«АТФБанк» АҚ банкі

Кіріспе
1. ІІ.деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру
1.1. Банк қызметінің ұйымдастырылуымен және оның құрылымымен танысу
1.2 Еңбек құқығы
1.3 Іскерлік қарым.қатынас этикасы.
2. Есеп операциялық жұмысын құру және банктік құжат айналымы.Есепсаясаты
2.1 Есеп.операциялық жұмысының жалпы сипаттамасы және оның құрылуы. Банктің есеп саясаты.
2.2 Банктегі аналитикалық және синтетикалық есеп
2.3 Құжат және құжат айналымы банк ішілік бақылау
3. Клиенттерге кассалық есеп айрысулар қызметін көрсетуді ұйымдастыру
3.1 Клиенттерге банктік шоттар ашу немесе жабу ережелері.
3.2 Касса операциялары есебін ұйымдастыру.
4. Есеп айырысу операцияларын рәсімдеу және оның есебі
4.1 Төлем бұйрығы бойынша есеп айрысу
4.3 Чектермен есп айырысу
4.4 Аккредитивтермен есеп айырысу
4.5 Төлем карточкаларымен есеп айырысу
4.6 Шаруашылық субъектілерінің шоттарынан қаражаттарды мәжбүрлеп өндіру
5. Банкаралық есеп айырысуларды ұйымдастыру және оның есебі
5.1. Төлем жүйесін ұйымдастыру
5.2 Қазақстан Банкаралық Есеп Орталығы(ҚБЕО) , Банкаралық Ақша аудару жүйесі(БААЖ), Төлем есеп айырысу жүйесі(ТЕАЖ) арқылы есеп айырысулар жүргізу
6. Салымдық операцияларды ұйымдастыру және есебі.
6.1. Заңды тұлғалардың салымдары бойынша операцияларды жүргізу
6.2. Жеке тұлғалардың салымдары бойынша операцияларды ұйымдастыру.
6.3. Төлем карточкалары бойынша операциялар
7. Несиелік операциялардыұйымдастыру және есебі
7.1. Клиенттерді несиелендіру бойынша жұмысты ұйымдастыру
7.2. Клиенттің төлем қабілеттілігін бағалау
7.3. Қысқа мерзімді несиелендіру
7.4. Ұзақ мерзімді несиелендіру (инвестициялық несие беру).
7.5. Тұтыну несиесін ұйымдастыру
7.6. Ипотекалық несиелендіру
7.7. Орта және шағын бизнес субъектілерін несиелендіру.
Мен Ескулиев Улан өндірістік іс-тәжірибемді (практикамды) «АТФБанк» АҚ банкісінде өттім. Өндірістік іс-тәжірибемді өткен уақытымда, банк қызметінің түрлері туралы материалдар жинай отырып, өндірістік іс-тәжірибем біткеннен соң, өндірістік іс-тәжірибемнің есебін жаздым.
Ұсынылып отырған тәжірибе есебімнің мақсаты – банк қызметі туралы теориялық және әдістемелік негізі туралы мағлұмат беру, оны ұғыну, оларға талдау жүргізуге көмектесу.
Тәжірибе барысында келесі міндеттер қойылды:
 банк қызметінің түрлерін және оны жүргізу принциптерін меңгерулері керек:
 клиенттерге қызмет көрсету және касса операцияларын жүргізу бойынша банктік шоттар келісімдерін дайындау,рәсімдеу және оның атқарылуын;
 әр түрлі несиелік мәмілелерді рәсімдеу және шаруашылық субъектілерін несиелендіруді жүзеге асыруды;
 клиенттердің шаруашылық-қаржы жағдайын талдау және оның қорытындысын рәсімдеп тұжырымдауды;
 тұрғындарды несиелеу тәртібін рәсімдеуді;
 шетел валютасы және бағалы қағаздар операцияларын жүргізуді;
 төлем карточкалар бойынша құжаттама және оларды рәсімдеуді;
 банкаралық есепті рәсімдеужәне жүргізуді;
 заңды және жеке тұлғаларға салымдарын сақтауға қабылдау;
 саудалық және саудасыз валюта операциясын жүргізу;
 клиенттермен трасталық, аманаттылық және басқа операцияларды рәсімдеу;
 банк қызметіне экономикалық талдау жүргізу;
 бухгалтерлік, статистикалық және қаржылық есептеме құрастыру;
 компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істеу дағдысын бекіту
Сонымен осы өндірістік іс-тәжірибеден мен кәсіби ілімдерді тереңдету және банк ісіндегі болашақ мамандардың қажетті іскерлігі мен дағдысын қалыптастыру, және өзімнің білім сапасын көтеру мақсатындағы дайындық жасадым .
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
2.Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Заңы 30. 03. 1995. №2155 (өзгерістер мен толықтыруларды қоса 30. 05. 2001. №182-II);
3. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Банктер және банктік қызмет туралы» Заңы 31. 08. 19995. №2444 (өзгерістер мен толықтыруларды қоса 25. 04. 2001. №179-II);
4. Қазақстан Республикасының «Ақша төлемдері мен аударулары туралы» Заңы 29. 06. 1998. №237-I (өзгерістер мен толықтыруларды қоса 29. 03. 2000. №42-II);
5.«Пруденциалды нормативтер туралы» ережелер 23. 05. 1997. №219 (өзгерістер мен толықтыруларды қоса 02. 06. 2000. №265);
6. Ұлттық Банктің Қаулысы «екінші деңгейлі банктердің меншікті капиталының минималды мөлшері» 02. 06. 2001. №192;
7. Ұлттық Банктің «Екінші деңгейлі банктерде және банк операциясының жекеленген түрін жүзеге асыратын мекемелерде кассалық операцияны жүргізу» ережесі 03. 03. 2001. №58.
8. Банковское дело. Под ред. Сейткасымов Г.С. – Алматы «Қаржы-Қаражат», 1998;
9.Қалғұлова Р. Ж. Екінші деңгейлі банктердегі бухгалтерлік есеп –Алматы, 2005;
10. Банковское дело. Под ред. Лаврушина О.И. – М: «Финансы и статистика».1999
11.Словарь банковских и финансово-экономических терминов Под ред. Н. К. Мамырова.- Алматы: Экономика, 1999
12. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Хабаршысы
13. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Статистикалық Бюллетень
14.Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Экономикалық шолу
15. Қазақстан Республикасының Банки казахстана
        
        Кіріспе
Мен Ескулиев Улан өндірістік іс-тәжірибемді (практикамды) «АТФБанк» АҚ
банкісінде өттім. ... ... ... уақытымда, банк
қызметінің түрлері туралы материалдар ... ... ... ... ... соң, ... іс-тәжірибемнің есебін жаздым.
Ұсынылып отырған тәжірибе есебімнің мақсаты – банк қызметі ... және ... ... ... мағлұмат беру, оны ұғыну, оларға
талдау жүргізуге көмектесу.
Тәжірибе барысында келесі ... ... банк ... ... және оны жүргізу ... ... ... ... көрсету және касса операцияларын жүргізу
бойынша банктік ... ... ... және ... әр ... ... ... рәсімдеу және шаруашылық
субъектілерін несиелендіруді жүзеге асыруды;
– клиенттердің шаруашылық-қаржы жағдайын ... және ... ... ... тұрғындарды несиелеу тәртібін рәсімдеуді;
– шетел валютасы және бағалы қағаздар операцияларын жүргізуді;
– төлем карточкалар бойынша құжаттама және ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғаларға салымдарын сақтауға қабылдау;
... және ... ... ... ... ... ... аманаттылық және басқа операцияларды
рәсімдеу;
– банк қызметіне экономикалық талдау жүргізу;
– бухгалтерлік, статистикалық және ... ... ... компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істеу дағдысын бекіту
Сонымен осы өндірістік ... мен ... ... және банк ... ... ... ... іскерлігі мен
дағдысын қалыптастыру, және ... ... ... ... ... жасадым .
1. ІІ-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру
1.1. Банк қызметінің ұйымдастырылуымен және оның ... ... ... ... 1992 жыл 26 ... негізі салынған. Бас
офисі Алматы қаласында орналасқан . «АТФБанк» Акционерлік қоғамының 21
бөлім банкі ... және 100 сату орны бар және ... ірі ... қызметтерің атқарып жатыр.
2009 жылы сату жоспары бойынша Қазақстан Республикасында әлемдік
дағдарыс салдарынан кейбір ... ... ... ... Осы салдардың
нәтижесінде банк өз банктік депозиттерін және ... ... ... және ... ... және ҚР ... ... барлық замандас
талаптарының сақталуын қамтасыздандырып, АФН және ... ... ... міндеттерін сақтады. Сонымен қатар, АТФБанк инновациялық
технологиялар негізінде және ... ... ... ... sms ... сонымен қатар карточка өнімдерін дамытты.
«АТФБанк» АҚ «Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... ... ... ... орындай
алады:
• ақылы негізгі депозиттерді тарту;
... ... ... өз ... ... ... (чектерді,
вексельдерді, аккредитивтерді, депозиттік сертификаттарды, акцияларды
және басқа да қаржылық міндеттемелерді);
• клиенттердің тапсырмалары бойынша сенімдік операцияларды ... және ... ... ... ... ... ... байланысты кеңес беру қызметін көрсету;
• лизингтік операцияларды жүзеге асыру т.б.
• уақытша бос ... ... ... ... ... экономиканы және халықты несиелендіру (активтік операциялар);
• қолма – қолсыз есеп айырысуларды ұйымдастыру және ... ... ... ... ... да ... қызметті көрсету;
заңды және жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, оларға шоттар ашу
және жүргізу;
• банктер мен банк ... ... ... ... ... корреспонденттік есепшоттарын ашу және жүргізу;
• кассалық операциялар: банкноттар мен ... ... ... ... ... ... ... қаттап буу және сақтау;
• аудару операциялары: заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ( дискант ) операциялары: ... және жеке ... мен өзге де ... ... ... ... қарыз беру операциялары: төлем, мерзім, қайтарым талаптарына сәйкес
заңды және жеке тұлғаларға ақшалай несие ... ... ( ... ) ... ... білдірген адамның мүддесі үшін
және соның ... ... ... ... және ... басқару;
• клиринг операциялары: төлемдерді ... ... ... ... ... – ақ, олардың өзара төлемдер өтеуін жүзеге асыру және
клирингке қатысушылардың таза көзқарасын айқындау;
• сейфтік ... сейф ... ... мен үй – ... ... қоса, клиенттердің бағалы қағаздарын, құжаттары ... ... ... ... қызметтер;
• ломбард операциялары: депозиттелген ( сақтауға ... ) ... ... ... және ... ... ... алып,
қысқа мерзімді несие беру;
• төлем карточкаларын, чек кітапшаларын шығару;
• шетел валютасын айырбастау операцияларын ... ... ... ... ... бағалы қағаз нарығындағы клирингтік қызмет;
• факторинг ( сауда – саттық ) ... ... ... ... етіп төлемсіз қабылдап, төлемді талап ету құқығына
ие болу;
• форфейтинг ... ... ... ... ... алушының қарыз міндеттемесін сатушыға айналып
түснейтін ... ... ... ... алу ... ... ... – бұл банктің ағымдағы қызметін басқаратын алқалы
топтан құралған атқарушы ұйым. Басқарма төрағадан, оның ... ... ... ... ... ... ... мен өкілеттіктері:
• акционерлердің жалпы жиналысы мен банктің директорлар кеңесі
шешімдерінің орындалуын қамтамасыз ету;
• банктің қаржылық-экономикалық жағдайының ... ... ... ... іске асыру;
• аға менеджмент пен банк филиалдарының өкілдерін тағайындау;
• акционерлердің жалпы жиналысы мен банктің директорлары кеңесінің
құзыретіне ... ... да ... АҚ ... ...... ғана ... сондай-
ақ шетелде де жұмыс тәжірибесін жинақтаған танымал кәсіпқой ... ... ... ... ... арқасында банк алдыңғы
қатарлардан табылып, жоғары рейтингілерге ие ... жүр. ... ... ... аса ірі ... және ... ... құрылымдарында, сондай-
ақ мемлекеттік органдарда басқарушылық қызметтерін атқарып келген.
«АТФБанк» ... ... ... қаржы делдалы ретінде
басқа кәсіпорындардың, мекемелердің және халықтың уақытша бос ... ... ... ... осы ... ... басқарады, сондай – ақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ұсынады.
Депозиттік акциялар басқармасы – банктің өз капиталымен ... ... және ... ... ... ... ... банктің депозиттік қаражатын олардың мерзіміне ... және ... ( ақша ... ) бойынша есептеу;
• қаражатты депозитке салу үшін шарт жасау;
... ... оның ... және банк ... ... ... әсерін бағалау мақсатымен даму ... ... ... ... үшін қажетті хабарларды беру;
Қор ( фондовой ) ... ... өз ... ... ... ... жүргізеді. Олар:
• банктің қаржысын, қаражатты есептеу, оларды талдау және ... ... ... ... ... ... сатып алу және сату операцияларын,
сонымен бірге клиенттердің де тапсырылуымен дәл ... ... ...... қызмет көрсету мақсатында ...... , ... ... Оның ... ... шарттарды ашу және есептерді жүргізу;
• кассалық операцияларды өткізу;
Банктің есеп айырысу – касса ... ( ... ... ) –
банктің Ұлттық банк берген ... ... ... ... болып табылмайтын филиалды не ... жоқ, ... ... банк ... ... ... аймақтық оқшау бөлімшесі.
Есеп айырысу –кассалық бөлімінің құрылымы франт-офис және бэк ... ... ... ... ... шарт ... ал ... –орындалған операцияны тіркейтін бөлім. Есеп айырысу –
кассалық бөлімінде бухгалтерлік есептің жүргізілуі ... ... ... ... мен ... ... жүйесіндегі бухгалтерлік есептің
ролін көтермей экономиканы дамыту мүмкін емес.
Талдау және статистика басқармасы (бөлімі) төмендегідей ... ... ... ... және ... ... ... - анық шама қызметтерін көрсету;
• банктің қызметі туралы есепті жоспардың ... ... ... ... ... тұрғыдан дайындау;
• эксперттік зерттеуді, банкті бағалауды дайындау және орындау;
Кадрлар ... ... ... және ... қолдануды жоспарлайды;
• кадрлардың мамандығын көтеруді және оқытуды ұйымдастыру;
• еңбекақы қорын басқарады;
• қызметкерлерді таңдаумен және орналастырумен шұғылданады;
Әкімшілік - шаруашылық ... ... ... ... -
жабдықтарын салумен, ... ... ... ... ... ... – еceптегіш машиналар бөлімімен бірлесіп ... ... ... мекемелерін электронды - есептегіш
машиналар және ... ... ... ... - ақ ... ... ... нормативтік құжаттарды дайындап, ... ... ... ... ... ... және ... мәмілелердің дұрыс
дайындалуын бақылайды;
• шарттарды, кепілдік ... және ... іс ... толтырады;
• банктің сот және әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... және басқа әртүрлі
актілерді ... ... ... ... ... мәселелер бойынша
қорытынды жасайды;
Тексеру ... ... және оның ... ... кеңесі бекіткен ережелерге, ... ... ... - ... ... ... және қолдану
бөлімі:
... ... ... ... есеп айырысу мен төлемнің электрондық орындалуын қамтамасыз
етеді;
• банктің басқармалары мен ... үшін ... ... ... ... - ... техникамен жабдықтаудың
акғымдағы және болашақтағы бағдарламасын жасайды;
• әкімшілік бөліммен бірігіп осы ... ... ... ... ең басты ... бірі - ... мен ... ... ... филиалы заңды тұлға
болып табылмайтын, банк тұрған жерден тыс орналасқан және ... банк ... ... асыратын және өзіне банк
берген өкілеттілік шегінде ... ... банк ... ... ... ... ... – ақ банк атауымен толық
сәйкес ... ... ... ... ... тұлға болып табылмайтын, банк тұрған ... ... ... ... және оның ... ... ететін банк операцияларын ... ... ... банк ... ... ... ... өкілдік, жинақ кассасы ) ... ... және ... формасы да әр түрлі болады.
«АТФБанк» АҚ-ның филиалдары ... ... ... ... кореспондент банктер мен операциялар, ... ... және ... ... ... ... басқару қызметіне төмендегілер кіреді:
• қызметін басқару;
... ... және ... ... ... ... банк жұмыстарының ... ... ... ... енгізуге көмектесу;
1.2 Еңбек құқығы
«АТФБанк» АҚ өз ... ... ... ... еңбек шарты (контракт) жасайды Банктегі еңбек шарты ол ... ... ол ... ... ... жұмыс берушінің актісін атқара
отырп, белгілі бір мамандық, біліктілік немесе кәсіп түрі бойынша жұмысты
орындауға міндеттенеді, ал ... ... ... ... ... ... мен ... келісімінде көзделген өзге де ақшалай төлемдерді
уақытында және толық ... ... ... ... ... мен ... ... еңбек жағдайларымен қамтамасыз етуге міндеттенеді.
«АТФБанк» АҚ қызметкер алдында:
1) ... өз ... ... ... ету мүмкіндігінен заңсыз айыру
арқылы келтірілген залал үшін;
2) қызметкердің мүлкіне келтірілген залал үшін;
3) қызметкердің ... және ... ... ... ... ... жауаптылықта болады.
3. Қызметкер жұмыс берушінің алдында:
1) жұмыс берушінің мүлкін жоғалту немесе бүлдіру арқылы ... ... ... ... ... ... ... залал
үшін материалдық жауаптылықта болады.
Еңбек шарты заңмен рәсімделген екі ... ... ... беруші" және
"жұмысшы" деп аталады), нақты бір міндеттерді өзіне ерікті ... алу ... ... ... ... мідеттемелерді нақты анықталған шарттар негізінде уақыттың
белгілі бір мерзімі ... ... ... ... кез
келген қүжат еңбек келісімінің де өзіндік қүрылымы мен мазмүны, росімдеу
ережелері бар.
Еңбек келісімі ... ... ... ... ... ... ... шарттары (міндеттер мазмүны, еңбекақы мөлшері, жүмыс
жағдайы т.б.) өзгерген ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша қаралған жүмысшы арызы ... ... ... ... ... аты;
2) келісімнің жасалған орны мен күні;
3) екі жақтың толық жоне шартты атауы;
4) ... ... мен ... оны ... ... ... келісім типі (негізгі жүмыс олде қосымша істелетін жүмыс);
6) келісім түрі (шектеулі мерзімге ме әлде үзақ ... ... ... ... мерзімі (шектеулі мерзімге жасалған келісім
үшін);
8) сынау мерзімі;
9) жұмысшының міндеттері;
10) еңбек жағдайы, ... ... ... әкімшіліктің
негізгі міндеттерін көрсете отырып жазылған жүмыс беруші ... ... ... қорғауға қосымша кепілдік беретін мағлүмат;
12) еңбек пен демалыс тәртібінің ерекшеліктері туралы молімет;
13) ақшалай берілетін сыйлық көлемі мен оны ... ... ... ... алу тортібі мен оның мерзімі туралы молімет;
15) келісім бойынша жасалатын басқа да жағдайлар мен шарттар;
16) келісім бойынша атап ... ... ... (қай ... ... ... қайт ақаралуы мүмкін);
17) келісім тоқтатылатын жағдай атап көрсетіледі;
18) екі жақтың мекен-жай мен реквизиттері;
19) екі жақтың қойылатын қолы (сиғнатура);
20) шартқа қол ... ... ... ... (егер бар болса).
Еңбек келісімін безендірудің қызметтік қүжаттарды безендірудің жалпы
талаптарынан көп ... жоқ. ... ... А4
форматты қағазда таза, түзетулерсіз басылады. Цифрлар қажет ... ... ... ... ... АҚ ... менеджерлер өз борышын адал, әділ ... - ... ... ... Ол ... ... кез ... түріне қарсы тұруға және оларды болдырмауға күш салуы тиіс.
Банк қызметкері осы сипаттағы ... ... ... кез ... немесе өкімді орындамауға және сыйламауға міндетті.
Банк ... өз ... ... ... міндетті,
алайда, егер ол бұйрықтың заңсыз сипатын білсе не түсінсе, оны орындамауы
керек.
Ол қызметік борышын ... ... ... ... Әрине
атқарушы билікті асыра пайдалану жағдайларының ... ... ... беру құзыретінің нақты шектері болуы тиіс. Бұл бастыққа
қандай ... ... ... үшін ... ... жауапты
болатындығын анықтау үшін қажет.
Өз міндеттерін орындауда банк қызметкері заңды ... ... ... етілген мақсаттарға жету үшін өзінің барлың құқықтарын пайдалануға
міндетті; сонымен ... ... ... ... мәсәлермен тұлға көптеген әсер
ететін шешімдердің ... ... ... ішінен көбірек адамды
қанағаттандыратын ... ... ... ... ... орнында темекі, ... ... ... ... ... ... көз-қарас
ретінде дұрыс анықтау, этикалық норма ауызша ереже болып табылады, қандай
да бір істі ... ... ... ... ... ... ... мүкін.
2. Есеп операциялық жұмысын құру және банктік құжат
айналымы.Есепсаясаты
2.1 Есеп-операциялық жұмысының жалпы сипаттамасы және оның ... есеп ... ... ... есеп ... банк ... банкті
ұйымдастыруды жоспарлау мен бақылау үшін қажетті қаржылық және экономикалық
ақпараттарды дайындау мақсатында жүргізілетін ақпаратты жүйе.
«АТФБанк» АҚ өз ... есеп ... ... және ... ... құрады.
Операцияларды орындау барысында олардың заңды ... ... ... ... басшылары және бас бухгалтер жауап береді.
«АТФБанк» АҚ ның бас бухгалтердің ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Бас бухгалтердің
орнына арнайы жоғары білімі бар тұлғалар тағайындалады.
Тауарлы-материалдық қорларға, есеп ... және ... ... ... ... туралы келісім-
шарттарға, төлем тапсырмаларына, ақша қаражаттарын беру және қабылдап алу
құжаттарына Бас бухгалтер қол қоюға құқығы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
процестердің және қаржылық нәтижелердің ақпараттарын қолдану мақсатында,
барлық ақпараттарды пайдаланушы тұлғаларға ... ... және ... ... ету.
Бухгалтерия келесілерді орындайды:
- бухгалтерлік есеп формаларының құрастырылуын;
- пайда және еңбек ақы қорының есебін;
- банк ... есеп ... ақша ... ... ... АҚ ... ... қолданылатын заңдарына сәйкес
бухгалтерлік есеп стандартының барлық келісілген тәртібі бойынша есебін
жүргізеді және ... ... ... ... ... береді.
Бухгалтерлік есептің барлық жүйесі келесі ... ... ... ... ... ... екі жақты жазу, баланс
және есептілік.
Бухгалтерлік есептің жүру жолы:
1) алғашқы құжаттардың барлығы ведомстволардағы ... ... ... және т.б. ... жиналады.
2) Есеп жүйесіндегі жазулар жұмыс жоспарының шоттар классификациясымен
сәйкес келуі және бас кітапта көрсетілуі керек.
Бухгалтерлік есепті жүргізу процесінде АҚ ... ... ... есеп ... ... ... ... АҚ-ның есеп саясаты – кәсіпорындардың шаруашылық қызметі
өрісінің ... ... ... таңдап алынған және
сабақтастықпен жүргізілетін бухгалтерлік есеп ... тән ішкі ... ... ... ... салықтық және статистикалық есептіліктердің
дайындау процесінде құрылады.
Қазақстан Республикасының ... ... есеп ... оның көрсетілмеген, бірақ банкінің практикалық қызметінде
қолданылады және күші бар.
Есеп ... ...... есеп ... ... ... ... фактілерді бұрмалау, ұйымдардың қаржы жағдайын
бағалау, шаруашылық қызметінің ... ... ету, ... ... мен ... ... таза ... резервін құру бағытындағы
мейлінше жоғары дәрежедегі икемді есеп ... ... ... ... ... және ... ... есептің мынандай
принциптерін сақтау керек:
1. Есептеу – кәсіпорынның кірістері мен шығыстары ... ... ... туындауына қарай танылады және бухгалтерлік есепте көрсетіледі.
2. Үздіксіздік – яғни объектілер үздіксіз әрекет ететін, ... да ... ... ... таратылуына немесе қызмет көлемін едәуір қысқартуға ... де, ... да жоқ деп ... ... принципі – қаржы есептемелеріндегі барлық ақпараттар
пайдаланушыларға түсінікті болуға ... ... ... ... ... шешімдерін қабылдауы және
кәсіпорынның шаруашылық қызметін бағалауы үшін қаржылық ақпараттар
маңызды болуы керек.
5. Мәнділік. Ақпарат мәнді болуға тиіс. Егер біз қаржылық есептемеде ... бір ... ... ... ... дұрыс ұсынбасақ, онда бұл
ақпараттарды пайдаланушылардың экономикалық шешіміне әсер етуі мүмкін.
6. Растық. ... ... ... ... жоқ юолса, ол рас болып
табылады және оған ... сене ... ... Қаржылық ақпарат тәуелсіз болуға тиіс.
8. Сақтық., яғни активтер мен кірістер артық ... ... ал ... ... ... ... кем бағаланбас үшін шешім қабылдаған
кезде қауіпсіздік жағдайын сақтау, абайлау.
9. Аяқталмағандық. Растықты қамтамасыз ету үшін есепті кезеңдегі ақпарат
толығымен аяқталмаған ... ... ... ... ... бұрынғы есеп кезеңдердегі ақпаратпен
салыстырмалы болуға тиіс.
11. Дәйектілік. Субъекті таңдап алған есеп саясаты мен әдістері, объектілер
бір ... ... ... ... ... ... түрде қолдануы керек.
Егер біз бір есеп саясатын таңдап алып, келесі жылы басқа есеп саясатын
таңдайтын ... онда ... ... ... ... ... ... оларды негіздеуге тиіспіз.
12. Күмәнсіз және риясыз ұсынба. Қаржылық есептеме оны пайдаланушылардың
қаржы жағдайы, ... ... ... ... ақша ... ... ... және риясыз көзқарас туғызуы керек.
Есеп айырысу-кассалық бөлімде заңды және жеке ... ... ... және ... ... ... есеп ақша ... сай
орындалатын жұмыс шеңбері-есеп операция жұмысы деп аталады. Есеп айырысу-
кассалық бөлімде ... ... ... және ... сомасын есепте
бейнелейтін қызметкерлер-есеп операция аппараты деп аталады. Есеп ... ... ... ... ... ... мекемесіне клиенттерден, байланыс бөлімшелері
арқылы түскен құжаттар сол күні есепке бейнеленіп, ... ... ... ... ... ... клиент шотындағы
қалдықты, шотқа қойылатын талаптарды біліп отыруы тиіс;
3. Мекемелерге күнделікті дербес шоттың ... ... ... ... ... ... көшірмесін
беріп отыруы керек;
4. күнделікті құжаттардың аналитикалық және синтетикалық есеп
материалдарының өзара ... ... ... бөлім операциялық күннің аяқталуына байланысты
күнделікті бухгалтерлік баланс құруы керек.
Жұмысты ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ақша қорытындылары мен құндылықтардың сақталуын қамтамасыз
етеді. Бухгалтерлік есепті ... банк ... және бас ... оның ... мен ... заң және ... актілерде
белгіленген. Бас бухгалтер заңға қарсы келетін операциялар бойынша қаржылық
тәртіпті ... ... ... тиым ... Есеп ... менеджерлер принципі бойынша жұмыс істейді. Менеджерлерге есеп
ақша ... ... қол ... Есеп ... аппаратының негізгі
міндеттерін, менеджерлерге, бақылаушыға шоттардың белгіленіп берілуін,
қайта бейнеленуін бас бухгалтер арнайы ... ... ... ... арқылы жүзеге асырады. Қазіргі кезде банкте ... ... ... ... жою үшін ішкі ... ашылуы тиіс. Оның
принципі мынандай: әр ... өз ... ... ... сол ... ... болады
2.2 Банктегі аналитикалық және синтетикалық есеп
Бухгалтерлік есеп- бұл ... ... ... ... ... ... ... байланысқан бейнесі. Банктегі бухгалтерлік есеп
өзінің ... ... ... банк ... ... ... 3-4 сағатында (9-13 сағатқа дейін) жүргізілетін есеп
айыру, ... ... және тағы ... ... сол ... ... ... яғни клиенттің дербес шотында көрсетіліп
күнделікті баланс құру әдісі арқылы бақыланады.
Бұл ақша ... мен есеп ... ... ... ... ... ... және ақша айналымы мен несиелік ресурстар айналымын
қадағалауға мүмкіндік ... ... ... есептің ең басты
обьектісі болып мекемелер мен ... ... ... ... мен олардың бухгалтерлік есепте бейнеленуі болып табылады. Сол
сияқты аналитикалық ... ... ... ... есеп ... жедел міндеттемелердің және банкаралық есеп айыру бойынша
операциялардың ... ... әр ... жердегі төлеушілер мен алушылар
арасындағы есеп айыру кезіндегі қаржылары, банк ... ... ... ... мен ... төлемнің ерекшеліктері тағы басқалары
жатады.
Есеп операция жұмысын ... және ... ... банк ... ... ... орындалуына әсерін тигізеді. Бухгалтерлік есептің
обьектілері мыналар болып ... ... ... ақша ... қағаздар, ақшалай құжаттар мен қымбат бағалы ... ... ... ... және ... ... ... және несиелік мекемелермен есеп айырысу, шаруашылық
шығындар және банк шығындары мен кірістері.
Барлық ... ... ... үшін ... ... ... айналымымен, есеп беруді ұйымдастыру мен бақылаудың ... ... ... және ... ... банк ішілік бақылау
«АТФБанк» АҚ банк басшылығы құжаттарды қарағаннан кейін электронды
құжаттар айналымының шағын ... ... қол қою ... ... ... ... және ... болған жағдайда
электронды қол қояды. Бұрыштама қойылған қойылған құжаттар орындау үшін
бөлімшелерге ... ... ... жүктелген құжаттар оларға бір мезгілде
жіберіледі. Жиынтық құжат әзірлеуге жауап ... ... ... ... ... мерзімде әзірлейді, мұндайда ... ... ... ... ... екі ... күнінен
кешіктірмей құжатты жинақтау үшін ұсынуы тиіс (орындау мерзімі құжатты
алғаннан кейін үш ... ... ... ... ... ... ... жиынтық құжат әзірлеу (шақыру) жүктелген бөлімше мүдделі
бөлімшелерден тиісті ... ... не ... ... ... органдардың «АТФБанк» АҚ банкке келіп түскен заңдарын,
жаңалықтарын, қаулыларын, өкімдерін және басқа да ... ... ... ... ... ... заң ... сондай-ақ «АТФБанк» АҚ
банк басшылығының қарарына сәйкес басқа бөлімшелерге беріледі.
Хат-хабарды алған кезде бөлімшенің жауапты ... оның ... және ... ... құжаттарда көрсетілген ... ... ... ... ... ... өз бөлімшесі басшысының белгісімен
құжаттың артқы ... ... ... кідіртпе уәкілілетті бөлімшенің
қызметкері бірден қайтаруға міндетті.
Уәкілетті бөлімшеден ... ... ... ... ... беріледі.
«АТФБанк» АҚ бөлімшесінің басшысы құжаттардың жедел қаралуын, олардың
келіп түскен күннен кейінгі жұмыс күнінен ... ... ... ... мәніне сай уақтылы және сапалы орындалуын
бақылауды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... қажет ететін
құжаттарды бөліп алады, бұлар бірінші кезекте қаралады.
Бөлімше басшысы құжатты қарағаннан кейін бұрыштама ... және ... ... ... ... тұлғалардың екінші рет жіберілген хаттарын қараған кезе бұрынғы
өтінішті қарағандағы материалдар мен оларға жазылған жауаптар қос қаралады.
Егер ... рет ... ... жаңа ... ... және авторларға
белгіленген тәртіппен жауап жіберілген болса, мұндай өтініштер ... ... және бұл ... ... ... ... ... түскен құжат кез келген сұртуға жіберілген ... ... ... ... ... ... болса, бөлімшенің айналымы шағын
жүйесіндегі осы құжатқа қатысты жазысқан хаттарды қажет ... ... ... міндетті.
Бөлімшенің жауапты орындаушысы құжатты орындағаннан ... оны ... ... іске ... ... ... орындалу мерзімі бойынша
жүйелендіріледі және ... ... ... ... кешіктіріліп орындалған) бөлінеді.
Уәкілетті бөлімше құжаттардың орындалуын үнемі бақылап ... ... мен ... ... ... өзгерістері құжатты тіркеу-
бақылау карточкасында белгіленеді.
Уәкілетті бөлімшенің қызметкері құжаттың бақылауға алынуы, орындау
мерзімі, оны бақылаудан алу ... ... ... ... ... ... ... енгізіп отырады.
Уәкілетті бөлімше мерзімі ұзартылған құжаттар бойынша орындау мерзімін
орындау мерзімі ... ... де ... ... ... және
аяқталғаннан кейін де (орындалуын соңғы бақылау) бақылайды.
Орындалған құжат бойынша тіркеу – бақылау карточкасы электронды құжат
айналымының шағын ... екі жыл бойы ... ... ай ... ... ... ... бақылау
құжаттарының орындалу барысы туралы Банк басшылығына және бөлімшелеріне
мәлімет ... ... ал ... ... ... ... ... іс қағаздарын жүргізудің жай-күйіне өткізілген
тексерулерге ... қоса ... Банк ... ... ... ... ... бойынша Банктегі орындаушылық тәртіптің
жағдайы туралы ақпарат беріп отырады.
Банк ... ... ... ... шешімдерінің, Банк
басшылығы тапсырмаларының орындалуын бақылауды Банк басшылығының қызметін
қамтамасыз етуге жауапты бөлімше ... ... ... ... ... асырады.
Банк органдары қаулыларының, ... ... ... Банк ... ... ... ... қызметкерлер
бақылайды.
Банк органдарының қаулыларын тіркеуді, орындалу ... ... ... ... ... шағын жүйесінде бөлімшелердің мекен-
жайы Банк органдарының тапсырмаларына қоса ... ... ... ... ресімдеуге жауапты қызметкерлер Банктің жетекшілік
ететін басшылығына бақылауды жүктеу туралы тапсырмасын Банк ... ... ... Клиенттерге кассалық есеп айрысулар қызметін көрсетуді ұйымдастыру
3.1 Клиенттерге банктік шоттар ашу немесе жабу ережелері.
«АТФБанк» АҚ ... есеп ... ... ... үшін ... тиі. Барлық заңды тұлғалар, ұйымдық-құқықтық негізіне қарамай
(мемлекеттік, жекеменшік т.б)және жеке ... ... ... ... аша ... және ... ... заңды және оқшауланған бөлімшелердің шоты.
Банкте шот ашу банк пен клиент арасында шот ашу ... ... ... ... Келісімге отыру үшін клиент ҚРҰБ «ҚР ... ... және ... ... №266 ... ж. ... талбына сәйкес
құжаттарын ұсынуы тиіс. Қажет деп ... банк ... ... ... етуі
мүмкін. Клиент жеке құжаттары мен қол және мөр үлгісі бар құжатты ұсынады.
Есеп айырысу-кассалық ... ... ай ... шот менеджерінен шот
бойынша операцияларды тексереді.
Сонымен клиенттерге есеп айырысу– кассалық қызмет көрсету бойынша
негізгі реттеуші ... ... ҚР ... ... ҚР «ҚР ... ... ... Заңы
3. ҚР «ҚР Банктер және банктік қызмет ... ... ҚР ... ... мен ... ... Заңы
5. Екінші деңгейлі банк және банк операциясының жекеленген ... ... ... ... ... ... ... шот-бұл банкпен салымдарды қабылдау бойынша шот ... ... ... ... әдісі және қаржыларын
бақылауға құқығы бар шот иесінің қаржыларын қолдану мен қамтамасыз етумен
байланысты операцияларды ... ... ... ... теңгеде, шетел
валютасында ашылады. Банктік шотты ашу мен ... банк пен шот ... ... ... ... ашу үшін заңды тұлға келесі құжаттарды ұсынуы тиіс:
1. шот ашуға өтініш;
2. қол үлгісі және мөр ... ... ... ... ... мекемесінен берілген клиенттің салық төлеуші есебіне
тіркелгендігі туралы ... ... ... ... ... ... клиенттің
мемлекттік тіркеуден өткендігін дәлелдейтін құжат;
5. бекітілген ... ... ... ... ... ... ... ашу үшін жеке тұлға келесі құжаттар тізімін ұсынуы тиіс:
1. жеке куәлік;
2. салық мекемесінен берілген клиенттің салық төлеуші есебіне тіркелгендігі
туралы ... ашу үшін ... ... бас ... ... ... заң
мекемелермен бірге заң мен ережелерге сәйкес тексергеннен соң ; шот ... алу үшін банк ... ... Шот ашқаны үшін клиенттен банк
тарифіне сәйкес комиссия төлемі ұсталынады.
«АТФБанк» АҚ ... ... ... ... бас бухгалтермен арнайы
кітапта белгіленеді және әр ... оған ... ... бір ... ... шот ... ... Мысалы: ағымды шот №0000468К01
- алғашқы үш сан және екі сан ... ... ... ... ... ... ... нөмірі;
- К-ЭВМ үшін бақылау кілті.
Клиенттің ағымды шоты пассивті болып келеді, дебет бойынша клиент
шотынан ... сома ... яғни ... ... ... ... бойынша клиент шотына аударымдар, өнімдерді сатудан
түскен ... ... ... ... ... ... ... келеді. Клиенттің ағымды
шотындағы қаржыларының қаншалықты бар екенін ... ... ... ... емес және қате ... ... үшін , банк уақтылы
емес аудару бойынша әр операциялық күн үшін белгілі бір ... ... жабу ... ... ... мерзімі аяқталғаннан соң;
2. клиент тапсырысы негізінде
3. заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... жоқ ... немесе заңды тұлғалар үшін 1 жыл, жеке
тұлғалар үшін 3 жыл ... ... шот ... ... ... ... ... , онда шоттың жабылуына тыйым ... ... №2 ... ... ... ... бар болуы) шотты
жабу кезінде клиент банкке ... ... мен чек ... ... ... бас бухгалтер шоты жабады. Шот жабылған жағдайда заңгер келесі
бөлімшелердің түрлері бар айналым қағазын дайындауы тиіс:
1. несиелік ... ... ... ... ... операциялық және т.б.
10 күн ішінде ... ... ... ... ... ... тиіс.
3.2 Касса операциялары есебін ұйымдастыру.
Есеп айырысу-кассалық ... Банк ... ... ... ... ... ... өкілдік мәртебесі жоқ, ... ... банк ... жекеленген түрлерін
орындайтын аумақтық оқшау бөлімшесі.
Банк есеп айырысу-кассалық бөлімін ашу үшін ... және ... ең ... ... ... яғни ... бар банктер үшін
1000.000.000 теңге, бір есеп-кассалық ... көп ... ... теңге-
аудандық орталықтарда және Алматы мен Астана қалаларында орналасқан әр ... ... ... ашу үшін , ... ... ... миллион
теңге, басқа елді мекендерде орналасқан есеп кассалық бөлімдерге 5 миллион
теңге қосылуы тиіс.Ұлттық Банк ... беру ... ... үш ... қарайды.
Қаржылық қадағалау агенттігінен бас банктің жағдайы туралы мәліметтер
алады, яғни пруденциалдық нормативтердің орындалуын қарайды. Ереже ... есеп ... ... ... саны ... ... бөлім ашу үшін мына құжаттар талап етіледі:
1. Банктің есеп айырысу- кассалық бөлім ашуға келісім беру ... ... Есеп ... ... ... ... ... банк
операцияларының тізімі, ережесі;
3. Ереже бойынша есеп ... ... ... ашушы банктің аты
да жазылып, қаншасыншы бөлім екендігі ... ... ... ... ... ... ... Бөлімшені ашуға жергілікті өкілді және атқарушы органдардың ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуі және
нақты ақшаны орнықтыруы үшін есеп айырысу кассалық бөлімде ... ... ... Кассалық операция қызметі Ұлттық Банктің екінші
денгейлі банк және банк операцияларының жекеленген түрін жүзеге асыратын
мекемелердегі ... ... ... ... 2001 жыл ... ... 58 ережесіне сәкес орындалады. Заңда қолданылатын түсініктемелер - ... ақша және ... да ... ... және ... ... ... кассалық операция, бұл қабылдау, қайта санау, айырбастау, ... беру және ... ... ... ... ... ... келесі кассалар құрылуы мүмкін:
1. Кіріс кассасы;
2. Шығыс кассасы;
3. Ақша түсімін қайта есептеу ... ... ... ... беру ... ... ... және басқада құндылықтарды қабылдау және беру үшін касса жұмысына
басқару және ... ... ... ... ... касса
құрылуы мүмкін.
Кассалық жұмыстың ұйымдастырылуына ... ... ... Банк ... Бас ... ... ... басшысы кассалық жұмыстың дұрыс ұйымдастырылуы мен ... яғни банк ... ... ақшаларды кіргізу және ... ... өз ... ашылып және жабылуына Бас бухгалтер
кассалық операциялардың бухгалтерлік есебінің ... ... ... ақшаларды қабылдау және құндылықтарды беру бойынша жұмыспен кассалық
аппарат айналысады. Әрбір касса қызметкеріне жеке іс жүргізіледі, ... ... ... құжаттар, материалды жауаптылық тұралы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орны
міндетті түрде сейф ... ... ... ... ... керек. Касса қызметкері өз жұмысын банктің басқа
қызметкеріне сеніп тапсырмайды. ... банк ... ... ... ... ... ... түрде сақталуда:
1. нақты аұша қалдыға;
2. қатаң есеп беру бланкілері;
3. бағалы қағаздар;
4. шетел валютасы.
5. ағымды ... ... ... барлық техникалық талаптарға сай келуі керек. Қойманы ашу ... ... ... ... беітілген бір уақытта жүргізіледі.
клиенттерден банктерге ағымды және корреспонденттік шоттарына ақша
аудару екі құжат бойнша ... ... ... жарна ;
2. кіріс касалық ордер .
Хабарламаға қолма-қол жарна үш бөлімнен тұрады:
1. хабарлама;
2. түбіртек;
3. ордер.
Клиент ... ... ... соң, шот ... ... Шот
менеджері реквизиттердің дұрыстығын тексереді және кіріс кассалық журналға
тіркейді. ... ... ... Клиенттен нақты ақша қабылданады,
хабарлама кассада қалады, түбіртек клиентке мөр басылып беріледі, ал ордер
бухгалтерияға немесе бэк-офиске ... ... ... құрылады
Дт -1001
Кт – 2203
Нақты ақша беру үшін клиент кіріс кассалық құжатты толтырады, ... ... Шот ... ... ... ... контралерге береді. Бухгалтер контралер құжатты кассалық журналға
тіркейді және клиенттің қол мөр ... бар ... ... ... ... ... ... ақша қабылданады. Қабылданған сумма
мен құжатта көрсетілген сумма салыстырылады. (Егер жетіспеушілік ... ... ... ... соңында айналым кассалық журнал мен кіріс
кассалық журнал тексеріледі. Барлық ... ... ... ... сол күні ... ... ... беру шығыс кассасы арқылы ақшалай чек және шығыс кассалық
ордер құжаттары бойынша жүргізіледі. ... чек – бұл ... ... болып табылады, клиенттің өзінің шотынан ақша алуы үшін ... – 7339 – 1 ... ... мына ... ... ... ... Іс – сапар шығындарына;
▪ Жалпы шаруашылық шығындарға;
Ақшалай чек шот менеджеріне мыналарды тексеру үшін беріледі:
... ... ... Жеке ... ... ... ... шот менеджері клиентке кассаға көрсету үшін ... ... ... ... ... чектің дұрыс толтырғандығын қайта
тексереді:
1. Клиент шоттарын ... ... ... ... болуы;
2. Сома жазбаша және санмен жазылғандығын;
3. Жеке бас ... ... ... номері, оны чекке жабыстырады;
5. Клиентке ақшаны береді және кассалық құжаттарға қолын қойады. Ағымды
шоттан ... ... ... ... ақша ...... – 1001
Басқа да құндлықтарды беру үшін баланстан тыс ордер құрылады. Кассадан
нақты ақшаны бергенде реестірлік журналға тіркейді. ... күн ... ... чек ... бір ... бірнеше рет нақты ақша алуға құқығы
бар. Шот менеджері шығыс ... ... ... ... ... контралер міндетіне құжатта міндетті тұлғалар қол қойуын
тексереді, суммаларды салыстырады. ... ... ... ... ... ... Кассирдің міндетіне ақшалай чектік көрсетілген сома мен
клиентке ұсынған соманы ... ... ... ... және ... берілетін ақшаларды санау, тексеру маркасын салыстыру. Операциялық
күннің соңында ... ... ... ... ... журналымен
салыстырылады.
4. Есеп айырысу операцияларын рәсімдеу және оның есебі
4.1 ... ... ... есеп ... АҚ есеп ... ... ... келіп түскен
құжаттар клиенттік деп аталады-бұл құжатты кәсіпорын ... мен ... қол ... мен мөр ... ... және ... Олар мыналар:
1. төлем тапсырысы
2. төлем талап-тапсырысы
3. есеп айыру ... ... ... ... ... ... аккредитивке өтініш
Төлем тапсырысы– ақша жіберуші тұлғаның қызмет көрсететін банкіге
тапсырыста белгіленген соманы ... ... ... туралы тапсырысы.
Төлем тапсырысты ақша жіберуші жазады да, өзінің банкіне ... ... күн). ... ... ... көрсетілген тапсырыс, банкпен 10
календарлық күн ішінде ... ... ... ... ... және ... емес операциялар бойынша жүзеге асырылады. Төлем
тапсырыс көбіне алған ... ... ... ... үшін ... емес операцияларға жататындар:
бюджетке төлемдерді аудару;
зейнет – ақы қорына ... ... ... түрлі қоғамдық ұйымдарға аударулар;
қысқа мерзімді несиені мерзімінен бүрын өшіру;
жоғары тұрған мекемелерді ұстау шығындары;
Төлем тапсырыс бойыныша төлемдер ... ала және ... ... ала төлемді жүргізу кезінде, төлеуші тауардың бар ... ... ... жіберуге дайын болып тұруына көз жетуі керек.
Бұл кезде төлем тапсырыстығы «төлем түрі» ... ... ... үшін ... ала ... екендігін, шоттың нөмірін және ... ... ... үшін аударылған сома бөлек жолда көрсетіледі. Төлем
тапсырысты ... – ала ... ... ... ... ... төлеушінің
ағымды шотында меншікті қаржылары болуы тиіс.
Алдын – ала ... ... ... ... ... ... қаржылар түскеннен кейін 3 жұмыс күні ішінде ... тиеп ... ... ... ... ... ... алады, содан кейін
тауар құнын төлейді.
Қалааралық есеп айыру кезінде, төлем ... 4- ... ... ... ... кезде 2- экзамплярда жазылады.
Ақша қаржылары бар болғанда, төлем тапсырыс ақша ... ... ... ... департамент немесе басқарманың шот менеджері келесілерді
тексереді:
□ клиенттің ағымды шотында қаржылардың бар ... ... ... реквизиттердің дұрыс безендіруін:
□ құжаттың бар болуын;
□ құжаттың нөмірін;
□ құжат жазылған күн, ай, ... ақша ... ... атауы;
□ ИНК, ҚҰБ – мен белгіленген коды;
□ алынған ақшалардың толық атауы, оның ИНК-і мен бенефициар коды;
□ ақша жіберуші ... ... ... мен БИК
□ төлем түрі мен ҰБ белгілеген төлем ... ... ... ... ... сол ... номері, атуы және
датасы болуы керек, салық сомасы, төлем сомасы санмен және жазумен;
□ бюджетке төлем кезінде бюджет топтастырудың коды;
... ... ... ... алу уақыты;
□ бенефициар мен ақша жіберушінің СТН.
Шоттың менеджері төлем тапсырысын келесі тәртіппен орналастырады:
А) 1-ші данасы төлеушінің банкіндегі ... ... ... ... келесі бухгалтерлік өткізбе құрылады:
Дт-2203
Кт-1051, (2203)
Б) 2-ші, 3-ші данасы алушы банкіне жауапты өткізбе құру үшін және
ақшаны алушы шотына енгізу үшін жіберіледі:
Дт-1051
Кт-2203
В) 4-ші ... банк ... ... ... ... тапсырысымен төлем жүргізгенде шот менджері барлық данаға
уақытты, ал 2-ші және 4-ші данаға қол, штампты қояды. Егер ... ... ... ... онда 1-ші данасы төлеушінің банкінде күндік құжаттар
ішінде қалады, екіншісі қайтарылады.
Төлем ... есеп ... ... Төлеуші мен бенефициарарасында келісім шарт жасалынады.
2. Тауар тиеледі ... ... ... ... 4 ... ... ... жазады да, өз банкіне ұсынады.
4. Клиенттің банктік шотын жүргізетін менеджер төлем ... ... ... ... қол мен мөр ... басылымын тексеріп
төлем тапсырысты безендіреді.
Төлем тапсырыстың бірінші данасы бойынша қалааралық есеп ... ... ... өткізбе құрылады:
Дт-2203
Кт-1051
1-ші данасы күндік құжаттарда қалып, 2-ші данасы клиенке беріледі.
5. Шотты жүргізетін менеджер ҚБЕАО ... ... ... ... де ... ... 2-3 ... алушы банкке жібереді.
6. Алынған электрондық төлем негізінде ҚБЕАО төлеуші банкінің шотынан
қаржыларды өшіріп, алушы банкінің шотына аударады.
7. ... ... ... ... ... ... аударады: Дт-1051
Кт-2203 алушы
Төлем тапсырыстың 2-ші экземпляры ... ... ... Бенефициар шотынан алынған көшірме төлем ... ... ... да, ... ... ... төлеуші шотында төлем тапсырысты төлеу үшін ақшасы жоқ болса ... ... ... ... ... ... тыс №7303 ... немесе ақшаны бөліп төлесе мемориалды ордер толтырылады
Төлеуші шотына ақша ... ... ... №2 ... жабылып төлем
тапсырысы пениямен қоса төленеді:
Дт-2203 Кт-1051
Шығын-7303-төлем ... ... ... ... есеп ... АҚ төлем талап-тапсырысымен есеп айырысу айналасады.
Төлем–талап тапсырысы- жабдықтаушының сатып алушыға көрсетілген қызмет
немесе өнімнің бағасын келісім негізінде ... ... ... ... есеп ... ... жабдықтаушы банкінен басталады. Жабдықтаушы реестр
кезінде төлем-талап тапсырысы 2 данада өзінің банкіне инкассоға ұсынады.
Ұсынылған құжаттарды шот ... ... яғни ақша ... СТН, ИНК, ... ... ... ... атауы мен оның БИК және
бенефициар ... ... ... ... есеп ... ... ... тапсырысы 4 данада,
электронды түрде 2 данада толтырылады. Барлық құжаттар тексерілгеннен кейін
төлем-талап тапсырысы ... 1-ші ... ... ... 2-сі ... бенефициарға қайтарылады. Шот менеджері төлем-талап тапсырысқа
банк ... ... ... ... жібереді. Банк 30 календарлық күн ішінде
тапсырыс жазылған күннің уақытымен бірге ... ... ... банкінде қабылданған төлем-талап тапсырысты тексереді де,
барлық даналарда ... ... ... және ақша ... ... ... ... тапсырысты кіріс журналына тіркейді. Бұл журналда
төлем бойынша және ... ... ... бас тарту бойынша
белгі қойылған.
Акцепт-тиелген тауар, көрсетілген қызмет үшін ... ... ... ... ... рұқсаты. Төлем-талап тапсырысы
қабылданған күннен кейін келесі күні ... ... үшін және ... барлық шарттарын орындағанын тексеру үшін ... ... ... 1-щі ... ... ... ... Егер төлеуші 3
жұмыс күн ішінде акцепттен толық немесе жартылай бас ... ... онда ол ... тапсырысты төлеуге келісті деген
сөз.Төлеуші төлем-талап тапсырысты төлеуден бас ... ... ... ... жібереді.
Акцепттен бас тартудың себептері:
1. келісімдегі шарттардың орындалмауы;
2. тауарлар сапасыз болған жағдайда;
3. санауларда арифметикалық қате ... ... ... түрі ... және ... бас тарту жартылай түрде болса, онда төлем-талап тапсырыс бойынша
акцепттен бас тартудың 1-ші данасы төлеуші ... ... ал ... ету үшін жабдықтаушы банкіне жіберіледі.
Егер төлеуші төлем-талап ... ... өз ... ... онда
акцепт келесі жолмен безендіріледі.
төлем-талап тапсырыстың 1-ші ... шот ... ... ... сома ... және төлеуші шотынан қаржыларды
өшіруге жауапты болатын банкке ұсынады.
Төлем-талап тапсырысты төлеген кезде:
Дт-2203 ... ... ... ... ... ... тапсырысы картотека №2
орналастырылады, пеня төленеді: Кіріс-7303. Кейбір төлем-талап тапсырысы
акцептсіз төленеді; яғни ... ... ... ... ... ... төлемдер үшін (акцептсіз деген штамп қойылады). Мұндай төлем-талап
тапсырысы төлеуші банкіне ... ... ... Пеня ... ... күні үшін ... ... алынады. (Қалааралық есеп
айырысу кезінде бенефициар банкінде төлем-талап ... ... ... ... ... мен ... бір банк ... көрсетсе:
Дт-2203(төлеуші)
Кт-2203 (бенефициар)
Төлем-талап тапсырысымен есеп айырысу кезіндегі құжат
айналымының схемасы.
4.3 Чектермен есп айырысу
«АТФБанк» АҚ чекпен есеп айырысу ... . ... есеп ... төлем құралы ретінде заңды және жеке тұлғалар ... ... ... есеп ... ... мынада:
• егер де төлеуші ... ... ... ... ... ... ... кепіл бергенше тауарын жібергісі келмеген жағдайда;
• сатушы белгісіз болған жағдайда.
Еліміздегі чекті пайдалану барысы 1998 жылғы 5 желтоқсандағы ҚР ... ... ... № 266 қаулыға сәйкес жүзеге асады.
Аталған ережеге сәйкес чектер мынадай түрлерге бөлінеді:
• Кепілденген чек — чек ... ... ... қаражаттың
көлеміне байланыссыз чекте көрсетілген соманы төлеуге қызмет ... ... ... ... ... ... чек — чек ... банктің кепілдігі көрсетілмеген
чек;
• Қамтамасыз етілген чек — ... ... ала ... депозитпен
қамтамасыз етілген чек;
• Қамтамасыз етілмеген чек — депозитпен қамтамасыз етілмеген чек.
Ережеге сәйкес, чек — бұл чек ... ... ... ... ... ... негізінде чекте көрсетілген соманы чекті ұстаушыға
төлеу туралы бұйрығы.
• Чектің өзіне тән ... ... ... «Чек» деген атауы;
2) Чек номері мен сериясы;
3) Чектің ... ету ... Чек ... ... Чек ... ... ... және жазбаша түрде көрсетілген сомасы, күні, айы, жылы, чек
берген жері және чек берушінің қолы мен ... Чек ... ... Чек ... ... ... ... міндетті чек беруші банктің атауы;
10) Чек беруші банктің жеке банктік коды;
11) ... ... ... ... ... ... кестесі;
13) Чекті төлем ретінде қабылдағаны туралы чек ұстаушының белгі
соғатын орны.
Чектер қолма-қолсыз ... ... ... және ... ақша алу
үшін пайдаланылады. ҚР-да чекпен есеп айырысу тек қана ұлттық ... ... ... қолма-қол ақшалар алуға арналған чектің ... чек ... ... ... ... ... банктің бекітілген
формасында 2003 ... 1 ... ... ... ... ... ... беріп келсе, бүгінгі күні кез келген коммерциялық
банк өзінің формасында чекті ... ... ... ... банктен алатын
чектік кітапша негізінде іске асады. Чек алу үшін шот иесі ... ... ... өтінішін жасайды.
Чектің қызмет ету мерзімі толтырылған күнді есептемегенде он күнді
құрайды.
Чек бойынша бір банкте есеп ... ... ... ... | ... ... ... есеп ... ...... ... чектік кітапша беру туралы өтінішін жасап, оған
қосымша төлем тапсырмасын ... — банк оған ... ... береді және төлем-тапсырмасындағы соманы
жеке бір шотқа аударады;
3 — бенефициар ... ... ... ... ...... мен ... үшін чекпен есеп айырысады;
5 — бенефициар чекті банкке көрсетеді, ал банк сатып алушының шотынан
чектегі соманы шегеріп, оны ... ... ... ... ақша ... беру чекте көрсетілген тұлғаға
жүргізіледі. Ақша чегі қол ... ... ... 10 күн ... заң
күшіне ие болады. Ақша қаражытан беру кезінде банк менеджері:
- Чекте ... ... ... ... ... мен сан ... сәйкестігін, чектегі мөрді карточкадағы
қолтаңба, мөр түрімен салыстырады;
- Ақша алушының сол тұлға екендігіне көз жеткізіп, чектің екінші
жағына қол ... ... ... ... құжаттағы
қолтаңбамен салыстырады, чектің екінші жағына ... ... өз ... ... ... ... чек ... алып, операциядан кейінгі соманы
чектің екінші жағына мерзімі мен қолтаңбамен ... ... ... операционды күнтізбеге тіркеп,
құжаттарды ... ... ... ... жағындағы ұсынылған құжаттар мен ... ... ... ... ... ... қолтаңбаны қол хаттағы қолтаңбамен
салыстырады;
- чектегі ... ... ... ... чекке қол қояды;
- алушыға ақша беріп тұлғаны анықтайтын құжатты қайтарады.
Заңды тұлғаны ... ... шот ... ... ... алуда дербес шот бланкілері мен жинақтаушы кітап беру ... ... ... шот ... жеке ... ... тұлғаны құрмаған кәсіпкерлердің кассаның қолма қол ақша лимиті
белгіленбейді және ... ... ... ... ... шотына тиісті мерзім ішінде ақша қаражаттарын аудармағаны
үшін банк белгіленген банк ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
4.4 Аккредитивтермен есеп айырысу
«АТФБанк» АҚ аккредитивпен есеп айырысу жиі қолданылмайды, бірақ та ... ... ... ... есеп ... формасы.
Аккредитив — бұл сатып алушының тапсырмасы бойынша сатып алушының
(аккредитив ашушының) банкісінің жабдықтаушының ... ... ... ... ... соң және ... ... шарттарын орындаған жағдайда төлемді төлеуге берген шартты ақшалай
міндеттемесі.
Егер де аккредитивті ... ... ... ... бойынша
қаражатты жабдықтаушының ... ... ... онда ... ... ... ... барысында төлемді жүзеге асыру үшін
жабдықтаушының банкінде «Аккредитив» жеке баланстың шоты ашылады.
Аккредитивтің мынадай түрлері болады:
... және ... ... және ... (қаражат аударылған) — бұл эмитент банктің міндеттемесінің іс-
әрекетінің ... ... ... ... ... ... немесе
несиеге клиентіне берген қаражаты есебінен аударылған ... ... ... ... — бұл банктердің өзара корреспонденттік
қатынастар орнатуы негізінде жабдықтаушының ... ... ... ... ... ... құқық беру арқылы ашқан аккредитивін
сипаттайды.
Кепілденген аккредитивті эмитент банк сатып ... ... ... ... ... арадағы корреспонденттік қарым-қатынас
жағдайына байланысты ашады.
Әрбір ... ... ... ... ... ... ... белгі болмаған жағдайда, ол ... ... ... ... Сатып алушы
– Жабдықтаушының банкі
– Сатып алушының банкі
Қайтарылатын аккредитив жабдықтаушының келісімінсіз ... ... ... ... ... жойы ... Бұл аккредитив сатып алушының
мүддесін көздейді.
Қайтарылмайтын аккредитив жабдықтаушының келісімінсіз өзгере немесе
күшін жоя ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Аккредитив формасын пайдалану арқылы есеп ... ... есеп ... ... ... ... сақталады:
– өнім жөнелтілгеннен кейін барып төлем жүргізіледі;
... ... ... ... ... яғни ... ... дәлел болады;
– келісімшарттағы жағдайлардың бұзылуына байланысты төлеушіге төлемнен
бас тартуға құқық беріледі;
– аккредитив төлеушінің қаражаты ... ... ... ... ... егер де ... аккредитив ашуға құқығы болса.
Аккредитивтің басты артықшылығы, оның ... ... ... Сонымен қатар, бұл есеп айырысу формасында ... де ... ... ... ... аккредитивтің қызмет ету мерзімінің
ішінде оның шаруашылық айналымынан шығарылып қалады;
– тауар ... ... яғни ... ... туралы хабар алғанша, өзінің дайын өнімін жөнелте
алмайды және оның ... да ... ... қажет етеді.
4.5 Төлем карточкаларымен есеп айырысу
«АТФБанк» АҚ ... ... ақша ... көп ... есеп ... ... ... Бұл карточка
банктен белгілі мөлшерде ақшаны жалға алу шегінде лимит қойылады, яғни
несие алу. ... ... ... ... ... емес және ... ... сомаға,
несие қолдану мерзіміне есептелінеді.
Кредитті карточка бойынша мыналар жүзеге асырылады:
• қолма-қол ақшаны банкомат арқылы алу;
• әр түрлі тауарлар мен көрсетілген ... үшін ... ... ... үшін ... ... ... ашу үшін келесілерді ұсынады:
• жеке куәлік;
• СТН;
• Белгіленген тәртіптегі үлгі ... ... пен ... Жұмыс орнынан табысы туралы анықтама.
Клиенттерге төлем карточкасын беру тұралы құжатты менджер ұсынады.
Банк клиенті болып саналатын ... ... ... ... ... заңды тұлғаның банктегі типтік немесе валюталық шоттар бойынша соңғы
2 ай ... ақша ... ... ... бюджетпен зейнетақы қорына қарыздың жоқ екендігі туралы анықтама ;
– ұйымның өз қызметкеріне карточка ашуға рұқсаты;
– пластикалық карточкалардың ... ... ... ... мен
өтініш.
Пластикалық карточканы ашу үшін банкпен келісім шартқа отыру керек
және ... ... үшін ... ... керек. Пластикалық карточканы-
бұл төлемеді, клиенттің аты бар құжаттар. Олар ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Нақты ақша, пластикалық карточкалармен операцияларды жүргізу үшін
қабылданғанда келесі өткізбе құралады:
Дт-1001
Кт-2860 «Басқа да кредиторлар».
Егер ... ... ... карточкалармен операциялар
клеиенттің депозиттік шоты арқылы жүргізілсе, келесі ... ... ... ... ... ... ... клиенттің қарт-шотына түседі.
Пластикалық карточка клиентке кез келген тауарда ... ... ... ... үшін ... ... және банкке кірмей, нақты ақшаны
алуға мүмкіндік береді.
ҚР-н территориясында пластикалық карточкаларды ... ... ... кез келген коммерциялық банктің айырбастау ... ... ... ... және ... ... алу;
– мұндай операцияларды жүргізуге рұқсат бар ұйымдарда тауарлар,
– қызметтер үшін төлемді жүгізу.
ҚР-нтерриториясында ... ... ... ... ... ... кез ... комерциялық банктің айырбастау пункінде немесе
бөлімдерінде нақты ақшаны және ... ... ... ... ... жүргізуге рұқсаты бар ұймдарда тауарлар,
– қызметтер үшін төлемді ... ... әр ... ... көшіру арқылы
бейнеленеді.
Слип-бұл арнайы құрылған формада чек, ол карточка арқылы ... үшін ... және ол ... ... жасайтын 3 экземплярдан
тұрады.
Слип реквизиттері:
– аты мен карточка иісінің фамилиясы;
– мерзімі;
– карточканы қабылдаған сауда нүктесінің ... ... ... ... ... ... карточкаға арнайы аппарат арқылы аударылады.
Содан кейін ұйымның жұмысшы түсінікті жазумен келеселерді толтырады:
– валюта түрі мен ... ... ... авторизацияның коды.
Клиент слипке карточканы қабылдаушы қызметкерінің көзінше қол қою
керек.
Нақты ақша берілген кезде, нақты ақша беру ... ... ... ... қою ... Слип ... кейін, 1-ші экземпляры ... ... ... үшін ... ... ... басқару
клирингтік және есеп айыру бөліміне жіберіледі. 2-ші экземпляр клиентке
беріледі.Ал 3-шін ... ақша беру ... ... ... ... ... мен ... жасауға болмайды. Егер қате жіберілсе, онда
қызмекер «бүлдірілді» ... ... ... ... қояды да, 3
экземплярдің барлығын банкке жібереді.
4.6 Шаруашылық субъектілерінің шоттарынан қаражаттарды мәжбүрлеп
өндіру
«АТФБанк» АҚ ... ... ... ... есеп ... қызметінің кешенді қызмет көрсету және клиенттің ұсынысы бойынша
басқа ... ... ... ... және оның ... ... ақша ... корреспонденттік шоттан алады және оны
кез келген банктегі шотқа аударады, ... ... ... ... ... ... ... және нақты ақшасыз төлемдерін
қабылдайды, заңға сәйкес басқа операцияларды жүзеге асырады.
Респонденттің және оның ... есеп ... ... ... емес ... банк ... жеке ... негізінде
жасалады.
«АТФБанк» АҚ респондент қызметін ... сай ... ... қолданып, есеп айырысу операцияларын сол күні (24 сағат
ішінде) жүзеге асырады. Егер банк ... ... ... ... келісім шартта белгіленген басқа құралдармен жүзеге
асыруға ... АҚ ... ... ... ... бір
тәулік ішінде қабылдап, келісім шартта белгіленген басқа құралдармен арқылы
хабардар ету ... ... ... ... ... ... ... арқылы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен ... түсе ... АҚ ... ... ҚР ... ... ашу да
кіреді.Банктік шотты ашу банкі мен шот ... ... ... ... ... ... Осы ... бойынша банк шот иесінен
түскен қаражатты қабылдауға, оны аударуға және үшінші жаққа беруге, ... ... да ... ... асыруға міндеттеледі. Келісім-шартқа екі
жақтың реквизиттері, келісім-шарт нысаны, банктің шот иесіне берген жеке
идентификациондық коды, ... ... ... ... шот ... ... ... тіркеу номері, банк қызмет көрсету шарттары мен ... ... ... ... ... екі жақ келісілген басқа да ... ... ... ... шотты бірнеше банктерде міндетті түрде жазбаша
ескертумен ашып, он күн ішінде ... ... ... жаңа ... шот
ашылғандағы жөнінде мәлімдеу ... Банк ... ... ... ... ... басқа бөлімшелерге, ... ... ... ... - ... атына және басқа адам
атына да аударыла алады. ... ... ... ... ... ... шотына аударыла алады. Бұл операцияларды қазіргі кезде
барлық банк мекемелері жүзеге асыра алады. ... ... банк ... ... ... ... бөлімшелер мен филиалдардан аударма
жайында талап тапсырмаларды қабылдайды.
Бүгінгі күні осындай көлемді және дәл ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Сондықтан екінші
деңгейлі банктер есеп айырысу ... ... ... ... ... кассалық бөлімдерін ақпараттандыру мен ... ... ... бөлу ... есеп ... ... ... АҚ меке- мелері
арқылы ұйымдастырылатындықтан да, олардың кең көлемде қолданылуына
банктердің торабының ықпалы, сондай-ақ олардың дамуына деген мемлекеттің
мүддесінің ... ... ... банк — бұл ... және ... төлемдердің іске асатын орны. Банктегі ағымдық шоттарындағы
жазбаша түрдегі ... ... ... ... ... ... есеп айырысулар белгілі бір ... ... ... есеп ... жүйесі — бұл қолма-қолсыз
ақшалармен есеп айырысуларды ұйымдастыру ... ... ... талаптарды, сол сияқты құжат айналымына байланысты есеп айырысу
әдістері мен формаларының ... ... АҚ есеп ... ... ... ... сәйкес жұмысын атқарады :
Бірінші қағидасы — ... ... ... ... банк ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен
есеп айырысулар сол шоттар негізінде жүзеге асырылуын көздейді.
Мұнда клиенттерге ақшалай қаражаттарды сақтау және аударымдар ... ... ... Бұл ... қағиданың жоспарлы шаруашылық жүйедегі
бірінші қағидадан айырмашылығын, барлық кәсіпорындар және ... ... ... есеп ... банк ... арқылы
жүргізілуге міндеттілігінен байқауға болады. Барлық кәсіпорындар ... ... ... шоттарда сақтауға міндеттілігі — бұл экономиканы
әкімшіл-әміршіл әдістер ... ... ... болып келеді.
Нарықтық шаруашылық жағдайында банк арқылы есеп айырысуды жүргізу,
шаруашылық субъектілердің экономикалық дербестігін және олардың ... үшін ... ... ескеруі тиіс.
Нарық жағдайындағы қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың бірінші
қағидасының бұл жерде ... және жеке ... ... бар ... өткен жүйедегі қағида, ақша айналысындағы нақты және қолма-қолсыз
ақшалардың арасындағы заңды түрдегі алшақтықтың болуына байланысты, ... ... ғана ... ... айта кету ... ақшамен есеп айырысудың үшінші қaғидасы — ... ... ... есеп айырысу формаларын таңдаудағы
еркін және оларды банктің араласуынсыз ... ... ... ... меншік формаларына байланыссыз кез ... ... ... және есеп айырысу қатынастарын
ұйымдастырудағы қатынастардың ... ... үшін ... ... ... ... экономикалық дербестігін сипаттайды.
Бұл жерде банктің рөлі тек қана төлемдерді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар десе
болады. Кәсіпорындар және ... да ... ... ... ... дәрежелері туралы ақпараттарға ие бола отырып,
өзінің ақша айналымын ұтымды пайдаланады және заемдық ... ... тура ... және өз баланстарының өтімділігін басқара
алады.
Мерзімді төлем мынадай жағдайларда жүзеге ... ... ... ... басталуына дейін, яғни
жабдықтаушының тауарын жібергенге ... ... ... яғни ... ... ... сауда-саттық операциясы аяқталғаннан кейін, яғни төлеушінің
төлем тапсырмасы арқылы;
– сауда-саттық операциясын аяқтағаннан ... ... ...... ... ... вексельді пайдалану арқылы
коммерциялық несие жағдайында.
Іс жүзінде мерзімінен бұрын, мерзімі кешіктірілген және мерзімі өткен
төлемдерде ... ... ... төлемдер — бұл келісілген мерзімінен бұрын ақшалай
міндеттеменің орындалысын білдіреді.
Мерзімі кешіктірілген төлемдер — бұл көзделген ... ... ... алмауына байланысты бастапқы мерзімнің уақытын
ұзарту, яғни жаңа мерзімді белгілеуді білдіреді.
Мерзімі өткен төлемдер — бұл ... ... ... ... ... ... ... мерзімі жеткен кезде төлеушінің банктік
немесе ... ... алу ... жоқтығын сипаттайды. Төлемнің
жедел түрде қамтамасыз етілуі, төлеушіде ... ... ... ... ... түсіндіреді. Бірінші класты өтімділік қаражаттарға: ұзақ
мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді сипаттағы ақшалай қаражаттар,
сол ... ... ... ... формалары жатады. Төлемдердің жедел
түрде қамтамасыз етілуінің әр ... ... ... ... ішінде клиенттің
немесе банктің есебінен қосқан қаражаттар ... ... ... ... етілуі төлемді
кепілдендіреді, шаруашылықтағы төлем тәртібін, сонымен қатар есеп ... ... ... ... мен ... ... ... Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану және
қолма-қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге асыру ережесі» ... ... банк ... 2000 ... 25 ... бекіткен № 179 қаулысына
сәйкес, заңды тұлғалар арасындағы 4000 айлық есеп көрсеткішінен ... 3488000 = (4000 X 872) ... ... ... ... есеп ... қана қолма-қолсыз тәртіпте жүзеге асырылуға тиіс. Осы ережеге сәйкес
қолма-қолсыз есеп айырысуларда қолданылатын төлем ... ... ... ... тапсырмасы;
– төлем талабы-тапсырмасы;
– инкассалық үкім;
– чекпен есеп айырысу;
– вексельмен есеп ... ... ... ... ... тән көрсеткіштері болуға тиіс:
1) төлем құжатының ... ... ... ... ... күні, айы, жылы;
3) ақшаны аударушының (төлеушінің) толық аты-жөні және ... ... ... ... банктің толық аты-жөні және ... ... ... ... алушының) толың аты-жөні және жеке
идентификациондық коды;
6) бенефициар банктің толық ... және ... ... ... ... ... ... және жазбаша түрде берілген төлем сомасы;
9) төлемді немесе ақшалай аударымды жасайтын тұлғаның қолдары ... ... ... ... түрінде толтырылған болса);
10) бенефициардың және ақшаны аударушының салықты ... ... ... ... құжаттары қағаз және электрондық жолмен толтырылуы мүмкін. Төлем
құжаттарының дұрыс толтырылуына үлкен мән беріледі. ... ... ... коды 1999 жылғы 15 ... ... ... классификаторы — төлемдердің тағайындалуының
бірдей классификаторын пайдалану ережесі туралы» ҚР ... ... ... № 388 ... сәйкес болуға тиіс.
5. Банкаралық есеп айырысуларды ұйымдастыру және оның есебі
5.1. Төлем жүйесін ұйымдастыру
Төлем жүйесін жетілдіру ... ... ... қазіргі
уақытта Қазақстанда екі негізгі төлем жүйесі жұмыс істейді. Банкаралық ақша
аудару жүйесі (БААЖ) және Бөлшек төлемдер жүйесі ... БААЖ – ... ... ... есеп ... жүйесі – RTGS) Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ақша ... жүзеге асырады. БААЖ
арқылы ірі және жоғары артықшылықты ... ... ... ... күн ... ... ... (теңгеде) пайдаланушыларға
түпкіліктілікті қамтамасыз етеді. БТЖ – ұсақ төлемдерге арналған ... Бұл – ... жеке ... таза негіздегі есеп айырысудың ... ... бұл ... таза позициялар да есептеледі. Операциялық күннің
соңында кіріс және шығыс ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, одан ... ... ... ... ақша ... ... асырылады.
Банкаралық ақша аудару жүйесі – операторы «Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкінің Қазақстан банкаралық есеп ... ... ... ... бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны болып табылатын
операция күнінің ішінде Ұлттық Банктің ... есеп ... ... бар
басым төлемдерді жүзеге асыруға арналған нақты уақыт режиміндегі жалпы есеп
айырысулар жүйесі. Банкаралық жүйе Қазақстан Республикасы ... ... ... яғни оның ... жұмысы ұлттық қаржы нарықтарының тұрақты
жұмыс істеуіне ықпал ететін ... ... ... ... және жұмыстағы
тоқтап қалулар (іркілістер) Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... қадағалау объектілері мыналар болып
табылады:
1) банкаралық жүйе;
2) банкаралық клиринг жүйесі;
3) банктер арасындағы корреспонденттік қатынастар жүйесі;
4) төлем құралдары;
5) төлем ... ... ... ақша ... ... ... жұмыс істеуін қадағалаудың мақсаты және
міндеттері.
Төлем жүйелерінің жұмыс ... ... ...... ... банктер арасындағы корреспонденттік қатынастар
жүйелерінің тиімді жұмыс істеуін ... ету, ... ... ... ... және ... ақша аударымдарының
нарықтарын дамыту.
Төлем жүйелерінің жұмыс істеуін қадағалаудың негізгі мақсаттары:
1) Қазақстан Республикасының аумағында төлемдер мен ақша ... ... ... ететін төлем жүйелерінің жұмыс істеу
тұрақтылығын және қауіпсіздігін қолдау мақсатында ... ... ... мониторингі, талдау мен бағалау және төлем жүйелерін одан әрі ... ... ... ... жүйелерінде туындайтын тәуекелдерді басқару және барынша
азайту;
3) банктер арасында, сондай-ақ ... және банк ... ... ... ... ... ... ашылған қазақстандық
теңгемен корреспонденттік ... ... әрі – ... ... ... арқылы төлемдерді сенімді жүргізуді және банктер
арасында, ... ... және банк ... ... ... асыратын ұйымдар арасында корреспонденттік шоттар белгілеу тәртібін
жетілдіруді қамтамасыз ету мақсатында банктер арасындағы ... ... ... істеуін талдау;
4) төлемдер мен ақша аударымдарын жүзеге асырудың жаңа тәсілдерін
пайдалану мен ... ... ... төлем құралдарын пайдалануды
талдау;
5) Қазақстан Республикасының жеке және заңды ... ... ... ... төлемдерді ыңғайлы, қауіпсіз және уақтылы
жүргізуді қамтамасыз ету мақсатында төлем карточкаларының нарығын дамытуды,
төлем ... мен және ... ... ... ... жаңа ... дамытуды талдау;
6) Қазақстан Республикасының жеке және заңды тұлғаларының шетелдерге
ақша ... ... және ... ... ... ету мақсатында
халықаралық ақша аударымдарының нарығын дамытуды ... ... ... және ... мен ақша аударымдары саласындағы
өзге де қадағалау объектілеріне қоғамдық сенімді қолдау.
Төлем ... ...... ... ... ... «Қазақстан Даму банкі» акционерлік қоғамы немесе банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын, төлем жүйесіне ... ... ... шарт ... ... ... ... жүйесінің негізгі пайдаланушылары болып
табылатын коммерциялық банктер Қазақстанда төлемдер мен ақша аударымдарын
жүргізеді. Банктік ... мен ... ... u1078 жеке ... мен
шаруашылық субъектілеріне төлем қызмет көрсетуді қоса ... ... ... кең ... ... екінші деңгейдегі
банктердің жұмыс істеуін бақылайды, сондай-ақ банкаралық төлемдерді жүзеге
асырады. ТЕЖК – ... ... ... 2002 жылдың соңында
Қазақстанда елдің ... оның 368 ... бар 38 ... ... ... Барлық коммерциялық банктер БААЖ ... ... және ... көбі (27) БТЖ ... ... табылады
Банктік емес қаржы ұйымдары. Банктік емес ... ... ... ... ... ... және төлемдермен ақша аударымдарын
жүзеге асырады. Банктік емес қаржы ұйымдары халыққа, жеке ... ... ... ... ... ... ... банк
қызметтерінің алуан түрін ... ... ... ... ең ... кредиттеуді, оның ішінде жеңілдік
шарттарымен (кредиттік серіктестіктер, ломбардтар, заем ... ... ... және ... лизингі), сондай-ақ арнайы банктік
қызмет көрсетуді жүзеге асырады. 2002 жылдың соңында 14 ... емес ... ... және 5-еуі БТЖ-нің қатысушылары болып табылды.
Почта қызметі (Қазпочта)Қазақстан Республикасы ... ... ... кәсіпорындарын және оның еншілес ... ... ... ... 1999 жылғы 20 желтоқсандағы
қаулысына ... ... ... республикалық мемлекеттік кәсіпорны
мемлекеттің 100% қатысуымен «Қазпочта» ашық акционерлік қоғамы болып қайта
құрылды.2002 жылдың соңында ... ... ... ... 3572 ... ... ... «Қазпочта» ААҚ-ның ҚҰБ-де корреспонденттік шоты ... БААЖ мен ... ... ... табылады. Бұдан басқа, «Қазпочта»
ААҚ бірқатар коммерциялық банктерден корреспонденттік шоттар ашты.
Қазіргі уақытта «Қазпочта» ААҚ ... ... ... ... асырады:
– Зейнетақы және жәрдемақы төлемдері.
– Коммуналдық төлемдерді қабылдау.
– Салым операциялары (жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау).
– Бөлшек ... ... ... ... ... ... ... құжат және электронды қолтаңба туралы» ҚР ... ... ... ... Банкінің ҚБЕО РМК электронды қолтаңбаның
ашық кілтінің электронды қолтаңбаың жабық ... ... ... ... куәліктерінің (сертификаттары) нақты екендігін дәлелдеу
бойынша қызметтерді жүзеге ... ҚБЕО ... ... ... таңда ҚБЕО материалдық және техникалық инфрақұрылыммен, сондай-
ақ қауіпсіздікті қамтамасыз етудің ұйымдық және ... ... ... ... жоғарыда аталған қызметпен айналысуға арналған
ақпараттандыру және АБА №001544 байланысы бойынша Қазақстан Республикасының
Агенттігінің мемлекеттік лицензиясына ие.
ҚБЕО ... ... ... ... ... ... ... құралдарының 1073-2002
ҚР СТ қауіпсіздік барлық төрт деңгейімен ... ... және ... ... ... білдіреді.
ҚБЕО Куәландырушы орталығымен берілетін ашық кілттің тіркеу куәліктері
(X.509 v.3 сертификаттары) электронды ... ... ... ... ... арқылы банк-клиент жүйесінде, олардың ҚБЕО төлем
жүйесімен интеграциялануы, пошталық бағдарламаларда, ... ... Excel және т.б.), ... ... ЭЦҚ құру және ... ... ... SSL/TLS хаттамасын және басқаларын ... ... ... ... үшін ... ... Mobile 5/6 құрылғыларында, WAP құрылғыларында, VPN құрылғыларында
қолданылуы мүмкін.
Төлем құралдарын пайдалануды қадағалауға:
1) Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... ... актілерін әзірлеу және жетілдіру;
2) халықаралық стандарттарды, халықаралық ұйымдардың ұсыныстарын ... ... ... ... ... құралдарын қолдануға және
ендіруге қатысты тәжірибесін зерделеу және ... ... ... жаңа түрлерін әзірлеу;
3) төлем құралдарын пайдалануды талдау кіреді.
Төлем құралдарын ... ... ... және ... ... ... ... асыратын ұйымдардың, Ұлттық
Банктің төлем ... ... ... ақша төлемдері мен
аударымдары тәсілі ... бөлу ... ... негізінде жүзеге
асырылады.
Төлем құралдарын пайдалануды талдау үшін ... Банк ... ... және ... ... ... мемлекеттік
органдардың, халықаралық қаржы ұйымдарының және ... ... ... ақпараты пайдаланылуы мүмкін.
Төлем жүйелері бөлімшесі төлем құралдарын пайдалануға ... ... ... ... төлем жүйелері жұмысының талдама шолуында
көрсетеді;
2) төлем құралдарын пайдалану туралы ақпаратты оны ... ... ... жариялау, Қазақстан Республикасы Президентінің
Әкімшілігіне, Қазақстан Республикасының Үкіметіне баяндамалар дайындау ... және ... Банк ... ... ... ... ... құралдарын пайдалану туралы ақпаратты мемлекеттік, орыс және
ағылшын тілдерінде Ұлттық ... ... ... ... ... Қазақстан Банкаралық Есеп Орталығы(ҚБЕО) , Банкаралық Ақша аудару
жүйесі(БААЖ), Төлем есеп айырысу ... ... есеп ... ... ... есеп айырысудың ақырғылығы және
пікірсіздігі, қағазды растауды ... ... ... ... және ... Банк тарапынан банк өтімділігін нәтижелі
басқаруын жүзеге асыруымен, электрондық құжаттарды енгізу арқылы жетті.
Банктердің ... ... ... және ... ... жетілдіруіне алып келген 2000 жылы Банк аралық
Ақша Аудару ... ... ... ... жүйесі дамуының келесі кезеңі
болып шықты.
БААЖ өнеркәсіптік пайдалануына 2000 жылдың желтоқсанында ... ... ҚБЕО ... ақша ... ... ... елдің нақты уақыт
режиміндегі жалпы есеп ... ... ... әрі – RTGS) ... ... құжат жеке өңделеді және ақша аудару әрбір төлем құжатының ... ... ақша ... ... ... ... ... өзінің
корреспонденттік шотынан Ұлттық Банктегі жүйенің арнайы белгіленген шотына
аударылған ақша сомасы, сондай-ақ БААЖ басқа пайдаланушыларынан түскен ... ... ... ... Жүйенің шоты Ұлттық Банкте жүйедегі ақша
аударымдарын орындау кезеңінде пайдаланушылардың ақшасын есепке алу ... ... ... ... ... ірі және ... ие ... болып табылады. БААЖ арқылы ... сол ... ... жүргізуге болады. Жүйе операциялық күн ішінде ұлттық валютамен
(теңгемен) есеп айырысулар жүргізудің түбегейлілігін ... ... ... ... тек қана электрондық тәсілмен жүзеге асырылады.
БААЖ-ды Ұлттық Банк басқарады, ал жүйенің ... ... ... ... ... ... есеп айырысу орталығы (ҚБЕО) болып
табылады.
БААЖ «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Заңда, «Қазақстан
Республикасындағы банктер және банк ... ... ... және ... ... ... ... Заңда көрсетілген берік құқықтық базаға негізделген.
Сондай-ақ БААЖ-да Ақша аудару ережесі, Қазақстан ... ... ... ... және ... жасалмайтын төлемдер
мен ақша аударымдарын жүзеге асыру ережесі, сондай-ақ ... ... ... ... және қолданылуда, мұнда жүйенің жұмыс істеу рәсімдері
жан-жақты ашылған.
БААЖ бұл электрондық ақшасыз ақша ... ... оның ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі, қаржы Министрлігінің
Қазынашылығы, зейнетақы төлеу жөніндегі Мемлекеттік ... ... ... қор биржасы, бағалы қағаз депозитариі және банктік емес
қаржылық ұйымдар.
Жүйенің әр бір ... ... ... шоты бар. БААЖ ... ... ... қоспағанда аптаның барлық күндері жұмыс істейді.
– БААЖ құрылымы болады және келесі үлгі бойынша жұмыс істейді:
– Кепілдік банкі (А Банкі) МТ 100, МТ 102 ақша ... ... ... жібереді. Ақша аудару жағдайда БААЖ Кепілдік Банкті (А
Банкті) МТ 900 және Банк ...... ... аударғаны туралы
МТ 910 хабарлайды;
БААЖ Банк Бенефициарға ішінде төлем бөлшектері бар МТ 100,
МТ 102 хабарламаны жібереді;
– Кепілдік ... ... ... ... ... ... ал Банк
Бенефициар Алушының шотына ақшаны қосып алады.
БААЖ өнімділігі 1 секундтің ішініде орта есеппен 5-7 ... ... ... ҚБЕО ... ... және ... ... хабарлар форматтарын пайдалана отырып БААЖ хабарлармен ... ... ... ... ... таңертең операциялық күн басталар алдында (таңертеңгі 8-ден 9-ға
дейін) Қазақстан Республикасының Ұлттық ... БААЖ ... ... бір ... олардың Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкіндегі корреспонденттік шоттарынан ... ... бір ... ... ... ... шотына аударады.
БААЖ-дың операциялық күні сағат 9:00-де басталады. БААЖ-да ақша аудару
Ұлттық Банктегі БААЖ шотына пайдаланушы аударған ақша, ... ... ... ... ақша ... ... операциялық күн ішінде
жүзеге асырылады.
Төлемді жүзеге асыру үшін ақша жетіспеген жағдайда, ... ... ... ... ... құжаттары басымдық кодтарына сәйкес
өңделеді. Төлем құжаттарын басымдық кодтары шегінде орындау олардың ... түсу ... FIFO ... (кіріске бірінші, шығысқа бірінші)
бойынша жүзеге асырылады. Жүйе пайдаланушылары төлем құжаттарын орындау
кезегін ... және ... ... ... ... кезекте тұрған төлем құжаттарын қайтарып ала
алады. Операциялық күн ішінде ... ... ... ... ... орындалған төлемдер, төлем құжаттары және ... ... ақша ... туралы ақпарат ұсынылады.
Операциялық күн сағат 19:00-де жабылады. ... жүйе ... ... ... Банк ... күнді ұзарта алады. Операциялық күн
аяқталғаннан кейін БААЖ әрбір пайдаланушыға ... ... ... ... Бұл ... ... ... пайдаланушылардың сальдо
позициялары бар электрондық ведомость жіберіледі.
Ұлттық Банк осы ведомосты тексеріп, тексерудің нәтижелері туралы ҚБЕО-ға
хабарлайды, содан соң Ұлттық Банк ... ... ... БААЖ-дың Ұлттық Банктегі шотынан осы пайдаланушылардың Ұлттық
Банкте ашылған корреспонденттік шоттарына ақша аударымын жүзеге асырады.
ББАЖ ... ... ... Банк ... және күннің ішіндегі
төлем ағымын реттеу мақсатында уақыт бойнша дифференцияланған.
Бір күнтізбелік күннің ішіндегі қабылданған және ... бір ... ... ... құны келесі түрде ауысады:
|Төлем жүргізу уақыты ... ... ... ден 13-00 ге ... |57 ... ден 20-00 ге ... |114 ... ден 24-00 ге ... |740 ... Бір ... ... ... құжаттың қайта беру құны 15 теңгені
құрайды.
• Бір банкаралық электрондық төлем құжатын ... құны 30 ... ... бойынша бір үзіндіні беру құны 15 теңгені құрайды.
• Пайдаланушының жазбаша ... ... ҚБЕО ... ... ... беру құны 500 ... ... Банкаралық ақша аудару жүйесіндегі қызметтердің төлем ... ... ... ... 15000 теңгеден кем
болмайды.
БААЖ операциялық күні. БААЖ операциялық күннің ... ... ... уақытта, Ұлттық Банк пайдаланушының төлем тапсырмасы
негізінде, Ұлттық Банкте ... онда ... ... ... Ұлттық
Банктің арнайы белгіленген шотына оның ... ... ... жүзеге асырады.
Пайдаланушылардың орындаған төлем тапсырмалары негізінде Ұлттық Банк
БААЖ пайдаланушылардың өзінің корреспонденттік ... ... ... ... және олардың банктік идентификациялық кодтарында ақша сомалары
туралы ішінде ақпараты бар ... ... ... және жібереді.
Тәуекелдерді басқару мақсатында ... Банк ... ... дебеттік кезектегі максималдық жіберілетін төлем тапсырмалар
сомасы туралы электрондық ведмосын жеткізеді. Осы ведмосінде оның ... ... ... идентификациялық коды және төлем
тапсырмалардың ... ... ... ... ... ... жүйеде ағымды балансты ауыстыруға мүмкіндігі болады.
Пайдаланушылардың ақша ... ... ... олар ... ... ... ... шот жүйесіне аударылған ... ... ... мүмкін, төлем тапсырмалардың максималдық
жалпы сомасы, Ұлттық ... ... ... ... ... басқаруына рұқсат береді.
БААЖ операциялық күні сағат 9-00 басталады.Операциялық күнді ашуына
дейін ҚБЕО Ұлттық Банк ... ... ... ... ... пайдаланушылардың орналасқан жерлеріне жүйе ... ... ... ... ... ... тіркелуі мүмкін,
төлем тапсырмалардың максималды жалпы ... ... ... ... ... БААЖ ... уақыт режиміндегі пікірсіз
және ақырғы есепті жүзеге асырады.
Жүйеде ақша аударуы пайдаланушының ақша ... ... ... Ұлттық Банктегі жүйе шотына оның аударуы және оның ... ... ... Ақша ... ... төлем
тапсырмалар кезекке тұрады.
Кезекте болған төлем тапсырмалары, басымдылық кодтарымен сәйкес
өнделінеді. Басымдылық ... ... ... ... ... ... ... бойынша олардың кезекке түсу ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
Егер пайдаланушыдан кезекті төлем тапсырмасы түскен кездегі, кезекте
тұрған төлем ... ... ... ... ... етілген
мағынадан көп болған жағдайда, онда бұл төлем тапсырмасы жойылады.
Кезекте тұрған төлем тапсырмалары қай кезеңде ... да ... ... ... ... жері ... әр бір кредиттік жазып алуынан
кейін, БААЖ оның кезегінде табылған төлем тапсырмаларды жүргізу мүмкіндігін
тексереді. Осы ... ... ... ... ... кезегін
басқаруына мүмкіндік алады.
БААЖ электрондық-сандық қолды тексеру жолымен қабылдаған хабардың
аутентификациясын жүргізеді. БААЖ ... ... ... ... ... ... соның ішінде:
• қабылдаған форматтар хабардың құрылымының сәйкестілігіне;
• электрондық сандық қолдың әдептілігіне;
• референстің кездесетін жағдайына;
• Жіберуші мен ... ББК ... ... мен ... ... ... разрядтарына;
Валюталандыру күннің сәйкестілігіне;
• Төлемдерді жіберушімен жіберу және алушымен алу үшін құқықтың болуына;
• ТТБК толтырылған кодтарының болуына;
... ... ... ... ... ... ... алу мүмкіндігі;
Бақылау талаптарын орындамаған жағдайда, қатенің ... және ... ... қате туралы (МТ905) төлем хабарлама құрумен төлем
қабылданбайды.
Бақылаудың барлық тармақтарының орындаған ... БААЖ ... ... ... төлемді жіберушіге (МТ 900) дебеттену растауы
құрылады, төлемді алушыға – (МТ910) кредиттеуді растау және ... ... алу үшін ... ... ... ... МТ102) төлем тапсырмасы
тапсырылады.
Пайдаланушылардың сұратулары бойынша операциялық күннің ... ... БААЖ ... ... күйі ... үзіндіні электрондық
тәсілмен береді:
• орындалған төлем тапсырмалары бойынша;
• пайдаланушының кезегінде тіркелген, ... ... ... ... пайдаланушының ақша қалдықтары туралы.
Өзінің келесі операциялық күннен кешіктірмей, ақша ... ... ... ... тапсырманы тексеру және өздерінің
корреспонденттік шоттарына ... ... ... ... БААЖ операциялық
күннің ішінде өздерінің клиенттерінің шоттарына ақшаны қабылдау (есепке
алуын) орындайды.
БААЖ ҚБЕО ... ... ... ... ... бойынша ақша аударуды
жүзеге асырады, сондай-ақ DVP ... ... есеп ... бағалы
қағаздар бойынша сауда нәтижесі бойынша есеп агенттің функциясын атқарады.
Есеп келесі схема бойынша жүргізіледі:
1. Орталық бағалы қағаз ... ... ... кейін, сатушы-
банктегі қажетті бағалы қағаз мөлшерін блокадалайды.
2. ОД БААЖ арқылы сатып алушы - банк шотын ... ... ... жүйеде
дебеттейді және жүйеде өз шотын кредиттейді.
3. сатып алушы - банк шотын дебеттеу растауын ... ... ОД ... ... бағалы қағаз аударуын жүзеге асырады.
4. Өзінің жүйедегі шотынан сатушы-банктің шотына келісім соммасын аудару
үшін ОД БААЖ өткізбені ... ... ... ... БААЖ ақша аудару операциялық күннің
ішінде жүргізіледі. Операциялық ... ... ... 20:00 жүргізіледі.
Бірақ Ұлттық Банктің өкімі бойынша операциялық күні ұзартылуы мүмкін.
Операциялық күні ... ... БААЖ ... ... күнді аяқтайтын құжаттар жинағын қалыптастырады:
• өткізілген төлемдер ... ... ... ... ... ... үзіндіні
• өткізілмеген құжаттардың ведмосін
• пайдаланушы хабарларының өтуі, хабар түрлерінің және олардың өту
уақыты туралы ... ... ... сальдо позицияларымен электрондық
ведмосі жіберіледі. Ведомоста ... ... ... ... ... бойынша кіретін қалдығы, дебет бойынша жалпы
соманың айналымы, несие бойынша жалпы соманың айналымы және ... ... ... ... корреспонденттік шоттарына қызмет көрсететін Ұлттық
Банк бөлімшесі, элетрондық ведмосін алып, оны ҚБЕО жүйе ... ... жүйе шоты және БААЖ ... ... ... ... ... ақша соммасының теңділігін; сондай-ақ пайдаланушылардың дебеті
және кредиті ... ... ... ... ... және барлық
талап еткен деректемелердің ... және ... ... де, ... орындалған тексеру туралы ҚБЕО хабарлайды.
Содан кейін Ұлттық Банк пайдаланушы ... ... ... ... жүйе ... ... Банкте ашылған пайдаланушының корреспонденттік
шотына ақша аударады.
БААЖ ... ... ... және ... ... ... ... Банк бөлімшесі жүйенің мониторингін
жүргізеді. Мониторинг пайдаланушылардың позицияларының ағымды күйі туралы
мәліметтері, дебеттік және кредиттік айналымдары, ... ... ... ... саны мен көлемі негізінде ақиқатты уақыт ... ... ... Ұлттық Банк бөлімшесі барлық деректемелер
тұрғысында әр бір пайдаланушының барлық төлемдерін ... ... Банк ... ... ... (БХАЖ) келесі қызметтерді құрайды:
• Жүйе клиенттерінің сәйкестендіруі, берілген ақпартты ... ... ... ... сандық қолын тексеру мен қою ... ... ... қолдану.
• кіретін және шығатын хабарламардың, тура жүретін нөмірлеудің тексеруі
• Барлық хабарламалардың мұрағатын ... ... TCP/IP, Frame Relay, PPP және Х25 ... ... синхронды, асинхронды желілері бойынша жұмыс істеу
мүмкіндігі.
Жіберушілерден түскен және БХАЖ тексерілген барлық хабарламалар, ... қате ... ... олар ... ... немесе басқа жүйенің
пайдаланушыларына тапсырылады.
БХАЖ төлем жүйесіне арналған қаржылық ақпаратты, сондай-ақ басқа ... ... ... ... ... ... қабылдауға
және өндеуге мүмкіндік береді.
Банктік хабарларымен алмасу жүйесіндегі ақпараттың 1 (бір) килобайт
берілімінің құны 4 ... ... ... Бір ... ... БХАЖ
қызметтердің төлеу соммасы көрсетілген қызметтердің көлеміне қарамай, 2500
теңгеден кем болмайды.
5.3 Клирингтік палата арқылы ... есеп ... ... және оның есебі
Қазақстан Республикасындағы банкаралық клиринг туралы Уақытша ережесі»
Ұлттық Банк Басқармасы бекіткеннен кейін ... ... ... жылы ... Осы ереже Қазақстан Республикасының төлем жүйесін
жетілдіру және дамыту мақсаттарында және ... ... ... ... ... Республикасы Заңдарымен, «Қазақстан
Республикасындағы банктер туралы», «Қазақстан ... ... ... ... ... ... сәйкес әзірленді.
Бастапқыда клиринг ұлттық төлем жүйесінің қауіпсіз және ... ... жаңа ... мен ... бойынша экспериментті ... ... ... ... ... клиринг палатасы негізінде
функцияланды. Бұл КСРО жүйесі кезеңіндегі ережелері ... ... ... ... ұзақ ... ... жүйесін құруының
бірінші қадамы болды.
Дұрыс нәтиже ... ... ... ... ... ету мен ... 1996 жылы Ұлттық Банктің барлық облыстық
басқармаларына енгізілді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді тездету проблемасын шешуге мүмкіндік
берді.
Барлық көпфилиалды банктердің 1999 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... байланысты
функцияларды Клирингке және жеке клирингтік палаталарға тапсырумен облыстық
клирингтік палаталар ... ... ... ... ... ... ... қаржы Министрлігінің Қазынашылығы, зейнетақы төлеу жөніндегі
Мемлекеттік орталық, «Казпошта» РМК және ... ... ... ... мәртебесін алу үшін, банктер ҚБЕО клиринг
бойынша қызметтер көрсету ... ... ... ... ... ... ... талабы БААЖ шоттың болуы болып ... ... ... тек қана Қазақстан территориясы бойынша ... ақша ... ... ... ... БААЖ ... төлемдер, тура сол терминал
арқылы Клирингке де төлем құжаттар ... Бұл ... ... БААЖ ... ... төлемдер сияқты тура сондай сенімді ... ... ... ... үшін ... ... банк таңдайды. Бұл жағдайда
таңдау, төлемнің тығыздығына тәуекелді ... не ол БААЖ ... ... ... не ол ... ... ... жүргізілетін клирингтің
ақырғы есебін орындаудан кейін жүргізіледі.
Төлем жүргізу ... ... ... ... ... ... ... табылады. БААЖ төлем қымбаттырақ тұрады, бірақ есеп кепілдігі
көбірек, ... ... ... ... ақшаның болуы болып табылады.
Клирингте құны ... және есеп ... ... ... ... төлем
құжаттар көпжақты өзара есепке алу ... ... ... ... төлемдердің едәуір саны топталғанына байланысты, Клирингте ... ... Ақша ... ... үшін клиринг операциялық ... ғана ... ... және ... ... ақшаның мөлшері таза дебеттік
сальдо соммасымен шектеледі, сонымен, олар бір ... ... ... ... үшін ... мүмкін.
Клирингтің негізгі ерекшеліктері:
1. Пайдаланушылары болып табылуы мүмкін ... ... ... ақ ... ... ... ... жүзеге асыратын
банктік емес қаржы мекемелер (ЗТМО, Қазынашылық, банктердің филиалдары
және басқалары).
2. (МТ100, МТ102) бекітілген форматтарымен сәйкес рәсімделген, ақырғы
есептен кейін пайдаланушыларға ... тек ... ... құжаттары
пайдаға асырылады.
3. Бір төлемнің максималдық сомасына шектеу болады 5,000,000 ... ... ... және ... күні басталған кезде, өнделуге
кірісетін пайдаланушыларға төлемді валюталандырудың болашақ күнімен
төлемдерді жіберуге ... ... ... ... ... ... ... қайтару мүмкіндігі.
6. Бір пайдаланушының төлем жүйесіне кіру бір неше ... ... ... ... негізгі болып табылады.
7. Клирингте көрсетілген қызметтердің құны БААЖ салыстарғандағы анағұрлым
арзанырақ.
ҚБЕО ... ... және ... ... тапсыратын SWIFT-
тәрізді форматтарды пайдалана отырып, клирингте хабарламалармен алмасу ... тек қана ... ... ... ... ... ... ішіндегі бір қабылданған және өнделген
банкаралық электрондық төлем құжаттың құны:
|Жүргізу уақыты ... ... ден 9-00 ге ... |9 ... ден 13-00 ге ... |11 ... ден 16-00 ге дейін |22 ... Бір ... ... ... ... ... беру құны 15 ... Бір банкаралық электрндық төлем құжатын жоюдың құны 30 теңгені құрайды
• Сұрату бойынша бір үзіндіні беру құны 15 теңгені құрайды
... ... ... ... ҚБЕО ... ... хабарламаның беру құны 500 теңгені құрайды
• Банкаралық ... ... ... ... көрсетілген
қызметтердің көлеміне қарамай, 8000 теңгеден кем болмайды.
Клирингтің операциялық күні. ... есеп ... үшін ... ... депозитке салмай-ақ көп жақты ... ... ... ... күн 16:00 ... ... құжаттар тәулік бойы қабылданады, ... есеп ... ... ... бір рет ... ... және ... шектеулер болмайды.
Бүгінгі күні қауіп-қатерді басқару «кезекті шешу» ... ... ... ... ... ... ... қоюды болдырмау
мақсатында кіріс төлем құжаттары тек соңғы есеп ... ... ... ... ... ... төмендегідей тексерулер жүзеге
асырылады:
• хабар құрылысының ... ... ... электрондық цифрлық қолдың сыпайылылығы;
• референстің бірегейлілігі;
• жіберуші мен алушының ББК дұрыстылығы;
• жіберуші мен алушының есеп ... ... ... күн ... ... қаржына жіберуге және алушының қаржыны алуға ... ... ТМБК ... барлығы;
• қаражат сомасының бар шектеуге сәйкестігі.
Тексеру талаптары орындалмаған жағдайда ... ... ... ... ... ... қателер туралы (МТ905) жасалады.
Клиринг төлем құжаттарын кезекке қояды.
Операциялық күн ішінде пайдаланушының ... ... ... ... ... ақпараттар бар көшірме береді:
• осы пайдаланушының Клирингке ... ... ... саны мен ... осы ... ... түскен төлем құжаттар саны мен сомасы;
• қате коды көрсетілген қабылданбаған төлем құжаттар саны мен сомасы;
• осы пайдаланушының ... ... ... ... ... ... ... төлем құжаттар саны мен сомасы;
• пайдаланушының клирингтегі қазіргі таза позициясы.
Осындай қызмет түрі операциялық күн ішінде пайдаланушыға клирингтегі
өзінің жағдайы ... ... ... ие ... өз ... басқаруға,
жоспарлауға және төлем балансын реттеуге, төлем ағымын қалыптастыруға ... ... ... ... ... түскен барлық төлем құжаттары ақырғы есептеу кезіне дейін
кезекте тұрады және кезекке FIFO (first in-first out) ... ... ... күн ... Клирингке жіберген төлем
құжаттарын қайтарып алу ... ие. ... ... ... саясатына байланысты өзінің төлемдеріне өз бетінше приоритеттік дәреже
бере алады.
Сағат 15:00-де клиринг ... күні ... да ... ... тоқтатылады, қазіргі күнгі төлемнің қарсы ... ... және де ... ... таза ... ... ... приоритеттік кодтарына сәйкес
есептеу жүргізіледі, бір приоритеттік код шеңберінде төлем құжаттары
олардың түсу ... ... ... таза ... анықтағаннан кейін, сол пайдаланушының
таза дебеттік позициясына тең ақша сомасын ОКП пайдаланушының таза ... БААЖ ... ОКП БААЖ ... төлем құжаттары негізінде
клирингтің таза позициясының нәтижесі бойынша аударуды жүзеге ... ... ... үшін БААЖ ақша ... жағдайда, аз
приоритетті кезекте тұрған төлем, төлем ... ... ... ... ... ... кейін клиринг әрбір пайдаланушыға
операциялық күнді аяқтайтын құжаттарды жасайды:
... ... ... құжаттары көшірме;
• өткізілмеген құжаттар тізімі;
• пайдаланушының хабарларының өткізілуі хабарлар түрі тұрғысынан және
олардың өткен уақыты туралы ... осы ... ... ... ... ... құжаттары.
6. Салымдық операцияларды ұйымдастыру және есебі.
6.1. Заңды тұлғалардың салымдары бойынша операцияларды жүргізу
«АТФБанк» АҚ депозит салым ... ... ... ... ... ... банк өзі ... асыратын банктік
операцияның ... ... мен ... сай ... қалайды.
Белгілі бір үшінші адамның-клиенттің ... ... ... ... депозиторлар:
– заңды тұлға және оның оқшауланған бөлімшелері:
– шот ашу және ... ... ... берілген нотариалды
куәландырылған сенімхатты;
– жинақ шотын ашу ... ... ... ... ... ... ... қызметі органы берген ... ... ... ... ... ... ( ... өкілдіктің )
– клиенттің мемлекеттік тіркеуден ( қайта ... ) ... ... нысандағы құжаттың көшірмесін.
Осыған орай «АТФБанк» АҚ:
заңды ... ... ... және оларға қаражаттар беру
орнында, ... ... ... ... ... ... асыруға Қазақстан Ұлттық Банкі немесе Қазақстан ... ... мен ... ... ... және қадағалау
жөніндегі Агенттігі берген лицензиялардың ... ... ... және ... туралы есептемемен және ... ... ... ... белгіленген нысандағы баланстық
есептемені; ... ... ... ... және ... ... аудиторлық фирманы атауы және аудиторлық қызметі жүзеге
асыру үшін ... ... ... ... ... көрсетілген аудиторлық қорытындыны іліп қоюға;
депозитке қабылданған ақша ... ... ... ... ... ... ... сомасын қайтаруға;
шартта көзделген жағдайлармен тәртіпке орай депозит сомасына ... және ... ... шотына үшінші тұлғалардан келіп ... ... ... ... сәйкес жарғылық капиталды
төлегенін растайтын құжат ұсынуы қажет ... ... ... ... үшін ... депозит шарты ( шарттылы депозит ... банк ... ... ... ... ... шоты бойынша жаңадан құрылатын заңды ... ... ... және ... ... ... шарты
бойынша банк көрсететін қызметке ақы төлеуге ... ... ... ... ... аталмыш шартта көрсетілуге
тиіс.
Уақытша жинақ шотын ашу үшін ... ... ... ... ашу ... өтінішті;
құрылатын заңды тұлға құрытайшылардың ... ... ... ... жабуға уәклеттік берілген жеке тұлғаның тағайымдау ... ... ... ... ... ... жинақ шотын ашқан кезде
банк депозитордан ақша ( депозит ) қабылдауға, ол ... ... ... ... ... және ... сыйақы төлеуге
және депозиттік салымның осы түрі үшін ... және ... ... ... ... мен ... ... депозитті
қайтаруға міндеттенеді.
Банктік депозит ... ... ... ... ашқан кезде
ақшаны салымшының өз атына ... ... бір ... адамның атына
салуға болады.
Банктік депозит шартында:
шарттың мән-жайы;
салық қызметі органы ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету шарттылықтары және оған ақы ... ... ... депозит шарты жасалынғаннан кейін банк депозитордың
талап етуімен оның ... ... ... ... ... ... ... ресімделген құжат ( депозиттік құжатты ) ... ... ( ... ... ) ... ... табылады. Депозиттік құжат ... ішкі ... ... ... беріледі.
Жинақ шотын ашу кезінде депозитор клиенттер:
Қазақстан Республикасын депозитор ... ... ... ... ... ( ... мен өкілдіктері ):
– қол қою үлгілері және мөр ... бар ... ... ... ... қойылу фактысын растайтын,
– салық қызметі органы берген құжаттын ... ... ... ... уәкілетті орган берген олардың ... ... ( ... ) ... ... ... нысандағы құжаттың
көшірмесін;
– филиалдар мен өкілдіктер- Қазақстан Республикасын резидент заңды
тұлғасы ... ... ... ... берген сенім
хаттың көшірмесін;
– жарғының ( ... ) не ... ... үлгі жарғы
негізінде растайтын құжаттың нотариат куәландырған көшірмесін;
3) ... ... ... емес ... заңды
тұлғаларды және олардың оқшауланңан ... ( ... ... қол қою ... және мөртаңбасы бар құжатты;
– сауда тізілімінен не ... ... ... емес заңды
тұлғаны тіркеген орган, тіркеу нөмірі, күні және ... ... ... бар, мемлекеттік ... орыс ... ... ... ... расталған ( құрылу) үшін арнаулы
тіркеу талап етілмейтін ұйымдарды қоспағанда және ... ... ... ... ... ... біреуі Қазақстан Республикасы болып табылатын
халықаралық шартқа ... ... ... ... ... ... емес ... тұлғалардың филиалдарымен өкілдіктері
уәкілетті орган ... ... ... ... ( қайта
тіркеуден ) өткендігін растайтын, ... ... ... сондай-ақ тиісті филиал немесе өкілдік ... ... және / ... орыс тілдерінде ... ... ... және ... Республикасын
резидент емес заңды тұлғасы ... ... ... ... ... ... қол қою және мөртаңбасының үлгілері бар ... ... ... ... жүргізуге ( жинақ шотындағы ақшаға ... ) ... ... ... ... ... ... қоюға уәклетті тұлғаның жеке басын куәландыратын құжаттың
көшірмесін;
Заңды тұлғалар, олардың ... ... ... банкке
мемлекеттік және орыс тілдерінде жасалған № 1 қосымшаға ... ... ... және ... қол қою ... және мөртаңба белгісі
бар құжаттарды ұсынады.
"Корпоративный" депозиті. Көтелірген ... ... ... 1 ... ... 36 айға ... Қосымша жарналар қабылданбайды және
сома ішінара берілмейді. Сыйақыны банк бүкіл сақтау мерзімінің ... ... ... кейін төлейді."Гарантия" депозиті. Салым кепілге
салынатын зат болып табылады және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін «талап етілмелі
мөлшерлемеден» ... ... ... банкке енгізіледі.
"Рабочая сила" депозиті. Қазақстандағы қолданыстағы заңнама талабына
сәйкес ... ... және ... ... ... ... ... ету мақсатында ҚР-на жұмыс күшін әкелу үшін кепілдік
жарнасын енгізу қажет. Бұл депозитті Еңбек және ... ... ... ... ғана ... ... депозиті. Бұл салым тауарларды жеткізу мен қызметтерді ұсыну
бойынша тендерлер мен ... ... ... ... ... компаниялар үшін кепілзат болып табылады.
"Налоговый" депозиті. Егер сіз ҚР бейрезиденті болсаңыз және Қазақстан
Республикасындағы қызметтен кіріс табатын ... онда ... мен ... жасаған халықаралық конвенцияларға сәйкес екі жақты
салық салуды болдырмау мақсатында Сіз ... ... ... ... ... ... ... аласыз.
Бұл салым Сіздің салық органдарынан салым сомасын және ол бойынша ... ... ... ... ... ... Бұл ... жер қойнауын пайдаланушы
болып табылатын және қолданыстағы заңнама талаптары бойынша кен ... өз ... ... жою ... қор құруға тиісті кен
өндіретін ... үшін ... ... ... (жер ... ... қоры). Салым ҚР Президентінің « Жер қойнауы және ... ... ... ... Жарлығын жүзеге асыру мақсатында ашылды
6.2. Жеке тұлғалардың салымдары бойынша ... ... АҚ жеке ... ... бойынша
операцияларды ұйымдастыру Қазақстан Республикасының ... ...... қол қою ... бар құжатты;
– клиенттің салық есебіне қойылу фактісін растайтын салық ... ... ... ... ... ... құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... тіркеуден (
қайта тіркеуден ) ... ... ... ... көшірмесін;
– жеке басын куәландыратын құжатты.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының ... ... ... міндетті ұжымдық кепілдік беру (сақтандыру)
жүйесінің жұмыс істеу және оған Қазақстан Республикасының ... ... ... ережесін бекіту туралы» 2003 жылғы «04» шілдегі қаулыға
сәйкес, мына жағдайлар ... ... ... ... міндетті ұжымдық
кепілдік беру (сақтандыру) жүйесін (бұдан әрі – Депозиттерге ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктеріндегі (бұдан
әрі – банктер) жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... (сақтандыруды) жүзеге асыратын ұйым,
міндеттемелеріне осы ... және ... ... ... ... ... қайтару бойынша кепілдік берілетін банктер
және олардың салымшылары (депозиторлары) құрайды.
Депозиттерге кепілдік беру жүйесі .Депозиттерге кепілдік беру ... ... ... ... жағдайда жеке тұлғалардың салымдарын
(депозиттерін) қайтаруды қамтамасыз етуге ... Жеке ... ... ... ... кепілдік беруді (сақтандыруды)
жүзеге асыратын ұйым «Қазақстанның жеке ... ... ... (сақтандыру) қоры» жабық акционерлік қоғамы болып табылады.
Жеке тұлғалардың депозиттерін міндетті сақтандыру жолымен ... ... ... ... тәсілдер арқылы қайтаруға
міндеттенеді.
Депозиттерге кепілдік беру жүйесіне осы Ережеде белгіленген ... ... кез ... банк ... бола алады.
Депозиттерге кепілдік беру жүйесіне қатысушы банктер осы ... ... және ... ... ... төлейді.
Жеке тұлғалардың салымдарының (депозиттерінің) түрлері және Қордың
оларға кепілдік беру (сақтандыру) ерекшеліктері ... ... ... ... резиденті емес ... ... қол қою ... бар ... ... тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке
тұлғалар ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден
( қайта тіркеуден ) өткендігін ... ... ... ... және жеке басын куәландыратын құжатты
тапсырады.
жеке тұлға:
– шот ашу ... ... ... ... ... ... ... клиенттің салық есебіне қойылу ... ... ( ... ... ... сәйкес салық төлеуші болып ... оған ... ... ... нөмірі берілген жағдайда)
салық ... ... ... ... көшірмесін;
– 16 жасқа жетпеген, кәмелетке ... ... ... ... ... депозитордың жеке басын куәландыратын құжатты тиісті ... ... ... Салым мерзімі 1 айдан 12 айға дейін. Қосымша
жарналар қабылданбайды және сома ішінара ... ... әр ... ... Салымшы салымды кемінде бір ай сақтап, мерзімі
аяқталғанға дейін ... ... ... ... ... ... бір ... астам уақыт сақтап, мерзімі аяқталғанға дейін тоқтатқан
жағдайда бұрын төленген сыйақы банкте әрекет ететін «талап етілмелі»
мөлшерлеме ... ... ... ... ал ... төленген ақша
салым сомасынан ұсталады. Cалымшының бастамасымен салымды мерзімінен бұрын
тоқтатылған жағдайда ... ... ... қайта есептелмейді.
"Прогрессия"депозиті. Сыйақы мөлшерлемесі ай сайын өсіп отырады ... ... айға ... ... ... ... аралықтарының мөлшерлемесі
бойынша жүргізіледі. Салымшы салым сомасын кез келген уақытта ... ... ... ... ... ... айы үшін сыйақыны жоғалтпайды. Міндетті
шарт – шот ақшаны ол ашылған күннен ... кем ... 3 ай ... ... ... және сома ішінара берілмейді. Сыйақы салым
мерзімінің соңында ... ... ... 1 ... 12 айға ... ... мерзімді
салымға ақшаны салған сәттен бастап салым бойынша ақшаны сақтаудың барлық
мерзімі үшін төленеді. Қосымша жарналар ... және ... ... ... ... ... ету мерзімінің соңында
төленеді. Салым мерзімі 6 және 12 ай. Қосымша жарналар қабылданады. Сома
ішінара ... ... ... ... бойынша шартты депозиттер
міндетті болып табылады. Қолданыстағы мөлшерлеме «талап етілмелі
мөлшерлемеден» жоғары болмауы тиіс.
6.3. Төлем карточкалары бойынша операциялар
«АТФБанк» АҚ ... ... ... ... ... ... ... тоқталып өтейік:
- Electron. Қазіргі уақытта бұл ең танымал Visa ... ... ... Осы ... банкпен банкоматтардан
қолма-қол ақша алуға және On line режимінде жұмыс жасайтын
электронды терминалдармен ... ... ... ... қызмет жүргізуге болады. Электронды карточкасындағы есеп
айырысу магнитті сызықтан ... оқу ... ... ... ... айынан бастап Visa Electron карточкасы басқа
да виза өнімдері сияқты Интернет желісінде пайдалана алады.
- Classic. Бұл жеке ... үшін ... ... ... Осы ... ... ... мен импринтермен
жабдықталған сауда нүктелерінде операциялар жасауға ... ... ... ... ... ... арналған.
Бұл карта мобосирленген сондықтан да ... ... ... Осы ... барлық операциялар
авторизацияланып кейбір ... Off line ... Бұл ... ... ... ... кейбір
елдерде дебеттік түрде де шығарылады.
- Business. ... ... ... карточка. Карталық шот
фирма атына ашылып, ал фирма қызметкерлеріне жеке карточка
ашылады. Бұл ... ... ... ... ... ... Бұл картаның басқа өнімдерден ерекшелігі ол сұр түсте
әшекейленіп, ... ... қоса ... ... жазылған.
Бұл карта мбосирленген сондықтан да, кез келген электронды
құралдармен жабдықталған. Сауда нүктелерінде пайдалана алады.
- Gold ... Бұл ... ... жеке ... ... ... “жеңілдік” сипаты картадағы жоғарғы несие лимиті,
түрлі сақтандыру ... және ... ... қызметтердің
берілуімен білінеді. Қосымша қызметтердің саны мен түрлерінің
мөлшері банк ... ... ... ... ... ... қызметтер берілген: шетелде карта жоғалған уақытта картаны
ауыстыру немесе белгілі бір ақша соммасын ... ... ... ... және ... Maestro. Бұл ... Пос ... желісінде тауар мен
қызметтерді төлеуге арналған дебеттік ... ... үшін ... сызықты оқу қажет.Бұл картамен қолма-қол
ақша алу мүмкіндігі болмағандықтан қазіргі уақытта ... ... кең ... ... ... Cirrus Maestro. ... ... дебеттік карточкасы арқылы он
лайн режимінде жұмыс істейтін электронды терминалдармен
жабдықталған ... ... ... мен ... ... пен ... қолма-қол ақша алуға болады. Сирус
маэстро карточкасы арқылы кез келген операцияны жүзеге асыру
үшін магнитті ... ... оқып ... ... Master Card. Бұл ... несие карточкасы жеке тұлғаларға
арналып, электронды терминалмен импринтер ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұл карточкамен
Интернет желісінде операцияларды жүзеге ... ... ... ... жасалған барлық операциялар авторизацияланып
кейбіреуі Оф лайн режимінде жұмыс істейді. ... ... ... ... дебеттік карточка түрінде шығарылады.
- Silver. (Business). Бұл карта ... ... ... шот фирма атына ашылып, ал фирма қызметкерлеріне ... ... Бұл ... ... кішігірім ағымды
шығындарын төлеуге арналған. Бұл картаның ... ... ол сұр ... ... ... ... қоса
мекеме атауы жазылған. Бұл карта мбосирленген сондықтан да, кез
келген электронды құралдармен жабдықталған. Сауда нүктелерінде
пайдалана ... Altyn Card. Бұл ... ... жеке ... ... оны ... ... зейнетақы мен степендияны алу үшін
зейнеткерлер мен студенттер пайдаланады. Осы ... ... ... ... ... ... ... түрі несиелеу мақсатындағы банктің
жалақы жобалары.
Осы операциялардың тек клиентке емес ... ... болу ... картаны пайдалану соммасы қарапайым кредит сомасымен жоғары болуы
керек. ... ... ... ... ... бір ... желі ... сол мерзім ішінде клиент несие ала ... ... ... ... алу ... ... лимитімен шектеледі. Кәсіпорынның
барлық қызметкерлерінде дебеттік карточкалар ... ... ... ... ... ... 2 ... көрсетілгендей несие кестесі жүзеге
асырылады.
Кредиттік карточканы шығару барысындағы келісім-шарт кестесі.
т
Банктік ... ашу және шот ... ... ... ... ... ... шығару және қызмет көрсету келісім-шартында белгіленген.
Егер кәсіпорын қызметкерлеріне несиелер қажет болған ... ... ... ... қажетті құжаттарды рәсімдейді. Несие келісім-
шарты тоқтап берешекті адамның барлық міндеттемелері орындалғаннан кейін
карта қайта ... ... ... ... ... қызметкері
қайтадан несие келісім-шартына отыра алады.
Осы үрдіс кезінде банк карточкасы өзгертілмей тек ... ... ... ... ... ... берешекті лимиттің
максималды көлемі жалақының 90 пайызы көлемінде құрылғаны жөн.
Несие желісінің өту мерзімі қысқа ... ... ... ... ... ... ... алып, қайтадан жаңа келісім-шартқа отыруға ... ... ... өту ... ең ыңғайлы уақыты бір жыл болып
табылады. Бір ... ол ... ... ... ... екінші жағынан
несиелік салым тәуекелі жағынан қолайлы мерзім. Несие желісінің көлемі мен
нақты ... ... ... ... маңызды мәселе болып табылады.
Бұл жерде несие алушы несиені алынатын жалақыға ... ... ... ... ... картаны пайдаланушылар лимитті толығымен
қолданбайды. АҚ “Қазақстан Халық банктің” мәліметтері бойынша кредиттік
карточканы ... 50 ... ... 30 пайызын пайдаланып, тек
8 адамның біреуі лимиттің 80 пайызынан ... ... ... ... ... 3 ... ... алушының кредиттік карточканы пайдалануы.
3-сурет
Несие беру лимиті мына түрде анықталады: нақты ... ... 80 ... ... желісінің мөлшері-2/3 нақты берешек лимиті х
несие желісінің өту мерзімі (ай ... ... ... кредиттік карточканың орта деңгейде белсенді
пайдаланса, несие желісі ... ... ... мерзімі бойынша бітпей қалуы
жиі кездеседі. Бұл жағдайда екі ... ... ... ... ... ... жабу ... жүзеге асады. Кәсіпорын қызметкерлерін банктік
карточка арқылы несиелеу кез келген ... ... ... ... және ... жағдайлары бойынша жүзеге асырылады. Негізгі қарызды
өтеу және пайыздық салымды өтеу кестесі келесі қағидаларға ... ... қосу ... ... кейін қосылады.
Несиелік келісім-шарт жүзеге асыру мерзімінде міндеттемелер толық
түрде ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Осының
нәтижесінде жалақыдан қарыз мөлшерін уақытылы өтемеу тәуекеліне ... ... ... ... ... банкке жүргізілетін жалақы
болып табылады. Қарызды қайтарудың келесі бір негізі ретінде несие алушының
қарыз бен ... ... ... ... ... ... жөніндегі міндеттеме болып табылады. Сонымен бірге кәсіпорын атынан
міндеттемеге қол қою ... ... ... ... ... ... ... несиелеу бағдарламасының жүзеге асыру 4
суретте.Қызметкерлерге банк қызметінің несие бөлімімен ... ... ... пайдаланудың мүмкіншіліктерімен ерекшеліктерін сезінуге
мүмкіндік алады.
Кредиттік карточкаларды шығару мен ... ... ... ... және банк ... ... ... кететін жайт, ұдайы табысы бар қызметкерлердің несие алуы “орта
класты” қалыптастыруға себеп болады. Өз кезегінде Халық Банк ... ... ... ... ... ... ... қатынасқа түсуін нығайтады. Сонымен тарау соңында жалақыға
берілетін ... ... ... ... ... ... ... шешім мен тәуекелді дұрыс бағалауға мүмкіндік береді.
Бұл ақиқатты банк ... ... ... бәрі ... ... да жалақыға берілетін несиелеу ... ... тек ... ірі ... ... ... ... де қолданысқа
алған жөн. Бұл үрдістің басқа несиелеу үрдісінен айырмашылығы оның ... ... ... ... сондықтан да жалақыға ... ... өз ... ... есеп айырысу қызметінің
маңызды бір бөлігі болатынына шүбә ... ... ... және есебі
7.1. Клиенттерді несиелендіру бойынша жұмысты ұйымдастыру
«АТФБанк» АҚ клиенттерді несиелендіру ретінде ... ... ... ... ... үшін мейлінше қолайлы қаржыландыру жағдайлары
мен тиісті банкті таңдап алғаннан кейін ол ... ... үшін ... ... ... ... ... оның құрамына мыналар жатады:
1. Несие алуға өтініш.
2. ... ... ... немесе бизнес-жоспар (қазіргі таңда
банктердің бәрі бірдей ... ... ете ... ... техникалық-экономикалық негіздеме (ТЭН)
3. Егер ТЭН қоса берілетін болса, онда ... ... ... ... ... ... ... алу туралы) қоса
беру керек.
4. Қызметтің белгілі бір түрімен айналысу ... ... ... шарттары, бірлескен қызмет туралы шарттар, келісім –
шарттар (мәміле паспорттарын қоса бере ... Үй – ... мен ... ... ... ... және оның
басшысына тиесілі объектілерге құқықты анықтайтын ... ... ... ... ... ... және ... Банкке өтініш жасаған кезде бюджетте және бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... анықтамасы.
8. Қаржы есептілігі:
Кәсіпорынның қосымшалары мен (балансқа 2 – нысан, 3 – ... ... ... мен ... ... жоспарланған өтеу күндерін көрсете отырып,
соңғы есеп беру күніндегі дебиторлық және несиелік берешектердің ... ... ... ... ... ... ... – материалдық
қорлардың жіктемесі;
Ағымдағы шот, касса бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру;
Басқа да қаржы ... беру ... ... ... ... ... кез келген басқа да
құжаттар (шотфактура, жүк құжаттары, есеп шоттары бойынша көшірме, ... ақы ... ... ... және ... салынатын мүлікке құқық белгілейтін құжаттар.
Кепілдік міндеттеме ... ... ... ... яғни несие алу үшін кепілдік, кепіл мүлкін бере алатын мекеме
кепіл бола алады.
Құжаттар топтамасын дайындау кезінде банкке беру үшін ... ... ... ... ... Мұндай фирмалар бизнес-
жоспарларды жасауда, жоба бойынша ТЭН-ні талдап жасауда, ... ... ... ... ... алады. Алайда мұны ... ... да ... ... бұл ... ... кредит бөлімшесі қызметкерлерінің
көмегіне сүйенуіне болады.
Құжаттарды қарау мен ... ... ... ... ... ... 5-15 күн
кейбір жағдайларда одан да көп күн болады – ... ... ... ... мен ... оның қиындық деңгейіне,
қаржыландыру мерзімдеріне ... ... ... Банк ... ... ... бұл жөнінде клиентті ауызша хабар етеді. Содан соң қарыз
алушы банкте ағымдағы шот ашуға тиіс, ол үшін мына ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі (нотариалды
түрде куәландырылған).
2. Мемлекеттік тіркеу туралы ... ... ... – нің көшірмесі (наториалды түрде куәландырылған).
3. Қызмет көрсететін банктен несие берешегінің, ... ... шоты ... № 2 ... ... айырысу шоты ашылған
банкте береді) болуы (болмауы) туралы анықтма.
4. Несие алуға ... ... мен бас ... ... ... ... директоры мен бас бухгалтерінің тағайындау туралы
бұйрығы.
6. Құжаттарға қол қою құқығы бар ... ... ... ... ... ... теріс шешілген жағдайда, банк бас тарту ... ... мен ... бас ... туралы клиентке хат тапсырады.
Жобаны пысықтау қажет болған немесе ... ... ... ... бұл жөнінде ауызша хабарлайды. Қаржыландыру туралы мәселені қайта
қарау үшін қарыз алушы пысықтауды қажает ететін ... ... ... ... ... ... банкке несие қаражаттарын мақсатты пайдалануды
растайтын ... (ақы ... ... ... шот – ... ... ... қабылдау – беру актілерін, басқаларын) беру ... ... ... ... ... – мезгіл жүргізу клиент
қызметінің түріне, ... ету ... ... ... салынған мүлкіне
байланысты боладыНесие шарты бойынша бiр тарап (несие ... ... ... ... (шаруашылық жургiзуiне, оралымды
басқаруына) ақша немесе тектiк ... ... ... ... мiндеттенедi), ал несиешы несие берушiге дәл ... ақша ... осы ... және ... заттардың тең мөлшерiн уақытында қайтаруға
мiндеттенедi.
Несие шарты реалды шарт ... ... ... көзделген
жағдайларда, ол консенсуалды болуы мумкiн. Реалды несие шарты ақша немесе
заттарды беру ... ... қол ... ... ... ... деп
саналады (заңнамада мәндi жағдайдың не болып табылатындығы туралы арнайы
жағдайлар жоқ, бiрақ, Азаматтық кодекс нормаларының ... ... ... ... оған оның пәнi ... ... ... Егер шарт тараптардың алдын
ала келiсiмiне негiзделсе, онда ол консенсуалды болып табылады.
Реалды несие ... көп ... бiр ... ... ... ... берушi ақша немесе заттарды бергеннен кейiн мiндеттi ... ... ғана ... ал несие берушiде оған талап қою құқығы ғана ... ... ... ... 2-бөлiгiне сәйкес ақша мен заттарды
бөлшектеп (бөлiп-бөлiп) беру жузеге асқанда да шарттың ... ... ... ақша ... ... ... бiр мөлшерiн тиiстi
мерзiмдерде қайтару мiндетiмен ... ... ... ақша ... ... әрi беру жөнiндегi мiндетi де болады. Осылайша, екi тарап бiр-бiрiне
қатысты талаптар қоя алатын болады, ... олар ... ... ие ... ... (заттарды) бөлiп-бөлiп берудегi несие шарты реалды
шарт ... ... ... ол ... ... бiрiншi бөлiгiн берген
сәттен бастап жасалды деп есептеледi.
Несие бойынша негізгі қарызды өтеу мерзімі несиені өтеу ... ... ... ... ... ... ... өтем несие бойынша
негізгі қарыздың ... ... ... Егер ... ... үш ... және несие бойынша негізгі қарызды өтеу мерзімі несиелеу мерзімінің
төрттен үш бөлігінен асса, онда өтем ... ... ... ... ... ... ... шоттарда есептеледі
1411 – банк клиенттеріне берілген қысқа мерзімді займдар
1417 – банк клиенттеріне берілген ұзақ мерзімді займдар
Қызмет көрсетіп отырған банк ... ... ... ... мынадай
корреспонденттік шоттар құрылады:
Дт 1411, 1417 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді
қарыздар»
Кт 1001 «Кассадағы қолма – қол ақша»
2203 ... ... ... ... ... шоттары»
Клиенттерге шетел валютасымен несие берген кезде келесідей жазу
жасалады:
Дт 1411, 1417 «Клиенттерге ... ... ... және ұзақ ... 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Сонымен бір ... ... 1859 ... ... теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық
ұзақ позициясының)»
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген ... ... ... ... 1001 ... қолма – қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы шоттары»
1050 «Банктің корреспонденттік шоттары»
Несиені қайтару ... ... ... ... ... ... қайтарған кезде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма – қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктің ... ... 1411 ... ... ... мерзімді займдар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді займдар»
Шетел валютасымен ... ... ... 1001 ... ... – қол ... ... ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктің корреспонденттік шоттары»
Кт 2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Бір уақытта теңгемен берілген:
Дт 1859 ... ... ... ... қарсы құны (валюталық
ұзақ позициясының)»
2859 «Шетел ... ... ... ... ... ... ... 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді займдар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді займдар»
Клиент негізгі сомасын қайтармаған ... ол ... ... ... 1424 ... ... бойынша мерзімі кешіктірілген қарыз»
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа ... ... ... ... ұзақ мерзімді займдар»
Болашақта клиент кешіктірілген қарыздарын төлеген кезде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма – қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктің корреспонденттік шоттары»
Кт 1424 ... ... ... мерзімі кешіктірілген қарыз»
Егер клиенттің қаржылық жағдайы үмітсіз деп табылса, онда банк ... ... ... ... ... ... мерзімі кешіктірілген
қарыздары алған несиелері бойынша провизия есебінен жабылған уақытта:
Дт 1428 «Клиенттерге ... ... ... ... ... ... 1424 ... несиелер бойынша мерзімі кешіктірілген қарыз»
Тосқауыл қойылған қарыз бойынша пайызды есептеу тоқтатылады.
Клиенттің ... ... ... ... ... 1001 ... ... – қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктің корреспонденттік ... 1424 ... ... ... ... ... қарыз»
7.2. Клиенттің төлем қабілеттілігін бағалау
«АТФБанк» АҚ қарыз алушының несиелік қабілетін ... оның ... баға ... ... ... жағдайына баға беруде клиенттің
қаржылық құжаттары ... ... ... жағдайы оның мынадай төлем қабілетінен
байланысты:
1) ... ... ... ... талаптарын уақытылы
қанағаттандыру;
2) несиені қайтару;
3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) бюджетке төлемдерді және ... ... ... ... жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін банктік ... ... жэне ... ... ... ... ... қабілетін талдау үшін оның
тиімділігін, төлем қабілетілігін, шаруашылық-каржылық қызметін жан-жақты
бағалауға ... ... ... ... ... ... қолданылады. ҚР-да ҚР Үлттық банкідегі перспективалық
зерттеулер орталығы дайындап, ҚР ... банк ... 27 ... мәжілісінде № 26 қаулы бойынша бекітілген «Қарыз алушының ... ... ... ... эдістемелік нүсқауы», сондай-ақ
АҚШ-та жэне басқа да елдерде пайдаланылатын эдістемелер де біршама танымал.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін ... ... ... ... бекіткен келесідей жылдық бухгалтерлік есеп
формалары қызмет ... ... ... (№1 ... ... ... оларды пайдалану туралы есебі» (№2 форма); «Кәсіпорын балансына
қосымша бет» (№3 ... ... ҚР ... есеп формасы
«Кэсіпорынның (ұйымның) қаржылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы
есебі» (№1-Ф-мерзімді - тоқсандык ... және ... ... ... ... ... кеткен шығындары туралы есебі» (№5-з
- мерзімді - тоқсандық - жылдық ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштері:
| |Көрсеткіштер ... ... |
|1 ... ... ... активтер/ ағымдағы міндеттеме |
| ... | |
|2 ... ... ... ... - запастар/ ағымдағы |
| ... ... |
|3 ... ... |Пайда/кәсіпорын активтері |
|4 ... ... ... сатудан түскен пайда/өнімді сатудан |
| | ... ... |
|5 ... ... мен басқа|Пайда/ негізгі құралдар+ айналымнан тыс |
| ... тыс ... ... |
| ... | |
|6 ... ... ... ... |
| ... | |
|7 ... ... ... ... мерзімді несие жэне займдар |
| |рентабельдігі | |
|8 ... ... ... ... ... ... |
|9 ... активтерді өтеу |Тіркемелі активтер/ қамтамасыз етілген |
| ... ... ... ... ... ету ... ... шығындар |
| ... | ... |Қор ... ... ... — түсім /активтер ... ... ... аса көңіл аударатыны бүл баланс
өтімділігіне байланысты көрсеткіштер.
Өтімділік деп ... ... ... түрлері бойынша өз
міндеттемесін орындай алу ... ... ... ... ... ... қаражаттар көлеміне байланысты болып келеді. Баланс өтімділігі ... ... ... ... ... ... ... пассив баптарындағы төлеу мерзіміне ... ... ... ... анықталады.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне қарай үш ... ... ... ... ... шотындағы жэне банктегі басқа да
шоттардағы каражаттар қалдыгы; касса; басқа да ақшалай қаражаттар; арнайы
қорлардың ... ... ... ... ... ... жеңіл іске асатын талаптар (төлейтін мерзімі жетпеген. жөнелтілген
тауарлар және тапсырылған жұмыстар; берешектермен есеп ... ... ... оларға қаржылай көмек ... ... ... есеп ... банк ... және ... арнайы
қорларынан берілген ссудалар бойынша жұмысшылары және қызметкерлерімен есеп
айырысу). Жеңіл іске асатын ... ... ... ... ... мен тапсырылған жұмыстар жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға дейінгі қарыздар ... ... ... ... ... оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу» бабында жақын арадағы ... ... ... ... ... ... жеңіл іске асырылатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан бағалы
тез тозатын заттарды шегеріп тастағандағы ... ... ... ... ... ... ... өнім; басқа да айналым қаражаттары).
Қарыз алушылардың салалық ерекшеліктеріне байланысты өтімділік
коэффицентінің ... ... мәні 1,2 мен 1,5 ... қүрайды.
Көрсеткіштің мэнінің 1 -ден төмен ... ... ... коэффиценті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды босатуын сипаттайды. Қаншалықты бүл ... мэні ... ... ... алушы тұрақты келеді.
Біра та алашақ карыздың сипатын ескеру қажет. Алашақтар туралы есеп
аталған шоттардың қарыз алушының ... ... бага ... ... ... ... ... нэтижелігін багалауға мүмкіндік
береді.
Өтімділік коэффициенттін тандау барысында мынадай факторларды есепке
алу қажет:
• қызметінің көлемі (қаншалықты өндіріс және ... сату ... ... соғұрлым тауарлы - материалдық құндылықтар қоры көп
болады);
• өнеркәсіп және өндіріс саласы (өнімге сұраныс және оны ... ... ... өдіріс циклінің ұзақтығы (аяқталмаған өндіріс көлемі);
• материалдар запасын жаңарту үшін қажетті ... ... ... жұмыстың маусымдылығы.
Өтімді қаражаттардың мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге мыналар
жатады:
• ағымдағы қызмет зияндары;
... ... және ... ... ... ... ... қаражаттар бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді ... ... ... қажет емес. Егер де ол артық болса
айналым активтерінің жұмыс тиімділігі азаяды. ... ... ... ... ... қаржы жүмсалымдарды ... ... ... ... ... нэтижесінде
амортизацияның жинақталып калуы.
7.3. Қысқа мерзімді несиелендіру
«АТФБанк» АҚ қысқа мерзімді несиелер (1 ... ... ... ... ... ... тез ... тауарларды өндіру, қызмет
көрсетулер кезінде беріледі.
Қазіргі таңда шағын және орташа ... ... ... ... ... іс ... жиі ... қолданылады, бұл орайда шағын және
орташа ... ... ...... ... ауыл ... өндіруге, қоғамдық тамақтандыру қызметтерін көрсетуге бағдарлануы
ескіріледі. Қаржыландырудың бұл түрлері қарыз алушы, сондай – ақ банк ... ... ... мерзімді несиелер, қарызгердің меншікті айналымды қаражатының
уақытша жеткіліксіздігін толықтыру ... ... ... жиынтығы несиелік капиталдар рыногінің – ақша ... ... ... ... бұл түрі ... өтеудің орташа
мерзімі алты айдан аспайды. Қысқа ... ... қор ... ... ... ... аймағында, банк аралық несие беру режимінде ең белсенді
қолданылады. Қазіргі жағдайларда ... ... ... ... сипатын алған қысқа мерзімді несиелер келесідей ерекшеленетін
белгілермен сипатталады:
а) ең қысқа мерзімдермен, ... бір ... ... ... ... ... қайтару мерзіміне кері
пропорционал;
в) негізінен айналым аймағына қызмет ... ... ... ... үшін ... қол жеткісіз.
- Орта мерзімді несиелер, бір жылға дейінгі мерзімге беріледі (отандық
жағдайларда — үш-алты ... ... ... ... және ... ... ... жұмсауға беріледі. Ең кең тараған жері
аграрлық сектор, жәнеде ... ... ... етілетін инвестицияның
инновациялық процестерін несиелендіруде;
7.4. Ұзақ мерзімді несиелендіру (инвестициялық несие ... АҚ ұзақ ... ... ... ... мынадай
түрлерге бөлінеді:
- өндіріс объектілерінің құрылысы;
- өндіріс объектілерін қайта құру, техникалық жағынан қайта
каруландыру, кеңейту;
- техникалар, құрал-жабдықтар және ... ... ... ... жаңа өнім ... ... ... емес маңызы бар объектілерді салу.
Несие беруші банк пен кредит беру бағдарламасын таңдаған ... өзі ... ... ... қаржыландырудың мерзімдері ... ... ... ... ... түрін анықтауға
тиіс. Мысалы, банк:
- Ұзақ және орташа мерзімді несиелер (1 жылдан астам ... ... ... ... ... машиналар мен жабдықтарды) сатып
алу, құрылысты инвестициялау, жылжымайтын мүлікті қайта құру, ... ауыл ... ... ... ... кезінде;
- Ұзақ мерзімді несиелер, инвестициялық мақсаттарда қолданылады.
Орташа мерзімді несиелер ... ... ... ... ... етеді, тек берілетін несие ... ... ... Қайта құруды, техникалық қайта қарулануды, қызмет ... ... ... жаңа ... ... ... Ерекше өркендеуді күрделі құрылыста, отынды –
энергетикалық ... ... ... салаларында алды. Оларды
өтеудің орташа мерзімі әншейінде үштен бес жылға дейін болады, бірақ жиырма
бес және оданда көп ... ... ... ... ... ... ... кепілдік алған кезде.
Өтеу әдістері:
- Қарызгер жағынан біруақыттық жарнамен (төлеммен) өтелетін несиелер.
Қысқа мерзімді несиелерді ... ... ... заңдық рәсімделу
тұрғысынан барынша функционалды, өйткені саралау ... ... ... талап етпейді;
- Несиелік шарттың әрекеттегі барлық мерзімі ішінде мәулеттік өтелетін
несиелер. Қайтарудың нақты ... ... ... анықталады, оның
ішінде — несиегердің мүддесін инфляцияға ... ... ... Ұзақ
мерзімдік несиелер мен орта ... ... ... ... ... пайда болуын өнімдерді өндіру ... ... ... сферасынан іздеу қажет. Тауар айырбастау — бұл тауардың бір қолдан
екінші қолға өтуін білдіреді, шынымен де ... ... ... ... қатынас туындайды.
Кұнның қозғалысы — бұл несиенің қозгалысының ... ... ... ... ... ... ... капитал
айналымын жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан қарағанда бүған
негіз де бар ... ... ... ... ... ... ақшалай
түрде берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі уғымды ... ... ... ... ... ... болмайды.
Сонымен қатар несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз
емес, несие - бұл ... ... екі ... ... яғни ... ... және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы — ... бір ... ... ... яғни ... дотация, субвенция,
субсидия түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие - бұл ... ... және ... ... ... ... берілетін ссудалық капитал қозгалысы.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық ... ... ... ... ... берушілер мен қарыз алушылар арасындағы несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке ... ... ... мен ... ... жүйе төңірегінде жинақтала отырып
уақытша және ақылы ... ... ... ссудалық капиталға
айналады.
7.5. Тұтыну ... ... АҚ жеке ... ... ... таңда ұзақ және
қысқа мерзімді қарыз беру арқылы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және
халықтың тұрғын үй құрылысы мен шаруашылықты жүргізуге ... ... ... тұлғаларды несиелеу жинақ және ипотекалық банктер арқылы
жүзеге асады.
Жинақ банкі мынадай ұзақ мерзімді несиелерді береді:
1) Бау-бақшалық үйлерді салу мен ... ... ... 5 жыл ... берілетін несиелер .
Қарызды пайдаланушының бекітілген уақыты біткеннен кейін несие
алушы банкке қаражаттарды мақсатты бағытта пайдаланғаны ... есеп ... Егер ... ... ... ... онда ... басқарушысы
қарыз алушының жеке өтініші бойынша несиені пайдалану мерзімін тағы 1 ... ... ... Егер есеп беру ... табыс етілмесе банк берілген
несиені бекітілген уақытына жеткізбей, сонымен қоса ... ... ... ... ... алуына болады.
Несие бойынша төлемдер банк кассасына тоқсан ... ... ... ... ... ... бойынша клиенттер ірі сомаларды
төлеп отыра алады. Бекітілген уақытта төлемдер түспеген ... ... ... тоқсанның бірінші айының ... ... ... мерзімі өтіп кеткен (төленбеген) қарыздарға жатқызады.
Қазіргі таңда жеке тұлғалардың бау-бақшалық ... ... ... шаруашылық ұйымдар мен кәсіпорындардың да беру құқы
бар, банкте ... ... ... ... ... несие алу арқылы.Кепілдеме
(поручительство) мен басқа да құжаттар бұл ... ... ... кәсіпорын өзінің қарыз алушысы бойынша жауапкершілікті өз ... яғни ... бен ол ... ... төлеу кепіл бола алады. Сондай-ақ
банкке жекелік есеп беруді де ... ... ... ... үйді ... ... үшін берілетін
несиелер қарыз алушының орта айлықжалақысын есептеп, үйді жөндеуге кететін
шығындардың құнынан 75% мөлшерінде қарызды өтеу мен ол ... ... ... ... ... шарттармен бірдей.
3) Маусымдық тұруға ... ... ... үйді ... ... Мерзімі 5 жылға дейін, құрылыстық баланстық құнының мөлшеріне
сәйкес. Несиені өтеу қаражаттарды алғаннан ... ... ... ... ... ... жеке ... үйлерді салу мен түбегейлі
ремонттау үшін несиелер мерзімі 5 жыл.ремонтауға кеткен ... ... ... ... құны ... ... ... Сонымен қатар
құрылыс жасауға алғаш рет ... оның ... ... 30% ... ал ремонт
жасауға несие 50%көлемінде беріледі.
5)Тұрғын- құрылыс кооперативтерінің мөлшеріне берілетін несие 5 жыл
мерзімінде. Алғашқы жарнаның 75% көлемінде беріледі. ... ... ... ... ... ... Ірі қара малды сатып алу үшін 3 жылға берілетін несиелер.
7) Үй ауласына қосымша ... салу үшін 3 ... ... ... ... берілетін несиелер .Өтеу мерзімі 3-15
жылға дейін ... ... ... ... ... ... Жинақ
банкінің Мәскеулік облыстық банкі 2000 жылы ... ... ... ... ... :
а) «Мемлекеттік тұрғын сертификаттары» атты Президенттік бағдарлама
шеңберінде жылжымайтын мүлік объектілерін ... ... ... қалдырылмайтын қажеттіліктер үшін 5 жыл ... ... ( ... құралдарын алуға , үйге керек қымбат заттар
алуға, ... ... ... , ... және ... дем ... т.б ... мақсатындағы сипаттағы мақсаттарға).
в) 6 айға дейін құнды қағаздарды салу арқылы берілетін несиелер.
Несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... төлеу ай сайын несиені өтеумен бірге несиелік ... ... ... ... ... күнінен бастап төленеді.Несиелеудің
міндетті шарты болып – қарыз алушы міндетін уақтылы әрі ... ... ете алуы ... ету ... банк мыналарды талап ете алады:
1.Тұрақты табыс көзі бар ... ... ... бар ... мен ұйымдардың кепілдемесін.
3.Жеке тұлғамен залог ретінде ... ... ... ... ... құнды қағаздар).
4.Заңды тұлғамен залогқа берілетін өтімділігі жоғары құнды қағаздар.
5. Залогқа берілетін жылжымайтын мүлік объектісі , ... ... ... ... алушы үшін несиенің максималды көлемі оның төлем
қабілеттілігі мен ... ... ... ... , сондай-ақ
сенімділігі мен ... ... ... бойынша қарыздардың қалдық сомалары
ескеріле отырып анықталады.Несиенің максималды көлемі Ресей ... ... ... ... ... алушылар мен оларға кепілдеме беретін адамдардың жасына
байланысты арнайы ережелер ... ... ... ... ... келісім-шарт бойынша қарыз алушының 75 жасқа толуына дейін ... Егер ... ... ... 100 ... аспаса немесе несиенің
мерзімі екі-ақ ай мерзімінен аспаса жас бойынша максималды ... 18 бен 70 жас ... ... ... қатар несиені өтеу кепілдеме алушы азаматтың 70 жасқа келуіне дейін
қайтарылуы ... ... ... ... ... ... ... мүлікті залогқа салу арқылы ... ... ... ... мүлік ретінде – пәтер, үйлер, саяжай жер учаскілері
т.б алынады.
Бірақ қазіргі уақытта мәдени жылжымайтын ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу механизмдерінің болмауы .
2.Жылжымайтын мүлік объектілері мен олар ... ... ... тіркейтін ортақ бір комьютерлік қызметтің болмауы.
3.Мемлекеттің салық саясаты жылжымайтын мүлік нарығының субьектілері
үшін жеңілдік режимінің ... ... ... ... ... ... істейтін мамандарды оқыту енді ғана аяқ басып
келеді.
Жылжымайтын мүлікті залогқа салатын клиенттерді несиелеудің ... ... әр ... ... әр ... , ... ... белгілері де
бар.
Жылжымайтын мүлікке залог( ипотека ) залог беруші мен ... ... ... арқылы бекітеді. Ипотека туралы келісім-шарт
нотариалды түрде бекітіліп, мемлекеттік тіркеуден ... үй ... ... ... ... ... үйді түбегейлі
ремонт жасау үшін берілген несиені өтеуді қамтамасыз ету үшін жіберіледі,
егер азамат ... иесі мен ... ... үйде ... ... ... ... үй бөлмелері ипотека объектісі бола алмайды. Ипотекаға
залог берушінің меншіктік құқығында ... ... ... үй ... ... залог ұстаушылары болып тек банктер және арнайы
лицензиясы бар ... ... ... үйді жария саудада (публичные торги) сату – үйді сатып
алған адамға онда ... ... ... беруші мен оның отбасын ... ... бола ... ... ... меншік иесі мен сол үйде тұрып
жатқан адамдар арасында сол жергілікті жерге байланысты ... үйді ... ... келісім-шарт жасалады.
Саяжай, бау-бақшалық үй (садовый домик)және маусымдық тұруға арналған
басқа да құрылыстар залогтың ... бола ... ... ... ... келісім-шартпен толықтырылады.
Банк пен қарыз алушы арасындағы несие беру кезінде қарым-қатынасты
анықтайтын ... ... ... ... ... және залог туралы
келісім-шарт табылады.Несиелік келісім-шартта қарызды алу мақсаты, ... мен ... ... беру мен өтеу ... ... (% ... өзгеруінің жағдайы), несиелік міндеттемені
қамтамасыз ету,несиені ... ... ... пайдалану мен уақытында қайтарылмағандығы үшін айыппұл, айыппұлды
төлеу тәртібі мен көлемі , келісім-шартты бұзу ... және ... ... ... берушінің өзара келісуі бойынша басқа да шарттар.
7.6. ... ... ... ... ... және беру үшін қарыз алушының ұсынатын ... ... |
| ... ... ... қол ... ... мiндеттi түрде ұсынылатын құжаттар: |
| ... ... ... ... ... ... қойған өтiнiш-анкета. |
| ... ... ... ... ... ... анықтама (¹3 нысан) |
| ... ... ... қарыз алушының жеке куәлiктерi (көшiрме) |
| ... ... ... ... тұратын барлық кәмелетке толған отбасы мүшелерiнiң |
|жеке куәлiктерi (көшiрме) |
| ... ... ... ... отбасы мүшелерiнiң тууы туралы куәлiктерi |
|(көшiрме) |
| ... ... ... ... |
| ... ... қию ... (немесе неке бұзу туралы) куәлiк (көшiрме) немесе өтiнiш |
|беру сәтiне некеде тұрмайтындығы, балалары жоқ ... ... ... ... нотариалды куәланған мәлiмдемесi. |
| ... ... ... (бар ... (көшiрме). |
| ... ... ... ... орнындағы кадрлар қызметi куәлаған еңбек келiсiм-шарты, |
|немесе қарыз алушының (қоса қарыз алушының) еңбек кiтапшасының көшiрмесi. |
| ... ... ... (қоса қарыз алушының) негiзгi және қосымша жұмыс орнынан |
|алынған ... бар ... ... ... ... (қоса қарыз алушының) |
|басқа да табыстары туралы сол табыс алынған ... ... ... |
| ... ... ... ... иесi ... ... иесi) ... табылатын тұрғын үй |
|сатушысының кәмелетке толмаған мүшелерiнiң мүддесiмен қамқорлық көрсету ... ... |
| ... ... ... деген құқықтарды белгiлейтiн құжаттар, соның iшiнде: |
|(сатушыда болатын) сатып алу-сату шарты, пәтердiң ... ... ... ... нөмiрi бар жер учаскесiне деген меншiк құқығының (пайдалану ... ... ... ... үй бойынша); ... ... ... ... ... ... ... куәлiк |
|(Жылжымайтын мүлiк жөнiндегi орталықтан). ... ... үйдi ... кесiмi. ... ... ... парағынан үзiндiсi бар ¹2 ақпараттық анықтама |
|(Жылжымайтын мүлiк жөнiндегi орталықтан). (Дайындайтын – тұрғын үй ... сату ... ... |
| ... ... ... және жұмыс қабiлеттiгiн жоғалтуды сақтандыру шарты |
|(полисi). |
| |
|2 ... ... қол ... кейiн мiндеттi түрде ұсынылатын құжаттар: |
| ... ... ... ... белгiсi бар ипотека шартының түпнұсқасы. |
| ... ... ... ... ... ... және қарыз алушының атына |
|ресiмделген тұрғын үйдiң сатып алу-сату шартының Жылжымайтын мүлiк ... ... ... ... ... ... үйге және жер |
|учаскесiне (жеке үйлер) деген құқықтарын белгiлейтiн басқа да құжаттар. |
| ... ... ... ... ... ... үй кепiлiне және соттан тыс |
|өткiзiлiмiне (заңнамамен қарастырылатын жағдайларда) жұбайының және басқа |
|да ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған |
|отбасы мүшелерiнiң мүддесiмен қамқорлық көрсету ... ... ... ... |
| ... ... есебiнен сатып алынатын тұрғын үйдiң, сондай-ақ қарыз алушының ... және ... ... ... шарты, сақтандыру төлемдерiнiң |
|төленгенiн растайтын құжаттар. ... ... ... ... салу ...... салымды төлеу бойынша құқықтық жауапкершiлiктi ... ... |
| |
|3 ... ... ... бар болған жағдайдағы қосымша құжаттар |
| ... ... ... ... арналған басқа да қосымша құжаттар: |
| ... ... ... ... тұлғалардың гарантиялары/кепiлдiктерi |
| ... ... ... жеке ... ... |
| ... ... жеке тұлға гарант/кепiлгер болса – отбасының құрамы туралы, жұмысы |
|және табысының ... ... ... ... ... ... ... ұқсас). |
| ... ... ... ... ... ... –жарғының және құрылтай |
|құжаттарының нотариалды куәланған көшiрмелерi, ... ... ... және ... ... есептердiң және несие беруге дейiнгi соңғы |
|есептiк күнге ... ... және ... ... ... ... ... көшiрмелерi |
| ... ... ... ... ... ... ... |
|банкке ұсыну туралы гарантия/кепiлдiк шарты, гаранттың/кепiлгердiң  (заңды|
|тұлғаның) құқықты органының шешiмi |
| ... ... ... шартына қол қойған гаранттардың және кепiлгерлердiң |
|нотариалды куәланған қолтаңбаларының ... |
| ... ... ... ... Компанияның сұрауы бойынша – қарыз алушылардың |
|нотариалды куәланған қолтаңбаларының үлгiлерi және ... ... ... ... ... қорларынан анықтамалар. |
| |
|4 ... ... ... ... ... ... (зат кепiлгерi)  ұсынылуы қажет|
|құжаттар |
| ... ... заты ... ... белгiлейтiн құжаттар, соның iшiнде: |
|(сатушыда болатын)сатып алу-сату ... ... ... ... жоспары; |
|кадастрлық нөмiрi бар жер учаскесiне ... ... ... (пайдалану |
|құқығының) мемлекеттiк кесiмi (жеке үй бойынша); ... ... ... ... мемлекеттiк тiркеу туралы куәлiк ... ... ... ... ... ... үйдi бағалау кесiмi. ... ... ... ... үзiндiсi бар ¹2 ақпараттық анықтама |
|(Жылжымайтын мүлiк жөнiндегi орталықтан).  |
| |
|5 ... ... ... тұлға құрмаған кәсiпкер болған жағдайда ұсынылуы қажет |
|құжаттар |
| ... ... ... ... ... ... комитетiнiң анықтамасы |
| ... ... ... ... куәлiк (патент) |
| ... ... ... ... түрлерiн жүзеге асыру лицензиялары |
| ... ... ... ... ... орнының бар екендiгiн растайтын құжаттар |
| ... ... ... ... өндiрiс орнына деген меншiк құқығын растайтын құжаттар|
|немесе жеке кәсiпкер ... ... ... ... |
| ... ... болу ... көрсетiлген дебиторлық және кредиторлық қарыздар |
|расшифровкасы |
| ... ... ... ... ... туралы құжаттар |
| ... А.Б. ... ... азамат 50000 АҚШ тұратын ипотекалық несиені
240 айға (20 ... ... ... ... ... 11,8 ... Ол ... табысы 2000 АҚШ доллар, және кепілге жылжымайтын мүлікті қояды. А.Б.
Нұртаевтің төлем қабілетін былай бағалаймыз:
НҚАТ –негізгі қарыз төлемінің ... ... ... ... ... ... ... мөлшері;
ННҚ –нақты несиелік қабілеті.
НҚАТ = 50000/240=1388 доллар
СМАТ = 50000*11,8% /12 =5900/12= 492 доллар
НҚАТ = 1388+492 = 1880 ... = ... = 0,94 ... ... ... төлем қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Мысалға, кепіл заты ретінде 2 бөлмелі пәтер ... Оның ... 60000 ... тұрады. Банк тарапынан бағалаушы мамандар көмегімен ... ... құны ... ... банк ... кепіл құны
пәтердің бағалау құнының 70 пайызынан аспауға тиіс.
Ол үшін ... ... ... ... тозу ... ... ... құны * 3% (тозу
коэффициенті) = 60000* 0,03= 1800 доллар
2. Алдағы уақытта пәтердің бағасының төмендету ... ... құны * 15% ... ... = ... ... Пәтердің бағалау құны. Пәтердің нарықтық құны -пәтердің тозу
коэффициенті –пәтердің бағасының төмендету тәуекелі
= 60000 -1800 -9000= 49200 ... ... ... құны. Пәтердің бағалау құны * 60% = 49200*0,60=
29520 доллар.
Бұл көрсеткіш сұралатын несиенің кепілмен ... ... ... ... ... ... банктердің алдыңғы шебінде келе жатқан
банк «Тұран Әлем Банкін» ел ... мен ... ... ... ... ... отырған банктердің бірі ретінде қарастырады.
Атап ... ... банк ... берілетін несие, қаржының басым
бөлігі экономиканың маңызды секторларына жұмсалуда десек 2005 жылы ... орта ... ... үшін 243 ... АҚШ ... көлемінде несие
берілген. Ал 2008 жылы бұл ... 70 ... АҚШ ... ... деп
болжануда. Сонымен бірге, банктің рынокта беделін ... ... ... ... ... ... ... жүйесі болып отыр. «Тұран Әлем
Банкінің» ипотекалық бағдарламасы негізінде көптеген қазақстандықтар өзінің
тұрғын үй мәселесін ... ... қол ... деп ... ... Банк
деректері бойынша ипотекалық несие өмірге енгізілген ... ... ТӘБ» ... ... үй жайын қамдағандар үш мыңнан асады екен. Банк
және «Ипотека ТӘБ» компаниясы тарапынан берілген ... ... ... ... ... 90 ... АҚШ долларын құраса, ал келесі жылға ... ... 140 ... АКШ долларына жетеді деп жоспарланып отыр. Қазіргі
кезде ипотекалық несие жүйесінде банктің алатын үлесі 20 пайыздан асады.
7.7. Орта және ... ... ... ... АҚ ... және орта ... ... үшін негізгі
қаржыны сатып алуға және инвестициялық мақсаттарды ... алу ... ... 10 ... ... ... және орта ... ұзақ мерзімді несие беру несиенің
төлеу шартын айтарлықтай жеңілдетеді. ... ... пен ... бойынша
төлем сомасын азайтады. Бұл Қазақстанның 2015 жылға арналған индустриялық-
инновациялық дамудың мемлекеттік маңызды ... ... ... ... ... және ... жобалардың басым бөлігін
қаржыландыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... бар немесе бастапқы
бизнесі бар кәсіпкер ханымдар үшін бизнесті дамытуға, сондай-ақ лизингке
құрал-жабдықтар алуға арналған ... ... ... Егер сіздің компанияңыздың ... ... ... ... және жинақтау жұмыстарымен байланысты
болса, «Болашақтың жолдары» ... ... ... ... ең ... " несиесі. Сауда саласы үшін арнайы әзірленген (теңгемен, $, ... ... ... ... ... салыстырғанда төмен %
мөлшерлемелер) қолайлы да ... ... ... ... ... ... ... тыс клиенттің
ағымдағы шотынан төлеу арқылы белгіленген лимит аясында айналым қаражатының
уақытша ... ... ... арналған несиелер мен несие желілері. Кәсіпкерлерді жедел сызба
бойынша қаржыландыру
7.8. ... және ... ... АҚ ... ... ... қатынастар
шеңберінде беріледі, яғни бір банк басқа ... ... ... ... және ... операцияларын жүргізу үшін корреспонденттік
шот ашады.
Екінші ... ... ... ... ... несие ресурстарынан несие алуы жатады.
Екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... бір ...
кері сатып алу келісімі немесе репо операциясы. Бұл келісім банк пен ... ... ... ... ... ... ... несие – ол шетел банктерінен еуровалютамен алынатын
несие. ... ... ... ... ... ... болып доллар
есептеледі.
Овернайт – банктердің Ұлттық банктегі корреспонденттік шотында
дебеттік ... ... ... ... бір ... ... несие.
Банктің жинақтаған ресурстарын табыс табу және ... ету ... ... ... операциялары деп атайды.
Актив операциялары негізінен мына топтарға бөлінеді:
▪ несие-есептеу операциясы, оның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ол инвестициялық портфельдің негізін
құрайды;
▪ кассалық және есептесу операциялары - ... ... ... ... ... ... қаржылық операциялар;
▪ басқа операциялар.
Несие-есептеу операциялары – ол ... ... ... ... ... беру ... Банк табысының көп бөлігі
осы операцияларды жүргізуден түседі.
Екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... ... ... борышқордың типіне байланысты - ... ... ... ... ... халыққа, басқа банктерге берілетін
қарыз;
▪ пайдаланатын мерзіміне ...... ... (1жылға дейін),
орта мерзімді (1 жылдан 5 жылға дейін), ұзақ ... (5 ... ... ету ... байланысты - өндіріс аясына берілген қарыз және
айналыс аясына берілген қарыз;
▪ борышқордың қай салаға тиістілігіне ... - ... ... шаруашылығына, транспортқа берілетін қарыз;
▪ қамтамасыз етілуі бойынша – кепілді, қорғаулы, ... ... ... ... өтеу ... қарай – бір уақытта және бөлік-бөлікпен өтелетін
қарыз.
Несиені банктер несиелеудің мына ... ... ... ... ... қайтарымдылық, мерзімділік, ... ... шот ... ... шотпен ағымдағы шоттың біріктілуі.
Ал кейбір мемлекеттердің банктері несиені шектеуді овердрафт ...... чек ... ... ... мерзімді несие беруі
немесе оның банкке берген шоттарын ағымдағы шотынан ... ... ... ... ... банктің төлеуі. Берілетін несиенің көлемі
көптеген мемлекеттерде ... ... ... ... арқылы реттеледі.
Қазіргі кезде екінші деңгейдегі банктер қосыиша ақша қаражатын тарту ... ... ... жинақтаған ақша қаражаты сатылатын банкаралық несие
ресурстары нарығының мүмкіндігін пайдаланады.
7.9 Лизинг
«АТФБанк» АҚ лизинг ... ... ... ... келісімдерді реттейтін нормативтік- құқықтық
базамен төмендегідей:
1) ... ... ҚР ... ... «Қаржылық лизинг туралы» ҚР заңы;
Б) «ҚР қаржылық лизингке байланысты бірнеше заң актілеріне өзгерістер
мен толықтырулар ... ... ... ҚР ... кодексі;
Ә) Қаржылық лизинг келісіміне байланысты ҚҚС босатылатын импорт
тауарлары
3) Кедендік реттеу
4) Лизингтік операцияларды бухгалтерлік ... ... ... үшін салық жеңілдіктерін енгізу. ... ... ... жылдам дамуына әсер еткен басты
қаржылық құрал. Қаншалықты жеңілдік ... көп ... ... ... ... бұл ... ... күрделі операция. Көптеген
мәмілелерде кемінде үш ... шарт ... 1) ... ... мен ... арасында; 2) лизинг беруші мен жабдықтаушы арасында; 3) лизинг алушы
мен банк арасында.
Келісім шартқа қол қоюдан бұрын ... ... ... талдаудан
өткізеді. Лизингте, ең маңыздысы, бұл келісім шарт соңында құрал- жабдықтың
белгілі бір қалдық құнының ... Ол үшін ... ... ... ... ... ... тиіс. Лизингті алушы өзінің қаражаты ... ... әр ... ... жағдайлардан (өрттен, ұрлықтан және т.б.)
сақтандырады және лизинг берушіге ... ... ... ... операцияда жалдау төлемінің есебінен мүліктің амортизациялық
төлемдері толық төленеді. Мұнда келісімді мерзімінен ... ... ... – ақ ... төлемдер – сатып алу, жеткізу шығындарын
және пайданы қамтиды. Бұл келісімде мерзімі ... ... ... ... ... ... бойынша сатып алу қарастырылған.
Оперативті лизингке қарағанда қаржылық лизинг мүлік иесінің тәуекелін
төмендетеді.
Кәсіпорындар ... ... ...... алды. Бұл
компанияны таңдау себебі онда қаржыландыру ... ... ... ... ... ЖШС 3,5 жылға 16 млн. теңгеге( 100000 доллар)
құрал – жабдықтарды алды. Аванстық төлем құрал – жабдықтың жалпы ... ... * 30% = 4800000 ... 4800 мың ... ... Яғни ... ... құнын кәсіпорын 3,5 жыл
ішінде төлеп бере алады.
Сыйақы ... ... ... ... 16%-ды ... – 4800000 = 11200000 ... есептеулер бойынша ол 11200 мың теңгеден ай сайын
11200000 * 16 / 100 = 700 мың теңге болып отыр.
Сонымен жоғарыда банк ... ... ... ... ... ... жаңа ... – жабдықтар алынғаннан кейін кәсіпорынның жағдайы
жақсарғанын ... ... ... ... ... түскен табыс артты,
себебі жаңа технологияларды қолдану арқылы өнімнің өзіндік құны төмендеді.
Сонымен қатар шикізатқа, электроэнергетикаға ... ... да ... техниканы енгізгеннен кейін кәсіпорынға маманданған жұмысшылар, жоғары
дәрежелі мамандар қажет болып, жұмысшылар саны да көбейді.
Жаңа техника ... ... ... ... ... бере
отырып, шығарған өнімдеріне халықаралық сертификат алды.
7.10 Факторинг
«АТФБанк» АҚ ... – бұл ... ... ... ақшалай талабын сатып алуы. Банк факторингтің мынадай ...... ... ... жоқ ашық ... – тауарды жеткізушіден
(қызмет, жұмыс) дебиторлық берешекті дисконтымен сатып алу.
• — Шегінуге (регресс) құқылы ашық факторинг – ... ... ... ... қаржыландыру (қызмет, жұмыс), бұл
жағдайда дебитор борышын факторинг келісім-шартында ... ... ... банк ақша ... ... ... ... етуге құқылы.
• — Сатып алушы үшін артықшылықтар:
• — Жеткізушінің ресурстарын тауар несиесін алу ретінде ...... алу ... өте ... шарттарды алу (бағасына, ... ... ... ... — Оң ... ... ... — Cеріктестік қарым-қатынастарды нығайту
Жеткізуші үшін артықшылықтар:
• — Дебитордың жеткізілім төлемдерін ... кеш ... ... қатысты ысыраптан сақтау
• — Клиентті жоғалтқан жағдайда алынбай қалған пайданы сақтау. Факторинг
жеткізушінің бәсекелік төлем мерзімін ... ... ... ... ... қаражатының тапшылығын жоюға мүмкіндік береді,
• — Дебиторлық берешек өтімділігін көтеру
• — Кассалық алшақтықтарды
Есеп айырысу шоты бар қарызгер үшін
1. Құрылтайшылық ... ......... ...... төлеушінің куәлігі
o — Статистикалық карточка
o — Заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеу туралы куәлігі
o — Қолтаңба ... мен ... ... бар ... ... ... түпнұсқалары:
o — Есеп-қисап берілген үш күнге арналған аудиттелген баланс
o — ... ... ... ... салық комитетінің
анықтамасы
o — Несие берешегінің ... ... ... ... ... ... анықтамасы
o — Шот бойынша айналым туралы ... ... ... Қарызгердің анкетасы
4. Бизнес-жоспар (ТЭН)
5. Шарттың түпнұсқасы (несиенің мақсаты)
6. Құрылтайшының шешімінің түпнұсқасы немесе ... ... ... алу ... ... және ... қамтамасыз ету
7. Несие алу туралы Басқарма Төрағасының атына жазылған ... ... ... затқа құқық беретін белгіленген құжаттардың
түпнұсқасы
9. Кепілге салынатын ... ... ... құжаттардың түпнұсқасы
Есеп айырысу шоты жоқ қарызгерлер үшін:
1. ... ... ......... ...... төлеушінің куәлігі
o — Статистикалық карточка
o — Заңды тұлғаның мемлекеттік ... ... ...... ... мен мөртаңба бедерлемесі бар карточка
2. Шот ашу ... ... ... ... ... — Есеп-қисап берілген үш күнге арналған аудиттелген баланс
o — Бюджетке берешегінің ... ... ... ...... ... болуы немесе болмауы туралы қызмет
көрсететін банктің анықтамасы
o — Шот ... ... ... ... ... банктің
анықтамасы
4. Қарызгер сауалдамасы
5. Бизнес-жоспар (ТЭН)
6. Шарттың түпнұсқасы (несиенің мақсаты)
7. Құрылтайшы шешімінің түпнұсқасы ... ... ... ... алу және ... ... ету туралы хаттамасы
8. Несие алу туралы Басқарма Төрағасының атына ... ... ... ... ... ... құжаттар түпнұсқасы
Қарызгерді банктің клиенттік базасына енгізу үшін құрылтайшылар, ... бас ... ... ... ... қажет:
1. Тегі, аты, әкесінің аты
2. Туған күні
3. Тіркелген мекен-жайы
4. Тұрғылықты жері
5. Жеке куәлігінің нөмірі, берілген күні, құжатты берген ... ... ... ... АҚ ... ... есеп айырысу бір формасына
жатады. Себебі, вексельдің атқаратын басты қызметі — төлем құралы.
Енді жай және ... ... ... ... мән ... ... 5-ші және 6-шы суретте берілген.
1
| | ... ... ... ... ... | ... алушы) |
|(сатып ... |2 | ... |3 | |
| |4 | ... ... ... ...... алушы (вексель беруші) вексельді тауарды (қызметті) сатушыға
ұсынады;
2 — ... ... ... ... ... ... берушіге)
тауарын, өнімін жөнелтеді, жұмысын атқарады, қызметін көрсетеді;
3 — ... ... ... яғни ... мерзім жеткенде
вексельдегі қарызды төлеуге төлеушіге ұсынады;
4 — сатып алушы (төлеуші) вексельді төлейді.
1
|Трассант (вексель | ... ... ... | | ... (қаражат |
|алушы) ... ... ... ... — вексель беруші (трассант) төлеушіге (трассатов) тауарын және оған
қоса аудармалы вексельді (траттаны) жөнелтеді;
2 — ... ... ... вексельді вексель берушіге
(трассанту) қайтарады;
3 — ... ... ... ... ... ремитентке
(аудармалы вексель бойынша қаражатты алушыға) жібереді;
4— вексельде келісілген төлем мерзімінде ремитент вексельді трассатқа
төлеуге ұсынады;
5 — ... ... ... және ... бірге вексельдің келесі
бетінде төлегені туралы белгісін салады.
-дағы вексель айналысы ... ... ж.) ... ... ... ... ... вексельді қарастырайық. /1/
Жай вексель (соло) – вексельді ұстаушыға вексельде көрсетілген соманы
белгілі бір уақытта немесе талап ... ... ... ... ... еш нәрсемен негізделмеген міндеттемесін сипаттайтын вексель.
1
2
3
4
Жай вексельдің айналысы
1. Вексельді тауар ... ... ... ... ... ... – вексель
иемденушіге);
2. Сатушы тауарды тиеп қояды ... ... ... ... ... ... ... белгіленген уақытта вексель бойынша төлем өтеуді ... ... ... ... ... ... ... ақы төлейді, яғни
вексельді өтейді;
Жай вексельді пайдаланғанда тек екі жақ (контрагенттер) өзара әрекет
жасайды, яғни ... ... өзі ... ... ақ ... ... ... қарызын өтейді. Егер аудармалы вексель (яғни
тратта) пайдаланылса, онда вексель айналысында бірнеше ... ... ... ... - әлбетте үш, төрт және одан да көп контрагенттер қатысуы
мүмкін.
Аудармалы вексель (тратта) – вексельде көрсетілген соманы белгілі бір
уақытта ... ... ... ... ... ... үшінші бір
тұлғаға (трассатқа) вексель берушінің (трассанттың) еш ... ... ... вексель.
Аудармалы вексельдің айналысын келесі суреттен көре көре аламыз:
6
5
3 4 8 ... ... ... ... беруші (трассант) төлеушіге (трассатқа) яғни қарызға тауарды
және траттаны (аудармалы вексельді) береді;
2. төлеуші (трассат) ... ... ... ... оны вексель берушіге
(трассанқа) қайтарады.
3. вексель беруші (трассант) акцепттелген вексеьді ... ... ... ... ақша ... ... ... аудармалы вексельді трассатқа төлемдерді өтеуге жіберіп
отырады;
5. трассат банкке вексельді ... үкім ... және ... бірге
вексельдің сырт жағына оның төленгені жөнінде белгі ... ... ... ... ... ... несие беруші вексельді ақшаны өз шотына аудару үшін трассаттың банкіне
жібереді;
8. ақша трассаттан несие берушіге несиені өтеу ретінде ... ... есеп ... бір ... жатады. Себебі,
вексельдің атқаратын басты қызметі – төлем құралы. Есеп айырысу барысында
пайдаланатын ... ... ... жай және аудармалы ... ... ... айырмашылықтарға келесілер жатады:
• Жай вексель – бұл қарапайым түрдегі борышқордың борыштық қолхаты, яғни
төлеуге берген сөзі. Аудармалы вексель – бұл кредитордың ... ... ... ... ... ремитентке төлеуі туралы ұсынысын
білдіреді;
• Жай вексельде екі тұлға қатынасады: вексель беруші (қарыз ... ... ... ... ... вексельде кемінде үші немесе
одан көп тұлға қатынасады: вексель беруші ...... ...... ... ...... Жай вексельде вексель беруші – бұл вексель ұстаушыға қатысы ... ... ... ұстаушының үкімі бойынша үшінші бір ... ... ол ... ... ... өзі ... ... бұл жерде вексельді акцептеу қажет етілмейді.
• Аудармалы вексельде вексель беруші – бұл ... ... та ол, ... ... ... ... яғни өзі ... болып табылатын
үшінші бір тұлғаға (вексель ұстаушыға) ... ... ... ... ол ... ... өзі ... бірақта ол төлемді оның
өтініші басқа бір тұлға жасайды. Аудармалы вексель арқылы қарызды
төлеу басқа ... ... ... ... ... тиiс:
1) құжат мәтiнiнiң өзiне енгiзiлген және осы құжат жасалған тiлде
айтылған "вексель" атауы;
2) белгiлi бiр ақша ... ... ... шарт ... бұйрық;
3) төлем төлеуге тиiс тұлғаның (төлеушiнiң) атауы;
4) төлем мерзiмiн көрсету;
5) төлем жасалуға тиiс орынды көрсету;
6) кiмге немесе кiмнiң бұйрығымен ... ... тиiс ... атауы;
7) вексель жасалатын уақыт пен орынды көрсету;
8) ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар операцияларының есебі және оны ұйымдастыру
8.1. Банктің ... ... АҚ ... ... бағалы қағаздар
рыногында эмитент қызметiн атқарады. Бағалы ... ... және ... ... ... ... ... банк өзiнiң басты мiндетiн –
ақшаны акумуляциялау және төлем құралын ... ... ... ... ... ... комерциялық органдар мен ұйымдардың бағалы
қағаздарын иеленуде. Банктерге қаражаттар салатын инвесторлардың мақсаты ... ... ... сақтап қалу. Өз қызметiнiң ерекшелiгi ... ... ... ... ... құқын жекешендiрудiң
бастапқы сатысынан ... ... ... ... ... ... ... капитал мемлекетпен беттеседi.
Банктiк бағалы қағаздардың банктің емес бағалы қағаздардан ерекшелiгi
– банктiң ... ... өз ... ... банк ... және баланс өтiмдiлiгiн төмендетуге рұқсат бермейтiн мiндеттi
нормативтердi басшылыққа ... ... және ... да ... ... ... қаражаттардың жарты бөлiгi Ұлттық Банктiң
арнайы шотында резервiленiп, банктiң салымы ... ... ... ... АҚ ... ... және ... тәртібі. «АТФБанк» АҚ
акцияларды меншік капиталды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... қоғам түрінде құрылады және барлық
шығарылымы инвесторлар саны мен ... ... ... ... Ұлттық Банк міндетті мемлекеттік тіркеуге ұшырайды. Банк
акцияларының алғашқы шығарылымы жалпы ереже ... ... ... уақыты белгілеуінсіз тіркеледі. Акциялардың ... ... ... ... басталуы керек. Артықшылықты акциялар осы ... ... ... үшін ... банк ... ... ... шығарған акциялар бойынша акционерлерге толық төлеуі аяқталғанда
ғана мүмкін болады. Жарғылық ... ... ... жай және артықшылықты
акциялар шығарылады. Олардың банктің жарғылық құжаттарында қарсы болмаса
әртүрлі номиналдық ... ... ... банктiң бағалы қағаздар шығаруын тiркеу эмиссия проспектiсiнiң
тiркелуiнсiз жүргiзiлсе, онда шығарылым ... ... ... эмитенттiң шығарылым туралы шешiм қабылдау;
- бағалы ... ... ... ... ... ... шығарылу нәтижесiн тiркеу.
Егер бағалы қағаз шығарылуды тiркеу эмиссия проспектiсiнiң тiркелуiмен
жүргiзiлсе, онда шығарылым процедурасы келесi этаптардан тұрады:
- эмитенттiң ... ... ... ... ... ... дайындау;
- бағалы қағаз шығарылуын және эмиссия проспектiсiн тiркеу;
- ... ... ... туралы басқ ақпарат құралдарында және
эмиссия проспектiсiнің баспасында жария ... ... ... ... ... ... ... шығару нәтижесiн баспасөзде жария ету.
Бағалы қағаз шығару ... ... ... және ... ... сәйкес өкiлеттiлiгi бар органмен қабылданады. Акционерлердiң
жалпы жиналысы банктiң директорлар кеңесiн жыл ... ... ... ... және оның ... жүзеге асыру туралы шешiм
қабылдайды.
Банк кеңесi ... ... ... ... ... ... капиталының өсiмшесi туралы есеп бередi. Шығару
туралы шешiм оның ... ... ... жүзеге асыру әдiсi мен мерзiмi
туралы жалпы жағдайларды ... ... ... ... ... дайындалып, Басқарма
төрағасымен қол ... бас ... ... ... банк ... Эмиссия проспектiсi тәуелсiз аудиторлық фирмамен расталуы керек.
Проспект мына ... ... ... ... ... ... ... жағдайы туралы мәлiметтер;
- шығарылатын бағалы қағаздар туралы ақпарат.
Акция шығаратын банк соңғы үш қаржынық жыл ... ... ... ... ... қызмет етуi керек. Жаңадан құрылған банктер ... ... тек ... есеп ... және ... сәйкес
құжаттарды растайтын, яғни толық қаржының жыл ... банк ... ... ... ... ... ... банк-
эмитенттер мемлекеттiк органдар тарапынан санкцияларға ұшырамауын ... ... ... ... және ... ... құрған кезде
несиелiк қарыздың болмауы. Ұлттық Банкте алынған ... ... ... ... ... ... керек.
Акция шығарылымын тiркеу кезiнде оларға мемлекеттiк тiркеушi номер
берiледi. Егер банк бiрнеше типтi акциялдар бойынша шығаруды жүзеге ... ... ... тiркеушi құжаттар толытырлады. Бiрақ акцияның
әрбiр түрi өзiнiң жеке тәртiптiк және ... ... ... ... ... ескеретiн акциялардың қайталанбалы шығарылымы алдыңғы
шығарылған акциялар сияқты өзiнiң ұлттық ... ... ... кейiн банк-эмитент оны ... ... ... ... ... көлемде басшылықа шығарады.
Осымен бiрге банк бұқара ақпарат құралдарында ... ... ... ... ... ... Онда ... түрi, жүзеге
асыру көлемi мен бағасы, сатудың мерзiм басы мен ... ... ... ... ... ... орны және сатып алу орны
көрсетiледi.
Акция шығарылымын ... ... ... ... ... жыл
сайынғы есеп беруде жүзеге асырады. Ол келесi бөлiмнен тұрады:
1. банк туралы ... ... және ... аты, 5% ... ... ... тiзiмi; банктiң Кеңесi мен
Басјармасының ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталдың 5% үлесi, оның ... мен ... ... ... ... ... ... мәлiметтiр; қаржылық жыл нәтижесi
бойынша бухгалтерлiк баланс; банк пайдасын ... ... ... ... ... және ... да ... қағаздар туралы есеп
беруi. Жылдық есеп беру тәуелсiз аудиторлық фирмалармен расталуы
керек.
«АТФБанк» АҚ-ның облигация ... ... ... ақша ... ... ... ... операцияларын жүзеге асыру үшiн
облигациялар ... ... ... ... ... ... банктiң
шығарған акциялары бойынша ... ... ... және нормативтiк
құжаттарға сәйкес акциялар мен облигацияларды бiр уақытта ... ... ... ... ... ... қызмет етуi үшiн жылдан
кем емес уақытта жүзеге асырады. ... ... ... ... түрде деп бөлiнедi. Облигация шығарылым тiркеу акция шығарылым мен
тiркеудiң ... ... ... ... ... ... ... жариялағаннан кейiн банк-эмитент облигация шығарылым
шарттарына сәйкес жаңадан шыққан бағалы қағаздарға айырбасталуы мүмкiн.
Облигация түрлерi:
... ...... ... ... орналасатын және бұл
облигацияның айналымын мерзiмi аяқталғанға дейiн меншiктi ... ... ... ... – бұл ... белгiленген айналыс мерзiмi
бiткеннен кейiн және ол ... ... ... ... алатын, оның
номиналдық құнын алуға меншiк құқын куәләндiратын облигация, бұл
облигацияға процент ... ... ... ... ... ... мерзiмi келгенде номинациясына сәйкес
қайтарылып алынады.
• қалқымалы купондық ...... ... ... ... ... ... өзгеретiн, алғашында шектеушi купондық
кезеңдердiң ... ... ... ... ... купондық
кезеңдерде белгiсiз болатын купонды индекстелген облигация.
Облигацияны шығару барысында эмиссия ... ... ... ... облигацияның процентiне сәйкес болуы мүмкiн. Бұл
жағдайда номиналды және ... ... ... ставкалар
ажыратылады.
Номиналды проценттiк ставка номиналдық құнына негiзделген, заимның
барлық мерзiмiнде проценттер ... ... ... ... ... (рыногтiк) проценттiк ставка – тәуекел дәрежесi ... ... ... шығарылымның бiрдей шарттарымен облигация
нарығында төленетiн сомаларына бағынышты ставка. Яғни ... ... ... ... өзгеретiн бiрлiк.
Облигация элементi оны шығаруға дейiнгi уақытқа номиналды процент
ставкасы ағымды ставкаға жақын ... ... ... ... ... ... ... проценттiк ставка ағымдық ставкадан
жоғары немесе ... ... ... ... ... ... ... жарияланған номиналдық құнынан өзгеше болып келедi. Бұл
жағдайда ... ... ... ... ... ... ... шығарылады. Премия номенациясы жоғары жасаған құнмен ... ... тең. Егер ... ... проценттiк ставка
нарықтан төмен болса, эмитент өз облигацияларын белгiленген номиналдан
төмен ретiмен ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар нарығындағы коммерциялық банкттердің қызметі
Коммерциялық банктер соның ... ... АҚ ... ... ... ... ... нарығының қатысушысы болып
табылады. Қазiргi кезде коммерциялық банктер бағалы қағаздар ... ... ... ... бағыттардың бiрi деп санайды. Екiншi
деңгейлi банктердiң бағалы қағаздар операциясынан және ... ... ... ... ... ... роль ... сондай-
ақ оның кеңеюi бағалы қағаздар операциясының жоғары табыстылығымен және
тiкелей банктiк ... ... ... сферасының қысқаруымен
ынталандырылады.
Қаржылық ... ... ... ... мен несиелiк
ресурстар тутынушылар арасында делдалдық қызмет көрсетедi, сонымен ... ... бос ақша ... ... оны ... ... ететiн
капиталға айналдырады.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы тамыз айындағы №2444 «Банктер мен
банктiк ... ... ... (өзгерiстерi мен толықтырулары мен қосқанда)
30 бабына сәйкес коммерциялық ... ... ... ... ... ... iске ... құқылы:
• есептiк операциялар: заңды және жеке түлғалардың вексель (дисконт)
және ... да ... ... ... ... ... құжаттар және бағалы қағаздарды, клиенттердiң
құндылықтарын ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер;
• ломбардтық операциялар: жылжымалы мүлiк және ... ... ... мерзiмдi несиелер беру;
• бағалы қағаздар нарығындағы клирингтiк қызмет.
Коммерциялық ... ... ... ... ... жүзеге
асыру барысында мыналарды басшылыққа алады:
– Қазақстан Республикасының 5 ... 1997 жылы №77-1 ... ... Заңы (ҚР заңымен №134-1, 19.06.97, №154-1, ... ... ... ... ... ... 5 наурыз 1997 жылы 78-1 ... ... ... ... ... ... Заңы (ҚР
заңымен №154-1, 11.07.97, №282-1, 10.07.98 өзгертулер енгiзiлдi);
– Қазақстан Республикасының Үкiметі қаулысымен 29 шiлде 1996 жылы ... ... ... ... ... қызмет лицензиялар
туралы Жағдайы;
– Қазақстан ... ... ... 4 ... 1997 жылы ... бағалы қағаздар нарығындағы кастодиандық қызмет туралы
Жағдайы;
– Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар жөнiнде ... ... ... 2000 жылы № 66 ... ... ... қағаздар нарығында
кәсiпқой қызметтердi қос атқару туралы Қаулы;
– Қазақстан ... ... ... ... ұлттық Комиссия
Басқармасы 5 тамыз 1999 жылы № 388 мемлекеттiк емес комиссионды бағалы
қағаздар ЖАҚ «Бағалы ... ... ... ... банк ... ... зейнетақы қорларына жеке «депо»
шоттарын ашу туралы Қаулы;
– Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар жәнiндегi ұлттық комиссия
қаулысымен 31 ... 1998 жылы № 20 ... ... ... ... нарығында брокерлiк және диллерлiк
қызметтi жүзеге асыру Ережесi;
– Қазақстан ... ... ... ... ұлттық Комиссия
Басқармасы қаулысымен 16 қазан 2000 жылы №690 бекiткен номиналды
ұстаушы ретiнде клиент ... ... ... бар ... қағаздар
нарығында брокерлiк және диллерлiк қызметтi жүзеге асыру лицензиясын
қайтарып алу ... ... ... ... бағалы қағаздар
нарығының субъектiлерiнiң iс-әрекет Ережесі;
– ЖАҚ «Қазақстан қор биржасының» мүшелерiнiң жалпы жиналысымен ... ... Репо ... ... ... бекiтiлдi т.б.
«АТФБанк» АҚ өзiнiң ... ... ... арқылы эмитент
ретiнде, өз шотынан бағалы қағаздарды сатып алғанда инвестор ... ... ... операциясын жүргiзетiн делдал ретiнде шығады.
Бағалы қағаздар нарығында ... АҚ ... ... ... ... ... қызмет
• Диллерлiк қызмет
• Кастодиандық қызмет
• Клирингтiк қызмет
Банктердiң осы аталған қызмет түрiн, клирингтен ... ... ... ... ... берiледi. Үкiмет және Ұлттық Банктiң
нормативтiк құқықтық актiлерiмен және ... ... ... ... ... банктерге қосымша талаптар қойылған.
Коммерциялық банктер биржаның, банктердiң, өнеркәсiптiң, ұйымдардың,
түрлi акционерлiк қоғамдардың ... ... алу ... инвестор ретiнде
шығады, бұдан өз портфелiн құрайды. Мұндағы банктердiң мүддесi болашақта
дивиденд алу ғана ... ... ... компанияның қызметiн басқару мүшесi
ретiнде болу.
Портфель ... ... ... – банктiк операциялардың өтiмдiлiгi.
Ссудалық операциялар тәуекелдi болғандықтан банк ... ... ... өтiмдi активтер формасында болу қажет, яғни бағалы ... Бүл ... ... ... ... жөн, ... сенiмдiлiк
рейтингi жоғары.
Делдалдар рөлiнде банктер кәсiпорындар талабы ... ... ... ... сату, сақтау және олар бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар
нарығында делдалдық қызметiн ... ... ... ... ... көрсету сферасын кеңейтiп отырады. Банктер қаржылық
супермаркетке ... ... ... ... ... ... банктiк холдингтер қүрып, өзiнiң саясатын осы құрылымдар арқылы
жүргiзедi.
Бағалы қағаздар нарығында коммерциялық банктердiң ... ... ... ... ... ... брокер
Инвестициялық кеңес берушi
Сенiмдi тұлға
Депозитарий
«АТФБанк» АҚ ... ... ... АҚ ... нарығында қаржылық брокер ретiнде клиент атынан және оның ... ... өз ... және өз ... ... ... бойынша сату,
сатып алу функциясын атқаратын делдалдар.
Брокерлiк-диллерлiк ... ... және ... ... да ... ... ... қатысушысы
болып табылатын халықаралық келiсiм-шарттармен, банктiң iшкi шарттар мен
iшкi құжаттарымен реттеледi. Банктер, ... ... ... ... алу мәмiлелерiн өз атынан клиент шотынан ... Осы ... банк ... келiсiм-шартына негiзделедi және клиент
талабы бойынша өз атынан бiр немесе бiрнеше ... ... ... ... алады. Комиссия шарты белгiлi бiр мерзiмнiң көрсетiлуiмен
немесе көрсетiлмей-ақ ... ... ... инвестициялық операциялары
«АТФБанк» АҚ қызметіндегі инвестициялаудың өзіндік ережелері бар.
«АТФБанк» АҚ ... ... ... ... ... ... асырады. Инвестициялық саясаттың негізгі мазмұны қаражат
жасау үшін біршама тиімді бағалы ... ... ... әр ... ... ... ... оңтайландырудан тұрады.
«АТФБанк» АҚ банктттің инвестициялық ... – банк ... ... ... ... ... ... сондай-ақ өтімділігін
қамтамассыз ету мақсатында инвестициялар портфелін басқару стратегияларын
жасауға және іске асыруға бағытталған шаралар жиынтығы.
«АТФБанк» АҚ ... ... ... басты бағыттары
мынадай бөлімдерді қамтиды:
* инвестициялық саясаттың басты мақсаты;
* баланс активі мен пассивіндегі квазиинвестициялық операциялардың
шегін (үлесін) анықтау;
* инвестициялық ... ... үшін ... ... ... ... ... мен құрылымы;
* бағалы қағаздардың сапасының деңгейінің және өтеу ... ... ... диверсифиакциялануына қойылатын
негізгі талаптар;
* потрфельдің құрамына түзетулер енгізу механизмі;
* ... ... және ... ... ... мен ... есебі;
*компьютерлік қамсызданлыру бағдарламалары.
«АТФБанк» АҚ инвестициялық қызметі жаңа бағалы ... ... ... беру ... ), ... ... ... қағаз түрін , қай ... ... ... қалай жасауға болатыны жайлы ... ... ... ... ... ... – бұл ... қағаздарды
сатудан ешқандай да төменгі ақшалай ... ... ... ... ... ... білдіреді. Мұндай жағдайда эмитент
қор құндылықтарын ... ... ... АҚ банктің инвестициялық операция жүргізетін ... екі ... ... қор ( ... ... және ... ... ( коммерциялық вексель, чек қоймалық , ... ... ... ... өзін екі негізгі топқа бөледі:
1/ мемлекеттің ... ... ... емес ( ... ) ... ... Қазақстан
Республикасындағы мемлекеттің бағалы ... ... ... ... ... ... болады.
ҚР –дағы мемлекеттің бағалы қағаздарының ... Түрі ... ... |Орналастыру тәсілі|Айналыс |Номинал |
| | | ... ... |
| 1. | 2. | 3. | | |
| | | |4. |5. ... ... |Айналыстағы ақша|Аукцион / сату |7 күннен |100 ... ... ... ... реттеу | |90 ... | ... | | ... | ... ... |Еркін өзгермелі |Ноталар портфелін |35 күн |100 АҚШ ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ақы | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... |Жинақтаушы |Мемлекеттік |5 жыл |100 АҚШ ... ... ақы ... | ... |
|облигациялар |қорларының ... | | ... ... ... зейнет | | |
| ... |ақы ... | | |
| | ... | | ... ... ... | |10 жыл |1000 ... ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... ) ... | | | ... қысқа|Республикалық |Аукцион |3, 6, 9 |100 АҚШ ... ... | ... 12 ... |
|қазыналық |ағымдағы | | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | | ... ... |Аукцион |3 ай және |1000 ... ... | ... | ... ... | ... | ... ... | | | ... |қаржыландыру | | | ... орта ... | ... |2 және 3 |1000 ... |
|мерзімді |бюджеттің | |жыл | ... ... | | | ... |тапшылығын | | | ... ... | | | |
| | | | | | ... ... | Аукцион | 3, 6, 9, | 100 ... ... ... | ... 12 | ... ... | |ай | ... |тапшылығын | | | ... ... | | | ... ішкі | ... ... жолымен |364 күн |1000 теңге ... ... ... | | | ... ... | | | ... ( |тапшылығын | | | ... ... | | | ... бағалы қағаздары табыстылығына қарай үш түрге бөлінеді:
- Дисконттық , мұндай бағалы қағаздар алғашқы нарықта
инвесторларға ... ( ... ... ... ... ... ... құны бойынша өтіледі.
Мысалы, 91 күнге шығарылған , номиналдық құны 100 ... ... ... ... 75 ... ... алсаңыз, онда одан мынадай
табыс аласыз:
100 – 75 = 25 теңге немесе 25 ... : 75 ... ( ... ... х 100%=33,3%
Сонымен қатар, егер 91 ... ... онда бір ... 33,3 % : 91 күн = 0,3659 құрайды. ... бір ... ... ... х 364 күн = 133,19 % ... ... яғни ... құнына пайызбен бейнеленген ... ... ... . ... ... ... ... 2 не 4
ретке дейін төленеді.
- Аралас, яғни купон және ... ... ... ... ... қағаз. Бұл жағдайда инвестор – банктің табысы екі көзден
: дисконт ... ... ... ... ... айырмашылығына байланысты жай ... ... ... . Жай ... оның ... акционерлік
қоғамның табысына байланысты табыс әкеледі және ... ... ... ... жиналысқа қатысуға құқық береді. Артышылықты
акцияның келесі бір ...... ... ... ... мүлікті жай акция иесінен бұрын алуға мүмкіндік
беруі.
Дисконттық ......... ... ... ... ... бағада сатып алып, оны өзінің құнымен
қайта сату арасындағы ... ... ... ... ... ... , облигацияның ағымдағы бағасы – 100 ... , ... – 10 % , онда ... ... ... былай
есептеуге болады:
Купон / баға х 100 = 10 / 100 = 10 ... ... ... ... 150 теңгені құраса, онда ағымдағы
табыс: 10 / 150 х 100 = 6,66 ... ... ҚР – дағы ... ... ... ... бағытталған активтерінің ... ... ... ... ... ... жасырын емес.
Себебі, мұндай ... ... ... ... ... яғни банк ... ... тез арада қолма – қол ... ... ... , ... ... ... төмен болғанымен
тәуекел төмен немесе жоқ десе де ... Ал ... ... ... өз ... дамымауына және олардан алатын
табыстардың ... ... ... ... ... ... келетініне байланысты банктер оларға қаражат салуда әлі ... ... ... ... ... валютасымен операцияларын ұйымдастыу және оның
есебі.
9.1. Банктің шетел валютасымен операциялары бойынша жұмысын
ұйымдастыру
Резиденттер арасындағы ... ... ... актілермен
қарастырылған жағдайлардан басқа барлық төлемдер тек теңгеде жүзеге ... ... ... ... және ... ... валюталық операциялары үкілетті банк пен банктік емес қаржылық
мекемелері арқылы жүзеге асады. Валюталық операцияларды ... ... 2001ж. 20 ... ... Банк қаулысымен бекітілген Қазақстан
Республикасының «Валюталық ... ... № 54-1 1996ж. 24 ... және ... ... валюталық операцияларды жүргізу
ережелері» болып табылады. ... ... ... ... ... ... Банк болып табылады. Өкілетті банктерде заңды
түлғалар - резиденттермен ... ... ... ашылуы, жүргізілуі
және жабылуы №266 2000ж. 2 ... ... ... ... ... ... ашылу, жүргізілу және жабылу тәртіптері
туралы» Нүсқаулықта күрсетілген тәртіпте жүзеге ... ... ... ... (жұмыс, қызмет) экспорты үшін түсетін валюталық
сомасы ... ... ... 120 күн ... ... ... банк шоттарына
кіріске алынуы керек. Заңды түлғалар - резиденттер резидент емес тұлғаға
төлем ақы ... ... ... ... ... ресімделген құжаттарды
(келісім-шарттар, инвойстар, коноссаменттер т.б.) ... ... ... ... ... ... тексеру мақсатында жүзеге асып жатқан
валюталық операцияға ... ... ... ... пен ... ... ... Ағымдағы валюталық операциялар үкілетті банктер арқылы
шектеусіз жүргізіледі.[1] 2001ж. 31 наурызда №88 ... ... Банк ... ... 1996ж. 24 ... «Валюталық
реттеу туралы» Заңға және ... ... ... ... ... ережелеріне» сәйкес ... ... ... ... байланысты операцияларды
жүргізу мен есебін ұйымдастырудың тәртіптері бекітілген.
100 мың АҚШ доллар эквиваленттен ... ... ... ... ... ... ... қозғалысымен байланысты келесі
валюталық операциялар міндетті түрде тіркелуге тиісті:
- 120 күннен астам ... ... ... ... ... ... резидент еместермен несиелеу;
- Қазақстан Республикасына резидент еместердің тікелей және портфельді
инвестициялар түрінде инвестициялар;
- ... ... ... ... ... ... еместердің ақысын түлеуі;
- Жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... ... ... ... тіркелімі сэйкес келісім-шартты (кредиттік
немесе инвестициялық мәміле, контракт, ... ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп беруді қамтиды
Заңды түлғалар - резидент емес ... ... ... -
резиденттермен шетел валютасындағы есеп айырысулар қолма — қолсыз түрде
валюталық шоттағы қаражаттар ... ... ғана ... асады. Валюталық
қаржылар келесі күздерден құрылуы мүмкін:
- экспортты валюталық түсім;
- жарғылық капиталға ... ... ... ... ... ... ... банктердің, шетел банктердің, ... ... ... да ... заңды түлғаларының валюталық несиелері;
- үкілетті банктер мен үкілетті ұйымдар арқылы ішкі нарықта теңгеге
сатып алынған валюта;
Орындалған ... мен ... ... шетелдік валюта, яғни
шетелдің ақшасы арқылы есеп айырысу сол операция жасалған күні ... ... Банк ... ... ақша ... ... ... Республикасының Ұлттық валютасымен (теңгемен) күрсетілуі тиіс.
Шаруашылық субьектілері ақша қаражаттарын пайдаланады және ... ... ... ... айырбасталатын (шетелдік басқа валюталарға еркін және
шектеусіз айырбастал атын);
3) түйық ... ... ... ... мен
дамушы елдердің үлттық валюталары);
4) клиринг валютасында (қарсылама талаптар мен міндеттемелерді ... алу ... ... есеп ... ... ... ... жасайды.
ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 1997 ... 2 ...... бекітілген «Қазақстан Реслубликасында валюталық операцияларды
жүргізудің ережесіне» ... ... ... ... үшін ... ... тұлғалар үкілетті банктердің бірінде валюталық шот ашады. Шотты ашу
үшін заңды түлғалар ... ... ... ... шотты ашу туралы үтініш;
2) Қүрылтай құжаттарының нотариалды расталған күшірмесі;
3) ... ... ... ... мен ... ... Мемлекеттік тіркеу туралы куэлік;
5) Салық түлеуші ретінде ... ... ... салық
орғанының анықтамасы.
Резидент заңды тұғалардың валюталық шотты, жүргізуі және ... ... ... банктерде банк шоттарын ашу, жүргізуі және
жабу тәртібі ... 1997 ... 4 ... №61 ... ... ... ... валютадағы операцияларының есебі» БЕС -ына ... ... ... ... Мүндай кезде субъект:
1. Мүлікті (тауарлы -материалдық қорларды, негізгі қүралдарды және
т.б. ... ... ... ... сатып алады немесе сатады.
2. Түленуге немесе алынуға тиіс сомасы шетелдік валютада ... ... ... ... ... жолмен активтерді шетелдік валютаға сатып ... ... ... ... ... ... ... немесе
сол міндеттемелер бойынша валютамен есептеседі.
Заңды түлға - резиденттерге валюталық оп ерация бойынша есеп айырысуды
қолма-қол нысанда ... ... ... ... ... жүніндегі бухгалтерлік есептегі жазулар бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... бағамына қайта есептелген
ҚР-ның валютасында күрсетілуге тиіс. Бұған қоса, валюталық шоттардағы ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы және шетелдік валютадағы ... ... ... ... ... ... бірге есеп айырысу немесе төлем
валютасында жүргізілуге тиісті.
Шетелдік валютамен есеп айырысу эдетте мынадай нысандарда жүргізіледі:
1) ... ... бір ... ... тапсырмасының басқа банкке
пошта немесе телеграф бойынша ... ... ... ... ... - бүл ... ... ақша сомасын
немесе тауар құжаттарына қарсы белгілі бір мерзімде түленетіндігін растауды
алуға экспортшының (кредитордың)
үз банкіне берген ... ... ... - ... ... негізінде экспортшының ... ... ... ... ... бойынша операциялар ... ... ... ... ... пайдаланыпмаған сома, есеп
беретін сомалар және басқалар) ... ... ... кіріс
ордерімен ресімделеді;
2. қолма-қол ... ... ... ... шығыс
касса ордерімен (тапсырмамен);
3. шетелдік жүрген бенефициарға (алушыға) валюта қаражатын ... ... ... ... валюталы қоперациялары және оның есебі
Шотқа түскен валюталық қаржылар заңды болу қажет:
– экспортты,валюталық табыс;
– жарғылық капиталға жарналар, сыйлықтар;қаржылық көмек;
– несие ... ... банк ... ішкі ... ... ... ... валюта.
Заңды тұлғалар несиені – резидент емес тұлғылармен ... ... ... банк ... бойынша міндеттмелерді, жүргізу үшін ... ... ... алуы ... ... ... қаржыларды сатып алу туралы өтініш арқылы жүзеге асырады, ал ... ... ... ... туралы өтініш –тапсырыс негізінде
жүргізіледі.
Валюталық шоттан-импортты тауар бойынша контрактінің төлемін ... ... ... ... ... келісімдіұсыну міндетті.
Ұсынылған құжат негізінде валюталық шоты ашқан кезде 9 санды номер
беріледі: 000.000.000., мұнда ... коды ... ... ... 3-
клиенттің жеке номері;
Жоғары айтылғандай, шетел валютамен оларды ... үшін банк ... ... заңға сәйкес ҚР ҰБ-мен жүргізіледі, ... ... ... ... ... ... мен, ... қызметпен мемлекет
заңында тіркелген шетел б/рі мен қаржы институттардың о/с құқықтары , ... ... ... бар, ... ... ... емес ... пайдасына
резиденттік валюталық құндылықтың өтуін көздейтін ... ... ... бар ... банкілерінде және қаржылық институттарда
резиденттердің шоттарды ашуымен іс жұмыстар лицензияланады.
Кейбір шетел валютадағы операциялар ҰБ тіркеуге жатады, мыс,резидентемес
тұлғадан резидент ... 100.000 АҚШ ... ... ... ... ... ... байланысты.ҰБ –мен келесі валюталық
операцияларды жүргізуге тіркеу ... ... 180 ... ... мерзімге берілетін несиелер
➢ 180 күннен артық мерзімге ... емес ... ... мәліметтерді несиелеумен байланысты төлемдерді жүзеге асыру
➢ 180 күннен артық мерзімге импортты ... ... ... ... ... ... байланысты төлемдерді жүзеге асыру
➢ ҚР –да резидент еместердің инвесторы;
➢ Жылжымайтын мүлікке ... және ... да ... ... ... ... ... мерзімді 180 күннен асатын уақытта
резиденттің резидент емес тұлғыларды несиелеумен байланысты төлемдерді
жүзеге ... ... ... және ... ... өкілетті
органдармен келісім бойынша ҚР ҰБ ... ... ... бойынша
есептің және есеп берудің формалары мен ... ... және ... ... ... және жеке ... орындау қажет
Валюталық операцияларды жүргізу кезінде болар тәуекелге ұшырау ... , ... ... ... ... жабылмаған мәлімдердің болу мүмкіндігімен
байланысты- ұзақ және қысқа позициялардың.
Валюталық позиция – бұл ... ... ... ... Егер ... бір валютада бұлар тең болса, валюталық позиция
жабық деп, ал ... ... ... – ашық деп ... ... ... кезінде банк шетелдік валютаны сатып алуға
келісім –шартқа ... және ... көре ... тез ... оны ... жабады.ҰБ жабық валюталық позицияға шек орнатпайды.
Ашық валюталық позиция банктің шығын тәуекелімен байланысты, өйткені
валюта бағалы оған тиімсіз бағытқа ... ... ҰБ оған ... және бөлек арнайы есеп беруді орнатады.
Ашық Ашық валюталық позиция қысқа ... ... егер ... ... ... оған деген талаптан артық болса,ол ұзақ болады,егер
сатып алынған валюта бойынша талап міндеттемеден артық болса.
Тұрақты валюта ... ашық ... ... ... және қысқа)
шегі банктің меншікті капиталынан 30% құрау керек, жұмсақ валюта бойынша
ұзақ валюталық ... -5%,ал ... ... ... меншікті
кооперативтің 50% құрлуы қажет.
Банктің валюталық ... ... ... ... ... ... операциялар,т.б.), сол ... ... ... да ... ... жүзеге
асырылады.Валюталық операциялар былай бөлінеді :
➢ ҚР ... ... ... құндардың Қазақстанның шекарасын өтуімен байланысты
➢ Республикадан тыс банктің атқаратын операциялары.
9.3. Валюта-айырбас операцияларын ұйымдастыру
Валюта айырбастау. «АТФБанк» АҚ ... және ... ... ... алу операцияларын жүзеге асырады.
Қолма-қол шетелдік валютаны сату ... ... алу ... ... орындары арқылы жүзеге асырылады.
Қолма-қол емес түрде валюта сату немесе сатып алу мына тәртіпте жүзеге
асырылады:
• Клиент ағымдағы шотқа қолма-қол емес ... ... ... ... ... ... ... салады;
• Банк банк бағамы бойынша айырбасталған ... ... ... сол күні ... ... 0,2%, ... күні ... 0,15%, үшінші күні аударғанда сомасынан 0,1%  мөлшерінде
комиссия  ұстап қала отырып, валюта ... ... ... ... ... ... ақша ... банк берілетін сомадан 1 %
комиссия ұстап қалады. ... ... ... және ағымдағы шотқа
теңгеде ақша аударудың осындай ... ... ... 0,7 %  мөлшерінде комиссия алынады. Алайда аталған соманы 
жинақ шоттарына (салымдарға) 1 айдан кем емес ... ... ... ... ақша бергені үшін
Жеке тұлғалардың ұлттық валютадағы ақша ... ... ... мен ... ... Тәжікстан сияқты көрші ... ... ақша ... ... ... аударым жасау үшін ақша аударушы төмендегі шарттарды орындауы
тиіс:
1. «АТФБанк» АҚ-ның кез-келген бөлімшесінде ағымдағы шот ашу;
2. Аударым алушының ... білу ... ИИК – ақша ... ... ... алушының СТНі, Бенефициар банкінің жеке коды - БИК);
3. ... ... үшін ... ... ... отырып, шотқа қажетті
соманы ендіру;
4. Аударым жасау туралы өтінішті ... ... ... ... Union ақша ... Ақпараттық технологиялар ғасырында
пошталық ақша аударымы – бұл  баяғыда өтіп кеткен кезең.
Енді Сіз «АТФБанк» АҚ өз ... ... Western ... ... ... пайдалана аласыз, Western Union аударымдары
шұғыл болып есептеледі.
Бірнеше ... ... ... ... Western Union ... ... қызмет көрсету пункттері бар әлемнің кез келген елінен 
алуға болады.
Western Unionның ақша аударудың басқа жүйелерінен ... ... әлем ... ... ... ... ... Жіберушіге де, алушыға да банктік шот ашудың қажеті жоқ;
• Жылдамдық, сенімділік, ыңғайлылық және ... ... ... ... ... және ... қоса жіберу мүмкіндігі. 
 Сенімділік:
Western Union  корпорациясы 1871 жылдан бері ақша аударады. Қазіргі
уақытта әлемнің 195 елінде 6 корпорациясы,  100 ... ... Western ... ... ... Әрбір аударым ақша Сіз ... ... ... ... ... ... кластағы сенімді қауіпсіздік
жүйесімен қорғалған.
Жылдамдық:
Қолданылып ... ең жаңа ... ... санаулы минуттарда
кез келген қашықтыққа ақша аударуға мүмкіндік береді. 
Ыңғайлылық:
Аудырымды алу үшін:
1. Жеке ... ... ... көрсету. 
2. СТН деректерін ұсыну (салықтөлеушінің тіркеу номері).
3. Ақша ... ... ... ... жіберген елді және
қаласын білу. 
4. «Ақша алу үшін» формасын толтырып, қол қою. 
5. «Қосымша» формасын толтыру және қол қою.
6. ... және ... ... ... ... ... ... сомасын алу.
Келіп түскен ақша аударымын төлеу Сіздің қалауыңыз бойынша АҚШ
долларында немесе теңгеде жүргізіледі.
Ақша аударымын жіберу АҚШ долларында жүзеге асырылады. Аударым ... ... ... ... үшін жіберуші-банкке қолданыстағы
тарифтерге сәйкес комиссия төлейді.
Қосымша қызметтер:
Ақша аударуда Сіз қауіпсіздік үшін ... ... ... ... ... ... ... дұрыс жауап берген жағдайда, Алушыға Сіз жіберген
ақша беріледі.
Сіздің қалауыңыз бойынша қолданыстағы тарифтерге сәйкес жекелеген 
комиссияға:
• Банк ... ... ... ... ... хабарлай алады.
• Аударым Алушыға чек түрінде  (бұлай жасау мүмкін болатын елдерде)
жеткізілуі мүмкін.
• Сіз ақша ... қоса 20 ... ... ... ... хабарлама жібере
аласыз. 
Жеке тұлғалардың шетелдік валютамен SWIFT жүйесіндегі ақша
аударымдары
«АТФБанк» АҚ корреспондент-банктерінің тарамдалған желісі арқылы
әлемнің барлық негізгі валюталарымен аударымдарды жүзеге ... ... Ақша ... SWIFT ... ... ... орындалады. Бүгінгі
таңда SWIFT жүйесі түрлі елдердегі банктер арасындағы  есеп айырысуды
қауіпсіз, сенімді және ыңғайлы етеді. Аталған жүйе 2-5 күн аралығында
ақшаны ... ... ... ... ... береді. 
Басқа банкке аударым жасау үшін Сізге төмендегі талаптарды орындау
қажет:
1. «АТФБанк» АҚ-ның кез-келген ... ... ... ... ... ағымдағы шот ашу . Жекелеген жағдайларда аударымды
шот ашпай жолдауға болады.
2. Ақша алушының реквизиттерін білу:
o Аты-жөні, ақша алушының шот ... оның шоты ... ... алушының паспорттық жеке құжаты  мәліметтерін (жеке құжат
мәліметтері бойынша аударымдарды барлық ... ... ... ... атауы, банк орналасқан мемлекет пен қала
атауы, Бенефициар банкінің SWIFT-коды немесе Бенефициар банкінің
басқа идентификациялық коды;
o Ресей рубльдерімен ақша ... ... үшін ... ... ... ақша ... ИНН, бенефициар банкінің
корреспонденциялық шоты мен БИК, ... ... «ВО» ... Жеке тұлғаны куәландыратын құжатты ұсыну.
o Аударым бойынша өтінішті ... ... ... ... ... үшін алынатын комиссияны  ескере отырып, шотқа қажетті
соманы енгізу.
Басқа банктен ... ... алу үшін ... төмендегі талаптарды
орындау қажет:
1. «АТФБанк» АҚ-ның кез-келген филиалы немесе бөлімшесіне  келіп,
«АТФБанк» ... ... шот ашу. ... бар ... ... ... шот ашпай алуға болады*.
2. Аударым жолдаушыға өз реквизиттетін ұсыну.
3. Аударым жолдаушы ақшаны жібергеннен кейін аударымды алу үшін ... ... ... бірге Сізді куәландыратын, күшін жоғалтпаған
құжатты міндетті түрде әкелуіңіз шарт.
  *  ... ... ... жеке ... ... бойынша алуға
болады, яғни, бұл үшін шот ашу міндетті емес. Ақша ... ... ... жеке ... мәліметтерін және Сіз аударымды алғыңыз келген біздің
банк бөлімшесінің реквизиттерін ... ... ... есеп ... ұйымдастыру
Құжаттық бизнес және импорттық қаржыландыру басқармасы. Құжаттық
бизнес және ... ... ... ... ... ... ... Басқарма жұмысының басты мақсаты сауданы
қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... импортты валюталық кепілдіктермен;
3. экспортты аккредитивтермен, кепілдіктермен, инкассолармен;
4. экспортер мемлекеттердің Экспортты-несиелік агенттіктерінің
сақтандыруымен банк ... ... ... тарту;
5. банк клиенттерінің арасында сауданы қаржыландыру тауарларын
таныстыру.
Құжаттық бизнес және импорттық ... ... ... ... филиалдарға консультация жүргізіп отырады, филиалдардың
қызметкерлері мен клиенттеріне семинарлар өткізіп отырады.
Банк аккредетив ... заем ... бұл ... өз ... ... ... ... басқа да ерекшелiктерге ие:
- заем берушi ретiнде заем беруге Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң
лицензиясы бар банк немесе өзге де ... ... бола ... ... ... ... ... тек кәдiмгi заем шарттарын ғана жасай алады.
- аккредетив заемының пәнi ... ... ... ... ... шарты) және тiкелей шарт бекiту сәтiнде берiле алатын аќша
табылады;
- аккредетив бойынша банк ... ... ... нысанын сақтамау
оның жарамсыздығына әкеп соғады;
-жалпы, сыйақы (мүдде) мен комиссия ставкалары, ... ... ... ушiн ... ... ... ... белгiленедi.
Аккредитивтік нысанды қолданғанда құжаттардың айналымы келесі түрде
өткізіледі:
1. Жасалған шартқа сәйкес тауар ... ... ... ... ... сатып алушыға хабарлайды және одан аккредитив ұсынуын талап
етеді.
2. Сатып алушы бұл ... ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша аккредитивтік өтініш ... ... ... ... ... ... ... Сатып алушыға қызмет ететін банк көрсетілген ақшаны сатып алушының есеп
шотынан шығарады да, оны аккредитивтер деген шотқа жатқызады.
4. ... ... ... ... ... ... ... есепке алады және бұл жөнінде ... ... ... ... шартта көрсетілген талаптарға сәйкес дайындалған өнімін
сатып алушыға ... ... ... тауардың жөнелтілгенін
дәлелдейтін барлық құжаттарды өз банкісіне ... Бұл банк ... ... ... ... есеп ... түсіреді.
Аккредитивтердiң «үтелiнген» (депоненттелген) және ... - деп ... ... ... мүмкiн. Аккредитив
сонымен қатар «керi шақырылатын» және «керi шақырылмайтын» болып екi түрге
бүлiнедi.
Тапсырыс берушiнiң үзiнiң шотындағы ақша ... ... ... ... ... ... ... есебiнен жабдықтаушы кәсiпорынға
қызмет күрсететiн банкке ... - шарт ... ... ала ... - ... аккредетив (депоненттелген)» болып есептеледi.
Ал сатып алушы ... мен ... ... қызмет
күрсетушi банк мекемелерi арасында аккредитивте күрсетiлген қаржы сомаларын
аударуға тек қана келiсiм-шарт жасалынып ... яғни ақша ... ... онда бұл - ... ... түрi қатарына
жатқызылады.
Аккредитив ашу жайлы ... ... ... ... тек ... ... яғни қаржы түлеушi шаруашылық субъектiнiң
ғана құқы болса, ондай аккредитив - «Керi шақырылатын аккредитив» ... ашу үшiн ... ... ... ... ... ... мекемесiне арыз бередi және сонымен қатар мына құжаттарды күрсетулерi
қажет:
1. Жабдықтаушы шаруашылық субъектiсiнiң аты.
2. ... ... ... ... Аккредитив ашылатын банктiң аты.
4. Аккредитивтiң орындалатын уақыты және жерi.
5. Аккредитивтен төлем түлеуге қажет болатын ... ... ... ... Аккредитивтiң түрi.
7. Аккредитивтiң қандай тауарға, затқа немесе орындалатын жұмысқа төлем
түлеуге ... және оны ... үшiн банк ... ... ... тiзiмi.
8. Аккредитивтiң сомасы.
Аккредитивтен қаржы алу үшiн жабдықтаушы кәсiпорын тауарды тиеп
жiбергеннен кейiн аккредетивтiң шартында қаралған құжаттарды банк
мекемесiне ... ... Бұл ... ... ... ... ... болуы керек. Егер аккредетивте қарастырылған бұл
шарттың бiреуi орындалмаған жағдайда аккредитивтен қаржы түленбейдi. ... ... шарт ... ... алушы кәсiпорынның үкiлi
шотты акцептеуi керек болса, онда ол адам орындаушы, яғни қызмет ... мына ... ... қажет:
1. Төлқұжат немесе оның орнына жүретiн басқадай құжаттар.
2. Аккредитив ашқан кәсiпорын берген iс-сапарлық куәлiк пен сенiмхат.
3. Өзiнiң қолтаңбасының үлгiсi.
Жабдықтаушысының ... ... ... жағдайларда жабылады:
1. Аккредитивтiң мерзiмi бiткенде.
2. Аккредитивтi жабу туралы жабдықтаушының берген арызы бойынша.
9.5. Халықаралық несиелер
Халықаралық қатынастар департаменті 2005 жылы ... ... ... ... АҚ Бас ... құрамдас бөлімдерінің
бірі болып табылады.
Департаменттің құрамына келесідей құрылымдық бөлімдер кіреді:
• корреспонденттік қатынастар және ... ... ... капиталы нарығы басқармасы;
• құжаттық бизнес және импорттық қаржыландыру басқармасы.
Департамент өз қызметі барысында тікелей ... ... ... ... ... ... ... бұйрығына сәйкес
орнатқан Халықаралық Қатынастар Департаментінің Директоры басқарады. Ал
Департаменттің ішкі ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мен атқаратын қызметі:
• департаменттің негізгі қызметі келесілер болып табылады: ... ... құру және ... ... ... ... ... мақсатында шет елдердің қаржы институттары
мен халықаралық қаржы ұйымдарымен жұмыс істеу;
• Банк клиенттеріне арналған саудалық және құрылымдық қаржыландыру
тауарлары мен қызметтерін ... және ... ... ... бизнесін дамыту;
• Қазақстанға инвестиция тарту мақсатында Банктің имиджін
халықаралық ... ... ... Жаңа ... іздеу;
• Рейтинг агенттіктерімен қарым-қатынас ұстау;
• Синдикатты несиелер тарту;
• Банк-корреспонденттердегі ... ... ... ... құзіретіне кіретін, ... ... ... ... ... мен қызметтер өндіру;
• Шетел банктері ұсынған несиелік линияларды қолдана отырып,
клиенттердің ... ... ... ... ... ... банк ... мен клиенттеріне
консультациялық, методологиялық және практикалық көмек көрсету;
• Банк клиенттерінің жобаларын болашақ қаржыландыру ... ... ... ұзақ мерзімді инвестиция
тартуды ұйымдастыру;
• Департаментке ... ... ... бүкіл банк қызметіне
қатысты шетел банктері сұраған ақпараттарды ұсыну.
Департаменттің ... мен ... ... ... ... Банктің партнерлері мен бөлімдерімен уақтылы және толық ақпарат
алмасып ... ... ... ... ... ... барлық
ұйымдастырушылық-құқықтық формадағы ұйымдар мен кәсіпорындарға
банкті таныстыру;
• Саудалық ... ... ... ... ... ... ... шетел банктерінің алдындағы
міндеттердің орындалуы мен мониторингін ұйымдастыру;
• Департамен құзіретіне және қызметіне қатысты ... ... ... ... ... Банк басқарушыларының бұйрығы бойынша жобалар мен ... үшін ... ... ... ... ... Департаменттің жұмысына қажетті мәліметтерді құрылымдық бөлімдер
мен қйымдардан сұрау және алу;
... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің ҚР-ның заңнамасына сәйкес олардың
міндеттерінің орындалмағаны үшін жеке ... ... ... ... ... мен ... қарым-қатынасы:
1. Халықаралық қатынастар департаментінің банктің ... ... ... ... ... департамент өз алдына
қойылған мақсаттары мен функцияларын орындау үшін ... ... ... барлық құрылымдық бөлімдерімен қарым-қатынасы
орнатады;
2. Заңнама негізінде департамент өз ... ... ... ... ... ... және ұйымдармен
өз бетінше қарым-қатынасы орната алады.
Корреспонденттік қатынастар және экспорттық қаржыландыру басқармасы.
Корреспонденттік қатынастар және ... ... ... ... ... ... ... Басқарманың басты
қызметі мыналарды қамтиды:
• Несиелік линияларды ұлғайту және жаңа ... ... ... ... ... ... қатар ТМД және Балтия
елдерінің банктерімен корреспонденттік қатынастар ... Банк ... ... ... үшін ... ... тарту және құрылымдық
келісімдер ұйымдастыру.
Қазіргі кезде корреспонденттік қатынастар және ... ... ... ... ... контрактілерін қаржыландыру үшін
келесідей тауарларды ұсынады: клубтық ... ... ... ... ... және ... аванстары
арқылы импорт және экспорт алды қаржыландыру. Бұл инструменттер қорлану
құнын әлдеқайда ... ... Бұл ... ... ... ... 5жылға дейін берілуі мүмкін. Қаржыландыруды алғысы келген
бөлімдер корреспонденттік ... және ... ... клиенттің импорттық/экспорттық контрактісінің ... ... ... ... несиелік линиясын қолдау ... ... ... ... ... ... қажеттілігі
туралы Қазыналық Департаменттің визасы қойылған несиелік бөлімнің өтінішін
ұсынуы тиіс.
Қазақстан мен жақын орналасқан шете елдерінің ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттарының бірі болып ТМД
және Балтия елдерінің банктерімен ... ... ... табылады.
Банк қазыналық оперциялары мен сауданы ... ... ... ... қаржы институттарына $700 млн. көлемінде
несиелік линия ашылған. ТМД және Балтия елдерінің банктерінің ... ... ... Банк ... ... Газпромбанк; Международный Московский ... ... Банк ... ... ... ... ... Украина:  Аваль, Приватбанк, Укрсоцбанк, Укрсиббанк, Кредит-Днепр,
Пивденный.
- Беларусь: Белвнешэкономбанк, Белросбанк, Белгазпромбанк.
- Кыргызстан Республикасы: Инэксимбанк, Халык Банк ... ... ... ... Грузия: Интеллект Банк
- Молдова: Молдиндконбанк
- Литва: Укио Банкас
- Латвия: ... ... ... Банка, Риетуму Банка; Латеко Банка.
 Құжаттық бизнес және импорттық қаржыландыру басқармасы
Құжаттық ... және ... ... ... ... департаментінің құрамына кіреді. Басқарма жұмысының басты
мақсаты сауданы қаржыландыру тауарларымен жұмыс істеу болып ... ... ... ... валюталық кепілдіктермен;
8. экспортты аккредитивтермен, кепілдіктермен, инкассолармен;
9. экспортер мемлекеттердің Экспортты-несиелік агенттіктерінің
сақтандыруымен банк ... ... ... ... банк клиенттерінің арасында сауданы қаржыландыру тауарларын
таныстыру.
Құжаттық бизнес және импорттық қаржыландыру басқармасы ... ... ... ... жүргізіп отырады, филиалдардың
қызметкерлері мен клиенттеріне семинарлар ... ... ... и ... ... шоттары
Шетел банктерiмен корреспонденттiк қатынас орнатуға қарай:
• НОСТРО шотын (бiздiң шотымыз сiзде) ашу және оны ... ... ... коммерциялық банктiң атына ағымдық шот ашумн
байланысты операциялар;
• ЛОРО шоты (сiздiң шотыңыз бiзде) коммерциялық ... ... ... ... шот ашу және оны ... ... Агенттік қызметтер
10.1. Агенттік қызметті жүргізуді ұйымдастыру және операцияларды
есепте көрсету
«АТФБанк» АҚ өз клиенттерi үшiн бағалы қағаздарды ... ... ... мәмiлелердi тапсырыс берушiнiң келiсiм-шарты негiзiнде жасайды.
Сонымен ... банк ... ... ... ... сатып алу
мәмiлелерiн биржалық және биржалық емес нарықта да жасай алады. Банк ... ... үшiн ... ... ... ... ... үшiн
бағалы қағаздарды портфелге сатып алуды жүзеге асырады.
Брокерлiк-диллерлiк қызмет Қазақстан Республикасының заңнамасы ... ... ... брокер-дилер өз қызметiн жүзеге асыру
үшiн лицензияның келесi түрлерiн иемденуi керек:
1) бiрiншi ... ... ... ... ... ... ... (бағалы қағаздармен мәмiлелердi тiркеу құқымен);
2) екiншi категориялы лицензия-клиент ... ... ... ... ... ... ... банк мемлекеттiк бағалы қағаздармен операцияларды жүргiзу
кезiнде алғашқы Диллер ретiнде шығады.
Алғашқы диллер – мемлекеттiк бағалы қағаздармен операциялар ... және ... ... ... ... ... ... Банкімен, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қағаздар нарығының кәсiпқой
қатысушысы болып табылатын банк.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... қызметтi iске асыру құқы туралы лицензия берiлгеннен
кейiн брокер-дилер мен ... ... ... яғни клиенттiк тапсырыс
ретiнде құжат толтырылады. Бүл құжат брокер-дилер iшкi ережесiмен Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ұйымдық қүрылымы келесi бөлiмдердi құрау керек:
1) Сауда бөлiмшесi-бағалы ... ... ... ... болып табылатын бөлiм
2) Бэк-офис-негiзгi функциясы бағалы қағаздармен мәмiлелердi ... және бұл ... оның ... ... ... есеп жүргiзу.
Брокер-дилер мен инвестр арасында мемлекеттiк бағалы ... ... ... ... ... ... ... олардың
арасында мiндеттер мен құқықтар пайда болады.
Диллердiң құқықтары мен мiндеттерi:
1. Брокер-диллер клиенттiң талабы бойынша оған ... ... ... ... есеп ... ... мен ... есеп беруiн,
шаруашылық қызмет балансын ұсынуы ... ... ... ... кезiнде брокер-дилер клиентке келесi
қызмет түрiн көрсетуге құқылы:
• клиенттiң инвестициялық шешiмiне қажеттi ақпараттар ұсыну;
... ... ... мәмiленiң жүзеге асыруы туралы ұсыныстар
көрсету;
• басқа да ақпараттық, аналитикалық және ... ... ... ... келiсiм-шарт жасау кезiнде брокер-дилер клиент ... және ... ... ... ... ... ... шарттардан басқа құпия ұстауға мiндеттi.
4. Клиент тапсырысы келiсi реквизиттердi қамтиды:
• клиент тапсырысының үлгiсiн көрсету;
• клиент ... ... ... ... ... ... ... күнi мен уақыты;
• бүл тапсырысты алған брокер-дилер қызметкерi туралы мәлiмет;
• клиент ... ... ... ... ... ... iшкi ... бекiтiлген басқа да реквизиттер.
5. Диллер клиенттердiң бағалы қағаздары мен операциясын инвестормен
бекiтiлген брокерлiк қызмет көрсету келiсiмiне сәйкес ... ... ... ... кейiн клиенттiң бағалы қағаздары мен
ақша қаражаттарының есебiн ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен мәмiлелердi өз шотынан және өз
мүддесi шегiнде, ... ... ... және клиент мүддесi шегiнде
жүзеге асыру мүмкiн.
8. Диллер ... ... ... ... шотынан және
талабынан қатысады.
9. Диллер инвестор тапсырыс бойынша мемлекеттiк бағалы қағаздарды
алғашқы орналастыру ... ... ... ... бас ... ... егер инвестор аукционға қатысу бұйрығын Алматы уақыты ... ... кеш ... ... ... ... арқылы
жеткiзiлуi мүмкiн;
• егер инвестор дилер шотында аукционға жiберетiн клиенттiк ... ... бас ... мүмкiн.
10. Келiсiм-шарт мерзiмi iшiнде дилер инвесторды хабардар етуге
мiндеттi:
• өз шотындағы бағалы қағаздардың сандық ... ... ... мен ... арасындағы мүдделер қақтығыстары туралы, сонымен
қатар оның қаржылық ... ... ... ... ... ... уақытта 3 күн iшiнде өкiлеттi органдардың
санкциялары туралы;
... ... ... ... ... ... және дилерге
қатысты сауда ұйымдастырушылардың оның қызметкерлерiне ... ... ... ... ... осы ... ескертулер жазбаша түрде құжатталып клиентке почта,
электронды почта, факсимильдi, телекстi, телеграфтық және ... ... 3 ... күн ... ... ... ... жасау кезiнде клиент тапсырысын орындауды жетiстiктi ... ... күш ... ... Бағалы қағаздармен мәмiле жасау кезiнде қарсы тапсырыстардың ... ... ... ... ... құқықы жоқ.
13. Дилерге бағалы қағаз ... ... ... ... ... болса беруге тиым салынады. Оны бұзған жағдайда дилер
инвесторға бүл бұзушылықтан ... ... ... ... ... айыппұл төлеуi керек.
14. Диллер инвесторлар бағалы қағаздарының номиналды ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға құқықты растау;
• бағалы қағаздардың болуын қамтамасыз ету және олармен мәмiленi жүзеге
асыру;
• төлем агентi функциясын атқару;
... ... ... ... ... қағаздар туралы
ақпараттар беру;
• Қазақстан ... ... ... ... ... да
функциялар.
15. Бағалы қағаздармен мәмiлелердiң екiжақты және ... ... ... ... ... болған кезде жүзеге асады.
11. Ішкібанкттік операциялардың есебін банк балансында көрсету
11.1. Негізгі ... ... емес ... ... ... ... ... есептелген тозу құны:
Дт-5781-5787
Кт -1692 – 1697
5781 – «Ғимараттар мен ... ... ... аударымдар».
5782 – «Компьютерлік техникалар бойынша аударулар».
5783 – «Басқа да ... ... ... ... ... ... сатудан кіріс алғанда:
Дт – 1001, 2203
Кт – 4920, 4852
4852 – «Негізгі құралдарды сатып ... ... ... ... ... валютасын өткізуден кіріс:
Дт – 1859
Кт – 4530
1859 – «Шетел валютасының тенгедегі бақылау құны (ұзын ...... ... ... алу, ... ... кірістер».
Тауарлы материалдық артықтарды сатудан кіріс:
Дт – 1001, 2203
Кт – 4853
4853 – «Материалдарды сатып өткізуден түскен түсімдер».
Инкассация үшін ............ ... да ... кірістері».
Тексеру кезінде кассадан ақшаның артықшылығы табылса:
Дт – 1001
Кт – 4920
Ақша қаржыларын аудару қызметі үшін алынған ... ... ...... |Банктің меншікті капиталының есебі ... ... ... - ... қаржылық тұрақтылығын,
коммерциялык, және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін құрылған банктің
әр түрлі қорлары мен сол ... ... ... нәтижесіне байланысты
және өткен жылдардағы бөлінбеген пайдасы.
Банктің меншікті капиталының құрылымы бірдей ... ... ... ... әр түрлі факторларға, атап айтсақ, активтердің сапасына, ... ... ... бағасын нығайту мақсатына және банк
саясатына байланысты жыл бойына өзгеріп отырады. Сонымен, ... ... ... ... ... ... құрайды:
жарғылық капитал;
резервтік капитал;
қосымша капиталдар;
банк операциялары бойынша тәуекелдерді төмендету
мақсатында құрылған қорлар (резервтер);
бөлінбеген банк ... ... ... ... заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір ... ... ... ... ... ... мөлшері Қазақстан Ұлттық банктердің пруденциялық
нормативтерімен ... ... ... ... ... ... ... жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
Баланстар бұл резервтік синтетикалық шоттар бойынша пассивті
қалдықтар ... ... онда ... қағаздар мен несиелерге салынған
салымдар көрсетіледі. Мысалы ретінде ... ... ... капитал мыналардан тұрады:
- жарғылық капитал – бұл ұйымның құрылу барысында ұйымдастырушулар мен
қатысушылардың ұйымның жарғылық ... ... және ... ... ... капитал. Бұл бап бойынша кәсіпорында қалыптасқан резервтік
капиталдың қалдығы көрсетіледі.
- Бөлінбеген кіріс (жабылмаған зиян).
Жарғылық капитал типтік шоттар жоспарының 503 ... және ... ... ... ... капиталы 01.01.2006 жылы баланс бойынша
60 275 млн тенгені құрады және 01.01.2005 ... ... ... мың ... (75%) өсті.
Резервтік капитал – таза табыстың аударымынан пайда болған меншікті
капитал құрамының бөлігі.
Резервтік капитал субъектінің ... ... және ... жылдың
шығындарын жабу үшін құрылады.
Сонымен банктің меншікті капиталы былай бейнеленеді:
1. Несиелік ұйымдардың қоры.
(жарғылық, резервтік, ... ... ... ... ... құрылу көзі
алдыңғы кезеңдегі таза пайда болып табылады. Қорлар ... ... ... ... ... ... таза пайдасы.
Таза пайда банктің ағымды табысымен және ... ... + ... пайда – қолданылған пайда.
3. Тәуекел резервтері.
(қарыз мүмкін болған резерв, бағалы ... ... ... да міндеттемелер бойынша резерв).
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы
ғылыми-зерттеу ... және ... мен оны ... ... арасындағы
пікірталасқа айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі ... ... Ал ... ... ... банкроттықтан аулаң
болуы үшін капиталдың жеткілікті мөлшерде болуын ... ... ... ондағы басқарудың нашарлығынан болуы мүмкін, себебі банкті
жақсы басқарса, ол төменгі капитал ... ... ... ... ... ... ... термині банктің жалпы тұрақ-тылығын және
оның тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. ... ...... ... ... ... дәрежелері ескерілген банк активтеріне
сәйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк
капиталын ... тыс ... ... ... ... ол банктің
қызметіне кері әсер етуі мүмкін. Банктердің көбі ... ... ... тартуға ынтасыз болып келеді. Сондықтан банк ... ... ... және ... ... екінші жағынан, банк капиталы мен
коммерциялық банктердің басқа да қызметіндегі параметрлер ... ... ... ... ... ... ... өте төменгі үлесінде болуы да
дұрыс емес. Себебі, ол банктің салым иелері алдындағы ... беру ... ... ... ... ... ... негіз болатын мынадай факторларды
ескеру қажет:
— банктердің дивидендтері ... ... ... ... ... өзгеруіне, қарыз алушының ... ... ... ... ... құндары өзгеріп
отырады;
— банк көбіне тұрақсыз қысқа ... ... ... көңіл бөледі,
бірақ олардың көбі талап етуге байланысты қайтарылып алынуы мүмкін.
Сондықтан, кез келген саяси немесе экономикалық ... ... ... ... ... ... болуға тиіс. Бастапқыда банк
капиталының активтерге қатысты ... ... 20% ... ... ал
қазіргі оның шамасы 12%-ды (пруденциялың нормативтердегі к2-нің ... Бұл ... банк ... төлем қабілетінсіздік тәуекелдің
уақыт өте келе арта түсетіндігін ... ... банк ... ... сапасы әлі де ... өз ... ... онда ... оның ... жабатын меншікті капитал ... ... ... ... мен ... ... ... АҚ банктің кірістер есебін жүргізу үшін IV класында мынадай
шоттар ашылған:
4100 - ... ... ... депозиттер бойынша сый-ақы
(мүдделік) алумен байланысты кірістер».
4200 – «Сатуға ... ... ... ... сый-ақы алумен
байланысты кірістер».
4300 – «Басқа банктерге ұсынылған несиелер мен аванстар бойынша ... ... ...... ... ... бойынша сый-ақы алумен
байланысты кірістер».
4500 – «Дилинг операциялары бойынша кірістер».
4600 – ... ... ... – «Банктің қайта бағалаудан кірістері».
4800 - «Басқа да операциялық кірістері».
4900 – ... өсім ... ... – «салыққа дейінгі кірістер».
Банк кірісін есептегенде оның сәйкестігі мен бақылануы қадағаланады.
Қызмет көрсетілген кезде клиенттер мен ... ... банк ... ... және жеке ... көрсетілген қызмет үшін алынған
нақты ақша түріндегі комиссиондық кіріс:
Дт – 1001
Кт – 4801, 4802, 4920
4801 – «жалға беру ... ...... да ... ...... да ... тұлғаларға көрсетілген қызмет үшін нақты ақшасыз түрдегі
комиссиондық кіріс:
Дт – 1051, 2203, ... – 4250, 4300, ... ... ... қызмет үшін нақты ақшасыз түрдегі алынған
комиссиондық кіріс:
Дт – 2215 – 2223, 2211
Кт – 4250, 4300, 4400
Келесі кезеңге ... ... ... есеп беру ... ... – 1740, ... – 4250, 4300, ... мерзімі жеткен кезде құжаттардың алдын-ала төлемі түскен кезде:
Дт – 2751
Кт – 4411, 4417
4601 – «банк ... ... ... бойынша комиссиондық
кірістері».
Банктің басқа да операцияларынан болатын ... ... үшін ... төлем:
Дт – 1001, 2203, 1051
Кт – 4900
Қарызшының ... ... үшін ... ... бірақ
іздестірілмеген кезде:
Дт – 1740
Кт – 4411, 4417
банктің операциялық ... ... – есеп беру ... ... ағымды түрдегі, активтерді қолдану түрінде немесе
меншікті капиталдың азаюына әкелетін берешектің ... ... ... әдісі бойынша тенгеде есептелінеді, яғни ағымды айға ... ... ... ... ... ... үшін V ... шоттар ашылған:
5020 – «Талап ету депозиті ... ... ... ...... арасындағы есеп айырулар бойынша сый-ақы төлеумен
байланысты шығындар».
5200 – «Клиент депозиттері ... ... ... ...... ... және кері ... алу бойынша сый-ақы төлеумен
байланысты шығындар».
5450 – «Қамтуға ассигнования».
5500 – «Дилинг операциялары бойынша жоғалтулар».
5600 – ... ... ...... ақы төлеу, жол сапар және міндетті аударулар ...... ... ...... аударулар».
5900 – «Айыптар, өсім-ақылар, тұрақсыздықтар».
5940 – «Күтпеген шығындар».
5999 – «Табыс салығы»
Банктің операциялық шығынының көп ... ... ... ... ... ... Басқада операциялық шығындар»
Кт-36214
Кіріс-7339
Банк шығынының көп бөлігі басқару аппаратын ... ... ...... ... ... – «Қызметкерлердің еңбек ақысын төлеу шығындары».
5723 – ... ... ... төлеу шығындары».
1.4. Еңбекақы шығындары есебінің ерекшеліктері
Банк шығынының көп бөлігі басқару аппаратын ұстау ... ...... ... ...... ... ақысын төлеу шығындары».
5723 – «Жұмысшылардың еңбек ақысын төлеу шығындары».
Ұлттық Банк осы шоттар ... және ... ... бас банктер
шығындар мөлшерін әрбір филиалға бекітеді. ... ... бір ... екі ... ... ... ... жлақы төлегенде:
Дт – 5721-5723
Кт – 1001
Айдың екінші жартысында жалақы есептеген кезде бір-ақ төленбеген несиеге
алынған ... үшін ... ... аударуға дейінгі жеке ... ... ... шотта есептеледі. Бұл кезде келесі өткізбе құрылады:
Дт – 5721-5723
Кт – ... ... ... ...... – 2851
Басқа да жалақыдан ұстаулар:
Дт – 5721-5723
Кт – ... ... ... ......... басқа да ұстаулар аударған кезде:
Дт – 2854
Кт – 1051
Айдың екінші жартысына жалақы төленген кезде:
Дт – 2854
Кт – ... Банк ... ... ... ... операциялардың талдауы.
Пассив операциялары олар өз қарауына әр түрлі салымдарды ... ... ... ... ... ... ... шығарып және басқа да
қаражат тарту операцияларын жүргізіп, банк ... құру және оны ... Олар банк ... ... ... ... ... дәстүр бойынша актив операцияларына қарағанда алдымен
жүргізіледі, себебі актив операцияларын жүргізу үшін ... бір ... ... ... ... ... ресурстары жинақталады.
Сондықтан да пассивтік операциялардың екінші деңгейдегі ... ролі ... ... пассивтік операциялар нәтижесінде құрылатындықтан,
оған анықтама ... ... ... және ... ... ... – бұл ... және активтік операцияларды жүзеге асыруға
арналған банктің өз ресурсын құру операциялары».
Пассивтік операциялар көмегімен ... ... ... ... алады.
Пассивтің операцияларына мыналар жатады:
▪ салым қабылдау (депозиттер);
▪ клиенттерге шоттар (оның ішінде корреспондент ... ашу ... ... ... бағалы қағаздарын шығару (облишация, вексель, ... ... ... ... ... алу, оның ... орталықтанған несие
ресурстарынан;
▪ репо операциялары;
... ... ... ... мынадай формалары болады:
▪ коммерциялық банктердің бағалы қағаздарды ... ... банк ... капиталдарды немесе қорларды ұлғайту және құру;
▪ басқа да заңды тұлғалардан несиелер алу;
▪ депозиттер ... ... ... ... қаражаттарды банктерге
тартуға мүмкіндік береді. Алғашқы пассивтік операциялардың екі формасы
негізінде банктік ... ... ... яғни меншікті ресурстары
құралады. Келесі екі формасы негізінде ... ірі топ – ... ... ... ... банктің ресурстары екі топқа бөлінеді:
- банктің меншікті қаражаттары;
- банктің тартылған қаражаттары.
Банктің меншікті қаражаттары – банктің экономикалық ... ... ету ... қамтамасыз ететін әр түрлі қорлар мен
бөлінбеген ... ... ... ... ... операциялар бұл банктердің табыс алу және өзінің өтімділігін
қамтамасыз ету мақсатында, ... бар ... ... жүзеге
асыратын операцияларды білдіреді. Бұл екі мақсаттың бірегейлігі банкті
коммерциялық ... ... ... ... ... ... Респупликасының активтік банктік операциялары ... ... ... ... ... операция, яғни бағалы қағаздар бойынша;
• Қаржылық опеарациялар (лизинг, факторинг, форфейтинг);
• Кассалық операциялар
• Делдалдық-комиссиондық операциялар.
Банктің ... ... ... ... ... несиелік
операциялары негізінде алады. Банктік ссудалық операциялары ... ... ... ... ... ... табысты және тәуекел
дәрежесі де жоғары ... ... ... операция банктің
операцияларының жалпы басым ... (80%) ... – бұл ... төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға
(қарызға) берiлетiн ссудалық капитал қозғалысы. Несие мен ... ... ... ... бар. ...... қаражатын құрайтын көзi ретiнде
барлық несиелiк қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлi формаларының болуын
және сондай-ақ олардың жұмсалымдарының бiр ... ... кең ... ... - бұл ... шот ашумен байланысты қалыптасатын
несиелiк қатынастарды ұйымдастырудың бiр ғана формасын бiлдiредi.
Қарыз берушi – ... ... ... ... бiр ... Қарыз
берушi – бұл уақытша пайдалануға қарыз берушi субъектiлер болып табылады.
Қарыз ... ... ... емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық
субъектiлерi және халық жатады.
Қарыз алушы – бұл ... ... және оны ... ... ... екiншi жағы. Борышқор және қарыз алушы бiр-бiрiмен ... ... де, ... ... әр түрлi.
Қарыз берушi және қарыз алушымен қатар несиенiң құрылымының
элементiне ... ... де ... Беру ... – бұл ... ... яғни қарызға берiлген құн.
Несие түрi – бұл несиелiк қатынастар құрылымының, олардың негiзгi
қызметтерiнiң, яғни әр ... ... және iшкi ... ... толық
сақталатын көрiнiсiн бiлдiредi. Несиенiң екi формасы бар: тауарлы ... ... ... ... ... ...... ал ақша
түрiндегi несиенi банктiк деп атйды.
Банктiк несие – бұл ... ... ... алушыларға ақшалай
түрде берiлетiн несиенi бiлдiредi. Банктiк несие – бұл ... ... ... ... ... болып табылады. Банктiк
несие бойынша несиелiк ... ... ... шарт немесе несиелiк
келiсiм жатады. Банктiк ... ... ... банк және ... ... ... ал қарыз алушылар ретiнде: кәсiпкерлiкпен немесе
бизнеспен ... ... ... ... сұранысы бар кез келген
заңды ұйым болып табылады. Мұндағы қарыз берушiнiң ... ...... ... ... ... ... банктер несие беру ... ... iске ... ... ... – банктiң несиелiк жұмысын
ұйымдастыру ... және ... ... ... ... ... ... инвестициялық операциялары – несиелік опеарциялардан кейінгі
орында тұрады. Бұл операциялар негізінен бағалы қағаздар портфелі ... ... ... ... ... ... банкке
табыс әкелу және өтімді активтер қатарын ... ... ... ... ... ... екі топқа
бөлінеді:
• Мемлекеттік бағылы қағаздар;
• Корпоративтік бағалы қағаздар.
Бүгінде ҚР-ның екінші деңгейлі банктері инвестициялық операцияларға
бағытталған ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарға жұмсап
отыр. Себебі, мемлекеттік бағалы қағаздарға салынған активтер, біріншіден,
өтімді, яғни коммерциялық банктер бағалы ... ... ... ... ... ... айналдыра алады. Екіншіден, олардан алатын табыс
төмен болғанымен оның тәуекел деңгейі төмен ... жоқ деп те ... Банк ... ... нормативтерінің орындалуын
талдау
1. Банкiлер мiндеттi түрде сақтау үшiн уәкiлеттi орган белгiлейтiн
пруденциалдық қалыптардың құрамына:
– банкiнiң жарғылық ... ең ... ... өз ... ... ... бiр ... алушыға жасалатын тәуекелдiң ең көп мөлшерi;
– өтiмдiлiк коэффицентi;
– ашық валюталық позиция лимиттерi енедi.
– Банк конгломераттары мiндеттi түрде сақтау үшiн уәкiлеттi
орган ... ... ... ... ... ... ең аз мөлшерi;
– өз капиталы жеткiлiктiлiгiнiң коэффицентi;
– бiр қарыз алушыға жасалатын тәуекелдiң ең көп мөлшерi енедi.
Уәкiлеттi ... ... банк ... ... ... ... және өзге де ... мiндеттi нормалар
мен лимиттер белгiлеуге құқылы.
Уәкiлеттi орган банк заңдарына сәйкес банктердi және (немесе) ... не ... ... адамдарын және ... ... ... бес ... ... ... банктiң iрi
қатысушылары - жеке тұлғаларды пруденциалдық нормативтердi және ... ... өзге де ... мен лимиттердi банктiң бұзғаны үшiн
жауапқа тарту жөнiнде ... ... ... банк холдингi жоқ ... және ... ... ... ... мен ... банкке
және банк конгломератына тән тәуекел факторларының ... ең ... ... туындайтын әлеуеттi қомақты шығындардың орнын толтыру
үшiн жеткiлiктi деңгейдегi олардың нормативтiк мәнiн белгiлеуге құқылы.
Банктiң қаржы жағдайының қойылатын ... ... ... шешу мақсатында уәкiлеттi орган белгiлi бiр күнге банк және банк
тобы капиталының мөлшерiн белгiлеуге құқылы.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... заемдар, борыштық бағалы қағаздар,
дебиторлық берешек), ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтер және
тазартылған қымбат ... ... ... ... және ... ... ... ішкі активтері болып табылады
Пруденциялдық қалыптар және сақталуға мiндеттi
өзге де нормалар мен лимиттер
Пруденциалдық қалыптардың қалыптық және өзге де ... ... мен ... ... мен ... әдiстемелерiн, белгiлi бiр
күнге шектi банк және банк конгломераты капиталының мөлшерiн, ... ... ... ... мен ... лимиттерiн, тиiстi
есеп беру түрлерi мен оны ... ету ... ... ... ... органның нормативтiк құқықтық актiлерiмен
белгiленген өз капиталы жеткiлiктiлiгiнiң ... ... ... уәкiлеттi органға қайта капиталдандыру жоспарын жiберуi тиiс.
Жоспарды бұзушылықтарды жою ... ... және ... ... ... ... өз капиталы ... ... ... ... бiр ... ... ұсыну қажет.
Банк холдингтерi, сондай-ақ банктiң ... ... және ... акцияларының (артықшылықты және банк ... ... ... ... бес процентiнен астамын тiкелей және жанама
иеленетiн банктiң iрi қатысушылары - жеке тұлғалар уәкiлеттi органның
нормативтiк ... ... ... ... және банк
конгломератының меншiктi капиталы ... ... ... ... ... мiндеттi.
Банктiң қаржылық жай-күйi нашарлаған жағдайда банк холдингi уәкiлеттi
органның талабы бойынша банктiң қаржылық жай-күйiн ... үшiн ... оның ... ... ... ... қамтамасыз етуге
жеткiлiктi мөлшерде банктiң меншiктi капиталын ұлғайтуға мiндеттi.
Екінші деңгейдегі ... үшін ... ... бойынша
есеп айырысудың нормативтік мәні мен әдістемесі
Екінші деңгейдегі банктер сақтауы ... ... ... есеп ... ... мәні мен ... ... жарғылық капиталының барынша төмен мөлшері.
Банктің жарғылық капиталының барынша ... ... ... рыногын
және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі уәкілетті ... ... ... ... акцияларды, егер мұндай сатып ... ... ... кез-келген пруденциялдық нормативтер мен басқа
да сақталуы міндетті нормалар мен лимиттерді бұзуға алып ... ... ... ... ғана ... алуы ... ... жеткіліктілік коэффициенті
Меншікті капитал бірінші және екінші деңгейдегі капитал сомасы (екінші
деңгейдегі ... ... ... ... ... мөлшермен
енгізіледі) ретінде және банк инвестициясын шегергендегі ... ... ... ... ... ... ... жабуға арналған
бірінші деңгейдегі капитал бөлігінің екі жүз елу ... ... ... ... ретінде есептеледі.
Банк инвестициясы банктің заңды тұлға акциясына салымын ... ... ... ... жиынтық мөлшері банктің бірінші
деңгейдегі және екінші ... ... ... он ... ... ... реттелген борышын білдіреді.
Рыноктық тәуекелді жабуға арналған бірінші деңгейдегі капиталдың
бөлігі екінші ... ... ... ... ... ... шектеулерді ескере отырып, осы Нұсқаулықтың 16-тармағымен
айқындалған банктің меншікті ... ... ... ... ... ... капиталдың нақты мөлшері мен бірінші
деңгейдегі капиталдың барынша аз ... ... ... агенттігінің рейтингттік бағасынан басқа уәкілетті
органмен Moody's Investors Service және Fitch ... ... да ... ... ... ... сома ретінде есептеледі:
-сатып алынған меншiктi жай акцияларды ... жай ... ... ... ... ... меншiктi артықшылықты акцияларды ... ... ... ... ... ... капитал;
-өткен жылдардың бөлінбеген таза кірісі (оның ішінде өткен жылдардың
бөлінбеген таза ... ... ... ... резервтер);
-нәтижесінде бір заңды тұлғада пайда болған ... ... және ... ... ... әрі – осы Нұсқаулықтың 5-9-тармақтарында көрсетілген
мерзімсіз қаржы құралдары) барлық міндеттемелерін шегергеннен кейінгі ... ... ... ... ... ... міндеттеме немесе өзге
қаржы құралы бірмезгілде пайда болатын мерзімсіз шарттар;
-мыналарды алып тастағанда:
13.4. Банк қызметінің қаржылық қорытындысын талдау
Қаржылық ... тағы бір әсер ... ... ... ... активтерді дұрыс орналастыра білу қажет.
Актив – акцияның қозғалмайтын ... Ол ө ... ... ... капиталын көбейе алады. Бұл ағымды кіріске әсер ... ... ... ... акционерлерге және бөлінбеген таза кіріске – банк
ресурсының базасын көбейтеді.
Дегенмен, қазіргі таңда ... ... ... ... ... келе ... Бұл банктердің кірістілігі жоғары ... ... ... байқаға болады. бұқаралық ақпараттардан
банктердің жоғарғы нәтижеге жетіп ... ... ... болады.
соның ішінен мына мәліметтерді, яғни Қазақстан банк секторының ... ... ... млрд тг ... |01.11.04 |өзгеріс, |
| | | ... ... ... ... ... |110,7 |170,1 |69,4 ... ... жасауға байланысты |48,1 |73,4 |24,4 ... | | | ... ... ... таза ... |62,6 |96,7 |33,2 ... ... ... емес ... |66,1 |82,5 |34,3 ... төлемін жасауға байланысы жоқ |103,2 |137,5 |24,3 ... | | | ... ... ... жоқ таза ... |-55,0 |17,9 ... баптар |2,5 |1,0 |-1.5,0 ... ... ... ... таза |28,0 |42,7 |22,7 ... | | | ... ... төлеуге байланысты |2,6 |5,1 |2,5 ... | | | ... ... ... ... |25,4 |37,6 |12,2 |
* ... хабаршысы» №12 / 2004
Кірістілік 2004 жылғы 1 қарашада ... ... ... 37,6 ... ... (2003 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша – 25,4 млрд. теңге
) жиынтық таза кіріс алды. ... ... ... 253,9 ... (2003 ... 1 ... жағдай бойынша – 180,1 млрд. теңге),
шығындар – 216,3 млрд. теңге (2003 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... ) ... атап өткен жөн 2004 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша банктер
өткен жылдың осыған ұқсас кезеңімен салыстырғанда 48,0 ... ... ... ... ... құрылымында клиенттерге берілген несиелер бойынша
(84,5 пайызға ... 143,7 ... ... ... төленуіне байланысты
кірістер біршама көп орын алады, ал ... ... ...
клиенттердің талаптары бойынша (66,6 пайызға немесе 48,9 млрд. теңге)
төленген сый-ақыларға байланысты ... орын ... ... ... таза кіріс 8,6 млрд. теңге болды (01.11.03
ж жағдай бойынша – 7,9 млрд. теңге).
Табыс салығы төленгенге дейінгі таза кірістің жиынтық активтерге ... 1,79 ... ... ж. ... ... – 1,77 ... болса, табыс
салығы төленгенге дейінгі таза кірістің меншікті капиталына (RОА) қатынасы
13,36 пайыз болды (01.11.03 ж. ... ... – 12,71 ... ... ... сипаттайтын |01.11.03 |01.11.04 |
|жиынтық ... | | ... ... ... ... таза |1,77 |1,79 ... ... ... ... (ROA)| | ... ... ... ... таза |12,71 |13,36 ... ... ... қатынасы | | ... | | ... ... байланысты кірістердің |6,99 |7,13 ... ... ... | | ... ... ... ... |9,51 |8,93 ... ... ... ... | | ... | | ... ... бойынша таза |28,21 |20,14 ... ... ... төленгенге дейінгі | | ... ... ... | | ... ... ... шығындардың |3,41 |3,44 ... ... ... | | ... ... ... жасауға |2,16 |2,02 ... ... | | |
* ... ... №12/2004
банк секторының шоғырлануы 2004 ... 1 ... ... ... ... банктің банк секторының жиынтық активтеріндегі үлесі қаңтарда
62,42 %-тен қазанда 61,04%-ке деәін ... ... үш ірі ... секторындағы жиынтық активтеріндегі үлесі де 64,11%-тен 62,49%-ке
дейін ... ірі ... банк ... жиынтық несиелік портфеліндегі үлесі
65,45% болды. Сондай-ақ, жеке тұлғалар депозиттерінің 65,05%-ті үш ... ... атап ... ... банк секторының үлесі ... ... ... ірі ... ... |62,42 |61,04 ... ірі ... ... |64,11 |62,49 ... ірі ... ... капиталы |50,95 |53,93 ... ірі ... ... ... |65,33 |65,45 ... ірі ... клиенттерінің депозиттері, |64,68 |63,59 ... ... | | ... ... |62,86 |63,01 ... ... |68,01 |63,95 |
| | ... |Банк тәуекелдерін талдау ... үшін ... ... өте ... ... ... Стратегиялық
басқару мен жоспарлау болып табылады. Осы ... банк ... ... мен мақсаттардың сәйкестігін қамтамыз етеді. Стратегиялық
жоспарлау мен ... ... ... - ... ... ... ... акциялардың нарықтық кұнын жоғарылату мақсатында
банктік қызметтердің жаңа түрін ... ... ... сипатталатын банк қызметтерінің
түрлерінде банк табысқа ие болу үшін ... ... ... ... ... ... ... болатын деңгейін анықтап, оның табысты
қандай дәрежеде ақтайтынын есептейді. Осының негізінде банк ... ... ... деңгейін төмендетуге байланысты іс-
шараларды дайындап жүзеге асырады. Банктердегі тәуекелдерді басқару ... ... ... элементтерден тұрады.
Банктік тәуекелдерді басқару жүйесі нақты шаралар арқылы жүзеге асады.
Ондай шаралар ... ... ... ... ... ... асуы мүмкін. Банктік тәуекелдерді басқаруға байланысты
банктер тарапынан көптеген жалпы және арнайы әдістер қолданылады. ... жиі ... ... қосымша ақпараттарды алу;
лимиттеу;
өзін-өзі сақтандыру;
хеджирлеу;
сапаны басқару;
1.Диверсификациялау арқылы банктік операциялардың ... ... ... ... ... Банк ... ... көрсетілген бағыттарға байланысты жиі диверсификациялау
керек:
а) Тартылған қаражаттың диверсификациясы:
• мерзімі бойынша ;
... ... ... (заңды тұлғалардың депозиттері, жеке
тұлғалардың депозиттері, банк аралық несие, халықаралық ... ... ... ... ... ... топтары бойынша);
б) қолданылатын ... ... ... портфелінде төлем ... көп болу ... ... ... диверсификациясы:
• мерзімі бойынша: көбінесе ұзақ мерзімді және қысқа мерзімдіболып
бөлінеді;
... ... ... ... ... ... ... бірақ көп тұлғаларға берілуі керек.
1. ... ... ... ... бар ... ... ... сақтандырылуы керек;
2. Хеджирлеу. Қаржылық құралдарды сату-сатып алу ... ... кері ... ... хеджирлену керек;
Өзін-өзі сақтандыру. Банктің ссуда бойынша үмітсіз карыздарды есептен
шығару және операциялар бойынша мүмкін ... жабу үшін ... ... ... алған құралдар немесе банктің
пайдасынан ... ... қоры ... ... ... ... ... партнерлар, құралдар және
көлемдері бойынша банктік операцияларды зерттеуді шектеу.
Шектеудің келесідей көп тараған түрлері ... әр ... ... ... ... әр құрал, актив түрі, нақты бөлімше немесе дилерге лимиттер;
• бір қарыз алушыға минималды қарыз мөлшері;
• баланстан тыс міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... ашық позицияның минималды мүмкін
мөлшері ;
• банктің әр ... әр ... , әр ... ... мен ... ... Нәтижелер мен таңдаулар туралы қосымша ақпараттарды
алу практикада келесі ... ... ... ... ... клиенттері, банктің қауіпсіздік бөлімшесінің
материалдары
және мерзімдІ басылымдар бойынша ақпараттарды іздестіру;
... ... ... ... ... ... фирмалардан
электрондық және ақпараттық кызметтерді алу және ... ... ... ... ... - ... басқарудың қазіргі уақытқа ең көп
қолданылатын түрі. Оның негізгі мәні ... банк ... ... ... алу ... ... Мұндай тәсілмен басқару үшін
банкке маманданған қызметкерлер керек.
Несиелік тәуекелді басқару. Банк үшін ... ... ... зор ... ... ... ... - негізгі қарызды және;
берілген қарыз бойынша есептелген проценттерді қайтармауға байланысты
туындайтын тәуеклдің түрі. Несиелік ... ... ... ... банкке қатысы бар. Ол мынадай факторлармен байланысты туындауы мүмкін:
кәсіби белсенділіктің төмендеуі , сұраныс деңгейінің ... ... және тағы да ... факторлар.
Банктердің несиелік тәуекелі негізінен екі тәуекелден тұрады: несиелік
тәуекел және контрпартнер тәуекелі. Несиелік тәуекел несиені уактылы ... ... ... ... туындайды, ал контрпартнер тәуекелі
контрпартнердың ... ... ... немесе банкроттыққа
ұшырауымен байланысты туындайды.Несиелік тәуекел немесе негізгі соманың
кайтарылмау ... ... ... ... ... :
өндірістің кұлдырауы, өнімге деген сұраныстың төмендеуі және жеке ... ... ... ... ... ... келесідей
факторларға байланысты:
• Ұзақ мерзімді ... ... ... ... жиі ... ... ... жаңадан пайда болған клиенттерінің арасында несиенің
үлкен бөлігін орналастыруы;
• Жағымсыз конъюнктуралық өзгерістермен сипатталатын географиялық
аймақтар мен салалардағы банк ... көп ... ... ... ... күмәнді несиелер, қаржылық жағдайы
нашар клиенттерге берілген несиелердің үлес салмағының көп болуы;
... жаңа ... банк ... ... банк ... ... саясатын жеке құрастырады. Сондықтан да, әр
банкте несиелік ... ... ... ... мен есептелген
проценттерді өтеу ерекшеліктері бар.
Банктің несиелік саясаты үш ... ... ... ... ұсынысты
алдын ала талдау, несиелеу процесінде қарыз алушының қаржылық ... ... ... ... Потенциалды қарыз алушыны алдын ала
талдау келесідей тексеру кезеңдерінен тұрады:
• Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... тексеріледі.
Қарыз алушының репутациясын тексеру, яғни ... ... және ... берушілермен кем дегенде біржылдың ішіндегі қарым-
қатынасын тексеру. Ол ... есеп және ... ... ... ... жүргізіледі.
Кәсіпорынның меншікті капиталының келемі. Дамыған мемлекеттерде карыз
алушы ... ... ... өз ... ... жұмсамаса, ешкандай банк ... ... ... ... қаражаттар мен ... ара ... 70% / 30%-ға ... ... ... Ұзақ ... несиелендіру кезінде банк
қарыз алушының конъюнктурасын толығымен анықтау керек , яғни несие ... ... ... ... пен ... ... ... қарыз алушының негізгі қаржылық коэффиценттері анықталады
және кепілдік объектісі бағаланады. Банк ... ... ... оның нарықтық бағасының несие ... ... ... ... ... ... клиент іс-әрекетінің тиімділігін
периодты тексерумен сипатталады, яғни ... ... ... клиенттің ағымдағы қаржылық жағдайын анықтайды. Клиенттің ағымдағы
төлем кабілеттілігіне талдау ... үшін ... ... ... ... ... және айлық қаржылық есептері;
b) Тауарлы материалдық қорлардың, ... ... ... құрылымдары немесе үлес салмағы;
с) Қарыз ... ... ... өткізілу дәрежесіне талдау
жасау;
d) Қарыздың ... ... ... қарыз
алушының ақша қозғалысын талдау.
Үшінші кезеңде қарыз алушы несиені өтейді. ... ... ... ... белгілі бір деңгейде тәуекелмен ... ... ... ... ... ең көп ... тәсілдеріне
мыналарды жатқызуға болады:
• Банк , клиент іс-әрекеті туралы статистикалык ... ... ... ... байланысты тәуекелдерді бағалау. Осы үшін
коммерциялық банктерде тәуекелдің деңгейін талдау жұмыстарымен айналысатын
және ... ... ... ... ... алушының жеке басының ерекшеліктерін
ескере отырып тәуекелдерді бағалау;
• Қарыздың нақты сомасы мен ... ... ... ... конъюнктураның жағдайы. Ұзақ мерзімді
несиелендіру кезінде банк қарыз алушының конъюнктурасын ... ... , яғни ... ... ... ... нарықтағы сұраныс пен ұсыныс
қатынасы.
• Міндетті ... ... ... ... ... ... және ... объектісі бағаланады. Банк әрқашан
кепілдіктің сапасын, өтімділігін, оның нарықтық ... ... ... ... отырады.
Несиелендіру процесінің екінші кезеңі клиент іс-әрекетінің тиімділігін
периодты тексерумен сипатталады, яғни ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын анықтайды. Клиенттің ағымдағы
төлем кабілеттілігіне талдау жүргізу үшін ... ... ... ... тоқсандық және айлық қаржылық есептері;
b) ... ... ... ... ... ... құрылымдары немесе үлес салмағы;
с) Қарыз алушының өндірген өнімінің өткізілу дәрежесіне талдау
жасау;
d) ... ... ... ... қарыз
алушының ақша қозғалысын талдау.
Үшінші кезеңде қарыз алушы несиені өтейді. Жоғарыда ... ... ... ... бір ... тәуекелмен байланысты болып
келеді.
Несиелік тәуекелді басқарудың тәжірибеде ең көп ... ... ... ... Банк , ... іс-әрекеті туралы статистикалык ақпараттарды
талдау аркылы қарыз алушыға байланысты тәуекелдерді бағалау. Осы ... ... ... деңгейін талдау жұмыстарымен
айналысатын және табыстарды баскаратын бөлімше кұрылады;
• Қарыз ... жеке ... ... ескере
отырып
тәуекелдерді бағалау;
• Қарыздың нақты сомасы мен қайтарылу мерзімін анықтау;
... ... ... қарыздарға байланысты арнайы резервтер құру;
• Тәуекел деңгейі жоғары болса , қарыз беруден бас тарту;
... ... ... ... ... ... келісім шартты заңға сәйкес кұрастыру.
Несиелік процесс кезінде қарыз алушының несие қабілеттілігі мен
төлем қабілеттілігін алдын ала ... өте ... ... ... процессті тәжірибеде алты әдіспен зерттеуге болады. Олар:
1 . ... ... ... ... өтеу ... ... талдау;
менеджмент деңгейін талдау;
қаржылық тұақтылығын талдау: коэффиценттерді талдау және ақша ... ... ... талдау.
Несиелік тәуекелді бағалаудың қорытынды ... ... ... - ... ... және күтілмеген шығындар. Несиелік тәуекелге
байланысты ... ... ... ... ... орнын
толтырады, ал күтілмеген шығындар банктің ... ... ... ... ... ... жеке бір операция бойынша
күтілетін шығындардың сомасы мына ... ... = ... , ... - ... шығындар;
СЕ - тәуекелмен байланысты сома;
РD - дефолттың ықтималдығы;
SL - дефолт кезіндегі шығындардың көлемі.
Несие ... ... ... ... ... = CE * ... — күтілмеген шығындар;
СЕ — тәуекелмен байланысты сома;
SL - дефолт болган жағдайдағы шығындар;
Әлемдік тәжірибеде несиелік тәуекелді бағалаудың екі ... ... Олар жеке және ... ... ... ... ... мен сараптаушылардың
субъективті
қорытындысы;
• автоматтандырылған скоринг жуйесі.
Скоринг ... ... ... модель
болып табылады. Осы ... ... банк ... ... ... ... ... клиенттердің қарызды уақытында
қайтару немесе қайтармау ықтималдығын есептейді.
Коммерциялық банктік несиелік тәуекелін ... ... ... ... ... - ... жеке ... тәуекелділік коэффициенті;
Кр - клиенттің несиелік қабілетін, нарықтағы ... , ... ... , ... ресурстарымен қамтамасыз ... ... , ... ұйымдастырушылық қабілетін
резервтік қорлары мен жеке құрал жабдықтарының ... ... ... ... ... және тағы ... көрсеткіштерін
көрсететін коэффициент;
R1,… Rn – осы несиелік операциямен байланысты тәуекел мөлшері;
Ксал - ... ... ... ... сомасы;
Е – банктің осы клиент үшін ішкі факторлардың ... ... ... ... ... ... да ішкі аналитикалық әдістербойынша
бойынша банктердің рейтингтік бағасы
Жалпы қаржылық жағдайды анықтауда банктің негізгі көрсеткіштерін ... ... ... сапасын, басқаруды, табыстылығы мен
өтімділігін бағалайтын CAMEL жүйесі қолданылады.
Банктің қаржылық жағдайын жан-жақты тексерулер ... ... ... ... қаржылық жағдайымен жүргізілетін операциялардың саласын
анықтау.
Бұл активтер мен кассаны түгендеу, ішкі бақылау шараларын ... ... ... сақтау мен құжаттардың дұрыс жүргізілуі;
ә) басқару сапасын бағалау, олар мыналарды қамтиды:
- операторлар жағынан басшылықтың бақылауын бақылау;
- банк басшылығына берілген ... мен ... ... асу ... ... ... сәйкестігін және қайта дайындау тәртібі;
- иерархиялық құрылым мен екі ... ... ... мен ... ... бақылау жасау.
Құжаттар мен заңдардың және белгіленген әдістердің сақталуын ... ... есеп ... жүргізудің дәлдігі.
Аудиторлық тексеру нәтижесінде алынған санкциялар мен ... ... ... құжаттарды жүргізудің дәлдігін және дұрыстығын
бағалау.
г) Активтердің сапасын тексеру.
Операторлар ... ... ... саясатының толықтығы
мынадай бағыттарды қамтиды:
- жеке тұлғалар мен компанияларға берілетін несиелердің қатынасы;
- банктер үшін ... ... ... ... ... ... несиелердің шекті көлемі;
- несиені бағалау әдістемесі;
- несиенің қайтарылуы мен несиелік қабылеттілігін бақылау;
- несиенің ... ... ... мен ... бойынша
шығындарды жабу үшін резервтерді құру.
д) банктің төлем қабілеттілігін бағалау. Бұдан ... ... ... мен банк ... ... Бұл ... банктің жоғары
менеджментімен және аудиторларымен жеке-жеке қарастыруды қамтиды.
Банкті тексеру бойынша коммисияның, басшысы қажет болған жағдайда,
оның ... ... ... ... болуы мен жұмыстың жоспарын
анықтайды. Коммисия инспекциялауды жүргізу барысында ... ... ... ... және ... үшін банктен барлық қажетті құжаттарды
алуға құқылы. Банк талап етілген ... ... және ... ... өз ... ... ... жүйесі – қаржылық есеп беру мәліметтері мен инспекциялық
тексерулердің нәтижесі бойынша ... ... баға ... ... банкті
қаржылық талдаудың әдісі.
Мұндай жүйе ретінде 1979 жалдан бастап АҚШ-тың үш қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ақша айналысын бақылаушылыр қаржы институттарын стандартты бақылауға
мүмкіндік беретін CAMEL ... ... 1997 ... бастап банктік
бизнестегі өзгерістерге байланысты және жалпы экономикалық ... бұл ... ... енгізілді.
Рейтинг жүйесінің CAMEL атауы талданатын компоненттердің алғашқы
әріптерінен құрылған:
C – (capital ...... ... ... ... ... ету үшін ... жеткіліктігі, яғни меншікті
капиталының көлемі бағаланады.
A – (asset quality) – активтердің сапасы, мұнда активтердің сапасы
анықталады, ... ... ... ... ... ... және
проблемалы несиенің жалпы банктің қаржылық жағдайына әсер етуіне баға
беріледі.
M – ...... – банк ... ... жұмыс тәртібі мен заңды және нормативтік ... ... ... ... ... ... банкті басқару
әдістері бағаланады.
E – (Earnings) – табыстылығы (пайдалылығы) – банктік қызметтерді
кеңейту ... ... оның ... ... тұрғысынан
банктің рентабельділігі бағаланады.
L – (Liquidity) - ... ... ... және болашақтағы
міндеттемелерін орындау үшін өтімді активтерінің жеткіліктігі, яғни
өтімділік ... ... есеп беру ... ... ... соң, CAMELS жүйесі
бойынша рейтингті анықтау үшін пайдалылықты талдау жүргізіледі.
Пайдалылықты талдау жылдың соңында жүргізіледі. Банктің пайдалылық
көрсеткіші активтердің ... ... ... ... ... ... Ол төмендегідей есептеледі:
Дивиденттерді төлегенге дейінгі және салықты төлегеннен кейін таза
пайда Активтердің орташа құны
1.2 CAMEL жүйесінің ... ... ... ... ... ... банкке берілетін
қаржылық есеп берулердің мәліметтері бойынша жүргізіледі. Бірақ та ... ... үшін ... ... жүргізу қажет. Бұл жүйе
бойынша банкті бағалау үздіксіз үрдіс болып табылады. Дегенмен де ... ... ... ... ... ... ... бес компонентінің әрқайсысын: ... ... ... ... ... және өтімділігін
бағалауды жүргізгенде мынадай принциптер мен ... ... ... (тұрақты):
- өте жақсы нәтижелер мен қаржылық тұрақтылық;
- бағалануы өте жоғары немесе басқа банктерге қарағанда жоғары.
2-рейтинг (қанағаттанарлық):
- қызметінің нәтижелері ... ... ... табылған
жоқ);
- қызметінің нәтижелері орташадан жоғары немесе ... ... ... ... ... мен сенімділігін қамтамасыз ету
үшін қажетті жағдайлар жасалған.
3 – рейтинг (орташа) :
- қызметінің нәтижелері қанағаттанарлықсыз;
- бағалануы ... ... ... ... ... орташадан төмен.
4 – рейтинг (шекті):
- орындалуы орташа деңгейден төмен;
- банктің қызметіндегі кемшіліктері ... банк ... ... анық ... ...... (қанағаттанарлықсыз):
- қызметінің нәтижелері сөзсіз нашар;
- мәселелері асқынған және тез арада шаралар ... ... ... ... жою ... ... ... банктің банкротқа
ұшырау қаупі бар.
Капиталдың жеткіліктігі. Капитал салымшылардың құралдарын қорғайтын ең
басты құрал болып ... ... ... бар ... ... ... төндірмей үлкен шығындарды өз мойнына алу мүмкіндігі
болады.
Сонымен ... ... ... стандарттарға өтуі бойынша
оларды бірінші немесе ... ... ... ... ... банк ... жеке бақылау белгілері бар.
Бұл рейтингтегі банктерге акционерлер немесе басқа да қолдау ... ... ... жасау талап етіледі. Қаржылық және де басқа да әлсіз
жақтары банктің ... ... ... ... ... . ... ... сапасын талдаудың мақсаты
болып банктің есеп беруінде олардың өмір сүру қабілеттілігі мен құны ... ... ... ... ... ... әр деңгейдегі
тәуекеленің бар екенін ескеру қажет. ... бір ... ... ... байланныссыз болады. Мысалға, кассадағы қолма-қол ақша
немесе Ұлттық банктегі кореспонденттік ... ... Бұл ... 100% ... бар ... бар. ... оларға банктен
берілетін несиелер жатады.
Активтердің сапасын ... ... ... ... ... тыс активтер мен проблемалы активтердің негізгі бөлігі ретінде
несие портфелін қамтиды. Сондықтан несие портфелінің ... ... ... ... ... етеді. Бұл талдаудың негізгі ... ... ... ... ... ... табылады.
Егер банк несие бойынша шығындарды жабуға ... ... ... ... ... ... активтердің жіктелінуіне дейінгі
сомасынан алынып тасталынады.
Активтердің сапасын талдау жіктелінген активтердің орташа құны ... ... ... ... бойынша бірнеше механизмдерді іске қосып және ... ... ... ... ... ... қолданбаса, банктің
банкротқа ұшырау қаупі бар.
Табыстылық. Табыстылық пен рентабельділік банк ... ... ... табылады.
Табыстылықты талдауда ең алдымен мынадай факторларды ескеру қажет:
- банкте уақыт өткен сайын ... ... ... ... ... ... амортизациялау тәжірибесі бар ма?
- салық бойынша қарыздың есептелуі дұрыс жүргізіле ме?
- Салықты төлегеннен ... ... ... ... ... есеп ... ... тексеру.
Өйткені дивиденд түрінде төленген таза пайданың жоғары болуы банк
пайдасының көп бөлігін өз ... ... ... бөлінбеген пайда
түрінде сақталмағандығын көрсетеді.
Берілген есеп беру мәліметтердің растығын тексерген соң, CAMEL ... ... ... үшін пайдалылықты талдау жүргізіледі.
Пайдалылықты талдау ... ... ... ... ... үшін кез келген көрсеткішті ... емес және CAMEL ... ... өтімділік рейтингісін анықтау үшін
инспектор бірнеше факторларды ескере отырып, өзінің жеке ойын ... ... ... ... яғни банктің депозиттерінің қанша бөлігі
негізгі депозиттерді (банктің қолында ұзақ ... ... оның ... ала ескертусіз шоттардан алынуы мүмкін
салымдар бөлігімен ... ... ... ... ... өтімді болуы немесе өтімді түрдегі активтердің болуы
(өтімді түрде активтер көп болған сайын өтімділік деңгейі жоғары
болады);
3) ... ... ... ... ... ... ... нарықта несие желісін ашу келісімі бойынша ... ... ... ... ... ... тартылған
ресурстардың жалпы көлеміне қатынасы (бұл деңгейдің жоғары ... ... ... ... туғызады);
4) банк басшылығының өтімділік деңгейін басқару қабілетін және
банктің өтімділікті реттеудегі өзінің жеке ішкі ... ... ... CAMEL ... жазылуында менеджмент үшінші
компоненті болғанымен, менеджменттің ... ... ... ... кейін жүргізеді. Өйткені менеджментті бағалау басқа ... ... ... ... және басқаруды бағалау CAMEL жүйесіндегі
субъективті компонент болып табылады.
Капиталды активтердің сапасы, пайда мен ... ... ... бағалау үшін коэфициентті көрсеткіштерді қолдану ... ... ... бағалау кезінде CAMEL жүйесі бойынша басқа 5 бағытының
рейтингісін ескеру қажет.
Менеджментті талдау кезінде ... ... ... тиіс:
- банктерге тексеру жүргізгенде, банк басшылығы өзінің техникалық
біліктілігін, басқарушылық және әкімшілік ... ... банк ... ... ... өзгеруіне, сондай-ақ
банктік жүйенің өзгеруіне бейімделу қабілеті болуы керек және Ұлттық
банк пен ... ... ... орындау керек;
- банк басшылығы банк жұмысының ішкі тәртіптерін жасауға және ... ... ... ... банк басшылығы білікті басқаруды қамтамасыз ету үшін ... ... ... банк ... кез ... ... ... жағдайда,
әсіресе банкпен ерекше қатынастағы ... ... ... үшін сыналуы керек.
CAMEL рейтинг жүйесі бойынша ... 6 ... ... ... соң, ... банктің бағасын сипаттайтын банктің жиынтық
рейтингісін анықтайды.
Жиынтық ... ... үшін 5 ... ... ... қосып, шыққан соманы 5-ке бөлеміз.
Мысалы:
|капитал жеткіліктігі = |2 ... ... = |2 ... = |3 ... = |3 ... = |1 ... |2 ... компоненттердің сомасы 13-ге тең болса, оны 6-ға ... – 2,2, оны ... ... ... жиынтық рейтинг 2-ге тең
немесе қанағаттанарлық болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі
туралы» Заңы 30. 03. 1995. №2155 (өзгерістер мен толықтыруларды қоса 30.
05. 2001. ... ... ... ... Республикасының Банктер және
банктік қызмет туралы» Заңы 31. 08. 19995. №2444 ... ... қоса 25. 04. 2001. ... ... ... ... төлемдері мен аударулары туралы»
Заңы 29. 06. 1998. №237-I ... мен ... қоса 29. 03. ... ... ... ... 23. 05. 1997. №219
(өзгерістер мен толықтыруларды қоса 02. 06. 2000. №265);
6. ... ... ... ... ... ... меншікті
капиталының минималды мөлшері» 02. 06. 2001. №192;
7. Ұлттық Банктің «Екінші деңгейлі банктерде және банк ... ... ... ... ... ... операцияны жүргізу»
ережесі 03. 03. 2001. №58.
8. Банковское дело. Под ред. ... Г.С. – ... ... ... Р. Ж. ... ... банктердегі бухгалтерлік есеп
–Алматы, 2005;
10. Банковское дело. Под ред. Лаврушина О.И. – М: ... ... ... и финансово-экономических терминов Под ред. Н.
К. ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банк Хабаршысы
13. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Статистикалық Бюллетень
14.(Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Экономикалық шолу
15. Қазақстан Республикасының Банки казахстана
-----------------------
-----------------------
ҚҰБ
Ақша жіберушінің ... ... ... жіберуші банкі
Бенефициар банкі
Жабдықтаушы бенефициар
Ақша жіберуші
Несие беру бойынша құжаттар
Банк карточкасын шығару және қызмет көрсету жайлы келісім шарт
Несие ... ... ... ... және ... көрсету жайлы келісім шарт
Банк карточкасын шығару және қызмет көрсету жайлы келісім шарт
Несиелік карточка
Дебеттік ... ... ай ... ... ... ... тарифтерді төлеп қайтару
Жалақы беру
кепілдеме
Вексель иемденуші (сатушы, төлем алушы - несие беруші
Вексель беруші (сатып алушы төлеуші)
Ремитент
(тратта бойынша ақша ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 145 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптас57 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері41 бет
«АТФБанк» АҚ32 бет
«АТФБанк» АҚ-ның негізгі қызметтерін ұйымдастыру16 бет
Диплом алдындағы тәжірибенің есебі.«АТФБанк» АҚ66 бет
Каскелен қаласының «АТФБанк» филиалы7 бет
ОҚО АҚ АТФБанк филиалының несиелік операциялардың есебі және бақылауы67 бет
«АТФ банк» акционерлік қоғамының қызмет нәтижелерін талдау35 бет
«атф банк» ақ-ның негізгі қызметін ұйымдастыру12 бет
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь