Маркетинг-нарықты зерттеудің комплекстік жүйесі

І. КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

ІІ. МАРКЕТИНГ.НАРЫҚТЫ ЗЕРТТЕУДІҢ
КОМПЛЕКСТІК ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2.1.Маркетингтік зерттеулердің түсінігі, маңызы, міндеттері және маркетингтік зерттеулердің кезеңдері ... ... ... ... ... ...4

2.2. Маркетингтік зерттеулердің әдістері ... ... ... ... ... ... ..10

2.3. Маркетингтік іріктеменің типтері мен процедурасы ... 14

ІІІ. ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

ІV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... 26
Маркетинг-қазіргі бизнес философиясы, ойлау стилі және тұтынушылардың мұқтаждықтары мен тілектерін қанағаттандыруға бағытталған мақсат. Маркетинг- бұл нарықты жан-жақты зерттеу негізінде тұтынушылардың мұқтаждықтары мен қажеттіліктерін қанағаттандыру жолымен бәсекелестік қабілеттілігін артыру арқылы пайда табуға бағытталған тұжырымдама және біріккен қызмет.
Жалпы маркетинг бірнеше даму кезеңдерін бастан өткерді. Мәселен маркетингтің дамуының бірінші кезеңі XX ғасырдың басынан бастап 40-жылдардың соңына дейін созылды. Бұл кезеңдегі маркетингтің мақсаты - тауарларды ұтымды өткізу, тездетіп сату және коммерциялық іс-әрекеттің тиімділігін арттыру болды.
Маркетинг соғыстан кейінгі жылдары өткізушілік бағдарын түпкілікті жоғалтып, фирма мен компаниялардың жұмысының әр түрлі жақтарын да қамтып, өнімді жасау және жылжьпу жөніндегі іс-әрекеттің бір элементіне айналды. Елуінші жылдары маркетингті тауар өткізу жүйесі ретіндегі дәстүрлі ұғымы нарықтың өзгермелі жағдайларына бейімделген басқару түжырымдамасы ретінде өзгерді. Бұл кезеңде 60-жылдарға дейін кең қанат жайған маркетингтің өндірістік, содан соң өткізу тұжырымдамалары дамыды. Бәсекелестіктің күшеюі, сонымен қатар капитал шоғырлануы мен орталықтандырылуы үрдісі үдеюінің ықпалымен, кейіннен маркетинг білімнің жеке саласы ретінде бөлініп шықты. Ал оқу пәні ретінде маркетинг XX ғасырдың басында алғаш АҚШ-тың Мичиган және Калифорния университеттерінде жүргізіле бастады.Маркетинг ірі ауқымды өндірістің қалыптасуы және бәсекелестіктің күрт шиеленіскен жағдайында өнімді өндіру мен өткізуді басқарудың әдісі ретінде бөлініп шықты.
Маркетингтің дамуының екінші кезеңі 1960-1970 жылдарды қамтыды, осы кезеңде маркетинг тұтынушылардың сұранысына бейімделген басқару теориясы мен тұжырымда-масының құрамдас бөлігі ретінде қарастырыла бастады. Бұл компаниялардың қызметін басқаруды маркетинг қағидалары негізінде жүзеге асыру ғылымының негізін қалады, ол «басқарудың нарықтық теориясы» деп атала бастады.
70-жылдардың екінші жартысында маркетинг эволюциялық дамуының үшінші кезеңіне аяқ басын, бизнестің философиясына айналады. Нарық кұрылымындағы орасан зор өзгерістердің болуы, оның қызмет түрлері мен тауарларға толуы, бәсекелестіктің өршуі, ғылыми-техникалық прогрестің өсуі, маркетинг мәнінің түрленуіне әкелді - оны бәрінен бұрын сыртқы ортаны зерттеу мен оған бейімделудің жолын іздейтін және фирманың барлық қызметін біріктіретін корпоративтік стратегияның элементі ретінде қарастыра бастады. Бұл кезеңге маркетингтің дәстүрлі және қоғамдық тұжырымдамаларының дамуы мен маркетингтің стратегиялық ролінің артуы тән болды.
1. Есімжанова С.Р. Маркетинг.Оқу құралы. Алматы Экономика 2003
«Стандарттау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы // Егемен Қазақстан. - 1999. 11 тамыз.
2. «Тауар таңбалары, кызмет көрсету таңбалары және тауар шығаратын жерлердің атаулары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы // Егемен Қазақстан. - 1999. 2 тамыз.
3. «Теріс пиғылды бәсеке туралы» Қазақстан Республикасының Заңы // Егемен Қазақстан. - 1998. 11 маусым.
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. А.: 1994.
5. Ассель Г. Маркетинг: принципы и стратегия: Учебник для вузов. М.: ИНФРА- М, 1999.
6. Багиев Г.Л. и др. Маркетинг: Учебник для вузов / Г.Л. Багиев, В.М. Тарасевия, X. Анн; Под общ. ред. Г.Л. Багиева. - М.: ОАО «Изд-во Экономика», 1999.
7. Голубков Е. П. Маркетинговые исследования: теория, методология и практика. - М.: Изд. «Финпресс», 1998.
8. Голубков Е. П. Основы маркетинга. - М.: Издательство «Финпресс», 1999.
8.Дихтль Е., Хершген X. Практический маркетинг: Учебное пособие/Пер. с нем. А.М. Макарова / Под ред. И.С. Минко. - М.: Высшая школа, 1995.
Завьялов П.П. Маркетинг в схемах, рисунках, таблицах: Учебноепособие. - М: ИНФРА - М, 2000.
9. Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы: Оқу кұралы:Алматы, Қазақ университеті, 2002.
10. Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Ағылш. ауд. М.Т. Ізбасаров Алматы, Жазушы, 2000.
11. Котлер Ф. Маркетинг менеджмент - СПб: Питер Ком, 1999.
12. Котлер Ф., Армстронг Г. и др. Основы маркетинга. - 2 -е европейское издание - М.; СПб.; К.: Издат. дом «Вильямс», 1999.
13. Ламбен Жан-Жак. Стратегический маркетинг. Европейская перспектива / Пер. с фр. - СПб, Наука, 1996.
14. Маркетинг: Учебник / Под ред. Э.А. Уткина. - М: ИМП ЭКМО 1998.
15. Маркетинг: Учебник. Под. ред. А.Н. Романова . - М.: Банки Биржи, ЮНИТИ, 1996.
16. Маркетинг: Учебное пособие /Под ред. Н.К. Мамырова. - Алматы: Экономика, 1999.
17. Маркова В.Д. Маркетинг услуг. - М.: Финансы и статистик 1996.
18. Морита А. Сделано в Японии./ Пер. с англ. - М.: «Прогресс: 1993.
19. Нурсеит А.Ш., Темирбекова А.Б., Нурсеитова Р.А. Теор рыночной экономики: предпринимательский аспект. Учебное пособие для студентов вузов. / Под ред. А.Ш. Нурсеит. - Алматы ОФ «БИС». –2000.
20. Нысанбаев С.Н, Садыханова Г.А., Маркетинг негіздері, А.: Қазақ университеті, 2002.
21. Фатхудинов Р.А. Стратегический маркетинг: Учебник. - М.: ЗАО «Бизнес-школа» Интел-Синтез», 2000.
        
        Тақырып: Маркетинг-нарықты зерттеудің комплекстік жүйесі ретінде
МАЗМҰНЫ:
І. КІРІСПЕ……………………………………………………..….2
ІІ. МАРКЕТИНГ-НАРЫҚТЫ ... ... ... зерттеулердің түсінігі, маңызы, міндеттері және маркетингтік зерттеулердің кезеңдері……………........4
2.2. Маркетингтік зерттеулердің әдістері………………........10
2.3. Маркетингтік іріктеменің типтері мен ... ... ... ... ... ... ... ойлау стилі және тұтынушылардың мұқтаждықтары мен тілектерін қанағаттандыруға бағытталған ... ... бұл ... ... ... ... ... мұқтаждықтары мен қажеттіліктерін қанағаттандыру жолымен бәсекелестік қабілеттілігін артыру арқылы пайда табуға бағытталған тұжырымдама және біріккен ... ... ... ... даму кезеңдерін бастан өткерді. Мәселен маркетингтің дамуының бірінші кезеңі XX ғасырдың басынан ... ... ... ... ... Бұл ... ... мақсаты - тауарларды ұтымды өткізу, тездетіп сату және коммерциялық іс-әрекеттің тиімділігін ... ... ... ... кейінгі жылдары өткізушілік бағдарын түпкілікті жоғалтып, фирма мен компаниялардың жұмысының әр түрлі жақтарын да қамтып, өнімді жасау және ... ... ... бір элементіне айналды. Елуінші жылдары маркетингті тауар өткізу жүйесі ретіндегі дәстүрлі ұғымы нарықтың өзгермелі жағдайларына бейімделген басқару түжырымдамасы ... ... Бұл ... 60-жылдарға дейін кең қанат жайған маркетингтің өндірістік, содан соң өткізу тұжырымдамалары дамыды. Бәсекелестіктің күшеюі, сонымен қатар капитал шоғырлануы мен ... ... ... ықпалымен, кейіннен маркетинг білімнің жеке саласы ретінде бөлініп шықты. Ал оқу пәні ретінде маркетинг XX ... ... ... АҚШ-тың Мичиган және Калифорния университеттерінде жүргізіле бастады.Маркетинг ірі ауқымды өндірістің қалыптасуы және бәсекелестіктің күрт шиеленіскен жағдайында ... ... мен ... басқарудың әдісі ретінде бөлініп шықты.
Маркетингтің дамуының екінші кезеңі 1960-1970 жылдарды қамтыды, осы кезеңде маркетинг тұтынушылардың сұранысына бейімделген басқару ... мен ... ... бөлігі ретінде қарастырыла бастады. Бұл компаниялардың қызметін басқаруды маркетинг қағидалары негізінде ... ... ... ... ... ол ... ... теориясы» деп атала бастады.
70-жылдардың екінші жартысында маркетинг эволюциялық дамуының үшінші кезеңіне аяқ басын, бизнестің философиясына айналады. Нарық кұрылымындағы ... зор ... ... оның ... ... мен ... ... бәсекелестіктің өршуі, ғылыми-техникалық прогрестің өсуі, маркетинг мәнінің түрленуіне әкелді - оны бәрінен бұрын сыртқы ортаны зерттеу мен оған бейімделудің ... ... және ... барлық қызметін біріктіретін корпоративтік стратегияның элементі ретінде қарастыра бастады. Бұл ... ... ... және ... ... дамуы мен маркетингтің стратегиялық ролінің артуы тән болды.
Нарықтық экономиканың эволюциялык жолына түскен Қазақстандағы маркетингтің дамуы нарық ... мен ... ... ... ... және оның кәсіпорындағы басқару жүйесімен бірігуі нарықтық экономиканың даму деңгейін көрсетеді.
Нарықтағы қатаң бәсеке, халықтың төлем кабілеттілігінің төменділігі, ... ... ... ... ... ... ... өсуі отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін төмендетіп, өткізуді қиындатуда.
Мен өзімнің курстық жұмысымда маркетингтік зерттеудің теориялық, экономиялық және ... яғни оның ... ... және де ... ... қарастырып кетпекпін.
ІІ. МАРКЕТИНГ-НАРЫҚТЫ ЗЕРТТЕУДІҢ
КОМПЛЕКСТІК ЖҮЙЕСІ
.1. Маркетингтік зерттеулердің түсінігі, маңызы, міндеттері және маркетингтік зерттеулердің кезеңдері
Маркетинпгік ... - бұл ... ... мен талаптарын зерттеуге бағытталған фирманың маркетингтік әрекетінің маңызды түрінің бірі. Мұндай зерттеулерді ... ... және ... ... ... жасау арқылы немесе өзінің марке-тингтік бөлімдерінің күшімен өткізеді. Мәслен, АҚШ компанияларының 75%-ында осындай бөлімшелер бар, онда ... ... ... ... психологтар жүмыс істейді.
Маркетингтік зерттеулер дегеніміз - компанияньң ... ... ... қабылдау мақсатымен, алдына қойған маркетингтік міндеттерге сәйкес ақпаратты жинау, өңдеу және мәліметтерді ... мен ... ... ... ... ... мыналарды жатқызуға болады: фирманың нарықтағы бәсекелестік позициясын анықтау, оның өткізу және баға саясатын, тауарды нарыққа жылжытудың мәселелерін бағалау, тұтынушылардың мінез-құлқын ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін зерттеу, сатып алушылардың жаңа тауарға деген сұранысын, бәсекелестер тауарын, макроортаны талдау т.с.с.
Ал Қазақстанда маркетингтік зерттеулерді көптеген маманданған ... ... Бұл ... ... мүмкіндіктері бар қазақстандық кәсіпорындар тапсырыс жасайды. Қазақстандағы маркетингтік ... ... ... бір ... ... - 700-800 мың АҚШ долларына шақ. Отандық кәсіпорындардың көпшілігі зерттеулерді жүргізудің қажеттілігін әлі ... ... ... ... ... осындай тапсырыстардың 80%-ы ... ... ... тиіп ... ... бола ... да маркетингтік зерттеулердің бағасы Қазақстанда Ресейдегі-ден 1,5-2,0 есе, ал ... 5-10 есе ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарда маркетингтік зерттеулер кеңінен ... ... жоқ. ... қымбат маркетингтік зерттеулер бірнеше жүз миллион долларға дейін жетеді, «Фордтың» «Эдселл» ... ... ... ... үшырауы 250 млн доллар, жоспарлауы мен зерттеулері дұрыс болмауына ... ... ... 3000 млн доллар болды.
Маркетинггік зерттеулерде статистика, эконометрия, математика, әлеуметтану, психология сияқты әр түрлі ғылымдар әдістемелері қолданылады.
Маркетингтік шешімді қабылдауда ақпарат ауадай ... ... ... ... ... ... үшін ... керек.
Ақпарат жинаудың әр түрлі әдістері бар. Оның көздері бастапқы және екінші ретті мәліметтер болып ... ... ... - бұл маркетинттік зерттеулердің мақсаттарынан бөлек, бұрын басқа мақсаттармен жиналған ақпарат.
Екінші ретті мәліметтердің артықшылықтары:
1. Бұл ... оңай ... ... және ... ... арзан (фирмалардың материалдары, салалық жарияланымдар, мерзімдік басылымдар және т.б.).
2. Екінші ретті мәліметтер бастапқы ақпараттан жылдамырақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ескі ... ... ... ол басқа мақсат үшін жиналған.
2. Ақпарат жалпы ... ... ... ... ... мақсатына сәйкес келмеуі мүмкін.
Екінші ретті ақпарат негізінде жүргізілетін зерттеулер ... деп ... ... ... ... ішкі ... және сыртқы ақпарат көздерінде болады. Фирманың ішкі қүжаттамаларына пайда туралы ... ... және ... ... есеп ... ... өткізу көрсеткіштері, шот-фактуралар, тауарлық-материалдық құндылықтардың есеп тізімдемесі жатады. Сыртқы ақпарат көздері мемлекетгік мекемелердің басылымдары, статистикалық ... ... мен ... кітаптар, консалтингтік фирмалардың, жарнама агенттіктерінің есеп берулері мен шолулары жатады.
Бірақ мұндай мәліметтерді байқап талдау керек, ... олар әр ... ... мен әр түрлі жағдайларда жинақталғандықтан, ескіріп кетуі мүмкін. Сондықтан қайталама ... ... ... ... шүбәсіз сенімділігін мүқият тексеру керек.
Егер зерттеуші өзіне қажетті ақпаратты сыртқы көздерден таба алмаса, онда ... ... ... ... бұл ... ... мәселені шешу үшін жаңа ғана жиналған ақпарат. Мұндай ... ... деп ... ақпаратты жинау үшін көп шығын, еңбек және уақыт керек. Сондықтан бастапқы ақпаратты жинаудын арнайы жоспарын дайындау қажет.
Бастапқы ақпараттардың артықшылықтары:
1. ... ... ... ... ... Ақпаратты жинау әдістемесі бақыланады және белгілі болады.
3. ... ... ... болады.
Кемшіліктері:
1.Көп уақыт және қаражат керек (сынамалы маркетингтін нақты нәтижесін алу үшін 6 айдан астам уақыт қажет).
2. Кейбір мәліметтер ... ... және ... ... ... ... ... атап ету керек.
Ал енді маркетинттік зерттеулер процесінің ... ... ... ... ... ... ... бес кезеңмен өткізуге болады:
1. Зерттеудің мәселесі мен мақсаттарын айқындау.
2. Зерттеу жоспарын құру.
3. ... ... .
4. ... ... талдау.
5. Зерттеу қорытындылары туралы есеп. Маркетингтік зерттеудің түжырымдамасы –зерттеудің ... ... және ... ... белгілеу, жұмыс жорамалын жасау.
Егер азық-түлік өндіруші компания фирмалық дүкен ашуды жоспарласа, оның шешетін негізгі мәселесі - ... ... ... ... ... табылады. Мұндай жағдайда сипаттаушы зерттеуді жүргізу үшін мәліметтерді жинау басталмастан бұрын мынадай сүрақтарға ... алу ... ... ... деп кімдерді қарастыруға болады? Әр сатып алушыны ... деп ... бола ма? ... ... ... ... негізіндегі статистикалық бірлік деп анықталуы тиіс пе, әлде жеке
тұлғаларды негізге алған жөн бе?
Тұрақты сатып ... ... ... (жынысы, жасы, табысы, мекен-жайы) зерттелуге тиіс? Олар дүкеннің пайда болуы туралы ақпаратты ... ... ... ... қай ... ... сұрау жүргізу керек: сатып алу кезінде ме ... одан ... бе? ... ... қай жерде жүргізген дүрыс: дүкенде ме, дүкен алдында ма немесе үйде ме? ... ... ... ... ашу ... ... ... қолдануға бола ма? Тұтынушыларды қалай ... ... ... ... ... арқылы ма немесе олардың мінез-құлқын тауар сатып алу кезінде бақылау қажет пе? Егер пікір сұрау жүргізілсе, ... түрі ... ... ... ... немесе құрылымдық емес түрде ме? Пікір сұрау телефон не пошта ... ... ме ... жеке ... алу ... өткізіле ме?
Маркетингтік зерттеулердің бірінші кезеңінде оны әзірлеу талаптарын қалыптастыру және зерттеу мәселесін ... ... ... анық ... - ... ... негізі. Егер мәселе дұрыс тұжырымдалса, ол аздап шешілді деуге болады. Мақсаттар мен мәселелер ... анық және ... ... ... ... соғұрлым тиімді болады. Ақпарат жинау - қымбатқа түсетін шара. Сондықтан мәселе бұлдыр немесе дұрыс белгіленбесе, ... ... ... ... ... ... ... каталогын қүру да кіреді.
Әдетте, мәселелер өндірістік-өткізу қызметін ... ... және ... мен ... ... ... сүрау жүргізу арқылы анықталады.
Мәселелер анықталғаннан кейін мақсаттар қойылады. Егер мәселе (объект) - бұл міндеттердің ... ... ... онда ... - зерттеу объектісінен шығатын жеке міндеттердің жиынтығы болып табылады. Мақсаттар анық ... ... ... ... ... қажет. Мысалы, тауар өлшемінің өткізу көлемі төмендей бастады.
Осы құбылыстың себептері мен факторларын анықтау ... ... ... ... Бұл ... ... маркетингтік зерттеудің алдына мынадай мақсаттар (міндеттер) қойылады: өнімге сатып алушылар көзқарасьн айқындау; осы өнімді сату көлемінің өзгеруіне бәсекелестердің ... ... ... тауар өніміне нақты сұранысы бар сатып алушылардың демографиялық бейінін (профилің) анықтау (жасы, жынысы, білімі, табысы және ... ... үшін ... деген сұрақ қойылады. Егер зерттелінетін мәселе туралы ешбір мәлімет болмаса немесе ол шамалы ... ғана ... онда ... ... ... ... ... зерттеулер мәселені нақты анықтауға немесе болжамды тексеру үшін ақпаратты алдын ала ... ... ... Ал егер мәселе нақты анықталған болса, бұл ... ... және ... ... ... ... Шешуді керек ететін мәселені, зерттеуді талап ететін мәселеге өзгерту ... яғни оны ... ... сәйкес құрастыру керек. Мысалға, фирма өнімінің өткізу көлемі төмендеген. Осыған байланысты маркетинг маманының алдында оны қалай жоғарылату керек деген мәселе ... Бұл ... ... алып ... ... пе? Немесе жарнама мен өткізу арнасын езгерту керек пе? Маркетинг маманы оның себебі тарату арналарының тиімсіздігінен болды деп есептесе, бұл ... ... ... ... ... ... бола ... мысал. Компания жаңа өнімді өндіру қажет деп есептейді. Бұл жағдайда зерттеу мәселесі ретінде жаңа тауарды тестілеу ... ... және оған ... ... ... анықтау керек.
Шешуді талап ететін мәселені «шешімдер тірегі» сызбасы түрінде көрсетуге болады. «Шешімдер тірегінің» түбірінде негізгі мәселе орналасады, одан әр ... шешу ... ... ... тарайды.
Маркетингтік зерттеулердің екінші кезеңі - маркетингтік зерттеулер жоспарын әзірлеу. Бұл зерттеу сметасын анықтау, мәліметтер ... ... ... жинау және талдау әдістерін таңдау реттемелерінен (процедура) тұрады. Зерттеулер жоспарын ... ... ... ... және оны ... ... әдісі жоқ. Зерттеу жоспарын құрастырудың мысалы, үшінші кезеңде ақпарат алу көздері ... ... ... ... ... ақпаратты зерттеуден басталады. Одан кейін ғана бастапқы ақпаратты жинауға көшу керек. Екінші ретті ақпараттарға мән бермейтін зерттеушілер қателеседі. Талдау негізінде ... ... ... ... ... ... үшін ... болады. Екінші ретті ақпараттарды алудың маңызды көзіне маманданған зерттеу ұйымдарының есеп берулері, фирмалар жүргізетін "күнделік ... ... ... ай ... ... ... ... алу туралы жазбалары) жатады.
Көп жағдайда маркетингтік зерттеуді өткізу үшін бастапқы ақпараттар қажет болады. Оларды жинақтаудың 3 әдісі ... ... - бұл ... ... ... тобының әрекеттерін немесе болып жатқан ... ... ... бастапқы ақпаратты жинау әдісі. Ол далалық (дүкен, көше) және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Бұл әдістің артықшылығы - объективтілігі жоғары, тұтынушы тілегіне тәуелді емес, тұтынушы мінез-құлқын бақылау мүмкіндігі.
Кемшіліктері - ... ... көп ... ... ... тұтынушының себептері (мотивтері) және психологиялық ерекшеліктері туралы ... ... ... - ... бір немесе бірнеше айнымалы факторлардың өзгерісі бір немесе ... ... ... ... ... ... ... және далалық болып бөлінеді.
Зертханалық басқа факторларды зерттеуге мүмкіндік береді. Далалықтар ... ... ... ... және ... ... әсері болуын теріске шығармайды.
Бұл - нарықтың шектелген, бірақ мұқият таңдалып алынған секторында жүргізілетін, бақыланатын эксперимент. Оның ... - бір ... ... ... ... ... ... сату көлемі немесе пайданы болжау. Көбінесе нарыққа жаңа немесе жаңғыртып, жетілдірілген өнімді енгізу үшін пайдаланылады.
3. Пікір сұрау - ... ... ... жүзеге асыру мақсатымен респонденттермен (пікір сүраушы-лармен) жеке байланыс әдісі және мәліметтерді жинаудың кең таралған түрі.Маркетингтік зерттеулердің 90%-ы пікір сұрауға ... Ол ... ... да, ... ... де ... қолданылады. Пікір сұрау құрылымдық және құрылымдық емес сипатта болады. Құрылымдық сауалнамада барлық ... ... ... ... жауап береді. Құрылымдық емес сауалнамада сұхбат жүргізуші алынған жауаптарға байланысты сұрақтар қояды. Сұхбатты осы әдіспен мынадай түрлерде жүргізуге ... ... ... ... ... сұралушылар саны бойынша (жекелей немесе топпен әңгімелесу);
•Стандартталу деңгейі ... ... ... ... ... сұрау жиілігі бойынша (бір немесе бірнеше рет ... ... ... ... ... ... әдісін барлау, экспериментті, казуалды зерттеулерде қолдану тиімді.
Зерттеуші ақпарат жинауға кіріспей түрып, зерттелетін өзгермелілерді ... ... ... ... ... жинау алдында анкетаға кіргізілетін айнымалы негізінде құрылған кесте макеттерінің жиынтығы дайындалуы керек. ... ... ... ... ... айнымалы анықталуы керек.
Тұтынушылар талғамы бойынша жауаптар саны
Жас шамасы
Тұтынушы ...
А ...
В ...
С талғамы
30 дан төмен
30-39-ға дейін
40 жас жөне одан ... ... ... ... ... ... мәліметтер мен нәтижелерді көбірек алу мақсатымен жиналған мәліметтер бағаланады және талданады. ... ... ... ... орта ... ... ең ... өзара байланыстарды анықтау үшін қисындасқан кестелер жасалынады, корреляция (ара қатыстылық) коэффициенттері есептеледі.
Маркетингтік зерттеулердің соңғы кезеңінде негізгі қорытындылар мен есеп беру ... Ол ... ... талабынан шығатындай болуы керек. Есеп беру кіріспе, негізгі және қорытынды болып үш бөліктен түрады. Алғы сөз - титул парағы, ... ... және ... ... ... Меморандумда зерттеулердің сипаттамасы, нәтижелері қарастырылып, ары қарай зерттеу қажеттілігі туралы ұсыныстар жасалады. Кіріспеде - зерт-теудің ... мен ... ... Есеп берудің негізгі бөлімінде қолданылатын әдістеме және ұсыныстар ... Есеп ... ... ... ... ... ... ал техникалық бөлігі қосымшаларда беріледі. Жалпы есеп беру фирма және ... ... ... үшін ... және осы ... ... қажет ақпаратты алуға мүмкіндік беретіндей болып жазылуы керек.
2.2. Маркетингтік зерттеулердің әдістері
Маркетингтік зерттеулердің әдістері оны жүргізу мен ... алу ... ... сандық және сапалық болып бөлінеді.
Сандық әдістер деп - ... ... ... ... ... ... әр ... сауалдамаларды жүргізуді айтады.
Сапалық әдіс - ақпаратты сапалы сипаттау және оны стандартты емес түрде жинау арқылы жүргізіледі. Бұл әдіс ... ... ... ... және т.б. ... ... мақсаттарына сәйкес зерттеудің мынадай түрлері
бар:
1. Барлау (іздеу) зерттеулері - мәселелер мен болжамдарды дәлірек анықтау үшін ... ... ала алу ... ... маркетингтік зерттеулер. Бұл зерттеулер мәселені нақтылауға, ... ... және ... ... ... ... сату көлемінің төмендігі жарнаманың нашарлығына ... ... ... бар, бірақ барлау зерттеуінің нәтижесінде басты себеп өткізу жүйесінің олқылығында екендігі анықталды.
Барлау зерттеулерін жүргізудің негізгі жолдары - екінші ретті мәліметтерді ... ... ... ... ... және ... ... сұрау алу, таңдалған оқиғаларды талдау. Барлау зерттеулерде анкеталық пікір сұрау қолданылмайды, оларды жүргізудің нәтижесінде идеялар мен болжамдар алынады.
2. ... ... - ... ... әр ... жағдайларды, нарықтарды, тұтынушының өнімге ... ... ... маркетингтік зерттеулер. Мұндай зерттеулерде не, кім, қайда және тұтынушылар өнімді қашан, ... ... ... деген сұрақтарға жауап ізделеді. Мұндай мәлімет қайталама ақпаратта бар, сонымен оны ... ... мен ... ... арқылы да алуға болады. ... ... - ... ... ... ғылыми болжамдарды тексеру ушін жургізілетің маркетингтік зерттеулер. Мұндай зерттеулерді ... ... ... ... жауап алуға болады. «Егер X факторының мәнін өзгертсек, онда ... ... бір ... ала ... ба?» ... «Эйр ... әуе ... билеттерінің бағасы 10%-ке төмендесе, онда жолаушылар саны 7%-ға ... ... бе? ... ... ... ... әдістерді пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
Маркетингтік зерттеулер барлаушы зерттеуден басталып, ... ... ... одан соң ... ... ... ... зерттеудің негізгі бөлігі, ол - болжамды тексеруде қолданатын сипаттаушы зерттеулер, бірақ олар себеп-салдар байланысын айқындауда онша тиімді емес. Маркетингтік зерттеулердің кең ... ... ... ... ... талдау әдісі
2. Тұтынушылардан пікір сұрау жүргізу әдісі;
. ... ... ... ... әдісі дәстүрлі және бірыңғайландырылған (формализованные) болып екіге бөлінеді.
Дәстүрлі талдау дегеніміз - ... ... ... ... қисыны және құжат ... ... ... талдаудың басты кемшілігі - субъективтілігі (өз ... ... ... пікірімен есептесу) болып табылады. Бірыңғайландырылған талдауда (контентталдау) нақты өлшенетін параметрлер қолданылады.
Пікір сұрау әдістерінің барлық жиынтығьш әлеуметтік әдістер деп ... ... ... ... ең ... ... пайдаланды. Пікір сұрау әдістерінін мынадай түрлері бар:
1. Сауалнамалар (анкеталар) тарату жолымен пікір сұрау-Пікір сұрау пошта, телефон және жеке ... ... ... Жеке ... ... - ... сүрау жүргізудің ең әмбебап әдісі. Қажет болса, зерттеуші сауалнамадағы (анкетадағы) ... да ... ... ... ... нәтижелерін толықтыруы мүмкін. Бұл тәсіл - мұқият дайындықты, әңгіме өткізуді жоспарлауды және білікті мамандардың қатысуын ... ... ... ... ... сұрау жүргізудің мынадай әдістерін атап өтуге болады:
•Жеке сұхбат - бір адаммен ... Жеке ... ... ... үйде және ... ... ... Ол сұрақтарына, сұрақ санына және уақытына байланысты бірнеше минуттан бір сағатқа дейін созылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда кеткен уақыт үшін ... ... тиіс ... ... не ... ... беріледі. Жеке сұхбат - мәлімет жинаудың ең қымбат әдісі.
•Топтық сұхбат - 5-10 адаммен ... ... ... сүхбат жүргізіледі. Әңгімені жүргізуші жоғары білікті, объективті болуы, ... ... және ... мен ... мінез-құлқын, ерекшеліктерін ұғынуы қажет.
• Ірі дүкендерге келушілерден сұхбат (интервью) алу. Алғашқымен салыстырғанда арзан.
•Кеңселерде өткізілетін сұхбат. ... ... ... өндірістік-техникалық мақсатқа арналған өнім жөніндегі ақпаратты жинау кезінде пайдаланады. Мұндай әдістің білікті мамандар жүргізуіне байланысты бағасы жоғары болады.
• Телефондық сауалдама ... ... ең ... ... ... табылады. Артықшылықтары: көп респонденттерді қамтиды, салыстырмалы түрде бағасы төмен болады. Кемшіліктері - тек ... ... ... ... ... және ... сипаттағы қысқа әңгіме өткізіледі, жауап алу және оның сапасын тексеру қиынға соғады.
• Компьютерленген сұхбат. Интернет көмегімен ақпарат жинау ең жаңа ... ... ... ... ... ... тиімділігі, шығындарының төмендігі.
Кемшіліктері: жауап берушіні білмеу, көзбе-көз көрмеу.
• Респонденттердің қалдырылған ... ... ... Мұндай тәсіл сұхбат алуды ыңғайлы және арзан өткізу үшін қолданылады. Қатысушылар ретінде бір сыньптың оқушылары, топ студентгері, ұйым қызметкерлері, ... ... бола ... Бүл ... ... жүргізушінің респонденттерге ықпалының аздығымен және салыстырмалы түрде арзандығымен сипатталады.
• Пошталық сауалдама - сауалнамаларды (анкета) ... ... ... Алайда пошталық сауалнама қарапайым және ... ... ... талап етеді. Ал жауап қайтару дәрежесі төмен және баяу болады.
Пікір сұрау ... ... ... ... (бірдей сүрақтар) деңгейінің ... ... ... ... ... ... қарапайым; ... ... ... ... Жауаптарды хаттамалау;
2. Ақпаратты өңдеу қиындығы;
3.Уақыт пен қаражат көп кетеді.
Сауалдама жүргізген ... ... үш ... жиналады:
1.Бірінші жағдайда сұхбат жүргізуші респонденттерге сұрақ қойып, жауаптарды белгілеп отырады.
2. Респондент өз бетінше жауап толтырады.
3. Сұрақтар компьютер көмегімен ... ... - ... емес ... ... алу мақсатында модератордың басқаруымен өткізілетін респонденттердің кішігірім тобы. Бұл әдістің мәні —әр ... ... ... ... айқындау.
Фокус-топ талғамдары, қажеттіліктері, ойлары әр түрлі болып келетін респонденттерден тұрады. Топпен жұмыс ұзақтығы 1,5-2 сағатқа созылады. Топ 8-12 адамнан ... ... ... ... модератор қатысушылардый назарын нақты мәселеге бейімдеп отырады.
Фокус-топтарды болашақта сандық түрде анықтауға болатын ... ... және жаңа ... ... ... үшін пайдалану тиімді.
АҚШ-та телефон арқылы бір адаммен ... ... 25 ... ... ... ... істеу 30 долл. шамасында болады. Ал модератордың бір сессиядағы еңбек ақысы 1500-2000 ... ... ... ... ... кететін және техникалық құралдарды пайдалануға керек шығындар да бар.
Қазақстанда ... ... бір ... ... ... ... ... жүргізіледі біздің елде бұл әдіс жаңа дамып келе жатқандықтан әліде кең таралмаған тәжірибе жоқ. Модераторлар сауалдама жүргізумен жеке кәсіпкер ... ... ... бір ... қызметкері ретінде айналысуы мүмкін, бұлар еңбек ақыны өзінің сауалнаманы аз немесе көп ... ... ... ... ... ... жұмыс бір стандартты жұмыс жасауға бағытталғандықтан бұл жерде техника құралдарын пайдалану өте ... ... айта кету ... ... панельдік әдісі - бірдей уақыт аралығында нақты бір топтан қайталап мәлімет жинау.
Панельдік зерттеудің ... пәні мен ... ... жинау бірдей ... ... ... ... объектілері тұрақты (сауда ... ... ... үй ... және ... әдіс бойынша зерттеушінің бұрыңғы нәтижелерді жаңа алынған мәліметтермен салыстырып, өзгерістердің даму заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... тез өзгеріп отыратындықтан, бұл әдіс жиі пайдаланылады, өйткені зерттеушінің өзгерістерді ... ... ... бар. ... құру және оны ... көп ... қаржыны, шығынды қажет етеді, сондықтан мұндай зерттеулермен маманданған инсти-туттар, ғылыми орталықтар және агенттіктер айналысады.
Алынған мәліметтерді өткізу аумақтарын, дүкендерді типі мен ... ... бөле ... ... ... жаңа ... қалай қабылдағандығын тексеріп және өткізу қызметінің жұмыс тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... панель былайша бөлінеді:
•Тұтынушылық панелі. Оның ... жеке ... ... үй ... ... ...
•Саудалық панельдеріне сауда ұйымдары, саудагерлер қатысады.
•Тауар шығаратын ... ... ... ... ... ... сарапшы-мамандармен өткізілетін панель.
Әлеуметтік зерттеу әдістерінің эксперттік зерттеулерден басты ... - олар ... әр ... көп ... ... ... ... жүргізеді, ал эксперттік бағалау саны шектелген кәсіби мамандардан сауалдама алу ... ... ... "Дельфи" және "Ми шабуылы" эксперттік бағалау әдістері ерекше орын алады.
1. "Дельфи"әдісі - болжамды дәлелді ету үшін бірнеше рет ... ... ... ... әдіс.
2. "Ми шабуылы"- мамандардың ұжымдық талқылауы негізінде творчестволық шешім қабылдау әдісі.
Зерттеулердің ... ... ... көбіне маркетингтік зерттеулердің белгілі бір кезеңдерінде шешілетін ... мен ... ... ... ... іріктеменің типтері мен процедурасы
Маркетингтік іріктеменің типтері мен процедурасы төмендегідей болып келеді. Жалпы маркетингтік ... ... үш ... ... ... керек.
1.Іріктеме құрамын анықтау қажет. Ол үшін кімнен пікір сұрау қажет, соны анықтау керек. Бұл іріктеме бірлігі деп аталады. ... ... ... ... ... ол ... ... алу керектігін де білуі керек, яғни студенттерден бе, ... бе ... тек ... ... ... ... немесе көлемін анықтау. Зерттеу жүргізу үшін қанша адамнан пікір ... ... Бұл ... ... деп ... ... ... ұлғайған сайын алынған нәтижелер сенімдірек болады.
3. Іріктеме амалдары. ... ... ... ... ... ... ... зерттеудің мақсаттарына және зерттеуде қолданылатын әдістерге байланысты. ... - ... ... үшін ... бір ... ... алу. ... әрбір элементін жекелей зерттеп, толық сынақтан ... ... ол - ценз ... деп ... Ал ... түрі - ол ... ... белгілі бір бөлігін ғана зерттеп, жалпы топқа қатысты қорытынды шығару. Зерттеуші алдымен жиынтықтың ... ... алу ... Ол жеке адамдардан немесе отбасынан тұра ма? Әлде оған кәсіпорындар, үйымдар, сауда фирмалары, дүкендер ... ... пе? ... жеке ... алатын болсақ, зерттелетін объектілер тек 18-ден жоғары жастағы адамдар немесе тек ер адамдардан, әлде тек жоғары білімі бар адамдардан ... ... ... ... деп ... ... ... тізімін айтады. Ол территориялық бірліктерден, ұйымдардан, тұлғалардан, және т.б. ... ... ... ... территориялық ауқымын да анықтау керек. Ауқым - іріктеме құралына ену шартын қанағаттандыратын топ ... ... ... әдістерін кездейсоқ (ыктималды) және кездейсоқ емес (ыктималды емес) деп екі үлкен топқа ... ... ... іріктемеге жиынтықтың әрбір мүшесі берілген нөлдік емес ыктималдықпен енуі мүмкін. ... емес ... оның кез ... ... ... ... ... мүмкін емес. Барлық кездейсоқ емес (детерминированные) іріктемелер жеке пікірлер мен талғамдарға негізделеді.
Бас жиынтық - берілген шарттарды қанағаттандыратын элементтер ... Бұл ... ... ... параметрлермен сипатталады. Мысалы, зерттелетін бас жиынтық Алматы қаласының ... ... ... ... оны ... параметрлер - жынысы, жасы, табыс деңгейі және т.б. Бас жиынтық параметрлерін бағалауда - бағалау дәлдігі түсінігі енгізіледі. ... ... ... - ... ... қателік деңгейі. Ол сенімділік интервалының мөлшерімен анықталады. Егер миллиондаған доллар мең көптеген жұмыс орындарының тағдыры зерттеу қорытындыларына байланысты болса, бағалау ... өте ... ... тиіс. Іріктеменің сенімділігі - бағалаудың нақты мәнге жуық болуы. Ықтималды іріктеме детерминалды іріктемеге қарағанда репрезентативті деп есептеледі. Ықтималды іріктеменің артықшылығы, ол ... ... ... ... қатесін нақты ықтималдықпен бағалауға мүмкіндік береді.
А. Кездейсоқ емес ... ... ... ... - ... элементтер жоспарсыз стихиялық түрде таңдалынады. Бұл әдіс өте қарапайым және шығынды аз қажет етеді. Мысалы, "Хабар" арнасы ... ... ... спирттік ішімдік пен шылым туралы тележарнамаларға тиым салу ... өз ... ... өтінеді. Көпшілік білдірген пікір басқаларынан басым деп түсіндіріледі.
Негізгі кемшілігі: дәл емес.
2. Әдейі іріктемеде - зерттеуші іріктеме ... ... ... ... ... ... сайлауынын ықтимал жеңімпазы, зерттеушінің таңдап алған ұзақ мерзімді болжайтын адамдар тобынан пікір сұрау жүргізу ... ... ... ... - ... элементтерінің үлесі зерттелетін популяция үлесіне сәйкес келуі қажет. Мысалы, егер жоғары оқу ... ... саны 10 мың ... ... олардың 20%-ы 1-курста, 20%-ы 2-курста, 30%-ы 3-курста және 30%-ы 4-курста оқиды. Егер біз 1000 студенттен сауалдама жүргізуді ... онда әр курс ... ... қатынасты сақтай отырып, студенттерді іріктеп аламыз.
4. Типтік іріктеме дегеніміз - мәліметтерді белгілі бір ... ... ... немесе халықтың белгілі бір категориясын зерттеу. Мысалы, сауалдамаға тек студентгер немесе зейнеткерлер, не жұмыс істемейтін ... ... ... ... ... Кездейсоқ іріктеменің кең тараған түрі қарапайым кездейсоқ іріктеме. ... ... ... элементтерінің зерттелетін іріктемеге түсу мүмкіндігі бар. Мұндай іріктемеде таңдау лотереядағыдай кездейсоқ сандар көмегімен ... ... ... ... тұтынушысы іріктеме мүшесі бола алады. Мысалы, зерттеу жүргізу кезінде зерттеушінің қасынан өтетін кездейсоқ әрбір үшінші немесе бесінші адам сауалдамаға қатысуы ... ... ... үшін ... гипотетикалык жиынтық негізінде бас жиынтықтың дисперсиясы, табыстың немесе басқа да ... ... мәні ... ... дисперриясын табу үшін көрсеткіштің орташа мәннен айырмасы квадраттарының қосындысы іріктеменің жалпы санына бөлінеді. Іріктеменің жалпы саны 30-ға, ал көрсеткіштің ... мәні 70-ке тең ... ... ... ... табылады:
(30-70)2 +(40-70)2 +... + (80-70)2
30
2. ... ... - ... әр ... ... ... содан соң әр топ ішінде қарапайым іріктеме жұргізіледі.
Маркетингтік зерттеулерде жүйелі топтық іріктеме жиі кездеседі. Мысалы, сауалдама жүргізу үшін 20 ... 5 ... ... алу ... ... ... 20 элементтен ұрса, іріктеу үлесі 20/5 = 4-ке тең болады, яғни ол төрт элементтің ішінен біреуі іріктеліп алынады. Сондықтақ іріктеме ... 4-ке тең. ... ... оны ... ... кестесі арқылы табуға болады. Егер айқындама 1-ден басталса, кездейсоқ 1,5,9,13,17 элементтері ... ... ... ... ... кездейсоқ іріктемеге қарағанда қалыптастыру оңай.
3. Іріктеу бірнеше рет қатарынан ... яғни ... ... ... кезеңділігіне қарамастан, тұрақы болып қалуын - көпсатылы немесе панельді тәсіл деп атайды.
4. ... ... ... ... ... ... ... (қабаттар, стралар) бөліп, әр бөлшекте қарапайым кездейсоқ іріктеме жүргізіледі. Мысалы, қоғамды таптарға, студенттерді білім алу деңгейіне байланысты ... мен ... ... Бұл іріктеме кездейсоқ іріктемеге қарағанда, іріктеме дәлдігін ... ... ... бірлігі ретінде территориялар (аудан, бөлімше) алынады. Басты жиынтық қиылыспайтын көп бөлімшелерге бөлінеді. Олардың әрқайсысында кездей-соқ іріктеме жүргізіледі. Мысалы, тараздық ... ... ... мөлшерін бағалау қажет. Тараз қаласының барлық отбасыларының нақты санын анықтау қиын болғандықтан, таңдалған тұрғын кварталдарында кездейсоқ әдіспен үйлер, содан ... ... ... ... ... ... ... тұтыну мөлшері анықталады және осы іріктеме көрсеткіші бүкіл жиынтыкка таратылады. Белгілі бір отбасының да іріктемеге ену ... ... ... ... таңдалған үйлердің, іріктелген отбасылар үлестерінің көбейтіндісі ретінде анықталады. Мысалы, егер қалада 20 мың отбасы тұратын болса, олардың 400-ін ... ... ... бүл ... ... ... ... 2% тең. ... ... ... ... ... ... неғұрлым үлкен болса, зерттеу арқылы алынатын нәтижелер соғұрлым накты және ... ... ... ... ... тұрғындардың 1% қамтитын іріктеулер сенімді нәтижелер береді. Әлеуметтану зерттеулерінде ... ... ... ... ... бар.
1. Еркін тәсіл - «үлкен саусақ» ережесін қолдануға негізделген. Зерттеулердің ... дәл болу үшін ... бас ... 5%-ын ... ... Бұл әдіс қарапайым, бірақ қымбат.
2. Қоғамдық пікірді ... ... ... ... ... ... тұрады, өйткені тапсырыс беруші компания осындай ... ... ... Бүл әдіс ... ... ... 1 млн ... бар үлкен қалаларда 500 адамнан пікір сұрау алу арқылы репрезентативті қорытындылар жасауға болады. Кейбір жағдайларда ... ... ... осы ... ... Іріктеме көлемін анықтаудың ең дұрыс әдісі сенімділік аралығын (интервалын) есептеу болып табылады.
Сенімділік аралығы ... - бұл ... бір ... нақты жауаптардың нақты пайызы сәйкес болатын шеткі нүктелер өрісі. Бұл түсінік басты жиынтықтың зерттелетін ... ... ... ауытқуы түсінігіне негізделген: ол ұлғайған сайын сенімді ... ... ... тиіс. Маркетингтік зерттеулер жүргізудегі 95 немесе 99 пайызға тең сенімділік аралығы стандартты болып есептелінеді.
Іріктеменің репрезентативтігі тек оның көлемімен ғана ... ... ... де ... ... ... ... оларды сұраудың ыңғайлылығына байланысты Жиналған болса, онда іріктеме репрезентативті болмайды.
Зерттеудің іріктемелік ... ... ... Кесте № 1
Көрсеткіштер
Сипаттамалары
Басты жиынтык
Алматы каласының ... ... ... барлык көтерме кәсіпорындары мен бөлшек сауда дүкендері
Іріктеме бірлігі
Көтерме кәсіпорындар немесе бөлшек сауда дүкендері
Іріктеме шеңбері ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар және бөлшек сауда дүкендері
Іріктеме көлемі
Сенімділік аралығы (интервалы) - бұл белгілі бір ... ... ... нақты пайызы сәйкес болатын шеткі нүктелер өрісі.
Іріктеу әдісі
Ықтимал (кездейсоқ)
Іріктеме әдісінің типі
Жүйелі іріктеу
1-кестеде Алматы қаласының ... ... ... көтерме кәсіпорындар және бөлшек сауда дүкендерінде зерттеудің іріктемелік жоспарына әзірлеу процесінің мысалы көрсетілген.
Сауалнаманы құрастыру және пікір сұрау жүргізу ... ... ... ... ... мен ... бағытын анықтайтын кейбір жорамалдарды қисынды мазмұндау үшін тақырып жөніндегі білімі жеткілікті болуды талап етеді.
Сауалнама (анкета) - ... ... ... үшін іріктелген респонденттерге бірқатар сұрақтар қойып, олардан жауап алатын пікір ... ... ... кеңінен қолданылмастан бұрын мұқият жасалып, сынақ жұргізіліп, байқалған кемшіліктері ... ... ... ... құру - бір өнер деп ... ... әдісін мәліметтерді жинау кезінде қолданғанда, зерттелетін мәселеге ... ... ... және ... ... ... ... Сауалнаманы кеңінен қолданудан бұрын, оның кемшіліктерін айкындау және болдырмау үшін тестілеуден өткізу керек.
Пікір сұрауды ... ... үшін ... ... ... қажет:
1. Сұрақтарды құрастырудың талаптарын орындау:
- Сұрақ тек бір мәселе төңірегінде болуы ... Бір ... екі ... талап ететін, екі үшты сұрақтар болмауы керек.
- Сауалдар түсінікті, бір ... ... және анық ... ... ... ... ... тиіс.
- Сауалнама зерттеу мақсатына және міндеттеріне сәйкес сұрақтардан тұруы тиіс. Сұрақ дұрыс қойылмаса, респондент жауап беруден бас ... ...
- ... ... ... ... керек. Жеке сипаттағы немесе кұрделі сұрақтар сауалнаманың соңында тұруы тиіс. Жағымсыз сезім, наразылық ... ... ... ... ... ... ... қойылуы керек. Мысалы, «Сізде автомобиль бар ма?» деген сұрақтың орнына «Сіздің үйде ... ... ... деп ... қоюға болады.
-Сауалнамада нақты терминологияны, күнделікті тілді, түсінікті, терминдерді пайдаланып, жаргондарды қолданбаған жөн.
- Респондент тәжірибесінен тысқары жайт туралы ... ... жөн. Ол ... ... сұрақтарды қойған лазым. Негізгіні қоймас бұрын сұрақтарды ой сүзгісінен өткізіп алған ... ... ... ... ... тұрып, шылым тартпайтын жанға сұрақ қоя алмайсыз.
-Сұрақты қисындастырып мазмұндау респонденті зерттеушінің көңілі қалайтын жауапқа жетелеп, көндіруге тиісті ... ... екі ... ... ... ... ... "кейде", "жиі", "анда-санда" деген сөздер көп мағыналы болғандықтан, олардың орнына нақты сөздер қолданылуы керек. «Сіз» деген сөз кейде ... ... ... ... сондықтан сұрақты құрастыру кезінде оның орнына «Сіз өзіңіз» ... сөз ... ... ... ... - ... ... -арнайыларға (тар ауқымдағы), ... ... көше ... қою керек дегендей қағидаларды сақтау қажет.
3. Сұрақтардың қисынын келтірудің бірізділігі: алдымен кіріспе, таныстырма ... ... ... ... мәселе бойынша хабардарлығын анықтауға жәрдемдесетін сұрақтар қойылады. Мысалы, ашытқы нарығы туралы зерттеу жұргізу ... ... ... ... ... ма, жоқ па, соны ... ... Содан соң зерттеуге тікелей қатысты сұрақтар және бақылау сұрақтар болуы мүмкін, ең ... жеке ... ... ... ... саны. Сұрақты анкетаға кіргізбей тұрып оның ... ... ... ... қажет емес артык сұрақтар қойылмауы керек. Зерттеу мәселесіне қатысты емес сұрақтар сауалнаманы тым ... ... аз ... сайын, оларға жауап алудың мүмкіндігі мол.
5. Анкета ... ... ... және негізгі сияқты үш бөліктен тұрады.
Кіріспеде респонденттің пікір сұрауға қатысуын өтініп, оның мақсаты көрсетіліп, респонденттің жауаптарынын қандай пайда ... ... ... ... негізгі бөлігінде зерттеу мақсаттарын айқындайтын сұрақтар қойылады, ал деректеме ... - ... ... ... отбасылық жағдайы сияқты сұрақтар қойылады.
Сауалнама жұргізушінің аты-жөні, пікір ... ... орны және күні ... түрде көрсетілуі қажет.
6. Сұрақтардың стандартталу ... ... ... ашық және ... ... ... ... Жабық түрдегі сауалнамада мүмкін жауаптар түрі, шкаласы, сондай-ақ «иә» немесе «жоқ» сияқты жауаптар болады. Олардың артық-шылығы - ... ... ... және бастапқы мәліметтерді кестеге енгізуге ... ... Өте ... ... ... - ол ... сұрақтары мен жауаптары бұрыннан анықталған сауалнама. Ашық сұрақтарға ... дәл осы ... ... өз ойын ... ... ... болуды көздейді. Ашық сұрақтарды тұтынушылар тауардың сапасы, дизайны, ... ... не ... ... ... ... ... ізденіс кезеңінде қолдану пайдалы. Жауаптардың сан алуандығы оларды өңдеуді ... ... ... ашық ... жиі ... ... ... да, жауаптар да стандартты және көп нұсқалы болып келеді. Олардың басты артықшылығы - ... ... ... ... ... ақпараттарға онша қажет емес, бірақ адамдардың талғамы, ... және ... ... жөніндегі мәліметтерді жинау үшін пайдаланылуы мүмкін. Стандартты жабық сауалнамалар бірыңгайландырылган әдіспен алынған ... ... мен ... және ... ... (мотивтерді) табу артықшылықтарын ... ... емес ашық ... зерттеу мақсаты айқын болған кезде қолданылады, алайда сұрақтарға жауап ашық ... ... Ашық ... бар ... нысанды емес тереңдетілген сұхбатқа әкеледі. Терең сұхбат - бұл ... жеке ... ... ол ойы мен ... өз ... ... ... емес жабық сауалнамалар кезінде респондеттер ашып айтпайтын ... ... ... ... ... әңгіме, яғни әңгіме ... және ... ... ... ...
Мысалы, сауалнамада «Менің шылым шегетін себебім...» деген сұраққа жауапты респондент өз пікірімен аяқтайды. Әңгімені құру - респонденттердің ой-қиялына негізделген ... ... ... ... ... әңгіме құрастыруға сүйенетін әдіс.
Мәліметтерді жинау әдісі, негізінен, сауалнаманың ашықтығы және стандарттылығының деңгейі туралы шешімдермен белгіленеді. Егер, бағалау шкаласын қолдансаңыз, респонденттер ... ... ... бас ... ... Мұндай мәліметтерді жеке кездесуде жинаған жөн. Еркін түрде жауап берілетін ... ... ... ... сай ... ... ... анықтау. Әрбір сұрақтың мазмұнын анықтаған соң, респондент өз еркімен жауап беруге тиіс пе, әлде оның екі не одан да көп ... ... ... ... пе ... ... бір шкаланы пайдалана ма, алдымен соны шешіп алу ... ... көп ... тәсілі үсынылатын болса, респондент оның ішінен тек біреуін ғана таңдап көрсетуі қажет. Сондықтан ... ... ... мәселені толық қамтуы және оған "білмеймін", "ойым жоқ", "ойым ... ... ... да ... керек. Дихотомикалык сұрақ қарапайым және ыңғайлы, оны ... ... ... ... ол "Иә" ... "Жоқ" ... қысқа жауаптардан тұрады. Басқаша қойылатын сауал түрлері бар анкетада «ешқашан», ... ... ... деген сөздерден тұратын шкала пайдаланылады.
8. Жазбаша пікір сұрауда, сауалнамаға жауап алу респонденттерді ынталандыруға байланысты ... ... ... арналған хат пен конверттің болуы). Кейбір респонденттер уақыты жоқтығынан немесе пікір ... ... ... оған ... ... ... ... Сондықтан қайткенде де жауап алудың жолдарын іздестіріп, ынталандыру әдістерін кеңінен қолдану қажет. Уақыттарын бөлгені үшін, респонденттерге кішігірім сыйлык немесе ақша ... тура ... ... ... ... ... әр ... механикалық және электрондық құрылғылары қолданылып жүр. Адамның белгілі бір жарнамалық хабарландыруға арналған назарын және сезімін ... үшін ... ... ол ... әсерін адамның эмоциялық сезімі кезінде бөлінетін тер арқылы көрсетеді. Осы мақсатта фото, кино, бейнекамералары, магнитофондар т.б. пайдаланылады.
Сауалнамаға жауап беру ... ... - 3 ... кем болмауы, үйде сыйақысыз - 5 минуттан көп емес, үйде ... - 15 ... көп емес ... ... ... ... ала хат дайындалып, онда пікір сұрау өткізу мақсаты және оларды ... ... ... сұрау анонимді және құпиялы сипатта жүргізілуі керек. Бірінші жағдайда респондент өзінің аты-жөні және ... да ... ... ... қалайды, екінші жағдайда ол өзі туралы тек зерттеушінің ғана білуін сұрайды. Телефонмен және сұхбаттасушымен пікір сұрау жүргізгенде, ол - ... ... ... ... жүргізгенде ақпарат мынадай жолдармен алынады. Сұхбат жүргізуші сұрақ қойып, жауапты сауалнамаға жазып ... ... ... сауалнаманы өздері толтырады.
Зерттеуші қажет болған жағдайда сауалнамадағы сұрақтарға қосымша көп сауал қойып, әңгімелескен кезде өз ойын қоса ... ... ... ... ... ... ... жазылған күйінде өзгеріссіз қою керек, жауап-тарды талаптарға сәйкес тіркеу қажет. Сұхбат алушы сауал-наманы жасаудан бүрын зерттелетін ... ... ... ... қарастырып білуі қажет. Пікір сұрау алдында респонденттерге зерттеу мақсаты туралы бірер сөз және ... ... ... ... өту ... ... ... берушінің табысы туралы және оның жеке ... ... ... бастауға болмайды.
Ақпаратты өлшеу сенімділігі және қателерді талдау. ... ... - ... мақсатына қажетті белгілі бір сипаттағы сандық мөлшерді анықтау. Субъективті қасиеттерге ... ... т.б) ... ... ... (адамдардың жасы, табысы, саны) өлшеу оңай болып келеді. Бұл қасиеттерді бағалау үшін оларды белгілі бір сан ... ... ... ауыстыру керек. Адамдардың белгілі бір тауарға қатынасын қалай өлшеуге болады ? ... ... ... ... ... ... ... Объектілерді айқындау үшін оларға сандық мән беріледі (мысалы, әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... - 1, ал, ... - 2 ... код ... мүмкін.
2. Сипаттама шкаласы - «иә» немесе «жоқ», «келісемін», немесе «келіспеймін» деген жауаптарды ... ... ... - ... ... ... тек атаулар ғана пайдаланылады. Мысалы: «Сіз тұрмыстық техниканың ... ... жиі ... аласыз: «Сони», «Филипс», және т.б.
4. ... ... ... - ... ... сипаттайды: мөлшер белгілі бір нәрседен «үлкен», «кіші» және ... ... ... ... ... ... гипермаркетіндегі бағалар туралы сіздің ойыңыз қандай?
ә) олар ... ... ... ... олар ... ... салыстырғанда төмен;
в) олар басқа супермаркеттердің бағасымен бірдей.
5. ... ... - ... жеке ... ... ... бір аралық белгіленеді. Шкала біркелкі сипатта деп есептелінеді. Мысалы, ... ... ... оның ... бағалау үшін 1 мен 5 ... ... ... ... ... ... - нөлдік нүктесі бар шкала. Мысалы, соңғы ай ішінде ... ... ... ... сатып алдыңыз? Жауаптар шкаласы: 0 ден 5-ке дейін 5-тен 10-ға ... ... ... ... алулардың көп екендігін көрсету қажет.
7. Лайкерт шкаласы (сомалау арқылы ... ... ... ... сезімдердің қарқындылығын көрсетуге мүмкіндік беретін, кеңінен қолданылатын әдістеме. Мұндай жағдайда бағалау мынадай ұйғарымдарды пайдаланып, 5 ... ... ... ол: 5 - ... ... 4 ... 3 - ... 2 - келіспеймін, 1 - толығымен келіспеймін деген жауаптардан түрады. Жауаптың жиынтық мөлшері қатысушыға әрбір ұйғарымы үшін алған ... ... ... ... үшін іріктеме қатысушылары жиынтығының орташа стандартты мәні белгіленеді. Содан соң қорытынды ... ... ... ... және ... ... арасында екендігін білу үшін жауаптарға баға беріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... үшін ... болады. Сұрақтарды жасау барысында керек өлшемді өлшеу үшін ... ... ... ... ... шкалалар түрлерін пайдаланған тиімді.
Таңдалған өлшем шкаласы сауалнаманың ақпараттық сипатын айқындап, статистикалық талдаудың қандай түрін зерттеуде пайдалану керектігін анықтайды.
Пікір ... ... ... бір ... болуы мүмкін:
ә) сауалдар күмәнді болса, жүргізу уақыты дұрыс таңдалмаса, респонденттер пікір сұраудан бас тартуы мүмкін;
б) кейбіреулер өтірік ... ... ... Сондықтан зерттеуші жауаптардың нақты және дұрыс болуына ықпал етуі керек.
Ақпаратты жинау кезінде кездейсоқ және ... емес ... ... ... ... қателер іріктеменің кемшіліктері, сауалнамаларға берілген жауаптардың қателері, респонденттердің жалған жауаптары сияқты факторлар нәтижесінде пайда болады.
Кездейсоқ емес қателер - ол: 1) ... ... ... ... ... қателер; 2) мәліметтерді жинау қателіктері; 3) мәліметтерді алудағы қателер; 4) ... ... ... 5) мәліметтерді түсіндіру қателіктері.
Кездейсоқ қателерге қарағанда, кездейсоқ емес қателер өлшенеді. Сондықтан олардың алдын ... ... ... ... ... ... ... мәліметті жинаушының және респонденттердің қатесі. Мәлімет жинаушының қатесі көзделген және көзделмеген болуы мүмкін. Көзделген қателер - мәліметтерді жинау талаптарын ... ... ... ... сауалнаманы өзі толтыра салуы, белгілі бір мақсаттарға керекті бір ... алу үшін ... ... ... және ... ... әсер етуі.
Сұраушының көзделмеген қатесі мәліметтерді жинау процедурасын жеткілікті білмеуі, білімінің төмендігі, анкетаны ... ... ... байланысты болады.
Респондеттің көзделген қатесі - табысын, ұлтын, отбасы жағдайын жасыру, уақытының тығыздығына байланысты болатын қателер.
Респондеттің көздемеген қатесі - ... ... ... ... ... ... дұрыс ұқпағандықтан, уәжі болмағандықтан, жауап беруге дұрыс көңіл бөлмеуінен болуы мүмкін.
Маркетинг мамандары бастапқы ақпаратты жинап алғаннан кейін оны саралап, ... ... Сол ... ... ... ала ... түзетуден өткізеді. Далалық түзетулер - ол мәліметтерді жинау кезінде ... ... мен ... ... ... ... жүргізілетін алдын ала түзетулер. Жиналған мәліметтердін, арқасында мұндай түзетулер тез жүргізіледі. ... ... ... (офистік) түзетулер жүргізіледі. Онда жиналған жауаптар тексеріліп, қателері түзетіледі. Сауалнамалар кейде жартылай толтырылады. Оның кейбір бөлімдерінің жауаптары мүлдем болмайды, дегенмен ... ... ... ... ... ... кейбір керек ақпараттарды теріп қолдануға болады.
Мәліметтерді талдау үшін алынған жауаптарды бір ретке келтіріп, біріктіру қажет. Оны кодтау деп ... ... бір ... ... және ... толық қамту үшін сәйкес топтар мен категориялар саны әзірленеді. Кодтау арқылы шикі ... ... - ... ... ... сандарға айналады. Топтар мен категориялар саны сауалнаманың позицияларына байланысты. Жауаптар тек қана бір ... ... болу ... Ашық ... әр түрлі сипатта болғандықтан, жабық жауаптарға қарағанда, оларға код беру қиын. Сыныптарды белгілеу үшін әріптерден гөрі ... ... ... ... ақпараттарды талдау үшін сауалнамадағы айнымалылардың барлық мәнін қамтитындай кесте жасау қажет. Мысалы, 10 айнымалы болса, 0-ден 9-ға дейінгі кодтар қолданылады, егер ... саны одан көп ... онда 0-ден 99-ға ... ... ... ... екі ... пайдалану қажет. Әр айнымалы үшін топтар кодтар кітабына енгізілуі ... ... бір ... ... ... кестелер көмегімен жүзеге асырылады.
Бір өлшемді кестелер айнымалылардың күрделі қателіктерін ... ... ... ... үшін ... Бір мәнді кестелердің артықшылығы —олар арқылы белгілі бір өзгерісті немесе жағдайды сипаттауға ... ... ... ... арақатынасын көрсету үшін олардың пайыздарын қою керек. Ол пайыздар бүтін санмен көрсетілсе, талдау түсінікті болады. Егер ... екі ... ... онда біз екі ... ... қарастырамыз.
Егер кестеге жаңа айнымалылар енгізілсе, онда біз көп өлшемді немесе аралас кестеге ауысамыз.
Отбасы мөлшері
Машина ... ... ... ... ... одан да ... ... тұратын немесе одан да аз
90
10
100
78
5 адамнан тұратын немесе одан көп
23
77
100
22
Көп өлшемді кестелердің негізінде корреляциялық-регрессиялық талдау жасалады. Екі өлшемді және көп ... ... ... ... ... ... бас ... таралады.
Бір өлшемді кестелер басқа статистикалық көрсеткіштерді есептеуге де пайдаланылады, ол мода, ... мән және ... ...
Мода неғұрлым жиі болатын жағдайлар.
Стандартты ауытқуды есептеу
Мәні
Мәні орташа
(Мәні орташа)2
Жиілігі
Жиілігі квадраттар ... ... ... = 0,3984. ... ... 0,6312 ... маркетингтік зерттеулер және есеп беру ... ... ... ... ... Маркетингтік зерттеулер ... және ... ... ... пайдаланып, мұқият бақылау және жорамалды нақты анықтау арқылы өткізілуі қажет.
2. ... ... ... кейбір жағдайлар мен мәселелер творчестволық түрде шешілуі тиісті.
3. Ақпаратты жинау мен талдауда тек бір ғана ... ... әр ... ... араластырып қолдану қажет.
4. Зерттеу және есеп беру анықталмаған жағдайларды айқындайды.
5. Зерттеу мен ... ... ... ... оның нәтижелерінің маркетинг мамандары үшін құнды болуымен ... ... ... арнайы маманданған ұйымдар арқылы жүргізілетін болса, онда зерттеудің ресми ұсынысы, оның бағасы, жасалу мерзімі және оны ... жеке ... ... ... ... ... ... жағдайларда маркетингтік зерттеулерді жүргізудің қажеттілігі болмайды:
1) мәселенің шешілуі алдын ала белгілі болса;
2) ... ... ... одан ... ... асып түсетін болса;
3) мәселелер мен мақсаттар айқын емес болса;
4) уақыттың тығыздығы;
5) қаражаттың аздығы. ... ... ... ... жұмысымды қорыта келіп маркетингтік зертеуге қатысты төмендегідей тұжырым айтқым келеді. ... ... ... - ... ... шешімдерін дұрыс қабылдау мақсатымен, алдына қойған маркетингтік міндеттерге ... ... ... өңдеу және мәліметтерді талдау мен қорытындыларды ұсыну табылады.
Маркетинг-қазіргі бизнес философиясы, ойлау стилі және тұтынушылардың мұқтаждықтары мен тілектерін ... ... ... ... ... ... мыналарды жатқызуға болады: фирманың нарықтағы бәсекелестік позициясын анықтау, оның өткізу және баға саясатын, тауарды нарыққа жылжытудың мәселелерін бағалау, тұтынушылардың ... ... ... ... анықтау, нарықтың әлуетті мүмкіндіктерін зерттеу, сатып алушылардың жаңа тауарға деген сұранысын, бәсекелестер тауарын, ... ... ... ... ... тиімділігін камтамасыз ететін жалпы экономикалық кұбылыс пен тетік ретіндегі маркетингтің рөлі өте зор. Қазақстанда отандық кәсіпкерлер маркетингті және ... ... әлі ... ... ... жоқ.
Маркетингтік шешімді қабылдауда ақпарат ауадай қажет. Сондықтан ақпарат дұрыс жинақталып, қолдану үшін ... ... ... ... әр ... ... бар. Оның ... бастапқы және екінші ретті мәліметтер болып ... ... ... ... ... Маркетингтік зерттеулердің бірінші кезеңінде оны әзірлеу талаптарын қалыптастыру және зерттеу мәселесін ... ... ... анық баяндау - табысты маркетингтің негізі. Егер мәселе дұрыс тұжырымдалса, ол аздап шешілді ... ... ... мен мәселелер неғұрлым анық және түсінікті белгіленсе, маркетингтік зерттеулер соғұрлым тиімді болады. Ақпарат жинау - қымбатқа түсетін шара. Сондықтан мәселе ... ... ... белгіленбесе, қажетсіз шығындарға ұшыратады. Мәселелерді айқындау процедурасына мәселелер каталогын қүру да кіреді.
Маркетингтік ... ... ... - ... ... ... ... Бұл зерттеу сметасын анықтау, мәліметтер көздерін айқындау, оларды жинау және талдау әдістерін таңдау реттемелерінен ... ... ... ... әзірлеудің бірыңғай реттемесі (процедура) және оны орындаудың стандартты әдісі жоқ. Зерттеу жоспарын құрастырудың мысалы, ... ... ... алу ... ... Маркетингтік зерттеу екінші ретті ақпаратты зерттеуден басталады. Одан кейін ғана бастапқы ақпаратты жинауға көшу керек. Екінші ... ... мән ... ... қателеседі. Талдау негізінде алынған қайталама ақпарат кейде зерттеу мақсаты үшін жеткілікті болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... С.Р. ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы // Егемен ... - 1999. 11 ... ... таңбалары, кызмет көрсету таңбалары және ... ... ... ... ... ... ... Заңы // Егемен Қазақстан. - 1999. 2 ... ... ... ... ... ... ... Заңы // Егемен Қазақстан. - 1998. 11 ... ... ... ... ... А.: 1994.
5. Ассель Г. Маркетинг: принципы и стратегия: Учебник для вузов. М.: ИНФРА- М, 1999.
6. ... Г.Л. и др. ... ... для вузов / Г.Л. Багиев, В.М. Тарасевия, X. Анн; Под общ. ред. Г.Л. ... - М.: ОАО ... ... 1999.
7. Голубков Е. П. Маркетинговые исследования: теория, методология и ... - М.: Изд. ... 1998.
8. ... Е. П. ... ... - М.: Издательство «Финпресс», 1999.
8.Дихтль Е., Хершген X. Практический маркетинг: Учебное ... с нем. А.М. ... / Под ред. И.С. ... - М.: ... ... ... П.П. Маркетинг в схемах, рисунках, таблицах: Учебноепособие. - М: ИНФРА - М, 2000. ... Д.Қ. ... ... мен практикасы: Оқу кұралы:Алматы, Қазақ университеті, 2002.
Котлер Ф. Маркетинг негіздері. ... ауд. М.Т. ... ... ... 2000. ... Ф. ... менеджмент - СПб: Питер Ком, 1999.
Котлер Ф., ... Г. и др. ... ... - 2 -е европейское издание - М.; СПб.; К.: Издат. дом «Вильямс», 1999.
Ламбен Жан-Жак. Стратегический маркетинг. Европейская перспектива / Пер. с фр. - СПб, ... 1996. ... ... / Под ред. Э.А. ... - М: ИМП ЭКМО 1998.
Маркетинг: Учебник. Под. ред. А.Н. Романова . - М.: Банки Биржи, ЮНИТИ, 1996. ... ... ... /Под ред. Н.К. ... - ... ... 1999. ... В.Д. Маркетинг услуг. - М.: Финансы и статистик 1996.
Морита А. Сделано в ... Пер. с ... - М.: ... ... А.Ш., ... А.Б., Нурсеитова Р.А. Теор ... ... ... ... ... пособие для студентов вузов. / Под ред. А.Ш. Нурсеит. - Алматы ОФ ... ... С.Н, ... Г.А., Маркетинг негіздері, А.: Қазақ университеті, 2002. ... Р.А. ... ... ... - М.: ЗАО «Бизнес-школа» Интел-Синтез», 2000.
26

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
«Сервир Компании» ЖШС-нің негізгі құралдарының есебі және оның тиімділі пайдалануын талдау53 бет
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп жүйесін реттеудегі аудиттің маңызы мен қажеттілігі51 бет
Визуалды бағдарламалау ортасының электронды оқулық бағдарламасын құру технологиясы47 бет
Вирус және оларға қарсы күрес17 бет
Дербес компьютердің құрылысы5 бет
Есептеу жүйесі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь