдарыстың
салдары. Нақты айлар бойынша төмендеуін сурет 7-ден ... ... 7. ... кәсіпкерлік субъектілерінің өнім (тауарлар, қызмет
көрсетулер) шығарылымының индекстері [34]
Өнім шығарылымның ... 2009 жылы ... ... (10%), ... (4%), Алматы қаласында (3,6%) байқалды. Ал, өсуі 2010 ... ... (4,1%), ... ... ... (3,6%), Кызылорда
облысында (3,5%), Павлодар облысында (3%), Ақмола облысында (1,9%), Шығыс
Қазақстан облысында (1,7%), ... ... (0,3%), ... ... ... ... ... бойынша өндірілген өнім үлесі 2009 жылы келесідей
болды.
Сурет 8. Өндірілген өнім ... ... ... ... ролі оның ... ... субъектісі –
кәсіпорындар арқылы анықталды. Кәсіпорын санының өсу ... ... ... ... ... шығаратын өнімнің 60% үлесіне тиеді.
Қазақстандағы шағын бизнес басқа дамыған дүние жүзі ... ... ... ... ... және ... дамуына қойып
отырған Елбасы міндеттерінің орындалуына кедергі, мемлекеттік ... ... ... күні ... ... ... мен банктік
несиені қолдау жүйесінің жоғарлауына қарамастан, бүгінгі шағын бизнестің
даму деңгейінің, оның салалық және ... ... ... ... ... міндеттерге сай емес.
Шағын бизнес даму көрсеткіштерінің негізгі өзгерген динамикасы ... ел ... ... ... жете алмайды. Сонымен қатар,
отандық шағын бизнестің даму деңгейі ... даму ... ... ... ... қалып келеді.
Қазақстанның ШОБ жалпы ішкі өнімі жаңа Еуропа елдеріне ШОБ үлесіне тең,
ОЭСР және өту кезең елдерінде, бұл ШОБ ... ... ... ... күні қарым – қатынас стандарты құрылған ... жоқ. ... күні ... ... ... ... күмән
келтіреді. Экономикалық ынтамақтастық және даму ... ... ... ... – 36% дейін қызмет сферасында шағын
және орта бизнес қамтыған, құрылыс және өнеркәсіп ... ... 20%, ... ... тек 25% ... ... ... шағын және орта бизнестің ЖІӨ үлесі 50-57% ауытқуы
байқалса, Қазақстанда барлығы – 31%. Әлемнің дамыған ... ... орта ... ... ... – 54-70% құраса, Қазақстанда - 32%.
Шағын және орта кәсіпорын саны бойынша 1000 ... ОЭСР ... ... ал бізде 91 ғана кәсіпорын (сурет 9).
Сурет 9. ... ... ... мен ... ... ... ... және орта бизнестің даму макрокөрсеткіштерінің жанама
сипаттау болжамы ... ... ... ... және әлемнің
өнеркәсібі дамыған елдердегі шағын және орта ... ... ... ... ...... ... қарай
әртараптандыру, сонымен қатар, сапалы экономикалық және ... ... ... ел ... жету.
Қазақстанда бизнесті дамыту 2 негізгі факторға байланысты:
- ... ... ... ... мен ... ... басым
жағдай жасау;
- бизнестің институционалды – құқықтық негізгі ... ... ... кері әсер ... ... ... ... кәсіпорынға күштер қоры деңгейінің жетіспеушілігі, бұл
шағын бизнестің экономикалық тиімділігін ... ... ... ... ... ... үшін сауда делдалдық қызмет жеке қаражатты жинақтаудың
негізгі әдісі болып қала ... ел ... ... ... ... немесе жетілмеуі әкімшілік
тосқауылдардың артуына әкеліп соғады.
Мемлекет тарапынан бизнес субъектілерінің қызметін реттеу, лицензиялау,
мүлікті тіркеу, ... және тағы ... ... ... деңгейінде ғана
көрінеді.
2.3 Қазақстан Республикасында шағын ... ... ... ... ... ... бір көзі ... несие болып
табылады. Экономиканың ... ... және де ... ... банктердің несиелеуі – ұлттық экономиканың өсуіне олардың
қосқан үлесі, басқа ... ... ... ... ... ... сектордың, яғни экономиканың ажырамас бөлігі. Олардың
дамуы мемлекеттің, экономика агенттерінің шаруашылық өмірі үшін пайдалы,
әрі ... ... ... ... ... артуы көрініс табады.
Отандық банктер қарыз алушылар үшін несиелерді ... ... ... беру ... ықшамдалып, пайыздық ставкалардың төмендеу тенденциясы
байқалуда. Сонымен қатар коммерциялық банктер ұзақ ... ... ... ... әдеттегі қысқа мерзімді, айналым капиталының толықтыру
мақсатына бөлінген несиелер несиелік ... ... ... әсерін
тигізеді. Банктер өздерінің ішкі несиелік саясаттарына сай несиелік
талдаудың ... ... оны ... жоспарға сәйкес
несиелендіретін ... ... ... ... қолдануы қажет.
Нақты жоба бойынша банктердің шағын бизнесті несиелеуге дайындығы,
несиелеу механизімінің өзекті проблемаларына ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнеске
несие ұсынуының тиімділігін арттыру, ынталылығын көтермелеу, Қазақстан
экономикасының жағдайына сәйкестендіру механизімін жетілдіру бүгінгі ... ... ... ... ... экономикасының дамушы саласының
бiрi болып табылады. Бүгiнгi күнi шағын және орта ... ... ... ... ... жаңа ... ... Шағын және орта
бизнестiң жоғары ... ... ... ... үшiн ... ... басқару (менеджмент) және қаржының ... ... ... ... ... ... өз бизнесiн ұйымдастыруына
қажетті қаражаттың ... ... ... отыр. Әлемдiк тәжiрибеде
мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен шешiледi. ... ... ... ... ... ... банктер, мемлекет тәуекелге
бел буып, жаңадан iс ұйымдастырушы кәсiпкерлермен бiрiге ... ... ... мен ... ... ... ... Бұл тұрғыда
жеке инвесторлар үшiн жоғары табыс алу мүмкiндiгi тұрса, ал ... ... ... ... немесе жобаның әлеуметтiк мәнiн арттырудың
мүмкіндігі туындайды.
Қазақстан Республикасында ендi ғана ... келе ... ... ... ... ... – екiншi деңгейдегi коммерциялық банктер
болып табылады. Коммерциялық банктер көбінесе заңды ... және ... ... жақтайтыны – тарихи қалыптасқан жағдай. Қазақстандық
шағын және орта бизнес субъектілерінің ... ... ... ... алуы ... дамыту үшін қаражаттарды
толықтырудың іс жүзіндегі негізгі көздерінің бірі болып табылады. Алғашқы
құрылу кезінде ... ... ... өз жұмысын атқара алмайды.
Қазіргі кездегі республикадағы шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... ... [29]:
– несие алу барысындағы шарттардың қатал болуы;
– несиенің мерзімі мен пайыздық ставкаларының бизнеске қолайсыздығы;
– несиені рәсімдеу ... ... және оны ... ... ... ... ... талаптарының жоғарылығы;
– әлемдік несие нарықтарындағы дағдарыстар әсерінен несиелік
ресурстарға қол ... ... және ... банктердің жеке
ресурстарының аз болуы;
– мемлекеттік инвестициялық-несиелік институттардың ресурстарының
тиімсіздігі;
– мемлекеттің ... қоры ... ... және орта ... несиелеуге
бөліп отырған қаражатының аз ... және оның ... кез ... ... ... алуға ниет бiлдiрген
субъектiлердi ... ... ... ... несиелiк тәуекелге ұшырайды.
Жалпы отандық несиелеу тәжірибесі көрсеткендей ... ... ... ... ... өз әсерін тигізеді (3-кесте).
Банк несиелерді қайтарымдылық, жеделдік, тиімділік принциптерін қатаң
сақтау, несиелерді мақсатты ... мен ... ... және ... келісілген жағдайда коммерциялық негізде береді.
Шағын және орта бизнестің күрделі мәселелерінің бірі – ... ... ... ... несие алу үшін кепілге қоятын мүлік,
бизнес-жоспар дайындауда қиыншылықтар жеткілікті.
Кесте 11. Банктердің ... ... әсер ... ... ... тұрғысынан ... ... ... ... ... ... |1. Несиеге деген жоғары пайыздық |
|болмауы ... ... ... ... ... |2. Несиелердің қысқа мерзімділігі |
|өтімсіздігі | ... ... ... |3. ... өтеу кезінде жеңілдік |
|қанағаттанғысыз қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ақпарат|4. Құжаттарды дайындау ... ... ... ... ... ... ... нақты |5. Кепілдің бағалау құнын оның ... ... ... ... |нарықтық құнынан кемітіп көрсетуі |
|қол жетпеушілік | ... Банк ... ұзақ |6. ... ... ұзақ |
|мерзімді несиелермен жұмыс істеу ... ... ... бойынша|
|тәжірибесінің жоқ болуы ... ... ... жоқ болуы |
Шағын және орта бизнес субъектілерін қаржыландыруды ... ... ... ең ... ... ... ... олар
арқылы әлеуметтік-экономикалық дамудың көптеген мәселелерін шешеді: өндіріс
өнеркәсібін ... және ... ... ... ... ... орны ... өсіреді, халықтың әл-ауқатының жалпы деңгейін
көтереді.
Барлығына мәлім, шет ... ... ... ... кең ... ... бірі – коммерциялық
банктердің жеке инвестициялары ... ... ... ... деген
сұраныс күннен-күнге өсуде, ал оған шағын бизнес субъектiлерiнiң ... ... ... ... бiрi болып отыр. Әлеуметтiк-
экономикалық ақпарат және жобалау институты жүргiзген ... ... ... ... субъектiлерiнiң 84% несиеге тәуелдi екендiгiн
көрсеткен [34]. Сондай-ақ осы институттың мәлiмдеуi ... ... ... мына ... үшiн ... қажет [39]:
– айналым қаражаттарын толықтыру – 63,5 %;
– құрал-жабдықтарды ауыстыру және жөндеу – 42,9 ... ... салу және ... – 25,4 ... жалақыны өтеу – 3,2 %;
– жал және коммуналдық қызметтердi өтеу – 2,1 %.
Банктер алдында тұрған бiрден-бiр ... ... ... ... ... сонымен қатар несиелеу процесiн ұйымдастыру мәселесiн де ... ... ... ... ... банктердiң шағын бизнестi
несиелеуде – мынадай тәжiрибесiн, яғни жобалық қаржыландыру мен активтермен
несиелеуiн айта кеткен жөн. ... ... ... несие-табысты
бизнеске, жақсы қаржылық көрсеткiштерi бар белгiлi бiр қарыз алушы типiне
несие берiледi. Бұл шын мәнiнде өте ... ... ... ... ... ... несие түрiне қол жеткiзуi мүмкiн емес. Осыған қарамастан
банк несиелерiнiң 70% ... деп ... ал ... 30% ... ... несиелер қатарына жатқызылады [33].
Осы ретте шағын және орта ... үшiн ... көзi ... ... ... ... мен қорлар табылса, шағын және орта
бизнестi жандандыру үшiн берiлетiн несие әдiстерiн жетiлдiрiп қана ... ... ... ... ... ... алу мен табу көздерiн
iздестiрудi де ... ... ... күнi Қазақстан шағын және орта
бизнестi несиелеу бағытындағы өзiнiң азғана ... ... ... ... ... ... ... қаржы-қаражаттарын тиiмдi
пайдалана алмай отырғаны белгiлi. Ал, халықтан әр түрлi қаражат ... ... ... корпоративтi бағалы қағаздарын шығару, басқа
да iрi компаниялар субъектiлерiмен бiрiккен консорциумдар ... ... ... ... ... ... ұжымдық шешiм түрiнде орта
бизнес кәсiпорындарына айналуына жол ашылатын едi. ... бұл ... ... ... мен ... ... ... жоқ
болғандықтан тағы да қиындыққа кездеседі.
Республикамыздағы тағы бір мәселе шағын кәсіпкерлікке қаржылық көмек
көрсетуде географиялық дисбаланс байқалады. Өйткені ... ... ... (62%), ... ... ... ... жергілікті органдардың
шағын бизнеске көңіл аудармауы мен ... ... ... ... ... (1,5%). Ал, ... ... үлесіне барлық банктік
несиелердің 13%, Шығыс-Қазақстан – 6%, Жамбыл облысының үлесіне небәрі 1%
[35]. Ал, екінші қалалар мен ... ... және орта ... ... өте зәру ... ... яғни ... ресурстары аймақтық жобалардан
тыс қалып отыр. Өйткені коммерциялық банктердің аймақтармен байланысы және
аймақтық кіші және орта ... ... ... ... ... ... банктік нормативтер де шағын бизнесті қаржыландыруға
олардың ынтасы төмен. Қазіргі кезде ... ұсақ ... ... ... сияқты өте қарапайым жобалар ғана ұсынылады.
Сурет 10-да Қазақстанда 2009 жылғы шағын және орта ... ... ... көрсетеді. Мұнда сауда мен қызмет
көрсету түрлері ... ... ие ... ал ... ... ... ... сондай-ақ құрылыс пен көлік және ... ... ... ... ... болады.
Елдегі шағын және орта кәсіпорындардың ... мен ... ... ... ... ... оң құбылыс. Өйткені дәл осы
салалар ұлттық экономиканы диверсификациялауда ... ие ... ... ... ... [35] ... ... құрастырылды
Келесі сурет 11-де 2009-2010 жыл аралығындағы екінші деңгейлі
банктермен берілген несие көлемі ... 2009 жыл ... ... өскенін байқауға болады. Бұл шағын бизнес субъектілеріне мараторий
енгізу немесе дағдарыстан шығу салдарынан болуы мүмкін. Ал 2009 жыл ... 2010 жыл ... ... ... күрт төмендед. Бұл банктік шарттардың
қатаю ... ... ... [35] ... негізінде құрастырылды
Сурет 12-ден көріп отырғандай, екінші деңгейдегі банктердің шағын
кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... жуығы сауда
саласындағы кәсіпорындарға жұмсалды. Несиелендіру бойынша сауда ... 2-ші ... өзге де ... 3-ші ... ... ... ... кәсіпорындарға неғұрлым қол жетерлік, себебі үлкен капитал
жұмсалымын, тауарлы-материалды ... ... ... ... ақша
қаражаттарының тез шалымдылығын қамтамасыз етеді.
Сурет 12
Ескерту: автормен [35] ... ... ... ... ... ... ... бизнеске бөлінетін несиенін үлесі
қазіргі кезде 18,8% құрайды. Бұл өте ... ... ... 2004-2009
аралығындағы шағын бизнес пен жалпы берілген несиенің динамикалық көрінісін
сурет 13-тен байқауға болады.
Сурет 13
Ескерту: ... [35] ... ... ... ... салдарынан 2007 жылдан бастап, борышкерлер
арасында банкілік төлемдер бойынша қарыз ... ... ... ... 2008 жылы 30%-ға ... ... айналымы да төмендеді, оның
көлемі кейбір салалар бойынша 70%-ға дейін ... ... бәрі ... ... ұзаруына әкеліп соқты. ЕДБ ... ... ... ... салдарынан ШБС қаржыландыруныда қиыншылықтар туды.
2008 жылғы ШБС берілген несие көлемі 2007 ... ... ... ... ... мемлекет банкілік несиелендіру дефицитін жою
бойынша ШБС көмек көрсету саясатына көшті.
Кесте 12
2004-2009 аралығындағы шағын бизнес пен ... ... ... ... ... |берілген|алдынғы жылғымен|жалпы |Алдынғы жылғымен|шағын |
| ... ... ... ... ... |
| |көлемі, |өзгерісі, % ... ... % ... |
| ... | ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... % |
|2004 |520332 |  |2753695 |  |18,8 ... |709676 |36 |4057155 |47 |17,5 ... |1152246 |62 |6862061 |69 |16,8 ... |1869851 |62 |9643599 |40 |19,4 ... |1273422 |31 |5931271 |38 |21,5 ... |753096 |40 |4089815 |31 |18,4 ... ... [35] ... ... құрастырылды
Сонымен қатар, тұрақтандыру жобасының І траншы ... ... қоры 2007 ... желтоқсан айында «ШБҚ «Даму» ... ... ... ... Бұл ... ... игерілді және 2548 жоба ... ... жою үшін ... ШОБ ... 3 ... ... «50/50», ДАМУ-аймақтар», және «ДАМУ-қолдау»
Тұрақтандыру жобасының ІІ траншы бойынша: «50/50» бағдарламасы бойынша
екінші ... ... 54,7 ... Тг ... ЕДБ ... ... ... қаражат көлемі 109,7 млрд. тг құрады.
Оның шеңберінде ШБС ... ... ... ... ... ... тг ... нәтижесінде 2374 жоба қаржыландырылды және қосымша
3735 жұмыс орны құрылды.
«Даму-аймақтар». ШОБ аймақтарда ... қоры және ... ... ... ... ... ... Орналастырылған қаражат
көлемі 33,9 млрд. тг. 2374 жоба қаржыландырылды және қосымша 3735 ... ... ... ... ІІІ ... ... ЕДБ-ге 127 млрд. тг бөлінді,
сонын ішіндегі 10 млрд. тг «АТФ» АҚ ... ... 2432 ... келісімшарт жасалынды, 3063 қосымша жұмыс орын ... ең көп ... ... ... Алматы, Астана қалалары
жатады: Алматы – 42,8 млрд. теңге, Астанада – 21,3 ... ... ... – 2,0 ... ... облысында – 1,8 млрд. теңге бөлінген.
Салалық бөліністе аталған қаражат сомасының  70%-дан астамы сауда және
қызмет көрсету ... ... Бұл ... ... және ... (ШОК) қалыптасқан құрылымын білдіреді (сурет 14).
Сурет 14
Ескерту: автормен [35] әдебиет негізінде ... 14 ... 2009 ... ... және орта ... ... ерекшелігін көрсетеді. Мұнда сауда мен қызмет
көрсету түрлері ... ... ие ... ал ... ... екінші орында, сондай-ақ құрылыс пен көлік және байланыс
салалары соңғы ... ... ... ... ... және орта ... ... мен өнеркәсіп
салаларындағы үлесінің соңғы орындарда болмауы оң құбылыс. Өйткені дәл осы
салалар ұлттық экономиканы диверсификациялауда басымдықтарға ие ... ... ... ... ... «Даму» қорына тура несиелендіру
шеңберінде жыл сайын 10 ... ... ... Бұл ... ... іс ... ШОБ жобаларын қолдауға, транспортқа, көлік-
логистикалық және ... ... ... ... [36].
Қорытындылай келе, мемлекет бағдарлама қабылдап, ... ... ... ... ... осы ... ... көрінді. Негізгі барьерлер арасында жоғары пайыздық қойылымды,
бюрократияны, несие алушылардың ... ... ... ... ... ... 90% ... тікелей қолдауды жақсарту керек,
яғни аралық звеноларсыз, ... ... ... ... ... ... ... қолдануда, тек 15% жуығы микрокредиттік ұйымдарда ... ... ... пайыздық қойылымы банктерге қарағанда әлдеқайда
жоғары).
ҚР шағын бизнесті қаржыландыруды қорытындылай келе, шағын және ... ... және ... ... ... ... ... Ең басты міндет – ол шағын және орта кәсіпорындарын несиелеу
мен қаржыландыру көлемін ұлғайту;
2. Елдің барлық ... ... ... ... ... нақты шараларды қолға алу;
3. Шағын бизнес субьектілерінің қарыз қаражаттарға қол жеткізу
мүмкіндіктерін құру үшін Үкімет, өкіметтің аймақтық ... және орта ... ... ... несиелердің
кепілдендірілген жүйесін құру;
4. Банк қызметін қайта құру керек. Мемлекеттің шағын және ... ... мен ... ... ... ... ... мен қаржы ... ... ... ... ... ... жинақтайтын несие бюросын құру
қажет.
Аталған мақсаттарды орындау үшін шағын кәсіпорындарға берілетін
несиелер бойынша ... ... ... ... ... ... бюджеттің барлық деңгейдегі қаражаттарын бөлу ... ... ... ... ... ... ... қорының
жүйесі болуы шарт [39].
Шағын және орта ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік тұрақтылықтың кепілі бола алады.
III. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПОРЫННЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРУ –
ЭКОНОМИКАЛЫҚ МЕХАНИЗМНІҢ ... ... ... ... ... Республикасындағы шағын бизнесті қолдаудың
мемлекеттік жүйесі
Мемлекет саясаты шағын бизнесті қолдау көрсету ... ... ... ... бірден бір бағыты, олар құрылған
принцип ... ... ... ... үшін ... ... жасау, әсіресе
оның қызметтік бағытында, максималды әлеуметтік-экономиканың ... ... ... ... ... ... жасап отыр,
осы бағытта жақсы нәтижеге жетіп отыр.
Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлікті дамыту» ... ... жеке ... ... ... ... ... жеке
кәсіпкерліктің дамуына жағдайлар туғызу, мемлекет мүддесін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің негізгі принциптері:
• жеке кәсіпкерліктің еркіндігі мен оны ... және ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік субъектілерінің
теңдігі;
• жеке кәсіпкерлікке қол сұқпау және қорғау кепілдігі (жеке кәсіпкерлік
субъектілерінің меншіктері);
• Қазақстан Распубликасындағы ... ... ... ... Жеке ... ... ... құқықтық нормативті актілерді
сараптау жоболарына қатысу;
Шағын бизнесті дамытуда ... ... ролі – ... және тұрақты
бизнес ортаны орнату, нормативті-заңды базаны қалыптастыру мен ... құру ... ... ... ... ... ... Services ) [28].
Осы негізгі компонентер ретінде мемлекеттік стратегия:
• нормативті – құқықтық қамтамасыздандыруды жетілдіру;
• шағын ... ірі ... ... ... салық салу жүйесін жетілдіру;
• қаржы – несиелік механизмдерді жетілдіру;
• әкімшілік тосқауылдарды жою;
• қызмет көрсету жүйелерін ... және ... ... ... ұсыну;
• шағын кәсіпорындағы мамандарды оқыту және ... ... ... ... ... ... қолдау;
Көрсетілген компоненттерді кешенді пайдалану Қазақстанда шағын бизнес
секторын дамытуда орта мерзімді перспективаларды жетілдіруге көмектеседі.
Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... пайдалы болуы мүмкін. Оның негізгі шағын ... ... тыс ... ... бизнес климатын реттеу, кәсіпкерлікті
реттеуді көтеру, бірінші кезекте нормативті – құқықтық қамтамасыздандыруды
реттеу және оның ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заңдарды жетілдіру процесін шешу қажет, қарама-
қайшы емес принциптерді қатаң түрде ішінде сақтау және жаңа ... ... ... ... ... ... ... қазіргі қосымша
және өзгерістерді ... ... даму ... Қазақстан
Республикасындағы жеке кәсіпкерлік субъектілерінің экономикалық өсуі мен
орнатуға ... ... ... ... ... елде
инновациялық және инвестициялық ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп инфрақұрылымдары
мен өндеуші өнеркәсіптері, ішкі және ... ... ... ... ... үшін құрылады.
Қазіргі уақытта мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлердің түрлі салаларын
реттейтін нормативті және заң актілеріне қажетті өзгертулер ... ... Бұл ... мақсаты – тең ынтымақтастық принциптерін жасау және
заң алдында теңдігі.
Кесте 13
Шағын бизнесті дамыту мақсатындағы мемлекеттік саясат іс-шараларды
жетілдіруге ... ... ... бизнес алдында тұрған |Мазмұны ... | |
|1 |2 ... ... ... |Мемлекеттік меншікті жетілдірудің ... ... ... ... Қолданылмаған ... ... ... ... ... |
|жоқтығы. ... ... жер және ... |
| ... ... нәтижесі бойынша белгілі |
| ... үй ... , ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... анықталған қолданылмаған |
| ... ... ... ... сатып |
| ... ... ... ... ... |Бизнес негізін оқытудың жаңа ... ... ... жасау және енгізу |
|мен ұйымдастыруда ... ... ... ... жаңа |
|білім, тәжрбие, дағдының |сұранысқа сай ... орта және ... ... ... ... ... |
| ... басқару мен қйымдастыру бойынша |
| ... мен ... ... |
| ... ... ... ... |
|3. Институционалдық: ... ... ... ... ... ... Заң, ... аудиторлық фирмалар |
|дамуының аздығы немесе мүлдем|желісін жетілдіру жағдайларын туғызу. Шағын|
|жоқтығы, ... ... ... мен зйым ... ... дамымауы. |коммерциялық банктерді дамытуды қолдау. |
| ... ... ...... |
| ... орталықтар желісін қолдау |
| ... ... ... ... ... ... ... әсері. |
|жемқорлық, пара беруге |Шағын бизнесті мемлекеттік реттеуді ... ... ... ... Ақпараттық : шағын бизнес |Баспасөз беттерінде шағын бизнес дамуы |
|мәселелерінің әлсіз ... ... ... ... брошюра, |
|деңгейінің көрінуі. ... ... ... ... |
Кесте 13 ... ... ... ... қажетті көңіл бөлу және мемлекеттік
қызметкерлерді тиімді басқаруды оқыту және ... ... ... ... ... ... ... және салалық бірлестіктері
арқылы нормативті – құқықтық құжаттарды ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарның дамуына әсер етеді, және бақылауды
жүзеге ... ... ... ... ... көрсететіндей,
кәсіпкерлер жеке экономика секторы ретінде ірі кәсіпорындармен ... ... ... ешқандай басты рөл ... ... ... ... ірі ... кооперацияны керек етеді, себебі, қосымша құн
өнімі тізбегінде орын алуды керек етеді. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ірі кәсіпкерлік коперация қарым-
қатынасы және шағын ... ... ... ... Мемлекет осындай өзара қатынасты көтермелеуге жағдай туғызууы
қажет. Қазіргі уақытта бұл процесстер өзіндік ... ... ... Кәсіпкерлердің таңдаулы сауалнамасы көрсеткендей, шағын бизнес
кәсіпорындарының тек қана 10% ірі және орта ... ... ... ... ... қолдау республикалық
заңнамаға негізделеді, аймақтарға өз компитенциялары бойынша жалпы белгілер
қою, ... ... ... ... Қазіргі уақытта аймақтар
шағын және орта бизнес дамуының аймақтық ... ... ... ... ... ... ... құруға құқылы. Шағын кәсіпкерлікті
қолдаудың мемлекеттік жүйесін сурет 15-тен ... ... ... ... ... дамуы мен ынталандыруына үлкен
қызығушылық танытуда. Ол жаңа ... ... ... және ... ... ... ... үй-жай, жол, ... ... ... түрін осы процестерді жеңілдету үшін көмек
көрсетеді.
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың ... ... ... ... Республикасында “кешенді кәсіпкерлік лицензиялар
(франчайзингі) ... Заңы ... және ірі ... ... ... ... әзірленген. Бірақ бұл заң ... және ... ... ... даму ... ... механизмдерін қарастырмайды.
Нарықтық экономика жағдайында салық саясаты ... ... ... ... ... мен ... ресурстарын
ынталандыру, кәсіпорынның өсуі мен оның рентабельділігіне ... ... ... ... ... үшін ... саясатының акцентін шағын
бизнес кәсіпорынның дамуын ынталандыру жүйесін құрудағы ... ... ... ... ... ... ... жеңідіктер берудің
мемлекеттік және қоғамдық бақылау жүйесін ойластыру қажет. Мемлекеттік және
қоғамдық ... ... ... ... беру мен ... ... ... керек.
Мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлік ара қатынасын “кері” байланысын
тұрғылықты және сенімді орнату керек. Бұл мемлекеттік ... ... ... ... ғана емес, шағын бизнес кәсіпорынның уақытылы
шаралардың ... ... ... ... ... уақытта
республикада шағын бизнестің дамуына кері әсер ететін бизнес дамуының
ақпараттық және ... ... ... инфрақұрылымы жеткілікті
дамымағандығы [23].
Бизнес қызмет секторын дамытуда оны байланыстыру мен қолдау қажет,
сондай-ақ ... ... ... да ... ... ... жауап беретін қызметтерді ғана қолдау қажет:
• шағын кәсіпорынның нақтылы тұтынуын талдауға негізделеді;
• соңғы тұтынушы көмек алушы ретінде емес, ... ... ... бизнес-
принципке сай өткізілуі керек; қызмет жоғары ... ... ... ... ... және ... қызметінің жалғасы бар, нәтижелі болуы
керек.
Шағын бизнесті дамыту мен қолдау ... ... ... ... ... 16):
Сурет 16
Шағын бизнес даму стратегияларының бағыты ретінде кәсіпкерлер үшін
кәсіби ақпараттық-консалдинг ... ... ... ... Бұл ... ... халықаралық ұйымдар жасай алады. Белгілі компанияға жекелей
қаражаттық көмек беруге емес, нарық қызметінің жалпы дамуына ... Осы ... ... ... ... ... көрсету керек,
олар бизнесті үйренуге немесе белгілі бизнес қызметтеріне жұмсауға қажетті.
Тәжірбиеде бұл әдісті қолдану ... ... ... ... және ... ... деңгейін көтеруге септігін тигізеді.
Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдауды күшейту және оның ... ... 1997 жылы ... ... ... ... дамыту
қоры» АҚ құруға негіз болған Қазақстан Республикасы ... ... ... ... орындау мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі
«Шағын кәсіпкерлікті дамыту қорын құру туралы» қаулы шығарды.
«Шағын ... ... ... АҚ ... 1997 ж. 18 ... ... ... Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің (әрі ... ... мен ... ... ... ... ... қолдауға бағытталған қаржы
құралдарын пайдаланудың тиімділігін арттыру. Қазіргі ... Қор ... ... ... ... ... және дамыту саясатын
жүзеге асыратын ... ... даму ... ... ... ШКС ... ... банктерден кредит алған кезде ... ... ... пайдалана отырып, кепілдік береді. Бұл Қазақстан
нарығы үшін жаңа өнім болып табылады [36].
Қордың кепілдік беру ... ......... ... ... қатынастарын құру үшін негіз болатын кредит
тәуекелдерін сақтандыруды ... Қор ... ... ... ШКС ... ... тәуекелді төмендету үшін, өздері беретін
кепілдікті сақтандыру үшін сақтандыру ... ... ... ... беру бағдарламасын жүзеге асырудың алғашқы кезеңінде кепілдік
беру механизмінің Қазақстанда да барлық ТМД елдеріндегідей іс ... және ... ... ... қиындықтар туғызды.
Қордың ЕДБ алдында ШКС кредиттеріне кепілдік беру сияқты ... ... ... ... аудандарда ғана қол жеткізілуі мүмкін, себебі Қор
кепілдік берген ... ШКС ... ... тек ЕДБ ... ... ... ... Бұдан бөлек, Қордың беретін кепілдіктері шалғай
аудандардағы ШКС ... ... ... ... ... ... ... Осылайша, ШКС-ң осындай өнімді
пайдалануы шалғай ... мен ... ... үшін ... ... ... беру бағдарламасымен Қазақстан Халық банкі «Бизнес-
SuperLights», ТұранӘлем банкі – ... ... ... ... жүзеге асырды.
Қазіргі кезде ШКС-ң екінші деңгейлі банктердегі 39 кредитіне ... ... ... кепілдік сомасы 900,0 млн-ға. жуық теңгені құрды.
Аталмыш бағдарламаның ұйғарымы :
- басым салалардағы ШОБ қаржыландыру кезінде ... ... ... ... берудегі төмен мөлшерлеме – қайтақаржыландыру мөлшерлемесі
деңгейінде (10,5%);
- ресурстың негізгі бөлігін ШОБ-ң ... ... ... және ... ... ... ШОБ ... тікелей қаржыландыру Бағдарламасын іске
асыру нәтижесінде:
- ШОБ субъектілерінің сандық құрылымы сапасының жақсарғанын, яғни ... ... ... ... ... ... және активтері ... ... ... ... бизнес кәсіпорындарының біразы орта
бизнеске өтуі есебінен орта бизнес субъектілері санының өскенін;
- ШОБ ... ... ... ... және ... бағдарлануын арттыру;
- Қазақстан экономикасын әртараптандыру үдерісінде ШОБ рөлін күшейту;
- жаңадан құрылған және қолдау тапқан жұмыс орындарын ұлғайту.
Елдегі ... ... ... үшін ... және ... ... көрсетуді жақсарту. Қаржы нарығының банктік емес секторын дамыту
мақсатында, сонымен қатар ... ... ... ... әл-
ауқатын жақсарту — мемлекет саясатының басты мақсаты» атты Жолдауын орындау
мақсатында Қор ҚР ... ... ... ... ... ... шаралар Бағдарламасын әзірлеп, іске ... ... ... ... ... ... деңгейі ретіндегі
микроқаржы секторының сапалы дамуына микрокредиттік ұйымдарға (одан әрі –
МКҚ) қаржылай және ... емес ... ... арқылы жәрдемдесу.
Қордың ел аймақтарындағы бизнес-орта ... ... ... құру ... іске ... ... ... Қор
төмендегідей міндеттерді шешу арқылы осы мақсатқа қол ... ... ... ... ... ШОБ ... үшін ... және жүргізу талаптарын жеңілдетуге, ... ... ... ... ... төмендетуге мүмкіншілік беретін
орталықтандырылған сапалы ... және ... ... ... дамытуды қамтамасыз ету;
- Қазақстанның барлық аймақтарында кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымын
дамытуды және олар ұсынатын ақпараттық және консультациялық технологияларды
қолдау инфрақұрылымының ... ... ... ... олар
ұсынатын қызметтерді стандартизациялау, орталықтандырылған алыс-беріс және
осы ... ... ... ... қабылдау арқылы қамтамасыз ету.
3.2. Қазақстанның шағын бизнесті дамытудағы негізгі бағыттары
Шағын ... ... ... мен ... ... ... қолда бар инфрақұрылымды қолдау, несиелік ресурстарға және ... ... және ... ... ... ... емес ... және ақпаратқа қол жеткізу, тиімді мемлекеттік саясат және
қолдау аясында кардлардың және ірі ... ...... болуы.
Қазақстан қоғамының эндогенді күшінің бірі, Республикамызды тұрақты дамуына
жеткізетін, Қазақстанда қазіргі ... ... ... ... ... күшейіп бара жатқан ғаламдануы кезінде бәсекелестік
күреске төтеп бере алатындай.
2009 жылы ... ... «Doing ... ... ... ... жариялаған есебіне сәйкес Қазақстан бұған дейінгі жылмен
салыстырғанда өзінің ұстанымын 7 тармаққа жақсартып әлемнәі 183 елі ішінде
63-орынды иеленді.
Осы ... ... ... ... дәрежесін сипаттайтын негізгі 10
индикатордан тұрады. "Doing Business" рейтингін есептеу бизнес өкілдеріне
сұрау салу нәтижелері негізінде жүргізіледі.
Кесте 14
Қазақстанның 2007-2009 жылдардағы"Doing Business"нәтижелері бойынша
ұстанымы
|№ ... |2007 жылы |2008 жылы |2009 жылы ... |
| ... |жарияланға|жарияланға|жарияланған | |
| | |н ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... |рейтингі |рейтингі | |
| ... |80 |70 |63 |+17 |
|1 ... |61 |78 |82 |-21 |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... |175 |143 |+33 |
| |алу | | | | |
|3 ... ... ... |23 |29 |38 |-15 |
|4 ... ... |77 |25 |31 |+46 |
|5 ... алу |61 |43 |43 |+18 |
|6 ... ... |49 |53 |57 |-8 |
|7 ... салу |47 |49 |52 |-5 |
|8 ... ... |181 |180 |182 |-1 |
|9 ... ... |28 |28 |34 |-6 |
| ... ... | | | |
| |ету | | | | ... тарату|103 |100 |54 |+57 ... ... [38] ... ... құрастырылды
Осы ұстаным негізінде мемлекет ШСБ ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы шағын бизнесті дамытудағы
негізгі бағыт болып «Бизнестің жол ... 2020» ... ... [37].
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы «13» ...... ... іске ... шеңберінде міндеттерді шешу мынадай үш бағыт
бойынша жүзеге асырылады:
1) жаңа бизнес-бастамаларды қолдау;
2) кәсіпкерлік секторды сауықтыру;
3) ... ... ... ... бағдарламада экономиканы әртараптандыруды және бәсекеге
қабілеттілігінің өсуін қамтамасыз ететін оның шикізат емес ... ... ... отыр.
Бұл ретте экономиканың экспортқа бағдарланған дәстүрлі секторларындағы
ұлттық холдингтер, отын-энергетика кешенінің және металлургия өнеркәсібінің
жүйе құраушы компаниялары бастамашылары болып ... ірі ... іске ... ... шағын және орта кәсіпорындардың экспортқа
бағдарлануын дамыту перспективасымен қазіргі ... ... құру ... дамыту Мемлекеттік бағдарламаның басымдығы болып табылады.
Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... және ... ... барынша қолдау жасайтынын айғақтайды.
Германияда кредит берудің мынадай жеңілдікті шарттары көзделген:
-төмен пайыздық ставка (әдетте, кредит берудің бүкіл мерзіміне);
-кредит берудің ұзақ ... ... 10 жыл, оның ... ... ... ... екі ... кез келген төлемдерден босатылады);
-алынған сомаларды кез келген уақытта қайтару мүмкіндігі ... ... ... қаржыландыру (мемлекет қаражаты есебінен инвестициялық жобаның
белгілі бір бөлігіне ғана ... ... 50 %. ... ... ... өз ... немесе басқа қарыз қаражаты есебінен
қаржыландырылуы тиіс).
Шағын және орта ... ... үшін ... бүкіл елге ортақ
Spring агенттігі құрылған. Ол кәсіпкерлерге көмек ... 100-ге ... ... ... ... Өз ... жаңа бастап жатқан шағын
және орта кәсіпорындарға ғана ерекше жеңілдіктер беріледі. Сингапурда шағын
және орта ... ... ... ... ... әртүрлі
бағдарламалары әзірленіп, енгізілген. Бұл арнайы ... ... ... және ... бөлу ... ... ... Бағдарламаны іске асыру шеңберінде
кәсіпкерлерді қолдаудың субсидиялау және кредиттерге ... ... ... өндірістік инфрақұрылым жүргізу және кадрлар даярлау
сияқты құралдарын Қазақстан Республикасы жағдайына бейімдеу және ... ... ... сайын жалпы сомасы кемінде 400 млрд. теңге ... ... ... құрылымындағы өңдеу өнеркәсібінің үлесін кемінде 12,5 %-ға ұлғайту;
экспорттың жалпы көлеміндегі шикізат емес экспорт үлесін кемінде 40 ... ... ... емес ... ... өңдеу өнеркәсібінің жиынтық өндірісі
көлемінің кемінде 43 %-ы деңгейіне дейін ұлғайту;
өңдеу өнеркәсібіндегі еңбек ... ... 1,5 ... ... бағыт: жаңа бизнес бастамаларды қолдау
Бағдарламаны іске асырудың бірінші бағыты Мемлекеттік бағдарламаның
басымдықтарына сәйкес экономиканың ... емес ... ... ... кезінде мемлекеттік қолдау көрсетуді көздейді.
Бағдарламаны іске асырудың бірінші бағытының шеңберінде мемлекеттік
қолдау мыналарды қамтиды:
жобаларды іске ... үшін ... ... бойынша пайыздық
ставканы субсидиялау;
банктердің жобаларды іске асыруға бағытталған кредиттері бойынша
ішінара кепілдік беру;
өндірістік ... ... ... ... сервистік қолдау;
кадрларды даярлау, жастар практикасы және әлеуметтік жұмыс орындарын
ұйымдастыру (құрауыш 2011 ... ... ... бағыт: кәсіпкерлік секторды сауықтыру
Бағдарламаны іске асырудың екінші бағыты ... ... ... ... сауықтыруға бағытталған.
Сауықтыру шеңберінде мынадай қолдаулар көрсетілуі мүмкін:
борышкерге банктердің бар ... ... ... ... ... және ... мақұлданғаннан кейін пайда болатын бір
кредиттік желі шеңберінде жаңа берешекті субсидиялау;
борышкерге бюджетке төленетін салық берешегін ... ... ... ... ... басқа) өтеу бойынша мерзімін ұзартуды Салық ... ... ... ... ... беру ... ... сауықтыру жоспары шеңберінде кәсіпорындарды
сауықтыру бойынша, оның ... ... қор ... орналастырылған
облигациялар бойынша ішкі кредиторлар алдындағы берешек бойынша басқа да іс-
шаралар.
Үшінші бағыт:
Экспортқа бағдарланған өндірістерді қолдау
Бағдарламаны іске ... ... ... өнімді сыртқы нарықтарға
экспорттайтын кәсіпкерлерді қолдауға бағытталған.
Мемлекеттік қолдау банктерде бар кредиттер ... ... ... ... көрсетілетін болады.
Бағдарламаның үшінші бағытына қатысушыларды іріктеу өлшемдері
Бағдарламаның үшінші бағытына мыналарды қоспағанда, экономиканың ... ... ... 10 %-дан ... экспорттайтын
кәсіпкерлер қатыса алады:
тау-кен өнеркәсібі;
минералдық шикізатты ... ... ... және ... Үкіметінің 2008 жылғы 31 желтоқсандағы № 1344 қаулысына сәйкес
Мониторингке жататын ірі ... ... ... ... ... ... іске ... нәтижесінде:
индустриялық-инновациялық дамуға бағытталған жаңа инвестициялық
жобаларды іске асыруды жеке сектор кәсіпорындары үшін ... ... ... ... емес секторындағы инвестициялық жобаларды ... үшін жеке ... ... ... ... қаражатын тарту;
жеке сектор кәсіпорындарының, бірінші кезекте, шағын және ... ... ... арттыру көзделеді.
Бағдарламаның негізгі сапалық және сандық нәтижелері болатындар:
бірінші және екінші бағыттар бойынша: шикізат емес ... ... ... ... ... ... ... бойынша: шикізат емес экспорттың жалпы экспорт көлеміндегі
үлесін 40 %-ға дейін және ... емес ... ... ... ... ... көлемінің 43 %- ға дейін ұлғайту.
Бағдарламаны іске асыру кезеңдері
Бағдарламаны іске асыру екі кезеңде жүзеге асырылатын болады:
1-кезең - 2010 ... ... 2014 жыл ... бұл ... 2010 ... жыл ... табылады.
2010 жылы Бағдарламада міндеттерді шешу үш ... ... ... ... жаңа ... қолдау (кадрлар даярлауды,
жастар практикасын және әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... бағдарланған өндірістерді қолдау.
2010 - 2014 жылдары міндеттерді шешу екі бағыт бойынша іске ... жаңа ... және ... ... өндірістерді
қолдау.
2-кезең - 2015 жылдан бастап 2020 жыл аралығы.
2015 - 2020 жылдары міндеттерді шешу екі ... ... іске ... жаңа ... және экспортқа бағдарланған өндірістерді
қолдау.
Бағдарламаны іске асыруға республикалық ... 2010 ... ... ... ... ... оның ішінде:
жаңа бизнес-бастамаларды қолдауға 12 млрд. теңге;
кәсіпкерлік ... ... 16 ... ... ... ... ... 2 млрд. теңге.
Бағдарламаны одан әрі қаржыландыру тиісті қаржы жылдарына арналған
республикалық бюджетте ... ... ... ... ... және орта ... өзінің икемділігін, мобилдігін, ынталығын
экономикалық инновацияда өз орнын қысқа уақытта ірі ... ... ... жағдайлары туып отыр. Мемлекет те, өз ... ... ... ... ... ... ... керек:
бизнес қызметтің еркіндігі, мемлекеттің және жеке меншкіктің тепе-теңдігі,
бәсекелестікке, заңдылыққа, тұтынушы ретінде құқық ... ... ... де, ... қабілеттігін жоғарлату мен елдің ғылыми
техникалық ... ... ... ... және орта ... ... ... мен оларды дамытуға өз көмегін ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі шағын
бизнестің даму мағынасына кері әсерін тигізетін ... ... ... бизнестің дамуына кедергі келтіретін ... ... ... ... ... шағын бизнесті қолдаудағы инфрақұрылымдық дамуының жетіспеуі;
• жергілікті деңгейде ... ... ... әлсіздігі;
• салық тексерудің және салық салу жүйесінің шамадан тыс қиындығы;
• негізгі және айналымдағы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істемейтін орындарды алу қиынға соғуы,
жалға алу құнының өте ... ... ... ... ақпараттық қолдау және кадрларды толық ... ... ... бизнестің мемлекеттік органдармен ұйымдастыру қарым-қатынасының
мәселесі;
• шағын бизнесті дамытудағы әкімшілік кедергілері.
Бизнесті дамытудың қолайлы ортаны құру ... бірі ... ... ... ... және ұйымдастырудағы қайшылықтарды жеңу,
шақыру актісі бойынша, мемлекеттік ... ... ... ... мамандану бойынша әкімшілік кедергілері болып ... ... ... ... ... бұл кедергілер
жергілікті органдарда тіркелген.
Шағын бизнесті жылдам дамытудың басты факторы және ... ... ... максималды салық салу жеңілдігі болуы қажет. Мұнда ... ... ... ... ... Әрбір шағын кәсіпорын
субъектісі орта есеппен ресми түрде ... және ... 6-8 ... төлейтін,
оның ішінде әрқайсысының есептік әдістемесі бар, салық салу базасы , төлеу
тәртібі және уақыты, реквизиті және есеп беру ... ... ... ... салу ... ... саясаты нарық жағдайында шаруашылық формасының ... ... ... және ... ... ... ... өсуіне және оның пайдалылығының өсуіне жағдай жасау.
Кесте 15
Қазақстандағы шағын бизнес субъектілерінің салықтық төлемі [39]
|Салықтар ... ... ... ... салу |Жалпы кіріс |
| ... | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | |(%) ... ... |4 |12% ... құн |45,4 ... | | | | ... |12 |20% ... салу |21,2 |
|салық | | ... | ... | |10 | | ... ... |4 |11% ... |21,1 ... салығы |4 ... |Жер ... |2,4 |
| | ... | | ... салығы |4 |1% ... ... |0,2 ... ... |1 |15 АЕК ... |0,1 |
| | | ... салмағы | ... ... |1 |1 АЕК - 100 ... өлшемі | |
|Экологиялық салық |4 |1,248 1 ... | | |
| | ... | | ... : |34 | | |45,0 ... ... ... келесі бизнеске салық салудағы ... ... ... ... ... ... жеке табыс салығының прогресивті шкаласы;
• шағын бизнес субъектілеріне қойылған салық мөлшерінің жоғарлығы;
• прогресивті көрсеткіш пайызының және әлеуметтік салықтың 20 және ... ... ... ... ... ... ... соғады.
• корпоративті салық ставкасының жоғарлығы;
Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілетті ... 50 ел ... ... іске асырудағы салық реформаларын жүргізуді талдау, салық
жүйесін тексеру және жаңғырту жағдайларын жасау ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарын дамыту жүйесін құруға
фискалды бағыттан ... ... ... ... қажет болар. Шағын
бизнес кәсіпорындарына көмек көрсетуде мемлекеттік және ... ... ... ... ... және ... бақылау жүйесі бірінші
кезекте жеңілдікті беру мен ... ... ... ... ... Кәсіпкерлікті реформалау және салалар құрылымын қайта
қарау нашар пайдаланылады. Осы ... ... ... қолдау
шараларының бірі шағын бизнес субъектілері арасындағы мемлекеттік
тапсырыстарды орналастыру, ... ... және ... ... ... болып табылады. Келешекте осындай шағын бизнесті ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету) өндіруде соңғы тапсырыстарын орналастыру жоспарын
да шешуге болады.
2). Шағын бизнеті қаржыландыру.
Қаржыландыру шағын бизнесті ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру еңбекке қабілетті халықтардың
жүйесі мен гендірлік сұрақтарды шешу ... ... ... ... экономикалық реформалау процестеріне байланысты нақты
масштабтарды босатып алу ... ... және осы ... ... ... ... бұл еңбекке қабілетті халықтардың 25-30%
өзінің әлеуметтік статусын ... ... және ... ... ... жеке ... ... дамыту арқылы жеке және
отбасы кірістер деңгейі бар.
Кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... бірі ... ... кәсіби қызмет секторын дамыту болып табылады.
Бұл мәселеге халықаралық ұйым ауқымды көмек көрсете алады. Осы ... ... ... тура қаржылық көмек көрсетуге емес, нарық қызметін
жалпылай көтеруге бағытталуы керек.
3). Әкімшілік кедергілерді жеңу.
Бизнес жолында ... ... мен ... ... мен
кедергілерді жеңуге ұсынылатын тәсілдер:
а) Қаржылық: негізгі капиталдың жоқтығы (қызметтік және ... ... ... ... жер және т.б.), ... ... ... жоқтығы;
• мемлекеттік жеке меншіктің жекешелендірудің аяқталу сатысына қатысуы
ақшалай жекешелендіруде.
• пайдаланбайтын жекешелендірген ... ... ... ... ... ... ... жер участкелерін санау кезінде
шыққан жылжымайтын мүлік және жерді, тендірлік негізде шағын бизнес
субъектілерін ... ... ... ... ... алу тәсілімен белгілі
болған (заңды жетілдіру шараларын қарастыру).
• Қазақстандағы лизингтік дамытудағы ... ... ... дамыту ұлттық бағдарламасы н әзірлеу және оны
жүзеге асыру, лизинг туралы ... ... ... ... Жеңілдік жағдайымен алынған жекешелендірілген мүліктік мақсатты
пайдалануды ... ... ... . Егер ... ... ... ... бұл мүлңк бойынша берілген жеңілдікті алу
шараларын қолдана отыра ақшаға ... ... алу ... болады,
егер бұған қарсылық етсе, мүлік тәркіленеді (заңдық механизмдерін
әзірлеу ) .
... ... ... ... қаржылық , экономикалық жеке
қорларды және қоғамдық және қайырымдылық ұйымдар гранттарынан (дүние
жүзілік банк, халықаралық валюта ... ... ... ... ... құру және дамыту банктерін және т.б.)
қарыз тартуы.
• Шағын бизнес субъектілерін екінші деңгейлі банктермен несиелендіруді
үйлестіру шараларын қарастыру.
... ... ... ... ... ... мақсатты несиелендіру.
• Микронесиелендіруші бизнесті дамыту.
• Бизнес объектілерін қаржыландыру кезінде тәуекел сақтандыру ... ... ... ... институтының жетіспеушілігі және
жоқтығы, нарықтық құрылымның дамымағандығы.
• Қазақстандағы кәсіпкерлік институтын енгізу.
• Қазақстандағы кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... Заңгерлік, кеңес және аудиторлық фирмалар желісін кеңейтуге жағдай
жасау.
... ... және ... беру ... ... банктерін
дамытуды қолдау.
• Сауда үйлерін және биржа жүйесін ... және ... ... қызметті, қонақ үй шаруашылық жүйесін қолдау және
дамыту.
• Бизнес орталықтарын, бизенс ... ... ... ... ... және ... беру ... жүйесін
ұйымдастыру және қолдау.
в) Білімділік: білім жүйесінің, ұйымдардың ... мен ... ... жағдайда бизнес басқаруының жетіспеушілігі.
• Бизнес негізін оқытудың жаңа бағдарламасын әзірлеу және ... ... ... жаңа ... ... бастауыш және орта, жоғарғы білімді бейімдеу; мамандарды
жыл сайынғы қайта даярлау ... ... ... ... келісу жүйесін және алынған білімді таратудағы
міндеттілігінің тиімділігін жетілдіру.
• Инновациялық ... ... және ... ... ... басқарудағы инкубациялық орталықтарды дамыту.
• Кәсіпкерлерге әрбір облыстық және қалалық әкімшіліктеріне кезекші
кеңес беру ... ... ... бюрократизм, былық, жемқорлық, пара беруге мәжбүрлі.
• Мемлекеттік қызметті келешекте тереңдете реформалау.
• Қазақстан Республикасының жоғарғы тәртіптік ... ... ... Заңның үстемдік құруын және қатаң сақталуын қамтамасыз ету. Бизнес
субъектілеріне қысқартылған тіркеу жүйесін, ... ... ... және ... процедурасын енгізу.
• Мемлекеттік өкімет органдар жұмысының айқындылығы, ... ... ... етуі ... тіркеуші және бақылаушы орган тұрғындарға
көрнекті жерге қажетті құжаттар тізімін іліп қоюы ... ... ... ... жеке ... органдарға ақшаға
қызмет көрсетуін жою.
• Мемлекеттік органдарға, банктерге, сақтандыруға, нотариялды, заңгерлік
фирмаларға және т.б. сәйкес ... ... ... ... қысқарту.
• Құқықтық тәртіп пен ІІМ қызметінің жақсартуды кәсіпкерлердің ... ... ... ... және ... ... әрекеттердің
құқық бұзушылық , сонымен қатар күш ... ... ... ... ... ... және жеке меншіті қорғау құрылымын ұйымдастыру.
д) Ақпараттық : ақпараттық қызметкерлері мен бизнес мәселелерінің әлсіз
деңгейінің ... ... ... және салық мәдениеті
ақпаратымен қоғамды және жеке ... ... ... ... ақпарат жүйелерін және СМК-гі бизнесті дамытуды насихаттау
ақпараттық құралдарды күшейту.
• Арнайы брошюр, ... ... ... дайджестер шығару,
шағын бизнеске арнайы интернет желісінде бет ашу.
... және ... ... бойынша арнайы циклдар
ұйымдастыру.
• Бизнестің көкейкесті мәселелері бойынша ... және ... ... ... жою ... ... және бақылау жүйесін
заңды тәртіпті сақтау бойынша дайындау, шағын ... ... ... ... ... мәселелерін қамтитын бағдарламалық құжаттары
және нормативті-құқықтық ... ... ету, осы ... ... ... және ... ... тарту керек. Бұл
шара қабылданатын заңдар мен бағдарламалық құжаттарын ... ... ... ... және ... ... жетілмеуі әкімшілік
кедергілердің айрықша кездесуі. Тіркеу және ... ... ... ... ... ... ... шығындарын азайтады, шағын бизнес
субъектілерін бәсекеге қабілеттігін арттырады, ал бизнес ұйымдастыруын
азырақ қымбаттатады.
... ... ... ... үшін ... ... жасауын
қамтамасыз етеді және шағын кәсіпорын субъектілерінің ... ... Жер ... ... ... ... ... мүлік
орталықтарының құжаттары, өнімнің сертификациялауы, үй ішінің қайта
жоспарлауын ықшамдайды. ... ... ... мен ... ықшамдауды қажет етеді. Шағын бизнес дамуында кездесетін
әкімшілік кедергілерін, бірінші кезекте оларды шешу керек [27]:
а) ... ... ... ... сатып алу жүйесінің айқын еместігі;
в) Жер учсткелері, үй ... ... ... ... ... беру;
с) Демеушілікке мәжбүрлеу, қайырымдылыққа, пара алушылыққа итермелеу
ретінде теріс пайдалану;
г) Соттық жүйенің жетілмеуі;
д) Несиелеу, салық салу жүйесінің жетілмеуі.
Шағын ... ... ... шағын кәсіпорынның даму салалық және
аймақтық ерекшелігіне байланысты құрылу қажет. Көп ... ... ... анықтау, мемлекеттік қолдау формасы және ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің шағын
бизнеске қатысты бәсекелеске ынталандыру, стратегияларды ... ... ... ... қолдау және құқықтық негізінде ... салу ... ... ... ... және экономикалық заңды бақылау
және ... ... әсер ... ... ... ... ... үшін
шағын бизнесті қолдаудың мемлекеттік жүйесін реформалауды кезеңдік әдісте
қолданған дұрыс. Оның мәні шағын бизнес ... ... баяу ... ... ... бизнесті дамының кеңейту бірінші кезекте нормативтік-
құқықтық қамтамасыз ету, тәртіпке келтіру және ... ... ... Қолданыстағы заңды жетілдіру процесіндегі шешілуге тиісті
негізгі мәселе жаңа нормативтік-құқыөтық ... ... ... ... ... сақтау, сонымен қатар өзгерістер мен
толықтырулар енгізу.
Қазіргі таңда нормативтік ... ... ... ... ... мен
бизнес қатынас салаларын реттейтін өзгерістер енгізуді талап етеді. Бұл
өзгерістердің мақсаты қарым-қатынас теңдігі принципін ... ... ... ... ... кезіндегі заң алдындағы теңдік. Осымен қатар
мемлекеттік қызметкерлерді оқыту заңдар мен ережелеріне ... бөлу ... ... ... өту шығындарын қысқартып масштабты
экономия және мамандандыруды бірінші ... атап ... ... ... ... ... артықшылық, бір типті операцияларды
орындауға мамандандырған затты реттеудің нақты ... ... ... мен ережелерді түсіндіру, оларды қолдану тәжірбиесі, екі жақтың
міндеті мен құқықтарын және т.б. ... ... ... ... көп ... алатын қажетті білім , күш және қаражат, ... ... ... тәжрибе көрсеткендей шағын бизнес ірі
кәсіпкерлермен экономиканың жеке секторы ... ... ... ... дамуында алдыңғы рол атқара алмайды. Шағын бизнес ... ... өз ... ие болу үшін ... ... Шағын
бизнестің дамудың жаңа импульсі ірі кәсіпкерлермен тығыз байланыс орнату
және шағын бизнес ... ... ... ... ... ... ... бизнес тіркеу шартын 2-3 күн және
жұмысты бастауға бір ай көлемдегі уақытта ... ... ... ... ... елдерде (мысалы, Канада) интернеттен алуға болатын бірегей
тіркеу бланктерін қолданады.
4). Лицензиялау түрлерінің ... ... және ... және ... ... ... және ұсақ мердігершілер арасындағы тұрақты ұзақ қарым-қатынас
сапаның көтерілуіне ... ... ... ... ло
сонымен қатар шығырылатын өнімнің номенклатурасы тез ауыстыруға болады. Ірі
және шағын кәсіпорындардың арасында кооперация ... ... ... ... ... бұл ... қарастырылмаған . Мемлекеттік
құрылымдар қызметін тәртіптеуде мақсатты тексеруді ... ... ... қою, осы ... ... тиімді бағалану критерилер
жүйесін қайта қарау. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... айыппұл санынан акцентті сиыстыру
арқылы ... ... ... ... жағдайын жақсартуға көмектеседі.
Сонымен қатар кәіпкерлерге мемлекеттік қызмет регламентімен стандартын
әзірлеу, ... ... және ... ақпараттық
қамтамасыздандыру және т.б. Бұл жұмыс бизнесті ақпараттық ... ... Бұл ... үшін ... мен мекемелер,
мемлекеттік қызметтің тәртібі және тұтынушы мен ... ... ... ... мен құқы ... ... ... етеді.
Кесте 16
Әлемдік Экономикалық Форум зерттеулері ... ... ... ... ... факторлар [40]
|Негізгі факторлар |% ... |17 ... ... сәйке еместігі |13 ... ... |12 ... қол жеткізу |9 ... ... ... ... | ... ... ... |6 ... ... ... ... этикалық жұмысы |5 ... іс |4 ... ... шектелуі |4 ... ... |2 ... ... ... |2 ... ... |0,9 ... |17 ... |83 ... ... ... ... өз ... кәсіпкерлерді ынталандырудың бірнеше шаралары ... СМК ИСО ... ... ... ... жоғарғы құн ұйымдар
үшін 50% корпоративтік ... ... ... ... Инвестициялық климатты көтеру мақсатында корпорациялы салықтың
қолданысқа ену мерзімінен бастап 10 ... ... ... ... ... ... ... мен қызметті мемлекеттік сатып
алуда ... ... ... ... ИСО ... менеджмент
сапалы талаптарына сай болу жүйесі потенциялды жеткізушілердің байқауға
қатысу шарты.
5). Мемлекеттік органдарда ... мен ... ... және ... ... ... ... жүргізу керек, Швеция тәжрибесі
бойынша бизнес қызметін ... ... ... ... радикалды
тәсілдеме Үкіметтің кезеңдік ... ... ... байланысты ескірген
ескертулер күшті жояды. Жаңа ... ... ... ... ... жаңа тәсілдемесі. Жемқорлықпен күрес шараларын қолдану,
нақты:
• Орталық ... ... ... ... аймақтар мен жеке
секторға кезеңдік беру.
• Мемлекеттік қызмет көрсету салаларында монополия саласын қысқарту және
бәсекелестік ... үшін ... ... ... ... көрсету сферасы.
• Халыққа қызмет көрсетуде «бір терезе» ... ... ... ... ... байқауында объкетивті және айқындық,
қабылдаумен даму принциптерін кәсіби және іскери негізінде енгізу.
• Бүрын ... ... ... ... ... ... салу заңдық нормаларын бекіту.
• Саяси мемлекеттік қызметкерлерді алмастыру институтын енгізу.
• Ұйымдар мен халықтар қарым-қатынасын ... ... ... үкімет» мемлекеттік бағдарламасын құрылуын жүзеге асыру.
• Жемқорлықтың негізгі жемдік ортасы « ... ... ... ... ... комитеттер құру.
6) Мемлекеттік жеке бизнесті дамыту.
а) Мемлекеттік жеке серіктестік арқылы жұмыс беруші мен инвесторды
сервистік-технологиялық ... ... ... ... беру оқу ... құру және ... қатысуға шақыру жүйесін құру және енгізу қажет.
б) Экономикада мемлекеттің ... ... ... ... немесе мемлекеттің тікелей қатысуы арқылы көрінеді.
с) Ғаламды экономикадағы перспективті стратегиялық лидерді анықтау
салаларында ... ... ... нарық экспансиясын ынталандыру
және әрекеттендіру.
г) Мемлекеттік кәсіпкерлік институтын пайдалану, ... ... ТНК ... құруы.
д) Адами кпитал сапасының өсуі және әрдайым ... ... ... үшін жеке ... ... ... ... реттеу жүйесі.
е) Үкімет пен бизнес қарым-қатынас ... құру мен ... ... ... ... ... ... жеткізуге қабілетті жеке
секторды, жобаларды жүзеге асыруда мемлекеттік жеке серіктестік ... ... мына ... ... ... ... ... үшін қаржылық нарықты мақсатты кеңейту.
• Жеке бизнестін білімді жетілдіру үшін кәсіпкерлерді даярлау және қайта
даярлау орталықтарының желісін дамыту.
• Шағын ... ... ... мен ... емес ... Белгілі сауда маркалары (франчайзинг) тауарларын өндіруде Қазақстанның
шағын бизнестеріне коммерциялық рұқсат алуға көмектесуү
• Еліміздің барлық аймақтарында ... ауыл ... ... және өндірістік инфрақұрылымдарды дамыту.
• Шаруа қожалығын тиімді ... үшін ... ... болу ... ... ауыл шаруашылық мәдениетін өндірудің жаңа әдісін үйрету
және мал шаруашылығын көбейту (соның ішінде халықаралық тәжрибиемен
алмасу ... ауыл ... ... ... ... ... көлік коммуникацияларын дамыту.
• Жергілікті атқару органдары кәсіпкерлікті қолдауда ірі және орта
бизнес субектілерінен субподрядтық келісімді ... ... ... ... ... ... қаржы бөлуді көбейту.
Кедейшілікте өмір сүріп жатқан көп тұрғындары бар ... ... ... ... ... ... Біздің ойымызша осы аймақтарға ұлттық
бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... мақсатында бөліну керек. Үкіметтің шешімі бойынша
және бизнес ... ... жаңа ... ... ... анықтауда. Азаматтардың әл – ауқатының өсуі, жаңа жұмыс
орындарын құру және ... ... ... ... ... ... дамуы [19].
Қазіргі таңда Республикада шағын бизнесті дамытудағы кедергісі бизнесті
дамытудағы ақпараттық және ... ... ... ... ... ... табылады. Ақпаратталған критериелерге жауап
беретін қызмет түрін қолдау қажет:
- ... ... ... ... талдауға негізделеді. Бизнес
принциптері негізінде ... ... яғни ... ... ... ... емес сатып алушы ретінде қаралады; қызмет жоғары кәсіби
деңгейде болуы ... ... ... ... және компанияның қызметінде ұзақтылық
тиімділігіне ие болады.
Инвестициялық саясатшағын бизнес ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің сұранысына
жауап беретін болу керек. Сонымен қатар олардың өндірістік бағыты, ... жаңа ... ... ... және ... ... Жеке ... құрылысқа және мемлекеттік жеке серіптестік
механизмдері арқылы сервистік ... және ... ... ... ... асыруда пайдалану.
2). Ішкі нарықта үлкен потенциялға ие болатын бағытта дамуында: бұл
мұнай-газ және ... ... ... ... тау-кен салаларына
арналған жабдықтар, сонымен қатар темір жол ... және ... ... ... және ... ... ... компаниялардың қажетті
шикізат пен материалдар көзіне қол жеткізуді қамтамасыз ету.
Шағын бизнесті дамыту үшін ұсыныстар:
Ғылыми технологиялар мен жаңа технологиялар ... ... ... мен ... ... құру мен ... ... әкімшілік, экономикалық және
ұйымдастырушылық кедергіні жоб.
Технологиялық көмек және инновациялық орталықтарын құру: бизнес
орталықтар, ... ... ... және ... ... жетілдіру.
Шағын бизнес кардрларды толық жетілдіру жүйесі, сонымен ... ... ... ... органдар үшін мамандар, кәсіпорынды реттейтін.
Жаңа бизнестегі менеджмент деңгейін көтеру.
Шағын бизнес нарықтың сезімтал және келісті элементі ... ... ... ... ... ... ... қатынасына көшуде
мемлекеттің ерекше қолдауын қажет етеді. Мұнда бәсекелестіктен қорғау ... ... ... туралы сөз болып отырған жоқ. ... ... ... жаңа ... қол ... жеңілдету, капитал
нарығына қол жеткізуі жеңілдету, бизнестің ... ... ... жүйе ... ... қамтамасыз ету керек.
Қазақстанның егемендігін ... ... ... ... ... ... мына
фактілерді атап өтуге болады. Шағын бизнесті дамытуға үлкен мән беріледі,
бұл халықтарды жұмыспен қамтылуын қарастырылады.
3.3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... даму стратегиясының жүзеге
асырудың бір кезеңі- кәсіпкерлік инфрақұрылымын дамыту міндетін ... ... ... ... ... кешені болып табылады.
Бұларға мыналарды жатқызуға ... ... ... және ұйым ... ... құрылу;
• Үкіметтік емес ұйымдар;
• Халықаралық және шетелдік ұйымдар ;
... ... ... ... ... ... келесі
түрде анықталады:
• Бизнестің дамуы және функциалануын мемлекеттік қолдау және ... ... ... ... Ақпараттық - аналитикалық қолдау;
• Білім беру және кадрлардың кәсіби біліктілігін көтеруді қолдау.
Шет ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл
ұйымдардың принциптері келесі негізде ... ... ... ... негізінде қызмет спекторы анықталады;
• қызметті ұсынуда бизнес тәсілдемесін ... ... ... ... ретінде емес, клиент ретінде қаралады;
• қызметтер ақылы ... ... ... ... ұзақ ... тиімді жетістіктерге бағытталған.
Бүгінгі күні Қазақстанда инфрақұрылымды қолдауды құру процесі белсенді
жүргізілуде. Олардың элементтеріне шағын бизнес ұтымдардың ... ... ... ... АҚ ... бизнесті дамыту қоры»,
кәсіпкерлердің аймақтық және ... ... ... және ... ... ... қауымдастығы. Бұл ұйымдар
қызметті шеңберінде сұранысқа жауап ... ... ... үшін ... 17
- ... бизнесті қолдау инфрақұрылымы [25]
|Функциялар |Мемлекетт|Қаржылық |Ақпараттық |Білім |Материалд|
| |ік ... ... |ық ... ... | |қ ... ... |техникалы|
|құрылымдары ... | | | |қ ... |
| ... | | | | ... |Ж |Ж |Ж |Ж |Ж ... | | | | | ... | | | | | ... | |П |П |П | ... ... | | | | | ... | | | | | ... емес | | |П |П | ... | | | | | ... | |П |П |П | ... | | | | | ... 17 ... Ж – ... ... ... ... нәтижесіне
жауап.
П – процесті жүргізуге қатысады.
Таблицада көргеніміздей, жоғарыда көрсетілген бағыттардың барлығы
бойынша ... ... ... жүзеге асырылуы мен құруына
мемлекеттік басқарудың құқық пен өкілеттілігі табысталған. Мемлекет олардың
сапалы пысықталуы мен ... ... ... 2008 - 2010 жылы шағын
бизнестің дамуының инфрақұрылымдық келешек ... Ауыл ... ... ... ... дамытудағы қарастыратын
ауылдық шағын бизнес тіқолдау бойынша инфрақұрылымның құрылуыжәне
дамуы, ... ... ... ... тұрмыстық
қызметтерге тартуды ұйымдастыру.
• Келесі салаларды дамытуға бағытталған микрокредиттік ұйымдар желісін
аудан орталықтарында, шағын қалалар мен ауыл ... ... ... өнімдерін қайта өңдеу қызмет саласы.
• Бос тұрғын өнеркәсіп үй-жайларды, аяқталмаған ... ... жаңа ... ... сенімді басқаруға беру.
Ұсынылатын қызмет тематикалық семинарлар, кеңес беру, зерттеу ... ... ... ... мен конференциялар ұйымдастыру, сонымен
қатар кәсіпкерлердің мемлекеттік органдарға ынта ... ... ... ... шағын бизнесті қаржылай қолдауда мемлекеттік ... және ... ... белсенділік танытады, екінші деңгейлі банктерде
олардың несие алуына кепілдік береді.
Қазақстанда шағын бизнесті ... ... ... біркелкі дамымай
келеді. Кәсіпкерлердің пікірінші, оң пайдалысы ... және ... ... ... ... қаражаттанан ірі ұйымдар, үлкен
ресурстары мен мүмкіндіктері болса да ... ... аз. Бұл ... ... ... өз ... ... ықпал етуі ... ... ... ... ... алғандығы түсіндіріледі.
Кәсіпкерледі қажетті қолдау мен кеңес берумен қамтамасыз ... ... ... ... көрсету бағдарламасының бірі болып табылады.
Бизнес-инкубаторлар ... ... ... ... ... ... Олар үй – жай ... бірге қолдану мен қатар бизнес
инкубаторлар көрсететін барлық қызметтерге ... тең ... ... ... ... әртүрлі бағыттары бойынша кеңес беру де ... ... ... ... ... ... кірсе,басқа түрлері
төменгі төлемақыны құрайды. Бизнес-инкубаторларды құрудың негізгі мақсаты-
жаңа бизнесті бастаушыларға «кемелдік» ... ... және ... ... ... ... жағдай жасау. әлемдік банк (Doing
Business) критерилеріне сәйкес бизнесті жеңіл ... ... ... ... ашу, ... жеке ... тіркеу, салықты
төлеу, халақаралық ... ... ... жабу. Нәтижесінде
Қазақстанның ... ... 2007 ж - 80, 2008 ж - 70, 2009ж – 63 ... ... ... бизнесті қолдау үшін түрлі ... ... ... ... мен формалары қалыптасқан.
1. Мемлекеттің бастамасымен құрылған мемлекеттік органдар мен ұйымдар.
Қазақстан Республикасында сауда және индустрия министірлігі – ... ... ... және саясатты жүзеге асыратын мемлекеттік жоғары
орган. Министірлік орталықатқару органдары жатады және ел ... ... ... ... ұйымдас түрді шағын бизнесті дамыту мен қолдау саласын
нормативті-құқықтық ... және ... ... ... қарастыратын бизнесті дамыту Департаменті кіреді [32].
Департамент қызметін негізгі құжаттарда реттелген негізгі міндеттері:
• Бизнесті дамыту мен қолдаудағы мемлекеттік саясатты реттеу.
... ... ... ... ... ... ... әзірлеу
• Департамент құзіретіне енетін мемлекеттік органдардың қызметінің
координациясы.
Айтылған функциялардан басқа ... ... ... ... құқыққа қарсы чиновниктердің әрекеттері туралы кәсіпкерлердің
арызы мен ... ... және ... шара ... қарастыруға
міндетті. Бизнесті қолдаудың мемлекеттің құрылымының ... ... ... мен ... ... және ... әкімдері апараттарынан жергілікті
атқару органдары болып табылады.
Бизнесті ... мен ... ... ... ... ... ... Департамент әкімдігі оның қатарына ... ... ... ... ... 2005 ... 1 ... қаулысы 2004 жылдың
4 қазандағы қаулысы №1022 жергілікті мемлекеттік басқарудың типтін құрылымы
енгізілді).
«Маркетингті-аналитикалық орталық» АҚ 2003 жылы ... ... ... ... ... ... және ... қамту
процесін әртараптандыру мақсатында құрылған.
Орталықтың негізгі функциялары:
• Қазақстанның ... ... ... табу және ... ... ... және халықаралық нарық, сала және
экономика ... ... ... ... ... ... Инвестициялық жобаларды талдауды жүргізу арқылы олардың болашақтағы
бәсекеге қабілеттілігін, кірістілігі мен ... ... ... ... экономикалық конъюнктура және іскерлік климатқа
талдау жасау.
Орталық маркетинг пен ... ... ... ... ақпараттық-кеңес қызметі көрсетеді, маркетинг пен менеджмент саласы
бойынша әдістемелік және ... ... ... ... бағдарламалық өнімді әзірлейді, экономика сфералары және салалар
бойынша ақпараттарды және ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің тапсырысы бойынша жобалардан ғана ... ... ... ... ... мен ... бойынша
ақпараттарды Орталықтардың Web – сайты арқылы тарату жоспарлануда. 2007жылы
Орталық 23 зерттеу жобаларын ... ... ... ... ... технологияларды дамыту потенциялының
маркетингтік талдау;
... ... ... ... дамуға болашақ бағыты
мен жағдайына талдау ... ... ... ... ... ... болашақтағы бағыты
мен жағдайына талдау жасау.
• Қазақстан Республикасында ішкі мүмкіндікті ... және ... ... дамыту бағыты;
• Қазақстан Республикасында құрылыс материалдарын ... ... мен ... ... жасау.
«Шағын бизнесті қолдау қоры» АҚ 1997 жылы 26 ... № 665 ... ... ... құру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметі Қаулысы
негізінде құрылған. Бұл ... ... ... ... бағытталған
мемлекеттік қаражатты қолдану ... ... мен ... шағын бизнес субъектілерінің экономикалық өсуі мен
тұрақтандыруды ... ... ... Республикасы Үкіметінің Қаулысында қордың негізгі функциялары
көрсетілген:
• шағын бизнесті қаржылай ... ... ... ... ... ... қатысу;
• шағын бизнес субъектілерін мақсатты несиелеу ;
... ... ... ... ... ... шағын бизнес
субъектілер үшін кепілдік беру;
• несиелеу бағдарламаларына қатысу.
Қордың негізгі ... ... ... ... ... лизинг түрінде беруге
бағытталған. Қазақстан Республикасы Үкіметі шағын бизнесті ... ... ... бюджетке бөлінген қаражат арқылы
несиелеуді қор жүргізеді.
«Қазақстанның инвестициялық қоры туралы» Заңына ... ... қол ... ... 2003 жылы маусымда «Қазақстанның инвестициялық
қоры» АҚ өз қызметін жүргізе бастады. Экономиканың шикізаттық емес ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға болашағы бар кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... негізгі функциялар кіреді:
• жаңа және ... ... ... ... ... ... қайта даярлау мен шұғылданатын бизнестерге ... ... ... ... ... қағаздар нарығын
ынталандыру.
• Отандық және шет ел бизнестері арасында ... ... Шет ... Қазақстандық бизнестің инвестициялық белсенділігін
көтеруге әрекеттену.
Қор акцияға дейін 49% ... ... тұра ... ретінде көрінеді.
Қор бизнестің капиталына қатыса отырып инвестор ретінде жобаларды ... ... ... бөліседі. Сату мен өндірудің тұрақты
деңгейіне жету мен жобаны жүзеге асыруға қол ... ... қор ... ... ... ... , ... акционерлерге несие
портфельді инвесторларға сату арқылы ... ... ... ... ... ... химиялық және мұнай-химиялық өнеркәсібі бұйымдарын өндіру;
• өндіру өнеркәсібінің аграрлық секторын ... ... ... ... ... ... Қазақстанның сортты прокаттық өнеркәсібін құру және дамыту;
• жоғары құн ... ... пен ... да ... құру және ... ... қор ИФК-70 млн. АҚШ долларын құрайтын жалпы сомадағы 20-
ға жуық жобаны қаражаттандырады.
Мемлекеттік инвестиция қызметін жетілдіру және ... ... ... ... ... және ел ... ... тарту
мақсатында Қазақстан Республикасының Президентінің 2000 жылы ... № 531 ... ... ... ... Жарлығы негізінде
2001 жылдың 25 сәуірінде «Қазақстан Банк дамуы» АҚ ... үшін ... ... ... экономикалық қызметтің жалпы
классификаторы даму банкіне сәйкес болып табылады:
• ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу;
• тігін және ... ... ... тері өндірісі , теріден жасалған бұйым және аяқ киім өндірісі;
• ағаштан жасалатын бұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... химиялық өнеркәсіп;
• резиналық және пастмассалық бұйымдарды өндіру;
• дайын металл өнімдерінің бұйымдарын өндіру;
• электро құралдар, электрлік және ... ... ... ... және ... құралдарын өндіру;
• электроэнергия, газ, суды бөлу және өндіру;
• көлік және ... үшін ... ... ... ... ... ... жобалар мен жоғары құн қосылған өндірістерді технологиялық
байланыста ... ... орын ... ... ... ... ... несиелеу түрлерін пайдаланады:
• инвестициялық жобаларды қаржыландыру, орта және ұзақ ... ішкі ... ... ... ... ... экспортты
операцияларды несиелеу.
Даму банкінің инвестициялық жобалар мен экспортты ... ... ... ... ... салалық басымдықтарына сәйкестігі;
• жобаның рентабельділігі және өтімдігі;
• жобаны жүзеге асыру нәтижесі арқылы өнімнің өндіруінің және шикізат
базасының ... ... ... ... жоба ... технологиялық және техникалық негізде болуы;
• экологиялық талаптарды сақтауы;
• жоба құжаттардың толықтығы және сапалығы;
• институтционалды дайындалғандығы, кәсіби менеджменттің ... ... ... ... несие алушыға ұсынатын талаптарды орындау (несиеге қабілеттігі, төлей
алуы, қаржы тұрақтылығы және т.б.).
Ұйымдардың шағын ... ... ... шарттары туралы
толық ақпаратты мемлекет қолдауымен құрылған «Шағын бизнесті ... ... ... ... болады.
Қазіргі уақытта Қазақстанда ... ... ... ... ... ... және ... құру мен дамыту қозғалысы кең тараған.
Технопарктер - жоғары оқу орындары немесе ғылыми-зерттеу ... ... ... ол ... ... ... ... дамуы мен құрылуы арқылы осы жоғарғы оқу ... ... мен ... ... ... ... құрылған.
Технопарктерді құрудың мақсаты ғылыми зерттеулердің ... ... ... ... ... ... ... отырған міндеттері:
• отандық және әлемдік ғылыми-техниқалық ... ... ... ... ... ... – техникалық зерттеулер мен инновациялық өндірісті инвестрлеу;
• инновациялық бизнесті құру мен дамытуда материалды – ... ......... қолдау мен қажетті кеңес беруді
қамтамасыз ететін бағдарлама. Бизнес – ... бір ... ... ... ... ... Олар ... мен жабдықтарды бірге
пайдаланумен қатар бірдей ... ... ... ... ... ... түрлі бағыттардығы кеңестер де алады. Қазіргі таңда
Қазақстанда 44 бизнес инкубаторы және инновациялық орталықтары ... ... ... мен ... ... ... ... атқару органдарының ұсыныстары бойынша ... ... ... түрде бизнес орталықтар, технопарктер және ... ... ... ... ... ... бизнесті және
бастаушыларға жақсы жағдай жасау, өнеркәсіптер бұл жерде ... ... ... ... ... ... нарықта өз позицияларын күшейтеді. Үш
жылдан кейін, дамудың белгілі бір ... қол ... ... ... инкубаторына шығып, өздігінен өмір сүруді бастайды. Бірақ, ... ... ... ... ... ... бұл оның ... және ары қарай өсуіне көмектеседі. Ал босаған орынға жаңа бизнесті
нолден бастаушы фирма келеді.
Өнеркәсіптік зонада көптеген шағын тұрақталған бизнестер бір ... (бір ... ... және ... ... ... ... мақсаты шағын бизнесті және отандық тауар
өндірушінің дамуын белсенділендіру, бизнес қызметінің ... ... ... және ... ... ... аймақтарында шағын
бизнестер орналасады, олардың әрқайсысын жеке үй ... ... онда ... ... Көптеген шағын бизнестердің бір ... ... бір ... ... салық және технологиялық қосылуы.
Өнеркәсіп зонасының түгелдей кешенді ... ... ... ... етуі арқылы жүзеге асады. Олар ... ... ... ... ... қызметтерді де ұсынады. Осындай
әдістер арқылы бизнесті қолдаудың инфрақұрылымның ... ... ... мен бизнес ортасында қарым-қатынас жүйесі қалыптасады және ... өсуі мен жаңа ... ... дамуына септігі тиеді.
Мемлекет арнайы құрылған институттар арқылы ... ... ... ұсынады, бизнесті дамытудың проблемалары ... ... ... ... ісі бойынша құрылған комиссия мен
кеңес арқылы ... ... даму ... ... жою ... ... көмектеседі.
Мемлекеттік емес ұйымдар.
Қазақстанда нарық реформасынын жүргізгеннен бастап ... ... жеке бір ... ... ... Олар өз ... және ... ... заңды статус алады. Мұнымен қоса айта
кету керек, экономикасы дамыған елдердегідей ... ... ... пайдаланылмайды. Үкіметтің заңды және атқарушы өкілдері, ... ... ... дамуында шағын бизнестің басты рөл
атқаратындығын мойындайды. Шағын бизнесті қолдау бағдарламалары бекітілуде,
заңдар қабылдануда. ... ... ... ... ... ...... дамуында басты рөл атқаратындығы ... ... ... болу ... туындаған проблемалар әлі күнге дейін шешілмей
келеді. Осы проблемаларға мыналар жатады [26]:
• әкімшілік кедергілер;
• бизнесті қолдаудың инфрақұрылымдарының ... ... ... ... ... жеткілікті дамымауы;
• ақпараттық жетіспеушілік;
• кәсіпкерлерде арнайы білім деңгейінің төмендігі.
Бұл проблемаларды ... ... ... ... ... ... және басқа сфераларда өзгерістер енгізу мақсатында
мемлекеттік емес ұйымдар құру. Ары қарай шағын және орта ... ... бұл ... ... түсіндіруге тырысамыз.
2. Мемлекеттік емес ... (МЕҰ) - бұл ... ... ... ... ерікті түрде бір мақсатқа жетуді мақсат еткен ұйым.
Мемлекеттәк есес ұйым ... пен ... ... ... ... делдал қызметін атқарып, қоғамдық ... ... ... табылады.
Қоғамдық бірлестік азаматтардың еркін бірлесуі нәтижесінде құрылған.
Қоғамдық бірлестік ... ... ... ... әлеуметтік және мәдениет құқықтарын қорғау мен жүзеге асыру
мақсатында ... ... ... ... ... ... ... олармен біріге әрекет етеді.
Заңды тұлғалар мен азаматтардың мүліктік жарнаны ... ... емес ... қор ... ... ... бизнес
қызметін координациялау, олардың мүліктік және ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдармен
бірлесе қауымдастық құруына болады.
Бизнестің қауымдастық қызметтерінің барлығына ортақ функциялар:
... ... ... ... ... позициялардың көрінуі,
мемлекеттік шешімдерді дайындауға қатысу;
• өз мүшелері арсында іскерлік қатынас ұйымдастыру, дөңгелек үстелдер
мен ... ... өз ... нарығында бизнес қызметін координациялауы;
• сыртқы экономикалық қатынаста қатысушыға қызмет пен көмек ұсыну;
• ақпараттық қолдау.
Қауымдастыққа кіру үшін басшылыққа ... жазу және кіру ... ... ... ... ... ұсыныстары сұралады. Қазақстанда
жұмыс істеп тұрған бизнес – қауымдастықтардың қысқа сипаттамасы мен ... ... ... ... ... және ... жалпы
ұлттық бірлестігі» ОЮЛ «Атамекен» Қазақстан кәсіпкерлерінің конгресінде оны
құру туралы шешімі қабылданды. Бұл кезде ... ... ... 15,4
млрд. теңге барлық қаражат ... ... ... Жаңа құрылған
бірлестіктің негізгі міндеттері белгіленеді:
• отандық бизнес проблемаларын шешуде мемлекеттік органдар қарым-қатынас
аралық жүзеге асады және ... ... ... мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық өткізім мен координацияларды жүзеге асыру;
• отандық бизнесті қалыптастыруда белсенді қызмет ету, ... ... ... дамыту, республикада ұлтаралық және
конфесиаралық ынтымақтастықты нығайту және мемлекеттік тілдің ролін
арттыру.
... ... заң және ... ... ... ... жетілдіруде ұысыныстар енгізу және әзірлеме дайындау;
• бизнесті дамытуға байланысты Қазақстандық және ... ... ... ... дамыту және тұрақтандыру.
Қазіргі уақытта бірлестіктің құрамына бизнес экономикасы секторында
бірлескен 1000 жуық белсенділерді біріктірген 34 ... ... ... ... ... газ саласы ұйымдары қауымдастығы, ... ... ... сүт және сүт ... ... ... ... мен бизнестер, IT – компаниялары, сауда
өнеркәсіптік палаталар, фермерлер, құс ... мен ... ... форумы» ОЮЛ заңды тұлғалардың бастамаларымен
құралған және олардың мүшелері тең, ... ... , ... ... ... есеп берушілік және жариялылығымен ерекшеленеді. Форум
тәуелсіз коммерциялық емес ... және ... ... ... қоғамдық бірлестіктер, қорлар және басқа ұйымдар
болып табылады.
Форумды құрудың мақсаты- бизнес қызметін ... ... ... және жақсы жағдай жасау үшін аймақтық және салалық
бірлескен ... ... ... ... қорлар мен
басқа кәсіпкерлер ұйымдарын бірлестіру.
Форум қызметінің негізі болып саналатындар:
• форум мүшелерінің ... мен ... ... ... ... мен ... бойынша жобалар мен ... ... ... әзірлеуде әрекет ету.
• кеңестік – ақпараттық, ғылыми әдістемелік және ... ... ... жеке ... ... дамытуға бағытталған басқа қызмет
түрлері.
Бұл Республикадағы танымал , ірі және ... ... ... ... Бірлестіктің қызметі саяси стасусқа ірі масштабтағы
экономиканың ... ... ... ... ұйымдар, мемлекет
басшылары , министерстволар мен ведомстволарымен кездесу арқылы ... ... ... 1992 жылы ... ... Қазақстан
жастарының Одағы атымен өтті. 2003 жылға дейін 10 форум ... ... ... ... ... ... құрылымды «Қазақстан
кәсіпкерлерінің форумын» құру туралы шешім қабылданды, кейін ... ... ... бірлестігіретінде қайта құру қабылданды.
Қазақстан кәсіпкерлер форумы құрамындағы ... ... -120484. ... ... ... ... форумы» Қазақстанның әр
аймақтарында ұйымның облыстық филиалдар ... ... ... ... Одағы» ОЮЛ. 2000жылдың
мамыр айында Қазақстан ... 18 ... ... ... ... Одағы тіркелген. Қазақстанның сауда-
өнеркәсіптік Одағының жарғыларында негізгі міндетінің бірі ... ... ... ... ... тұтынушы нарығында тауар мен ... бұл ... ... ... рөл ... Жыл ... аймақтық
ТПП және Қазақстанның Одақ қызметтері ТПП 50 мың адамға түрлі қызметті
ұысынады, олар шағын ... ... ... ... - ... ... ... статистикалық ақпараттық ұсыну;
• көрмелер туралы ақпараттар;
• ұйымдардың ашылуы;
• нарық туралы қысқаша шолу;
• Қазақстан бойынша және сырт ... ... ... ... ... ... қорғау және ұсыну бизнес
қауымдастығы функцияларының негізі болып табылады. Көбінесе кәсіпкерлер ... ... ... ... бұзу орын ... жағдайда көпшілік
«шындықты іздеп» ... бас ... ... бірі ... ережесі» іске асады, кім қоғамда «көзге ... дау ... ... Дәл осы шақта тексерушілердің легі қамтамасыз етіледі деп
ойлай беріңіз.
Кәсіпкерлер өз бизнесінің қарқыны үшін нормативті және заң актілеріне
құжаттар мен ... ... ... қол ... ... ... олар ... ұсыныстар мен сұраныстар ... ... ... ... ... ... және дайын өнімді өткізу
мүмкіндіктері туралы ақпаратты меңгеру ... ... үшін ... көтеру және маманданған дағдыларды көтеру мүмкіндігі болып
табылады.
Қорытынды
Бизнес қызметі-өнеркәсіптік ... ... ... ... ... қоғамдық сұранысты қанағаттандыру, кәсіпкердің
жеке материалдық мүддесін ... ... ... ... елдермен
салыстырсақ олардың бизнестері табиғи жөнмен құрылған, ... ... ... мен ... ... - ... ... жүргізу
кезінде жетілді, ал Қазақстан Республикасында бизнестерді дамыту ... ... ... . Осы ... ... ... ... мен дамыту мемлекеттік
бағдарламалары қабылданды және жүзеге асырылды, айта ... ... ... ... жоспар-2010» және 2015 жылға дейінгі
Қазақстанның индустриалды инновациялық даму стратегиясы. ... ... ары ... мақсатында мемлекет елбасы таяудағы перспективалардың
негізгі бағыттары анықталды, оның ішіне кәсіпорын климатын , ... және ... ... жүйесін құру.
Қазақстан Республикасы Үкіметі келешекте шағын ... ... мен ... ... ... жұмыстар жүргізуді қарастырып
отыр. Шағын ... ... үшін ... да жағдайлар жасау керек. Олар
экономикалық, ... және ... ... ... жеңілдігі,
бизнесті қолдаудың инфрақұрылымды дамыту, зияткерлік жекеменшікті ... ... ... ... ... арттыру.
Кәсіпкерлер сыртқы нарыққа еркін шығуға ... алу ... ... қол жеткізуге болатындай несиелік жүйені ... ... ... ... ... ... ... ұсынуға мүмкіндік жасау керек.
Жасалған зерттеулер мен алынған ... ... ... ... ... ... береді.
Кәсіпкерліктің экономика бағытын талдау екі жағдайда анықталады.
Бірішіден, ол объективті түрде өмір сүруде, экономиканың ... ... ... ... ... дамиды. Кәсіпкерлік –
экономикаға қажетті икемділік, тұрғындарының қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... бір формасы. Сондықтан да қазіргі уақытта бизнесті дамыту қоғамның
актуалды мәселесі ... ... ... ... және ... біріңғай тиімді элементі болуы керек. Жасалған ... ... ... ... ... жинақталған бизнесті қолдау
жұмыстары бойынша құқықтық және ... ... ... құру,
кәсіпкерлікті дамытуды жаңа мемлекеттік саясатын және онымен мемлекеттік
сапалы жоғарғы деңгейдегі қарым-қатынасын жасау керектігі ... ... ... ... ... жүргізілген талдаулар бойынша шағын және орта ... тең ... ... келеді, оған қоса шағын және орта бизнес
кәсіпорынның ауқымды үлесі сауда мен ... ... ғана ... ... ... ... ... сауда саласынан орын алуы жоғарғы
қаржы айналымы ретінде түсіндіріледі. Шағын бизнесті дамыту мен ... ... ... бағдарламаларына жүргізілген талдау олардың
кемшіліктерінің болуын көрсетеді. Оларға мыналарды жатқызамыз: ... ... ... ... ... ... ... мақсатты анықтаудың нақты болмауы, қажетті
нәтижелерге жету үшін қолдану қажетті шаралардың ... ... ... ... ... ... шаралардың жүзеге асырудың
негізделмеуі және орындалу мерзімі бойынша логикалық байланыстың ... ... ... ... ... ... ... құруға жақсы
жағдай туғызу, кәсіпкерлік қызметін дамыту және функциялауда шағын бизнес
реттеу механизмі ұсынылған. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік мүдделі
ұйымдар, үкіметтік емес ... ... ... ... коммерциялық
ұйымдарды жатқызуға болады. Басқаруды дамыту тиімділігін арттыру мақсатында
көп ... ... ... ... ... ... тұратын,
шағын бизнеске қатысымен қарым – ... ... ... ... күні ... және орта бизнес секторын мемлекеттік және
мемлекеттік емес ... ... ... ... ... нақты
кәсіпкерліктің мемлекет және оның аймақтар деңгейінде бизнестің мақсатты
жүйесінің жоқтығы да өзекті мәселелер болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... етеді, шағын
бизнесті анықтау, сонымен қатар тәжірибелі сұрақтарды құру және әсірлі
функциялауды үйренуді қажет ... ... ... ... ... 1997 жылы 11 ... «Қазақстан - 2030»
2. ҚР Президенті Н.А. Назарбаевтің Жолдауы «Жаңа онжылдық - жана
экономикалық өсім - ... жаңа ... ... 2010 жыл.
3. Малый бизнес № 23 – 24. Декабрь. 1998 г
4. А. Н. Токсанова. Развитие малого ... ... ... 1999 ... ... ... в ... общестах:состояния, проблемы,
перспективы. \\ сборник научных работ. Алматы, 1999 г.
6. Николас К. Сирополис ... ... ... ... 1999 г.
7. Гражданский кодекс Республики Казакстан.
8. Статистический сборник Казакстана за 1998 и1999 г.\\ ... ... Б.М. ... для ... ... ... г.
10. Малый бизнес: правовые и экономические аспекты. г. ... 1996 ... А. Н. ... ... ... ... ... – 2007ж.
12. Орынбасарова С.Е. Государственное регулирование малого бизнеса в ... ... ... ... А.К. Механизмы поддержки ... ... ... ... для предпринимателей,
Астана, 2006 г. – 67 ... ... М.Т. ... ... – пути их ... ... пособие для предпринимателей, Астана, 2005 г
15. Предпринимательство: Учебник/Под ред. М.Г. Лапусты.-М.: ИНФРА, 2005.
16. А.Н. ... ... ... ... ... конференции 23-24 февраля 2007г. Павлодар, 2007г.
17. К.И Керимкулов. Инфраструктура поддержки малого предпринимательства.
Сборник материалов конференции 23-24 февраля 2007г. ... ... С.А. ... ... и ... ... проблемы развития, поиск
решений. Алматы, 2004
19. Нурмадиева Н.С. ... ... ... на всех ... ... до ... // Малый и средний ... №6, ... ... ... ... ... предпринимательства // Малый и
средний бизнес ... №2, ... ... приоритет – конкурентоспособность малого бизнеса. // ... ... ... ... №1(9), 2005. ... Финансово-кредитные рычаги для малого бизнеса в развитых странах мира
// Банки Казахстана №1, 2005г
23. Сабден С. ... ... ... как ... ... страны: взгляд ученого // Банки Казахстана ... ... Ж. ... и ... ... предпринимательства в
Казахстане // Финансы и кредиты №10, 2007г.
25. ... Г. ... ... малого бизнеса // Малый ... ... ... №11, 2007г.
26. Сарина Б.С. Барьеры в развитии предпринимательства и пути ... ... сайт АО ... ... ... Перуашев А.Т. Что работает не ... в ... ... ... на Международной ... в ... ... ... 29 ... 2007г.
28. Манакбай Т. Фонд развития малого предпринимательства //Деловая неделя
12 ноябрь,2004
29. Ташенова С.О. О ... ... ... ... // ... № 15, ... ... Г.А. Кредитование малого ... ... ... 12, декабрь 2006
31. Абдрахманова Е. МСБ перспективное направление. // ... ... 2006 ... ... ... информационного обеспечения малого
предпринимательства. // Панорама 25 август, ... ... ... ... ... ... ... business
№ 2 (40), 2007
34. Қазақстан ... ... ... кәсіпкелік /Pages/default.aspx
35. Ұлттық Банк сайты www.nationalbank.kz
36. ШБҚ «Даму» АҚ сайты www.fund-damu.kz
37. ... жол ... 2020. ... ... Үкіметінің 2010
жылғы « 13 » сәуірдеі № 301 ... ... ... ... Форум көрсеткіші.
39. Абдуллаева Б.А. Қазақстандағы шағын және орта бизнес субъектілерін
несиелеу:дамуы мен жетілдіру жолдары. Экономика ... ... ... алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты,
Алматы 2009 ... ... А.Ю. ҚР ... ... ... ... ... пайдалану негізінде жетілдіру жолдары, автореферат. Астана
2010 ... ... ... ... ... ... дайындау
- ұйымдастыру (барлық деңгейде кәсіпкерлікті сәйкес басқару құрылымын ... ... ... ... ... ... ... (жоспарланған істерден ауытқуды анықтау және сәйкес түзетулер
енгізу)
Басқару қызметі
- ... ... ... ... ... әзірлеу,
бизнес жоспарды әзірлеу)
Тәуекелшіл шараларды сақтандыру
Мемлекеттік қолдау органдарының қызметі
Ақпараттық ... ... ... ... экономикасының тийімді институттарын дамыту
Құқықтық-нормативтік базаны жетілдіру
Шағын кәсіпкерлікті дамытуды мемлекеттік ... ... ... ... ... дейін мерзімге жеңілдікті несиелер
беру
Инвестициялық жоболар конкурсы арқылы шетел ... ... ... ... экономикалық қызметті қолдау механизмін құру
Шетел инвестицияларын тарту
Іскерлік байланыстарды ұйымдастыру
Жекеменшік кәсіпорындар табысына салық салудың жіктелген жүйесін әзірлеу
Шағын және орта кәсіпорындарды ... ... ... ынталандыру,
олардың тиісті мемлекеттік саясат әзірлеуіне қатысу
Бюрократияға, көлеңкелі айналымға және ... ... ... құру
Кәсіпкерлік құрылымдардың инновациялық қызметіне (озық технологияны
меңгеру, ноу-хау, лицензия, патент) еқпал ету
Шағын бизнесті дамыту ... ... 1 ... ... меншігін жалға беру немесе сенімді
басқаруға беру
Шағын бизнес орталықтарының желісін ... ... ... ... ... ... жеке объектілерге беру
Бизнес-инкубаторлар қызметін ұйымдастыру

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын және орта бизнесті несиелеу туралы81 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
Алматы қаласындағы қонақ үй бизнесінің жағдайына анализ7 бет
Есірткіге еліткен елдің ертеңі күмәнді12 бет
Жастардың нашақорлығы әлеуметтік мәселе ретінде және оны шешу жолдары туралы18 бет
Кәсіпорын бизнесін бағалау құнына қатысты түсініктемелер8 бет
Кәсіпорын құнын бағалау қағидалары13 бет
Мейрамхана бизнесінің ҚР-ғы даму мәселелері мен перспективалары12 бет
Нашақорлық пен есірткі4 бет
Нашақорлық әлеуметтік мәселе ретінде6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь