Қазақстан Республикасының банк жүйесі: қазіргі жағдайы және даму перспективасы

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

БӨЛІМ 1. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ БАНКТІК ҚЫЗМЕТТІ ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

1.1. Қазақстанда банктік істі дамыту кезеңдері мен қалыптастыру негіздері...8
1.2. Ұлттық банк: мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, меншікті қаражаттары мен пайдасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3. Коммерциялық банктер . банктік жүйенің негізгі құрамдас бөлігі ... ... ...22

БӨЛІМ 2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНКТІК ЖҮЙЕНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ ... .30
2.1. Екінші деңгейдегі банктер жүйесіндегі «ЦентрКредит Банкі» және оның мнездемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.2. Қазақстан Республикасы банктік жүйесінің даму тенденцияларына талдау.47
2.3 Банктік секторды реттеу және дамыту бойынша Қазақстан Ұлттық Банкінің ұйымдық қызметін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62
БӨЛІМ 3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БАНКТІК ЖҮЙЕСІН РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУДІҢ КЕЙБІР ЖОЛДАРЫ МЕН ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72

3.1 Қазақстан Республикасы банктік жүйесін жетілдірудің кейбір жолдары.72
3.2 Дүниежүзілік Сауда Ұйымы (ДСҰ) және Қазақстанның банктік жүйесі ... ..76

ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 82

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .84

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 86
КІРІСПЕ

Банктік жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және құрамдас бөлігінің бірі болып табылады. Банктер мен тауарлық өндіріс пен айналымының дамуы тарихи қатар жүретін және бір-біріне тығыз байланысты, осы кезде банктер ақшалай есеп айырысулар мен шаруашылықты несиелей отырып, капиталдарды қайта бөлуде делдалдық қызмет атқара отырып, өндірістің жалпы тиімділігін мәнді жоғарлатады, қоғамдық еңбек өнімділігін өсіруге жол береді. Бүгін, тауарлық және қаржылық нарықтардың дамуы жағдайында банктік жүйенің құрылымы бірден қиындай түседі. Қазіргі кезде жаңа қаржылық бөлімшелердің түрлері, жаңа несиелік құралдар мен клиенттерге қызмет ету әдістері пайда болды.
Шетелде банктік қызметтің тәжірибесі Қазақстанда жәнен ТМД-ның басқа елдерінде қалыптасып отырған жаңа шаруашылық жүйелердің үшін үдкен қызығушылықты көрсетеді. Жоғары монополиялы әкімшілдік-басқарушылық мемлекеттік банктік құрылымнан коммерциялық сәттілікке, пайда алуға бағытталған несиелік бөлімшелердің жүйесі жеке ұжымдық меншікке негізделген қарқынды, икемді құрылымына өту жүргізіліп жатыр. Капиталдық нарықта тиімді жұмыс істейтін механизмін, коммерциялық құрылымда қызмет көрсетудің жаңа түрлерін, несиелік жүйенің институционалдық құрылымының оптималды формаларын іздестіру жүргізіліп жатыр. Тұрақты, икемді және тиімді банктік инфрақұрылымды құру – Қазақстанда экономикалық реформалаудың маңызды тапсырмаларының бірі. Тапсырманың қиындатылуының негізгі себебі мынада: «акционерлік қоғам» статусын бере отырып, банктің атын өзгерту арқылы жаңа несиелік институттардың құрылуы туралы жариялау жеткіліксіз. Банктік сектордың ішіндегі қатынастардың барлық жүйесін, басқару мінездемесін және Ұлттық банк жағынан бақылаудың, банктер мен олардың клиенттері арасындағы өзара қатынастардың принциптерін, мемлекеттік бюджетпен есеп айырысуының және т.б. түбегейлі өзгеруі керек.
Жаңа нарықты құру – біздің қоғамымыздың дамуындағы толық қанды жаңа кезең. Жаңа механизмді құру өркениетті әлемде қабыдданған несиелік бөлімшелердің қызмет етуінің жоғалған рационалды принциптерін қайта қалпына келтіру жолымен және көп ғасырды нарықтық қаржылық құрылымдарға сүйене отырып мүмкін болады. Сондықтанда шетелдік тәжірибені оқып-үйрену, ақша, ресурстар, несиелеу мен есеп айырысулардың тәсілдері мен формаларын қолдану мәні өте маңызды болып табылады.
Соңғы он жылдағы біздің мемлекетіміздің дамуы тәуелсіздік алу, елдің экономикасының нарықтық қатынастарға көшуі, жаңа мемлекеттік құрылымның біртіндеп дамуы мен нығаюы, экономиканың әлеуметтік және экономикалық сфераларындағы жүргізіліп жатқан реформалаы сияқты негізгі оқиғалармен мінезделеді. Осы кезде қаржылық сферадағы радикалды қайта құруды ерекше атап көрсетуге болады. Әсіресе экономиканың банктік секторындағы. Бантік жүйе неғұрлым икемді және экономиканың индикаторлық ролін атқаратын сектор болуы керек.
Осы дипломдық жұмыста банктік жүйенің теориялық сұрақтары мен даму тенденциялары қарастырылады, ол қазіргі уақытта елдің қаржылық секторының ең үлкен және реформаланған секторы болып табылады. Атап көрсету керек, мұндағы негізгі мүмкіндік елдің орталық банкі – Ұлттық банкке беріледі. Банктік реттеудің әлемдік тәжірибесін анықтау, республикада неғұрлым тиімді, өткізілімді классикалық инструменттері оқып-үйрену мен таңдау қазргі уақытта неғұрлым өзекті мәселе болып табылады. Республикада банктік жүйенің теориялары мен тәжірибесін толығымен жасалған кезде жүйелік тәсіл жеткіліксіз қолданылады, талдау көрсеткіштер жүйесі негізінде жүргізілмейді, негізінен депозиттердің, несиелер, бағалы қағаздар, кірістер мен шығыстар өсуінің динамикасын, баланстағы нақты өзгерістерді ғана көрсетіп қояды. Сондықтанда банктік жүйе дамуы нәтижелерін тиімділігін жан-жақты бейнелейтін банктік жүйенің қызмет етуіне жүйелік тәсілді құру қажет.
Барлық қазақстандық экономика дамуының приоритетті бағыттарының бірі ретінде банктік сектордың жетілдіруін қарастыра отырып, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Ұлттық Банк қойылған тапсырмаларды шешу кезінде заң шығару билігі, банктік және барлық іскерлік ынтымақтастық жағынан қолдауды есептеп отыр. Банктік қызметті, банктік бақылау мен ішкі аудитты реттеу жүйесін жетілдірудің негізгі принцинтері олардың әдіснамалары мен ұйымдастыруларына халықаралық мойындалған тәсілдерді толық көлемде енгізу болып табылады. Бұл қазіргі қызмет етіп отырған заңдарға өзгертулер мен толықтыруларенгізуді, сонымен қатар оны қолдану тәжірибесін жақсартуды қажет етеді. Банктік қадағалау сұрақтарымен қатар банктік істегі құқықтық тәртіпті нығайту тапсырмалары валюталық операцияларға бақылау, банктік сферада салықтық және монополияға қарсы заңданамаларды сақтау, заңсыз жолмен алынған табыстарды аударып жіберумен күрес сияқты мәселелермен байланысты. Осы бағыттар бойынша заңданамалық және құқық қолданушылық тәжірибені жетілдіру сондай-ақ шетелдік тәжірибені қолданумен жүргізілу керек.
Осы көрсетіліп отырған мәселелерді қарастыру барысындағы, менің курстық жұмысымның мақсаты банктік жүйе дамуының эволюциясын мазмұндай отыра, нарықтық экономикадағы банктік қызметті дамытудың экономикалық мәнін ашу, Қазақстандағы банктік жүйенің қазіргі жағдайы мен даму тенденцияларына талдау жасау және біздің мемлекетіміздің банктік жүйесін жетілдіру жолдары мен мәселелерін анықтап, одан шығу жолдарын іздестіру болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Закон РК «О Банках и Банковской деятельности в РК» от 15 апреля 1993 года, и в который внесены изменения Указом Президента РК от 24 декабря 1996 года.
2. Нормативно-правовой акт Национального Банка РК «Положение о порядке перехода банков второго уровня к международным стандартам» №316 от 12 декабря 1996 года.
3. Нормативно-правовой акт Национального Банка РК «Правила об основных требованиях к проведению Национальным Банком РК инспектирования деятельности банков второго уровня» № 114 от 20 апреля 2001 года.
4. Нормативно-правовой акт Национального Банка РК «Правила обязательного коллективного гарантирования вкладов» № 274 от 13 августа 2001 года.
5. Нормативно-правовой акт Национального Банка РК «Правила использования платежных документов и осуществления безналичных платежей и переводов денег на территории РК и за её пределами» № 488 от 29 декабря 2000 года.
6. Устав ОАО «БанкТуранАлем».
7. Годовой отчет Банка ЦентрКредит за 2002-2004 гг. «Деньги, кредит, банки». Учебник под редакцией Г.С. Сейткасимова. Алматы, 1999г.
8. «Банковское дело». Учебник под редакцией д.э.н., профессора Г.С. Сейткасимова. Алматы, 1998г.
9. Байсейтов Б.Р. Банковское сообщество Казахстана в современных условиях.// Банки Казахстана.- №10-2004г.
10. Галкина И. Казахстан: экономика и банковская система. //// Финансы и кредиты, №12, 30.12.2005г.
11. Марченко Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы развития. // Банки Казахстана. - №1 – 2002г.
12. Марченко Г.А. Проблемы перехода банков второго уровня на международные стандарты.// Банки Казахстана.- №2-2002г.
13. Мамбетова Ж. Банк подписал кредитное соглашение с одним из крупнейших банков США. // Финансы и кредиты, №12, 30.12.2005г.
14. Раева Р. О банковской системе Казахстана.// Банки Казахстана.- №6-2001г.
15. Кумайлин Р.Н. Развитие перспективных инструментов платежей и расчетов в экономике РК. // Банки Казахстана.- №12-2004г.
16. Саттыбаева А.А. Проблемы и перспективы развития банковского сектора. // Экономическое обозрение Национального Банка РК.- июль, 2004г.
17. Куандыков А.А. Пути повышения эффективности деятельности банков на базе информационных технологий. // Экономическое обозрение Национального Банка РК. – январь, 2004г.
18. Мамышев Г.А. Политика развития информационных технологий в банковской системе.// Экономическое обозрение Национального Банка РК. – март, 2004г.
19. Арсамаков А.А. О взаимодействии кредитных организаций с реальным сектором экономики.// Деньги и кредит. – №11- 2004г.
20. Провкин В.Н. Инвестиции в реальный сектор экономики: роль банков.// Деньги и кредит. - №3 – 2004г.
21. Международная инвестиционная позиция банковской системы РК на 31.12.2001г. // Вестник Национального Банка РК. – апрель, 2004г.
22. Итоги деятельности ОАО « Банк ТуранАлем» во втором полугодии 2004 года.// NEW’S БАНКТУРАНАЛЕМ-№1-2002г.
23. Новости подразделений ОАО «Банк ТуранАлем». // NEW’S БАНКТУРАНАЛЕМ -№6-2004г.
24. Юбилей карточек.// NEW’S БАНКТУРАНАЛЕМ-№6-2004г.
25. Иванова Л. Казкоммерцбанк – по-прежнему лучший. // Караван - №15 - 12 апреля,2005г.
26. Бегманов К. «Банк ТуранАлем»: никакой политики. // Время. - №15 – 11 апреля, 2005г.
27. Акжанов Н. Реальная защита банковских вкладов приносит плоды.// Время.-№16 – 18 апреля 2005г.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІ: ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУ
ПЕРСПЕКТИВАСЫ
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................5
БӨЛІМ 1. ... ... ... ... ... ... Қазақстанда банктік істі дамыту кезеңдері мен қалыптастыру
негіздері...8
1.2. Ұлттық ... ... мен ... ... ... меншікті
қаражаттары мен
пайдасы.....................................................................
...............13
1.3. Коммерциялық банктер - банктік жүйенің негізгі құрамдас
бөлігі...........22
БӨЛІМ 2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНКТІК ЖҮЙЕНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН
ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ.....30
2.1. Екінші деңгейдегі ... ... ... ... және ... ... Республикасы банктік жүйесінің даму тенденцияларына
талдау.47
2.3 Банктік секторды реттеу және дамыту бойынша Қазақстан Ұлттық Банкінің
ұйымдық қызметін
бағалау...................................................................62
БӨЛІМ 3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ... ... ... ... ... МЕН ... Қазақстан Республикасы банктік жүйесін жетілдірудің кейбір жолдары.72
3.2 Дүниежүзілік Сауда Ұйымы (ДСҰ) және Қазақстанның банктік
жүйесі......76
ҚОРТЫНДЫ....................................................................
....................................82
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.....................................................84
ҚОСЫМШАЛАР..................................................................
..............................86
КІРІСПЕ
Банктік жүйе – ... ... ең ... және ... ... болып табылады. Банктер мен тауарлық өндіріс пен ... ... ... ... және ... ... ... осы кезде банктер
ақшалай есеп айырысулар мен шаруашылықты несиелей отырып, ... ... ... ... ... ... өндірістің жалпы тиімділігін
мәнді жоғарлатады, қоғамдық еңбек өнімділігін өсіруге жол ... ... және ... ... дамуы жағдайында банктік ... ... ... ... ... ... жаңа ... бөлімшелердің
түрлері, жаңа несиелік құралдар мен клиенттерге қызмет ету ... ... ... ... ... ... жәнен ТМД-ның басқа
елдерінде қалыптасып отырған жаңа шаруашылық жүйелердің үшін ... ... ... ... әкімшілдік-басқарушылық
мемлекеттік банктік құрылымнан коммерциялық сәттілікке, ... ... ... ... ... жеке ұжымдық меншікке негізделген
қарқынды, икемді құрылымына өту жүргізіліп жатыр. Капиталдық нарықта тиімді
жұмыс істейтін механизмін, коммерциялық ... ... ... ... ... жүйенің институционалдық құрылымының оптималды
формаларын іздестіру жүргізіліп жатыр. Тұрақты, икемді және ... ... құру – ... ... реформалаудың маңызды
тапсырмаларының бірі. Тапсырманың қиындатылуының негізгі себебі мынада:
«акционерлік қоғам» статусын бере ... ... атын ... арқылы жаңа
несиелік институттардың құрылуы туралы жариялау жеткіліксіз. Банктік
сектордың ішіндегі ... ... ... ... ... ... банк ... бақылаудың, банктер мен олардың клиенттері арасындағы
өзара қатынастардың ... ... ... есеп айырысуының
және т.б. түбегейлі өзгеруі керек.
Жаңа нарықты құру – біздің ... ... ... ... жаңа
кезең. Жаңа механизмді құру өркениетті әлемде қабыдданған ... ... ... жоғалған рационалды принциптерін қайта қалпына
келтіру жолымен және көп ғасырды нарықтық қаржылық ... ... ... болады. Сондықтанда шетелдік тәжірибені оқып-үйрену, ақша,
ресурстар, несиелеу мен есеп айырысулардың тәсілдері мен ... ... өте ... ... ... он жылдағы біздің мемлекетіміздің дамуы тәуелсіздік алу, елдің
экономикасының нарықтық қатынастарға ... жаңа ... ... ... мен ... ... әлеуметтік және экономикалық
сфераларындағы жүргізіліп жатқан ... ... ... ... Осы кезде қаржылық сферадағы радикалды қайта құруды ... ... ... ... ... ... ... Бантік
жүйе неғұрлым икемді және экономиканың индикаторлық ролін атқаратын сектор
болуы керек.
Осы дипломдық жұмыста банктік жүйенің ... ... мен ... ... ол қазіргі уақытта елдің қаржылық ... ... және ... ... ... ... Атап көрсету керек,
мұндағы негізгі ... ... ... банкі – Ұлттық банкке беріледі.
Банктік реттеудің ... ... ... республикада неғұрлым
тиімді, өткізілімді классикалық инструменттері оқып-үйрену мен ... ... ... ... ... ... ... Республикада банктік
жүйенің теориялары мен тәжірибесін толығымен жасалған кезде жүйелік ... ... ... ... ... негізінде
жүргізілмейді, негізінен депозиттердің, несиелер, ... ... ... ... ... ... ... нақты өзгерістерді ғана
көрсетіп қояды. Сондықтанда ... жүйе ... ... ... ... ... ... жүйенің қызмет етуіне жүйелік тәсілді құру қажет.
Барлық қазақстандық экономика ... ... ... ... ... ... жетілдіруін қарастыра отырып, Қазақстан
Республикасы Үкіметі мен Ұлттық Банк қойылған ... шешу ... ... ... банктік және барлық іскерлік ынтымақтастық жағынан
қолдауды есептеп ... ... ... ... ... мен ішкі ... ... жетілдірудің негізгі принцинтері олардың әдіснамалары ... ... ... ... толық көлемде енгізу
болып табылады. Бұл қазіргі қызмет етіп отырған ... ... ... ... қатар оны қолдану тәжірибесін жақсартуды
қажет ... ... ... сұрақтарымен қатар банктік істегі құқықтық
тәртіпті нығайту тапсырмалары валюталық операцияларға бақылау, ... ... және ... қарсы заңданамаларды сақтау, заңсыз
жолмен алынған табыстарды аударып жіберумен күрес сияқты ... Осы ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ шетелдік тәжірибені қолданумен жүргізілу
керек.
Осы көрсетіліп отырған ... ... ... ... курстық
жұмысымның мақсаты банктік жүйе дамуының эволюциясын мазмұндай отыра,
нарықтық экономикадағы банктік қызметті дамытудың ... ... ... банктік жүйенің қазіргі жағдайы мен даму ... ... және ... мемлекетіміздің банктік жүйесін жетілдіру жолдары
мен мәселелерін анықтап, одан шығу жолдарын іздестіру болып табылады.
БӨЛІМ 1. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ... ... ... ... ... банктік істі дамыту кезеңдері мен қалыптастыру негіздері
Несие жүйесінің негізгі буыны – банктер. Себебі масштабы және маңызы
жөнінен ... ... ... ... ... ... өтеді. Банктер
мемлекет пен кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдар мен ... ... ... мен ауруханалардың, институттар мен
бала бақшалардың және халықтың уақытша бос ... ... ... капиталға айналдырады. Сонымен қатар банк төлем, есептеу,
несие ... ... және т.б. ... сан ... операциялар жүргізеді.
«Банк» деген ұғым италиан сөзі «bank» - орындық, ... ... ... ... ... ... ... банктің ең жай қызметі, мысалы,
тұқым сатып ... ... ... ... ... жаңа ... дейінгі VIII-V ғғ.
Вавилонда кездескен. Сол сияқты ақшаны ... алып ... ... ... ... ... салған. Орта ғасырда банк ісінің орталығы
Италия, Германия, ... ... ... ал ерте капитализм жағдайында
Англия болған.
Ал капиталистік банктер, керісінше ұдайы өндірістің, өнеркәсіп және
сауда капиталдарының қажеттілігінен ... ... ... ... ... мен тауар айналысының ... есеп ... мен ... ... Жалдамалы еңбекке көшу халықтың табысының көп ... ... ... ... ... ... ақша айналысы пайда болып, оны
ұйымдастыру мен техникалық жағынан қамтамасыз туді банктер өзіне ... ісі – ... ... ... оны ... ... ерекше түрі. Қазіргі кезде банктер көптеген операциялар
жүргізеді. Олар ақша ... мен ... ... ... ғана
шұғылданып қоймай, сонымен қатар банктер ... ... ... ... операциялары, бағалы қағаздарды сатып алу-сату, ал
кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер және мүлікті басқару ... ... ... ... төмендегідей топтастыруға
болады.
1. Уақытша бос ақша қаражатын ... ... және оны ... ... ... ... жеке ... несие беру, бағалы
қағаздармен операция жүргізу.
3. Ақша айналымын реттеу. Банк - әр түрлі шаруашылық субьектілерінің
төлем ... ... ... Банк ... есеп ... жүйесі
арқылы клиенттеріне айырбас, капитал және ақша айналымын жүргізуге
мүмкіндік туғызады.
4. Айналымға несие ... ... Банк ... тек ... бос ақша ... ... ... сонымен қатар
депозиттік чектерді, вексельдерді шығарумен де несиелейді.
5. Экономикалық және қаржылық кеңес беру.
6. Орындайтын ... ... ... ... эмиссиялық
және эмссиялық емес болып екіге бөлінеді.
Эмиссиялық банк – ол ... ақша ... ... құқы ... ... банк. Әр мемлекеттерде мемлекеттерде орталық банк әр ... ... ... - ... ... ... ... деп
аталады. Ол – елдің екі деңгейлі банк жүйесінің – жоғары денгейіндегі банк.
Мемлекеттегі басқа банктердің ... да ақша ... ... жоқ ... емес ... Олар коммерциялық, инвестициялық
инновациялық, ипотекалық және т.с.сс ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтып тұратын әмбебап
үлгідегі банк.
Инвестициялық және инновациялық банктердің екі түрі де ұзақ ... ... ... ... яғни олар облигация, акция және
басқа бағалы қағаздар шығару арқылы ақша ... ... ұзақ ... ... ... банктер кәсіпкерлерге қарыз берсе, ал
инновациялық банктер ... ... ... және оны ... ...... және жылжымайтын мүліктерді кепілдікке
алып, ұзақ мерзімге несие береді. Олар ... ... ... ... ... ... сату ... ақша жинайды.
Кеңес үкіметі кезінде Қазақстанның өзінің банктік жұйесі болған жоқ ,
себебі республика аумағында КСРО-ның орталықтандырылған ... ... мен ... ... ... ... байланысты банктік жүйенің
тарихы КСРО мен ... ... ... ... ... ... ... Ресейдің банктік жүйесіне: Мемлекеттік банк, акционерлік банктер,
қалалық банктер, ипотекалық несие банктері мен басқа да несиелік мекемелер
кірді.
Ресейдің ... ... (өз ... 1860 жылы ... барлық
несие жүйесінің Орталық банкі болып табылады. Ол айналымға қағаз ... ... ... ие ... ... 1914 жылы Ресейдің
Мемлекеттік банкі бұл іске барлық акционерлік коммерциялық ... мен ... ... ... ... және ... 1/3 ... жуығын жұмылдырды.Басқа елдердің ... ... ... ... ... тек банктерді ғана
емес, сонымен бірге, өнеркәсіпті, сауданы, қор жинаушыларды несиелендірді.
1914 ... ... ол 10 ... 124 ... мен ... 791 тіркелген кассасына иелік етті.
Акционерлік коммерциялық банктер (47 банк 743 филиалымен) қарыз капитал
нарығында басымдық жағдайға ие ... 1917 жылы ... ... ... және ұсақ ... ... ... үшін мынадай ұсақ несиелік
мекемелер қызмет атқарады: ... ... беру ... (11081), ... ... ... несие жүйесі – мемлекеттік дворяндардың жер ... ... жер ... 10 ... жер ... 36 қалалық несиелік
банктер мен ипотекалық несиенің басқа да банктерінен құрылды.
Несиелік мекемелердің ішінен, ... ... ... ... ... ... ... кеңінен таңылды. Ол қарыз
жинақ кассалары мен несиелік серіктестіктерден тұрды.
1917 жылы Қазан революциясынан ... банк ісін ... ... ... іске ... Елде Мемлекеттік банк
құрылды, кейіннен жеке коммерциялық және басқа да ... ... бәрі бір ... ... ... және ... ... Банктік жүйенің бір құрамдас бөлігі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік банктермен бірге:
кооперативтік және жеке, мемлекеттік-капиталистік, ... ... ... қатысуымен де мемлекеттік емес несиелік мекемелер құрылды. 1922
жылы деревнялар мен майдагерлік өнеркәсіпті ... ... ... және ... серіктестері мен олардың одағы ұйымдастырыла
бастады. 1924 жылы ауыл-шаруашылық копперацияларына салым қабылдау, қарыз
беру мен есеп ... ... ... ... операцияларды
жүргізу рұқсат етілді. 1926 жылы1 сәір ... ... ... құрылған еді, бұлардың ішінде 2426- несиелік және ... ... 12424- ауыл ... ... ... ... бері ... өнеркәсіпті несиелендіру қоғамы, сонымен
бірге, Оңтүстік-Шығыс мемелекеттік-капиталистік акционерлік банк және ... ... ... ... банк ... ... ... дамуына қарай кооперативтік және
жеке несиелік органдар өз ... ... Ауыл ... ұжымдастыру
несиеліккооепацияны қажет етпей, оны 1931 жылы таратты. Жеке секторды сауда
және өнеркәсіп ... ... ... несиелендіру қоғамы қызметінің
оралуына әкеп соқты. ... ... ... ... ... ... Промбанк, Цекомбанк, Всекомбанк, Орталық ауыл ... ... ... жж. ... басқа да банктерге көшеді.
КСРО-да 1930-1932 жж. Жүргізілген несиелік реформаның нәтижесінде ... ... ... ұйымдастырылды. Капитал жүмсалымдарды
қаржыландыру және несиелендіруге байланысты 4 арнайы банктер құрылды.
Өнеркәсіп және ... ... ... ... ... ... шаруашылығының күрделі құрылысын қаржыландыру банкі (Промбанк) болып
қайта құрылды. Ол 1959 жылы КСРО құрылыс банкі болып қайта ұйымдастырылды.
Социалистік жер бөлінісін ... ... ... Ауыл ... ... ... ... мен республикалық ауыл шаруашылық
банктердің орнына (1959 ж. оның ... КСРО ... мен ... ... ұымдастырылған.
Кооперация құрылысын күрделі қаржыландыру банкі ... ... ... банк ... (1939 ж. ... өз ... оның активтерімен пассивтері 1959 ж. таратылған КСРО ... ... ... және ... үй ... қаржыландыру банкі (Цекомбанк)
1959 ж. таратылды да оның оның қызметтері КСРО ... банк пен ... ... ... ... қаржыландыру және ұзақ мерзімді
несиелендірумен айналысты. Ал КСРО ... ... ... ... қысқа мерзімдінесиелендіру шоғырландырды. КСРО Мембанкінің
барлық несие жүйесінің орталық және ... ... ... ролі одан ... ... Барлық кәсіпорындар мен ұйымдардың есеп айырысу мен ... КСРО ... ... ... ... соның ішінде, Қазақстанда барлық
банктердің ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған принципі банктердің жоғары билік ... ... да бір ... ... ... жол ... ... тәжірибеде берілген ... ақша ... ... ... ... ... ... кәсіпорын, ұйым
немесе мекеме тек бір банкте ғана есеп айырысу немесе ағымды шот ... Осы ... олар өз ... ... ... ... және қолма-қол
ақшалар алды, ол арқылы барлық қолма-қол емес есеп ... ... ... реформа 1987-1988 жж. Жүргізілді. Нәтижесінде, КСРО
Мембанкі мен КСРО Құрылыс ... ... құру ... ... ... (Промстройбанк), Агроөнеркәсіп құрылыс және ... ... ... КСРО ... ... ... жинақ кассалары
жүйесінің негізінде: Жинақ банкі, ал Сыртқы сауда (Внешторбанк) ... ... ... ... КСРО ... ... мен
ұйымдарға кассалықжәне несиелік-есеп айырысу қызмет көрсетуін тоқтатты. Ол
елдің Орталық банкі деп жарияланды.
КСРО Өнерәсіп-құрылыс банкіне ... ... ... ... ... тиімділігі, сондай-ақ өнеркәсіп, құрылыс,
көлік пен байланыстағы, КСРО Мембанкі ... есеп ... ... жүктеледі. Банк – шаруашылықтың осы ... ... ... есеп ... ... және ... да шоттарын жүргізді.
Осындай кешенді несиелік есеп айырысулар ... ... ... – КСРО ... банкі; әлеуметтік аямен
және сауда саласының кәсіпорындары мен ... – КСРО ... ... ... ... ... – КСРО ... банкі көрсетті. КСРО Сыртқы
экономбанкі экспорттық-импорттық ... ... есеп ... мен ... ... етті.
Мамандандырылған банктердің құрылымы әкімшілік-аумақтық принцип бойынша
құрылды. Одақтас республикаларда ... ... жіне ... ... ... Банктердің аудандар немесе ... өз ... ... Олар алғашында мына прицип бойынша құрылды:
ауданда клиенттері басымырақ ... ода ... ... бір ... ... Тек КСРО ... ... ғана ерекшеленеді,
себебі оның ... әр ... ... және ... ... банктердіңтөменгі буыны (Жинақ банкінен басқалары) өзінің
мамандануына қарамастан, ауданның ... ... ... ... ... ... тек ... деңгейіне ғана көрінді, ал
төменгі мекемелері әмбебап несиелік мекемелерге айналды. Олардың ауданның,
яғни барлық ... ... ... көрсетулеріне тура келді.
Олар банктердің саны бойынша 4 несиелік жоспарға ие болды. Көрсетілген
банктердің салаларға жатуы, олардың ... ... ... бұл өз алдына ең алдымен несиелік ресурстарды құрумен байланысты
бірқатар мәселелерді ... Бұл ... ... ... ... ... арқылы банктен бақылаусыз банке тасқындай құйылуымен
күрделене түсті. Әрбір банк өз ресурстары ... ... ... үшін ... ... корреспонденттік шоттар бойынша банкаралық есеп
айырысуға көшу қажет болды.
КСРО ... ... ... банктер негізінен
мамандандырылған ретінде қызмет етті, әр банк ... бір ... ... ауыл ... ... сауда ) монополияға ие болды.
Олар өз кәсіпорындарын қаржыландырып, несиелендіріп отырды, көбіне осы
кәсіпрындардың ... ... ... ескермей төмен
пайыздармен қаржыландырды. Осы банктердің активтерінде залалды ... ... ... ... қарыздардың мөлшері басымырақ болады.
Жалпы алғанда банктердің мамандандырылуы банк жүйесінің ... ... оны ... ... жоқ, несиелік түбегейлі
өзгеріс енгізген жоқ, керісінше , аумақтырақ және көп бөлімді, ... ие ... ... ... ... ... ... аппараттық
жоғары деңгейлерінің өсуі көрініс тапты. КСРО Мембанкінің ролі әлде әлсіреп
кетті, ол мамандандырылған банктердің жұмысына ықпал ете алмады.
70-жыл бойы ... ... ... оның ... ... ... мен ... несиелік-банкті ықпал ету әдістемелерінде
әкімшілік, өктемдік, ұсақ-түйек ... ... ... қзметінде де ұсақшыл регламенттеу басым болды. Қалыптасқан ақша
несиелік қарым-қатынастар тәжірибесі, пайда болып келе ... ... ... сай ... тәуелсіздігін алғаннанкейін 1990 жылдың желтоқсанында Қазақстан
бірден нарықтық экономика ... ... ... ... банктік
жүйесін құруға кірісті. 1991 ж. қаңтарында, елдегі банктік реформаның
бастамасы болып ... ... ... ... және ... қызмет
туралы» Заң қабылданды. Республикалық Мемлекеттік банк ... мен ... бар ҚР ... ... айналды. Республикалық
Өнеркәсіп құрылыс банкі акционерлік-коммерциялық ... ...... ... ... Республикалық Жинақ банкі – ҚР акционерлік-коммерциялық
банкіне ауысты. 1993 ж. бұл ... ... ... болып қайта
өзгерді, ал Жинақ банкі Қазақстан Респуликасы Халықтық банк ... атқа ... ж. ... ... ... коммерциялық, аралас, кооперативтік,
жеке банктер пайда бола ... Осы жылы ... ... ... және т.б. ... ... ... Ұлттық банк: мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары,
меншікті қаражаттары мен пайдасы
Орталық банктер бүкіл ... ... ... ... әрі ... бас
органның ролін атқара отырып, ерекше орынға ие және экономикалық басқарудың
мемлекеттік органы болып табылады. Олардың басшылық ролі ... ... ... ... банк елдің эмиссиялық, резервтік және кассалық орталығы, сондай-
ақ ол норма шығару, басқару ... ие ... ... ... ... ... ролін атқарады, ақша-несиелік және валюталық
саясатты анықтайды, оның ... ... ... табу ... ... жүзеге асыру және елдің несиелік жүйесін басқару болып табылады.
Орталық банк тарапынан ақша-несиелік ... ... ... ... және ... ақша ... жатады, оның
динамикасына төлеуге қабілетті сұраныстың әр ... ... ... ... ... даму ... ақша несиелік сипат алады,
яғни ақша массасы негізінен ... ... ... ... ... ... Орталық банк ақша айналымының құрылымын
және көлемін екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасының ... ... ... банк ... ... ... болып табылады.
Ұлттық банк – ақша резервтерінен, алтын валюта резервтерінен, басқа да
материалдық құндылықтардан тұратын жекеше мүлкі бар ... ... ... ... – банк ісінен түскен табыстар, бағалы қағаздардан түскен
табыстар және сәйкес бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
Заңның 9-бабына ... банк ... ... 10 ... ... мына ... ... құрайды: республикалық бюджеттен
бөлінген қаражаттар, мемлекеттен алынған негізгі қорлар және ... ... ... аударымдар.
Негізі Ұлттық банк унитарлық орган болып табылады. ...... ... ... ... қор – ... құрылғылардан, көлік және
басқа да құндылықтардан тұрады. Ұлттық банк резервтік және ... ... ... қор ... ... ... ол өзіндік табыс есебінен
толтырылады және осы қорға байланысты нормаларға ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің негізгі міндеті – Қазақстан
Республикасының ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз
ету болып табылады.
Сонымен ... ... ... ... банкісіне мынадай
қосымша міндеттер жүктеледі:
- Қазақстанның экономикалық дамуы және оның дүниежүзілік экономикаға
интеграциялануы мақсаттарына жетуге ... ақша ... ... ... және ... қатынастар саласындағы мемлекеттік
саясатты жасау және жүзеге ... ... және банк ... ... ... ... Банктік және басқа несиелік мекемелердің ... ... ... және олардың орындалуына бақылау жасау негізінде банк
несие ... ... ... ... банкі жұмысының негізгі бағыттары:
- елдегі несиелік ресурстарды және ақша айналысын басқару;
- өзіне бағынышты мекемелер ... ... ... ... және жүзеге асыру;
- халық шаруашылығындағы несиелік, есеп айырысу және ... ... ... ... ережелерді, әдістемелік инструкциялық
нормативтік актілерді шығару (барлық банктерге міндетті), есеп жүргізу және
банктердің есеп ... ... банк ісін ... ақша-несиелік реттеудің әдістерінің формаларын
талдау;
- банк ісін бақылау және қадағалау;
- елдің банк жүйесінің тәуелсіз балансын ... ... және ... жұмыстар жүргізу;
- валюталық операцияларды жүргізу ережелерін және ... ... ... ... ... және ... банктің несиелік ресурстары мыналардың есебінен құралады:
- меншіктік қаражаттары;
- басқа банктермен ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тыс жерлерден тартылған қаражаттар;
- Мемелекеттік арнайы қорлардан және ... ... ... ... құрылымы мен басқару органдары. Ұлттық банктің басқару
құрылымы мен ... ... ... да мәселелері «Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңы және «Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкі туралы» ... ... ... банк ... ... орындауы үшін басқарма, директорат, бас
аумақтық және облыстық ьасқармаларменқатар, ... да ... ... ... ... ең ... ... органы Ұлттық банк
төрағасымен басқарылатын басқарма ... ... ... 9 адамнан
тұрады. Оның құрамына – Ұлттық банк төрағасы, оның 4 орынбасары, Парламент
пен ... ... ... және Қазақстан Министрлер Кабинетінің екі
өкілі кіреді. Басқарма мүшелері ҚР Президентімен ... ... ... ... ... ... саясатын жасайды;
- Ұлттық банкі шығарған, банктер ісіне қатысты нармативтік актілерді
бекітеді;
- Парламент бекіткен ... ... ... мен ... ... және ... пішінін бекітеді;
- Қазақстан Республикасының валюталық айырбас бағамын анықтау тәртібін
белгілейді;
- сыртқы резервтерге сақтауға ... ... ... ... ... ... жұмысы туралы есеп береді, жылдық жиынтық ... ... банк ... ... ... банк ... ... және
Ұлттық банк департаменттерінің директорларын тағайындайды;
- банктер және олардың филиалдары үшін ... ... банк ... ҚР ... ... алты ... ... банк төрағасы Ұлттық банк қызметі бойынша шұғыл және атқарушы-
бұйырушы шешімдер қабылдауға, Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіктер кірмейді.
Ұлттық банк жедел басқару органы – Директорлар кеңесі ... ... банк ... ... ... ... Ұлттық банкі» Заңға сәйкес
Ұлттық банкінің қарауындағы, төрағаның және басқарма ... ... ... ... ... қабылдайды. Директорат құрамына –
төраға, орынбасарлары және департамент директорлары кіреді.
Ұлттық банк өзінің ... ... ... ... ... ... ... бас филиалы арқылы жүзеге асырады. ... ... ... және ... банк ... ... ... шешімдері басқарма қаулылары формасында жүзеге асады.
| Басқарма | | ... ... ... | ... ... ... ... |
|орталық аппараты ... ... ... және бөлімдер |
| | ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... орыны; |
|Облыстық (аумақтық) | ... ... ... |
|басқармалар | ... ... ... | ... ... |
| | ... Орталығы; |
| | ... ... есеп |
| | ... орталығы; т.б. ... 1. ... ... ... банкінің басқару құрылымы.
Ұлттық банк «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... ... мен ... ... айналыстағы ақша масасының көлемін реттеу ... ... ... ... ... жүргізеді,
Қазақстан Республикасы аумағында банкноталар мен монеталарды
айналысқа шығарушы жалғыз эмитент болып табылады;
- ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
ішкі және сыртқы қарызына қызмет көрсетуге қатысады;
- Қазақстан Республикасы аумағында, одан тыс ... ... ... ... келісімін және банк
операцияларын жүргізуге лицензия береді;
- Банктердің бағалы қағаздар эмиссиясы ... оның ... өзі ... тәртіппен міндетті сараптауын жүргізеді;
- Ол банктерге несие беруге, банктердің қарыз капиталы нарығындағы
ашық позициясына бақылау жасауға ... ... ... ... ... болады, қайта қаржыландыру саясатын жүргізеді;
- Банктердің жұмысына және шетелдік валютаны сатып алу, сату және
айырбастау ұйымдарына ... мен ... ... ... ... белгілейді;
- Қазақстан Республикасында ресми мөлшерлемелерді өзгерту арқылы
банктік пайыз мөлшерлемелерінің деңгейін ... ... ... ... ... ... ақша-несие
реттеуді әдістерімен бәсеңдете ... ... ... ... операциялары бойынша несиелік салымдарды шектеу және
пайыз мөлшерлемелерін өзгертуге құқықтар береді;
- Қазақстан Республикасында есеп ... ... ... ... ... ... теңгемен банкаралық есеп
айырысулардың мезгілінде және ... ... ... ... ... ... тиіс;
- Қазақстан Республикасында валюталық реттеу мен валюталық
бақылауды ... ... және ... ... ... жүргізу құқылы;
- банк ісі, есеп, есеп айырысу, валюталық ... ... ... ... сатып алу, сату және айырбастау
операцияларын ... ... ... және ... ... ... нормативтік актілер шығарады,
сонымен қатар, олардың орындалуын бақылайды;
- бақылау және ... ... ... ету үшін ... валютаны сатып алу, сату, айырбастаумен айналысатые
ұйымдарға бухгалтерлік, статистикалық, тағы басқа есеп ... ... және ... ... егер ... актілермен басқалары қарастырылмаса, Қазақстан
Республикасының Үкіметімен ... ... ... ... ... асырылатын есеп айырысу,
ағымдағы бюджеттік және басқа да ... ... ... ... ... ... ... бекіте алады;
- Ұлттық банкіге жүктелген функцияларды жүзеге асыруға көмектесетін
ұйымдарды құруға және оларды басқаруға қатысуға құқылы;
- қолма-қол банкноттар мен монеталарды есепке алу, ... ... ... ... ... ... мен
монеталарды тасуды, сақтандыруды және инкассациялауды қамтамассыз
етуге қатысады, ... мен ... ... ... ... ... Республикасы банктерінің жиынтық балансын құрады және
тұрақты түрде жариялайды;
- ақшалай қаражаттарды есепке алуда қате кеткенде немесе ... ... ... есепке алынған қаражаттар анықталған
жағдайда ... және ... ... ... ... ... құқына ие;
- Қазақстан Республикасындағы банктер жүйесіне кадрларды ... ... ... ... болатын басқа да қызметтер
атқарады.
Ақша ... ... ... банк – ... төлем құралын, яғни
банкноталарды шығаруға эмиссиондық құқы бар жалғыз мемлекеттік орган. Олар
Ұлттық банкінің ... ... және ... сатып, қолма-
қолсыз эквивалент алу формасында болады. Қазақстан Республикасының ресми
ақша ...... ... табылады.
Ұлттық банк банкноталар мен монеталардың қажетті мөлшерін анықтайды,
олардың жасалуынқамтамасыз етеді, сақталу, жою және ... ... ... ... ... ... ... мен моентелардың
номиналдық құрылымы, айшықталғана ... ... ... ... ... ... ... жариялануы керек.
Валютаны өзгертуге тек қана Қазақстан ... ... бар. ... ... ... шарттарын, мерзімін, тәртібін, анықтау
құқығы Қазақстан Республикасының Президентіне жүктеледі.
Эмиссия – бұл ... ... ... ... ... Ол ... түрінде немесе қолма-қолсыз ... ... ... ... – бұл ... банк ... ... Оған айналымдағы
қолма-қол ақшалар, міндетті және артық резервтер жатады. Міндетті резервтер
– бекітілген нормативтерге ... ... ... ... ... несие
корреспонденттік шотында сақталуына міндетті банк депозиттерінің бөлігі.
Артық резервтер дегеніміз банктердің Ұлттық банкідегі корреспонденттік
шоттардағы ... ... ... ... ақшаның мөлшері
банктердің корреспонденттік ... ... ... ... Ұлттық банк ақша базасының мөлшерін екінші деңгейдегі
банктердің ... ... ... ... ... яғни ... өнімділігінреттеу арқылы реттейді.
Экономикадағы ақша айналысының жылдамдығы Ұлттық банк арқылы ... ... оның ... инфляция денгейіне әсер етеді және ақша-
несие саясаты үшін ... мәні бар. ... ... айналыс
жылдамдығының азаюы ұзақ мерзімді ... және ұзақ ... ... ... өсуін көрсетеді, бұл тек ... ... ... және ... ... деген сенім болғанда ғана
мүмкін.
Ақша айналысының жылдамды ... ... ... ... ол ақша массасының жалпы ішкі ... ... ... ... ... болған сайын, монетаризация деңгейі
жоғарылайды. Монетаризация денгейі 1989 жылы Францияда 68,5%, Германияда
64,5%, ... 89,1%, ... 77,5%, ... 116,7% ... ... 12%-ға ... бұл ... жеткіліксіз.
Ақша–несие саясатының құралдары:
1. Пайыздық саясат ақша-несие саясатының құралдарының бірі болып
табылады. Ұлттық банк ақша ... ... пен ... бойынша ұсыныстың
инфляция денгейінің жалпы жағдайларына және ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесін бекітеді.
Ұлттық банк өзінің пайыздық саясатын мемлекеттің ақша-несие саясатын іске
асыру мақсатында, нарықтың ... ... әсер ету үшін ... ... ... ... кезінде Ұлттық банк пайыздық
мөлшерлемесін оң және ... ... ... тұру мүдделігін ескереді.
Теңгені айналысқа енгізгеннен кейінгі пайыздық ... ...... ... ... ... азайтатын, ал оның артынан ақша
массасының өсім қарақынын азайтатын, сәйкесінше инфляцияны ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелер,
дәлірек айтқанда, пайыздар үшін төлемдер шығындарды құрайтындардың бірі.
Қазақстандағы жоғары ... ... ... ... пайдалануға
мүмкіндік беретін келесі бір факторға – шетел валютасына деген ... ... ... ... ... ... енгізгеннен кейін жарты ... ... ... айырмасы есебінен алыпсатарлық жолмен табыс алу
мүмкіндігінің болуы ірі банктердің ... ... ... ... ... ... ... ағылуына жол берді.
Қаржы операцияларының барлық түрлері ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі бойынша индикативті
анықталады. Сауданың түрлері бойынша ... ... ... өзара
кейбір негізгі себептермен ерекшеленеді. Олардың арасынан ... ... ... ... мерзімінің әр түрлілігі, пайызды төлемеуімен
байланысты тәуекелдің деңгейі және ... ... ... ... тәуекелдің деңгейі.
Мемлекеттік қазыналық міндеттемелер, банкаралық несие, Ұлттық банкінің
ноталары бойынша пайыздық мөлшерлемелер сауда мәніне сай ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелер 1994 жылдың тамызынан бастап оң
көрініске ие болды.
2. Резервтік талаптар. Банктерге ... ... ... ... ... өз ... ... төлей алмау тәуекелін төмендету
және банктердің акционерлері мен салымшылардың мудделерін қорғау ... банк ... ... ... ... жылы 1 ... ... «Қазақстан Республикасының
коммерциялық, кооперативтік және жеке банктердің қызметтерін реттеу туралы»
Ережесіне ... ... ... ... ... 18-20% көлемі
қарастырылған. Бұл ереже 1994 жылы мамыр айына дейін ... ... ... ... ... ... теңге шетел валютасындағы жалпы
депозиттік міндеттемелерінен 30% мөлшеріне дейін ... 1994 ... ... ... ... ... ... бойынша норматив 15%
дейін төмендеді.
Банк резевтерінің шамадан тыс өсуіне байланысты (Ұлттық ... ... ... ... ... ... азйтып
қана қоймай, сонымен қатар, резервтеудің баламалы тәртібіне ... ... ... Яғни ... нормативтерді орындайтын
банктердің корреспонденттік ... ... ... резервті
талаптардан кем болмау керек.
Ұлттық банк орташа айлық қалдыққа байланысты ... ... шоты ... ... ... талаптан аспайтын).
Резервтер бойынша пйызды төлеу резервтік талаптардың жоғары болу ... және ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемесі
арасындағы айырманы азайту қажеттілігінен туындайды.
Әлемдік ... ... ... ... ... тым ... ... делдал түріндегі банкті жүйесінің тиімділігін әлсіретеді,
өйткені резервтердің минималды нормасының үлкеюі ... ... ... ... ... Бұдан жоғары міндетті резервтер
нормасы АҚШ-та және Германияда қолданылады.
АҚШ-та міндетті ... ... ... ... депозиттің
мөлшеріне, түріне байланысты. Ол федералды резервтік банктердің пайызсыз
депозиттік шоттарындасақталынады, ратық ... ... ... ... ... яғни ... ақша ... ең негізгі
процестерінің бірі болып табылатын операциялар көзін құрайды.
Резерв жүйесінің Басқарушылар кеңесі, ... ... ... ... ... ... қабілетіне әсер етеді. Оның
мақсаты банк ... ... ... ... болдырмау. Бұл
саясат коммерциялық банктердің несие көмегіне ... ... әсер ... басқарушылар кеңесінде экономикада іскерлік белсенділігінің
ауытқуын болдырмауына мүмкіндік болады.
Несие ... ... ... мен Қазақстан ... ... ... 1994 жылы қаңтар айындағы меморандумына
сәйкес Ұлтық банк ... үш ... ... ... береді. Директивті
несиелер Үкімет белгілеген басымдықтар бойынша мемлекеттің ... жабу үшін ... ... ... және несиелік аукциондар
арқылы банктерге берілетін несиелер. 1994 жылы ... ... ... банк ... (27,5 ... ... 75%-ы несиеге
берілген. Сонымен бірге, бюджеттің кірісіне бөлінбеген пайда және ... ... ... үшін ... ... Бұл таза
төлемдер бюджет кірісінің 17% ... ... ... несиелер 1 айдан
3 айға, кейін 6 айға дейін берілді
1995 жылы Ұлттық банк арқылы ломбардтық ... ... беру ... бұл ... өте ... ... ғана қолданды.
Ашық нарықтағы операциялар. Бұны Орталық банкпен екінші нарықта ақша
массасының көлемін ... ... ... ... ... алу
операциялар ретінде түсінуге болады. Бұл ... ... ... және несиелік салымдардағы ақша ... ең ... ... ... Орталық банкінің ақша эмиссиясын тоқтату
және ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып, бұл қағаздарды сатып алған ... ... ... бір ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі – «банктердің банкі».
Республиканың Ұлттық банкінің ең басты мақсаты – экономиканы төлем
құралдарымен үздіксіз ... ... ету және ... ... ... ... еетуіне жағдай жасау, банк қызметін реттеу болып табылады.
Оның клиенттері – коммерциялық банктер және ... да ... ... ... ... банкіні «банктердің банкі» деп атайды
Ұлттық банкі «банктердің банкі» қызметін атқару үшін:
- ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді қажеттіліктеріне байланысты
қысқа мерзімді қарыздар береді;
- жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуларды ... ... ... ... және ... ... банк – коммерциялық банктерді және басқа да ... ... ... ... ... ... ... жүйені
қолдау мақсатында аукциондық негізде, ломбардтық несиелерді және РЕПО
операциялары арқылы несие береді.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... құқылы:
- шетел валютасын сату және сатып алу;
- қазыналық вексельдер мен т.б. ... ... ... ... ... ұйымдар мен шығарылған
бағалы қағаздарменоперациялар жүргізуге;
- алтын және басқа да ... ... ... мен ... сай ... ... асыл ... қабылдауға, сақтауға,
өңдеуді қамтамасыз етуге;
- алтынды және басқа қымбат бағалы ... ... ... ... асыл ... өңделген және өңделмеген түрінде
сату, сатып алу операцияларын Қазақстан Республикасы аумағында
және сыртқы нарықта жүзеге ... банк ... ... валюталық резервтерді құру мен басқаруға
тікелей қатысады:
- алтын және бсқа да ... ... ... ... ... банкноталар, монета, банк қаражаттары
түріндегі шетел валютасы;
- Ұлттық банкіде сақталатын валюталық құндылықтар;
- аудармалы вексельдер, жай және қазыналық ... яғни ... ... немесе халықаралық қаржы мекемелерінің шығарғаны
және кепілдендіргені бойынша;
- басқа да активтер, егер ол ... ... ... ... ... жағдайда және ондай резервтердің
төлем қабілеттілігі сақтандырылғанда.
1.3. Коммерциялық банктер - банктік жүйенің негізгі құрамдас ... банк » ... банк ... ертеректегі даму кезеңінде,
бнктердің сауда, ... ... ... мен төлемдеріне ... ... ... болды. Негізгі клиенттері саудагерлер болған.
Бірақ өнеркәсіптің және басқа салалардың дамуымен банктер экономиканың ... ... ... бастағандықтан да банктің «коммерциялық» деген атауы
бастапқы мағынасын біртіндеп жоғалтты. Ол ... ... ... ... оның ... агенттердің барлық жұмыс ... ... ... ... ... байланыссыз болады. Коммерциялық
банктер – нарық экономикасында қаржылық операциялар мен қызмет ... ... ... ... ... банктер банктерөз клиенттеріне 200-ге жуық ... ... мен ... ... ... ... операцияларды
жүзеге асыра отырып коммерциялық банктер қаржы ... ... ... бұл ... екі жаққа да пайда әкеледі. Салымшылар үшін ... ... ... ... мен ... активтер қызметін атқара
отырып, кей ... оның ... ... ... ... ... ... ұсақ қарызды пайдаланады.
Банктер мұндай операциялардан пайда ... Олар ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесі
белгілеп табыс табады.
Коммерциялық банктер өз клиенттерінің ақшаларын сақтауға қолайлы әр
түрлі ... ... Бұл бір ... ... ... ... ... жағынан өтімділікке деген клиенттің ... ... ... үшін ... ... ... ... мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып табылады.
Банктік несие- ең қолайлы және көптеген ... орны ... ... ... ... ол ... ... алушының қажеттілігін
ескереді және олардың қарыз алу жағдайына көндігуіне мүмкіндік береді.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: ... ... ... және есеп ... ... асыру, несие
беру. Өздерінің депозиттік және несиелік операцияларының көмегімен ... бос ақша ... ... және ... түрінде оларды бере
отырып, халық шаруашылығының қажеттілігін қанағаттандырады, яғни жаңа ... ... ... ... ... Ұлттық банктің рұқсатымен
банктер Қазақстан Республикасы ауиағында және одан тысқары ... аша ... ал ... ...... ... ... хабарлауымен ашады.
Банк филиалы – бұл бас ... ... ... шегінде банктік
операциларды жүзеге асыратын банктік мекеме. Банк филиалы заңды тұлға болып
саналмайды, дербес ... ... және ... бас ... ... қаражаттар
мен өкілеттіктер шегінде қызмет етеді.
Банк өкілділігі – депозит тартудан ... ... бір ... ... өз атынан, банктің тапсырмасымен жұмыс жасайтын
заңды тұлға болып табыламайтын, құрылымдық ... банк – ... ... ... ... ... ... тиеселі,
заңды тұлға болып табылатын банктік мекеме.
Бірақ жоғарыда айталған мамандандырылған банктердің күрделі иерархиялық
құрылымы болады. Олардың бас кеңсесі ... ... оған ... ... ал ... аудандағы бөлімшелер бағынышты болып
келеді.
Бөлімшелер мен филиал тораптарының кеңірек таралуы банкке: бас ... ... ... ... шеңберінің кеңеюі депозиттер тарту
үшін көптеген аумеқты жаулап алуға және ... ... ... ... ... береді.
Банктің ұйымдастырылу құрылымы басты екі әдіспен анықталады – банктің
басқарылу құрылымы және оның функционалдық ... мен ... ... тағайындаудың мақсаты – банктің негізгі қызметін іске
асыру мақсатында, ... ... ... ... үнемді және жедел
жетекшілік етуді қамтамасыз ету.
Қазіргі уақытта коммерциялық ... ... ... ... ... да, оларды басқаруға акционерлері қатысады.
Ондай формадағы банктің ең ... ... ... банк ... ... болып табылады. Акционерлер жиналысы жылыны бір рет, жылдық
есепті, жылдағы балансты құрғаннан кейін бір айдан кешікпей ... ... ... ... ету үшін, сондай-ақ атқарушы және
бақылау жасау үшін ... ... ... ... банк ... – банк ... оның акционерлерінің өкілетті органы және
олардың мүддесін қорғайды.
2-сызбада Акционерлік-коммерциялық банкті ... ... ... ... | ... ... |Ревизиялық |
|Несиелік комитет | | | ... ... ... ... ... ... |
|Департаменттер |
|Басқару ... | ... ... 2. ... ... ... ұйымдастырушылық
құрылымы.
Банктің құрылымы,бөлімдерінің саны, қызметтерінің мамандануы,
жетекшілерің құрамы, өкілеттіліктердің ... тағы сол ... ... ... ... және экономикалық біртұтастығымен анықталады.
Шағын банк өз құрылымы бойынша ірі банктерден, ... ауыл ... банк - ... ... банкіден, сол сияқты бөлімшелері бар
банктер бөлімшелері жоқ банктерден ерекшеленеді.
Банк құрылымын ұйымдастырудың ... ...... ... ... ... оның коммерциялық қызметінің маңызды шарты.
Банктің ұйымдастырушылық құрылымының негізгі белгілері – ... ... ... мен экономикалық мазмұны болып табылады.
Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары. Банк қызметін –
банктің ... ... үшін ... бір іс-әрекеттерді орындауын
сиппаттауға болады. Кез ... банк ... ... ... да бір
қажеттіліктерді қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту ... беру ... ... өз ... көп ... осы ... ... айырмадан алады.
Коммерциялық банктер негізінен өз клиенттерінің шаруашылық қызметтеріне
қызмет көрсетумен байланысты ... есеп ... және ... ... ... айналысады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызметтер туралы»
Заңға сәйкес коммерциялық банктер мынадай операцияларды орындай алады:
- ақылы негізде ... ... ... мен банк-корреспонденттердің шоттарын жүргізу және
оларға кассалық ... ... ... ... және ... ... заңды және
жеке тұлғаларға қысқа мерзімдік несиелер беру;
- ... ... ... ... иемденушілердің
тапсырмалары бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру;
- заңда көрсетілген ... өз ... ... ... ... аккредитивтерді, депозиттік
сертификаттарды, ... және ... да ... ... ... ... алу, сату және сақтандыру, олармен басқа
да операцияларды жүргізу;
- ақшалай нысанда орындауды қарастыратын үшінші ... ... және ... міндеттемелерді беру;
- тауар тасымалын талап ету құқын, сатып алу және қызмет көрсету,
осындай талаптардың инкассациялық ... ... ... ... ... операциялар бойынша брокерлік қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... клиенттер үшін құжаттар мен бағалылықтарды сақтандыру бойынша
қызметтер (сейфтік ... ... ... ... ... сату ... ... тапсырмалары бойынша сенімдік операцияларды;
- банктік қызметпен байланысты кеңес беру қызметін көрсету;
- лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
Осы операцияларды топтай ... ... ... негізгі
қызметтерді былай құруға болады:
- уақытша бос ... ... ... ... және халықты несиелендіру (еативтік операциялар);
- қолма-қолсыз есеп айырысуларды ұйымдастыру және жүргізу;
- инвестициялық қызметті;
- клиенттерге басқа да ... ... ... бос ... ... жинақтау – коммерциялық банктердің
алғашқы дәстүрлі-базалық қызметі. Бұл банктің пассиві меншікті ... ... ... ... ... капитал – банктің несиелік
ресурстарының маңызды және ажырамас бөлігі, ... ол оның ... тек 10%-ын ... кәсіпорындармен салыстырғанда осы ... ... ... ... ... ресурстарға өзара
қатынасында өз міндеттерін ... ... және ... ... ... ... Ең ... меншікті капитал банк қызметін бастау үшін
қажет.
Банктер ... ... ... ... асыру үшін тартылған
қаражаттардың 90%-нан жоғары бөлігін пайдаланады, ... ... ... ... бос ақшалай қаражаттарынын жинақтайды.Дәстүрлі түрде
осы қаражаттарының негізгі бөлігін депозиттер құрайды. Банктердің ... ... ... және оларды пайда табу мақсатында орналастыру
жұмыстары депозиттік операциялар деп аталады. ... ... ... несиелік ресурстарының негізгі бөлігі құралады.
Депозиттік операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады:
- банктік ... ... ... ... ... алу үшін ... ... операциялар әрекет ету керек;
- банк балансының оперативтік өтімділігін ... ... ... ... ... ... депозиттік операциялармен қарыздарды беру бойынша операциялардың
арасында мерзім және сомалар бойынша өзара ... ... ... ету ... ... тартуға әрекет ететін банктік қызметтерді дамытуға
шаралар ... ... ... ... ... ... мерзімді және
жинақ салымдары деп ажыратылады.
Талап еткенге дейінгі депозиттер белгісіз уақытта ... есеп ... ... ... ... ... олар ... ала ескертусіз кез келген уақытта салымшылармен алынуы немесе басқа
шотқа аударылуы мүмкін. Әдетте банк талап еткенге ... ... ... төме ... ... ал ... жағдайларда олар бойынша сыйақы мүлдем
төленбейді.
Мерзімді салымдар белгілі бір айдан жоғары мерзімге ... үшін ... ұзақ ... ... мәні ... ... табу
болып табылады.Сондай-ақ банк үшін бұл депозит тиімді, өйткені ол жоғары
пайыз табумен қандай да бір ... ... ... ... үшін осы
қаражаттарды ұзақ уақыт бойы иемдене алады.
Жинақ салымдары кеңірек тараған түрі ... ... шоты ... жинақ
кітапшасы бар шот деп аталатын жинақ салымы. Шот иесі шотқа ақша ... одан кері алу үшін ... ... ... ... ұсынуы керек.
Депозиттің басқа түрлеріне ... ... ... ... жинақ
салымдарын құнтты демеу және салымшылардың жинақтарын банктерде сақтауды
ынталандандыру үшін пайдаланады.
Экономиканы және халықты несиелендіру. ... ... ... ... – экономиканы және халықты несиелендіру. ... ... ... ... ... ... және банкінің актив
операцияларына жатады. Соның арқасында банктер ... ... ... операциялар – бұл несие беруші мен қарыз алушының арасындағы
біріншінің екіншісіне ... ... және ... белгілі ақша қаражаттары сомасын ұсынуы бойынша қатынастар.
Банктің несиелік операциялар ... және ... ... Активті несиелік
операциялар банктер мен қарыз алушыға қарыз ұсынғанда, ал ... банк ... ... ... ал ...... беруші ролінде
болғанда пайда болады.
Коммерциялық банктің несиелік операцияларын әр ... ... ... ... ... ...... мерзімді (1 жылға дейін), орта
мерзімді (1-ден 5 жылға дейін), ұзақ ... (5 ... ... ... ... бойынша – қамтамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген; банктің
роліне байланысты – активтік және ... ... ... ... байланысты – негізгі капиталды арттыруға, айналым
капиталын қаржыландыруға, ... ... ... қарыздар.
Несиелік қамтамасыз етудің негізгі түрлеріне төмендегілер жатады:
- кепілге алу - тапсыпма біржақты міндеттемелі келісім-шарт. Бұл
жағдайда тапсырма ... ... ... қарызын қажет уақытында
өтеп беруі туралы банк алдындағы міндеттемесі;
- кепілдік – кепілдеме ... ... ... ... өз ... ... ... анықтаушы соманы өтеп беру туралы
кепілдік ... ... ... ... және ... мүліктерді кепілдікке
салу. Кепіл құқығы – қарыз алушы өз міндеттемелерін орындамаған
жағдайда, оның кепілдікке ... ... мату ... ... белгілі бір бөлігін алу немесе сол мүліктерді толығымен
иемдену құқығы.
- жылжымайтын мүлікті кепілдікке салу құқығы; несиелерді қамтамасыз
етуде ... роль ... ... және жер ... мүліктерді кепілдікке салу заңының негізі болып
табылады. Оларды кепілдікке салу ... ... ... алады.
Қысқа мерзімді несиелер – күнделікті айналым ... ... ... ... өтеу үшін ... ... ... соның ішінде маусымдық және жаңармалы қарыздар, күтпеген оқығаларға
жұмсалатын несиелер мен қарыз ... ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді қарыздар – күрделі құрылыс шараларын
жүргізу үшін, үй және қондырғылар сатып алу үшін, ... ... ... қаржыландыру үшін беріледі.Оларға жататындарға: мерзімдік
қарыздар, мүлікті кепілге алып ... ... ... ... ... ... желілер - анықталған тәртіптерді сақтай отырып, белгіленген
уақыт аралығында несиелерді пайдалануға мүмкіндік беретін, ... ... алу ... банк пен ... ... ... келісім-
шарт.Бұл қарыз бір жылға дейінгі мерзімге беріледі.
Күтпеген оқиғаларға ... ...... ... ... күтпеген жағдайларға бір жолғы қажеттілігін қаржыландыру үшін
беріледі.
Айналым капиталын толықтыруға ... ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізу, көлік сатып алу, ... және ... ... ... үшін ... ... туралы актіге берілетін қарыздар - өндіріс ғимараттарын,
зауыт құрылысын, үйлерді, жер учаскелерін сатып алу немесе ... ... Олар 15 ... немесе одан жоғары мерзімге есептеліп, ай
сайын көлемі алдын ала ... ... ... ... қарыздыр – ғимараттар мен құрылғылар құрылысының ... ... ... алушы бұл несиеніңөсім ақысын үнемі төлеп отырады.
Лизинг – қымбат ... ... ... ... ... ... қолданылады, мысалға: кеме, ұшақ, компьютер, автомашиналар және т.б..
Лизингтік келісімде көрсетілгендей ... ... ... ай ... ... төлеу арқылы, оларды ұзақ мерзімге пайдалану мүмкіндік алады.
Коммерциялық банктердің тағы бір ... ...... ... ұйымдастыру және жүргізу. Ол банктердің клиенттерге көрсеткен
қызметтеріне ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен, банктік шоттарда
шаруашылықтың, мемлекет пен ... бос ... ... ... ... байланысты.
Қолма-қолсыз есеп айырысу – бұл банктік айналым ... ... ... ... ... ... ... шот бойынша жазба
түріндегі аударымдары.
Қолма-қолсыз есеп ... ... ... ... ... ... өндіріс процесіне, тауар ... ... ... ... ... береді.
Қатысушыларға байланысты есеп айырысу операциялары екі топқа бөлінеді:
клиенттік есеп айырысу операциялары және банкаралық есеп ... ... ... мен ... ... ... келесі есеп
айырысуларын айтуға болады: аударымдық, инкассалық, ... ... ... ... келесі төлем құралдары қолданылады: төлем
тапсырмалары, ... ... ... пластикалық
карточкалар,жирочектер (тапсырмалар).
Халықаралық тәжірибеде қолданылатын есеп ... ... ... үш ... ... ... чек және вексель операциялары аркылы инкассалық операциялар;
- аккредитивтер арқылы есеп айырысу;
- аударым операциялары.
Инкассалық операциялар. ... ... ... банк ... ... ... есеп ... құжаттары бойынша алынған қаражаттарды
есепке алады. Егер сатып ... сен ... бір ... ... көрсетілетін
болса, онда инкассалық операция тек бір шоттан ақшалай қаражаттарды шегеріп
екінші шотқа кірістіру арқылы жүзеге асады.
Аккредитивтер арқылы есеп ... ... ... ... ... ... кепілдемесін алғысы келгенде қоданылады. Аккредитивтер құжаттық,
шақырылатын және шақырылмайтын, ... ... ... ... тапсырмасы бойынша қаражаттарды банктің
бір бөлімінен екінші бөліміне немесе банк ... ... ... мәні ... телеграф немесе пошта арқылы қандай сома,
қандаймерзімде және кімге төлеу туралы ... ... 2. ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫ МЕН
ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ
2.1. Екінші деңгейдегі банктер жүйесіндегі «ЦентрКредит Банкі» және оның
мінездемесі
«ЦентрКредит Банкі» ... ... ... ... Алматы Орталық Кооперативтік Банкі ретінде 1988 ... ... 1991 ... тамызында «ЦентрБанк» Қазақтың Орталық
Акционерлік Банкі деп қайта аталды.
1991 ... ... ... ... ... ... ... ҚазКСР-ның мемлекеттік банкі болып қайта құрылған. 1991 жылдың
12-ші тамызында банк Қазақтың Орталық акционерлік Центрбанкі ... ... Оның ... ... және ... клиенттерге ... ... ... ... және ... бос ақша қаражаттарын
айналымға түсіруге, кеңестік қызметтер ... құқы ... ... 1991 ... 12-ші тамызында тіркелді.
1991 жылы негізгі екі бағыттағы жұмысы анықталды – тармақталған банктік
торапты құру және ... ... ... ... ... ол 1991 жылы 35 млн. сомға дейін өсті.
1991 жылдың 1-ші қаңтарында банктің пайшылары – 10,9 млн. сом ... ... 27 ... мен ... болды. Жылдың аяғында олардың
саны 42-ге жетті, ал жарғылық қоры 82,9 млн. сомға ... ... ... ... кооператорлар кеңесі, «Чернобыль-4» шағын өндірістік
кәсіпорын, Москваның Кредо-банкі, Қазжинақбанк, «Алма» интерассоциациясы
және т.б. ... жылы ... ... ... Алматы облыстық
басқармасының және кооперативтік «Антбанктің» ... ... ... ... ол ... ... ... несиелер берді. Бір жылдың
ішінде басқа банктерге 43 млн. сомнан жоғары ... ... ... 1991 ... ... банк алғы ірі ... бөлімше ретінде
қалыптасып, 181 адамнан ... ... ... ... жылы ... акционерлері болып 61 кәсіпорын кірді. Олар 437 млн.
сомға акциялар сатып алды. 1993 жылыдң 1-ші қаңтарында ... ... 535 млн. ... құрады. 1992 жылы банктің 5 ... ... ... саны ... ... 17 ... бас банкімен. Сондай-ақ қызмет
көрсетуге банктің тораптарының кеңеюімен «ЦентрКредит Банкі» жүйесіне ... ... ... ... Бір жыл бұрын олардың саны 2087 болған.
1996 жылдың желтоқсанында ... ... ... ... 2000 жылға
дейін халықаралық стандарттарға көшу Бағдарламасы қабылданды. Екінші
деңгейлі банктердің ... ... көшу ... мәні ... ... банк өздерінің құрған қайта капиталдандыру және
жекелеген ... ... ... ... ... ... ... жетуі керек. Капиталдандыруды жоғарлату мен банктердің
ашылыу, лицензиялануы және ішкі ... ... ... ... ... ... мен ... процестерін жылдамдатты. Бағдарламаны
іске асыру жылдарында қаржылық жағдайлары тұрақсыз ... және ... ... ... саны ... 130-ға ... ... жыл - барлық банктік жүйе үшін ең қиын болды. ... ... ... ... банк пен ... ... ... қаржылық
нарықты қатты шектеді. Өндірістің құлдырауы жалғасты, ол ... одан әрі ... ... барлығы банктік жүйенің
төлемқабілеттілігін төмендетіп, көптеген банктердің ... алып ... ... ... ... ... ... өндірістік қатынастар
жүйесіне енгізумен байланысты қарқынды өзгерістерді ... ... ... ... ... ... «ЦентрКредит Банк» (1996 жылдың 22-ші қарашасында «ЦентрКредит
Банк» ААҚ-на қайта тіркелді) ... ... ... ... ... қана қойған жоқ, сонымен бірге оларды нығайтты да.
Осылай, жылдың қортындысы ... ... ... ... 32,8 ... құрады. Таза операциялық кірістері резервтерге салынғанға дейін
1995 жылмен салыстырғанда 64 млн. теңгеге жоғарлатты немесе 38 ... жылы ... ... банкті қайта құруға және реформациялауға
кірісті, оның мақсаты – менеджменттің ... ... құру және ... ... ... үлесін жоғарлату.
1997-1998 жылдарда банк экономиканың нақты секторын және клиенттерінің
сауда операцияларын қаржыландыруды жалғастырды. ... ... ... ... ... және орта ... дамытуға берілген
несиелерді берудегі үлесі біршама көтерілді.
Соңғы жылдардағы ссудалық портфель динамикасы мынадай: 2001 жылы – ... ... 2002 жылы – 6721 млн. ... 2003 жлы – 4538 млн. ... ... жылы – 4802 млн. ... яғни өткен үш жылдың ішінде банктің несиелік
салымдары 6,7 ... ... жылы екі ... ... мен ... ... ... үлкен жұмыс толығымен аяқталды. Біріккен банктердің
қаржылық жағдайларын ... ... ... ... ... ... Bank Watch» ... агенттігі банкке «В» халықаралық несиелік
рейтингісін ... ... ... «А» ... кіреді, бұл
эмитенттің сенімді және қаржылық тұрақтылығын дәлелдейді. Банктің жарғылық
капиталы 1 млн. ... ... Оның ... саны 80 мың жеке ... ... дейін көбейді. Соңғы үш жылда 2002-ден 2004 ... ... ... ... ... 408 млн.теңгеден 1382 млн. теңгеге,
заңды тұлғалардың салымы 396-дан 1944 млн. теңгеге дейін өсті.
2004 жылы ... ... ... ... ... ... нығаю тенденциясы жалғасты. Банк акционерлерінің шешіміне
сәйкес ағымдағы жылы әрқайсысы 10 млн. экземпляр ... жай ... ... ... іске ... оның ... толығымен орналастырылды.
2005 жылдың 1-ші қаңтарындағы жағдайы бойынша төленген жарғылық капитал
7362 млн. теңгені ... ... ... қорындағы жеке және заңды
тұлғалардың алатын үлесін келесі 1-ші ... ... ... ... ... жеке ... ал ... заңды тұлғалардың үлесі
алады.
Сурет 1. 2004-2005 жж. жеке және заңды тұлғалардың жарғылық капиталдағы
үлестері, ... ... ішкі қор ... ... қорлар мен
компаниялардың ортасында 2 ... ... 7 ... ... ... төртінші шығылымын сәтті орналастырды.
Банктің бағалы қағаздары Қазақстанның қор ... «А» ... ... ... ... ... ... орналастыру банктің капиалын
өсіруге мүмкіндік берді.
Банктің өзіндік капиталы 17557 млн. теңгені құрады, ... ... ... ... 49 ... ... салыстыру бойынша 62%-ға
өсті (кесте 1).
Кесте 1. Банктік ... және ... ... ... ... млн. ... |2002 |2003 |2004 ... сектор, барлығы |161210 |233510 |347600 ... ... | | | ... ... |6115 |10800 |17557 ... ... ... |3.8 |4.6 |5.1 ... ... 2004 ... есебі
Кестеде көрсетілген деректерге сәйкес 2004 жылы екінші деңгейдегі
банктердің ... ... 347600 млн. ... ... ал 2002 жылы ... ... 161210 млн. ... құраған. 2004 жылы банктік сектордағы
«ЦентрКредит Банкінің» үлесі 5,1 пайызды ... ... 17557 млн. ... ... өсуі ... ... арттырады, қаржылық
нарықта активті операцияларының көлемін кеңейтуге мүмкіндік ... ... ... инвесторлардың сенімдерін құптайды.
Кесте 2. 2002-2004 жж. ЦентрКредит ... ... ... ... млн. теңге
| |2002 |2003 |2004 |Өсу ... |
| | | | |+/- |% ... ... |2587 |5063 |7362 |2299 |145,4 ... ... |1575 |3088 |4803 |1715 |155,5 ... кіріс |662 |1294 |2472 |1178 |191,0 ... ... ... | | | | ... ... |744 |1456 |2921 |1456 |200,6 ... |5568 |10901 |17558 |6657 |161,1 ... ... 2004 ... ... Банкінің» 2002-2004 жылдардағы өзіндік капиталының сомасы
34027 млн. теңгені құраған, оның ішінде негізгі үлесті жарғылық ... яғни ... ... ... көлемінің 44,1 пайыздық үлесін алады.
Банктің жалпы ... ... ... 2004 жылы 2003 ... 6657 млн теңгеге өскен, немесе 61,1 пайызға көтерңлген.
ЦентрКредит ... ... ... ... ... үлесті
жарғылық капитал – 7362 млн. теңге алады, одан ... ... ... 4803 млн. теңге, таза кіріс – 2472 млн. теңге, бұрыңғы ... мен ... – 2921 млн. ... ... ... ... 2. 2002-2004 жж. «ЦентрКредит Банкінің» өзіндік капиталы құрылымының
динамикасы, млн. теңге
Былтырғы жыл «ЦентрКредит Банкінің» ... ... ... ... бірі ... ... ... активтері 81 пайызға
көтерілді және 148483666 теңгені құрады. ... ... өсу ... ... тез өсуі толығыменен нарықтығы банктің рөлін
4,5 пайыздан 5 ... ... ... ... 3).
Кесте 3. 2002-2004 жж. «ЦентрКредит Банк» ААҚ-ның активтері құрылымының
динамикасы, мың теңгемен
| | | | |Өсу ... ... |2002 |2003 |2004 | |
| | | | |+/- |% ... ... |3,174,061 |5,648,630 |8,739,070 |3,090,440 |154,7 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... |9,494,053 |9,745,108 |251,055 |102,6 ... мен | | | | | ... | | | | | ... ... ... |52,068,761 |91,456,228 |39,387,467 |175,6 |
|мүмкін болатын | | | | | ... | | | | | ... алып | | | | | ... кейінгі | | | | | ... ... | | | | ... мен | | | | | ... | | | | | ... ... |100,001 |68,182 ... |7,775,131 |115 |
|бойынша алынған | | | | |есе ... ... | | | | | ... ... ... ... |21,478,739 |12,788,874 |238,7 |
|құнсыздануды алып | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... үшін |100,134 ... ... ... |206,1 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |- |- |54,973 |54,973 |- ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... |1,199,293 |144,6 |
|амортизацияны алып | | | | | ... ... | | | | | ... құралдар мен| | | | | ... емес | | | | | ... | | | | | ... салығы бойынша|- |- |38,289 |38,289 |- ... | | | | | ... ... |861,394 ... ... |796,641 |152,0 ... | | | | | ... алып | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |50,853,363 |81,913,018 |148,483,666 |56,570,648 |181,3 |
ЦентрКредит Банкінің 2004 жылғы есебі
Активтердің өсуі ... ... ... ... ... жылы ... ... сәйкес банк акцияларын шығарып, акция
эмиссиясының төрттен бір бөлігін ... ... ... ... ... ... 7465898 теңгеге жеткізді.
Елдегі жағымды экономикалық және ... ... ... ... ... ... мен әрі қарай нығаюына мүмкіндік береді.
Осылай, 2004 жыл ... ... үшін де ... ... жаңа ... жыл болды.
ЦентрКредит жеке тұлғалар, шағын және орта бизнес субъектілері ... банк ... ... 23 ... аса ... және 106 мыңнан астам жеке
тұлғалар өз қаражаттарын ... ... ... ... депозиттердің
көлемі 90676 млн. теңгені құрайды, оның ішінде жеке тұлғалардың депозиттік
салымдарының көлемі 42840 млн.теңгені, ал ... ...... ... ... 4, сурет 3).
Кесте 4. 2002-2004 жылдардағы «ЦентрКредит Банкі» депозиттерінің
құрылымы
|Депозиттер |2002 |2003 |2004 ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% |
|Барлық депозиттер |34784 |100 |47396 |100 |90676 |100 ... ... 2004 ... ... жылы ... ... ... сапасын жоғарлату сұрақтарына
үлкен көңіл бөлінді. Бизнес-ппроцестерді оптимизациялау бойынша жұмыстар
жүргізілді. ... ... ... ... ... ... кешенді
жұмыстар басталды.
Сурет 3. 2002-2004 жылдардағы «ЦентрКредит Банкі» депозиттерінің
құрылымы, млн. теңгемен
Жыл бойына клиенттерді ... ... ... және ... ... ... ... банктің ұйымдық құрылымында бірқатар
өзгертулер енгізілді (А қосымшасын қараңыз).
Банк бизнестің барлық ... ... ... ... ... жалғастыруда.
Басқару жүйесін жетілдіру бойынша шаралар шегінде банк ішкі және сыртқы
қаржылық ортадағы өзгерістерді тез және ... ... ... ... ... ... ... жоспарды өткізуге кешенді қарауға
мүмкіндік беретін, көрсеткіштердің сәйкестендірілген ... ... ... жүйесін енгізуді жалғастыруда.
Жыл бойына тәуекелдерді басқару жүйесін жетілдіру сұрақтарына көп көңіл
бөлінді. Жекелеп алғанда, бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... несиелік тәуекелді, валюталық тәуекелді,
ликвидтілеу тәуекелін басқару жүйесі күшейтілді.
2004 жылы Moody‘s Investors Service және Fitch Ratings ... ... ... ... ... ... рейтингтері қайта
қаралды (кесте 5).
Кесте 5. 2005 жылдың 1-ші ... ... ... ... ... |
| ... |
|Moody‘s Investors Service | ... ... ... ұзақ мерзімді рейтинг |Ba1 ... ... ... ... ... рейтинг |NP ... ... |D- ... ... ... Ratings | ... валютасындағы ұзақ мерзімді рейтинг |B+ ... ... ... ... ... |B ... ... |
|Жекелеген рейтинг |D ... ... |4 ... ... 2004 ... ... Банкі» жүргізген зерттеулерге сәйкес, операциялық кірістер
төлемдік және есептік операциялар мен ... ... ... ... қызмет көрсетумен байланысты негізгі бизнестен
комиссиялық кірістер алу мүмкіндігі мен жоғары нақты ... ... ... ... отыр. «ЦентрКредит Банкі» ортамерзімді перспективада
өз активтерін салыстырмалы жаман емес ... ... ... ... ... ... рентабельді банк болуына мүмкіндігі бар.
Екінші деңгейлі банктердің арасында «ЦентрКредит Банкі» өз ... 4-ші ... ... және біз, ... уақыттары Банктің активтері
өскенін көреміз. Келесі кестеде Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі
банктерінің активтері көрсетілген.
Кесте 6. 2002-2004 жж. ... ... ... ... активтері
| |2002 |2003 |2004 ... | | | |
| |Мың ... |Мың ... |% |Мың долл. |% |
|Казкоммерцбанк |1396894 |23,9 |1790597 |24,3 |2415371 |25,9 ... Алем |1163898 |19,9 |1470064 |20,0 |1975605 |21,2 ... банк |992077 |17,5 |1262844 |17,2 |1541371 |16,6 ... |211224 |5,4 |354518 |5,1 |364062 |3,9 ... |193113 |4,7 |327563 |4,5 |354332 |3,3 ... |120483 |3,0 |350491 |4,8 |201787 |3,2 ... |159160 |2,7 |230104 |3,1 |271802 |3,2 ... |173869 |2,6 |186516 |2,5 |261585 |3,0 ... |114604 |2,0 |170385 |2,3 |257563 |2,8 ... |163177 |2,8 |147685 |2,0 |172107 |2,4 ... |195859 |3,4 |212962 |2,9 |208214 |2,2 ... |120483 |2,1 |137097 |1,9 |161454 |2,2 ... ... ... | | | | | | ... |5220012 |89,3 |6660826 |90,5 |8388450 |90,1 ... да ... |625694 |10,7 |697561 |9,5 |926239 |9,9 ... жүйе ... | | | | | | ... |5845704 |100,0 |7258387 |100,0 |9314689 |100,0 ... ... ... ... жүйе активтердің көлемі 2002 жылы
5,845,704 мың долларды, 2003 жылы – ... мың ... 2004 жылы ... мың ... құраған. Банктік жүйенің ішінде ... ... 2002 жылы – 211,224 мың ... 2003 жылы – 354,518 ... 2004 жылы – 364,062 мың ... ... Яғни, Қазақстанның екінші
деңгейлі банктердің арасында 4-ші ... ... яғни ... активтер
көлемінің 2002 жылы – 5,4 пайызын, 2003 жылы – 5,1 пайызын, 2004 жылы – ... ... ... негізінде екінші деңгейдегі банктердің активтері бойынша
диаграмма салуға ... ... ... ... ... арасында «ЦентрКредит Банкі» өз капиталы
бойынша 5-ші орында ... және жыл ... ... ... ... ие ... Екінші деңгейдегі ірі банктердің капиталдарының өсуін 7-ші кестеден
көруге болады.
|2002 жыл |2004 жыл |
| | ... 4,5. ... ... ... ... ... %-бен
Кесте 7. 2002-2004 жж. Қазақстан Республикасындағы 12 ірі коммерциялық
банктердің капиталы
| |2002 |2003 |2004 ... | | | |
| |Мың ... |Мың ... |% |Мың ... |% |
|Казкоммерцбанк |175273 |19,7 |196865 |19,0 |267660 |21,5 ... Алем |159247 |17,9 |197957 |19,1 |215780 |17,4 ... банк |101304 |11,4 |135743 |13,1 |152936 |12,3 ... |24428 |5,0 |28163 |4,6 |29691 |4,8 ... |19784 |3,4 |27741 |3,8 |28454 |4,5 ... |18166 |4,3 |20288 |3,9 |25449 |4,2 ... |22361 |3,6 |22005 |3,3 |23644 |3,5 ... |23501 |3,8 |25963 |3,2 |27025 |3,0 ... |17375 |3,1 |20158 |2,7 |22546 |2,6 ... |13078 |2,6 |18328 |2,5 |22911 |2,6 ... |12513 |1,4 |22927 |2,2 |27302 |2,2 ... |11227 |2,4 |15440 |2,0 |20446 |1,6 ... ... ... |598257 |78,4 |823518 |79,5 |869849 |80,2 ... | | | | | | ... да ... |192267 |21,6 |212482 |20,5 |245812 |19,8 ... жүйе ... | | | | | | ... |790514 |100,0 |1036000 |100,0 |1115661 |100,0 ... ... ... ... ... ... 2004
жылы 1115661 мың долларды құрады. Банктік сектордың ішінде ірі 12 ... ... ... олар ... ... Алем, Халықтық банк,
Ситибанк, ЦентрКредит, АТФБ, Нурбанк, ABN AMRO, ... ... ... Осы он екі ... ... капиталдарының сомасы 2004
жылы 869849 мың долларды құраған және ... ... ... ... 80,2 ... үлес ... алады. Соның ішінде, өзінің капиталының
жоғарлығымен ерекшеленіп отырған 1-ші топтағы банктерге ККБ, БТА ... банк ... ... ... ... ... капитал көлеміндегі
алатын үлестері – 21,5%, 17,4% және 12,3%. Ал «ЦентрКредит ... ... ... 5-ші ... ... отыр.
2004 жылы банктің таза пайыздық кірісі мәнді көтерілді (65,1%-ға, яғни
1,4 ... ... ... бұл ... ... ... жоғары болып отырған Қазақстандағы пайыздық ... ... ... ... ... ... ... ставканың
шырыстарына аударымдардың бір мезгілде өсуінің байқалса, онда ... ... таза ... ... ... ... 9,1 пайызды
ғана құрады. ПСШ-дық аударымдарға таза пайыздық ... ... ... ... жоғары ставкасымен және банктің несиелік портфелінің
өсуімен ... Осы ... ... есепке ала
отырып, 2004 жылғы қортындылық пайданың мәнді көтерілуін ең алдымен капитал
кірістілігі (ROE) көрсеткіштерінің жақсартуға ... ... ... ... ... ... жәнен активтердің (ROA) өсуімен
түсіндіруге болады (кесте 8).
Кесте 8. 2002-2004 жж. «ЦентрКредит Банк» ААҚ-ның консолидациялық
бухгалтерлік балансы, мың ... | | | |Өсу ... |
| |2002 |2003 |2004 | |
| | | | |+/- |% ... ... |4877784 |6962144 ... |5434827 |78,1 ... ... |2298014 |3333540 |6355305 |3021765 |90,6 ... ... ... |3628604 |6041666 |2413062 |66,5 ... ... | | | | | ... ҚҰРҒАНҒА | | | | | ... ТАЗА ... | | | | | ... | | | | | ... бойынша мүмкін|1037084 |1434198 |2418052 |983854 |68,6 |
|болатын ... | | | | | ... құру | | | | | ... ... ... |1542686 |2194406 |3623614 |1429208 |65,1 ... портфелінің |87037 |111886 |92756 |-19130 |-17,1 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... валюталармен |250630 |452529 |783277 |330748 |73,1 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |1450431 |2209659 |3327522 |1117863 |50,6 |
|кірістер және ... | | | | | ... | | | | | ... ... |166240 |207398 |339886 |132488 |63,9 ... және төленген | | | | | ... | | | | | ... ... |33611 |173359 |287138 |113779 |65,6 ... ... ЕМЕС |1588247 |2736246 |4226783 |1490537 |54,5 ... | | | | | ... ... |3130933 |4930652 |7850397 |2919745 |59,2 ... ШЫҒЫСТАР |2317049 |3540043 |4963739 |1423696 |40,2 ... |813884 |1390609 |2886658 |1496049 |107,6 ... ... | | | | | ... ... |144879 |5143 |118662 |113519 |23 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |2537 |871 |4100 |3229 |4,7 ... ... | | | |есе ... | | | | | ... ... ... |666468 |1386337 |2772096 |1385759 |99,9 ... | | | | | ... ... ... |20735 |121076 |284585 |163509 |135,0 ... | | | | | ... ... |645733 |1265261 |2487511 |1222250 |196,6 ... ... ... | | | | ... | | | | | ... ... |98 |28640 |15590 |-13050 |-45,6 ... ... |645831 |1293901 |2471921 |1178020 |91,0 ... ... 2004 ... есебі
Кестедегі көрсеткіштерден көруге болады, 2004 жылы ЦентрКредит Банкінің
таза пайдасы 2471921 мың ... ... және 2003 ... ... ... ... Банктің пайыздық кірістері 12,4 млн. теңгені, ал пайыздық
шығыстары – 6,4 млн. ... ... банк ... ... ... қалған таза пайыздық кірістері 3,6 млн.теңге ... ... ... ... ... ... қатар пайыздық шығыстары да өсіп
отырғанын байқауға болады. Банктің ... үшін ... ... ... ... таза пайдасы (17,9%-ға ... бет алып ... ал ... ... ... ... таза пайдасы (73,1%-ға өскен) өсуде.
Осы көрсетілген деректер бойынша, «ЦентрКредит Банкі» ... мен ... ... ... тиімді басқару жұмыстарын
өткізіп отырғанын ... ... 2004 жылы 33,9 ... операциялық
шығыстардың өсуіне қарамастан, тиімділік көрсеткіштері жақсарған. Банктің
пайыздық емес шығыстарының кірістеріне ... 2004 жылы 34,6 ... ... 2002 жылдағы 50,4 пайызға қарағанда.
Бірақта, жоғарыда көрсетілгендей, бұл негізінен көрінбеген кірістермен
байланысты. Тиімділік көрсеткіштері ... ... ... ... ... деңгейімен, мақсатты ... ... ... ... ... ... ... тиімді айрықшаланады.
Операциялық шығындардың негізгі құрамдас бөлігі ... ... ... ... 2005 ... 1-ші ... ... жалпы саны
2106 адамды құрады. Оның ... бас ... – 390, ...... ... қызметкерлерінің жалпы санындағы бөлімшелерінің үлес салмағы
81,5 пайызды құрайды, ал бас офис – 18,5 ... ... ... ... ... ... ... Жүйеге
рекрутингті агенттіктермен ынтымақтастық, ... ... ... ... әсіресе банктік өнімдердің барлық түрлері бойынша
компьютерлік ... ... жас ... үшін ... жұмыстарын
ұйымдастыру кіреді. Банкте бөлімшелерінің барлығын қамтитын қызметкерлерді
есепке алу бойынша дерекетердің орталықтандырылған ... ... ... ... әрекет ететін банктік Оқу орталығы көмегімен жаңа
тәжірибелерді алу мен бар ... ... ... ... ... ... Қызметкерлерді оқытудың негізгі нысандары:
• Бас офис пен бөлімшелерінің қызметкерлері үшін ... ... ... деңгейін жоғарлату мен тәжірибелерін ... ... ... ... мен стажировкілеу жүйесін қолдану.
2004 жылы банк қызметкерлерінің 20 пайызынан жоғарысы сыртқы ... , ... ... ішкі ... ... ... шет елде ... жуық қызметкері білімдерін жоғарлатқан.
2004 жылы несиелеу көлемінің өсуін тұрақтандыру ... ... ... ... Несиелік қоржын сияқты, депозиттік базада
жоғары концентрациясымен ерекшеленеді: 2004 жылғы жағдайы бойынша ... 26 ... 20 ірі ... ... ... ... Банкі»
банкаралық нарықта өзара байланыс жүргізеді – ... ... ... ... ... ... арқылы. Соңғы жылдары банк
мерзімі бойынша активтері мен пассивтері арасындағы баланстарын ... ... ... ... ... 2005 жылыдң 1-ші қаңтарында
банктің кесиелік ... ... 95539 млн. ... ... жылдың
басынан 42243 млн. теңгеге (79,3%) өсірумен. Несиелік қоржын көлемінің
мәнді өсуі шағын және орта ... ... ... ... ресурстық базасын жоғарлатумен, сонымен қатар жеке және
ипотекалық несиелеудің әртүрлі бағдарламаларын ... ... ... несиелік қоржын табыстылығының мәнсіз төмендеуі байқалды – 15,5
пайыздан 14,7 ... ... бұл ... несиелік нарығы үшін бірдей
пайыздық ... ... ... ... ... ... қаржыландырумен бірге банк өз клиенттеріне кепілдіктер мен
аккредитивтер ... ... ... ... 2004 жылы ... 14393 млн. теңгеге дейін өсті.
Экономиканың әртүрлі ... ... ... ... ... сүйенеді, оның мақсаты – банктің қызметіне
салалық тәуекелдің жағымсыз әсерін ... ... ... ... ... ... ... саудаға, жеке секторды несиелеуге, тамақ өнеркәсібіне, өндіріс пен
ауыл шаруашылығына келеді – олардың үлесі жалпы несиелік ... ... 2004 жылы ауыл ... ... көлемі 6%дан 9%-ға дейін және
жеке секторларға - 15%-дан 20%-ға дейін көтерілді.
Автормен статистикалық деректер ... ... 6. 2004 ... ... ... ... салалық несиелеу
құрылымы
Несиелердің өсуі мерзімдері ... ... ... байланысты жүргізілді, бірінші кезекте ... ... ... сәйкес келетін несиелеу мерзімдерінің
ұзартылуымен. 3 жылдан жоғары ... ... ... мәнді өсуі
нарықтың жағымды жағдаяты және елдегі жалпыэкономикалық ... ... ... ... ... ... Банк ... құру мен дамытудың Еуропалық банкі ... ... ... ... субъектілерін несиелеу Бағдарламасында белсенді
қатысады, негізгі мақсаты жеке кәсіпкерлік ... ... ... бизнесін кеңейтуге іс-әрекеттік көмек көрсету болып табылады.
2004 жылы осы бағдарлама бойынша 38 млн. АҚШ ... ... ... ... бойынша Қазақстан экономикасын дамыту бойынша басқа да
бағдарламалар өткізілуде:
• Бидайлық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы.
Банк Азиялық даму банкі мен Дүниежүзілік банк агенті ... ... ... Бағдарламасын өткізуге белсенді қатысады.
Қазақстанның даму банкімен белсенді ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестициялық және қысқамерзімді
экспортауға дейінгі қаржыландыру жасауға мүмікндік береді.
Жергілікті ... ... ... банк шағын және орта ... ... ... ... ... ... қайта
өңдеу бойыншакәсіпорындарға олардың өзгермелі құралдарын толықтыруға ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... бойынша, сондай-
ақ өз бағдарламаларының шегінде халықты ипотекалық несиелендіруді дамытуға
үлкен мән береді.
Банк отандық ауыл ... ... ... ... бойынша Мемлекеттік азық-түліктік корпорациясымен ... ... ... банк өз клиенттеріне кең қаржылық құралдарды таңдауға
мүмкіндік береді, соның ішінде қымбат емес несиелік ресурстарды ... ... ... ... ... ... банктердің несиелік тораптарын тартумен.
Банк Қазақстандық қор биржасында мемтекеттік бағалы ... ... алу ... ... ... қызметтерін көрсететін, Қазақстанның
Ұлттық банкінің қысқамерзімді ноталарын орналастыру бойынша бірінші ... ... ... ... ... ... ... ликвидті құралдарынан
тұрады.
Кесте 9. 2002-2004 жж. «ЦентрКредит Банкінің» бағалы қағаздар қоржыны
|Атаулары |2002 |2003 |өсу |2004 |өсу |
| | | ... ... | | |% | |% ... ... |4721263 ... |121 ... |135 ... барлығы | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |2935509 |6030342 |105 ... |188 |
|мемлекеттік емес | | | | | ... ... |1979754 |4382420 |121 |7091238 |62 ... ... 2004 ... ... ... Республикасы қаржылар министрлігі, Қазақстанның
ипотекалық ... ... ... ... даму ... ... АҚШ үкіметінің облигацияларымен операциялар жүргізеді.
2004 жылы банк «А» категориясы бойынша листингке кірген корпорациялық
облигацияларды Қазақстандық қор ... ... алу ... ... ... ... Қазақстандық қор биржасында жүргізілетін РЕПО операцияларының
көлемі бойынша бірінші ондықтың ішіне кіреді, мұндай операцияларды шетелдік
қаржы ... де іске ... ... және ... ... ... ... базасының динамикалық өсуіне қарай банкаралық ... ... ... мәнді үлесін алуды жалғастыруда.
Сыртқы валюталық нарықтарда FOREX операцияларына халықаралық қаржылық
институттардың беретін линияларын жоғарлату ... ... ... ... 2004 жылы оның саны 2 есеге өсті.
Болашақта банк корреспонденциялық ... ... ... ... ... ... мен қызметтерінің дәстүрлі
жоғары деңгейін ұстап отыр. Халықаралық банктік қоғамдастыққа Банктің әрі
қарай ... ... ... банктің іскерлік серіктестіктері
мен контактілерінің географиясы кеңеюде. 2002-2004 жылдардағы ... ... ... ... ... ... біз ... негізгі
қаржылық көрсеткіштерінің тұрақты өсуін жалғастыруды көре аламыз.
Кесте 10. 2002-2004 жж. «ЦентрКредит Банктің» негізгі қаржылық
көрсеткіштерінің ... мың ... |2002 |2003 |2004 |өсу ... |
| | | | |+/- |% ... ... ... ... |56570648 |81,3 |
|Капитал |4146691 |7440592 ... |4770831 |64,1 ... ... ... ... ... |83,0 |
ЦентрКредит Банкінің 2004 жылғы есебі
Кестеде көрсетілгендей, 2004 жылы ... ... ... млн. ... ... 2003 ... ... 56,6 млн. теңгеге
өскен немесе 81,3 пайызға көтерілген. Банктің капиталы 2004 жылы 12,2 ... ... ал ... ... ... 64,1 пайызға өсіп, 4,7 млн.
теңгеге артқан. ... ... ... ... ішінде
міндеттемелер 136,2 млн. теңгені құраған және ... ... ... ... өсіп ... 2003 ... ... көлемі 83 пайызға жоғарылаған.
2.2. Қазақстан Республикасы банктік жүйесінің даму тенденцияларына талдау
Міне бірнеше жылдар бойы Қазақстанның банктік ... ... ... ... ... ... бағамен, тұрақты дамып келе жатқан
макроэкономикалық жағдайы арқасында ... өсу ... ... ... жүйесі Қазақстан экономикасынан қалыспай одан тез ... ... ... ... жылдар аралығында нақты ЖІӨ-нің орташа жылдық өсу
қарқыны 10 пайыздан ... ... ... талдаушылар банктік жүйенің
неғұрлым жоғары қарқынмен дамып отырғанын көрсетеді, бұл ... ... ... ... тәуекелдерге алып келуі мүмкін. осылай, 2005 жылы
банктік жүйе 50%-ға ... ... ... ... ... ... екінші
деңгейдегі банктер (ЕДБ) активтерінің орташа жылдық өсу қарқыны 49,5%-ды
құрады, әсіресе 1999 жылы дағдарыстан ... ... ... өсім ... Сол уақытта экономикадағы ЕДБ несиелерінің өсуі сол уақытта 53%-
ды құрады, максималды өсімі 2000 жылы тіркелген - 85,6%, 2005 жылы өсу ... ... ... ... активтері мен несиелерінің өсу
қарқындары көңіл бөлерлікией. Бірақ ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Мысалы, ЕДБ активтерінің ЖІӨ-ге
қатынасы сияқты салыстырмалы көрсеткіш бойынша 60 пайыздан сәл ... ... ... ЖІӨ-ге қатынасы көрсеткішіне келетін болсақ,
онда ол 2005 жылы Қазақстанда 40%-ды құрады, сол ... бұл ... ол 55%-ды ... ... ... ... ... мәселелердің бірі олардың
капитализациялау сұрақтары ... ... ... қаржылық реттегіші
ЕДБ-тердің өзіндік капиталдары өсуінің ... ... ... ... 2005 жылы ... ... ... үшін қаржылық
инновациялар – банктің ... ... ... ... енгізілді. ЕДБ-тердің өзіндік капиталдарының ЖІӨ-ге қатынасы
көрсеткіші бойынша Қазақстан Орталық және ... ... ... ... келе
жатыр: 2005 жылы ол 7,5%-ға теңесті. Венгрияда бұл ... ... ... ... жүйесі жоғары концентрацияланған дегенді көп
естиміз, бұл жерде «Үлкен үштік» (Казкоммерцбанк, БТА және Халықтық банк)
ауралы ... ... ... ... активтердің 60%-дан артығы келеді.
Егерде банктердің «Үлкен бестігін» (Үлкен үштік + АТФ және ЦКБ) алсақ ... ... ... ... онда елдің банктік жүйесінің
салыстырмалы концентрацияланғанын көруге болады (кесте 11).
Ағымдағы тиімділік көрсеткіштері бойынша Қазақстанның ... ... ... ... сәйкес келетін нәтижелерді демонстрациялайды.
Сонымен, орташа cost to income ... ... алты ... ... ... БЦК, ... Банк, Банк Каспийский, НурБанк,
Еуразиялық Банк және Валют-Транзит Банк) бойынша 2004 жылы 60%-ды құрады.
Кесте 11. ... жж. ... ... ... ... ... позициясы, %-бен
| |2003 |2004 |2005 ... ... ... |100 |100 |100 ... |25,2 |24,4 |25,1 ... Алем Банк |22,1 |22,8 |21,3 ... банк |15,1 |14,8 |12,4 ... І топ бойынша |62,4 |62,0 |58,8 ... |5,7 |6,5 |7,8 ... Банк |4,9 |5,5 |7,4 ... ... |3,0 |4,5 |7,5 ... ІІ топ ... |13,6 |16,5 |22,7 ... |3,5 |3,3 |2,7 ... ... |3,3 |3,0 |3,3 ... |1,9 |1,9 |1,8 ... |1,7 |1,6 |1,6 ... ІІІ топ ... |10,4 |9,8 |9,4 ... банктер |13,6 |11,7 |9,1 ... ... ... ... ... 2005 ... ... жүйе және негізгі он банк бойынша капитал табыстылығы
(ROE) (ККБ, БТА, Халықтық ... ... БЦК, ... ... Банк ... Банк, Еуразиялық Банк және Валют-Транзит Банк) төмендеуде. Мысалға,
2003 жылы 10 банк бойынша ROE ... ... 2004 жылы – ... ... ... ... атауынша Қазақстанның
банктік нарығының негізгі тенденцияларының бірі ЕДБ-терінің табыстылығының
төмендеуі болып табылады. Солай, егер де 2002 ... ... ... ... ... ... орташа активтерден берілім (ROA) 3,4%-ды құраса, онда
2004 жылдың аяғында ол небары 2,4%-ды құраған. 2004 жылы осы ... он банк ... ... құраған. Бірақта банктердің табыстылығының
біртіндеп төмендеуін ... ... ... ... бұл ... ... ... емес.
Сондай-ақ бұл процестің заңдалығы туралы, қызметтік көрсеткіштері
бойынша ең тиімді Қазақстанның банкі – ... ... үш ... ... көрсеткіші жылдан-жылға төмендеуде (кесте 12).
Кесте 12. 2001-2004 жж. Қазкоммерцбанкінің активтерінің пайдалылығының
динамикасы,%-бен
| |2001 |2002 |2003 |2004 ... | | | | ... |3,32 |3,40 |2,47 |2,23 ... Курманов. Банковская система Казахстана – 2006 . //Финансы и кредит
(Алматы), №1 (24), ... ... ... ... екі негізгі факторға ... ... а) ... өзі үшін ... ... ... ... ұстап
тұруы (яғни банктің жұмыс істеп тұрған активтерінің жоғары пайдалылығын
қолдап отыру); б) ... ... ... ... бақылау
мүмкіндіктері.
Осыны есепке ала отырып, ҚР-сы ЕДБ-тері қызметтерінің тиімділігін бүгін
екі негізгі көрсеткіштің талдауы негізінде бағалауға болады: таза ... және ... ... ... ... ... ... инвесторлар банктік бизнестің тиімділігін көрсететін
таза пайыздық маржоға көп көңіл бөледі. Мысалға, АҚШ-да 1984 жылдан бастап
15 ... АҚШ ... ... ... ... үшін әрбір квартал бойынша
бұл көрсеткішке мониторинг жүргізіледі. АҚШ-ның ірі ... ... ... (ТПМ) 3-4% ... ... ... бірінші банктердің
ондығында ТПМ 2004 жылы 4,95% деңгейін көрсетті. Активтер ... ... ... отырған ҚР-ның алты ірі банктері бойынша екі көрсеткіштің –
ТПМ мен cost to income ... ... ... ірі ... бірдей өз қызметтері тиімділігінің жоғары деңгейін көрсете
алмайтындығын байқатады.
2005 жылдың басында таза ... ... ... ... негізгі
лидерлер Казкоммерцбанк пен Халықтық банк болып табылады ... ... 13. 2005 ... ... жұмыс істеп тұрған активтерге таза
пайыздық маржо, %-бен
|ККБ |БТА ... ... |БЦК ... ... |4,08 |5,15 |4,46 |4,65 |3,11 ... ... ... бойынша есептелген
Бұл банктердің жұмыс істеп тұрған активтерінің пайдалылығы ... ... ірі ... ... ... ТуранАлем банк бұл көрсеткіш
бойынша мәнді арта ... 1%-ға ... Осы ... ... ... және ... ... тиімділігі қорладырудың неғұрлым
төмен ставкасымен түсіндіріледі, өйткені бірінші төрт ... ... ... бір ... - 8%-да тұр. ... банк ... ... бөлімшелік тораптарының арқасында клиенттік шоттарының есебінен
неғұрлым «арзан» ... ... ... олардың міндеттемелердегі
үлесі 65%-ды құрайды. халықтық ... ... ... ... неғұрлым диверсификацияланған, клиенттерінің шоттары,
халықаралық қаржылық ұйымдарының несиелері қарыздық бағалы ... ... ... ... ... 30%-ын ... бірақта шетел
инвесторларының алдындағы Казкоммерцбанктің репутациясы мен ... оған ... 5-6 % ... ... ... ... тартуға мүмкіндік береді. 2005 жылдың басында жұмыс істеп
тұрған активтерінің ең төменгі ... ... банк ... ... ... осы банктің жүргізіп отырған ... ... ... ... ... күшею және жұмыс істеп тұрған активтері
пайдалылығының тұрақты төмендеуі жағдайында ҚР-сы ... үшін ... ... ... ... ... өзекті болып табылады.
Отандық банктердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, пайыздық ... ... ... ... ... ... шығыстарын басқару
ауданында өз тиімділіктерін жоғарлату қажет. Солай, операциялық ... ... ... ... ... ... ... ірі
қатысушылары, Казкоммерцбанктен басқасы, жоғары нәтижелік көрсетіп отырған
жоқ. Казкоммерцбанк өзінің бәсекелестеріне ... 1 ... ... алу
үшін небары 32 тиын жұмсайды, яғни ... ... ... салыстырғанда
екі және одан жоғары есе төмен. Бұл ... ... ... ... өз ... және ... да шығыстарын қатаң бақылау
мүұмкіндігімен түсіндіріледі. Осылай, 2003 жылмен ... 2004 ... ... ... небары 6 %-ға өскен, бұл уақытта
басқа банктердегі операциялық шығыстардың өсу қарқыны екі мәнді ... ... ... ... жасау тиімділігі көрнікті.
Бірақта, жоғарыда айтылып кеткендей, қызметінің жоғары тиімділігіне
қарамастан Казкоммерцбанктің пайдалылық ... ... ... ... ... Бұл ... негізгі себептеріне осы банктің
активтерінің жоғары абсолютті өсімін жатқызуға ... ... ... ... ... өсімі мәнді төмен, ол ... ... бір ... ... ... мүмкіндік бермейді. Бұл
тенденция сонымен қатар, пайыздық маржоның ... ... ... ... тұру мақсатында өз қызметтерінің масштабтарын мәнді үлкейту
қажеттілігі туралы айтады. Яғни ... ... ... ... ... болып отыр. Отандық нарықтардың саяздығы масштабты мәнді үлкейтуге
мүмкіндік бермегендіктен, ҚР-сы ... ... ... шығуы
өмірлік қажеттілікті тудырып отыр.
Отандық банктердің рентабельділігіне келетін болсақ, онда жоғары
тиімділікке ... ... ... ҚР ... ROA ... ... болады. Батыстық тәжірибені есепке ала отырып, жалпы ... үшін ... ... рентабельділігі 1%-ды құрайды.
2004 жылы Қазақстан экономиксында өндіріс, тұтыну мен ... ... өсуі ... ... ... қортындысы бойынша ЖІӨ 9,4 %-
ға жоғарылады және 5542,2 млрд. ... ... жылы ... бірінші рет бәсекеқабілеттілік туралы Ғаламдық
есепке ресми түрде кірді. ... ... ТМД ... ... лидерлік
орынды алды. Қазақстан BCI индексі бойынша – 62-ші орында, GCI индексі
бойынша – 61-ші ... ... ... ... ... ... ... экономикалар қамтылған, салыстыру үшін екі индекс қолданылады:
бәсекеқабілеттіліктің өсу ... (GCI ) және ... ... (BCI ). Бірінші индекс макроэкономикалық,
технологиялық және ... ... ... анықтайды, ал
екіншісі – микроэкономикалық (бизнес-климат, ... ... ... мен стратегиясы). Қазақстан жеткілікті экономикалық және
саяси күшті өз бәсекелестерінен озып, алға ... ... ... ... бес ... ... ... BCI индексі бойынша – 75-ші,
ал GCI индексі бойынша – 74-ші орынды алады.
2000 жылдан ... ... ... ... ... даму
динамикасын көрсетеді. 2000-2004 жж. өсудің ... ... ... ... ... құрады.
2004 жылы Қазақстанда экономикалық өсу мұнай мен түсті металдарға
жоғары әлемдік сұраныстың рекордымен ... Бұл ... ... ... жоғары экспорттық кірістер алуға мүмкіндік береді және
оларды өндіріс пен ... ... ... ... ... емес салалардағы көптеген кәсіпорындарға тауарлар мен қызмет
өндіруге мұнай-газ және металлургиялық өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... болжамы бойынша
ортамерзімді перспективада Қазақстан оңды макроэкономикалық ... ... ... 2004 жылы ... өсу өңдеу өнеркісбінде де
байқалды, оған ... ... ... ... ... ... әрекет етті. 2004 жылы ЕЭҚ шегідегі ынтымақтастық жаңа
сапаға көшті, ол ЕЭҚ шегінде тауар ... ... ... ... жылы ... өсуі ... құрады. Ол өнеркәсіптік өнім өндірісі
көлемінің – 10,1%-ға, көліктің – ... ... ... инвестицияның –
13,1 %-ға өсуімен қамтамасыз етілді. 2005 жылы ЖІӨ ... ... ... баға ... 45,4 %-ды құрады, соның ішінде
өнеркәсіп – 32,8% (2004 жылы – 31,1%), ауыл шаруашылығы – 6,7% (2004 жылы ... ... ...... жылы ішкі және ... саясаттың негізгі бағыттары туралы халыққа
жолдауында, мемлекеттің Елбасы: «Қазақстан қысқа уақыт ішінде ... ... ... ... нарықтық реформаларды жүргізе білді,
сәйкесінше заңданамалырын құрды. Бүгін Қазақстан нақты ... ... ... ... ие» ... атап ... де ... он жыл бұрын ЖІӨ-нің адам басына шаққандағы көлемі 700
доллардан сәл ғана асып тұрса, 2004 жылдың аяғында ол 2700 ... ... 2005 жылы 3340 ... ... ... Президентінің болжамы бойынша 2010 жылға
Қазақстанда адам басына ... ... ... ... аса ... ... яғни Чехия, Венгрия, Польша, Малайзия сияқты елдердің
қазіргі ... ... 2012 жылы – 8000 АҚШ ... 2015 жылы – 9000
АҚШ долларына тең болады.
Экономикалық өсу факторлары – капиталдың, ... ... ... ... ... ... ... болсақ, онда ол 2000-2004 жж.
экономикалық өсу, негізінен, капитал өсімінің есебінен және жалпы факторлық
өнімділіктің (әрі ... ЖФӨ) ... ... ... ... ... ... жылдары экономикалық өсуге капиталдық фактордың орташа салымы
6%-ды құрады, еңбек факторының ... – 1,2%. ... ... ... өсуі ... ... ... отырған мерзімдегі экономикалық
өсудің негізгі факторы негізгі капиталдың тездетілуі болып табылды.
Кесте 14. Қазақстандық ... өсу ... ... |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... |
| | | | | | |жж. ... |3,4 |5,9 |8,4 |7,6 |4,4 |6,0 ... |0,6 |2,8 |0,1 |1,5 |0,9 |1,2 ... |5,8 |4,8 |1,3 |0,2 |4,1 |3,2 ... өсуі |9,8 |13,5 |9,8 |9,3 |9,4 |10,4 ... экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі
Қазақстанның қаржылық жүйесі постсоциалистік кеңістіктегі ... ... ... және оны ... ... Қазақстан қаржыгерлерінің Ү конгресінде (2005 жыл) ... ... ... атап ... «Банктік жүйенің жиынтық
өзіндік капиталы 2000 ... ... 7 ... жоғарылады және 28 млрд. АҚШ
долларын құрды. 2000 ... ... ... банктік жүйедегі депозиттердің
көлемі 9 еседен аса көтерілді және 12 ... ... ... ... қарастырылып отырған уақытта 10 есеге көтерілді және 28 ... ... 2000 ... басынан бастап экономикаға банктердің салған
несиелерінің жалпы көлемі 14 ... ... ... 16 ... АҚШ ... ... & Poor`s” рейтингілік агенттілігі, ТМД елдерінің банктік
жүйелерімен ... ... ... ... сектордағы реформаларынан
экономикалық қайтарым алып отыр деп көрсетті». 2005 жылдың желтоқсанында
республикада ... ... 34 банк ... етті (кесте 15).
Кесте 15. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің саны ... ... ... ... топтастыру
(жылдың соңына)
| |2002 |2003 |2004 ... ... ... екінші | | | ... ... саны |38 |36 |36 ... ... саны |368 |355 |384 ... ... ... | | | ... млн. ... кем |0 |0 |0 ... 500 млн. теңгеге дейін |1 |0 |0 ... 1000 млн. ... ... |6 |4 |2 ... 1500 млн. теңгеге дейін |14 |13 |15 ... 2000 млн. ... ... |4 |2 |1 ... млн. ... жоғары |10 |15 |17 ... - ... |351 |341 |351 |
1) ... ААҚ, ... даму ... және «Қазақстанның Эксимбанкі»
ЖАҚ бойынша деректер қосылмады
Қазақстан аумағында тіркелген екінші деңгейдегі банктердің саны 2004
жылы 36 ... ... 384 ... ... ... ... ... етіп
отырған банктердің төленген жарғылық капиталының саны 35 болды. Екінші
деңгейдегі банктердің төлейтін жарғалық ... ... ... 500-
ден 1000 млн. теңгені құрайды, яғни мұндай көлемдегі жарғалық капиталдары
бар банктердің саны – 2, ... 1500 млн. ... ... ... ... ... саны – 15, 1 ғана банктің 1500-ден 2000 млн. теңгеге дейін
жарғылық ... ... 17 ... ... ... сомасы 2000 млн.
теңгеден жоғары болған.
2005 жылдың 9 айында банктердің жиынтық активтері ... ... ...... ... ... капиталы – 39,1%-ға өскен
және сәйкесінше, 3709,7; 2118,5 және 482,4 млрд. теңгені құрады.
Кесте 16. 2003-2005 ... ... ... ... ... |2003 |2004 |2005 ... %% |
| | | | |2004 |2005 |
| | | | ... |жылға |
|Жинақ баланстың жекелеген көрсеткіштері (млн. теңге) ... ... |1667883 |2687479 |4515139 |60,2 |68,0 ... ... |1492519 |2416167 |4073368 |61,9 |68,6 ... ... ... |185365 |271312 |441772 |46,4 |62,8 ... ... ... |30097 |31676 |73334 |5,2 |131,5 ... таза ... | | | | | ... ... талаптар |1015004 |1628483 |2783801 |60,4 |70,9 ... ... |974231 |1618469 |2532892 |66,1 |56,5 ... салымдары |343268 |447976 |596844 |30,5 |33,2 ... ... мен ... |301147 |426544 |757639 |41,6 |77,6 ... ... | | | | | ... мен ... | | | | | ... ... |27766 |101587 |272994 |265,9 |168,7 ... қарыз |58756 |99294 |184722 |69,0 |86,0 ... мен ... ... (-) / |
| |Өсу (+) ... ... ... |8,45 |7,61 |-0,26 ... пайда мен капиталға | | | | ... алып ... | | | | ... % | | | | ... жеткілігі (К2), % |16,92 |15,86 |14,95 |-1,06 ... % |8,05 |8,91 |9,22 |+0,85 ... ... |61,1 |56,1 |58,2 |-5,00 ... ... үлесі, | | | | |
|% | | | | ... ... ... |2,1 |2,9 |2,2 |+0,80 ... ... % | | | | ... ликвидтілік |0,90 |1,06 |1,03 |+0,16 ... (К4), % | | | | ... |60,49 |60,60 |61,65 |+0,10 ... % | | | | ... |65,27 |66,99 |62,18 |+1,71 ... %| | | | ... |23,00 |18,54 |14,65 |-4,46 ... %| | | | ... статистика бойынша агенттілігі. Алматы, 2005 ж.
Кестеден көріп отырғанымыздай, ... ... ... ... ... келе ... 2005 жылы Қазақстанның ... ... ... жалпы көлемі 4,5 млрд. теңгені құраған
және 2004 жылмен салыстырғанда 68,0%-ға өскен. Банктік ... ... - 4,1 ... ... ал жиынтық өзіндік капиталы – 441,8
млн. теңгені құраған және өткен ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің 2005 жылы алған таза
пайдаларының ... ... 73,3 млн. ... ... және 2004 жылмен
салыстырғанда 131,5%-ға өсті. Банктік сектордың клиенттерінің ... – 2,5 ... ... ал ... салымдары – 596,8 млн.
теңгені құрайды және сәйкесінше, былтырғы жылмен салыстырғанда 56,5%, 33,2%-
ға жоғарылаған.
2005 жылдың ... ... ... ... ... 1022,2 ... несиелер – 634,2 млрд. теңгені және өзіндік капитал – 135,6 ... ... 2004 ... сол ... ... ... ... еседен аса жоғарлатып. 1,5 еседен артық көлемге банктердің пайдасы да
өскен.
2005 ... ... ... ... ... таза ... 73334
млн. теңгені құраған, соның ішінде І ... үш ... ... Алем ... ... ... ... үлесі -59,4 %-ды
құрайды. Қазақстан Республикасының ірі он банкінің таза пайдасы 63576 ... ... және ... 86,7 ... ... ... лидерлеріне келетін болсақ, онда, бұл жерде «Үлкен
үштік» Казкоммерцбанк, ... Банк және ... банк ... ... жаулап алып отыр.
Кесте 17. 2005 жылдың аяғындағы екінші деңгейдегі банктердің пайдасы ... ... ... ... салық |
| |Млн. ... |Млн. ... |
| | ... | |%-бен ... ... ... таза |73334 |100,0 |9308 |100,0 ... | | | | ... |14866 |20,3 |-4 |0,0 ... Алем Банк |14582 |19,9 |1300 |14,0 ... банк |14101 |19,2 |3265 |35,1 ... І топ ... |43549 |59,4 |4561 |49,0 ... |4579 |6,2 |389 |4,2 ... Банк |4590 |6,3 |646 |6,9 ... ... |2775 |3,8 |230 |2,5 ... ІІ топ ... |11944 |16,3 |1264 |13,6 ... |2003 |2,7 |263 |2,8 ... ... |1236 |1,7 |395 |4,2 ... |2225 |3,0 |0 |0,0 ... |2618 |3,6 |-21 |-0,2 ... ІІІ топ ... |8083 |11,0 |637 |6,8 ... ... |9758 |13,3 |2846 |30,6 ... ... ... ... Алматы, 2005 ж.
Бірақта ірі банктердің активтерінің өсу динамикасында көрінерліктей
өзгерістер болды. Толық банктік жүйеге қарағанда, үш ең ірі ... өсу ... ... ... ... ... ... банктік
сектордың жиынтық активтеріндегі үш үлкен банктердің алатын үлесі 2005 жылы
63,8%-дан 58,7%-ға төмендеді. Дидер-банктердің ортасында ... ... ... қортындысы бойынша кім бірінші болады, кімнің нарықтағы үлесі жоғары
болатыны жағынан. «Үлкен үштікте» лидерлікке ККБ, БТА және ... ... ... ... ... ... ... Банк шығуда (кесте
18).
2005 жылдың қортындысы бойынша несиелердің ЖІӨ-ге қатынасы 40%-дан
асады, ал активтердің ... ... - 60%. ... ... көрсеткіштері
бойынша Қазақстан Орталық және Шығыс Еуропа елдерінің деңгейіне шығады. ЖІӨ-
дегі лиенттерінің депозиттерінің үлесі 33,5%-ды құрайды.
Болашақтағы ... ... ... ... негізі фактордың
бірі банктік сектордық капитализациялаудың төменгі деңгейі болып табылады.
ЖІӨ-ге банктердің өзіндік ... ... 2004 жылы ... 5%-ды
құраған, 2005 жылы 6%-дан асуы мүмкін, ал субординациялық ... ... ... – 7,5%. Мысалға Чехия мен Польшада ... ... ... 10 ... ... 18. 2003-2005 жылдардағы Қазақстанның алғы банктерінің даму
көрсеткіштері (млн. теңге)
|Көрсеткіштер |2003 |2004 |2005 ... % |
| | | | |2004 |2005 ... | | | | | |005 ... ... |423298 |656381 |1131763 |55,1 |72,4 |167,4 ... ... |370070 |613224 |963653 |65,7 |57,1 |160,4 ... банк |253555 |398186 |558535 |57,0 |40,3 |120,3 ... |95753 |175443 |353452 |83,2 |101,5 |269,1 ... Банк |82740 |148511 |333332 |79,5 |124,4 |302,9 ... ... |50672 |120303 |336928 |137,4 |180,1 |564,9 ... ... |39630 |48161 |74047 |21,5 |53,8 |86,8 ... ... |29761 |51489 |91900 |73,0 |78,5 |208,8 ... банк |21101 |34355 |60275 |62,8 |75,4 |185,7 ... |9083 |18870 |27781 |107,8 |47,2 |205,9 ... Банк |7562 |12166 |25922 |60,9 |113,1 |242,8 ... ... |4083 |16337 |29208 |300,1 |78,8 |615,4 ... пайда ... |7620 |5112 |14866 |-32,9 |190,8 |95,1 ... ... |5038 |7026 |14582 |39,5 |107,5 |189,4 ... банк |5014 |8085 |14101 |61,2 |74,4 |181,2 ... |1649 |2909 |4579 |76,3 |57,4 |177,6 ... Банк |1237 |2444 |4590 |97,6 |87,8 |271,1 ... ... |351 |1051 |2775 |199,7 |164,1 |691,6 ... ... таза ... |өсу (+) / кему (-) ... |2,22 |1,04 |1,95 |-1,18 |+0,91 |-0,27 ... ... |1,76 |1,52 |1,96 |-0,24 |+0,44 |+0,20 ... банк |2,19 |2,58 |2,86 |+0,39 |+0,28 |+0,67 ... |2,18 |2,26 |1,77 |+0,09 |-0,50 |-0,41 ... Банк |1,89 |2,11 |2,04 |+0,22 |-0,07 |+0,15 ... ... |... |1,47 |1,43 |- |-0,04 |- ... ... таза пайда,% |өсу (+) / кему (-) ... |23,45 |11,83 |23,46 |-11,62 |+11,63 |+0,01 ... ... |19,99 |18,59 |22,21 |-1,40 |+3,62 |+2,22 ... банк |26,20 |29,60 |32,23 |+3,40 |+2,63 |+6,03 ... |23,04 |21,33 |19,55 |-1,71 |-1,78 |-3,49 ... Банк |21,24 |25,64 |26,27 |+4,40 |+0,62 |+5,03 ... Альянс |... |16,87 |13,80 |- |-3,07 |- ... ... ... ... ... 2005 ... ... банктердің сыртқы қарыздарының мөлшері 2005 жылдың
қортындысы бойынша 10 млрд. АҚШ долларына ... 2005 ... ... Мәжілісі лицензиялау және консолидациялық бақылау ... ... ... ол ... ... ... ... банктерінің үлесіне 50 пайыздық лимитті алады.
Мұндай шектеулердің ...... ... ... ... ... ... болып табылады. Ресми ақпараттар бойынша, Қазақстан
2006 жылы ДСҰ-ның мүшесі болады.
Доллар бағамын Ұлттық Банктің қолдауының нәтижесінде елдің ... ... бір жыл ... 100,1%-ға , 8,6 млрд. долларға дейін
өсті, соның ішінде Ұлттық банктің таза ... ... 9,3 ... дейін (87,1%-ға өскен) көтерілген. Мұнайға деген жоғары әлемдік
бағалар жыл бойына Ұлттық ... ... 5,1 ... ... ... ... көтерілуге мүмкіндік берді (кесте 19).
Кесте 19. Қазақстан Ұлттық банкінің халықаралық резервтері
(жылдың аяғына)
|Көрсеткіштер |2002 |2003 |2004 ... ... ... млн. | | | ... |3141 |4962 |9276,7 ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... (ЕАВ) |2555 |4236 |8473,1 ... |586 |726 |803,6 ... таза ... |3138 |4959 |9273,4 ... ... ... агенттілігі. Алматы, 2005 ж.
Қазақстан Ұлттық банкінің халықаралық жалпы резервтері 2004 жылы 9,3
млрд. ... ... ... ... ... ... шетел
валютасындағы активтер 8,5 млрд. доларды құраса, 803,6 млн долары алтындық
резервтер болған. Ұлттық ... таза ... - 9,3 ... ... және былтырғы жылдың осы уақытымен салыстырғанда 4,3 млрд. долларға
өскен (87,0%-ға көтерілген).
Ұлттық ... ... ... ... ... өз ... ақша ... мәнді кеңеюінің басты факторы болды (кесте 20).
Бір жылдың ішінде теңгелік ақша қорының көлемі ... ... ... ... дейін өскен, ал ақша массасы – 68,2%-ға, 1634,7 млрд.
теңгеге дейін ... Ақша ... ... бөлігін Қазақстан Ұлттық банкінен
тыс қолда бар ақшалар алады, яғни 4109,0 ... ... ... ал ... ... ... ЕДБ мен ... ұйымдарының депозиттері алады,
сәйкесінше 166,9 млн теңге. Ақша қорының жалпы көлемінің 71%-ы ҚҰБ-нен ... бар ақша ... ... ... онда 29%-ы ... ЕДБ мен ... ... үлесіне тиеді.
Кесте 20. Ақша қоры және оның құрылымы
(жылдың ... |2002 |2003 |2004 ... қоры ... ақшалар), млн. | | | ... |208171 |316962 |577941 ... ... | | | ... ... ... (ҚҰБ) тыс | | | ... бар ақша |177899 |262093 |410898 ... ... екінші деңгейдегі | | | ... мен ... ... | | | ... |30272 |54869 |166943 ... қоры ... қор), пайызбен |100 |100 |100 ... ... | | | ... ... ... (ҚҰБ) тыс | | | ... бар ақша |85 |83 |71 ... ... ... ... | | | ... мен ... ұйымдарының | | | ... |15 |17 |29 ... ... ... ... ... 2005 ... ұсынысының жоғары өсу қарқынына қарамастан, Ұлттық ... ... ... ... ... 2004 жылдың қортындысы бойынша
инфляцияның деңгейі 6,7-ды құрады (2003 жылы – 6,8%).
Жағымды макроэкономикалық ахуал жағдайында елдің банктік ... ... ... ... ... банктердің жиынтық активтері 2689,7
млрд. теңгені құрады, жылына 60,5%-ға жоғарылап. ... ... ... өсу ... ... ... өсу қарқынына қарағанда жоғары.
Банктік несиелердің көлемі бір жылда 51,7 %-ға өсті, 1484,0 ... ... ... Жеке ... теңгемен берілетін несиелер
бойынша сыйлықтың орташа өлшемдік ставкасы 20,3 ... 19,5 ... ... ... ... ... ... 14,9 пайыздан 13,7
пайызға дейін төмендеді (кесте 21, сурет 7).
Кесте 21. ... ... ... ... ... ... теңге)
| |2002 |2003 |2004 ... | | | |4 ... ... ... | | | | ...... |672407 |978128 |1484010 |3134545 ... ... | | | | ... ... |289014 |369775 |508596 |1167385 ... ... |383393 |608353 |975414 |1967160 ... ... ... | | | | ... |211862 |435437 |714071 |1361370 ... ... |113949 |192148 |309294 |615391 ... ... |97913 |243289 |404777 |745979 ... ел ... берілген | | | | ... |460545 |542692 |769939 |1773175 ... ... |175065 |177627 |199302 |551994 ... ... |285479 |365065 |570637 |1221181 ... ... ... ... Алматы, 2005 ж.
Автормен статистикалық деректер негізінде құрылған
Сурет 7. Екінші деңгейдегі ... ... ... ... (млн. ... ... ... деңгейдегі банктерінің экономикаға
салған кредиттік салымдарының көлемі 2002-2004 жж. 3134545 млн. ... ... ... ... берілген несиелер – 1167385 млн. теңге, ... ... ... көлемі – 1967160 млн. теңге. Екінші деңгейдегі
банктердің экономикаға салатын ... ... ... өсіп келе
жатыр. Екінші деңгейдегі банктердің ұлттық валютада берілген несиелері
жалпы несиелердің көлемінде 34,3 ... ... ал 65,7 ... шет ... берілетін несиелердің үлесіне келеді. Кестедегі деректерге
қарайтын болсақ, көзге ... ... тұр, 2004 жылы ... ... 60,8 пайызы ұлттық валютада берілетін болса, тек 39,2 ... ... ... ... Ал ұзақ ... ... ... онда керісінше ұлттық валютада берілетін несиелердің үлесі жалпы
ұзақ ... ... 41,5 ... ... ал ... валютасындағы
несиелердің үлесі – 58,5%. Мұның өзі ... ... ... деген сенімсіздіктің нәтижесі деп ойлаймыз. Сондықтанда
теңгенің ... әрі ... ... үшін ... және шетелдік
қарыздардын елге валютаның ағылуын қамтамасыз ету қажет. 2004 жылы ... ... ... долларға қарағанда 9,3%-ға бекітілді. Теңгенің
долларға деген бекітімінің нақты мәні ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютада берілетін
несиелердің көлемін жоғарлататынын ... ... ... 22. Екінші деңгейдегі банктердің экономика салалары бойынша
кредиттері (млн. теңгемен)
| |2002 |2003 |2004 |
| |Млн. ... |Млн. ... |Млн. ... |
| ... | ... | ... | ... кредиттер |672407 |100,0 |978128 |100,0 |1484010 |100,0 ... ... | | | | | | ... ... |289014 |43,0 |369775 |37,8 |508596 |34,3 ... |81537 |12,1 |100101 |10,2 |99580 |6,7 ... ... |35508 |5,3 |45345 |4,6 |48220 |3,2 ... |13736 |2,0 |25362 |2,6 |52240 |3,5 ... |7055 |1,0 |8845 |0,9 |12696 |0,9 ... |9777 |1,5 |1285 |0,1 |9647 |0,7 ... |113609 |16,9 |146417 |15,0 |207791 |14,0 ... |27793 |4,1 |42420 |4,3 |79422 |5,4 ... ... |383393 |57,0 |608353 |62,2 |975414 |65,7 ... |149249 |22,2 |173385 |17,7 |190034 |12,8 ... шаруашылығы |41209 |6,1 |72010 |7,4 |76984 |5,2 ... |28964 |4,3 |49817 |5,1 |106559 |7,2 ... |13208 |2,0 |22608 |2,3 |43505 |2,9 ... |3000 |0,4 |6444 |0,7 |11023 |0,7 ... |84238 |12,5 |130475 |13,3 |190833 |12,9 ... |63525 |9,4 |153615 |15,7 |356476 |24,0 ... ... бойынша агенттілігі. Алматы, 2005 ж.
Екінші деңгейдегі банктермен экономиканың салаларын несиелендірудегі
неғұрлым үлкен үлес салмақты ... ... ... өнеркәсіпке, көлік
пен ауыл шаруашылығықтарына келеді, олардың ... ... ... ... ... 2004 жылы ... деңгейлі банктермен экономиканың
салаларына беретін қысқа мерзімді несиелерінің ... ... ... ... ... ... өсуде. Несиелердің өсуі несиелендіру
мерзімінің өсуімен ... ... ... Үш ... жоғары мерзімге
несиелендірудегі несиелердің мәнді жоғарлауы елдегі экономикалық жағдайдың
жақсаруымен нарықтың ... ... және ... ... ... ... Бұл ... өз алдына, орта- және ұзақ
мерзімді қаржыландырудағы өз клиенттерінің қажеттіліктерін қанағаттандыруға
мүмкіндік береді.
Екінші ... ... ... ... ... ... жалпы көлеміндегі қысқа мерзімді несиелердің үлесі – 34,3%, ал
ұзақ мерзімді ... ... – 65,7%. ... ... ... салынатын қысқа мерзімді ... ... ... тенденциясына ие болып отыр да, ұзақ ... ... ... өсіп келе ... ... ... деңгейдегі банктері орта және шағын
бизнесті несиелендірудің Мемлекеттік бағдарламаларына белсенді қатысады.
Шағын және орта ... ... үшін ... ... ... ... ... орынды қаржылық-несиелік қолдау алады. ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары шағын
кәсіпкерлік субъектілеріне берілетін несиелер көлемінің мәнді өсуіне жетуге
мүмкіндік болып отыр. ... ... ... ... ... бюллетенінде басылып шығарған деректер бойынша 2004 жылы
экономикаға бөлінген несиелердің ... ... 2000 ... ... есеге өскен, соның ішінде шағын бизнес субъектілеріне 7,2 есеге өскен.
Кесте 23. ... ... ... ... ... ... кредиттері (млн. теңге)
| |2002 |2003 |2004 ... ... |146515 |196212 |288367 ... ... | | | ... ... |55465 |104434 |171541 ... мерзімді |30664 |48249 |71860 ... ... |24800 |56185 |99681 ... ел ... |91051 |91778 |116826 ... ... |32384 |32334 |25692 ... мерзімді |58667 |59444 |91134 ... ... ... ... ... 2005 ... ... елде шағын және орта бизнес субъектілерін
несиелендіруде оңды тенденциялары туралы айтады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ұлғайту коммерциялық банктердің қызметіне жанама әсер ету
жолыменен жүзеге асырылады. Ұлттық банкпен соңғы жылдары ... ... 7 ... ... ... және ... ... бағамының
салыстырмалы тұрақтануы шағын ... ... ... ... ... ... ... берді.
Аймақтарда шағын кәсіпкерлік субъектілерін қаржылық-несиелік қолдау
жергілікті бюджет және екінші деңгейлі банктердің ... ... ... және ... ... және ... да ... жүргізіледі.
2004 жылы ауыл шаруашылығы саласына 117,4 млн. ... ғана ... ... ал есеп беру ... бұл ... 2003 жылмен
салыстырғанда 93,7%-ға көтерілген және 125,5 млн. ... ... ... ... ... ... ... сферасын жоғары
деңгейде несиелендіруде, өйткені сауда аясындағы кәсіпорындар ... ... ... ие ... отыр.
Бірақ, шағын бизнес дамуының перспективасы болашақта агроөнеркәсіп
кешенінде екені айқындалып отыр, сондықтан да ... ауыл ... ... ... ... ... жөн. Ал есеп беру жылында
ауылшаруашылығы өнімдерін өңдеуге ... ... ... ... ... 8,9%-ын ғана құрайды, ал ... ... ... – 8,4%-ы ... ... ... ... келеді.
2.3 Банктік секторды реттеу және дамыту бойынша Қазақстан Ұлттық Банкінің
ұйымдық қызметін бағалау
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... және ... ... ... ... береді.
Қазақстанның Ұлттық Банкінің негізгі тапсырмасы Қазақстан ұлттық
валютасының сатып алу қабілеттілігі мен алғы шетелдік ... ... ... бағамының ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... келесідей тапсымалар артылады:
- Қазақстан Республикасы экономикалық дамуының мақсатына жетуге және
оның әлемдік экономикаға интеграциялануына мүмкіндік ... ... ... ... ... мен ... қатынастарды
ұйымдастыру ауданында мемлекеттік саясатты құру және жүргізу;
- ... ... ... және ... ... қамтамасыз етуге
әрекет ету;
- Банктің салымшылары мен ... ... ... қорғау,
сонымен қатар банктік және басқа да ұйымдардың қызметін реттейтін
актілерді қабылдау жолымен шетелдік ... ... мен ... алу бойынша операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың
клиенттерін.
Қазақстан экономикасын реформалау мен ... ... ... ... өзгерді. ҚҰБ, мемлекеттің орталық банкі ретінде, Үкімет ... ... ... ... және ... органдардың
қызметтерін күшейтті.
1995 жылдың 30 наурызында Қазақстан Республикасы Президентімен
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... күші бар ... ... ... сәйкес ҚҰБ бағынудың тікелей схемасымен ... ... ... күші бар ... мен банктік қызметтер туралы» Қазақстан
Республикасының Жарлығына ... ... ... екі ... ... ие, және ҚҰБ ... ... жоғарғы (бірінші) деңгейін
көрсетеді. Банктік ... ... ... ... коммерциялық банктермен
көрсетілген.
ҚҰБ өзінің іс-әрекетінде Конституциямен, Заңдық күші бар Президенттің
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» және «Банктер және ... ... ... ... да республиканың заңданамалық
актілерімен, ... ... ... және ... ... ... ... басқарылады.
Қазақстанның Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының Рпезидентіне есеп
береді. ҚҰБ оған берілген заңданамалық актілердің құзырлығы шегінде ... ... ... және ... ... органдары ҚҰБ-ның
және оның құрылымдық бөлімшелерінің заңды бекітілетін құзырлығын өткізу
бойынша ... ... ... жоқ. ҚҰБ ... ... ... Үкіметімен үйлестіріледі. ҚҰБ мен Үкімет әрдайым кеңестер
жүргізу және ... мәні бар ... ... ... ... ... бір-бірін ақпараттандыруға міндетті. ҚҰБ өз
қызметінде Үкіметтің экономикалық ... ... ... және ... ... жасайды, егер де ол ақшалай-несиелік және валюталық
саясаттарын іске асыру мен оның ... ... ... ... ҚҰБ ... ... ... агенті және қаржылық
кеңесшісі, банкир ретінде әрекет етеді.
ҚҰБ ... ... ... қаржылық агенті ретінде қызмет
етеді, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен ҚҰБ арасындағы келісімді шарттар
негізінде ғана. ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып
табылады.
Қазақстанның Ұлттық Банкі басқа елдердің банктері мен ... ... ... және басқа да қаржылы-несиелік ұйымдармен
қатынасында ... ... ... ... Ұлттық Банкі заңды тұлға болып табылады, ерікті балансы
бар және өзіне бағынышты құрылымдармен бірігіп біртұтас жүйені құрады. ҚҰБ
тігінен ... ... ... ... ... ... Банктің басқару органы Директорлар Кеңесі (Директорат) және басқарма
болып табылады. ҚҰБ-ның жоғарғы басқару органы Басқарма ... ... ... ... оның ... басқару органы болып
табылады. ҚҰБ-ның Төрағасы және Басқарма оның ... ... ... ... Банкінің құрылымы мен жалпы штатының саны
Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 ... 11 ...... ... Ұлттық Банкінің құрылымы мен ... ... ... ... Республикасы ұлттық Банкінің ұйымдық құрылымына орталық
аппаратты, 16 ... ... ... ... 2 бөлімшесі
(Банкноттық фабрика және Кассалық операциялар мен құндылықтарды ... және ... ... ... Республикасы Ұлттық
Банкінің өкілеттілігі ... ... ... ... ... ... құрылымында 9 департамент, 11 еркін басқармалар және ... ... ... ... жылы ... ... Ұлттық Банкінің ұйымдық құрылымында
келесідей өзгертулер болды:
1) бағалы қағаздар бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық комиссияның
құзырлығы мен ... ... ... Ұлттық Банкіне берілумен
байланысты орталық аппараты құрылымында бағалы қағаздар нарығын реттейтін
департамент құрылды;
2) ... есеп ... ... технология
департаментінде жаңа бөлімдер ... ... ... ету мен ... ... және ... ... басқарма ашылды;
3) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Алматы облыстық және ... қ.) ... ... жылы ... ... ... ... ұйымдық құрылымында
тағы да өзгертулер болды. Олар Қазақстан Республикасы қаржылық ... ... ... ... ... ... ... (
Қазақстан Республикасы еңбекті және ... ... ... ... ... қорлардың қызметін реттеу бойынша
комитеттің қызметтерін Қазақстан Республикасы Ұлттық банкіне беру, банктік
және сақтандырушылық қадағалау департаменттерінің ... ... ... ... ... ... ... нарығын реттеу, жинақтық
зейнеткерлік қорлардың ... ... және ... ... ... санын, кассалық жұмысшыларын қысқарту) байланысты.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 4 есептік бағынышты ұйымдары бар
(шараушылық жүргізу ... ие ... ... ... есептердің Қазақстандық орталығы», «Банктік сервистік бюро»,
«Қазақстандық монеталық аула», ... ... ... ... ... ақпараттық технологиялар» акционерлік ... ... ... ... ... ... үлесі 71,8%-
ды құрайды) құрылтайшыларының бірі болып табылады және 4 жабық акционерлік
қоғамның құрылтайшысы: ... ... ... кепілдендіретін
(сақтайтын) қазақстандық қор», «Қазақстандық ... ... ... және ... ... Орталық» (2002 жылдың
қаңтарынан бастап қызмет етеді).
2003 жылдың 31 желтоқсанында Қазақстан Республикасы ... ... ... саны ... мен ... есепке алғанда 3641
бірлікті құрады (нақты саны 3472 адам), соның ішінде: орталық аппарат
бойынша – 1083 ... (956 ... ... ... – 1950 бірлік (1916
адам), ұйымдары бойынша – 608 бірлік (600 адам).
2004 жылы Қазақстан республикасы Ұлттық Банкінің ... ... саны ... ... соның ішінде: орталық аппарат
бойынша - ... ... ... - 5%-ға, ал ұйымдар бойынша штаттық
саны 12,2%-ға жоғарылады.Қазақстан ... ... ... ... саны ... қысқарды, соның ішінде: орталық аппарат
бойынша - 4,1%, бөлімшелер бойынша - 4,1% ... ... ... ... ... және ... ... Ұлттық
Банкі санын қысқарту бойынша шаралардың жүргізілуімен ... ... ... нақты саны 6,8%-ға жоғарылады, ол ... ... ЖАҚ мен ... Актуарлық орталықтың» құрылуымен
байланысты болды.
Кадрлардың ағымдылығы деңгейі былтырғы жылмен салыстырғанда орталық
аппаратта - ... ... - ... ... - 1%-ға
төмендеді.
Толығымен Қазақстан республикасы Ұлттық Банкінің орталық аппараты
бойынша кадрлардың ағымы - ... ... - ... ұйымдарында -
12,4%-ды құрайды.
Жоғары білімді қызметкерлердің саны орталық аппарат бойынша 84,9%-ды,
бөлімшелері бойынша - 60%-ды, ұйымдар бойынша - ... ... ... ... орталық аппараттағы қызметкерлірдің саны ... ... - ... ... бойынша - 21,0%-ды құрайды.
Орта біліммен орталық аппарат бойынша - 5,0%-ды, бөлімшелері бойынша ... ... ... - ... құрайды..
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінде жұмыс істеген уақыттарына ... ... ... ... үш ... дейінгі -36,5%, үш
жылдан бес жылға дейінгі - 16,7%, бес жылдан он жылға дейінгілер - ... ... ... - 17,0%. ... ... ... ... бөлімшелерінде
жұмыс істеген уақытымен жұмысшылардың құрылымы: үш жылға дейінгі - ... ... бес ... ... - 9,4%, бес ... он ... ... -
36,8%, он жылдан артық - 33,5%.
2004 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық бані 107 ... ... ... алу үшін 3 ... жарияланды. Конкурқта 535 адам
қатысты, конкурстың ... ... бос ... 92 адам ... қызмет істері бойынша Қазақстан Республикасы Агенттігіне
кадрлық резервке 36 адам кіргізілді.
47 ... ... ... ... (2003 жылы ... ... ... салыстырғанда, 2004 жылы оқытылғандардың саны 19-ға
көбейді, және ... ... ... дайындауға, қайта дайындуға және квалификациялық
деңгейлерін ... ... ... ... 54 694,2 мың ... ... банктік қызметтің реттеущілік процестерін, активтер мен
банктік тәуекелдерді басқару ... жаңа ... ... ... ... ... ... қарастырды. Оқудың нәтижелері
бойынша ұсыныстар енгізілді: валюталық реттеу туралы заңдық жобаны дайындау
кезінде трансферттер мен ... ... ... ... ... ... шет ... займдарды тарту классификациясы
әдіснамаларын жетілдіру бойынша («гибридті қаржыландыру»), бағалы қағаздар
нарығы ... ... ... ... ... есеп пен
қаржылық есептілік туралы заңдық жобаларына. Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының активтерін сенімді басқару ... ... ... ... ... акт ... жылға 247 адам санымен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
басқарушылық құрамының резервтері бекітілді (соның ішінде ... ... – 107 ... ... ... – 140 адам). Резервтегі адамдардың
ішінен 10 %-ы ... ... бос ... ... ... ... ... қаржылық сектор үшін мамандар
дайындауда елдің ЖОО-на белсенді әрекет етуін жалғастыруда. 2004 жыл ... ... ... оқу ... ... ... білімгері тәжірибе өтті. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің атаулы
шәкіртақысына конкурс жүргізілді. ... ... ... 24 ... жоғары оқу орындарынан 172 студент қатысты.
Конкурстың ... ... 7 ... ... – Алматы, Қарағанды;
Шымкент, Қызылорда, Семей ... ... ... оқу ... (2003 жылы ... стипендияны 5 студент алған).
Толығымен Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... кірістер
46,2 млрд. теңгені құрады, шығындар – 25,5 млрд. теңге, таза ... ... мен ... ... қоса ... – 20,6 ... ... соның ішінде
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ұйымдарының таза пайдасы – 391,0 ... ... жылы ... ... ... кірістері 24,8%-ға көтерілді және
43,4 млрд. теңгені құрады, шығындары 18,3%-ға ... және 23,2 ... ... ... таза ... ... 20,2 ... теңге
мөлшерінде қалыптасты.
ҚҰБ алтын резервтік активтері деңгейінің 19,7%-ға 2508,0 млн.АҚШ ... ... ... осы активтерді басқару шығындары мен кірістері
26,6%-ға және 2,4 есеге көбейді, сәйкесінше 37,8 ... ... және 7,5 ... ... ... активтерін басқарудан түсетін орташа табыстылық 2003 жылы
7,2%-ды құрады.
ҚҰБ алтын валюта қорының негізгі үлесін ... ... ... құрайды (61%-дан астам). ҚҰБ қоржыныда шетел валютасындағы ... ... өсуі және ... ... баға ... ауытқуы
нәтижесінде бағалы қағаздармен операция бойынша кірістер мен шығындар
сәйкесінше ... және 4,5 ... ... 20,3 млрд. теңгені (алтын валюта
активтері бойынша кірістерден 53,7%) және 5,4 ... ... (72,3%) ... басқа, 2003 жылы сыртқы басқаруға қосымша 300,0 млн. АҚШ доллары
мөлшерінде активтер берілді, нәтижесінде жылдың соңында сыртқы ... ... ... 619,0 млн. АҚШ ... асып ... оның ... қағаздарда орналастырылған. Осыған орай бұл ... ... 3,9 ... ... және 6060,3 млн. ... құрады, шығындар –
1713,7 млн. теңгені құрады.
Шетел валютасындағы ... ... ... мен ... 35,5% және ... ... негізінен халықаралық қаржылық
ұйымдар алдындағы міндеттемелерін төмендету ... ... ... ... бойынша кірістер 10,9 млрд. теңгені, шығындар –
323,9 млн. теңгені құрады.
Айтап өту қажет, 2003 жылы ... ... ... ставканың өсуімен
байланысты (2002 жылы 0,34%-дан 2003 жылы 0,95%-ға ... ... ... операциялар бойынша кірістер 37,7%-ға көтерілген және
565,9 млн. теңгені құраған.
2003 жылы Қаөақстанның Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... жоқ, және тек ... ... алтынды сату-сатып алу бойынша
мәмілелер ... ... ... ... ... ... ... шығындар 30,7%-ға қысқарды және 27,1 млн. теңге
мөлшерінде ... ... ... операциялар нәтижелері бойынша 30,3 млрд.
теңге мөлшерінде таза пайда алынды.
Қазақстан республикасы Үкіметімен ішкі ... ... ... ... ... байланысты ішкі нарықта мемлекеттік ... ... ... ... қысқаруы болды. Сонымен
қатар, ҚҰБ қоржынындағы ұзақ ... ... ... ... ... ... саны қысқарды, оларды сату ... ... ... ... ... ... ... және 2890,3 млн. теңгені құрады.
Қазақстан республикасы Ұлттық Банкінің қысқамерзімді ... ... ... министрлігі қаражаттарын орналастырудың өсу
есебі негізінен шығындар 73,8%-ға жоғарлады.
2003 жылы ақша ... ... ... 114,3 ... ... құн ... ... айналымға ҚҰБ-нің қысқа мерзімді
ноталары шығарылды және олардан алынған орташа ... ... ... деңгейінде қалыптасты. Қысқа мерзімді ноталарға қызмет көрсету
бойынша ... ... ... шығындары 1255,2 млн. теңгені құрады.
Ішкі нарықтағы операциялар бойынша нәтижесінде 3305,1 млн. теңге мөлшерінде
залал алынды.
Өзгеде ... ... ... кірістер; негізгі
құралдарды жалға ... ... ... және ... ... ... ... қайтарылған шығындар; қарастырылмаған кірістер және
т.б.) қарастырылмаған кірістер есебінен 2,4 есеге өсті және 2600,3 ... ... ... (айналымға ұлттық валютаны шығару ... ... ... ... ... ... ... құруға шығындыр және т.с.с.) 56,0%-ға қысқарды және 9604,5 млн.
теңгені ... ... ... ... ... ... құру
бойынша шығындардың 77.1%-ға төмендеуімен байланысты (2002 жылы нарықтық
құнға оларды келтіру мақсатымен ... ... ... ұзақ
мерзімді бағалы қағаздары бойынша провизия құрылды).
Айналымға ұлттық валютаны шығару мен оны жеткізу бойынша шығындар 42,3%-
ға өсті және 1118,6 млн. ... ... ... ақшалардан ұлттық валютаны
қорғау бойынша қосымша шараларды іске ... ... 2003 жылы ... ... ақша ... ... жүргізілді, осы ауданда
соңғы технологияларды қолданумен қорғаудың қосымша ... ... ... емес активтер және тауарлы-материалдық
құндылықтармен операциялар бойынша шығындар 38,0%-ға қысқарылды және ... ... ... 2002 жылы ... Республикасы Ұлттық Банкінің үйлері
мен ғимараттарының экспуатациялау мерзімінің 100-ден 40 ... ... ... тез ... (Бухгалтерлік есептің халықаралық
стандартына және тәуелсіз аудиторлық компанияның ұсыныстарына сәйкес).
Қызметкерлеріне шығыстар ... ... ... ... ... ... ... Талдықорған мен
Көкшетаудағы базасында бөлімшелерінің қайта қалпына келтірілуіне ... өсті және 2533,6 млн. ... ... ... ... ... ... бойынша
конкурстардың жүргізілуіне ... ... ... ... ... ... ... шығындар 13,2%-ға жоғарылады және 590,1 млн. теңгені құрады.
Салықтар бойынша шығындар салықтық заңданамалардың өзгеруімен ... ... ... ... ... және 313,5 ... ... оның ішінде бюджетке төленген ағымдағы салықтардың жалпы
сомасы 21,0 млн. теңге, соның ішінде резидент ... ... ... – 11,5 млн. ... өзгеде салықтар мен төлемдер – 4,1 млн. ... ... ... ... қорғау қорына аударылымдарға). Капиталдық
шығындар 31,3%-ға көтерілді және 3409,1 млн. теңгені құрады.
2004 жылы Қазақстан ... ... ... ... ... 35334,0 млн. ... құрады, шығындар – 25169,8 млн. теңге, пайда
– 10088,9 млн. ... ... ... ... ... ... ... таза пайдасы – 530,9 млн. теңге.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кірістері былтырғы жылдың сәйкес
кезеңіне 23,7%-ға төмендеді және 924,6 млн. теңгені құрады, ... ... өсті және 23366,6 млн. ... ... таза ... кіріс 9558,0
теңгені құрады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің алтын валюталы активтерінің
25,1%-ға өсуіне қарамастан, алтын валюталы ... ... ... мен ... ... қысқарды. Алтын валюталы активтерден
кірістердің төмендеуінің ... ... – бұл ... ... ... ... ... операциялар бойынша кірісчтер мен шығындар 22% және
38,2%-ға ... және ... ... ... бойынша АҚШ
долларындағы бағалы қағаздардың орташа табыстылығының 8,65%-дан ... және кері РЕПО ... ... пайыздық ставканың 4,41%
-дан 1,65%-ға қысқаруының арқасында15822,2 млн. ... және 3327,4 ... ... басқаруға берілген Қазақстан Республикасы ... ... ... ... мен ... 24,4%-ға қысқарды және бағалы
қағаздарға бағаның ауытқуына, ішкі басқарудағы ... ... ... ... ... 50,8%-ға қысқарды және 4582,6 млн. теңге мен
842,6 млн. ... ... ... ... бойынша алынған кірістер 5997,1 млн.
теңгені құрады, 2003 жылғы деңгейінен 44,8%-ға ... ... ... ... ... қысқаруынан, мерзімді депозиттер бойынша
сыйақы ставкаларының орташа 3,5%-дан ... (АҚШ ... ... және арбитраждық операциялар ... ... ... ... 2,8 ... ... өсті және 906,1 млн.
теңгені құрады.
Алтындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі активтерінің 14,7%-ға
өсуі ... ... ... ... ... кірістер 41,1%-ға
қысқарды және 333,1 млн. теңгені құрады, негізінен жылына 0,938%-дан 0,266%-
ға депозитке ... ... ... ... ... активтермен операциялар нәтижесінде 21549,6 млн. ... ... ... ол 2003 жылғы деңгейіне қарағанда 29,2%-ға төмен.
Ішкі нарықта ішкі қаржылық жүйе мен ... ... ... ... ... ... ... қағаздармен операциялардан кірістер 53,5%-ға өсті
және 4200,6 млн. теңгені ... ... ... ... құнының
жоғарлауы салдарынан. Мемлекеттік бағалы қағаздарға қызмет көрсету ... ... ... ... ... 2,2 есеге өсті және РЕПО
операциялары мен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ... ... 4047,3 млн. ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... 2003 ... 3 - ... ... ... ... байланысты 59,2 %-ға қысқарды.
Ішкі қаржылық жүйемен операциялар бойынша шығындар 132,6 млн. ... және ... ... ликвидтілігінің 2,2 есеге өсуі салдарынан 292,2
млн. теңгені құрады.
Ішкі нарықтағы операциялар ... ... ... ұлттық
Банкінің кірістері нәтижесінде 49,3%-ға өсті және 4315,1 млн. ... ... 2,0 %-ға ... және 6073,6 ... құрады.
Көрсеткіштерге өзгеде кірістер 2003 жылы 31,2%-ға ... ... млн. ... ... мұны 1930,5 млн. ... ... ... жалпы банктік провизиялардың нөлдендірілуіне ... ... ... ... ... табуымен түсіндіріледі.
Өзгеде шығындар 5665,8 млн. ... ... ... -10 ... ... ... байланысты негізінен 25,5%-ға өсті және
шығындардың ... 12017,3 млн. ... ... ... ... валютаны шығару бойынша – 1119,0 млн. теңге;
- негізгі құралдармен, ... ... мен ... ... ... – 1321,1 млн. ... ... шығындар – 2519,0 млн. теңге;
- қайтарылмайтын көмек көрсету бойынша – 48,1 млн. теңге;
- әкімшілдік шығындар – 746,6 млн. ... ... және ... – 6263,5 млн. теңге.
Капиталдық шығындар 1238,3 млн. теңгені құрады, 2003 жылғы деңгейіне
қарағанда 63,7%-ға ... ... жылы ... Республикасы ұлттық
Банкімен 595,8 млн. теңгеге негізні құралдар мен материалдық емес активтер
сатып алынды, ... ... құру мен ... ... ... 112,5
млн. теңге жұмсалды, «Қазақстанның ипотекалық ... ЖАҚ ... ... – 500 млн. ... ... ... ... ЖАҚ-на
– 25,0 млн. теңге ... 5,0 млн. ... ... қағаздар орталық
депозитариясынан акциялар сатылып алынды.
Қазақстан Республикасы ұлттық Банкінің ... 2003 жылы 543,1 ... ... таза ... алды, оның ішінде республикалық мемлекеттік
кәсіпорындар – 297,6 млн. теңге, акционерлік қоғамдар – 245,5 млн. ... млн. ... ... ... ... ... төлегеннен кейін
ұйымдардың таза кірісі 391,0 млн. теңгені құрады, оның ішінде республикалық
мемлекеттік ... – 145,5 млн. ... ... ...
245,5 млн. теңге.
Ұйымдардың өндірістік-қаржылық қызметтерінде 2004 жылы толығымен
кірістердің өсуі және ... ... ... ол ... пайдалану мен өндірістік қызметтердің ... ... жылы ... ... қызметтер) өткізуден Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің кірістері 32,9 млн. ... ... ... млн. теңгені құрады. өнімді өндіруге шығындар 31,4 млн. теңгеге
төмендеді және 1803,2 млн. ... ... 75,4 млн. ... ... табыс салығын төлегеннен кейін ұйымдардың таза кірісі 530,9 млн.
теңгені ... және 2003 ... ... ... ... ... ... бойынша республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың
кірістері 1799,3 млн. теңгені құрады, шығындар – 1575,4 млн. ... ... ... ... ... таза кіріс – 148,5 млн. теңге.
Жабық акционерлік қоғамдардың кірістері 610,2 млн. ... ... ... – 227,5 млн. теңге және таза кіріс – 382,4 млн. теңге.
2004 жылы ұйымдардың экономикалық ... ... ... ... емес ... ... алу ... активтер 46,1%-ға
көтерілгенін бейнелейді, ... ... ... ... ... ... ... байланысты өзіндік капитал 44,3%-ға өсті.
2004 жылғы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ұйымдарының тиімді
қызметі Банктік ... бюро мен ... ... ауласында ИСО
9001:2000 халықаралық стандарттары бойынша сапа ... ... ... ... ... ... ... мен
Банктік сервистік бюро ... ... 5% және ... ... ... ... ... эмиссиялануымен; Қазақстанның актуарлық орталығының қызмет
етуінің басталымымен мінезделеді.
Осылай, шешім жасауға болады, Қазақстан ... ... ... ... ... ... атқара және республиканың банктік жүйесін ... ... ... ... салықтар түріндегі мәнді соманы
ауыстыра отырып, кіріс алып келеді және өзін-өзі қаржыландыру ... ... іске ... ... ... Ұлттық Банкінің өзінің
және оның еркін қызмет ететін бөлімшелерінің жалпы табыстылығы елдің басты
банкінің үлкен ... ... мен ... ... ... 3. ... ... БАНКТІК ЖҮЙЕСІН РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУДІҢ
КЕЙБІР ЖОЛДАРЫ МЕН ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасы банктік жүйесін жетілдірудің кейбір ... жүйе ... ... экономикалық құрылымында
ерекше рөлді ойнайды. ... ... ... ... ... ресурстарды жеткізушілер мен тұтынушылар ... ... ... ... ... қызмет етіп отырған капиталды
шоғырландырып, бос ақша ... ... ... ... ... ... ... банктердің қызметінің арқасында
кәсіпорындар мен халықтың төлемдері мен ақшалай ... ... ... асырлады.
Қазақстанның кредитті-банктік жүйесі қызметінің масштабы туралы келесі
деректерден көруге болады. ... 2005 жылы ... ... ... ... ... ... 4,5 млрд. теңгені құраған
және 2004 жылмен салыстырғанда ... ... ... сектордың жиынтық
міндеттемелері - 4,1 млрд. теңгені, ал жиынтық өзіндік капиталы – ... ... ... және ... ... салыстырғанда, сәйкесінше 68,6%,
62,8%-ға өскен. Екінші деңгейдегі банктердің 2005 жылы ... ... ... ... 73,3 млн. ... құрады және 2004 жылмен
салыстырғанда 131,5%-ға ... ... ... клиенттерінің алдындағы
міндеттемелері – 2,5 млрд. ... ал ... ... – 596,8 ... ... және ... былтырғы жылмен салыстырғанда 56,5%, 33,2%-
ға жоғарылаған[1].
Сонымен қатар, банктер, қаржылық делдалдар ... ... ... ... ... және ... орай қоғамның бірқалыпты
экономикалық өміоін қамтамасыз ... ... ... рөлі ... ерекше
табиғатымен анықталады – банктерге ... ақша ... ... ... қатар атап кету керек, қаржылық сфера уникалды сфера
болып табылады, өйткені тек оған ғана ... ... ... алу ... мен ... ... тән.
Жоғарыда айтылғандарды есепке ала отырып Қазақстан Республикасының
екніші деңгейдегі банктерінің қызметінің ... ... ... ... ... көңіл бөлінетін объект болып ... ... ... ... ... тұрады, соның арасында банктік қызметті
лицензиялау, банктік қызметтердің түрлерін шектеу мен тыйым салу ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің
қызметтеріне қадағалау, банктік ... ... ... мен
сенбеушілік туғызатын активтерге қарсы провизия (резервтер) және резервтік
капиталды құру құралымен ... ... ... ... ... ... ... шектеулер белгілеу.
Ссудалық операцияларды реттеуде ерекше ... ... ... ... ... ... ... көрсетуді реттеуге
бөлінеді.
Нақты уақытта Қазақстанда банктермен ерекше қатынастарымен байланысты
тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... ерекше қатынастармен байланысты тұлғаларға жеңілдетілген
жағдайлар көрсету түсінігін анық анықтайды. ... ... ... мәмілеге кіру, оның табиғаты, мақсаттары, ерекшеліктері мен банк
тәуекелдері бойынша онымен ... ... ... ... ... клиенттерімен байланысқа түспеуі керектігін
анықтайтын;
2. банктік операцияларды орындағанына төлемдер мен ... ... ... ... ... етілетін мөлшерден төмен
қамтамасыз етуді қабылдау.
Сондай-ақ заңданамалық тәртіпте ... ... ... байланысты
тұлғалардың түсінігі анық белгіленген. ... ... ... деп ... белгіленген банктің басқарушы жұмысшысы немесе кез-келген дәрежелі
тұлға, сонымен қатар олардың жақын туысқандары;
ә) ... ... ... ... ... табылатын жеке және заңды
тұлғалар, не банктің күрделі қатысушысының дәрежелі тұлғасы, сондай-
ақ ... ... ... ... а) және ә) ... көрсетілген тұлғалар ірі
қатысушылары болып ... ... ... ... банк үлкен қатысушысы болып табылатын заңды тұлға, осы ... ... ... ... ... ... ірі қатысушының деталдық ... ... ... үлкен қатысушысы болып осы заңды тұлғада дауыс беру ... ... ... ... тікелей немесе жанама иелік етуші танылады.
Өзара байланысты топтағы заңды ... ... ... қатынасы бар
тұлға олардың әр қайсысымен ерекше ... ... ... ... Екі және одан ... ... тұлғалар өзара байланыстағы тұлғалар
тобы болып ... ... ... байланысты тұлғаларға жеңілдетілген шарттар
беруге тыйым салудан ... ... ... ... де ... ... ... ерекше қатынастармен байланысты тұлғаларға несие беру
(кепілдіктер ... ... ... ... ... тұлғаларға
жауапкершілік (поручительство) банктің директорлар кеңесі шешімі бойынша
ғана іске асырылуы мүмкін ( ... ... бұл ... ... – акционерлердің жалпы жиналысының шешімі бойынша)[2].
Ерекше қатынастармен банкпен байланысты тұлғаларды несиелеу банктік
құлдыраудың ... көзі ... ... ... сондықтанда біз банпен
ерекше қатынастармен байланысты ... ... ... ... тәртіпте реттеуді күшейту мақсаттылымды
болып көрсетіледі.
Атап өту керек, ... ... ... ... ерекше қатынастармен
байланысты тұлғаларға займдар беруді реттеу бойынша жеткілікті ... ... ... ... ... ірі акционерлері мен
директорлары, ... ... ... зияндылықты ескертуге
бағытталған заңдар ... ... ... ... ... жүйе
туралы заң және Депозиттерді ... ... ... ... ... ... ... ерекще қатынастарымен байланысты тұлғаларға ссудалар
беруді реттеудің американдық тәжірибесінен механикалық ... ... ... ... ... көрсеткендей, қазақстандық банктік
жүйенінің қаржылық ... ... үшін ... ... ... ... ... сәтті американдық тәжірибенің бірқатар элементтері
толығымен жарамды. Төменде біз, біздің ... ... ... ... қатынастармен байланысты тұлғалардың іс-қимылын реттеудің
нашарлығының салдары ... ... ... ... минимумға
жеткізуге мүмкіндік беретін превентивті шараларын ұсынамыз. Осы уақытта
екніші деңгейдегі банктердің қызметтеріне мемлекеттік бақылауды ... ... ... банктер мүдделерінің ... және ... ... ... ... балансқа жеткізуді
қарастырады.
Сондықты банкпен рекше қатынастармен байланысты тұлғаларға ... ... ... ... ... қосымша ережелер енгізу ғана
мақсатты болып табылмайды, сонымен қатар осы аудандағы коммерциялық банктер
үшін жеке бар ... ... ... ... ... бойынша, мемлекеттік реттеу тәжірибесіне
банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғаларға ... ... ... ... ... белгілібір мүмкінді шектеулер белгілеу.
Мемлекеттік реттеудің әрекет етіп отырған тәжірибесі, ... ... ... ... қатынастармен байланысты тұлғаларға несие ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады. Бұл
талап банктің директорлар ... ... ... қатынастарымен байланысты
тұлғаларға несие беру туралы шешімді қабылдауды міндеттейді, егер осы
тұлға, ... ... 100 АҚШ ... ... 500 АҚШ доллары мөлшерінде
несие алуға жүгінсе де. Бірақта осы талаптарға бірқатар нақтылықтар ... туып ... ... ... ... қатынастарымен байланысты тұлғаға займ
беруді күнібұрын құптауды алу бойынша ... ... ... ... ... ... кеңесі, егер де берілетін ... ... ... ... да бір ... ... жеткен
жағдайда, мысалы, 1 мыңнан астам АҚШ долларын құрайтын.
Біздің ойымыз бойынша, банкпен ерекше ... ... ... ... ... банк ... кеңесінің
құптауын алу, банкпен ерекше қатынастарымен байланысты ... ... ... ... ету қажет болып табылмайды, егер де:
1. салық 100 пайызға және мынадай жоғары ликвидті залогпен қамтамасыз
етілсе, мысалы, осы ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарындағы, тазартылған бағалы
металлдардағы ақшалары;
2. несиенің валюталы эквиваленттік сомасы 10 мың АҚШ ... ... ... ерекше қатынастармен байланысты тұлғаларға
жеңілдетілген шарттар беруге тыйымды іске асыру үшін, біз ... ... ... ... ету үшін ... ... қатынастармен
байланысты барлық тұлғалардың тізімін банктерден талап ету ... ... ... ... ... несие беру
бойынша коммерциялық ... ... ... ... ... несиелерді беруді есепке алуды жетілдіру маңызды болып көрінеді.
Жекелеп алғанда, банкпен рекше қатынастарымен байланысты тұлғаларға
несие беруді жеке ... ... ... ... ... ету керек, әрбір
несие бойынша жеке-жеке, берілген несие сомасы, шарттары мен өтеу ... – осы ... ... ... ... регистр жүргізу.
Атап көрсету қажет, қазіргі уақытта ... ... қол ... ... пайдалану мақсаты және несиені қайтаруды залогтық
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... етіледі.
Бірақта, біздің ойымызша, несие беру туралы өтініште қарыз алушыны ... ... ... ... ... ... ... соны
белгілеуді міндетті тәртіпте талап ету қажет. Несиелік құжаттарда, біздің
көзқарасымыз бойынша, қарыз ... ... ... қатынастарымен
байланысы бар ма туралы ақпарат міндетті болуы қажет.
Атап ... ... ... ашық ... түспеген – шектелген тәртіпте
өткізілген банк акциялары болатын несиелерді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... берілген несиелерге
бақылауға бөліну керек.
Біздің ойымызша, акциялары ашық ... ... банк ... мен басқарушылардың міндетіне несиенің өтелмеген сомасы бойынша
директорлар кеңесіне жыл сайын есеп беруді енгізу ... ... ... ... ... ... ... өтіп кеткендігі туралы ақпаратты публикалық жаю бойынша талаптар
белгілеу біздің көзқарасымызша принципиалды маңызды. ... ... егер де ... өтіп ... несиенің сомасы банктің өзіндік
капиталынан жоғары және соңғы есептік кварталдың соңында 3 ... ... ... ... 20 мың ... ... асып ... онда
банкпен ерекше қатынастарымен байланысты тұлғалардың ... ... ... ... сұранысында көрсетіледі. Сонымен бірге жеке
тұлғаларға берілген несиелер сомасы туралы жағдайды ... ... ... керек.
әрбір есепті уақытта банктің басқарушыларына берілген несиелер туралы
ақпараттарды қаржылық жағдай ... ... ... ... ... ... ... болар еді.
Осылай, коммерциялық банктер қызметін реттеуді ... ... ... ... ... банкпен ерекше қатынастарымен
байланысты ... ... беру ... ... деңгейдегі банктерге жеке
тәжірибеленген талаптарға ойластырылған және ... ... ... ... қызметін мемлекеттік реттеуді жетілдіру
бойынша бұл шаралар тек несиелік ... ... қана ... ... банктің дұрыс қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... Сауда Ұйымы (ДСҰ) және Қазақстанның банктік жүйесі
ДСҰ-на Қазақстанның ... ... ... ... ... ... стөлдерде», іскерлік басылымдардың беттерінде
белсенді талданып жүр, ... ... ... ... ... ... позитивті және кері әсерлеріне арналған, жекелеп алғанда, өңдеу
өнеркәсібі, машина жасау, фармацевтика және ауыл ... ... ... ... ... ... және, жекелеп алғанда,
банктік секторға тигізетін әсерлері кең қарастырылмаған. Бірақ 2005 жылдың
соңғы айларында ресми тұлғалардан бірқатар ... мен ... ... ... ... ... бір жағынан, біз ұлттық банктік
капиталдан айырылып қалуымыз мүмкін, басқа ...... ... ... және аймақтық экспансияны жүргізетін инновациялық
банктік ... ... ... тұрып кетуіміз мүмкін. 2005 жылдың
қарашасының ... ... ... ... ... ... кіруіне
арналған Шетел инвесторлары Кеңесінің ХІҮ отырысында Президент Н.Ә.
Назарбаев елдің ДСҰ-на ... ... елде ... ... ... ... атап ... Президенттің ойынша, Қазақстанның ДСҰ-
на мүшелігі қазақстандық банктер мен шетел банктерінің арасында бәсекені
күшейтеді, ол, өз ... ... ... ... алып ... ... ... банктері қарсы тұра алуы қажет және неғұрлым прогрессивті және
инновациялы болуы керек, ал ... және ... ... және ... ... тура ... ... қадағалау бойынша
агенттіктің (ҚҚА) ... ... ... ... ... кездегі
жағдайымыз, бүгінгі күнгіден мәнді өзгермейді» деп атап көрсетті, егер де
Қазақстан ... ... ... кіру ... ... болса. Көшу кезеңі
өткеннен кейін резидент емес банктердің ашылуына рұқсат беріледі.
Қазақстанда соңғы ... ... ... ... ... шетел
капиталының қатысуына бірқатар шектеулер әрекет етті. Бірақта елдің ... ... және ... ... базасының ұйымның
нормаларына сәйкес келуі шегінде Қазақстан ... ... ... сферада консолидациялық қадағалау мен лицензиялау
сұрақтары бойынша ... ... ... мен ... ... ... қол ... Жекелеп алғанда, әңгіме шетелдік қатысушылармен
банктердің жарғылық капиталындағы үлесі ... ... ... ... ... бойынша, шетелдіктердің қатысуымен банк ... ... ... ... алу ... ... отыр.
Елдің бантік секторына шетелдік инвестициялар үшін ... ... ... ... ... ... ... келуін күтіп отырған жоқ. Б.Жамишевтің ойы бойынша қазақстандық
банктік нарығының көлемі үлкен емес және ... үшін ... ... біздің банктер шетелдік банктермен бәсеке үшін күшті
деп есептеледі.
Қадағалаушылық орган сонымен қатар бәсекеге тең ... ... ... үшін ... ... қоюды көздеп отыр, ең алдымен, бұл
өтпелі дайындық кезеңі, сонымен қатар ... ... ... үшін ... бойынша шекті белгілеу, шетелдік банкт бөлімшесіндегі
активтерге пропорционалды Ұлттық Банкте шетелдік банктердің белгілі бір
сомасын ... Осы ... ... ... ... отандық және шетелдік банктер үшін тең шарттарды қалыптастырады,
оны отандық банктер ... ... де, ... ... ... ... Қазақстанда ұлттық банктік капитал ... ... ... ... және ... Еуропа елдерінің көбінде
бұрыңғы Экономикалық өзара көмек кеңесінің (ЭКК) бұрыңғы мүше ... ... ... ... ... ... ... 2004 жылы Чехияда банктік капиталдағы шетелдік инвесторлардың
үлесі 83,1 ... ... ... банктік секторындағы жиынтық
активтердің 96,1 пайызын шетелдіктер ... ... ... ... болды: толық ашықтылықтан (Венгрия) біртіндеп кіруге
(Польша, Чехия) дейін. 2005 ... ... ... ... іскерлі
басылымдары «Шетелдік банктердің интервенциясы», «Шетелдіктер ... ... ... ... және ... ... атаулармен шықты. 2005 жылдың
бірінші қарашасында ... ... ... ... еместердің
қатысуымен 131 банк жұмыс істеді. Оның ішінде 40 банк 100 ... ... ... ететін несиелік ұйымдарының жарғылық қоырндағы
резидент еместердің ... ... ... ұзақ ... ішінде
бірінші рет 1,6 млрд. АҚШ долларына ... Бұл ... ... деңгейдегі
тынышсыздануға алып келді. Ресей Федерациясының Президенті В.Путин 2005
жылдың ... ... ... ... ... ... ... сектордың рөлі» жиналысында РФ-ның ... ... ... ... ... айтты. Шетел
банктері бөлімшелерінің қызметі шектелуі керек, ... ... ... ... Банк ... жүйеде шетелдіктердің қатысуын квоталау керек деп
шешті. Қазақстанда жағдай қалай шиеленіседі екен?
ДСҰ-ның нормалары. ДСҰ ... ... ... ... Қызмет
сферасындағы сауда бойынша келісіммен реттеледі (ГАТС), 1995 ... ... ... күшіне енген. Қызметтер үлесінде АҚШ-тың жиынтық ішкі
өнімінің 70 ... ... және ... ... 22 ... астамы
келеді.
ДСҰ шегінде қызметтермен сауданы реттеу мақсаттары үшін барлық
қызметтер ГАТС-тың 12 ... ... ... 1) ... ... ... ауданындағы қызметтер және аудиовизуалды қызметтер; 3) құрылыстық
және сонымен байланысты ... ... 4) ... ... ... беру ... ... 6) қоршаған ортаны қорғаумен
байланысты қызметтер; 7) қаржылық қызметтер; 8) ... ... ... Өз ... ... ... ... бөлінеді. Классификаторда барлығы
155 секторлық қызмет есептелінген. ДСҰ ... ... ... ... ретінде үш топтық операциялар ... ... ... ә) ... ... ... және ... да
қаржылық операциялар; б) өзгеде қызметтер.
ГАТС қызметтермен сауданы төрт негізгі тәсілмен қызметтерді ... ... осы ... ... ... ... ... бөлу, маркетинг, сату және жеткізу қарастырылады. Бірінші тәсіл:
бір ... ... ... ... ...... жеткізу», қызмет көрсету кезінде шекараның екі жағы ... ... менн ... ... ... ... ... қызметті көрсететін елге қарай қозғалту («шетелде тұтыну»).
Үшінші тәсіл: бір ... ... ... ... ... көрсетілуі
керек басқа елдің территориясында коммерциялық қатысуы («Коммерциялық
қатысу»); бұл ... ... ... ... кез-келген іскерлік
және кәсіпқойлық бөлімшелердің формалары түсіндіріледі, заңды тұлғаларды,
бөлімшелерді немесе ... ... ... алу және ... қоса.
Егерде қызметтер тікелей заңды тұлғамен жеткізілмей, коммерциялық қатысудың
бөлімшелері немесе өкілеттілігі сияқты басқа формалары арқылы ... ... ... ... ... қатынасында ГАТС шегінде
әрекет ететін режим беріледі. Ондай режим қызмет көрсетіп отырған заңды
тұлғаға ғана ... ... ... қызмет жеткізіліп отырған территориядан
тыс жердегі орналасқан жеткізушінің басқа ұйымдарына таратылмау керек.
Төртінші ... бір ... ... ... ... елдің
территориясында осы елдің жеке тұлғаларының қатысуы ... ... ... ... ... ... бойынша, өткен ғасырдың 90-шы жылдарының
ортасында ГАТС шегінде қаржылық ... ... ... ... ... ... режимдерді беру бойынша және нарыққа
кіру бойынша шектеулердің саны 11 мыңнан асты. Оның ішінде 8 ... ... 70 ... ... банктік және басқа да қаржылық қызметтердің
үлесіне келді, бұл дерек ... ... ... ... ... ... оның ... ұлттық қауіпсіздігі үшін ерекше мәні туралы айтады.
Мысалға, Индияның резервтік банкі 1969 ... 1991 ... ... ... ... ... ... 90-шы жылдардың басынан бастап
ақырын ырықсыздандыру жүргізілуде және мемлекеттік банкпен бәсекелесетін 9
жеке банктер құрылды. ... ... ... 1997-98 ... дағдарыс
кезінде елдің қаржылық жүйесін нақты осы жүйе сақтап қалғанына сенімді.
Индияда банктерді шетелдік иеленуге ... ... ... ... ... ... одақ шегінде Италия еркін
экономикалық ... ... ... ... ... жекелеп
алғанда. Капиталдың еркін қозғалысына қарсы болды. Щетелдік банктердің тобы
италяндық банктер акцияларының үлкен пакетін иелннуге қарамастан, Италияның
Орталық ... ... ... Фацио, заңсыз әдістерді қолданумен, жылдар
бойы Италияның банктік жүйесі италяндық болып қалуы керектігін сендірді.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... Одақтың жалғыз
елі емес, сондай-ақ, Германияның ... ... ... ,
муниципалдық органға тиесілі немесе біріккен меншікте, ... ... ... ... ... ... ... жүйеде де қалыптасып отыр. Тіпті Англияда англиялық үстемдігі бар
банктерін шетел инвесторларының сатып алуы ... ... алып ... ... ... ... FTSE 100 ... бөлігі бола
алмайды. Сонымен қатар, Англияның Банкі толықмасштабты банктік дағдарыс
орташа ... ... 16 ... ... деп ... Ең ... ... бірі Аргентинада 1980-82 жылдары болды – ЖІӨ-нің 55 пайызы.
1995-97 жж. Болгариядағы дағдарыс ЖІӨ-нің 14 ... ... ... жж. – 1 ... 1991-95 жж. Венгрияда – 10 ... 1991-93 ... ... дағдарыс – ЖІӨ-нің 6 паыйзын құрады. 1989 ... ... ... ... ... 124 млрд. АҚШ долларына түсті, қаржылық
дағдарыстардың негізгі себептері ... ... мен ... ... «жаман қарыздар» және саудалық шоктар болып
табылады.
Қаржылық қызмет нарығына кіру бойынша ең көп ... ... ... типтері бойынша, шетелдік капиталдың қатысуына, активтер
немесе операциялардың жалпы құнына және ... ... ... ... ... ... ... секторы тікелей 1997 жылдың желтоқсанындағы мүше-
елдермен құрылған ГАТС-тың бесінші ... ... ... ... ... хаттама банктік және сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... 95
пайызынан жоғарысын қаматиды.
Хаттама 1999 жылдың 1-ші наурызында осы күні ... ... 53 ... үшін ... енді. 2002 жылдың соңында хаттамаға тағы 17 ел қосылды.
Хаттама ДСҰ-ның барлық мүше ... үшін ашық ... ... мәні ... ... ... ... қарап,
шешуге болады: банктік сектордағы қатысушы елдердің келісіміндегі ... ... ... ... 40,0 трлн. долларға
бағалануда, ... ... ... – 2,2 ... доллар, валюталы-
айырбастық мәміле бойынша күнделікті айналым 1 трлн. АҚШ долларына тең.
Кесте 24. Әлемдегі кейбір елдер бойынша қаржылық ... ... ... ... шектеулер
|Шектеулердің түрлері ... ... ... лицензиялау |Индонезия, Малайзия, ... ... ... ... ... ... |Индия, Малайзия ... ... ... мен | ... ... бірігіп қатысуын| ... ... ... ... емес – жеке ... | ... ... тұру ... беру | ... ... ... ... жеке және ... ... ... тартуға шетелдік | ... ... ... |- ... да бизнестің мүмкінді | ...... мен | ... ... ... ... ... ... ... ... Малайзия, Бразилия |
|ашуға шектеу | ... ... ... құрамы | |
| ... ... ... емес-жеке тұлғалардың | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... негізгі төрт тәсілі бар. Бірінші вариант – ... ... ... бөлімшелерін ашу. Принципінде, бұл өтпелі
кезең өткеннен кейін ортамерзімді перспективада мүмкін болады, ол 5-10
жылға ... ... ... ... – елде шетелдік инвесторлармен туынды
немесе біріккен банктер ашу. Онсызда, Қазақстанда ... ірі ... ... ... «ДАБ ... ABN AMRO ... «Альфа-банк»
ТБ, «ЛАРИБА-БАНК» ББ АҚ және т.б. жұмыс істейді. Үшінші тәсілі – шетелдік
қаржы институтымен толығымен қазақстандық банкті ... алу. ... ... ... ... ... инвестордың келуі. Мысалы, ... ... ... ... (25%+1) француздық алып БНП Парибаға сату
мүмкіндігі.
Осы енутәсілдерінің кез-келгенін шетел банктерімен қолдануда ... ... ... ... ... банктер Қазақстанда бедсенді бизнес
жүргізбейді. Сонымен, қазақстандық инвесторлармен бақыланып ... ... ... үлесі активтер бойынша 90 ... ... ... сөзбен
айтқанда, шетелдік туынды банктер мен кішігірім банктердің үлесі үлкен
емес, 200 жылдан бастап олар тез ... ... ... ... ... келесідей қойылымы болуы мүмкін.
Бірінші – позитивті – елдің негізгі ... ... ... ... капиталдандырылуы, бәсекеқабілеттілігі,
бизнестің айқындылығы өсуде; қазақстандық банктердің ... ... ... ... ... , ... басқаруды
енгізу; капиталда және директорлар Кеңесінде батыстық банктердің ... ... осы ... ...... – қазақстандық банктер бәсекеқабілетсіз болып
табылады; шетел банкі елдің ірі көтерме банкін толығымен ... ... ... ... күшейтуге алып келеді; қазақстандық банктердің
рентабельділігінің ... ... ... ... ... және ... банктермен сатып алуы; ұлттық банктік капиталдың күйреуі жүреді.
Үшіншіден – кво-статусын сақтау – шетелдік ... ... ... ... ... ... банктеррін іштен қаржыландыруды іске
асырады; қазақстандық банктер шағын және орта ... және ... ... істейді. Елдің ұлттық банктік жүйесін сақтап қалу
көзқарасы жағынан неғұрлым тиімдісі бірінші вариант ... ... ... ... және осы ... ... ... бе екенін уақыт көрсетеді.
Қортындысында атап көрсетуге тұрады, елдің ұлттық банктік жүйе сі өте
маңызды, сондықтанда оны ... және ... ... ... ... ... үкіметтік саясаттың құралы ретінде мемлекеттегі
банктік жүйенің рөліне әртүрлі көзқараспен ... ... ... екі үлгі бар: бір ... үкіметтің жалғасы болып табылатын
толығымен мемлекеттік банктік жүйе. Басқа жағынан, нашар реттелетін жеке
банктердің жүйесінің ... ... ... реттеудің балансталынған
жүйесі және қаржылық секторды қадағалау қызмет ... онда ... ... ... ... ... -2030» даму ... қабылдануы экономикалық
ғылымдардың алдында өткір мәселелерді тудырып отыр. ... ... ... ... ... ... құрылымдық қайта құру мен
көтерілуі үшін ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жету мақсатында бұл ... ... ... ... қатысуынсыз мүмкін болмайды, не нақты коммерциялық
банктер нарықтық экономиканың қалыптасуына қарай нарықтық қатынастарды
дамытудың ... ... ... табылады, олар мемлекет иелігінен алу,
жекешелендіру, акционерлендіру процестерін ынталандырады.
Қазіргі уақытта ... жүйе ... ... ... байланысты
элементтер мен жүйеліктерді ... қиын жүйе ... ... ... ... етуі оны ... ... жүзеге асырылады, яғни сыртқы орта қиын динамикалық жүйені
көрсетеді, ондағы кез-келген нақты деңгейдегі жүйелік өзіне неғұрлым ... ... ... және бір ... өзі неғұрлым жоғары
деңгейдегі жүйенің бөлігі болып саналады. Осы кездегі ... ... өз ... бір-бірімен байланысты қатынастар, нормалар, органдар
жиынтығын құрады.
Соңғы жылдары банктік жүйеде жаңа ... ... ... келеді:
бәсекенің өсуі, ғаламдану және ақпараттану, капиталдардың концентрациясы,
географиялық экспансия, банктік қызметтедің өзіндік ... өсуі ... ... және ... да ... банктік істің дамуында жаңа
кезеңнің басталғаны туралы ... ол ... ... бір ... ... позициядан қарағанда әлеуметті-экономикалық ретінде банктік жүйені
зерттеу өзекті ғана емес, сонымен қатар қажетті де ... ... ... ... ... көшуі қиын және қарама-
қайшылықта жүріп отыр, ол оның қызмет ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Соңғы жылдардың нәтижесі көрсетіп отярғандай, елдің қаржылық секторы,
жекелеп алғанда банктік жүйе ... ... жаңа ... ... ... ... қатар халықаралық қаржылық ұйымдарда атап көрсетіп отыр.
Соныменен, соңғы төрт жылда ЖІӨ-нің жиынтық өсімі 40 ... ... ... экономикалық даму қарқыны бойынша әлемдік лидердің ... ... ... ... үш жылда инфляцияның жылдық орташа деңгейі
13,2 пайыздан 5,9 пайызға дейін төмендеді. Бұл Қазақстанның ... ... ... ... күнінен бастап ең төменгі деңгейіне днйін –
7,5 пайызға қайта ... ... ... Ұлттық валютаның
айырбас бағамы салыстырмалы тұрақты болып қалуда. Ішкі нарыққа ... ... ... ... ... ... ... резервін жылдамдатуға
мүмкіндік берді. Республиканың қаржылық секторы тұрақты дамуда. Банктік
сектордың ... ... ... ... алты ... олардың активтері
8 есеге өсті, ЖІӨ-ге қатынасы бойынша – 10 пайыздан 31 ... ... ... ресурстық базалары жоғары қарқынмен өсуде. Сақтандыру ... ... ... байқалады, зейнеткерлік жинақтау жүйесі сәтті
қызмет етуде, бағалы қағаздар нарығында оңды ... ... ... ... ... ... ... қордың құралдарын қоса алғанда,
5,96 млрд. теңгеден асып кетті. ... жылы ... ... ... өсті және 10,2 ... ... асып кетті, ал импорт 4,5 пайызға
және 7,5 ... ... ... ... ... ... ағымдағы
шоттың тапшылығы ЖІӨ-нің 2,5 пайызға жуығын құрайды. 2004 жылғы нәтижелер
дәлелдеп отярғандай, қаржылық сектор өзінің дамуының ... жаңа ... ... ... ... ... ... Services» халықаралық
рейтингтік агенттігінің Қазақстанда инвестициялық ... ... ... ... ... уақытта елдің банктік секторын ... мен ... ... ... ... және өзекті болып ... ... орай ... ... ... ... жүйені дамыту
мәселелері қарастырылады және қоршаған ... ... ... өзара тиімді әрекеттерін жоғарлату жолдары қарастырылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Закон РК «О ... и ... ... в РК» от 15 ... 1993
года, и в который внесены изменения Указом Президента РК от 24 декабря
1996 ... ... акт ... Банка РК «Положение о порядке
перехода банков ... ... к ... ... №316 от ... 1996 ... ... акт Национального Банка РК «Правила об ... к ... ... ... РК ... банков второго уровня» № 114 от 20 апреля 2001 года.
4. Нормативно-правовой акт Национального Банка РК ... ... ... ... № 274 от 13 августа 2001 года.
5. Нормативно-правовой акт Национального Банка РК ... ... ... и ... ... ... и переводов
денег на территории РК и за её ... № 488 от 29 ... 2000 ... ... ОАО ... ... отчет Банка ЦентрКредит за ... гг. ... ... Учебник под редакцией Г.С. Сейткасимова. Алматы, 1999г.
8. «Банковское ... ... под ... ... профессора Г.С.
Сейткасимова. Алматы, 1998г.
9. Байсейтов Б.Р. Банковское ... ... в ... ... Казахстана.- №10-2004г.
10. Галкина И. Казахстан: экономика и банковская система. //// ... ... №12, ... ... Г.А. ... ... ... состояние и перспективы
развития. // Банки Казахстана. - №1 – ... ... Г.А. ... ... банков второго уровня на международные
стандарты.// Банки Казахстана.- №2-2002г.
13. Мамбетова Ж. Банк подписал кредитное соглашение с ... из ... США. // ... и кредиты, №12, 30.12.2005г.
14. Раева Р. О банковской ... ... ... Казахстана.- №6-
2001г.
15. Кумайлин Р.Н. Развитие перспективных инструментов платежей и ... ... РК. // ... ... ... ... А.А. ... и перспективы развития банковского сектора. //
Экономическое обозрение Национального Банка РК.- июль, 2004г.
17. Куандыков А.А. Пути повышения эффективности деятельности банков на ... ... // ... ... ... ... – январь, 2004г.
18. Мамышев Г.А. Политика развития информационных технологий в банковской
системе.// Экономическое обозрение Национального Банка РК. – ... ... ... А.А. О ... кредитных организаций с ... ... ... и ... – №11- ... ... В.Н. Инвестиции в реальный сектор экономики: роль ... и ... - №3 – ... ... инвестиционная позиция банковской системы РК ... // ... ... Банка РК. – апрель, 2004г.
22. Итоги деятельности ОАО « Банк ... во ... ... ... NEW’S ... ... подразделений ОАО «Банк ТуранАлем». // NEW’S БАНКТУРАНАЛЕМ -№6-
2004г.
24. Юбилей карточек.// NEW’S БАНКТУРАНАЛЕМ-№6-2004г.
25. Иванова Л. Казкоммерцбанк – по-прежнему лучший. // ... - №15 - ... ... К. ... ... ... ... // Время. - №15 – 11
апреля, 2005г.
27. Акжанов Н. Реальная защита банковских ... ... ... ... – 18 ... 2005г.
ҚОСЫМША А. ЦЕНТРКРЕДИТ БАНКІ БАСҚАРМАСЫНЫҢ ҰЙЫМДЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ
ҚОСЫМША Б. ЦЕНТРКРЕДИТ БАНКІНІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ДЕПАРТАМЕНТІН БАСҚАРУДЫҢ
ҰЙЫДАСТЫРУШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ
Бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің деректері
[2] Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу закона, от 31
августа 1995 года №2444 О ... и ... ... Республики
Казахстан, статья 40
[3] Положение, утвержденное постановлением Правления Национального Банка
Республики Казахстан от 24 июня 1996 года №141 О ... ... ... ... ... ... кредитования
-----------------------
Директорлар кеңесінің төрағасы Байсеитов Б.Р.
Директорлар Кеңесі Төрағасы кеңсесінің басқарушысы Вакансия
Директорлар Кеңесінің атқарушы хатшысы Иркегулов Н.Ш.
Хатшылық
Билік жүргізу ... ... ... ... ... ... М.К.
Төрағасының орынбасары Адилханов Б.А.
Төрағасының орынбасары Рахимбаев М.
Төрағасының орынбасары Ердесов М.Н.
Несиелік тәуекел департаменті
Әкімшілдік департамент
Бизнесті дамы-ту департаменті
Қаржылық департамент
Басқарушы директор ... ... ... ... ... ... Ермаханов Е.А.
Басқарушы директор Буранбаев А.Р.
Басқарушы директор Даутбаев А.Р.
Казначейлік департамент
Төлемдік жүйелер департаменті
ШОБ-ті несиелен-діру департаменті
Тәуекелдерді бас-қару және талдау ... ... ... ... ... Г.К.
Ким Т.Ф.
Сиденко Е.Е.
Ердесов М.Н.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жапон өнеркәсібі және экономикалық перспективасы34 бет
Күн энергиясның даму перспективасы58 бет
Тұрғын үй құрылысының даму перспективасы13 бет
Қазақстан картографиясын дамытудың перспективасы62 бет
Қазақстан Республикасы несие жүйесінің дамуы мен перспективасы24 бет
Қазақстан республикасындағы валюталық реттеуді жетілдіру жолдары және оның даму перспективасы21 бет
Қазақстан Республикасының валютасының даму перспективасы34 бет
Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігі мәселелері және перспективасы48 бет
Қазақстандағы несие нарығы: қазіргі жағдайы мен даму перспективасы74 бет
Қазақстандағы туризм жағдайы мен даму перспективасы87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь