Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының әлеуметтік статусы ... ... ... ... 7
1.1. Жалпы білім саласының әлеуметтік.статистикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2. Кәсіби.тарихшы мамандарының қоғам структурасындағы әлеуметтік орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
ІІ. Шымкент қаласы тарихшы мамандарының кәсіби деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.1. Тарихты оқытудың негізгі проблемалары мен бағыттары ... ... ... ... ... ... .23
2.2. Кәсіби тарихшы мамандарының іс тәжірибелік және ғылыми зерттеулері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
Тақырыптың љзектілігі. Ертеңгі келер күннің бүгінгіден гљрі нұрлырақ болуына ықпал етіп, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш тек білімге ғана тән. Қай елдің болсын љсіп-љркендеуі, љркениетті дүниеде љзіндік орын алуы оның ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына байланысты. Ел президенті Н.Назарбаевтың “Қазақстан-2030” атты халыққа жолдауында мемлекеттің мерейін љсіріп, іргесін бекітерлік ұзақ мерзімді басымдықтар қатарында ерекше орында білімнің аталуы да сондықтан. Љйткені адамзат тарихы тағылымы осыны дәлелдеп отыр. Мәселен, АҚШ-тың “Америка 2000 білімді дамыту стратегиясы” ұлттық бағдарламасындағы мемлекет дамуының ең басты құралы экономика да, нарық та, құқық та, жекеменшік те, әскери күш-қуат та емес, тек қана жаңа сипаттағы білім беру жүйесі болып саналатыны баса айтылған.
Білім қадірін біздің халқымыз ерте түсінген. “Бақыт жолы тек білім мен табылар” дейді Ахмет Игунеки бабамыз. Ал іргелі мемлекет болашағы мен љскелең љркениет љзегі бастау бұлағын мектептен алатындығы даусыз. Себебі – мектеп бұл – қоғамның әлеуметтік институты. Оны қоғамға қажет нәтиже беріп, оның мүддесіне қызмет кљрсете алатын кадр даярлау үшін құрады. Сондықтан қай заманда қандай қоғамда болсын, мектептегі білім, тәрбие беру ең алдымен, осы қоғамның мүддесінен туындайтын әлеуметтік сұранысқа қарай қызмет кљрсету бағытын ұстанады. Он жылдан астам уақытта білім беру саласында іске асырылған стратегиялық шаралардың нәтижелері - мұғалімдердің тәжірибелерінен қорытындыланып, тұжырымдалған еді. Жарық кљрген ғылыми жұмыстар жалпы педагогикалық және методикалық бағыттар бойынша жүргізілген еді.
Жұмыстың зерттеу объектісі ретінде Шымкент қаласы мектептері алынды. Зерттеу барысында мектептердің дәрежесі ескерілді.
Жұмыстың мақсаты: Шымкент қаласы кәсіби тарихшы мамандарының мәртебесін зерттеу.
1. Агентство Республики Казахстан по статистике. Итоги переписи населения 1999 года по Южно - Казахстанской области (под. ред. Смаилова А. Н.) Алматы, 2001. – І том б. 7-68
2. Агентство Республики Казахстан по статистике. Итоги переписи населения 1999 года по Южно-Казахстанской области (под. ред. Смаилова А. Н.) Алматы, 2001. – І І том б. 34-217
3. Асқарбаева А. Ұстаз ізденістері озат мұғалімдер туралы. – Алматы, 1987. 67 б.
4. Асылбеков М. Тарих оқулығына әділ сын болсын // Қазақ тарихы.- 1995 - №1 -№2 – б. 23-24
5. Ахмет Әділ. Білім бізді бақытқа бастайды // Қазақстан мектебі. – 1998. -№ 9 – б. 20 – 21
6. Әбдіғұлова Б. Оқулықтың ғылыми - әдістемелік негіздері // Қазақ тарихы – 2000. - №3. – б. 65
7. Боспалько В. П. Слагаемые педагогические технологии. Москва, 1989. - 25 б.
8. Берлибаев Е. Қазақстан интеллигенциясының әлеуметтік белсенділігі. – Алматы, 1999 .- 40 – 44 б.
9. Баймолдаев Т. Қазақ мектебі қайтсе кљркейеді? // Қазақстан мектебі. – 1995. - № 9 - б. 19
10. Бектенғалиева С. Зор міндетке зәредей үлес қоссақ ...// Қазақстан мектебі.- 1995.- №9 – б. 17 – 18
11. Беркімбаева Ш. Кеңістікке кљз тіксек. 3. Оқулықсыз љркендеу жоқ. // Қазақстан мектебі. – 1996. - №9. – б. 7-8
12. Дљкенова Б. Тарих сабағында оқушыладардың іздену ынтасын арттыру. // Қазақ тарихы. – 2005. -№ 4. – б. 103 – 105
13. Исаев С. Оқулық қалай жазылады? // Қазақстан мектебі. – 1998. -№7. – б. 67
14. Кларин М. В. Технология обучения ; идеал и реальность. – Рига.: Эксперимент, 1999. – 180 б.
15. Қараев Ж. А. Деңгейлеп – саралап оқыту технологиясы негіздері.- Алматы, 1997. - 64 б.
16. Қарабаева З. Білім сапасы қайтсе жақсарады? // Қазақ тарихы. – 2006. - №1 . – б. 89 – 90
17. Мемлекеттің білім беру саласындағы саясаттанушының тұжырымдамасы. Білім беру жүйесінің жай күйі // Қазақстан мектебі. – 1996. - № 2. –б. 17 – 18
18. Облыстық статистикалық басқармасының статистикалық жылнамасы. 2000 – 2004 ж. Шымкент, 2005. – 41 б.
19. Оңтүстік Қазақстан облыстық мемлекеттік архив материалдары. Фонд – 176, связка – 6, 7, 14, документ – 52, 72, 90, 60, 85, 159, 162
20. Оңтүстік Қазақстан үздіксіз білім жетілдіру институтының Шымкент қаласы мектептері бойынша мәліметтер. Папка № 2. Шымкен, 2005. – 3 – 31 б.
21. Рауан баспасынан тарих пәні үшін шыққан оқулықтар мен оқу құралдары. (1995 – 1997 ж.ж) // Қазақ тарихы. – 1998. - № 7. – б. 67
22. Тұрлығұл Т., Құнапина Қ. Жас тарихшы – жарқын болашаққа // Қазақ тарихы. – 2005. - № 6. – б. 81 – 82
23. Шымкент қалалық білім департаментінің материалдары. Папка – 4. Шымкент, 2005. – б. 7 - 18
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Қ.А.Ясауи атындағы хаықаралық Қазақ-Түрік Университеті
Шымкент ... ... ... ... ЖҰМЫС
Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі (Шымкент қаласы мектептері негізінде)
Студенттің аты-жљні: Еркінбекова ... ... ... ... ... Ғ.А
Шымкент-2006
Жоспар
Кіріспе ......................................................................................................................3
І. Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының әлеуметтік статусы................7
.1. Жалпы білім ... ... ... Кәсіби-тарихшы мамандарының қоғам структурасындағы әлеуметтік орны........................................................................................................................15
ІІ. Шымкент қаласы тарихшы мамандарының кәсіби деңгейі.......................…………………………………………………………….23
.1. Тарихты оқытудың негізгі проблемалары мен бағыттары.........................23
.2. Кәсіби ... ... іс ... және ғылыми зерттеулері..............................................................................................................30
Қорытынды............................................................................................................38
Сілтемелер тізімі....................................................................................................41
Әдебиеттер тізімі...................................................................................................43
Кіріспе
Тақырыптың љзектілігі. Ертеңгі келер күннің бүгінгіден гљрі ... ... ... етіп, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш тек білімге ғана тән. Қай елдің болсын љсіп-љркендеуі, ... ... ... орын алуы оның ... ... жүйесінің деңгейіне, даму бағытына байланысты. Ел президенті Н.Назарбаевтың “Қазақстан-2030” атты халыққа жолдауында мемлекеттің ... ... ... ... ұзақ мерзімді басымдықтар қатарында ерекше орында білімнің аталуы да сондықтан. Љйткені адамзат тарихы тағылымы осыны дәлелдеп отыр. Мәселен, АҚШ-тың ... 2000 ... ... ... ұлттық бағдарламасындағы мемлекет дамуының ең басты құралы экономика да, ... та, ... та, ... те, ... ... та емес, тек қана жаңа сипаттағы білім беру жүйесі болып саналатыны баса айтылған.
Білім қадірін біздің халқымыз ерте түсінген. ... жолы тек ... мен ... ... ... Игунеки бабамыз. Ал іргелі мемлекет болашағы мен љскелең ... ... ... ... ... алатындығы даусыз. Себебі –мектеп бұл –қоғамның әлеуметтік институты. Оны қоғамға қажет нәтиже беріп, оның ... ... ... ... кадр ... үшін құрады. Сондықтан қай заманда қандай қоғамда ... ... ... ... беру ең ... осы ... мүддесінен туындайтын әлеуметтік сұранысқа қарай қызмет кљрсету бағытын ұстанады. Он жылдан астам уақытта білім беру саласында іске асырылған ... ... ... - мұғалімдердің тәжірибелерінен қорытындыланып, тұжырымдалған еді. Жарық кљрген ғылыми жұмыстар жалпы педагогикалық және методикалық ... ... ... еді.
Жұмыстың зерттеу объектісі ретінде Шымкент қаласы ... ... ... ... ... ... ескерілді.
Жұмыстың мақсаты: Шымкент қаласы кәсіби тарихшы мамандарының мәртебесін зерттеу.
Жұмыстың міндеттері: 1. ... ... ... 1999 ... демографиялық санақ бойынша халықтардың санын, білім деңгейін, жасы мен жыныс жағынан зерттеу.
. Шымкент қаласы ... саны мен ... ... ... ... ... орны мен дәрежесін кљрсету.
. Тарихты оқытудың негізгі проблемалары мен бағыттарын кљрсету.
. Кәсіби тарихшы мамандарының педагогикалық ... ... мен ... ... ... бағыттары.
Жұмыстың дерек кљзі:
1.Облыстық статистикалық басқармасының статистикалық жылнамасы.2000-2004 ж. 1 (18,41 б.)
. Итоги переписи население 1999 года по Южно -Казахстанской ... том І, ІІ 2 ...
. ... ... ... ... архив материалдары 3 (19, Фонд -176, опись -5, Связка - 6,7 )
. Оңтүстік Қазақстан үздіксіз білім жетілдіру ... ... ... ... ... ... 4( 20, 3-31б.)
. Шымкент қалалық білім департаментінің материалдары 5 (23, Папка-4,7 -18 б.)
Тақырыптың зерттеліну деңгейі (тарихнамасы):
Қазіргі тарих ғылымына ... ... ... ... ... ... ... еңбектер мен мақалаларды үш топқа бљліп сыныптауға болады. Бірінші топтағы еңбектерге –тарихи еңбектер мәселен, Ахмет Әділ “Білім бізді бақытқа бастайды” ... ... ... күші оның ... жайлы айтылады. Әрбір кезеңде адамзат баласына білімнің љте қажетті екені ... ... ... ... ... ... атты ... ұлт мектептерін дамыту жұмыстары қарастырылған.7 (9,19б.)
Екінші мәселе бойынша тарихты оқыту әдістемесі және технологиясына қатысты авторлардың ... ... ... ... Беркімбаева “Оқулықсыз љркендеу жоқ” атты мақаласында қазіргі таңдағы қоғамтану және тарих пәндерінің жағдайы сипатталған. Мектеп оқулықтарын жазу ... ... ... ... проблемалар қарастырылған. 8 (11,
-8б.)
Алматы қаласында љткен дљңгелек үстелде тарихшы ... ... ... ... ... деген тақырыпта тарихты қалай дұрыс оқыту әдістері жайлы љз ойларын ортаға салды. Тотай Тұрлығұл ... ... ... ер ... беделін айрықша атап кљрсетеді, ал Қайыркен Құнапина трих пәнін оқытуда қолданылатын кљрнекі құралдарды сынайды.9 (22,81-82б.)
Үшінші мәселе бойынша озат тарихшы мұғалімдердің ... ... ... ... ... озат ... жайлы” атты еңбегінде қарастырады.10 (3,67б.)
Љкінішке орай Шымкент қаласындағы мектептердің озат тарихшы ... ... ... мен ... жайлы ғылыми зерттеу жұмыстары әлі күнге дейін толық зерттелінбеген. Сол себептен тақырыпқа байланысты мәліметтер Шымкент ... ... ... және ... ... ... білім жетілдіру интитутынан алынған.11 (23,18б;20,31б.)
Жұмыстың зерттелу кезеңі: 1995 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін.
Қолданылған зерттеу тәсілдері: ... ... ... ... анализ, проблемдік мәселелер, тарихи-салыстырмалық әдістер қолданылды.
Жұмыстың тәжірибелік қолдануы: Зерттеу барысында қарастырылған мәселелерді мектептерде, жоғарғы оқу ... ... беру ... ... ... ... ... насихаттап пайдалануға болады.
Жұмыстың құрылымы: Диплом жұмысы кіріспеден, екі тараудан, тљрт тақырыпшадан, қорытындыдан тұрады. Зерттеу ... ... ... мен ... сілтемелер тізімі мен әдебиеттер тізімі ұсынылған.
І . Оңтүстік Қазақстан кЄсіби тарихшыларының ... ... ... ... ... ... сипаттамасы
Қазақстан Республикасы жер кљлемі жљнінен дүниежүзі бойынша тоғызыншы орын болса, ал халқының сан ... ... ... ... Адамзаттың ғаламдық проблемаларының бірі –қазіргі уақыттағы демография мәселесі. 1999 жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Санақ бойынша Республикада 14 млн 800 мың адам тіркелді, оның ішінде қазақтар саны 8 ... ... бұл ... ... 52-53 пайызын құрайды.12(1, І том 7 б.)
Жалпы 1999 жылғы санақ бойынша Оңтүстік Қазақстан Облысының ... саны ... ... Бұл ... ... ... ... 18 пайызын құрайды. Соның ішінде ерлердің саны – 330 адам. Яғни бұл ... ... –,3 ... ал әйелдер саны –009 адам. Бұл жалпы халықтың 50,7 құрайды. Шымкент қаласы бойынша бұл кљрсеткіш мынадай. ... ... саны - 729 587 ... саны 347 786 ... бұл ... қаласы халқының (47 %) құрап отыр, және әйелдер саны 381801 ... бұл ... (52%) ... ... ... ... бойынша 1 жастан 70 жас және одан жоғары халықтардың санын 16 категорияға бљліп, мұндағы ... мен ... ... ... ... ... Халықтың саны жағынан кљрсеткіш 5 жас пен 14 жас аралығында –512 адам (25,2 %) бар. Бұл жас ... ... саны ... ... басымырақ болып келеді. Мәселен, ерлер саны 253965 адам (26,1%) болса, әйелдер – 547 ... (24,4%) ... ... ... ең ... ... 60 жас пен 70 жас және одан жоғары жас аралығында адамдар саны 138 926 адам (6,9%) ... ... ... ерлер саны 56002 адам (5,5%) ал, әйелдер саны ... ... ... 83321 ... (8,3 %) ... Міне осы және тағы ... ... № 1
кестесінде кљрініс алған.13 ( 1, І том, 67бет)
Оңтүстік Қазақстан облысы халық санын жастық категорияларға бљлу
№1 кесте
Жас аралықтары ... ... ... ... жас
5-9 жас ... ... жас
-24 жас
-28 жас
-34 жас
-38 жас ... жас
-49 жас
-54 жас
-59 жас
-64жас
-69 жас
-жас және жоғары
,3
,5
,8
,4
,0
,7
,9
,2
,1
,6
,4
,6
,6
,4
,5
,0
,4
,8
,3
,8
,2
,8
,1
,3
,0
,6
,2
,5
,5
,2
,3
,0
,2
,1
,4
,0
,7
,6
,7
,1
,1
,7
,5
,8
,8
,7
,7
,9
Шымкент қаласы бойынша халықтың жалпы саны 729587 адам. Бұл ... ... 36,8 ... ... Жоғарыда кљрсетілген кљрсеткіштер сияқты Шымкент қаласы халықтарын да жас ерекшеліктеріне ... 16 ... ... ... 14 жас ... ... саны ең ... кљрсеткіш 168258 адамды құрайды. (23,1 %) және бұл жас аралығында ерлердің саны әйелдерге қарағанда жоары. 858 95 адам (24,7 % ) ал ең ... ... 1 ... ... халық саны, ол небары 13170 адамды құрап отыр (1,8%) . Бұдан шығатын қорытынды қала халқының туу деңгейі тљмендеуде. ... ... №2 ... кљре ... І том ... ... ... санын жастық категорияға бљлу
№2 кесте
Жас аралықтары
Жалпы барлығы
Ерлер
әйелдер
Барлығы
жасқа дейін
-4 жас
-9 жас
-14жас
-19 жас
-24 жас
-28 жас
-34 жас
-38 жас
-44 жас
-49 жас
-54 жас
-59 жас ...
-69 жас ... және ... ... ... 160 ұлт ... бар. Ал Оңтүстік Қазақстан облысында 108 ұлт љкілдері тұрады, яғни бұл љте жоғары кљрсеткіш болып табылады. Шымкент ... ... ... ... саны 449584 ... қала халқының 61,6 пайызын құрайды. Шымкент қаласы бойынша љзге ұлт љкілдерінің ... ... №3 ... ... тапқан.15 (1, ІІтом, 17 б.)
Шымкент қаласы тұрғындарын ұлттарға бљлу
№3 кесте
Ұлт атаулары
Ада Ұлттардың саны
қазақтар
Орыстар
Љзбектер
татарлар
Украиндар
Кәрістер
Әзірбайжандар
Түріктер
немістер
Ұйғырлар
Гректер
Белорустар
Күрділер
Армяндар
449584
Қазақстан Республикасы білім беру концепциясы ... ... ... барлық ұлттар білуі тиіс. Љтінішке орай, бұл оң нәтижесін бермей отыр. Мемлекеттік тілді білу деңгейі қазақ ұлтынан ... ... ... әзірбайжан тағы басқа ұлт љкілдері орын ... ... ... ... білмейтін ұлттарға немістер, кәрістер және армяндықтар жатады. Ал мемлекеттік тілді үйренушілерге кљбіне орыстар, украиндар, кәрістер т.б. ... ... ... (1, І том, 38 б.) ... ... облысы бойынша халықтың жас ерекшелікерінің білім деңгейін 12 категорияға бљліп ... ... ... ... ... орта жас ... адамдар болып табылады. Бітірілмеген жоғары білімділер кљбіне ... ... яғни 20-24 ... ... Қазақстан облысы бойынша жоғары білімділер саны 94682 адам. Бітірмеген жоғары білімділер 3566 ... ... Орта ... ... 124272 ... Ал ... орта ... саны 246099 адам.
Бұл мәліметтерді толығырақ №4 кестеден кљреміз.17 (2, ІІтом, 97-99 б.)
Оңтүстік Қазақстанда жас ерекшеліктері бойынша білім ... ... ... ... ... білімдері
Бітірілмеген жоғ. білімдер
Орта білімді
Жалпы орта білімді
Жалпы арнайы
Жалпы бастауыш
15-19 жас
-24 жас
-29 жас
-34 жас
-39 жас
-44 жас
-49 жас
-54жас
-59 ... ... ... ... ... ... кљрсетілгендей №5-шы кестеде Шымкент қаласында жоғары білімділер –кљбіне орта жастағы азаматтар, орта білімді мамандар ... 35-39 жас ... ... ... ... Ал бітірмеген жоғары білімділер љкінішке орай тағы да жастар арасында кљп ... ... №5 ... кљре ... (2,ІІ ... ... ... жас ерекшеліктер бойынша білім деңгейі
№5 кесте
Жас ерекшеліктері
Жоғары білімдері
Бітірілмеген жоғ.білімдер
Орта білімді
Жалпы орта білімді
Жалпы арнайы
Жалпы бастауыш
15-19 жас
-24 жас
-29 ... ... ... жас
-49 жас
-54жас
-59 жас
-64 жас
-72 жас
жас жоғары
-
-
Облыстық статистикалық басқармасының білім беру мекемелерінде оқитын халық ... ... ... облыс бойынша барлық оқитын адамдар саны - 540124 болса, ал қала бойынша ... саны ... ... ... ... ... халықты жыныстық категорияға бљліп қарасақ, білім саласында ерлерге ... ... ... басым екені байқалды. Ол туралы №6 Кестеде кљрсетіліп берілген.19 (2,ІІтом,34 б.)
Оңтүстік ... ... және ... ... ... беру ... оқитындар.
№6кесте
Барлық оқитындар
Жалпы біл.беру мек/де
Орта білімді меке-р оқи.
Жоғ.оқу ... ... Оңт. Қаз. Обл. ...
. ... қ.
.1. Ерлер
.2. Әйелдер
,0
,7
,9
,4
,9
,8
,1
,6
,4
,1
,6
,7
,5
,8
,9
,7
-
-
-
-
Білім беру басқармасының қорытынды есептерінің ... ... ... ... оқу ... ... қаласында 71 мектеп болған, олардың 59 орта, он ... орта және екі ... ... еді 20 (19, ... ... Опись-14, Документ-162, 1-б.)
Ал Шымкент қаласында 2001 жылы мектеп ... кљп ... ... ... Ал оқушылар саны 2003 жылы жоғары болғандығын кљреміз. 2000 жылы ... саны да, ... ... саны да аз ... ... ... ... №7 кестесінен кљруге болады.21 (18, 41б )
Шымкент қаласында 2000 жылдан бастап ... ... ... беретін мектептер саны
№7 кесте
жылы
жылы
жылы
жылы
жылы
Мектептер саны
Оқушылар саны
22 (19,Фонд -176, опись –, связка –, документ –, 7-14б)
Шымкент қаласы ... беру ... саны ... ... №8 кестеде үш ауданға бљлініп берілген.
№8 кесте
Қала
Абай ауд
Ул.Фараби ауданы
Еңбекші ауд
Жалпы мектептер саны
Баст. мектептер
Баст. орта мек.
Орта мектептер
Оқушының саны
Ал қазіргі таңда ... ... және ... сурет мектептерін қоспағанда 79 мектеп бар және сол мектептерде 8037 ... ... ... етуде.
Шымкент қалалық білім беру кеңістігі.
Сурет №1
1 - ... ... ... ... ... –негізгі мектептер
4 ... ... 23 (20, ... –, 6 ... ... –тарихшы мамандарының қоғам структурасындағы әлеуметтік орны
Шымкент қаласындағы жалпы күндізгі білім беретін, тарих пәні 75 мектепте 512 тарихшы мұғалімдер жұмыс істейді. ... ... ... ... ... әр ... сан жағынан әрқалай. Мысалы, А.Байтұрсынов атындағы №50 кљп салалы мектеп гимназиясында он ... ... пәні ... ... етеді және нақ осындай кљрсеткіш №57 орта мектебінде кљруге ... Ал №57 орта ... он ... №66 орта ... он ... №64 орта мектебінде он бес тарихшы ұстаздар жұмыс істейді. Бұл љте жоғары кљрсеткіш болып табылады. Яғни бұл ... ... ... ... ... және ... ... мектептерде мысалы: №22, №27, №61, №67, №71, №76 орта мектептерінде ... ... бір ... екі ... ғана ... б.)
Қаламыздағы 79 мектептің ішінде №46, №70, №73, №74 ші бастауыш мектептерінде тарих пәні ... Ал ... 75 ... 512 ... ... 83 -ін әйелдер, небары 16,49 -ін ер кісілер құрайды.25(23,13б.)
Басқа пән мұғалімдері сияқты мектептерде тарихшы мұғалімдер љте аз. Ал, жұртшылық ... ... ... ... келсек, мектепте ер мұғалімдердің аз болуының себептері де баршылық: оларға кљрсетілетін әлеуметтік қамқорлықтың тљмендегі бірқатар институттардың ... ... ... кадрларын даярлауда кеткен елеулі кемшіліктер, мұғалімдердің білімін кљтеру жұмысының сапасыздығы. Осылардың арасында әсіресе, қазіргі нарық қыспағы заманында мұғалімдерге ... ... ... ... яғни айлық жалақысының тљмендігі, міне, осы мәселелер ер ... љз ... ... ... ... ... табылады. Мәселен, Туркияда осындай жағдай сонау 50-60 жылдары болған екен. Олар мұның кері әсерін тез түсініп, ер мұғалімдерді ... ... ... ... мемлекет тарапынан қойған. Ол үшін ер мұғалімдерге жалақыны екі-үш есе кљбейтіп ... ... 26 (22, 81-87 б.) Біз де бұл ... ... шешу ... әрине жалақыны кљбейту қажет.
Біз љзі негізінде, қайнаған қоғамдық іс-әрекеттерден алыстау жүргенді қалайтын халықпыз. Љндірісте де, оқу - ... ... да ... љзге ... ... ... қойып, љзіміз сырттан бақылағанды ұнатамыз. Әрине, ондай мінез-құлықтың қалыптасуына кеңестік идеология да кері ... ... ... Сол ... ... ба, ... ... љзіміз ие болдық деген тұста мектептің хал-ахуалы күрт тљмендеп кетті.
Одан соң, кейінгі он, он бес жылда мектеп бітірген қабілетті ... ... оқу ... ... ... ... түрлерін жағалады. Сондықтан қазіргі мұғалімдердің дені қыз балалар. Олар да ... ... соң, ұзақ ... ... ... ... ... білімі ескіреді, жаңа талаптарды игеріп, үлгере алмайды. Осындай жағдайлар да оқыту жүйесін артқа тартады. Дәл қазіргі ... ... бір ғана жолы бар, ол ... ... кеш ... ... ... сай ерінбей еңбектену, білім жетілдіру 27 (9, 19 б) Бүгінде қаламыздағы 75 мектептегі ... ... ... ... қазақ ұлтты ұстаздар тарихшы мұғалімдер қауымының 63-н ... ... ұлты - 17, орыс ұлты - 12, ал ... ... ... кәріс ұлттары тек 1% - н ғана құрайды. Бұдан шығатын қорытынды Шымкент ... ... ... 12% - н ... ... құрайды.Бұл тарихшылардың кљпшілігі орта жастағы мұғалімдер және кљпшілігі Қ. А. ... ... ... Қазақ –Түрік университетін, Шымкент Педагогикалық институтын, М. ... ... ... Қазақстан Мемлекеттік университетін бітіргендер болып табылады. Ал љзбек мектерінің ұстаздарының кљпшілігі Ташкент Педагогикалық иститутын бітіргендер екен. 28 (23, папка –, 7-18 ... ... ... ... ... ... ... және олардың љсу деңгейінің кљрсеткіштері 29 (20, папка –., 12 б)
Сурет №2
Бұл 2003 –жылдардағы мәліметтер бойынша облысымыздағы Жоғарғы ... ... ... тљмен екенін кљруімізге болады.
–жоғарғы санатты
–санат
–санат
–санаты жоқ
Педагог ... ... ... кљрсеткіштерін тљмендегідей диаграмма арқылы кљрсетуімізге болады.
Сурет №3
Ғылымының және тәжірибенің анықтаған шындығының бірі - ... ... оқу ... ... ... бес жыл љткеннен кейән бұрынғы алған білімі ескіре бастайды. ... бес ... бір рет ... жетілдіру институттары арқылы олардың теориялық және тәжірибелік білімін кљтеру љте қажет. Қазақстан ... ... ... ... 2005 ... арналған мемлекеттік бағдарламасында (бұл құжат Қазақстан Республикасы ... 2004 ... 11 ... №1459 ... ... ... ... даярлау, қайта даярлау және олардың біліктігін арттыру ... ... ... бар. ... ... деп ... “Педагог кадрларды даярлау, олардың біліктігін арттыру және қайта даярлау саласында” біріншіден жетекші университеттер ... ... оқу ... ... ... ... ... біліктілігін арттыру және қайта даярлау жүйесін қалпына
келтіру және одан әрі ... ... ... ... ... беру ... бойынша оның ішінде мемлекеттік тіл, шетел және ана тілдері, информатика, ... ... пән ... ... ... үшіншіден білім берудің жаңа мазмұнын, оқыту технологиялары мен сабақ беру әдістемелерінің љзгергенін ескере отырып, мұғалімдер мен ... беру ... ... ... ... және ... біліктілігін арттыруды жүзеге асыру.
Бүкіл кеңестік кезеңде де педагог кадрлардың білімін кљтеру және қайта даярлау жүйелі ... іске ... Ол үшін ... ... ... ... ... институттары жұмыс істеді. 30 (16, 89.-90б)
1995 жылғы мәліметтер ... ... ... ... ... ... астам педагог, алты мыңнан астам мектепке дейінгі мекеме тәрбиешілері еңбек еткен. Жыл ... бұл ... тљрт ... ... кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта даярлау институттарында білімдерін жетілдіреді. ... 1992 жылы –, 1993 ж 4208, 1994ж –, 1995 ... ... жыртысында 2500 маман біліктілігін арттыру курстарынан љткен. Бұдан институттарға келушілердің ... жыл ... келе ... ... ... ... институт –білім департаментімен бірігіп, республикалық және облыстық тақырыптық семинарлар мен конференциялар ұйымдастырып отырады. Сонымен қатар шет ... ... ... ... біздің педагог мамандар тәжірибе бљліседі.
жылы облысымызда -959 мектеп ... ... 32- сі ... ... ... 179 ... пәндер тереңдетіліп оқытылады. Жаңа типті лицензияланған мектептер –, оның 10 –ы лицей, 9 –ы ... 3- і ... ... бұл оқу жүйесінің түрі мен мазмұны да тереңдеп мұғалімдердің кәсіби шеберлігіне деген талап та арта түсті ... сљз. ... ... ... ... ... институтының да міндеті љз - љзінше күрделене береді. Мұнда басты күш ... ... ... жұмылдырылады. Мақсат - әрбір мұғалімнің шығармашылық потенциялын ашып, олардың білім жетілдіру ісіндегі љскелең талаптарын қанағаттандыру болып табылады31 (10, 17 ... ... ең ... љзі ... ... терең білуі, онан соң оны оқушылар санасына жеткізе алатын болуы тиіс. Оқушыларды қызызықтыру үшін ... ... ... ... ... ... ... жеткізу ең басты мәселеге тоқтала білу, ең ... ... ... қатардағы мәселеден ажырата білу, осының бәрін нақты, мысалдар келтіре отырып айтып беру –үлкен љнер.
Педагог кадрлардың кәсіби мамандығын ... ... ... ... ... ... Біріншіден, жалпы алғанда пединституттарды бітіргендердің білім дәрежесінің тљмендігінен. Мысалы 1976-1980 жылдары республикамыздың педагогикалық оқу орындарында 33337 студент мемлекеттік емтихан тапсырғанда ... жыл ... 9-10 ... ғана ... диплом алған, ал “5,4” және тек ғана “4” деген бағаға тапсырғандары 15 пайызды ... 615 ... “2” ... бағаға тапсырған. Бірақ бұлар да мектептерге жұмысқа жіберілген.
Ал кейбір оқу орындарында жағымсыз кљрсеткіштер бұдан да тљмен болған. ... ... жыл ... ... ... ... “3” деген бағаға тапсырған. Мұндай кемшіліктер Абай атындағы ... ... ... ... ... пединституттарында да орын алған. Осы сияқты кемшіліктер жыл ... ... ... ... ... оқу орындарында сырттан оқу кең етек алған. Статистикалық мәліметтерге жүгінсек олардың ... ... ... ... ... ... ... Мысалы аталған 5 жылдықта 15667 адам мемлекеттік емтихан тапсырса олардың 3653 –ші “3” ... баға ... ал ... “2” ... баға алып ... бітіре алмай бұрынғы ұстаздық жұмысын жалғастыра берген.32 (16, 89 –б).
Ал біздің ... ... ... ... шамамен 43 пайызы љз білімдерін жетілдірген болса, ал болашақта шамамен 54 ... ... ... љту ... жоспарланған. Мысалы: Оңтүстік Қазақстан облыстық үздіксіз білім жетілдіру институтында 1995 –жылдар аралығында № 54 орта ... ... пәні ... атап ... –Б. Исакова, С. Мырзахамадамова, Ш. Пайзахметова, З. Назарова, А. Сайджанов, Л. ... М. ... љз ... ... болатын. Сол сияқты 2000 –жылдар аралығында Н. Тљреқұлов атындағы № 62 орта ... –С. ... З. ... З. ... А. Нуримова, А. ... ... ... ... 2001 ... ... №2 орта ... –А. Сұлтанова, Ғ. Жұманова, М. Гомаршен, Т. ... З. ... да ... оқу ... білімдерін жетілдірген болатын. Тек аталмыш үш мектеп қана емес, қаламыздағы 79 мектептегі барлық педагог мамандар әр бес ... ... ... љтіп љз ... ... ... 33 (23, ... –, 7 –б)
Жоғарыдағылардан шығатын қорытынды –мұғалімдердің білімін кљтеру жаңа ... ... ... ... ... кадрлардың біліктілігін арттыру, оларды қайта даярлау қоғамдық талаптан туындап отыр. ... ... мен ... және ... ... ... бұл ... орындап, әрбір мұғалімді курстық оқуға жіберіп олардың теориялық және әдістемелік шеберлігін ... ... ... Бұл - љмір ... ... ... ... МАМАНДАРЫНЫҢ КӘСІБИ ДЕҢГЕЙІ.
2.1. Тарихты оқытудың негізгі проблемалары мен бағыттары.
Еліміздің болашағы ... ... ... ... ... бүгінгі ұрпақтың біліктік, іскерлік қабілеттеріне тікелей тәуелді. Осыдан жас ұрпақтың бойында іскерлік қабілеттерін ашумен оларды шығармашылыққа баулу мәселесі ... Ал ... ... ... беру, ынта –ықыласын арттыру, қабілет –қасиетін дамыту ... ... ал ... ... кљтеретін –білім. Елбасы Н. Назарбаев Қазақстанның болашағы –бүгінгі жастар. Сіздер оларға қалай ... ... ... сол ... ... –деп атап кљрсетеді мұғалімдердің сьезінде. Әрбір мемлекеттің болашағы мектебінде шыңдалады. ... осы елге ие ... ... ... - азаматтар –бүгінгі мектеп оқушысы. Мемлекеттің ... ... даму ... ... ... бүкіл қоғамның, мемлекеттің назарында.
Қазіргі кезде білім ауқымы адам айтқысыз ... ... ... ақпаратты таңдай білу мәселесі алдыңғы қатарға шықты. Қазіргі кезде оқушыларды ғылыми жұмыстарға баулу заман ... сай љз ойын ... ... ... ... ... де салауатты тұлғаны қалыптастыру жолындағы жасампаз еңбек, адам ... ... ең ... ... ... 34 (12, 103-105 ... КСРО ... болған љзгерістер Қазақстанның тәуелсіздігін алу мектептермен Жоғарғы оқу орындарына арналған ... ... жаңа ... ... ... етті. Бұл - оңай ... ... ... де ... ... ... білім министрлігінің ұйымдастыруымен 1993-94 жылдары мектептер үшін Қазақстан тарихының бірнеше оқулықтары басылып шықты. 35 (4, 23-24 б). ... беру ... ... ... мәні ... ... ... Оқулық белгілі бір класқа арнылып бекітілген бағдарламаға сүйенеді. Яғни оқулықтың мазмұнын тақырыптың шеңберін ... ... ... бағдарламысы. Ал оқу бағдарламасы әр класқа сағат санын (апталық және жылдық) айқындалып, ... ... ... оқу жоспарына негізделеді. Сљйтіп, оқу жоспары әр сипаттағы жылдық және апталық сағат саны мен бақылау - ... ... ... ... ... оқу ... ... Оқулыққа қойылатын тағы бір талап - сол пәнді ... ... ... ... ... ... ... сапасын арттыру, пәнаралық байланысты күшейту.
Сондықтан ұстазды ақылшысы да, болжап, бағыт сілтер бағдарламасы да қайта –қайта ... ... кљзі –де ... ... үйрете отырып, үйрене түседі, білім бере отырып - љзі де білім бұлағынан сусындайды ... осы ... да сай ... ... 36 (13, ... ... департаментінің 1995 –оқу жылының қорытынды есебі бойынша –бір жыл ішінде Шымкент қаласы мектептерінде қазақ, орыс және ... ... 348900 дана ... ... Бірақ бір айта кете мәселе –қазақ тілінде оқулықтар мектептерде 45-80 пайыз ... ... орыс ... 90 пайыз және љзбек тіліндегі мектептерде 82 пайыз қамтамасыз етілген еді. Бұл ең алдымен сол ... ... ... ... оқулықтар болып табылады.
–және 1997-1998 оқу жылдары “Рауан”, “Просвещение”, “Унитивчи”баспаларының оқулықтарына тапсырыстар берілген сонымен қатар “Прайс” фирмасымен бірігіп шығарылған 5- ... ... ... ... оқулығына да тапсырыстар берілген болатын. 37 (19, документ –, 4 –б).
1995 - 1997 жылдар ... ... ... ... пәні үшін ... ... мен оқу құралдары
1. Тұрлығұлов Т. Қазақ елінің қысқаша тарихы. 5 –сынып.
2. Тұрлығұлов Т. ... ... ... тарихы. 5 –сынып. (Ұйғыр тілінде).
. Байпақов К. Ежелгі қазақстан тарихы. 6 – сынып (Орыс тілінде).
. Бабаев Д. Орта ... ... ... 7 ...
. ... Д. Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы. 7 –сынып. (Ұйғыр тілінде).
. Байпақов К. Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы. 7 –сынып.
. ... К. Орта ... ... ... 7 ... (Орыс тілінде).
. Байпақов К. Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы. 7 –сынып. (Ұйғыр тілінде).
. Бабаев Д. Қазақстан тарихы. ... ...
. ... Б. Дүние жүзі тарихы.
. Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы 9 –сынып.
. Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы 9 –сынып. ... ... ... М. ... ... 10 –сынып.
. Қозыбаев М. Қазақстан тарихы. 10 –сынып. (Ұйғыр тілінде).
. Нұрпейісов К. Қазақстан ... ...
. ... К. ... ... ... (Орыс тілінде)
. Нұрпейісов К. Қазақстан тарихы 11 ... ... ... ... М. ... ... ... жинағы. 10-11 сыныптар. (Орыс тілінде).
. Досанұлы Т. Кіші жүздің шежіресі.
. Асфендияров С. 1916 жыл (1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық кљтерілісінің 80 ... ... ... ... Ә. ... даласының жұлдыздары 1996 жыл.
. Тұрлығулов Т. Қазақ елінің қысқаша тарихы. 5 –сынып.
. Тљлебаев Т. Ежелгі дүние тарихы. 6 ... ... К. ... ... тарихы. 6 – сынып.
. Байпақов К. Ежелгі Қазақстан тарихы. 6 – сынып. (Орыс тілінде).
. Бабаев Д. ... ... 15-18 ... 8 ... ... Б. Орта ... дүние жүзі тарихы. ІІ -бљлім 8 –сынып.
. Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы. 9 –сынып. (Ұйғыр тілінде) 1997 ... ... К. Орта ... ... ... 7 ... Байпақов К. Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы. 7 – ... ... ... Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы 9 –сынып.
. Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы 9 –сынып. ... ... ... М. ... ... 10 ... ... К. Қазақстан тарихы 11- сынып. (Орыс тілінде).
. Әбдіғұлова Б. Қазақстан тарихынан оқу материалдары. 38 (21, 67 б).
Бұл кезде жоғарыда айтып ... ... ... ... ... ... ... бұл жылдары –қоғамтану, тарих пәндерінен жағдайы мәз емес еді.
–сыныптардағы дүниежүзі тарихы Мәскеуден келген орысша оқулықтың 1988 ... ... ... ... жүр. ... ... тозып таусылуға айналғанын айтпағанның љзінде, мазмұнында қаншама қайта ... ... тұр. ... идеялық –саяси алшақтықтар бљтен кљзқарастар діни –астарлар жиі байқалып ... ... ... ... ... тарихи –қоғамдық пәндерден тљл оқулықтар дайындау уақыт күттірмейтін маңызды шаруаның бірі болуы керек.
“Қазақстан тарихы” оқулығының ... ... ... ... ... орны ... Бұл ... кезінде жедел шығарылды, сондықтан асығыстықтан кейбір оқулықтан жіберілмеді деу ... ... ... аса бай, љте ... тарихы кішкентай ғана бір кітапқа сыймайды. Жете зерттей жатқан тұстары жетерлік. Тіпті ... ... ең ... ... аренасына шығуы туралы әлі де ғылыми айтыстар тоқтаған жоқ. 39 (11, 7 –бет)
Осы 1996 жылы премьер –министрдің орынбасарының қолдауымен тарих, ... ... мен ... ... ... ... ... бойынша оқулықтар жасау жұмысын ұйымдастыру нақты қолға алынды. 1998 жылғы мәләметтерге сүйенсек 1995 –жылдары шыққан оқулықтарға әсіресе, “Қазақстан тарихы”, ... ... ... және қоғам” оқулықтарының мазмұнына құрылымдық жүйесіне ескертпе сындар жиі ... ... да осы ... ... ... тарихы мазмұнының ғылымы негізі анықталмаған әдістемелік арқауы белгіленбеген. Кљп хандықтарды ... ... ... ... алар ... де шамалы болады. Дүниежүзі тарихы бойынша да оқулықтар жазылмай, Ресейден сатып алынып, қазақшаға ... 40 (5, ... ... ... ... Республикасы мектептеріне арналған оқулық және оқу әдістемелік кешендерді шығарудың мемлекеттік бағдарламасы” деп аталатын ... ... ... ... 1999 –жылдар аралығында 5 –сыныптар үшін “Қазақстан тарихынан” жаңа буын оқулықтары ... ... ... Бұл ... жазуға екі рет бәйге жарияланды. Қатысам деген адамға мүмкіндік туды. Бұл бәйге туралы әуелі 1999 жылы ... ... мен ... Қазақстанда” жарияланды бұдан кейін 2000 жылы күзде екінші рет тағы жарияланды. ... 5 ... ... ... ... тарихы” бойынша 7 оқулық “Дүниежүзі тарихы” бойынша 7 оқулықты (қасында үш ... ... бар) 22 ... ... Кешендерді жазуға 30 мұғалім қатысты. Авторлар мен мұғалімдердің кљпшілігі Алматы қаласынан ішінде 4 академик, 12 –ғылым докторы, қалғаны ... ... ... ... ... љткендер. Дегенмен, асығыстық болды, љйткені 2001 жылы Қазақстан Республикасына 10 жыл толады деп, соған байланысты сынып оқулықтарын тездетіңдер деген жоғарыдан ... ... ... ... ... ... мұның мүмкін емес екенін тіпті, шығарып үлгергеннің љзінде оның бағдарламаға сай болмайтынын түсіндірді. Содан кейін ғана әр жыл сайын 1 ... ... ... ... болып
келісілді. Бәйгеге қатысатын авторлар алдымен љздері жазатын оқулықтың мазмұнын, ұстанымдарын ғылыми және әдістемелік жағынан ерекшеліктерін кљрсетіп беруге тиіс ... ... ... ... ... кейін ғана бәйгеге жіберуге болады делінген. Сонан кейін ғана авторлар қолжазбаларын даярлап әкеледі. Ол қолжазбалар зертханада қаралады. Содан соң ... ... ... ... ... ... ... Сљйтіп, конкурстық комиссия қабылдаған соң 5 –сынып оқулықтары “Атамұра” баспасына, 8 –сынып оқулықтар “Мектеп” баспасына берілді. Әрине, баспалардың да љз ... тағы да ... ... ... ... бұл ... үлкен еңбек нәтижесінде іске асырылды. 41 (22, 81 –б.)
Ендігі бір мәселе –биылғы 9 сыныптың бағдарламасы мен ... ... ... ... Қаламыздағы кљп мектептерге біреуі –“Атамұра” баспасынан, ... ... ... ... ... ... ... “Атамұрадан” шыққаны бағдарламаға сәйкес келмейді. Енді осыны қайсысын оқытарын білмей, бастары қатуда.
Кеңестер одағы ... ... ... қалыптасты. ХХ ғасырдың ортасына дейін дамыған елдердің ... де оқу ... ... ... жатты. Америка, Англия, Швеция, Финляндия, Австрия елдерінде оқыту жағы ... ... ең ... ... жүйесі Австралияда екен. Олардың оқушыларының 43 пайызы мектепке қызығушылықпен ... ... Ал ... мұндай оқушылар ––ақ пайыз. Љйткені қаншама жаңа технология шығарып жатқанымен, олары іс жүзіне аса бермейді. Ал осыдан 10 ... ... ... әр түрі ... емес ... деп) ... Мәселен, керуен сабағы, бәйге сабағы, жарыс сабағы, ойын сабағы. Осылардың кљпшілігі –жеке мұғалімдердің бастамасы. Олар ғылыми –теориялық жағынан ... ал ... ... ... негізделген дегенде, бұл –жаңа оқыту технологиялар. Осылардың ұзын саны 50 –ге жетеді. Солардың 15 ––сын қазіргі кезде ... ... ... ең ... ғаламдар жазды. Он бес жылдай болып қалды, бізде де жаңа
технологиялар ... келе ... ... шет ... де ... де ортақ бір кемшілік –бала не оқитынын білмейді. Мәселен, бір ... ... ... нәубет болды. Оны не үшін оқуы керек? Міне, ... ... ... түсіндірген жљн. Әрбір болашақ азамат қай жерде, қай елде қандай үлкен жиындарда љз елінің тарихын сол ел тарихымен сәйкестендіре алуы ... ... ... ... деген бар. Ол - компетенция. Осы ... бір ... ... 11 ... ... ... 1995 жылы ... “Тәуелсіз Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы” тақырып деген бар. Егер ... осы ... ... ... ... ... ... туралы оқушыларды сљйлетсе, олардың нағыз шынайы кљзқарастары жарыққа шығар еді.
Енді келешекте білім стандартына бағдарлама жазылады. Міне, бұл –жаңалық. ... ... ... ... ... ... үшін оқытудың түрлерін білу шарт. Бұл екі –ақ топқа бљлінеді. Біреуі –тарихты оқытудың түрлері (сабақ, семинар, т.б.) оқыту және ... ... Осы ... ... ... ... нәтижелі білім беру. Әлгі түрлер, тәсілдер тек ғана осыған ... ету ... 42 (22, 81 – 87 ... оқытудың негізгі проблемаларының бірі –кљрнекілік мәселесі. Қазіргі кезде кљрнекілік материалдардың сапасы, тљмендеу, тақырыпқа сай келмейді, карталардың сапасын кљтеру ... ... 5 ... ... үшін ... ... шешілмей жатыр. Деректі фильмдер, диафильмдер кљбейсе дұрыс болар еді. Оқушының ой –танымын ... ... ұшан ... ... бар ... ... ... таңда бұл кљрнекіліктермен айналысып жүрген “Арман ПВ” , “Абди” компанияларын айтуымызға болады.
Тарих пәнін оқытуда ... және ... ... Европа елдерінің оқыту мен білім беру әдістемесі љз арнасын тапқаны рас. Біз бұл ... ... ... ... үстіндегі елміз.43 (6,65б.)
2.2 Кәсіби тарихшы мамандарының іс –тәжірибелік және ғылыми зерттеулері.
Жыл сайын әр пәндерден љткізіліп отыратын ... ... ... ... ... мақалалар жұмыстары жасалынады. Сол сайыстардың нәтижелерінде кљптеген жетістіктерге жеткен ... ... ... ... ... А. С. ... атындағы №1 гимназияның кәсіби тарихшысы –Душамбаева Найля Жолдасқызы 1996 –жылдары қалалық олимпиададан 11 сынып оқушысы 1 орын ... және ... оқу ... ... қағазымен марапатталған. Аталмыш мектепте тарих пәнінің мұғалімі, тарих ғылымының магистрі –Спинова Елена Владимировнаның ... ... ... ... оқу ... ... қаласында љткен “Әділет” атты ғылыми проектіде 3 –орын иегері атанды.
Оңтүстік ... ... №1 ... балалар үшін мамандандырылған мектеп - интернатының кәсіби тарихшысы Ж. ... ... әр жыл ... ... ... ... ... жарыстармен мен сайыстар жүлделі орындармен оралады. Мәселен, 2002 жылы ... ... ... Қазақстан 2030 стратегиясында Қазақстан дамуының экологиялық және әлеуметтік модельдері тақырыбында љткен ... ... ... оқушыларының ғылыми жарысына “тарих” секциясы бойынша қатысқан 11 сынып оқушысы –Апиев ... ... және ... ... ... 10 –сынып оқушысы –Бекмурзаева Жаңыл ІІ, ІІІ дәрежелі дипломмен марапатталды. Ж Әбуовтың келесі бір шәкірті –Серікбаев Бауыржан 2003 жылы ... ... І ... ... 2004 жылы ... ... ІІ дәрежелі диплом иегері атанған және дәл осы жылы 23-27 ақпан аралығында Алматы қаласында оқушылардың Республикалық ғылыми жарыстарының IV ... ... ... сертификат берілген. Мұндай шәкірттердің
жеткен жетістіктері әрине ең алдымен ұстазға байланысты Ж. Әбуовтың алған сертификаттары мен мақтау қағаздарын айтатын ... 2004 жылы ... ... беру жүйесі дамытуға қосқан ерекше үлесі үшін Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі –Б. Жылқышиевтен алғыс хат ... 2001 жылы 6-8 ... ... ... ... қолдауымен љткізілген “Street law” бағдарламасы бойынша “Құқық пен демократияны оқытуда интерактивті ... ... ... ... ... үшін –сертификат беріледі. 44 (20, 25-27 б.)
Қ. Сыпатаев атындағы №7 ... ... ... ... ... –Р. ... М. ... және К. Байдашева Облыстық және қалалық білім департаментінің мақтау ... ... ... ... ... Мұса ... №5 орта мектебінің тарих пәні мұғалімі Бегельдиев Б. М –Қазақстан Республикасының білім үздігі атты мақтау қағазын алды. Ал М ... ... №8 ... ... ... Р. А, Қарабекова Г. Б. гимназиясының мақтау қағазымен марапатталса, аталмыш гимназияның кәсіби тарихшыларының бірі –Грибова Н. Е. ... және қала ... ... ... ... және 2004 жылы “Олимп” творчествалық проект сайысына ... ... І орын ... ... ... жоғары сипаты кәсіби ұстаздарының бірі –Пак Елена Николаевнаның оқушысы –Демидов С. 2004 жылы “Я гражданин” атты ... ... І орын ... атанды және 2005 жылы дайындаған командасы “Олимп” атты творчествалық ... І ... 2005 жылы ... ... ... ІІ орын иегері атанады. 45 (23, папка –, 7-18 б.)
Тағы бір қаламыздағы тарих пәнін оқыту ... ... ... ... ... –О. А. ... ... №9 лицейді айтуымызға болады. Аталмыш лицей 1992 ... ... ... ... ... ... ... арнайы сыныптар ашқан.
Мысалы: 1992-1993 оқу жылдарында 21 оқушысы бар, тарих пәні тереңдетіліп оқытылатын 11 “л” сыныбына ... ... ... ... - ... Е. ... берсе, 1993-1994 оқу жылы 26 оқушы оқитын 10 “л” ... - ... М., ... оқу ... 9 “л” ... - ... М., ... оқу жылдарында 8 “л” сыныбына - Новгородцева Е. дәріс ... 46 (19, ... –, 6 ... бері осы ... ... ... келе ... жоғары санатты кәсіби тарихшы бүгінгі күні –тарих пәні мұғалімі, тәрие ісі ... ... ... ... –Потий Марина Юрьевна кљп жылдар бойы атқарған еңбегінің арқасында ... ... ... ... мен ... хаттарын алды.
Қаламыздағы тағы бір лицей статусына ие №23 мектеп лицейін атауға болады. Жиырма бір ... ... бар, ... ... ... ұстаз –Семыкина Н.А. 2001 жылы оқушылары –Шевцова О., Качан И. Олимпиадалардан жүлделі орындарға ие болған. Аталмыш лицейден –Спинова Н.Д., Савина Г.В., - ... оқу ... ... қағаздарымен марапатталған. №66 орта мектебінің кәсіби тарихшысы - Љтеп Гүлзағира –облыстық білім ... ... және ... ... ... ... бас жүлдегері аталған. 8-сынып оқушылары Бүркітбаев Б. және Айтымбетова халықаралық “Халықаралық золотое руно” жарысына ІІІ, ІІ орын ... ... ... ... ... ... ... Отарбаева Б. облыстық, қалалық және мектептің мақтау қағазымен марапатталған, дәл осы сияқты Т.Тәжібаев атындағы №47 ... ... ... ... ... ... ... қалалық, облыстық олимпиадалардан І, ІІ орын иегерлері ... ... ... қағаздарымен марапатталған болатын. Сонымен қатар Ы.Алтынсарин атындағы №65 гимназия мектебінің кәсіби тарихшысы ... ... ... оқушылары облыстық
олимпиадалардан І орын, Республикалық олимпиададан ІІ орын иеленген болатын 47 (23, папка –7-18 б).
Мектеп –қоғамның әлеуметтік ... Оны ... ... нәтиже беріп, оның мүддесіне қызмет кљрсете алатын кадр даярлау үшін құрады. Сондықтан қай ... ... ... ... мектептегі білім, тәрбие беру, ең алдымен осы қоғамның мүддесінен ... ... ... ... ... кљрсету бағытын ұстанады. Қазіргі қоғамдағы даму мен әлеуметтік, экономикалық жағдайларға байланысты мектептерде ... да ... ... отыр. Заман талабына сай қаламыздағы жоғарыда аталып љткен кәсіби тарихшы ұстаздардың бірқатар авторлық бағдарламалары, ғылыми мақалалары жарық кљрген. Міне осы ... ... ... озат ... ... ... ие ... –Оңтүстік Қазақстан облыстық №1 дарынды балалар үшін мамандандырылған мектеп-интернатының кәсіби тарихшысы –Ж.Әбуов љзінің ... ... ... мен философия тарихы бойынша факультативтік курс бағдарламасын жасаған болатын. Бұл бағдарлама осы мектеп-интернаттың ... ... ... ... 10 ... оқытылады және курс бағдарламасы 34 сағатқа есептелген. Бұл бағдарламаның ерекшелігі мен мақсаты ... ... ... ... орта ... ... сай келген. Сондай-ақ бағдарлама –Қазақстан тарихынан әр сыныптарда алған білімін жан-жақты бекітеді, тиянақтайды. Қазақ халқының этнографиясының зерттеу объектісі - ... ... ... –IV ... ... тақырыпшалардан тұрады. Халықтан халықты айыратын негізгі белгілердің бірі –этностық шаруашылық ... ... Бұл ... үш сағат берілген. Этностың бір ерекшелігі тұтынатын заттың мәдениеті, қару-жарағы, тұрақ-мекені, киім кию үлгісі, тұтыну ... ... мен қала ... мен қала құрылысы мәселелеріне 8 сағат бљлінген. Салт-дәстүрге, қоғамдық құрылысы мен діни мәселелеріне 10 сағат бљлінген. ... ... және ... ... ... орын беріліп, жалпы 34 сағаттың 18 сағаты бљлінген. Халқымыздың заттық әрі ... ... ... мол материал жинақталған. Пәнді оқыту арқылы автор тарихқа жаңаша ... ... ... ... ... ... сыналатын жағы да болады. Бағдарлама пән аралық байланыста оқушыларғатаныс қазақ әдебиеті, Қазақстан тарихы пәндерімен байланыста, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... сыныптар үшін философия ілімінің негізін қалауға септігі тиетін “Қазақ философиясының тарихы” курсының 68 сағаттық бағдарламасының ... ... ... отырған бағдарламада –мемлекеттік тәуелсіздігімізді алған жылдар ішіндегі қоғамдық пәндердің қол жеткізген жетістіктері сљз болады. Бағдарлама ... ... ... ... тиянақтайды, бекітеді. Бағдарламаның мақсаты –оқушылардың гуманитарлық, қоғамдық пәндерден алған білімдерін қорытындылай білуге баулу. Оқушының ойлау жүйесін қалыптастыруға машықтандыру, љз ... ... ... ... ... хаттар мен бастау кљздерді игеруге жетелеу. љз ойын айтып, жазып жеткізуге, бұқаралық ақпарат беттерінде проблемалық мақалалар жазуға машықтандыру.
Бағдарламаға сай қажетті ... ... ... ... оқушыларға түзілген бағдарламаны, пайдаланылатын әдебиеттер тізімін алдын-ала ксерокстен љткізіп беріп қоюға тура келеді. Себебі, әр оқушы қандай тақырып, қашан љтілетінін, ... ... ... екенін ертерек ойлауына мүмкіндігі болады. Мұндай әдіс оқушылардың рефераттық-баяндамалық бағытпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Әр тақырыпты љткенде оқушы љз ... ... ... ... ... болады.
Білім туралы заңға байланысты оқыту мазмұнын жаңарту, арнайы жаңа және факультативтік курстарға мән беру, оларды жетілдіру жұмыстарын
жүргізу жалғасын ... ... бұл ... ... жұмыста, әр оқушыға жекелей жұмыс беру мәселесінде күн тәртібінен түспейді. Себебі қосымша білім –оқушылардың білім ... ... ... шеңберінен тыс білім мазмұнын игеруді кљздейді. Қосымша білім –оқушының бір деңгейде қалып қоймай, күрделі материалдарды талпынып игеруіне, білуіне жол ... ... ... ... оқушылардың кәсіптік бағдарға, келешек љмір жолын айқындауына мүмкіндігі болады. Факуьтативтік және арнайы курстар жоғарғы сыныптарда азаматтық ... ... ... бір сала ... білім алуына мүмкіндігі болады. Факультативтік және арнайы курс ... ... ... ... элитасын толықтыруға мүмкіндік тудырады. Кейбірі болашақта айналысатын бағдарламасын табады және ... ... ... ... ... ... ... проблемалары туралы бұқаралық ақпарат беттерінде љз мақалаларын жариялап та үлгерді.
Қорыта айтқанда факультативтік және арнайы курс бағдарламалары ... ... ... ... ... шығармашылықпен айналысып, болашақ ғылым элитасының корпусын қалыптасуға негіз жасайды. Оқушылардың дүниетанымын тереңдетіп, љз бетінше ізденуіне мол ... ... ... қаламыздағы озат тарихшы мұғалімі атанған №66 орта мектебінің тарих пәні мұғалімі - Љтеп Гүлзағира. Ғылыми жұмыстарына келетін болсақ, 7-сынып ... ... ... ... ... ғасырлардағы Қазақстан тарихы оқулығы бойынша тестер жинағын Б.Матекова, Г.Текеевалармен бірге жасап шығарған. Сонымен қатар оқушылардың тарих сабағына ... ... ... ... ... ... ... халықтық педагогиканың озық үлгілерін тиімді пайдалану” атты дәстүрлі емес сабақ тәсілін ұсынған болатын. Автор љз тәжірибесінде сабақ љткізу барысыныда сабақ ... да, ... ... ... ... ... ... ұлттық ойын түрлері –“асық ойнау”, “ақ сүйек”, “шатыраш ойнау”, “алтын сандық” т.с.с. қазақ ойындарын кеңінен пайдалана білген. ... ... ... бір ерекшелігі –оларды сабақ кезінде де, сабақтан тыс кезде де пайдалануға ... Осы ... ... ... оларды үлкен үш тарауға бљліп қарастырған. Олар: кљңіл кљтеру ойындары, спорттық ойындар және ойлау ойындары деп. Бұл дәстүрлі емес сабақтарды ... ... ... ... ... ... дәрежеде меңгергендігін байқау және халықтық педагогиканың озық үлгілерін пайдалана отырып ой-љрісін дамыту, љз ойын ... ... ... ... ал ... ... келетін болсақ, оқушы білімділікке, шапшаңдыққа тәрбиелейді. 48(20, 3 –б.)
Қазіргі заманғы оқушылар игерген білімін жадында сақтап қана қоймай, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Сондықтан мектептегі оқу үрдісі оқушылардың шығармашылық мүмкіндігін барынша дамытуға бағытталғаны дұрыс. Мұның љзі ... ... ... ... ... ... ... оқу үрдісінде мыналарға мән берілген:
1. оқушыларға сенімділік білдіру;
. пәнге деген қызығушылығын арттыру;
. оқушының љз біліміне сеніп, одан әрі дамыту;
. ... ... ... ... ... ... - ... љздігінше жүргізілетін жұмысы әр оқушының љзіне тек біліктіліктері арқылы іске ... 49 (15, 64 ... №48 орта ... ... ... жеті тарихшы мұғалімдердің барлығы дерлік оқушылардың тарих пәніне деген қызығушылықтарын арттыру мақстатында љздерінің бағдарламалары мен түрлі ... ... ... ... ... шығармашылықпен еңбек етіп, ізденушілікпен љздерінің кәсіби шеберліктерін табандылықпен шыңдап келе жатқандар. Ал олардың ... ... ... құралдары кљпшілігінің игілігіне айналуда.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы жер кљлемі жљнінен дүниежүзі бойынша тоғызыншы орын ... ал ... сан ... ... ... ... Адамзаттың ғаламдық проблемаларының бірі –қазіргі уақыттағы демография мәселесі. 1999 жылы ... ... ... халық санағы жүргізіледі. Санақ бойынша Республикада 14 млн 800 мың адам ... оның ... ... саны 8 ... ... бұл ... шамамен 52-53 пайызын құрайды.
жылғы жүргізілген санақ бойынша облыс және қала халықтарын жас ерекшеліктеріне, ұлттарына, ... ... ... ... ... Мұнда әрине әсіресе халықтың білім деңгейіне кљбірек кљңіл бљлуге тырыстық. Қазіргі таңда білім саласында ... ... ... одан шыққан оң нәтижелерді де кљруімізге болады. Мысалы: облысымызда және қаламызда орта және ... ... саны ... љсуде.
Шымкент қаласындағы жалпы күндізгі білім беретін, тарих пәні 75 мектепте 512 тарихшы мұғалімдер жұмыс істейді. Тарих пәнінен дәріс ... ... әр ... сан ... ... ... ... мектептеріндегі оқушылардың білімі мен біліктілік сапасына айрықша мән беріліп отырғанына назар аударуымыз керек. Бұл міндетті орындау негізінен тікелей пән ... ... ... ... ... жүрген мұғалімдердің кәсіби шеберлік білітілігі мен ғылыми маман.дығын үнемі және үзіліссіз жетілідіріп отыру қажет. Ол үшін педагог кадрлардың білімін жетілдіру және ... ... ... осы ... ... ... да, сапасын да едәуір жақсарту керек. Қазіргі бір, екі апталық курстар айтарлықтай нәтиже бере алмай ... ... ... кемі бір ... екі-үш айлық болып ұйымдастырылса. Бұларға білімін жетілдіретіндер шақырылады. Ал қайта даярланатындар алты айлық не бір жылдық болғаны тиімді және мұғалімдер ... әр 5 ... ... әр үш жыл ... жетілдіріп отырса. Себебі, тарих пәнінен сабақ беру оңай емес.
Әр пәннің љзіндік ... бола ... да, бұл пән кљп ... ... ... ... жас маманға үлкен қамқорлық қажет. Теориялық білім болғанмен, іс-тәжірибе жағы аз болып келеді. Оларға әдістемелік кљмек ұйымдастыру, тәлімгер ... ... күн ... оған жас ... ... талдауға үйрету жас мамандарды шыңдайды. “Сын түзелмей, мін түзелмейді” демекші, жас ... ... ... ... ... ... ... тарауымызда қарастырығанымыздай тарихты оқытудың негізгі проблемаларының бірі –бұл оқулық мәселесі.
Қазіргі тарих пәні ... тілі ауыр ... сљз кљп ... ... 5 ... “Қазақстан тарихының” әрбір тақырыбы 4-5 –беттен. Бұл 5 ... ... үшін љте ... Љйткені, 4 –сыныпқа дейінгі оқушылар бір мұғалімге әртүрлі мұғалімдердің алдында ... ... Тағы бір айта ... мәселе, тарих пәнін дұрыс оқыту үшін бізге иран, парсы, түрік тілдерін жақсы білетін ғалымдар керек. Оларға бізге тән тарихты аудартып, ... ... ... ... ... мамандарды сұрыптаған жљн. Сонда ғана тарихымызды жүйелі ... ... қол ... ... ... ... ... білім мазмұнын таратушы, оқу құралы. Сондықтан да мектеп бағдарламасында қатал белгіленген білім кљлемін, оқу материалын оқушының меңгеруіне кљмектесуі қажет.
ІІ тараудың 2.2 ... ... ... мектептеріндегі кәсіби тарихшылардың бүгінгі күнге дейінгі жеткен жетістіктері мен іс –тәжірибелік және ғылыми зерттеулері ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу жұмыстары мен арнайы факультативтік курстарын жоғары сыныптарда љту, күткен нәтижелерін беруде.
Факультативтік және арнайы курстардың оқушылардың ой - ... ... ... ... ... орны ... ... қорытынды кәсіби тарихшы мұғалімдерінің еңбектерінің нәтижесінде жыл сайын љткізілетін кіші ... ... ... мен ... ... ... ... жетістіктерінен шығады.
Иә, халқымыз бастан кешіріп отырған ауыр жағдай, ... ... ... беру ... де ... ... ... жоқ. Әсіресе бұдан 10 жыл бұрынғы жағдай ауыр еді. Қала бюджеті мұғалімнің айлық жалақысы мен мектептің шаруашылық ... ... ... ғана ... ... мүмкіндігі жетті. Ал оқу шығындарына: кљрнекіліктер, техникалық құралдар, жићаз тағы басқа жабдықтар алуға қаржы ... еді. ... ... бойы љмір ... ... ... беру жүйесінің озық та, тозқық та тұстары болды. Соның арқасында ... ... ... ... сауатсыздық жойылды, әлеуметтік жеңілдіктердің кең жүйесін жасау арқылы орта және жоғары білім алуға кең жол ашылды. ... он жыл ... ... ... ... ... ... бұрмаланып, біліктілік деңгейіне қарай сараланған. Ұстаздар арасынан білікті, білімді дегендері кете бастады. Педагог кадрларды қайта даярлауға қаржы жетіспеген еді. ... ... ... ... ақ жаулықтарға айналу үрдісі үздіксіз жүрген болатын.
Сілтемелер тізімі
Агентство Республики Казахстан по статистике. Итоги переписи ... 1999 года по Южно - ... ... (под. ред. Смаилова А. Н.) –І том №2(5-217б.), №12(7б.), №13(9б.),№14(8-9б.),№15(16-17б.), №16 ... ... ... по статистике. Итоги переписи населения 1999 года по Южно-Казахстанской области (под. ред. Смаилова А. Н.) І І том ... А. ... ... озат ... ... №10(67б.)
Асылбеков М. Тарих оқулығына әділ сын болсын // Қазақ тарихы.
№35(23-24б.)
Ахмет Әділ. Білім бізді бақытқа бастайды // ... ...... Б. Оқулықтың ғылыми - әдістемелік негіздері // Қазақ тарихы №43 (65б.)
Баймолдаев Т. Қазақ ... ... ... // ... ... ...
Бектенғалиева С. Зор міндетке ... үлес ... ...// ... ... ... Ш. ... кљз ... 3. Оқулықсыз љркендеу жоқ. // Қазақстан мектебі №8(7-8б.),№39(7-8б.)
Дљкенова Б. ... ... ... ... ... ... // ... тарихы №34(103-105б.)
Исаев С. Оқулық қалай жазылады? // Қазақстан мектебі №36(21-22б.)
Қараев Ж. А. Деңгейлеп –саралап оқыту ... ... ... З. ... ... қайтсе жақсарады? // Қазақ тарихы №30(89-90б.)
Облыстық статистикалық басқармасының статистикалық жылнамасы ... ... ... ... ... материалдары.
№3(6-7б.), №20(1б.),№22(7-14б.),№37(4-5б.),№46(6б.)
Оңтүстік Қазақстан үздіксіз білім жетілдіру институтының ... ... ... ... ... ... №27(9б.)№44(25-27б.)№48(3-13б.)
Рауан баспасынан тарих пәні үшін шыққан оқулықтар мен оқу құралдары. (1995 –ж.ж) // ... ... ... Т., ... Қ. Жас ... –жарқын болашаққа // Қазақ тарихы №9(81-82б.),№26(81-87б.),№41(81-87б.),№42(81-87б.)
Шымкент қалалық білім департаментінің материалдары. №5(18б.), №24(10-12б.),№25(13б.),№28(7-18б.)№33(7-18б.),№45(7-18б.),№47(4-8б.)
Әдебиеттер тізімі
Агентство ... ... по ... ... ... населения 1999 года по Южно - Казахстанской ... (под. ред. ... А. Н.) ... 2001. –І том б. 7-68
Агентство Республики Казахстан по статистике. Итоги переписи населения 1999 года по Южно-Казахстанской ... (под. ред. ... А. Н.) ... 2001. –І І том б. 34-217 ... А. ... ... озат мұғалімдер туралы. –Алматы, 1987. 67 б.
Асылбеков М. Тарих оқулығына әділ сын ... // ... ... 1995 - №1 -№2 –б. ... ... Білім бізді бақытқа бастайды // Қазақстан мектебі. – 1998. -№ 9 –б. 20 ... Б. ... ... - ... ... // ... тарихы –. - №3. –б. 65
Боспалько В. П. Слагаемые ... ... ... 1989. - 25 ... Е. Қазақстан интеллигенциясының әлеуметтік белсенділігі. –Алматы, 1999 .- 40 –б.
Баймолдаев Т. Қазақ мектебі қайтсе ... // ... ... – 1995. - № 9 - б. 19 ... С. Зор ... ... үлес қоссақ ...// Қазақстан мектебі.- 1995.- №9 –б. 17 –
Беркімбаева Ш. Кеңістікке кљз тіксек. 3. ... ... жоқ. // ... ... –. - №9. –б. ... Б. Тарих сабағында оқушыладардың іздену ынтасын арттыру. // Қазақ тарихы. –. -№ 4. –б. 103 ... С. ... ... ... // ... ... –. -№7. –б. 67
Кларин М. В. Технология обучения ; идеал и реальность. –Рига.: Эксперимент, 1999. –б.
Қараев Ж. А. ... ... ... технологиясы негіздері.- Алматы, 1997. - 64 б.
Қарабаева З. Білім сапасы қайтсе жақсарады? // Қазақ тарихы. –. - №1 . –б. 89 ... ... беру ... ... тұжырымдамасы. Білім беру жүйесінің жай күйі // Қазақстан мектебі. –. - № 2. –б. 17 ... ... ... ... ... 2000 –ж. ... 2005. ... Қазақстан облыстық мемлекеттік архив материалдары. Фонд –, связка –, 7, 14, ... –, 72, 90, 60, 85, 159, ... ... ... ... жетілдіру институтының Шымкент қаласы мектептері бойынша мәліметтер. Папка № 2. Шымкен, 2005. ––б.
Рауан баспасынан тарих пәні үшін ... ... мен оқу ... (1995 –ж.ж) // Қазақ тарихы. –. - № 7. –б. 67
Тұрлығұл Т., Құнапина Қ. Жас ... ... ... // Қазақ тарихы. –. - № 6. –б. 81 –
Шымкент қалалық білім департаментінің материалдары. Папка –. Шымкент, 2005. –б. 7 - 18
27

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі"29 бет
Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі (шымкент қаласы мектептері негізінде)39 бет
Тараз – ежелгi ислам мәдениетi орталығы17 бет
Италия Республикасы10 бет
Франция туралы20 бет
Қазақстан Республикасында кеден органдарындағы қызметті ұйымдастыру68 бет
Қазақстан Республикасындағы салық жүйесінің экономикалық мәні және маңыздылығы86 бет
Апаттық-құтқару қызметтерінің міндеттері мен әрекеттері. Құтқарушының құқықтары мен міндеттері5 бет
Каспий теңізі, құқықтық мәртебесі бойынша келіссөздердің жаңа кезеңі69 бет
Каспий теңізін игерудің аймақтық мәселелері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь