Корпоративтік бағалы қағаздар портфелін басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

I. КОРПОРАТИВТІ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ПОРТФЕЛІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

1.1. Бағалы қағаздар нарығының экономикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... .8

1.2. Корпоративті бағалы қағаздар портфелінің құрамы мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

ІІ. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНДАҒЫ КОРПОРАТИВТІ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

2.1. Қазақстан Республикасындағы 2005.2007жж. бағалы қағаздар нарығына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

2.2. Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногының институционалды инфрақұрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42

2.3. Қазақстан Республикасындағы корпоративті бағалы қағаздар портфелінің құрамы мен құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47

ІІІ. КОРПОРАТИВТІ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53

3.1. Қазақстанда корпоративті бағалы қағаздар нарығының әлсіз дамуының себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

3.2. Корпоративті бағалы қағаздар портфелін жетілдіруге ықпал ету шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
Тақырып өзектілігі. Бағалы қағаздар нарығының дамуымен қатар Қазақстан Республикасының өндірісінде корпоративтік бағалы қағаздар кең көлемде дамуда. Корпоративтік бағалы қағаздар біздің экономикамыз үшін өте қажет. Себебі, осы корпоративтік бағалы қағаздар шығару арқылы біздің еліміздің потенциялы мықты ірі кәсіпорындарымыз дамиды, елдің экономикасы жақсарады, халықтың тұрмыс жағдайы көтеріледі. Бағалы қағаздар нарығын дамыту, жетілдіру – қазіргі Қазақстан Республикасында өте өзекті мәселе болып табылады. Себебі, қоғамдық өндірісті жетілдіру ол тікелей бағалы қағаздар нарығымен тығыз байланысты. Сонымен қатар бағалы қағаздар нарығының қатысушылары өзінің бағалы қағаздарымен мәміле жасауында сенімді қызмет етуші механизімді қажет етеді.
Бағалы қағаздар нарығы субъектілерінің қатынастары экономикалық – құқықтық механизмге негізделеді. Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі ретінде оның маңызын дәлелдейді. Бірақ бағалы қағаздардың маңызы онымен шектеліп қоймайды. Бағалы қағаздар кез–келген мемлекеттің төлем айналымында маңызды орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі жүзеге асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық шаруашылығының ең тиімді саласына жібереді, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең субъектілер ғана алады. Жиырмасыншы ғасырдың соңғы жылдарының экономикалық тәжірибесі дәлелдегендей шаруашылықты жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты құралы бағалы қағаздар екені талассыз ақиқат.
Қарастырылып отырылған диплом жұмысының мақсаты: корпоративті бағалы қағаздар нарығының бүгінгі таңдағы жағдайын сараптау және оны болашақта жетілдіру бағыттарымен переспективаларын қарастыру.
Қойылған мақсатқа сай келесі мәселелер туындайды:
• бағалы қағаздар нарығының экономикалық негіздерін қарастыру;
• корпоративті бағалы қағаздар портфелінің құрамы мен құрылымы;
• Қазақстан Республикасындағы 2005-2007жж. бағалы қағаздар нарығына талдау;
• корпоративті облигациялар инвестиция көзі ретінде: қазақстандық корпорациялар тәжірибесін қарастыру;
• Қазақстан Республикасында корпоративті бағалы қағаздар портфелін жетілдіруге ықпал ету шараларын қарастырып, зерттеу мәселесі бойынша жетілдіру жолдарын қарастыру.
Біздің мемлекетімізде бүгінгі танда мемлекеттік бағалы қағаздарға қарағанда корпоративті бағалы қағаздарды шығару тиімдірек болып отыр, себебі корпоративтік бағалы қағаздар бойынша табыс жоғары. Корпоративтік бағалы қағаздар нарығында мемлекеттік бағалы қағаздар нарығына қарағанда потенциялы мықты ірі кәсіпорындар күнннен күнге көбейе түсуде. Дәл қазіргі кезде корпоративті бағалы қағаздар нарығында акцияға қарағанда облигацияны шығару жоғарғы деңгейде дамып отыр. Себебі көптеген кәсіпорындар облигацияны шығаруда. Ал акция шығару кәсіпорын үшін бүгінгі таңда қауіпті болып отыр.
1. Фондовый рынок: учебное пособие под ред. Н.Д. Сутемгенова, Алматы 2000 г.
2. Я.М.Миркин. «Ценные бумаги и фондовый рынок» Москва: Издательство «Перспектива» 2005 год.
3. Абдрахманова Г.Т. Жумабаева З.С. РЦБ: особенности функционирования в Казахстане: Учебное пособие. Алматы, 2002г.
4. Саханова А.Н. Исингарина Ж.С. Проблемы и перспективы развития фондового рынка Казахстана А: 2003 г.
5. Колтынюк Б.А. Рынок ценных бумаг: Учебник, СПб : 2006г
6. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Рынок ценных бумаг и биржевое дело: Учебное пособие М: 2002
7. А.Джолдасбеков. «Проблемы развития Казахстанского фондового рынка» Алматы: Рынок Ценных Бумаг Казахстана 2006 год №9.
8. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне миноритарлық инвесторлардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2007 жылғы ақпанның 19-ы. № 230-III ҚРЗ Қазақстан Республикасының Заңы
9. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне секьюритилендіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 2006 жылғы ақпанның 20-сы. № 127-III ҚРЗ
10. «Секьюритилендіру туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2006 жылғы ақпанның 20-сы. № 126-III ҚРЗ
11. «Лицензиялау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы қаңтардың 11-сі.№ 214-III ҚРЗ
12. «Бағалы қағаздар портфелін басқару бойынша ережелерді бекіту туралы»Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі басқармасының қаулысы 21.04.2003 № 137
13. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» заңы. Егемен Қазақстан 2003 жыл 21 шілде
14. В. Шаламов Брокеры-дилеры. Учебно-методическое пособие по подготовке специалистов для работы на рынке ценных бумаг. Алматы 2004г.
15. Адамбекова А.А. Рынок ценных бумаг в Казахстан. (учебно-практическое пособие) Алматы 2003г.
16. Фондовый рынок: учебное пособие под ред. Н.Д. Сутемгенова, Алматы 2000
17. Кравченко П.П. Как не проиграть на финансовых рынках. – 2-е издание. М 2000
18. А.Джолдасбеков. «Краткий отчет о развитии рынок ценных бумаг Республики Казахстан в 2000 году и основных задач на 2008 год» Алматы: Рынок Ценных Бумаг Казахстана 2008 год №2.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Универсиитеті
«Экономика және бизнес» факультеті
«Қаржы» кафедрасы
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
КОРПОРАТИВТІК БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ПОРТФЕЛІН БАСҚАРУ
Орындаған: ... ... ... ... ... бақылаушы: ... ... ... ... ... ... доцент
Алматы 2008
Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
«Экономика және бизнес» факультеті
«Қаржы» кафедрасы
Дипломдық жұмысты орындауға ... ... ... ... ... ... ... «Корпоративтік бағалы қағаздар портфелін басқару»
№ _________ «_____» ________________________бұйрығымен ... ... ... мерзімі «_____»_________________________
Жұмысты бастыуға деген мәліметтер ______________________________
_________________________________________________________________
Диплом жұмысында қаралатын сұрақтардың тізімі немесе диплом жұмысының ... ... ... ... ... ... |Ғылыми | |
| ... ... ... ... |
| | ... | |
| | ... | |
|1 ... іріктеу және | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|2 ... ... ... ... | |
| ... ... ... тұзу | | |
| ... | | |
|3 |1- ... тексеру. | | |
|4 ... ... | | |
| ... және ... | | |
|5 ... мен ... бойынша| | |
| ... ... ... | | |
|6 ... ... ... | | |
| ... бойынша | | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | | |
|7 ... және ... танысу | | |
|8 ... және ... ... | | |
| |ала ... ... ... | | |
| ... ... | | ... беру ... ... » кафедрасы
Кафедра ... ... ... ... ... ... ... қабылдаған
Студент
Татыбаева М.С.
Автореферат
Тақырып өзектілігі. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар кең
көлемде дамуда. Корпоративтік бағалы қағаздар біздің экономикамыз үшін ... ... осы ... ... қағаздар шығару арқылы біздің
еліміздің потенциялы мықты ірі ... ... ... экономикасы
жақсарады, халықтың тұрмыс жағдайы көтеріледі. Бағалы қағаздар нарығын
дамыту, жетілдіру – қазіргі ... ... өте ... ... ... ... ... субъектілерінің қатынастары экономикалық –
құқықтық механизмге негізделеді. Бұл ... ... ... ... оның ... дәлелдейді. Бірақ бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... кез–келген мемлекеттің төлем айналымында
маңызды орын алады, себебі олар ... ... ... ... ... Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық
шаруашылығының ең ... ... ... яғни оларды нарық жүйесіндегі
ең өміршең субъектілер ғана алады. Жиырмасыншы ғасырдың ... ... ... ... ... жетілдірудің нарықтық
әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі ... ... ... ... ... ... ақиқат.
Қарастырылып отырылған диплом жұмысының мақсаты: корпоративті бағалы
қағаздар нарығының ... ... ... ... және ... ... ... переспективаларын қарастыру.
Қойылған мақсатқа сай келесі мәселелер туындайды: ... ... ... ... қарастыру; корпоративті бағалы қағаздар
портфелінің құрамы мен құрылымы; Қазақстан Республикасындағы 2005-2007жж.
бағалы ... ... ... ... облигациялар инвестиция
көзі ретінде: ... ... ... қарастыру;
Қазақстан Республикасында корпоративті бағалы ... ... ... ету ... ... зерттеу мәселесі бойынша
жетілдіру жолдарын қарастыру.
Біздің мемлекетімізде ... ... ... бағалы
қағаздарға қарағанда корпоративті бағалы қағаздарды шығару
тиімдірек ... ... ... ... ... бойынша табыс ... ... ... ... ... ... нарығына қарағанда потенциялы мықты ірі кәсіпорындар
күнннен күнге көбейе ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығындағы
мемлекеттік емес, яғни корпоративті ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні мен
мазмұны....................................................8
1.1. ... ... ... ... Корпоративті ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы корпоративті бағалы қағаздар
операцияларЫН
ТАЛДАУ......................................................34
2.1. ... ... ... бағалы қағаздар нарығына
талдау......................................................................
................................................34
2.2. Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногының институционалды
инфрақұрылымы...............................................................
....42
2.3. Қазақстан Республикасындағы корпоративті ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... және оны ... Қазақстанда корпоративті бағалы қағаздар нарығының әлсіз дамуының
себептері...................................................................
..............................................53
3.2. Корпоративті бағалы ... ... ... ықпал ету
шаралары....................................................................
............................................56
Қорытынды…..................................................................
.................................61
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
......65
Кіріспе
Тақырып өзектілігі. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар кең
көлемде дамуда. Корпоративтік бағалы қағаздар біздің экономикамыз үшін ... ... осы ... ... ... шығару арқылы біздің
еліміздің потенциялы мықты ірі кәсіпорындарымыз дамиды, елдің экономикасы
жақсарады, халықтың ... ... ... ... ... ... ... – қазіргі Қазақстан Республикасында өте өзекті мәселе
болып ... ... ... ... ... ол ... ... нарығымен тығыз байланысты. Сонымен қатар ... ... ... ... бағалы қағаздарымен мәміле жасауында сенімді
қызмет етуші механизімді ... ... ... ... ... ... экономикалық –
құқықтық механизмге негізделеді. Бұл бағалы қағаздардың ... ... оның ... ... Бірақ бағалы қағаздардың маңызы онымен
шектеліп қоймайды. Бағалы қағаздар кез–келген мемлекеттің төлем айналымында
маңызды орын алады, ... олар ... ... ... ... асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық
шаруашылығының ең ... ... ... яғни ... ... ... өміршең субъектілер ғана алады. Жиырмасыншы ғасырдың соңғы жылдарының
экономикалық тәжірибесі дәлелдегендей шаруашылықты ... ... ... келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты құралы
бағалы қағаздар екені талассыз ... ... ... ... мақсаты: корпоративті бағалы
қағаздар нарығының бүгінгі ... ... ... және ... жетілдіру бағыттарымен переспективаларын қарастыру.
Қойылған мақсатқа сай келесі мәселелер ... ... ... нарығының экономикалық негіздерін қарастыру;
• корпоративті бағалы қағаздар портфелінің ... мен ... ... ... 2005-2007жж. бағалы қағаздар нарығына
талдау;
• корпоративті ... ... көзі ... ... тәжірибесін қарастыру;
• Қазақстан Республикасында корпоративті бағалы ... ... ... ету ... қарастырып, зерттеу мәселесі
бойынша жетілдіру жолдарын қарастыру.
Біздің ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығару
тиімдірек ... ... ... бағалы қағаздар бойынша табыс ... ... ... ... ... ... ... қарағанда потенциялы мықты ірі кәсіпорындар
күнннен күнге ... ... Дәл ... ... ... ... ... акцияға қарағанда облигацияны шығару жоғарғы деңгейде
дамып отыр. Себебі көптеген ... ... ... Ал ... ... үшін ... ... қауіпті болып отыр.
Сонымен, зерттеліп отырылған жұмыстың объектісі: ... ... ... ... мемлекеттік емес, ... ... ... нарығы.
Дипломдық жұмыстың міндеті: бағалы қағаздар нарығындағы корпоративті
бағалы қағаздар операцияларын талдау және ... ... ... ... ... негізгі бағыттары мен ... ... ... ... ... ... жолдарын қарастыру.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспе үш тарау және ... ... ... корпоративтік бағалы қағаздар түсінігі мен ... ... ... ... және оның ... ... ... нарығы
және оның табыстылығын талдау жүргізіліп, бағалы қағаздар нарығындағы
акционерлік қоғамдардың инвестициялық ... және ... ... көзі ретінде: ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының
әлсіз дамуының себептері, корпоративті бағалы қағаздар нарығының дамуының
негізгі бағыттары және ... ... ... ... ... ... ... нарығының даму болашағы көрініс тапқан.
I Корпоративті бағалы қағаздар портфелінің экономикалық мәні мен мазмұны
1.1. Бағалы қағаздар ... ... ... жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің
және оны одан әрі ... ... ...... ... ... ... Бағалы қағаздар ақша
түріндегі капиталға да, ... ... да ... ... бекітіп, тек
бағалы қағаздар арқылы ғана мемлекеттік меншікті ... ... ... иелері – халықтың меншігіне айналдыру мүмкін. Бағалы
қағаздар нарығында өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... көздері щоғырланып және инвестициялық
қорларды бөлу қатынастары жүзеге ... ... ... ... ... қаржыландырудың
басты жолы бағалы қағаздар нарығы болып табылады. Бағалы ... ... ...... ... ... ... байланысты
элементтерден тұрады:
- Эмитенттер, яғни әртүрлі бағалы қағаздар шығаратын шаруашылық
субъектілері;
- бағалы қағаздар нарығының кәсіби ... ... ... инвестициялық басқарушылар және т.б.;
- инвистициялық компаниялар, зейнетақы қорлары және тағы басқа да
қорлар;
- қор ... ... ... және ... да бағалы
қағаздарды тіркейтін, сақтайтын ұйымдар.
Осы ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік органдар қажет.
Айтылған мәселелердің барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамуының
бүгінгі кездегі сатысында Қазақстан халқының жас буыны ... ... ... ... яғни ... ... ... және сол қағаздар нарығындағы
операцияларды меңгеру міндеті пайда болғанын айқындайды.
Елде дамыған бағалы қағаздар ... ... үшін ... ... болуы қажет. [1]
Олар:
- сұраныс пен ұсыныс;
- делдалдар мен басқа ... ... ... яғни ... ... қор биржалары,
инвестициялық институттар және с.с.;
- нарықты реттейтін және ... ... ... жөнінде елімізде ... ... ... ... қабылданған Қазақстанда мемлекеттік ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
негізгі ...... ... ... тездетуде
шешуші роль атқарады .
Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... Ол ... тауар – бағалы ... ... ... ... ... ... ... яғни
олар бойынша табыс алу құқы және ... ... ... ... ... бұрын айтқанымыздай, бұл тауардың құны ... да, өте ... ... ... сатуға болады.
Бағалы қағаздардың көрсетілген құны өте төмен ... ... ... ... ... ... белгілі мөлшерін көрсетеді. Егер
бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ... ... ... онда ... ... ... ... болады. Бұндай нарықтық бағаның
номиналдан ауытқуы, бағалы қағаздардың «жалған ... ... ... қағаздар ақша ... ... ... ... ... ... «символы» болғандықтан оны қордың
құндылықтары деп те ... ... ... ... ... «қордың
инструменті немесе құралы» болып та есептеледі. Себебі тек сол ... ... ... қол жеткізуге немесе сол құндылықтар бір
субьектіден ... ... ... ... ... ... ... нарығының, яғни ақша және басқа материалдық
құндылықтардың нақты қызметін көрсетеді.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... процестердің реттеушісі.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы қағаздар көмегімен қосымша
капитал алу ... ... ... және ... ... ... ... және оларды тіркеуге 2 жеті, эмиссия ... және ... ... оларды талдауына 2-4 жеті, оларды сатып
алу-сатуға және есеп ... 2-3 жеті ... ... ... ... ай ішінде эмитент өзіне қажетті капиталды жинап, оны басқару құқына
ие ... ... ... қағаздар нарығы – экономикалық өрлеуді көп
жағдайда қаржыландыратын ең оңай және қолайлы қаржы көзі.
Бағалы ... ... ... ... ең ... ... ... бағалы қағаздармен келісімге қатысушылардың заңды мүдделері мен
құқығын ... ... ету. ... қағаздар нарығында қызмет
атқаратын қаржы институттарының ісін ... мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу
және қадағалау бойынша Агенттігі, Қаржы Министірлігі, Ұлттық ... ... ... Мемлекеттік комитет саналады.
Бағалы қағаздар нарығы үлкен екі бөліктен тұрады. Олар ... ... емес ... ... деп ... ... бағалы
қағаздарға үкімет, басқарушы министрліктердің және ведомстволардың және
биліктің муниципалды ... ... ... Мемлекеттік
емес бағалы қағаздарға корпоративті, шетел эмитенттерінің,
туынды бағалы қағаздары ... ... ... ... ... қор ... қамтиды,
оларды мемлекеттің министрліктерінің және ведомстволарының,
билікті муниципалды органдарының ... ... ... және бұл ... ... ... ... мемлекетпен және басқа
құралдармен бірлескен ... ... ... ... ... олар ... есебінен
қамқорлыққа алынады және оларға ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының ішкі қарыздары»
заңында соңғысы Қазақстан өкіметі шығарған немесе кепілдік ... ... ... Ұғым заң бойынша «мемлекеттік», «өкіметтік»
ұғымдары ажырамас (біртекті) ... ... ... қағаздар – кәсіпорындардың және ... қор ... ... ... ... ... нарығының дамуында
көзге көрінетіндей өзгешеліктерімен ... бар. Егер ... ... яғни ... қор ... ... келісімшарттар көлемі өсті. [4]
Экономикаға инвестициялық ресурстарды тартуға ... ... ... ... ... ... экономикалық реформаны түбегейлі
жүргізу мүмкін емес.
Қаржы нарығы екі нарықтан капитал және ақша ... ... ... ... ... ... және ... капиталына қызмет ететін қаржы
ресурстарының ерекше сипатымен анықталады. Ақша нарығында қысқа мерзімді
ссудалар (1 ... ... ... ... ететін қаражаттар айналыста
болса, капитал нарығында бір жылдан асатын ұзақ ... ... ... ... ... бағалы қағаздар ұғымның синонимі ретінде «қор
нарығы» термині пайдаланылады.
Қор ... – бұл ... ... сатылатын нарық, яғни бағалы қағаздар
тауар ретінде сатылады.
Шын мәнісінде бұл бағалы ... ... ... ... ... осы ... ... артында тұратын активтермен (мүлік,
қымбат әшекей заттар және т.б.) анықталады.
Қаржы нарығының секьюритизациясы. Қаржы нарығы елде қор ... ... ... ... ... ғана ... жұмыс жасайды.
Макроэкономикалық тұрғыдан қарағанда, қор жинағы тұтынушыға қажетті табыс
пен ... ... ... ... ... ... мақсаттарда қолдануға негізделген қосымша
өндірістік құралдар жасалынса, онда бұл қоғамның активтерінің өскендігін
дәлелдейді. Бірақ осы активтер ... ... ... ... ... ... әкеледі. Сол үшін кәсіпкерлікпен айналысатын экономикалық
субъектілердің ... ... ... ... ... ... ... Машина, жабдықтар мен басқа да инвестицялық
тауарларды сатып алуды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... пайда) табылады, ал олар ... ... ... ... ... ... яғни ... қолында
бар жинақтарды тартады.
Қаржы нарығында ақша қаражаттары қор ... ... бір ... ... ресурстарының артықшылығы болса,
енді біреулерінде тапшылық ... ... ... бір сектордан
екіншісіне капитал құйылымы ... ... ... қаржы
институттары арқылы, сондай-ақ тікелей инвестордан тұтынушыға жүзеге
асырылуы ... ... ... капитал қозғалысын тиімді пайдалануға әсер
етеді деп саналады. Кей жағдайларда делделдар капитал ... ... ... Егер де ... ... (тұтынушы) несие берушіге делдалдың
көмегінсіз тікелей шыға алатын болса, онда тартылатын ресурс құны ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Секьюритизациялау – бұл қаржы нарығында бағалы қағаздар ... ... ... кезінде өтімділігі төмен активтер инвесторларға
ұсынылатын бағалы ... ... ... ... қаржы ресурстарын едәуір төмен бағамен тартуға ... ... ... ... ресурстарында тапшылық көріп отыр. Бұл жағдайда
банкке несие беруді өтінеді немесе облигация шығаруға ... ... ... банк өзі ... қызметтері үшін белгілі бір мөлшерде
ақы алады. Екінші жағдайда корпорация облигацияларын инвесторға сатады. Бұл
трансакциондық шығындарды ... ... ... ... схемасы
Дерек көзі: Жуков Е.Ф. Рынок ценных бумаг: ... ... ... ... ... ... ... делдалдары (банк)
арқылы жүзеге асырылып отыр. Екінші жағдайда корпорация ... ... ... ... ... ... отыр.
Қор нарығының құрылымы.
Нарықтық қатынастар жүйесінде қор нарығының мәні мен рөлі ... ... ... дамыту мақсатында уақытша бос қаражаттарды
инвестиция ... ... ... ... артта қалған салаларынан тез дамып,
өркендеп келе жатқан салаларға ауыстыру;
– жергілікті және ... ... ... жою ... ... қор нарығының индикаторлары бойынша экономиканың ... ... ... ... қарқынының өзгеруіне ықпал ету;
Бағалы қағаздар нарығы кез-келген нарық сияқты күрделі құқықтық
ұйымдастырушылық жүйені білдіреді. Бұл ... ... ... белгілі
бір технология бойынша жүзеге асырылады. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... қағаздар нарығының құрылымы
Дерек көзі: Жуков Е.Ф. ... ... ... ... ... қағаздар нарығының негізгі ... – ол ... ... Бұл ... жету үшін ... ... ... капиталдың қозғалысына кедергінің болмауы;
– бағалы қағаздардың өтімділігін қамтамасыз ету. Бұған
сатушылар мен ... ... көп ... және ... алу ... ... көп ... болмауы арқылы қол
жеткізуге болады;
– сатып алушы мен сатушы арасындағы ұштасуды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... нақты, дұрыс және мазмұнды ... ... ... ... ... қатысушылар тарапынан ақпараттарын ашып көрсетуіне көп
көңіл бөлінеді:
– эмитенттердің кәсіпорынның ... ... ... болашақ шығарылымы, ірі акционерлер туралы ... ... қор ... ... ... өз ... әр ... қызмет көрсету шартары, өздерінің
қаржылық міндеттемелері туралы ... ... ... ... ... және ... туралы және т.б. ақпараттары;
– реттеуші органдардың нормативтік-құқықтық базасының өзгеру,
қаржы нарығындағы қызметке ... ... және ... ... ... ақпараттары.
Қор нарығы экономиканың тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ... ... ... ... Қор ... ... ерекше сипатын ескере
отырып, барлық мемлекеттерде ұйымдарды осы нарыққа жіберудің қатаң ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы үшін
ұйымдар бағалы қағаздармен жұмыс істеуіне құқық беретін ... ... ... қор ... ... ... 1992 ... бастап
жүргізіледі. Бастапқыда бұл функция Қазақстан Республикасының қаржы
министрлігіне ... Ол ... ... жұмыс істейтін келесідей
инвестициялық институттарға ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық компаниялар;
– инвестициялық қорлар.
Қор нарығының дамуымен байланысты осы нарықты реттейтін
арнайы мемлекеттік ... ... ... ... 1994 ... 20
наурызында Үкімет тұсында бағалы қағаздар бойынша Ұлттық комиссия
(БҚҰК) құрылды. Ол қор нарығын ... және ... ... кең ... ие ... БҚҰК жүзеге асырады:
– пайлық инвестициялық қор компаниялары басқарушыларының
қызметін лицензиялау және осы қор ... ... ... ... ... ... ... лицензиялау;
– диллерлік және брокерлік қызметтерді лицензиялау;
– депозитарлық қызметті лицензиялау;
– клирингтік қызметті лицензиялау;
– бағалы қағаздар сатуды ... ... ... ... ... ... ... басқа
институтционалды инвесторлар да қызмет етеді:
– банктер;
– мемлекеттік емес зейнетақы қор;
– сақтандыру компаниялары;
Жоғарыда аталған мекемелерде қаржылық ... ... бар. Олар қор ... ... көбінесе нарықта қалыптасатын
жағдайларды анықтайды. Қор нарығындағы іс-әрекеттер белгілі бір
тәуелділікпен байланысты ... ... ... ... ... салу ... белгіл бір тәуелділікке бел буады.
Қаражаттарды бағалы ... салу ... ... ... ... ... Жоғары табыс табу мақсатында
инвесторлар кей жағдайда үлкен тәуелділікке барады. Тәуелділік ... ... ... ... ... ... ... нарығының қисығын» аламыз. Тәуекелділік нөлге тең болған
кезде бағалы қағаздар нарығының ... А ... тік ... Бұл нүкте тіуекелділігі жоқ бағалы қағаздарға өзінің
қаражаттарын салған кездегі инвестордың ... ... ... ... осы ... ... тәуекелсіз мөлшерлемесі
деп атайды. Әдетте тәуекелсіз мөлшерлемесі ретінде мемлекеттік
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... ішінде ең тәуекелділігі төмен
болып есептелінеді, яғни ... ... де ... қаржының
құралдармен салыстырғанда төмен болады.
3-cурет. Бағалы қағаздар нарығының ... ... ... Е.Ф. ... ценных бумаг: учебник. М.:ЮНИТИ-
ДАНА,2007.-463с.[5]
Егер инвестор жоғары ... ... ... онда ол ... қаражаттарын
аса тәекелді операцияларға салуы керек. Тәуекелділікке ... үшін ... ... ... ... ... алады. Осылайша, ... ... ... – бұл ... ... пен жүйелік тәуекелділік
арасындағы сызықтық тепе-теңдік арақатынасы. ... ... ... ... қисықтың бұрыш ылдиы әртүрлі болады.Неғұрлым
бұрыш ылдиы кем болған сайын, ... ... ... нарығында
инвесторлар басқыншылық саясат жүргізеді.
Бағалы нарықтық сызығының күйі келесідей екі ... ... ... 1) ... 2) ... ... ... әсерінен БҚН-ның қисығы ... ... ... не ... не ... қозғалтады. Егер де инфляция деңгейі өсетін
болса, қисық жоғары, ал төмендесе ... ... ... ... Инфляция қарқынына байланысты бағалы қағаздар нарығы
қисығының ... ... ... Е.Ф. Рынок ценных бумаг: учебник. М.:ЮНИТИ-
ДАНА,2007.-463с.[5]
Инвесторлардың ... ... ... саяси жағдай,
халықаралық ахуал және т.б. факторлар әсерінен қалыптасады. Әрбір инвестор
даму перспективасы ... ... ... ... оның ... ... ... салыстырғанда өзгеше болуы мүмкін.
5-сурет. Инвесторлар күтімінің өзгеруі кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... көзі: Жуков Е.Ф. Рынок ценных бумаг: учебник. ... ... ... болжамы кезінде (оптимистік бағалау)
бағалы қағаздың нарықтық қисығының бұрыш ... ... ... бұл
жағдайда тәуекелділіктің сол деңгейіндегі аз табысқа келісімін береді. Егер
инвестор ... ... ... ... онда ол ... ... ... талап етеді. Бұл кезде көлденең оське
қарағанда қисықтың бұрыш ылдиы өседі (5-сурет).
Кез келген кәсіпкерлік қызмет ... қор ... ... әрдайым
тәуекеліділіпен қатар жүреді. Экономиканың нақты ... қор ... ... ... тән. ... сан ... ... екі үлкен топты бөліп қарастырамыз.
Жүйелік тәуекелділік – бұл жалпы бағалы ... ... ... тәуелділік. Бұл тәуелділік белгілі бір эмитенттің бағалы қағазын
иемденумен байланыссыз, барлық бағалы қағаздарды қамтиды. Бағалы қағаздар
нарығының ... ... ... ... ... ... өз ... жоғалтады немесе қаржылық шығындарға ... ... ... ... ... ... инвесторлар қор
нарығындағы альтернативті варианттарды қарастырғаны дұрыс.
Жүйеленбеген ...... бір ... ... бағалы
қағазын иемденумен байланысты тәуекелділік. ... бұл ... және оны ... ... ... портфелін құру
арқылы төмендетуге болады.
1.2. Корпоративті бағалы қағаздар портфелінің құрамы мен құрылымы
Корпоративті ... ...... ... кәсіпорындар және меншіктің басқа да ... ... ... ... және ... ... банктер, инвестициялық
компаниялар мен қорлар болып табылатын бағалы ... ... ... ... ... ... қарыздық, үлестік, негізгі және
туынды ... ... ... ... ... ... ... бір мерзімге
пайдалануға берілетін және алдын ала бекітілген процентпен ... ... ... үшін ... ... ... қатысады. Қарыз алу ... ... ... ... формаға сәйкес облигацияға және вексель, банктердің
депозитті және ... ... ... ... ... қолданылады.
Үлестік бағалы қағаздарын сатып алушы кәсіпорынның ортақ иелері,
үлестік меншік иеленуші болып табылады.
Осындай бағалы ... ... ... ... ... үлесіне
акцияларын ұстаушының құқығын куәландырады.
Негізгі бағалы қағаздарға акция ... ... ... ... ... ... ... қосымша ретінде туынды бағалы қағаздар: ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар мына жағдайларда шығарылады:
- акционерлік қоғамдар құрылғанда және оның ... ... ... ... ... ... көлемінің ұлғаюында;
- қарызға алған капиталды ... ... ... ... ... ... қор ... екі негізгі нарықтардан тұрады:
негізінен кәсіпорындардың және ... ... ... ... ... ... және ... бағалы қағаздар нарығынан
тұрады.
Осы нарықтар ... ... ... ... Ресейде ерекше
жағдай қалыптасты. Мемлекеттік және корпоративті бағалы қағаздардың
(нарығын ... ... ... ... ... ... 10/1-
ін құрайды, ал шет елдердің көпшілігінде ол ½-ін ... ... жеке ... ... бағалы қағаздарына толы
отандық нарықтың пайда болуы мен ... ... ... мен қор
нарығының мамандары үшін маңызы зор. Корпоративті ... ... ... ... арасында қайта бөлу және елдің экономикасының көтерілуінің
маңызды бағыттарына шоғырлану мақсатымен инвесторлардың бос ... ... және ... үшін ... ... бастамаларға негізделген компаниялар үшін ... ... ... көзі акцияларды шығару болып табылады.
Акция – иесінің дивиденд түрінде акционерлік ... ... ... ... басқару ісіне қатысуына және қоғам ликвидацияланғаннан кейін
қалған мүліктің бөлігін алуына құқығын бекітетін эмиссиялық бағалы ... ... ... ... саны оның ... ... ... сипаттап, компания мүлкіндегі үлесін көрсетеді. Акционерлік қоғамда
қасиеттері, номиналдық құны, төленетін дивиденд мөлшерлері, ... ... ... және ... да ... бойынша бір-бірінен
өзара жарытылатын акцияның түрлі типтері шығарылады. Инвестор акцияны сатып
ала отырып, компанияның ортақ иеленушісі болады және ... ... оның ... ... ... жағдайында тәуекелділікті бірге
бөліседі.
Акционерлік қоғамның жарғылық капиталы белгілі бір акциялар санына
бөлінген. Акцияларды қолма-қол нысанда шығару ... оның ... ... ... ... ... құны көрсетіледі. Кейбір мемлекеттерде
номиналдық құнды анықтауда қатаң талаптар қойылмайды. ... ... яғни ... ... ... акцияларлың номиналық құндары
сомасына тең. Акционерлік қоғамда барлық жай акциялардың ... ... ... ал ... бар акциялар әр түрлі номиналда шығарылуы
мүмкін. Мұны ... ... ... капиталды келесідей формуламен
анықтауға болады:
(1)
Мұндағы,
Но – жай акциялардың номиналы;
No – орналастырылған жай ... ... – і тпті ... бар ... ... – і ... ... артықшылығы бар акциялардың саны.
Акционерлік қоғамдар шығаратын акциялар екіге бөлінеді:
– жай;
– артықшылығы бар.
Артықшылығы бар ... ... ... – бір ... да, ... да тән ... болуы.
Облигация ұстаушысы сияқты, артықшылығы бар акциялар иесінің
жай акцияларға иелік ететін ... ... ... болады. Артықшылығ бар акциялар бойынша ... ... ... ... ... және ... ... бір кепілдік беруді қарастырады. Бұл оны облигацияға
ұқсатады. ... ... бар ... иелерінің, әдетте,
акционерлер жиналысында дауыс беру құқығы жоқ. Мұнда да осы типті
акцияның ... ... ... кейбір ұқсастығы болса да, артықшылығы бар
акциялардың олардан айырмашылығ бар. Артықшылығ бар ... иесі ... ... ... ал ... ұстаушысы – кредитор.
АҚ-ның дивиденд төлеу міндеттемесі шарты емес және ... ... ... ... бар ... иелері өз
дивидендтерін сот арқылы ... ала ... ... ... пайыздық төлемдерін алмас, сотқа шағымдагып, компанияның
дәрменсіздігі туралы іс қозғауына мүмкіншілігі бар.
Сонымен ... ... бар ... – бұл жай ... тән
қасиеттері бар үлестік бағалы қағаз. Атап айтқанда, жай акционерлер
сияқты артықышлығы бар ... ... ... капиталда үлесі
болады, акционерлердің жалпы жиналысына қатысуы құқығыны ие, ал
фирма ликвидацияланғанда өздерінің акцияларына попорционалды ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде артықшылығ бар
акция тіркелген дивидендпен шығарылатын. Қазіргі кезде көп елдердің
заңдары артықышлығы бар ... ... ... мөлшерінің
жоғарыда анықталуын талап етеді. Дивиденд түзетілетін, құбылмалы,
есептеулі және т.б. бола алады.
Сонымен қатар, артықшылығы бар акциялар бойынша ... ... ... ... ... және ... ... эмитенттің қаржылық жағдайына, директорлар
кеңесінің шешіміне ... ... ... бар ... ... ... ... салыстырғанда дивиденд алуда кепілдігі
бар. Оларды қауіпсіздендіру мақсатында көп ... ... ... осы акция иелерінің басымдылығын
кепілдендіретін арнайы қорғаушы баптар қарастырылған.
Компанияларды көбінесе облигацияларға ... ... ... эмиссиялануына итермелейтін негізгі фактор – ... және ... ... ... ... қолайлы
деңгейін ұстап тұруына ұмтылуы болып табылады.
Артықшылығы бар ... ... ... ... ... куммулятивтік акциялар. Бұл акциялар бойынша дивидендтер
ағымдағы ... ... ... ... немесе басқа
факторлар әсерінен төленбесе, онда олар ... ... ... ... ... дивидендтердің жинақталу
мерзімі 3 жылдан аспайды. ... ... жай ... ... ... дйеін төленуі қажет. Дивидендтік
төлемдер ... ... ... жатпайтындықтан
бұл акция иелері дивидендтерді мүлдем алмауы ... ... ... емес ... – бұл ... жылы дивидендтік
төлемдер төленбесе, олар жинақталмайтын және иелерінің алдағы
уақытта олардың төленуіне үміт артпайтын акциялар. ... ... ... артықшылығы бар акциялар бойынша
дивидендтер төлемегеніне ... жай ... ... төлеуі мүмкін. Инвесторлардың бұл акция ... аз, ... ... ... ... жоқ, ... ликвидациялау кезінде мүліктік ... ... олар ... ... тұрады. Осыған
байланысты шетел компаниялары куммулятивтік емес артықышлығы
бар ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда
жай акциялар үлкен рөль атқарады.
Олардың жарғылық капиталда үлесі заңға сәйкес ... ... ... бар ... иелері алдында жай акция ... ... мен ... ... ... жиналысында дауыс беру арқылы АҚ-ды басқаруға
қатысу құқығы;
– дивиденд алу ... ... ... ... ... ... анықтайды.
– салынған капиталды тез арада ... ... Ол ... ... ... ... есептеу және акцияның
курстық құнының өсуі;
– қосымша акцияларды сатып алу немесе ... ... ... ... ... жай акциялар артықшылығ бар
акциялармен салыстырғанда ... ... ... АҚ-ды ликвидациялау барысында кредиторлар мен артықшылығ бар
акция иелерінің талаптарын ... ... оның ... ... алу ... ... сатып ала отырып инвестор компанияның жарғылық
капиталына мерзімсіз салым салады. Меншік ... ... жай ... бір ...... ... өзі ... соманы қайтарып беруін талап ете алмайды. Сол
себепті акционерлерге олардың тапсырысы бойынша ... ... ... ... ... АҚ өз ... еркіне қарай
пайдалана алады.
Компаниялар жарғылық капиталды қалыптастыру мен өсіру үшін
акцияның қызмет ету ... ... ... ... құру ... оларға қажетті жарғылық капитал мөлшерін ... ... ... ... ала ... оны өз салымдары
есебінен жабады. АҚ ... ... ... ... ... ... толығымен бөлінуі керек.
Қосымша қаржылық ресурстарда қажеттілік туындаса, АҚ қор
нарығына бағалы ... ... ... шыға ... ... ... туралы шешім қабылданғанда компания өзіне қарыз
немесе меншікті капиталдардың қайсысыс ... ... ... Егер ... ... бір ... капитал қажет болып, кейіннен
компания оны пайыздық үстемемен қайтаруға ... ... онда ... ... ... Ал компания акционерлік қоғамның
ликвидациясына дейін инвесторларға алған капиталды қайтармаймын
десе, онда ол ... ... ... ... ... ... акццияларды олардығ
жарияланған шегінде ғана шығаруына құқығы бар. Жаңа эмиссия ... ... ... ... ... көрсетілсе директорлар
кеңесімен қабылданады. Қосымша акция эмиссисы өндірісті ... мен ... үшін ... ресурстарды тарту
мақсатында жасалады. Компанияның ұшыраған шығындарын жабу ... ... ... ... ... ... сату үшін
АҚ эмиссия шарттарын жасап акция шығарылатын қаржы органдарында
тіркеуі міндетті.
Соңғы кездері қор ... ... ... ... ... ... жай акциялардың түрлері типтері
пайда болды. Эмитент бақылау пакетінің сатылып кетпеуіне жол бермеу
мақсатында дауыс беру құқығы ... жай ... әр ... Бұл акциялар шектелген деп аталады. Дауыс құқығының бар
болуына қарай шектелген жай акциялардың келесі түрлерін атап өтуге
болады:
– дауыс ... ... ... ... жиналысында
дауыс беру құқығы мүлдем берілмейді. Дауыс беру тұрғысын
алғанда,артықшылығы бар ... ... ол ... ... алса – жай ... ... ... бұл
акциялар компанияны басқаруға ұмтылмйтын, алайда ... ... және ... табыс алғысы келетін
инвесторлар арасында кең тараған. Барлық жай ... ... ... ... ... ал ... бермейтін
акциялардың нарықтық құны ... беру ... бар ... ... ... ... ... осы Қ шығаратын жай акцияларының басқа
түрінен гөрі ар ... ... ... ... ... ... ... А және В типті жай акцияларды шығарады.
Шығару шартында компания А типті акция акционерлер ... ... 1 ... ал В ... ... 10 ... 1 ... береді
деп көрсетуі мүмкін. Дивидендтерді есептеу, басқаруға қатысу
сияқты ... ... ... ... ... құқығы бар дауыс акция өз иесіне белгілі бір акция
саны болғанда ғана дауыс құқығын береді. ... ... ... кем емес ... ... ғана ... бере алады және т.с.с.;
Шектелген акциялар инвесторлардың ... ... ... ... үшін жай ... ... типтері
беретін құқықтары мен өкілеттерінің егжей-тегжейін түсіну қиынға
түседі. Осыған ... әр ... ... ... ... рөл бұқаралық ақпарат құралдарына жүктелген.
Акцияларды сатып алу және өтеу.
Акционерлік қоғамдар бағалы ... ... ғана ... сондай-ақ қор нарығында өз акцияларын сатып алу
операцияларын ... ... ... төмендегідей
мақсаттармен өз акцияларын сатып алумен айналысады:
– жарғылық капиталды төмендету;
– акционерлер жиналысында дауыс санының азаюы;
– басқарушы және ... ... ... акцияларды қайта
бөлу;
– өз акцияларының котировкасын ұстап тұру;
Дүниежүзілік тәжірибеде компаниялардың өз акцияларын ... 2 ... ... бар. ... ... кез ... инвестор
сияқты компания ашық нарықта операциялар жүргізеді. Ол ... ... ... аталған мақсаттар басшылыққа
ала отырып, акцияларын еркін сатады және ... ... ... ... ... ... ... алушыны білмей, оларды
нарықта өткізеді. Бұл сатып ... ... өз ... ... компания немесе басқа бір тұлға болуы мүмкін. Ашық нарықта
операциялар жүргізе отырып, компания өз акцияларымен айтарлықтай
еркін ... және ... ... ... ... ... ... өз акцияларын сатып алумен байланысты
компанияның қызметі шектеледі. Нормативтік актілер мен ... ... ... ... ... ... шешімді қабылдау процедурасы, компания ... ... ... ... ... ... тиесілі өткізуі
бойынша құқықтары белгіленеді.
Қоғамның өз акцияларын сатып алу ... ... ... өтеу ... ажыратқан жөн. Егер
акцияларды сатып алу шешімін акционерлік қоғам қабылдаса, онда өтеу
туралы шешімді ... ... бар ... ... ал қоғам болса
акцияларды өтеуге міндетті.
Өтеуді талап ету құқығы дауыс беруші акциялар иелерінде ғана
туындайды. Егер олар ... ... ... ... ... ... ... болса өтеуді талап ете алады.
– акциолнерлік қоғам қайта ұйымдастырылса (қосылу, жұтылу,
бөліну және ... ... ... ... ... ... ... ірі мәліме жасалынса;
– акционерлердің құқықтарын шектейтін жарғыға толықтырулар мен
өзгертулер енгізілсе;
Егер осы ... ... ... ... ал ... ... ... немесе дауыс беруге қатынаспаса, онда оның
акциялары өтеуін талап етуіне мүмкіншілік ... ... Ол ... өтеу ұсынылатын акциялар санын көрсетіп, қоғамға өтініш
жіберу керек. АҚ 45 күн ... бұл ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам таза активтерінің 10%-
дан астамын жібере алмайды. Егер өтеуге тиісті акция құны қоғамның
таза ... ... асып ... онда ... ... ... – өз ... қаражаттарды салғанын куәландыратын
және эмитенттің инвесторға белгілі бір ... осы ... ... оған ... ... ... ... растайтын
қарыздық бағалыт қағаз.
Облигацияның фундаменталды қасиеттері:
– инвестор мен эмитент арасындағы қарыздық қатынас. ... ... ... ... ... иеленушісі емес, оның
кредиторы болып табылады,
– облигация айналысының ақырғы мерзімінің болуы. Мерзімі ... ... ... яғни ... құны ... эмттент
сатып алады;
– табыс алуда акция алдында облигацияның ... ... ... төлеу акциялар бойынша дивиденд
төлеуден бұрын жүзеге асырылады.
Сенімді ... ... ... және ... ... қарағанда облигацияларды артық көреді. Бірақ тәуекелдігі
аз бағалы қағаз ... ... ... ... ... ... қарыз капиталы керек болғанда
эмиссиялайды. Банктік несиелерден гөрі ... ... ... несиелік ресурстарды тартуды қамтамасыз етеді.
Индустриалды дамыған елдерде облигацияларды, ... 10-15 ... ... отырып, компания өзінің жарғылық
капиталын өсірмейтінін қайта ескерген жөн. Облигацияны ... ... ... болып табылмайды, сәйкесінше кәсіпорынды
басқаруға қатыспайды.
Фирмалар әр түрлі ... ... ... ... ... ... қарай олар кепілденген
және кепілденбеген болып бөлінеді.
Кепілденген облигациялар.
Кепілденген облигациялар ... ... ... ... қағаздарымен қамтамасыз етіледі. Тарихи кепілденген
облигациялар кепілдендіргіш ... ... ... ... өз
қарызына жер, ғимарат пен басқа да мүлікті салғанын растайды және
қарыз алушы өз ... ... ... ... ... ... ... құқық береді. Өндіріс ... орай ірі ... ... капиталға деген
қажеттіліктері жекеленген тұлғалардың қаржылық мүмкіншіліктерінен
аса түсті. Сол ... ... ірі, ... ұсақ ... алатын кепілденген облигацияларды шығаруға көшті.
Кепілденген облигациялар шығару технологиясы келесідей көрініс
табады. Фирма, әдетте, ... ... ... ... бір кепілдендіргіш шығарады. Осы компания салынған
мүліктің бүкіл сомасын жеке және заңды тұлғалар сатып ... ... бір ... бөледі. Трост-компания
кредиторлар мүддесінің ... ... ... ... ... ... ретінде трест-компанияның
міндетіне фирмалық қаржылық жағдайына, ... ... мен ... қаражаттырының жайына және басқа ... ... ... кіреді. Бұл инвесторларды қорғау және
кредиторлар алдында қарыз алушының міндеттемелерін ... ету ... ... ... ... үшін қажет.
Фирма траст-компанияның қызметі үшін ақы ... ... ... құны ... мен ... арасындағы қарым-қатынас қарыз
шарты, жақтардың міндеттері және т.б. бекітілген келісімшартпен
реттеледі.
Келісімшартталаптарын фирма ... ... ... ационерлер
атынан жұмыс жасайтын трост-компания фирмадан бұл (том) шарттарды
орындауын талап етуге немесе шаралар қолдануға міндетті. Егер ... ... ... ... ... алмас, онда траст-коспания
барлық шығарылған облигацияларды өтеуді талап етуге құқылы.
Кепілденген облициялар алғаш кепілденген, ... ... ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Алғаш кепілденген облигациялар фирма мүлкінің бірінші кепіліне
шығарылады және нақыт физикалық ... ... ... ... берітлетін мүлік жете сипатталып, оның
бағасы анықталады. Кепілге берілетін мүліктің құнын анықтау үшін
жылжымайтын мүлік ... ... баға ... шақырылады. Оның
берген қорытындысы кепілдің құнын анықтауға негіз болып табылады.
Кепілге берілетін активтердің құны ... ... ... кепілзат иесінде белгілі бір резерв болуы ... ... ... асуы ... өз ... ... кезде кепілзат иесі осы
мүліктерге ... ... ... ... сатып, шфыққан ақшаға ол
облигацияларды өтейді. Егер мүлікті сатудан түскен түсімдер барлық
облигацияларды өтеуге ... ... онда ... ... ... ... түсімдер сомасына облигацияның бөлігі ғана
сатып алынады. Сатып алынатын облигациялар ... ... ... кредиторлар сияқты құқықтарды алады.
Инвесторлар тұрғысынан қарағанда бұл ең жақсы және аса сенімді
бағалы қағаздар, өйткені олармен байланысты ... ... ... ... ... ... эмиссияларын кепілдікпен
қамтамасыз етуге болады. Егер ... ... ... салынған және
облигациялардың келесі эмиссиясына ... ... ... ... онда ... ... ... кепілденген
облигациялар деп атайды. Олар ... ... ... екінші орында тұрады.
Бағалы қағаздарды кепілге салған облигациялар мүлікпен ... және ... да ... ... ... ... ... жағдайда бұл бағалы қағаздар облигациялар иелеріне өтеді.
Кепілденбеген облигациялар.
Кепілденбеген облигациялар – ... ... ... ... тікелей қарыздық міндеттемесі. Кепілденбеген
облигациялар ... ... ... ... ... ... Мұндай облигациялардың нақыт
қамтамасыз етілуінің негізінде ... ... ... жатыр. Әдетте кепілденбеген облигацияларды ... және ... ... ... бар, ірі, әрі ... ... Бұл ... атының өзі ақша
қаражаттарды қайтарудың кепілі болып табылады.
Бұл ... ... ... ... ... де,
инвесторлар белгілі бір дәрежеде облигация шығарлымының шарттарымен
қорғалған. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... Осының нәтижесінде салған қаражаттарын
қайтаруды ... ... ... ... ... бар.
Сонымен бірге облигация эмиссиясының проспектісінде
инвесторларға салымдарының қауіпсіздігіне кепілдік беретін ... ... ... ... ... Мысалы:
– эмитенттің белгілі бір дәрежеде меншікті және ... ... ... тұру міндеттемесі;
– алдыңғы қарыздарды өтелмегенше жаңа облигациялық қарыздарды
жасамау;
– облигацияларды өтеу үшін арнайы қорға ... ... ... және ... ... ... облигациялар –
өздерінің құқықтары бойынша басқа қарыздық ... ... ... міндеттемесі, яғни олармен байлнысты талаптар басқа
да кредиторлармен салыстырғанда соңынан, бірақ артықшылығы бар және
жай акция иелеренің құқықтарын ... ... ... Осы ... бұл облигациялар инвесторлар үшін тартылуы
және ... ... ... басқа қарыздық құралдарға
қарағанда аса жоғары табысты болуы қажет.
Купондық және дисконттық облигациялар.
Табысты алу тәсіліне байланысты ... ... ... ... ... ... ... отырып, эмиттен
номиналдық құнына ... ... ... ... ... ... оларға қосымша табыстылық
пайызы мен табысты төлеу күні көрсетілген купондар берілу ... ... иесі ... алу үшін ... ... ... ... оған тиесілі табыс төленетін,
ал купон қиып тасталынатын. Міне осыдан «купондары қырқу» термині
шыққан.
Дисконттық ... ... ... ... бар ... ... яғни олар ... пайыз төленбейді, ал облигация исі
номиналынан төмен ... ... ... ... ... табылады. Облигацияларды фирма номитналдық құнымен өтейді,
нәтижесінде облигационер сәйкес табыс алады. Мысалы, номиналдық
құны 1000 ... ... ... ... номиналынан 70%
бағамен, яғни 700 теңгеге сатылсын делік. Бұл облигациялық қарызды
өтеген кезде сатып ... 300 ... ... ... ... ... ... қор нарығында кеңінен тараған.
Купондық облигациялар тіркелген пайыздық мөлшерлемемен
шығарылуы мүмкін. Ол ... ... ... ... ... ... әрдайым төленіп отырады.
Тіркелген пайыз мөлшерлемесін баға және пайыз мөлшерлемесінің
ауытқуы шамалы, яғни тұрақты экономика жағдайында ... ... ...... және тез ... кезінде тіркелген
номиналдық табыстылықты бектіу эмитен үшін ... ... ... ... тіркелген мөлшерлемемен
инвесторларға ... ... тура ... ... ... қашу үшін, эмитенттер
облигацияларды ... ... ... шығарады.
Облигациялардың бұл типі АҚШ-та 8-ші жылдардың басында, пайыз
мөлшерлемелері жоғары әрі ... ... ... ... ... ... ... бір түрі – табысты облигациялар. Фирма
өзінде пайда ... ғана бұл ... ... ... ... ... міндетті. Егер пайда болмаса, онда табс та
төленбейді. Табысты облигациялар жай және куммулятивті бола алады.
Өткен жылдардағы жай ... ... ... ... ... ... ... мол пайда болса да төлеуге
міндетті емес. Әдетте, төленбеген табыстың жинақталған периоды 3
жылдан аспауы ... ... ... ... ... пайыздық табыс төленбегенге дейін жай және артықшылығ бар
акциялар бойынша дивидендтер төленбейтіндігі ... ... ... ... ... барысында акция мен
төменгі статусы облигациялардан гөрі жоғары мәртебеге ие.
Облигациялар ... және ... бола ... ... ... барлық ұстаушылардың арнайы есебі жүргізілмейді,
ал олар бойынша пайыздарды төлеу купонды өтеу ... ... ... ... қию). Атаулы облигациялар бойынша
оның реквизитерінде иесінің болуы міндеті. Бұл ... ... ... ... ... реестрін жүргізеді ... ... ... ... тіркейді.
Облигациялар нақты бағалы қағаздың бланкісі түрінде қолма-қол
нысанда және шоттағы жазба түрінде қолма-қолсыз ... ... ... облигациялар тек қолма-қол нысанда шығарылады.
Облигациялардың қолма-қолсыз нсыаны бірқатар артықшылықтары ... ... ... басу және ... байланысты
шығындарды азайту; екіншіден, облигацияларды жалған жасау және
ұрлау ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемемен облигацияларды
шығара отырып, эмитент болашақта пайыз мөлшерлемесінің төмендеуімен
байланысты пайыздық ... ... ... өзін ... ... өз ... мерзімнен бұрын өтейді. Мерзімнен
бұрын өтеу құқығы кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... асыруын білдіреді. Мұндай операцияларды
жүргізу үшін облигацияларды шығару шартында мерзімінен бұрын өтеу
құқығы келісілуі тиіс.
Бұл компанияға пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... жүргізуде артықышылық береді. Егегер пайыз
мөлшерлемелері төмендесе, онда компания жоғары пайызды төлемес үшін
мерзімнен бұрын өтеу ... ... ... ... ... фирма купондық мөлшерлемесі төмен жаңа облигациялар шығара
алады. ... ... ... ... ... өтеудің тағы
бір ерекшелігі ... ... ... аяқталған кезде
фирмаға облигационерлердің төлемдеріне керек ақша қаражаттарды бір
уақытта табу қажеттігі туындамады.
Фирма үшін бұл плюс ... ... ... үшін минусқа
айналады. Мерзімнен бұрын өтеу барысында инвестор ... ... ... ... деген табысын бүкіл сомасын алмайды.
Инвесторлардың мүдделерін қорғау үшін ... ... ... ... өтеу ... ... ... мерзім
алдын ала келісіледі. Әдетте, бұл мерзімді 5-10 жыл шегінде
белгілейді. Осы ... ... ... ... ... ... ... қорғалады және облигация шығарған кездегі
бекітілген купондық табысты алады.
Облигацияны эмиссиялау проспектісінде ... ... ... ... ... компания кейін облигациялар өтелетін
бағаны алдын-ала бектіеді.
Өтелетін облигацияның бағасы 3 элементтен тұрады: облигацияның
номиналдық құны, ... ... және ... ... ... үшін сыйақы.
Мысалы, номиналдық құны 1000 доллар облигацияның 12М купондық
мөлшерлемесі болсын. Айналыс мерзімінің аяқталуына 10 жыл қалсын
делік. ... ... ... үшін 1130 доллар көлемінде
бағаны ... ... оның ... ... 1000 ...
облигацияның номиналдық құны, 120 доллар – купондық табыс, 10
доллар – мерзімнен ... өтеу үшін ... ... ... облигацияларды уақытысында өтеу бір уақытта ... ... ... купондық табыс төлеміне қосылады. Өтеу
мерзімі азайған сайын мерзімнен бұрын өтеу құқығы үшін ... ... ... ... ол жыл ... ... отыруы мүмкін.
Екінші жылы облигация 1129 доллармен, үшінші жылы – 1128 ... ... ... ... жылы 1120 долларды құрағанға шейін азая
береді.
Егер облигациялар төмен купондық мөлшерлемемен шығарылса және
пайыз мөлшерлемелерінің өсуі ... онда ... ... ... өтеу құқығын қарастыру қажет емес.
Инвестор облигацияларды мерзімнен бұрын өтеумен ... ... үшін ... ... ... мөлшерлемені
белгілеу арқылы бұл тәуекелді компенсациялағаны дұрыс.
Егер алдағы уақыттарда пайыз ... ... ... ... өтеу ... ... онда ... бұрынғыдан гөрі аз
пайызбен инвестициялауға мәжбүр болатын ақша ... ... ... ... бұрын өтеу құқығынсыз шығырылса, онда бүкіл айналыс
периоды аралығында инвестор ... ... ... ... ... табыс алатын болады.Сондықтан өзіне өтеу құқығын белгілеу
мақсатында компания бұл ... үшін ... ... ... жай ... мен өтеу ... бар ... бойынша купондық
мөлшерлемелердің айырмасы арқылы анықталады.
Егер болашақта пайыз мөлшерлемелерінің өсуі күтілсе, онда фирма үшін
облигацияларды мерзімінен бұрын өтеу ... ... ... ... ... пайызды төлеу міндетті және өз ... ... ... ... өтеу құқығының бағасы пайыз мөлшерлемелерінің
өзгеру динамикасының күтімімен анықталады. Егер ... ... өтеу ... құны ... ... мөлшерлемелері шамалы
төмендесе, онда мерзімінен бұрын өтеу артықшылығының бағасы да көп болады.
Корпоративті бағалы қағаздардың бір түрі ... ... ... ... ... ... меншікті куәландыратын бағалы қағаз. Ол иемденушісіне
компания капиталының, мүлкінің, кірісінің бір ... заң ... ... ... ... ... уақыт жұмыс істеп тұрса, акция да сонша уақыт
қолданылады.
Акцияны шығару мына жағдайда болады:
- меншікті акцияландырғанда, яғни ... ... ... ... ... қалыптастырғанда;
- бар компанияны акционерлік қоғам ретінде қайта құрғанда;
- жарғылық капиталды қосымша ... ... бір ... ... ... өз ... ... бірден-бір түрі. Акция бірнеше түрге жіктеледі. Бір жағынан,
бір ... ... ... беру ... ... атаулы және иесі ұсынушы
(ұсынбалы) болып екіге бөлінсе, екінші жағынан, корпорацияны басқаруға
қатынасу ... ... жай және ... ... деп те ... ... тек өзінің жарғысында бекітілген акцияларды ғана шығара алады.
1. Атаулы акция - иесі ... ... ... ... тиіс ... ... ... қанша және қай уақытта
алғандығы туралы жазылған акция иесі ғана ... деп ... ... (ұсынбалы) арналған акция – иесінің аты-жөні корпорация
кітабында тіркелмеген акция. Кітапта ... ... ... ... саны ғана ... ... ... корпорацияларға қолында атаулы акциясы бар
акционерлер ... ... ол ... ... ... ... ... кейбір акционерлердің қолында шоғырлануын, олардың бұл
мемлекеттен кеткенін реттеп және бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша жай және ... ... ... Жай ... ... ... пайдасының мөлшеріне байланысты дивидендтер алу құқы, жиналыстарда
дауыс беру арқылы корпорацияны басқаруға ... ... және ... ... ... ... берушілермен есеп айрысқаннан кейін мүліктің
бір ... алу ... ... ... өз ... бір дауыс үлесін береді. Сонымен бірге жай акция
дивиденд алуға кепілдік бермейді. Себебі дивиденд корпорацияның ... ... ... корпорациясының таза пайдасының бір бөлігі,
басқаша айтқанда, дивиденд төлеу ... ... ... ... ... ... ... жай акция бойынша номинал құнын бекітеді. Ол
акцияның титулында ... ... ... ... Ол бір
акцияға шаққандағы жарғылық капиталдың ... ... ... ... нарықтық бағасының одан әрі қозғалысына ешқандай әсер етпейді.
Ол акцияны тек алғашқы ... ғана ... роль ... ... ... ... ... жай акцияның номиналын көрсетпей де шығаруға құқығы ... ол ... ... ... Бұл ... акцияның сертификатында
компанияның капиталы бірнеше ... ... ... ... бұл ... ... ... белгілі-бір бөлігін алуға
кепілдік береді.
Артықшылықты акциялар – меншік ... ... ... Олар
корпорация пайдасының деңгейіне қарамастан белгіленген мөлшерде неғұрлым
нақты дивиденд төленуін қамтамасыз етеді.
Артықшылықты ... ... ... үшін ... түрі бойынша дивидендтер
беруден бұрын төленеді. Сондықтан бұл акциялардан гөрі жай ... ... ... ... ... құны ... ... болып екіге бөлінеді. Бірінші жағдайда дивиденд ... ... ... ... есептеледі. Ал ... ... ... ... ... ... ... ақшалы
мөлшері көрсетіледі. Акция номиналының оның нарықтық бағасына ... ... ... төленетін дивидендтер сияқты
артықшылықты ... ... да ... таза пайдадан төленеді.
Артықшылықты акция, әдетте ... ... ... ... ... ... ... шығару мүмкін. Әрбір
сериясының әртүрлі көлемдегі артықшылығы бар. Олар әр ... ... ... ... ... ... артықшылықты
акциялар саны әлбетте барлық акциялардың 10 % - нен ... ... ... олардың үлесі өте ... ... ... корпорация ісін басқаруда маңызы орасан зор. Олар
акционерлік қоғамның жиналысында ... ... жай ... иемденушілердің
санын өзгертпей-ақ қосымша капитал тартуға мүмкіндік береді.
Қорыта ... жай ... ... ... ... корпорацияның
нәтижелі қызмет істеуіне байланысты болса, ал ... ... ... ... ... нәтижелі болмағанына қарамастан
алдын-ала жоспарланған кіріс ... ... ... ... төленеді.
Әрине нақты төленген дивиденд жылдық жұмыс ... ... ... ... өсіруі де мүмкін және керісінше, бөлінген пайданың мөлшерін
кемітуі де ... деп - ... ... бір ... орындауға, яғни алған
ақша сомасын қайтаруда және ... ... ... ... ... құжатын айтады. Ол корпорацияның активіне қарсы қойылады.
Облигация арқылы тартылған капитал ... ... деп ... шығару – қосымша капитал тартудың бір нысаны. Эмитенттің жалпы
шығыны облигацияны шығаруға және ... ... ... ... тең болады.
Облигация мерзімдік қарыз ... ... ... ... ... ... кепілдігі саналады. Ол кепілдік
– эмитенттің банкротқа ұшырап, өз міндеттемесін орындай ... ... ... ... бір ... ... облигация ұстаушының құқығы бар.
Облигация да акция сияқты корпорацияны инвестициялаудың ең ... ... бұл екі ... ... бір – ... ... ... Ол өзгешеліктердің маңыздылары мыналар:
• Облигация иемденушісі корпорацияға несие беруші болып табылады;
• Облигация иемденушісіне сыйақы төленеді;
• Басқа несие ... ... ... ... ... беру құқы жоқ;
• Облигация бойынша сыйақы корпорацияның шығынына жатады.
Облигация қамтамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген ... ... ... етілген облигация корпорацияның негізгі активтерін
талап етуге құқық беріп және ... ... оның ... ... ... ... Егер ... тағайындалған мерзімде өз
облигациясын өтей алмаса, онда оны ... ... өз ... құқы бар. ... ... қозғалмалы, қозғалмайтын мүліктер және
басқа бағалы қағаздар салынады. Қамтамасыз етілмеген облигациялар – жалпы
кепілдігі бар, ... ... ... ... ... шығарылған
қарыз міндеттемесі. Оны болашақтағы шаруашылық ісінен түсетін табысқа
үміттеніп ... ... ... ... ... ... ... түрде өтейді.
Облигацияның ағымдағы табыстылығы - жылдық түсімнің облигацияны
сатып алуға кеткен ... ... ... ... ... келесідей формуламен сипатталады:
Д
С ағым = ---------- * 100 ... - ... ... ... ... - ... ... сома ;
Кр - сатып алынған кездегі облигацияның курстық құны.
Облигацияның ... ... ... ... - осы ... ... ... шығын бірлігіне келетін облигацияның ... ... ... ... ... табыстылығын келесі формуламен
анықтайды:
С ағым = Ссоң х Дбір х ... - ... ... ... ... - жиынтық проценттік табыс;
Р - облигация бойынша дисконттық көлемділігі;
Кр - сатып алу ... ... ... құны;
П - инвестордың облигацияны ... ... ... ... бір ... ... ... жағдайында,
екінші жағынан, нарықтағы әруақытта әр түрлі болып қалыптасатын жағдайға
байланысты анықталады.[6]
Қорыта ... ... өз ... ... шығарумен де,
сонымен қатар облигация шығарумен де ... ... гөрі ... ... корпорацияға қауіпті. Себебі облигациядан
пайда түспесе де, жыл ... ... ... ... ... міндетті.
Ал акция бойынша белгіленген соманы төлеуге міндетті емес. Егер компанияның
дивиденд төлеуге ақшасы болмаса, ол ... жеке ... ... ... ... ... қауіпті болғанымен, ол
өте арзан. Ұзақ мерзімде төленген дивиденд ... жыл ... ... сомасынан әлдеқайда көп болады деп ұйғарылады. Инвесторлар ... ... ... ... ... демек облигация – тиімді. Сондықтан
тәуекелмен қосымша ... ... ... ... ... пайда түсіруіне
көзі жетпесе оларды сатып алмайды. Сонымен, егер ... ... екі ... де ... шығарса, онда акционерлерге төлейтін төлем,
облигация иелеріне төлейтін төлемнен ... ... ... болжамға
байланысты.
Бағалы қағаздардың өте көп басқа түрлері болады. ... ... ... ... жарғысына қарсы келмесе онда ... ... ... ... бағалы қағаздарға қосымша тағы да
бағалы қағаздар шығаруға, капитал табуға мүмкіндігі бар. Оларды ... ... деп те ... ... ... ... опцион, варрант
деген сөздар айқындайды.
Жазылу құқығы – ... ... ... ... ... ол
бір айдан аспайды. Егер корпорацияның акциясы қор биржасында
айналымда болса, онда құқық ... да сол ... ... ... басқа баға қойылады.
Опцион – шартқа енгізілген мерзімдік талапты көрсететін бағалы қағаз.
Ол бойынша екі жақтың біріне белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... сатуға немесе сатып алуға құқық беріледі,
ал екінші жақ, қажет болғанда, ... ... ... ... қағаздарды
сатуға және сатып алуға міндеттенеді. ... ... ... ... ... ... тұрақты бағамен жай акция сатып алу құқын
беретін бағалы қағаз. Опцион – заңды түрде бекітілген заңды ... екі түрі ... ... алушы опционы және сатушы опционы.
Біріншісі – сатып алу шарты, онда опционның өзі сатып алынады. ... ... ... ол ... қағазбен бірге сатылады. Айта ... ... ... шарт тек қор ... ... ... болса, қазіргі
кезде ондай шарт кез – келген тауарға жасалады.
Бағалы қағаздардың тағы бір түрі – ... ... ... ... Ол ... ... ... қағаздарына сатушының сатып
алушыға ... ... ... ... ... ... қолындағы
варрантты белгілі-бір уақыт аралығында тұрақты бағамен онда белгіленген жай
акциялар санына айырбастауға құқы бар.
Варрант - ұзақ ... ... ... ... оны ... және ... ... қоса шығарады. Бұл, бір
жағынан, бағалы қағаздарды алғашқы орналастырғанда ... ... ... ... ... ... ... Варранттың опционнан
айырмашылығы – егер опционды эмитент те және бағалы қағаздар портфелін
иемденуші де ... ал ... тек ... міндеттемесінің эмитенті ғана
шығарады.
Варрант корпорацияның басқа бағалы қағаздармен қоса ... ... ... өз ... айналымға түседі. Ол туралы компанияның
жарғысында көрсетілген болуы ... ... ... ... ... сатылу бағасы варрант бағасына кемиді. Екінші ... ... ... ... курсына ие болады. Варранттың жаңа бағалы қағазға
айырбасталу бағасы ... ... ... ... [2]
Сонымен, корпоративтік бағалы қағаздар портфелі жоғарыда ... ... ... ... Ал ... ... ... білдіреді.
ІІ. Бағалы қағаздар нарығындағы корпоративті бағалы қағаздар
операцияларЫН ТАЛДАУ
2.1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қаласының өңірлік қаржы орталығының ... саны 50 ... ... ... қаласының өңірлік қаржы
орталығының арнайы сауда алаңының (әрі қарай – АӨҚО АСА) ресми тізімінде 30
эмитент (18 ... ... және 22 - ... ... АӨҚО ... ... қағаздар эмиссиясының жалпы саны 81 құрайды, оның
ішінде 26 акцияға, 56 – ... ... ... ... ... капиталға айналдырылуы 15,4 млрд. АҚШ долларын құрайды, оның акция
үлесіне 11,6 ... АҚШ ... ... үлесіне – 3,7 млрд. АҚШ доллары
келеді. АСА келісім көлемі сауданың басталуынан 616,58 ... АҚШ ... 5. ... ... ... қаржы орталығының айналымындағы
бағалы қағаздар үлесі
Дерек көзі: ҚР Қаржы Министірлігінің есебі негізінде автормен ... 6. ... ... ... қаржы орталығының айналымындағы
бағалы қағаздар үлесі (млрд. АҚШ доллары)
Дерек көзі: ҚР Қаржы Министірлігінің ... ... ... ... қатар, мүдделі мемлекеттік органдармен келісіліп және Агенттік
Төрағасының «Қаржы құралдарының Алматы ... ... ... ... ... алаңына ену үшін аудиторлық ұйымдарға біліктілік талаптарын
бекіту туралы» (Қазақстан ... ... ... мемлекеттік
тіркеу үшін жіберілді), «Заңды тұлғаларды – Алматы қаласының өңірлік қаржы
орталығының қатысушыларын мемлекеттік тіркеу ... ... ... мен ... ... ... «Алматы қаласының өңірлік қаржы
орталығының қатысушысы ретінде ... ... ... ... ... туралы» бұйрығы бекітілді.
Есепті кезең ішінде «Pre-IPO ... құру ... ... Аталған Қор «Kazyna Capital Management» қоры базасында
шағын және орта ... ... 10% ... акцияларын сатып алып,
бағалы қағаздар нарығына шығуға дайындау мақсатында құрылды.
Шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... тәртібін көздейтін жаңа Листингтік ережелерді
дайындау аяқталды. АӨҚО АСА ... ... ... ... ... ... негізде білім беру- ақпарат семинарлары
өткізіледі.
Мемлекеттік қызметкерлерді оқыту мақсатында «Алматы қаласының ... ... ... ... және даму ... атты тақырыбында
жергілікті және аумақтық мемлекеттік ... ... ... ... ... жылдың наурызында Агенттік «Қаржы барометрі» атты айдармен
жалпыұлттық ... ... ... жоба ... онда
Қазақстандағы қор нарығының жағдайының Қазақстан қор ... ... ... ... ... ағымдағы кезеңінің ... ... ... аудиториясымен жеңіл қабылдану үшін ұғынықты
түсініктермен жазылған.
Қазіргі таңда Агенттік бағалы ... ... ... халықты ақпараттандыруға, бағалы 2008 жылдың 1 наурызында бағалы
қағаздар нарығындағы өзгерістермен және жалпы отандық қор ... ... екі ... бағдарламаны шығару жұмысы жүргізілуде.
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығында шетелдік инвесторлардың төмен
белсенділігі сақталуда. Облигациялар акционерлік ... ... ... ... ... төмен акциялардан басым тұр. Бағалы
қағаздардың бастапқы айналысы нашар ... ... ... құралдарының
нарығы мүлде дамымаған күйінде қалды. Шетелдік инвесторлардың белсендігі
төмендеді. Бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... 2007 жылы ... инфрақұрылымының
өзгеруі Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы қызметінің ... АӨҚО ... - ... мен ... ... өсуі
байқалады, инвестициялық компаниялар жəне инвестициялық ... саны ... ... жасаған мəмілелер саны ұлғайып, 2007
жылғы жағдай бойынша осы көрсеткіш 54% жетті. Банктер үлесі 32% болды, ... ... 2006 ... ... 10% төмендеп, 7% ... ... ... ... ... ... саны
Дерек көзі: KASE Қазақстандық қор биржасы
Мəмілелердің негізгі көлемін - 63% банктер ... ... ... 23%, ал ... ... – 11% ... ... ж ... ... ... жасаған мəмілелер көлемі
Дерек көзі: KASE Қазақстандық қор биржасы
Биржаның Қазақстанның қор ... ... ролі ... ... ... қағаздарды шығару саны өсуде, акциялар мен облигациялар
эмитенттерінің саны ұлғаю үстінде (9- сурет). 2006 ... ... ... саны 1,5 есе ... ал «А» листингін жəне «В» листингін шығару
саны 1,3 жəне 1,5 есе ұлғайды, 2007 ... 1 ... ... ... 246
жəне 71 болды. Бұл ретте ресми ... ... ... ... "А"
санаты бойынша 19,7% азайды, "В" санаты бойынша 22,3% ұлғайды. Барлық
шығарылған ... ... ... үлесін «А» листингінің облигациялары
- 63%, ең аз ... «В» ... ... - 8% ... 2004ж 2005ж 2006ж ... сурет. KASE сауда-саттыққа жіберілген бағалы қағаздар
Дерек көзі: KASE Қазақстандық қор биржасы
2003ж 2004ж 2005ж 2006ж ... - ... ... акциялар шығарылымы бар акционерлік
қоғамдардың (АҚ) саны
Дерек көзі: KASE Қазақстандық қор биржасы
Акциялар ... 30% ... бұл ... ... ... ... шығарғанының 4% құрайды. 2007 жылы бойынша қолданылып
жүрген акциялар шығарылымның жалпы саны 2 325 ... бұл ... ... шығарылымы бар акционерлік қоғамдардың саны - 2 290 (Сурет 11).
облигациялар ... ... ... 2005ж 2006ж ... Сурет. Жасалған мəмілелердің көлемі бойынша бағалы қағаздардың салалық
құрылымы, %-бен
Дерек көзі: KASE ... қор ... ... ... ... 2005ж 2006ж ... ... Жасалған мəмілелердің көлемі бойынша бағалы қағаздардың
салалық ... ... ... KASE ... қор биржасы
Қалыптасқан жағдай Қазақстан экономикасының түрлі субъектілерінің
(акционерлік қоғамдар не қор биржасына орналастыруға мүдделі емес не ... ... ... бұл қор ... талаптарының бірі болып
табылады, не АҚ ... қор ... ... артық санайды)
қызметіне ықпал ететін субъективті факторлар ... сол ... ... ... ... ... ... түсіндірілуі мүмкін. «А» санатындағы
ресми тізімдердегі бағалы қағаздардың елеулі бөлігі - екінші ... ... ... атап ... ... қор ... ... мəмілелер көлемі бойынша БҚН
салалық құрылымында ... 12) ... ... ... да ... бойынша да басым рольді қаржы секторы алатындығын көрсетеді, бұл БҚН
дамытуда ... ... ... ... Акциялар нарығы
айналымының өсуі 2007 жылғы нəтижелер бойынша 2006 ... ... 25,9% ... ал ... ... облигациялар нарығының өсуі
6,3% болды. Облигациялар нарығы бойынша айналым құрылымы 2007 жылы əлуеттік
қол жетімді корпоративтік ... ... ... жəне ... ... ... ... жəне теңгеге деноминирленген индекстелмеген
қағаздардан қалыптастырылды. Ұйымдастыру нарығындағы ... ... ... ... ... ... аз болған кезде
қайталама бағалы қағаздар нарығын дамытудың оң динамикасымен ... ... ... ... бойынша жасалған мəмілелер көлемі 2006
жылмен салыстырғанда 57,3% жəне РЕПО операциялары бойынша 47,5% ... 2007 жылы ... ... ... ... ... ... жасалған жоқ. Облигациялар нарығында да осыған ... ... ... 2007 жылы РЕПО операциялары бойынша мəмілелер көлемінің
үлесі 77%, қайталама нарықтағы операциялар ... ... – 21,5% ... фьючерспен операцияларға үлес 1,41% тиесілі. 2007 жылы мемлекеттік емес
бағалы қағаздармен мəмілелер ... 19,3% ... ... кезең ішінде
ұйымдасқан нарықтағы мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша биржалық ... РЕПО ... ... - 46,2% жəне ... ... - 58,2% ұлғаюына байлансты 40,9% ұлғайды (1-кесте).
1-кесте
KASE-дегі мемлекеттік бағалы қағаздармен мəмілелер көлемі (млн. ... |2005ж |2006ж |2007ж ... ... | | | ... ... |1754640 |4227032 |5956126 ... | | | ... |17812 |25456 |40282 ... ... |1623701 |3849637 |5626627 ... ... KASE ... қор ... бағалы қағаздармен мəмілелердің жалпы көлемінде РЕПО
мəмілелерінің үлесіне 94,46% тиесілі. 2007 жылы РЕПО ... бір ... ... ... қатысушыларының қысқа мерзімді теңгелік
өтімділігін қолдауға ... ... ... ... ... табылатын
бірнеше функцияларды орындағандықтан операциялар көлемі бойынша ... ... ... ... ... ...... Банктің
уақытша бос қаражатын инвестициялау жəне ақша агрегаттарын басқару ... ... ... ... негізгі көрсеткіштерінің бірі қор биржасы
жай-күйінің KASE Shares, KASE BY индикаторлары болып табылады.
KASE_Shares – акциялар ... KASE ашық ... KASE ... "А" ... акциялары бойынша тіркелген неғұрлым жақсы ... ... ... индексі;
KASE_BY – корпоративтік облигациялар ... ... ... немесе маркет-мейкерлердің арасындағы баға белгілеулердің орта
мəндері бойынша есептелген KASE ресми тізімінің "А" ... ... ... алынған (капиталдандыру арқылы) ... ... ... ... ... ... 2007-2тоқ. 2007-3тоқ.
2007-4тоқ
13 -сурет.Бағалы қағаздар нарығы жай-күйінің көрсеткіштері
Дерек көзі: KASE Қазақстандық қор биржасы
Тұтастай алғанда республиканың қор ... ... ... ... ... ... 2007ж. 8 811 709 млн. теңгеге
дейін өсіп (Сурет 13), ЖІӨ-нің 73%-ын ... 2006 ... ... бойынша
осындай көрсеткіш 57% болған еді. Осылайша, ұйымдастырылған қор биржасының
едəуір өскені, сондай-ақ қазақстандық бағалы ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың 3-ші жəне 4-ші
тоқсандарының көрсеткіштерін салыстырған ... ... ... ... ... ... де ... кезеңдермен
салыстырғанда едəуір жақсарды, бірақ 2007 жылғы 4-тоқсанның ... ... ... салыстырғанда көрсеткіш ... ... жəне ... индексінің төмендеуі негізінен халықаралық
қаржы нарықтарындағы күйзелістер жəне қысқа ... ... ... ... ... ... ... акциялары бағаларының
2007 жылғы 4 тоқсандағы теріс динамикасына ... ... ... – рейтингі жоғары корпоративтік облигациялардың
орташа кірістілігінің рейтингі төмен корпоративтік облигациялардың орташа
кірістілігіне ... ... ... өсуі ... ... ... білдіреді жəне керісінше.
CDS - кредиттік қорғауды сатушының белгілі бір кредиттік оқиға
басталған ... ... ... ... ... ... ... эмитенттің
облигацияларын олардың номиналдық құны бойынша сатып алуға міндеттенуін
білдіретін келісім-шарт. Оның орнына, CDS ... ... ... негізде
сыйлықақы төлейді. Сыйлықақының мөлшері хеджирленетін эмитенттің кредиттік
тəуекелінің деңгейіне байланысты.
Қазақстан банктерін кредиттік қорғаудың (CDS premium) құны
Халықаралық нарықтың ... қор ... ... етуі ... ... ... ... АҚШ-тағы subprime ипокалық
кредиттері нарығындағы түйінді проблемаларға байланысты, инвесторлар өз
позицияларын ... ... жəне ... ... ... ... азырақ активтерге құйыла бастады. Əлемдік қаржы нарықтарының
құбылмалылығы, дамыған елдердің шын ... ... ... ... деген бағаның өсуі жəне ... ... ... ... баға белгілеулердің құлдырауы, корпоративтік бағалы қағаздар бойынша
спрэдтердің кеңеюі сияқты осы факторлар ... ... ... тапты. Шетелдік инвесторлардың Қазақстанның қор биржасына қатысуы
айтарлықтай болып отырған жоқ. Қазақстанның ... ... ... ... шын ... айналыста болмай отыр.
Нарықтың осы сегментінің өтімділігі 2007 жылғы жағдай бойынша шын
мəнісінде ... тең ... ... ... ... ... кеңеюі, атап айтқанда, қазақстандық банктерге кредиттік
қорғауды сатып алу (Credit Default Swap - CDS) ... ... ... ... акциялары бағасының халықаралық қаржы
нарығында айтарлықтай ... ... ... ... ... жəне Центркредит Банкі акцияларының бағасы келтірілді.
Дағдарыстың басынан бері ... ... ... Альянс
Банктің акциялары шамамен 45%, Центркредит Банкінің акциялары 34%-ға ... ... ... ... ... ... ... бұруы
Қазақстандық банктер үшін сырттан қарыз алу құнының айтарлықтай ұлғаюына
ықпал етті. Спрэдтердің ... ... ... ... жəне ... ... кірістілігінің айырмасы) кірістіліктің ұлғаюына, демек,
қазақстандық корпоративтік облигациялар бойынша бағаның төмендеуіне əкелді.
Мəселен, кірістілік ... ... жыл ... бері Қазкоммерцбанк
облигациялары бойынша 4%, ТұранƏлем Банкі облигациялары бойынша ... ... ... ... 4%, ... Банк ... 6.7%, Халық Банкі облигациялары ... 1% ... ... ірі қазақстандық банктер болып табылатын кейбір бағалы қағаздар
бойынша жыл басындағы жəне қазіргі ... ... ... ... ... облигациялар бойынша кірістілігі
| |2006 ж |2007ж ... |6,9 % |10,8% ... ... |7,6% |11% ... ... |6,7% |10,8% ... Банк |7,9% |14,6% ... ... |6,04% |6,95% ... ... KASE Қазақстандық қор биржасы
Тиісінше сыртқы экономикалық факторлар, оның ... жыл ... қор ... ... ... болуы банк секторының ішкі
қаржы нарығындағы акцияларының ... ... ... Тұтастай алғанда,
банк жүйесі бойынша 2006–2007жж. аралығындағы кезеңде банк акцияларының
орташа алынған ... ... 148% ... ... ... ... ... рыногының институционалды
инфрақұрылымы
Қазақстандық эмитенттердің акциялары ... ... ... ... нарығы тиімді болып табылмайды. Өтімділіктің
жоқтығы ... тар ... және ... ... ... ... еместігімен түсіндіріледі. Осы себептерге байланысты
ірі институционалды инвесторлар Қазақстанда Қор Биржасының "А" ... ... ... ... де, қазақстандық эмитенттер ... ... ... ... үшін ... банк ... ... оларға үлкен көлемде акцияны мүліктенуге мүмкіндік
бермейді. Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... институционалдық құрылымында қаралып отырған кезеңде
өзгерістер байқалған жоқ. Республиканың қаржы ... ... ... секторы болып қала береді. Өткен жылдардағы ... ... ... банктерге шоғырландырылған. Қаржы нарығының жиынтық активтеріндегі
банк ... жеке үлес ... өсу ... бұл ... ... ... ... кредиттік белсенділігіне байланысты болды. ... 2006 - 2007 ... ... ... үшін ... емес ... ... зейнетақы қорларының активтерінің үлес салмағының
төмендеуі жəне сақтандыру секторының тұрақты үлесі кезінде бағалы ... ... ... ... ... ... (14-сурет). Бұл
ретте қаржы секторының институционалдық инфрақұрылымы тұрақты болып қалып
отыр.
14- сурет. Қаржы секторы активтерінің ... ... ... ... ... ... көзі: Қазақстан Республикасы Ұлттық банк ресми ... ... ... секторы активтерінің институционалдық құрылымы (%-бен)
2007 жылғы жағдай бойынша
Дерек ... ... ... ... банк ресми сайты
Банк секторының қаржы нарығының басқа сегменттеріне ықпал ету дəрежесі
оның корпоративтік облигациялар нарығына ... ... ... ... ... ... ... емес облигацияларды шығарудың жалпы
санының 40% (Сурет 15) екінші деңгейдегі банктер жүзеге асырған.
16- сурет. ҚР корпоративтік облигациялары ... ... ... 2007 ... ... ... ... Ұлттық банк ресми сайты
Айналыстағы корпоративтік облигациялардың тұрақты түрде ... ... ... ... ... ... емес ұйымдардың жəне
басқа инвесторлардың портфелінде ... Бұл ... ...... ұстаушылардың үлес салмағы Қазақстан
Республикасының аумағында шығарылған облигациялардың жалпы ... ... ... банк ... ... ... ... барлық басқа
сегменттерінің тұрақтылығына теріс ықпал ... Бұл ... ... ... ... ... ... болып табылатындығы немесе
банктік конгломераттар құрамына кіретіндігі барлық қаржы секторының ... ... ... ... акциялары үлкен өтімділікпен
сипатталмайды, демек акция нарығы тиімді болып ... ... ... тар ... және ... ... ... айқын еместігімен түсіндіріледі. Осы себептерге байланысты
ірі институционалды инвесторлар Қазақстанда Қор Биржасының "А" категориялы
ресми сауда ... ... де, ... ... ... ... коммерциялық банктер үшін Ұлттық банк белгілейтін
пруденциалды нормативтер оларға үлкен көлемде акцияны мүліктенуге ... ... ... ... портфелінде акция елеусіз
үлес алады.
Бұрыннан белгілі корпоративті нарықтың дамуының басталуы қазақстандық
компания инвесторлары үшін ірі және ... ... ... ... бөлігін ұйымдастырған қор нарығына шығаруды қарастыратын "көгілдір
фишка" (мемлекеттік емес бағалы ... ... үшін ... ... негізгі мөлшерлеме жасалды) бағдарламасын тәжірібеде
жүзеге асыру әлемдік қаржы дағдарысының басталу уақытына ... ... ... ... – бұл ... қор ... ... сақтайтын ірі акционерлік қоғам акцияларын шығару бойынша "Бағалы
қағаздармен биржалық сауданы жетілдіру бойынша шаралар ... ... ... № 1538 ... ... іс-шаралар жиынтығының
шартты аты. Берілген жиынтық өзінін енгізіледі:
1) банктерді, қор нарығы арқылы сатылуға тән мемлекеттік акция пакетін
қоса есептегенде, ... және ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамның шоттар жоспарын жаңа ... ... ... ... ... ... ... қызметіне толық масштабты аудит жүргізу;
4) қор биржасында акционерлік қоғам акцияларының листингі;
5) қор биржасы арқылы акционерлік қоғам акциясын сату.
Бұдан басқа "көгілдір ... ... ...... ету ретінде өзіне қор биржасының үлгісін таңдау бойынша тендер
жүргізу мен депозитарлық – есептік жүйені құру ... ... да ... ... ... қор ... ... ... ... проблеманың бірі – бұл қаржы ... ... ... ... ... ... зейнет ақы қоры үшін бұл мәселе ... ... ... ... болу себебінің алғы шарттары;
- Институционалды инвесторлардың өте ... Ішкі ... ... ... эмитенттер нарығының
дамуының жайбасарлығы ... ... ... ішкі және ... ... ... бағалы
қағаздар табыстылығының төмендеу ... ... ... нарығының дамымағандығы;
- Туынды бағалы ... ... ... ... ... шешу және ... алу ... Республикасының Президенті Н.А. Назарбаевпен Қазақстан
қаржыгерлерінгің Конгресінде ... ... ... ... ... ақы орта мерзім аралығында, бағдарламада айтылған
шараларды іске ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар
кіргізілді:
- ұжымдық формада ... ... ... және ... ... мақсатында инвестициялық және венчурлік
құралдарды құруда өз ... ... ... ... бойынша заң ... ... ... қатар, жаңа қарыздық
инструменттермен инвесторлардың ... ... ... ... ... шығару механизімін жетілдіру;
- Қазақстан қор ... "А" және "Б" ... ... сай құрастыру, яғни сыныпталуды енгізу
іс шараларын жүргізу, осыған орай эмитенттің ... ... ... ... зейнет ақы активтерін
орналастыру ... ... ... ... "А" ... ... тізіміне
енгізілген компаниялардың акциясына ... ... ... ... жағдайын қарастыру. Осыған орай
"көгілдір фишкаларды" нарыққа ... ... ... ... тек қана ... ... ... ... ... ... ... институционалды
инфрақұрылымының 2007 жылғы жай-күйі жалпы тұрақты болды. Сонымен қатар
мынаны атап айту керек, Алматы ... ... ... ... ... АӨҚО ...... мен дилерлердің санының өсуі байқалып
отыр.
3-кесте
АӨҚО қатысушы – брокерлер мен дилерлердің 2006-2007жж. саны
| |2006ж |2007ж ... ... ... ... |69 |106 ... |24 |-24 ... ... |21 |23 ... емес ... |44 |63 ... 1-санаттағысы |35 |54 ... ... |1 |19 ... ... |1 |19 ... |16 |17 ... |9 |10 ... ... ... инвестициялық |13 |11 ... | | ... ... ... |37 |61 ... ... |- |4 ... |2 |2 ... |2 |3 ... ... ... |1 |1 ... | | ... ... ҚР каржылық бақылау агенттігінің мәліметтері
2007 жылы номиналды ұстаушы ретінде ... ... ... ... жəне ... қызметті жүзеге асыруға 19 лицензия
берілді ("Тор Инвест" АҚ, "Asia Broker Services" АҚ, "Алиби ... ... АҚ, ... АҚ, «Seven Rivers Capital» АҚ,
"Верный Капитал" АҚ, «АЛМЭКС» Эссет Менеджмент" АҚ, "VOSTOK CAPITAL" ... ... Group" АҚ, «ИФГ ... АҚ, ... ... ... АҚ, " «Əлем» инвестициялық компаниясы" АҚ, «Unicorn IFC»
АҚ, «Delta Bank» АҚ, «MAG Finance» АҚ, «Альфа ... ... ... ... ... ... ... қатар қаңтар-желтоқсан аралығындағы кезеңде ... ... ... ... ... ... жөніндегі уəкілетті мемлекеттік
орган тіркеген номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу
құқығы бар ... ... ... рыногындағы брокерлік жəне дилерлік
қызметті жүзеге асыруға 1+ лицензия берілді.
Агенттік есепті ... ... ... «Gold ... Group» ... ... ... ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығы бар
бағалы қағаздар рыногындағы брокерлік жəне ... ... ... ... лицензияның қолданылуын уақытша тоқтатты жəне «Алматы Инвестмент
Менеджмент» АҚ-на номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын ... бар ... ... ... ... жəне ... қызметті
жүзеге асыруға берілген лицензияның қолданылуын қалпына келтірді.
2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... ұстаушылар
тізілімін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдар саны 17 ... ... ... уəкілетті органның кастодиандық қызметті жүзеге асыруға
лицензиясын иеленген банктердің жалпы саны ... жоқ жəне 10 ... ... 1 ... жағдай бойынша 11 ұйым жинақтаушы зейнетақы
қорларының зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... ... активтерін дербес басқару жөніндегі лицензиялары
бар 6 жинақтаушы зейнетақы қоры бар ... ЖЗҚ» АҚ, ... ... ... ... Халық Банкі» АҚ еншілес ұйымы),«ТұранƏлем Банкі» АҚ БТА
Қазақстан» ЖЗҚ» еншілес ... АҚ, ... ЖЗҚ» АҚ ... ... ... ... ... "Қазақмыс ЖЗҚ" АҚ жəне «Отан"ЖЗҚ» АҚ).
2.3. Қазақстан Республикасындағы корпоративті бағалы қағаздар портфелінің
құрамы мен құрылымына талдау
2007 ... ... ... ... ... басқару
жөніндегі қызметті жүзеге асыруға 6 лицензия берілді («MAG Finance» АҚ,
«Альфа Траст» ... ... АҚ, «REAL ASSET ... ... Компании «ЦентрИнвест»АҚ, «VOSTOK CAPITAL» АҚ, «Евразия
Капитал» АҚ («Еуразиялық банк» АҚ-ның ЕҰ)).
2008 ... 1 ... ... ... ... ... ұйымдардың жалпы саны 61 болды. Трансфер – ... ... ... лицензия алған 3 ұйым болды: «Казпочта» АҚ жəне ... АҚ жəне «ДОС ... ... жылы ... акциялар шығарылымы жəне шығарылымдарды жою
| ... ... ... |310 ... және ... қорытындысы туралы есеп|363 ... | ... ... |218 ... ... ҚР каржылық бақылау агенттігінің мәліметтері
2007 жылы ҚР-ғы 310 ... ... ... ... ... -218 ... Осы жылы ... және орналастыру қорытындысы туралы
363 есеп бекітілді
5 -кесте
ҚР-ғы ... ... ... бар акционерлік қоғамдар
| |2007 ж |2007 ж |2007 ж |2007 ж |2008 ж |
| |1 ... |2 ... |3 ... |4 ... |1 ... ... ... |2308 |2299 |2306 |2325 |2319 ... | | | | | ... ... |2168 |2166 |2180 |2290 |2200 ... | | | | | ... ... ҚР каржылық бақылау агенттігінің мәліметтері
Нəтижесінде қолданыстағы акциялар шығарылымының жалпы саны 2008 жылғы
1 қаңтарда 2 319, қолданыстағы акциялар шығарылымы бар ... ... - 2 200 ұйым ... кесте
Тіркелген мемлекеттік емес облигациялар шығарылымы
| |2007 ж |2007 ж |2007 ж |2007 ж |2007 ж |
| |1 ... |2 ... |3 ... |4 ... |жиыны |
|Шығарылымдар саны |26 |21 |12 |12 |71 ... ... |142050 |153400 |63638,5 |50230 ... ... көзі: ҚР каржылық бақылау агенттігінің мәліметтері
Агенттік 2007 жылы ... ... 409 318,5 млн. ... ... емес 71 ... шығарылымын тіркеді.
7-кесте
Тіркелген мемлекеттік емес облигациялардың қолданыстағы шығарылымы
| |2007 ж |2007 ж |2007 ж |2007 ж |2008 ж |
| |1 ... |1 ... |1 ... |1 ... |1 ... |
|Шығарылымдар саны |233 |252 |267 |277 |286 ... ... |1094473 |1200298 |1336356 |1392278 |1429247 ... ... ҚР каржылық бақылау агенттігінің мәліметтері
2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ... ... ... саны 286 жиынтық номиналды құнмен 1 439 ... ... ... оның 202 шығарылымы "А" санаты бойынша жəне 28 шығарылымы
"В" санаты бойынша KASE ресми тізіміне енгізілген.
• - ... ... млн ... ... саны
17-сурет Қолданыстағы облигациялар шығарылымының саны мен ... ... ... ҚР ... ... ... мәліметтері
2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ... ... ... ... ... ... ... алды:
− зейнетақы активтері есебінен сатып алынған облигациялар– 24,79%;
− екінші деңгейдегі банктер сатып алған облигациялар – 8,27%;
... ... ... ... активтері есебінен
сатып алынған облигациялар– 4,50%;
− сақтандыру (қайта ... ... ... ... облигациялар –4,12%;
− өзге қаржы ұйымдары сатып алған ... ... өзге ... – 52,20%.
Айналыстағы корпоративті облигациялардың тұрақты өсуіне ... ... ... жартысынан астамы қаржылық емес ұйымдардың жəне басқа
да инвесторлардың портфелінде болып отыр. ... ... ... ... ... ... шығарылған облигацияларының жалпы көлеміндегі үлес салмағы ... ... ... туралы деректер
| |2006ж |2007ж ... ... |41 |64 ... және ... ... ... |47 |122 ... ... | | ... ... |86 |183 ... ... ҚР ... ... ... ... ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша бағалы қағаздар рыногында 146
-жабық, 19–ашық жəне 18 – ... ... ... 183 ... пай ... ... 2007 ... 1 қаңтардан басталған кезең ішінде ПИҚ- ның саны
97-ге өсті. 2007 жылы 33 пай ... ... ... ... ... қорытындысы туралы 122 есеп бекітілді.
Бағалы қағаздар биржалық рыногының негізгі көрсеткіштері Қазақстандағы
қор рыногының жай-күйінің негізгі индикаторы болып, бұрынғыша – KASE ... ... ... ... ... ... Есепті кезеңде бағалы
қағаздары KASE сауда-саттығына жіберілген қазақстандық ... ... ... тұрақты болып қалды. Сонымен қатар айналысқа жіберілген
бағалы ... ... ... үлес салмағы " 77,19%-бен А"
санатының шығарылымына тиеді, бұл ретте "В" ... ... ... ... үлесі 22,81% болады.
Сонымен бірге А" санаты бойынша ресми тізімдердегі бағалы қағаздардың
қомақты ... ... ... ... ... тиеді. 2008 жылғы 1
қаңтардағы жағдай ... " А" ... ... KASE ... тізіміне
енгізілген 202 корпоративті ... ... жəне 45 ... ... тиісінше "В" санаты бойынша– 28 жəне 45 шығарылым
болды.
9-кесте
KASE-гі сауда-саттыққа жіберілген бағалы қағаздар
| |2007 ж 1 ... |2008 ж. 1 ... ... «А» |229 |92 |247 |93 ... «В» |66 |55 |73 |67 ... |296 |147 |320 |160 ... ... ҚР ... ... агенттігінің мәліметтері
2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша "А" жəне "В" санаты бойынша ресми
тізімге ... ... емес ... қағаздар бойынша рынокты жалпы
капиталдандыру 8 005 664 млн. теңге жəне тиісінше 258 732 ... ... ... ... ... қор ... ... 9,23%-ға
өсті, акциялар бойынша 9,93%-ға кеміді.
10-кесте
KASE-гі мемлекеттік бағалы қағаздармен мəміле көлемінің өзгеру динамикасы
| |2007 ж 1 ... |2008 ж. 1 ... |
| ... ... ... |Облигациялар ... ... |6849486 |1601980 |6265057 |1740607 ... ... |340162 |35392 |210772 |47960 ... |7189658 |1637372 |6475829 |1788567 ... |8827020 |8264396 ... ... ҚР ... ... ... мәліметтері
18-сурет KASE бойынша жалпы капиталдандыру ЖІӨ-ге*
* ЖІӨ-ге* 2007ж ҚР-ның Статистика Агентттігінің 2007 ж ... ... (13 ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздармен мəміле көлемі (млн. ... ... ... ... ... ... 54,19% пайызы болатын 8 264
396 млн. теңге болды. 2007 жылғы 1 қаңтардағы осыған ұқсас көрсеткіш 87,06%
болды. Сөйтіп, ... ... ... қор ... капиталдандыруда кему,
сондай-ақ қор рыногын капиталдандырудың ЖІӨ-ге қатыстылығының төмендеуі
байқалып отыр.
2007 жылы мемлекеттік емес ... ... ... ... ... өсті. Сонымен қатар ресми тізімге енгізілген мəмілелер көлемі "А" санаты
бойынша 89,23%-ға жəне ... ... ... өсіп ... ... емес ... ... секторы бойынша 42,10%-ға
төмендеді.
2007 жылы мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... ... "А" санаты бойынша ресми тізімге енгізілген мəмілелер
көлемі 14,74%-ға, "В" санаты бойынша ... ... ... емес
бағалы қағаздар" секторы бойынша 55%-ға кеміді.
ІІІ. ... ... ... ... ... оны ... жолдары
3.1. Қазақстанда корпоративті бағалы ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының әлсіз дамуының
бірнеше себептері бар. Оның ... бірі - ... ... ... ... ... және жаппай
немесе жеке жекешелендірудің арасындағы нақты байланыстың сәйкессіздігі, ал
екінші жағынан ... ... ... ... 3 ... ... өркендеуде деп күтілуде:
1. «Көгілдір фишка» нарығы А ... ... ... және ... ... ... ... қор
биржасында сатылатын компания үшін.
2. В листингі ... ... және ... ... сауда
жүйесінің шеңберінде қор биржасында сатылатын компаниялар үшін екінші
эшелондағы бағалы қағаздар нарығы.
3. Листингтен өтпеген компаниялар үшін ұйымдастырылған котировкалық жүйе.
Бірінші ... ... А ... ... ... талаптар тән:
компания құрылғанына 3 жыл мерзімі болуы керек, ... беру ... ... ... саны ... ... ... керек, соңғы жылдары үшін
қаржылық есеп беруінің аудиторлық қорытындысы болуы керек және 1000000
доллардан ... ... ... керек. В листингі: соңғы ... ... есеп ... ... қорытындысы болуы керек./19/
Жоғарыда айтылған шаралардың барлығы, яғни корпоративті ... ... ... ... ... – құқықты дамыту,
қор биржасы арқылы мемлекеттік ірі ... ... ... жекешелендіру қорларын жабық түрдегі инвестициялық ауыстыруы
жекешелендіруде неғұрлым ашықтыққа әкеледі және ... ... ... ... жылдамдатады.
Қаржы министрлігі және Ұлттық Банктің көмегімен өте жақсы дамып келе
жатқан және ... ... ... жүрген МЕККАМ нарығынан
ерекше корпоративті бағалы қағаздар нарығы бірнеше жыл ... ... тұр. ... оның ... базасы, нарықты реттеушілері (Қазақстан
Республикасының қаржы нарығымен ... ... ... ... ... ... ... қызметке лицензиялары
бар 51 ұйымы бар және 1 қор биржасы, жүздеген ... ірі ... ... ... ... ... ... туралы айтуға болады, бірақ іс
жүзінде капиталдың қандай болса да нарығында оның ... ... – бұл ... ... ... бір ... ... тарту
мүмкіндігі және белгілі бір тәуекелдік ... ... ... ... табу ... Осы схема қызмет ету үшін ... ... ... ... керек. Оларға реттейтін органның
нормативті актілер кешені, қор ... ... мен ...... жүйені құру принциптері және әдетте өзін өзі реттейтін
органдарға біріккен осы нарықта делдалдармен құрылатын стандарттар. /23/
Сонымен қатар, ... ... өз ... негіздей алу үшін
сапалы және сенімді ақпараттық ұсынылуын ... ету ... ... рөл ... ... ... – Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... ... агенттігіне.
Екінші жағынан, елдің басқармасы жекешелендіруді жүргізу және оның қор
нарығымен ... ... ... қор ... дамуының заңдылық
базамен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... мен ... ... жүргізу бойынша, ұзақ
мерзімді жинақтарды ынталандыру ұлттық ... ... пен ... ... өз ... ... жұмылдыру керек.
Бұл міндеттерді Қазақстан Республикасының қаржы нарығымен ... ... және ... ... Агенттігі қызметінен тыс,
бірақ олардың ... қор ... ... ... ... ... де, біріншіден, инвесторлар жағынан ... ... ... қажет. Екіншіден, инвесторларға ... ... ... ... ету ... қор нарығының ... ... ... ... – бұл инвесторлар үшін маңызы бар елдің ең ірі
және потенциялы мықты ... осы ... ... Олардың бір
бөлігі толығымен немесе бөлігімен ... тағы бір ... ... ... ал тағы бір ... мемлекеттің меншігінде қалады. Егер
осы тәсілін өзгертпей және осындай кәсіпорындардың акцияларының ... қор ... ... болсақ (бұл туралы Өкіметтің
шешімдері қабылданған) бұл ... өте баяу ... дами ... ... үшін ... және ... ... мүмкін емес.
Елдің экономикасының негізін құрайтын кәсіпорындар (мұнай, газ, тау –
металлург кешені, байланыс, электроэнергетика мен банктер) Қазақстанның ... ... ... ... ... (blue chips) ... ... фишкалар бойынша әр елдің экономикасының негізгі көрсеткіштерінің бірі
болып ... қор ... ... осы ... бойынша төменде көрсетілген шараларының жиынтығын
өткізіп корпоративті бағалы қағаздар ... ... ... Таяу ... бағалы қағаздар нарығы стратегиялық инвесторларды ... шеше ... ... өкіметтің осы бағыттағы тырысулары
жалғастырылуы қажет.
Үйлесімді тізбектегі барлық кәсіпорындар өз ... ... ... ... үшін және ... ... аудитті
жүргізу үшін халықаралық аудиторлық фирмалар арасында тендер жүргізу керек.
Бұл потенциялды инвесторлар әр ... ... мен ... ... ... пен ... көре алу үшін ... Сонымен қатар,
барлық кәсіпорындарды бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарға аудару
бойынша жұмысты ... ... ... осы ... ... пакеттерін қор биржаның бірінші алаңына кезектесіп шығарудың
графигі дайындалынады.
Капитализация деңгейіне ... ... ... ... ... ... қаржы ұйымдарын реттеу ... ... ... ... брокерлер және дилерлермен
орындалуын ... және де ... ... ерекше болып шаруашылық
белсенділігінің басқа түрлерімен ... ... үшін ... керек.
Брокер – дилерлік қызметпен айналысуға маманданған куәлігін алуға жеке
тұлғаларға ... ... ... ... ...... ... өзімен - өзі реттелетін ұйымға қайта құрылу жөнінде
шаралардың ... ... ... Яғни ол ... қатысушылардың
квалификациясын арттыру және оқытуын ұйымдастыра алатын, қор нарығы туралы
ақпаратты тарата алатын, ... ... пен ... ... ... ... ... болу үшін қажет.
Мәжілістен өткізген бағалы қағаздар нарығы туралы заңдар пакетін
қабылдау және оның негізінде ... ... ... ... ... пен Серіктестіктер туралы заңдарға өзгерістер еңгізу, соның ішінде
мүмкін «халықтық ... ... ... ... Бұл ... биржада айналады (яғни ол биржадағы листинг процедурадан және
аудиттен өтіп жай акционерлік қоғамнан гөрі ... және ... ... ... ... ұйымдық схемаларының дамуының келесі этаптарында
өзара ... ... ... ... қажет.
Бұл капиталдың көмегімен қайта ... ... ... шыға ... үшінші деңгейлі кәсіпорындарына венчурлық
капиталды тарту ... ... ... Енді ... институционалды және
ұйымдық инфрақұрылым құрылғаннан ... ... ... ... ... және ... ... инвестицияларының маңызды
көлемін тартуға болады. Әсіресе мамандандырылған ... ... ... қажет. Олар ТМД және Орталық Азияның нарықтары бойынша әйгілі,
бірақ олар әлі Қазақстандағы нарыққа өз ... ... жөн ... ... қор нарығының инфрақұрылымы аяғына тұрмаған.
Бағалы қағаздар нарығының дамуын талдау елдің экономикалық дамуының
ағымындағы этапын ... ... да, оның ... пен ... ... да ... Корпоративті бағалы қағаздар портфелін жетілдіруге ықпал ету шаралары
Инфляцияға қарсы ... және ... ... ... Ырықтандыру
жағдайында баға тұрақтылығын, қаржы секторының орнықтылығы мен ... ... ... ... ... ... ... ұстап тұру.
2. Қазақстанның қаржы секторын ... оның ... ... ... ... кәсіпорындар мен халықтың қаржы секторының
қызметтерімен қамтылуын кеңейту, оның жекелеген сегменттерін одан ... ... ... ТМД мен ... Азия өңірі шеңберінде
қаржы ағындарын тиімді қайта бөлуді қамтамасыз ететін өңірдің негізгі ... ... ... ... ... ... параметрлерде ұстап тұру Қазақстан
Республикасының Үкіметі мен Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Банкі туралы» Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес ... Банк ... ... мақсатын орындауға
бағытталған мемлекеттік ақша-кредит саясатын жүргізетін болады. ... бұл ... ... ... мен ... ... ... жетілдіруді, банк жүйесінің шамадан тыс өтімділігі проблемасының
өткірлігі сақталған жағдайда ақша-кредит саясатын ... ... өз ... ... Банк ... ... мақсатын
орындауға, оның ішінде мынадай бағыттар бойынша ... ... ... ... ... ... және еңбек өнімділігін өсіру
есебінен экономиканың өсуін ынталандыру;
өлшемдері ақша-кредит саясатымен келісілетін біркелкі қатаң фискалдық
саясат жүргізу;
шикізат ресурстарына жоғары баға ... ... ... ... ... жүргізу;
орта мерзімді тарифтік жоспарлар шеңберінде ... ... ... мен ... ... ... ... (монополиялық) жағдайға ие субъектілердің ... ... ... баға ... бақылау;
баға жөнінде сөз байласу фактілерін, теріс пиғылды бәсекелестікті
анықтау және жолын ... ... ... ішкі ... ... үшін ... жасау;
биржалық сауданың қалыптасуы және оны дамыту;
сауда инфрақұрылымын дамыту;
ішкі тауар нарықтарының теңгерімділігін қамтамасыз ету.
Нақты макроэкономикалық бағдарлар, оның ... ... ... сондай-ақ тараптардың оларға қол жеткізу жөніндегі бірлескен іс-
қимылдары Үкімет пен Ұлттық Банктің жыл сайынғы бірлескен мәлімдемелерінде
айқындалатын болады.
Экономиканы ырықтандыру ... ... ... ... мен
бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету Қазақстан Республикасының қаржы
секторын ... 2007 – 2011 ... ... ... іске
асыруды ескере отырып жүзеге асырылады, сондай-ақ мыналарға:
қаржы институттарының орнықтылығы мен тұрақтылығын, ... ... ... және ... қол ... арттыруға;
қаржы қызметтері нарығында бәсекені арттыру мақсатында қаржы секторын
реттеу стандарттарын жақсартуға, оны одан әрі ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау
агенттігі және Үкімет арасында ... ... ... ... ... банк ... ... экономиканың перспективалық
секторларына нарықтық ақталған қолдау көрсету үшін жағдай ... ... ... ... оның ... мемлекеттік-жеке меншік
әріптестік шеңберінде банктік қатысуды күшейтуге;
Қазақстанның жиынтық сыртқы ... ... ... ... ... ... отырып, cыртқы қарыз алуды шектеу жөнінде қолданылатын
шаралардың тиімділігі туралы ... ... ... істейтін қаржы нарығын құруға және халықты өздерінің
жинақтарын бағалы ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын кеңейтуге байланысты
болады.
Халықтың инвестициялық сауаттылығын арттыру коммуникация ... ... ... ... ... ... ТМД мен ... Азия өңірі шеңберінде
негізгі қаржы орталығы ретінде қалыптасуы қаржы ... ... ... ... ... қол ... есебінен
мыналар:
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын дамыту және оның тиімді жұмыс
істеуі;
ТМД мен Орталық Азиядағы ... ... және қол ... ... ... ... қағаздар нарығын дамыту;
валюталардың негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... қаржы институттарының (банктердің, зейнетақы қорларының,
сақтандыру компанияларының және ... да ... ... ТМД ... Азия ... қаржы ресурстарына қажеттілігін, ... ... ... мен ... ... нарықтарға жылжытуды қамтамасыз етуге қабілетті ірі өңірлік қаржы
ұйымдары ретінде дамуы;
Қазақстанның қаржы ... ... ... тұрақтылық,
орнықтылық, айқындылық, сондай-ақ қаржы өнімдерінің деңгейі, сапасы ... ... ТМД мен ... ... көшбасылық бойынша
экономикалық жағынан дамыған елдердің стандарттарына қол жеткізуі арқылы
қамтамасыз етілетін болады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... отандық қаржы институттарының орнықты ұстанымдар мен бәсекеге
қабілеттілікті сақтауы маңызды міндеттердің бірі болып табылады.
Қолданылатын шаралар:
инфляцияны ... 5 – 7 % ... ... ... секторының даму деңгейін, оның орнықтылығын, бәсекеге
қабілеттілігін арттыруға, бұл өз кезегінде ... ТМД мен ... ... ... негізгі қаржы орталығына айналуға мүмкіндік береді
әрі тұтастай алғанда республика экономикасының дамуына оң әсер етеді;
халықтың ... ... ... ... ... ... қаржы орталығының халықаралық қаржы нарығының
жаңа сегменті ретінде қалыптасуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бәсекені дамыту, бәсекелі ортаны қорғау және ... ... ... ... ... бәсекені одан әрі дамыту, табиғи монополиялардың
қызметін реттеу.
Міндеттері:
1. Еркін бәсекелі орта құру және ... ... ... ... ... ... активтерді жаңғыртуға және жаңартуға бағыттауды
ынталандыратын ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, олар ұсынатын қызметтердің сапасын арттыру.
3. Бәсекені қорғау жүйесін жетілдіру.
Шешу жолдары: Алға қойылған міндеттерді шешу үшін ... ... және ... реттеу функцияларын біріктіретін тәуелсіз
салалық реттеуіштерді жасау жолымен реттеуші органдардың рөлін, функциялары
мен ... ... ... ... салаларында, оның ішінде темір ол
саласында, телекоммуникацияда және энергетикада монополияландыруды ... ... ... жою, осы ... ... ... ... нарыққа, оның ішінде республикаішілік
авиатасымалдар нарығына ... ... ... жою ... іске ... жағдайға ие нарық субъектілерінің міндеттерін заңнамалық
деңгейде белгілеу, ашық конкурстар ... ... ... түрде
сатылатын тауарлардың (жұмыстардың және қызмет көрсетулердің) өзіндік
құнына ... әсер ... ... (жұмыстарды және қызмет көрсетулерді)
сатып алуды жүргізу;
ұлттық заңнамаға халықаралық стандарттарға сәйкес тексеріс ... оны ... ... заңнаманы бұзғаны үшін барабар шаралар мен айыппұл
санкцияларын енгізу;
мұнай өнімдерінің айналымы және газбен жабдықтау, электр ... ... ... ... көрсету аясында бәсекені дамытуға
келеңсіз әсер ... ... ... ... алып ... ... ашық және тиімді жұмыс істеуін, оларда сатылатын
тауарлардың ... ... ... ... ... саудасына
қатысушылар арасында адал ... ... ... ... ... ... Республикасы Заңының жаңа редакциясын қабылдау;
бәсекені қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... ... және ... қол
жеткізуді қамтамасыз ету мақсатында табиғи ... ... мен ... қол ... ... ... ... қарау;
табиғи монополиялар субъектілері персоналының санын және олардың
шикізат, материалдар, отын, ... әр ... ... ... қайта қарау;
мыналарды:
табиғи монополиялар субъектілерінің активтерін жаңғыртуға салынатын
инвестициялық салымдарды ынталандыруға, олардың қызметтерінің тиімділігі
мен сапасын ... ... және ... көрсеткіштерін жақсартуға;
табиғи монополиялар субъектілерінің реттелетін қызметтерді көрсету
шығындарын және технологияларын ұтымды етуге;
табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтерді ... ... ... ... шығындарының деңгейлерін төмендетуге
бағытталған нормативтік құқықтық актілер әзірлеу.
Нәтижелері: Республиканың тауар ... ... және адал ... ... ... ... ... бәсеке үшін тең
жағдай жасау, ... ... ... ... реттелетін тауарларға
(жұмыстар мен қызметтер көрсетуге) бағаны қалыптастыру ... ... ... ... ... ... реттеудің тарифтер
деңгейінің айқындылығын, негізділігін және алдын ала белгілі болуын, табиғи
монополиялар субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... істеу тиімділігін арттыруды және оларды
өсіруді қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін кешенді жүйесі қалыптастырылатын
болады.
 Бизнестік ортаны дамыту және кәсіпкерлікті ... ... ... ... үшін заңнамалық ... ... ... ... ... ... ... одан
әрі қысқарту, шағын және орта бизнесті, оның ... ... ... ... ... бөгейтін әкімшілік кедергілерді жою.
2. Бизнес ахуалды жақсарту.
3. Шағын және орта ... ... ... ... үшін ... туғызу.
Шешу жолдары: Алға қойылған міндеттерді шешу үшін мыналар көзделеді:
шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің есептілігін оңайлату;
жаңа кәсіпорындар мен компаниялар құру ... ... оның ... ... ... 2 – 3 ... ... қысқарту;
«Жеке кәсіпкерлік туралы» Қазақстан ... ... ... «бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі» ұғымын ... ... мен ... ... жою және ... беру ... мен ... қысқарту;
лицензиялау, келісу, сертификаттау, стандарттау, аккредиттеу және
аттестаттау рәсімдерін оңайлату;
аудиторлық қызмет ... ... ... ... ынталандыру және бизнестің «көлеңкеден» ... ... үшін ... ... жетілдіру;
кеден заңнамасына экспорттық және ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу;
елдің шағын қаржы секторын дамыту;
Қазақстанның барлық өңірлерінде ... ... ... және ... ... ... және орта ... субъектілеріне
консалтингтік және үйретуші қызметтер көрсету;
«Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ-ның кредит ... ... ... шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін ұзақ мерзімді кредит
беруді енгізу;
мемлекеттік холдингтердің құрамына кіретін ұлттық компанияларға ... ... ... және орта ... беру ... ... ... кіретін ұлттық компаниялардың
тапсырыстарын Қазақстанның шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... (Doing Business) өлшемдеріне сәйкес
бизнесті жүргізу жеңілдігі рейтингінің мынадай индикаторлары жақсартылатын
болады: бизнес ашу, ... ... ... ... ... сауданы жүргізу, компанияны жабу. Нәтижесінде ... ... 2006 жылы ... 2007 жылы 58-ге, 2008 жылы 53-ке ... жылы 48-ге ... жоғарылайтын болады.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, корпоративті ... ... ... бір
проблемасы бағалы қағаздарды ұсынудың ... ... ... ... ... жол экономиканың даму сатысында әрі ... ... ... қай ... ... алады соған
байланысты болып отыр. Жеке ... ... ... қызығушылықтарын
мемлекет бағалы қағаздар нарығын жетілдіру және оны агрессивті ... ... ... ... көру ... Бұл ... ... ойымызша
2 үлкен бағытта іске асатын болады.
Біріншіден, толыққанды ақша ағымы бар бағалы қағаздарды ... ... іске ... түрде қосуы қажет. Бұл қатынасты
іске асыруда мына ... ... ... KASE және АҚ ... ... ... Банктің бөлімінің мемлекеттік емес секторы
кезінде, әрі ... ... ... ... ... емес ... атап айтуға болады.
Екіншіден, мемлекет өзінің басқарушы ... ... ... ... іс - әрекетін жандандыру керек, бұның мақсаты
қор нарығында бағалы ... ... ... және ... ... ... ... Бұны іс жүзінде дәлелдеу - ... ... ... ... ... ... ... көмегімен жекешелендіруде бірталай шараларды қолдану
керек.
Қорыта ... ... өз ... ... шығарумен де,
сонымен қатар облигация шығарумен де қаржыландырады. Дегенмен,
акциядан гөрі ... ... ... ... деп ... ... пайда түспесе де, жыл ... ... ... ... тұрақты табыс төлеуге
міндетті. Ал акция бойынша ... ... ... ... емес. Егер
компанияның дивиденд төлеуге ақшасы болмаса, ол акционердің ... қор ... ... ... ... тағы бір негізгі
проблеманың бірі – бұл ... үшін ... бар ... ... мықты
кәсіпорындарының осы нарыққа шықпауы. Олардың бір ... ... ал ... ... ... ... берілген, ал қалған
бөлігі мемлекеттің меншігінде қалып ... Егер осы ... ... және
осындай кәсіпорындардың акцияларының мемлекеттік ... қор ... ... бұл ... баяу ... дами ... ... ... үшін ... емес
болып табылады.
Жоғарыда айтылған шаралардың барлығы, яғни ... ... ... ... инфрақұрылымын нормативті – құқықты дамыту,
қор биржасы арқылы мемлекеттік ірі кәсіпорындарды ... ... ... ... жабық түрдегі инвестициялық
ауыстыруы жекешелендіруде неғұрлым ашықтыққа әкеледі және ... ... ... ... ... ... нарығының даму жолының алдында тұрған мәселелерді
Қаржы ... мен ... ... ... ... және ... Агенттігі бір жағынан өкімет тарапынан жекешелендіру бойынша
және саяси ... ... ... ... ... ... кәсіпқой қатысушыларының белсенді жұмыстарынсыз өзі жалғыз шеше
алмайды. ... ... ... сенімін жаулап алу қажет.
Қазақстан корпоративті бағалы қағаздар нарығын ... осы ... ... ... баға ... ... ... орнықтылығы
мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету.
Міндеттері
1. Инфляцияның деңгейін берілген параметрлерде ұстап тұру.
2. ... ... ... ... оның ... ... ... арттыру, кәсіпорындар мен халықтың қаржы секторының
қызметтерімен қамтылуын кеңейту, оның жекелеген сегменттерін одан ... ... ... ТМД мен ... Азия ... шеңберінде
қаржы ағындарын тиімді қайта бөлуді қамтамасыз ететін өңірдің негізгі қаржы
орталығы ретінде қалыптасуы.
Шешу жолдары
Инфляцияның ... ... ... ұстап тұру Қазақстан
Республикасының Үкіметі мен ... ... ... ... ... болады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... Заңына сәйкес Ұлттық Банк өзінің негізгі мақсатын орындауға
бағытталған ... ... ... жүргізетін болады. ... бұл ... ... ... мен операциялық негізін одан
әрі жетілдіруді, банк жүйесінің шамадан тыс өтімділігі ... ... ... ... ... ... болжайды.
Үкімет, өз кезегінде, Ұлттық Банк қызметінің негізгі мақсатын
орындауға, оның ішінде ... ... ... ... көрсететін болады:
көбінесе өндірістің тиімділігін арттыру және еңбек ... ... ... ... ... ... саясатымен келісілетін біркелкі қатаң фискалдық
саясат жүргізу;
шикізат ресурстарына жоғары баға кезеңінде Ұлттық қорда қаражатты
жинақтау ... ... ... ... ... шеңберінде табиғи монополиялар
субъектілерінің тауарлары мен қызметтер ... ... ... (монополиялық) жағдайға ие субъектілердің тауарлары мен
қызметтер көрсетуіне баға ... ... ... сөз байласу фактілерін, теріс пиғылды бәсекелестікті
анықтау және ... ... ... ... ішкі ... дамыту үшін жағдай жасау;
биржалық сауданың қалыптасуы және оны дамыту;
сауда инфрақұрылымын дамыту;
ішкі тауар нарықтарының теңгерімділігін ... ... ... ... оның ... ... ... сондай-ақ тараптардың оларға қол жеткізу жөніндегі бірлескен іс-
қимылдары Үкімет пен Ұлттық Банктің жыл сайынғы ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің орнықтылығы мен
бәсекеге қабілеттілігін ... ету ... ... ... ... 2007 – 2011 жылдарға арналған тұжырымдамасын іске
асыруды ескере отырып жүзеге асырылады, сондай-ақ ... ... ... мен ... ... ... сапасын және оларға қол жетімділікті арттыруға;
қаржы қызметтері ... ... ... ... ... секторын
реттеу стандарттарын жақсартуға, оны одан әрі ырықтандыруға;
Ұлттық Банк, Қаржы ... және ... ... ... мен ... және ... ... қаржылық тұрақтылық мәселелері ... ... банк ... тарапынан экономиканың перспективалық
секторларына ... ... ... ... үшін ... ... ... экономикалық жобаларда, оның ішінде мемлекеттік-жеке меншік
әріптестік шеңберінде банктік ... ... ... ... ... ... мөлшерін ұстап тұру
қажеттілігін ескере отырып, cыртқы қарыз алуды шектеу жөнінде қолданылатын
шаралардың тиімділігі туралы ... ... ... істейтін қаржы нарығын құруға және ... ... ... ... ... ... инвестициялауға тартуға;
электрондық банктік қызметтердің инфрақұрылымын кеңейтуге ... ... ... ... коммуникация құралдарын
пайдалана отырып жүзеге асырылатын болады.
Қазақстан Республикасының ТМД мен ... Азия ... ... ... ... ретінде қалыптасуы қаржы секторының ... ... ... ... қол ... есебінен
мыналар:
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын дамыту және оның тиімді жұмыс
істеуі;
ТМД мен Орталық Азиядағы ... ... және қол ... ... Қазақстанның бағалы қағаздар нарығын дамыту;
валюталардың негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... қаржы институттарының (банктердің, зейнетақы қорларының,
сақтандыру компанияларының және басқа да ... ... ТМД ... Азия ... ... ресурстарына қажеттілігін, сондай-ақ
қазақстандық кәсіпорындардың инвестициялары мен ... ... ... ... ... ... ... ірі өңірлік қаржы
ұйымдары ретінде дамуы;
Қазақстанның қаржы секторының ... ... ... айқындылық, сондай-ақ қаржы өнімдерінің деңгейі, сапасы мен
әртүрлілігі ... ТМД мен ... ... көшбасылық бойынша
экономикалық жағынан дамыған елдердің стандарттарына қол ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі
жағдайында отандық қаржы институттарының орнықты ұстанымдар мен бәсекеге
қабілеттілікті ... ... ... бірі ... ... ... ... 5 – 7 % деңгейінде ұстауға;
отандық қаржы секторының даму деңгейін, оның орнықтылығын, бәсекеге
қабілеттілігін арттыруға, бұл өз ... ... ТМД мен ... ... ... ... қаржы орталығына айналуға мүмкіндік береді
әрі тұтастай алғанда ... ... ... оң әсер ... ... ... деңгейін арттыруға;
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының халықаралық қаржы нарығының
жаңа сегменті ретінде қалыптасуын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... пособие под ред. Н.Д. Сутемгенова, Алматы 2000
г.
2. Я.М.Миркин. «Ценные бумаги и фондовый рынок» Москва: ... 2005 ... ... Г.Т. Жумабаева З.С. РЦБ: особенности функционирования в
Казахстане: Учебное пособие. Алматы, 2002г.
4. ... А.Н. ... Ж.С. ... и ... ... ... Казахстана А: 2003 г.
5. Колтынюк Б.А. Рынок ценных бумаг: Учебник, СПб : 2006г
6. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Рынок ... ... и ... ... ... М: 2002
7. А.Джолдасбеков. «Проблемы развития Казахстанского фондового ... ... ... Бумаг Казахстана 2006 год №9.
8. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне миноритарлық
инвесторлардың құқықтарын қорғау мәселелері ... ... ... ... ... 2007 ... ақпанның 19-ы. № 230-III ҚРЗ
Қазақстан Республикасының Заңы
9. ... ... ... ... ... мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 2006 ... ... 20-сы. ... ... «Секьюритилендіру туралы»  Қазақстан Республикасының Заңы 2006 жылғы
ақпанның 20-сы. № 126-III ҚРЗ
11. «Лицензиялау туралы» Қазақстан ... Заңы 2007 ... ... 214-III ... «Бағалы қағаздар портфелін басқару ... ... ... ... Ұлттық Банкі басқармасының ...... ... ... ... қоғамдар туралы» заңы. Егемен
Қазақстан 2003 жыл 21 шілде
14. В. Шаламов Брокеры-дилеры. Учебно-методическое ... по ... для ... на рынке ценных бумаг. Алматы 2004г.
15. Адамбекова А.А. ... ... ... в ... ... ... ... Фондовый рынок: учебное пособие под ред. Н.Д. Сутемгенова, Алматы ... ... П.П. Как не ... на ... рынках. – 2-е издание.
М 2000
18. А.Джолдасбеков. ... ... о ... ... ценных бумаг
Республики Казахстан в 2000 году и основных задач на 2008 ... ... ... ... ... 2008 год №2. ... ... қағаздар нарығы
Профессионалды (кәсіпқой) қатысушылар
Сатылатын тауар түрлері:
Бағалы қағаздар және ... ... үшін ... ... ... өсуінен кейінгі жағдай
Бастапқы жағдай
табыстылық
Инфляциялық сыйақы
Тәуекелділік
Пессимистік
бағалау
Бастапқы жағдай
табыстылық
Тәуекелділік
Оптимистік
бағалау
Бағалы қағаздардың тәуекелділігі
Жүйелік
тәуекел
Жүйелік емес
тәуекел
пайыздық
тәуекел
өтімділік
тәуекел
іскерлік
тәуекел
Қаржы көздерін жоғалту тәуекел
қаржылық
тәуекел
Операциондық
тәуекел
Реестрді жүргізу
тәуекел
Есеп айырысу
тәуекел
Тауарды жеткізу
тәуекел
уақтылы
тәуекелділік
Селектитві
тәуекел
Портфельдік
тәуекел
Техникалық
тәуекел
Мемлекетаралық
тәуекел
макроэкономикалық
тәуекел
салалық
тәуекел
инфляциялық
тәуекел
аймақтық
тәуекел
Реттеушілік жүйенің өзгеруінің
тәуекел
валюталық
тәуекел
айлакерлік
тәуекел

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет
Корпоративті бағалы қағаздар28 бет
Корпоративті бағалы қағаздар мен қор нарығы87 бет
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығының бағыттары мен жағдайы52 бет
Банктің өтімділігін және тәуекелділігін басқару3 бет
Бағалы қағаздар портфелін басқару30 бет
Коммерциялық банктердің несие портфелінің сапасын басқару мен бағалау70 бет
Компанияның қаржылық активтер портфелін басқару75 бет
Құнды қағаздар нарығы19 бет
«Қазақстан Даму Банкі»АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ПОРТФЕЛІН ҚАЛЫТАСТЫРУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ ПРОЦЕСІН ТАЛДАУ36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь