Көптік қылмыстар жайлы

ҚЫСҚАРТУЛАР МЕН БЕЛГІЛЕУЛЕР 3

КІРІСПЕ 4

1 КӨПТІК ҚЫЛМЫСТАР ИНСТИТУТЫНЫҢ ҰҒЫМЫ
9
1.1 Қылмыстық құқық теориясындағы көптік қылмыстардың анықтамасы 9
1.2 Қылмыстық құқық тарихындағы көптік қылмыстар ұғымына шолу 17
1.3 Көптік қылмыстардың негізгі нысандары 31

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЗАҢНАМАСЫНДАҒЫ КӨПТІК ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ НЕГІЗГІ НЫСАНДАРЫН ҚЫЛМЫСТЫҚ . ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАЛДАУ


37
2.1 Қылмыстарды бірнеше рет жасау
37
2.2 Қылмыстардың жиынтығы және оның түрлері 44
2.3 Қылмыстың қайталануы және оның түрлері
55
2.4 Қылмыстық.құқықтық нормалардың бәсекелестігі және көптік қылмыстар 70

3 КӨПТІК ҚЫЛМЫСТАР БАРЫСЫНДА ЖАЗАНЫ ҚОЛДАНУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
78
3.1 Қылмыстардың жиынтығы барысында жаза қолдану 78
3.2 Үкімдердің жиынтығы барысында жаза қолдану
82


3.3
92

ҚОРЫТЫНДЫ 114

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 118
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қылмыстық құқық ғылымының ең маңызды және күрделі мәселелерінің бірі көптік қылмыстар болып табылады. Қылмыстық құқық теориясы және сот-тергеу тәжірибесінде бұл мәселенің түсінілуі және шешілуі әрқилы.
Зерттеу барысында көптік қылмыстардың ұғымы айқындалып, заң нормаларын жетілдіруге байланысты ұсыныстар енгізілді. Көптік қылмыстардың нысандарын анықтауға, қылмыстарды бірнеше рет жасау, қылмыстардың жиынтығы және қылмыстардың қайталануын бір-бірінен ажыратуға, көптік қылмыстарды жеке қылмыстардан және қылмыстық-құқықтық нормалардың бәсекелстігінен ажыратуға, көптік қылмыстар барысында жаза тағайындау мәселелеріне тиісті дәрежеде көңіл аударылды.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Диссертациялық зерттеу көптік қылмыстар инситутының қылмыстық құқықтық мәселелеріне арналған. Көптік қылмыстар мәселелерін зерттеудің өзектілігі және маңыздылығы бірқатар себептермен түсіндіріледі.
Бірінщіден, ұлттық құқықтық жүйені қалыптастыру барысында жеткілікті дәрежеде зерттелінбеген құқықтық құбылыстарды зерттеу үлкен мағынаға ие. Бұл құбылыстардың қатарына көптік қылмыстар да жатады.
Екіншіден, көптік қылмыстардың қоғамға қауіптілігі жекелеген тұлғаларға, қоғамға, мемлекетке келтірілетін зиянды ұлғайтумен, сонымен қатар, қылмыстардың кең таралуына, елдің қылмыстануына әсер етумен түсіндіріледі.
Сондықтан да, мемлекет көптік қылмыстармен күресті, оның ішінде рецидивті қылмыстылықпен күресті құқық қорғау органдарының қызметінің маңызды бағыттарының бірі ретінде қарастырады да, көптік қылмыстар, қылмыстарды бірнеше рет жасау, қылмыстардың жиынтығы және қылмыстардың қайталануы қылмыстық-құқықтық, криминология, пенитенциарлық ғылымдарының өзекті мәселелерінің қатарында бола береді.
Заң әдебиеттерінде көрсетілгендей, қылмыстық заңнама концептуалды тұрғыдан толық еместігімен сипатталынады да, бұл көптеген қылмыстық-құқықтық нормалардың жаңсақ талқылануын туындатып, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын сақтаудың кепілдіктерін қамтамасыз ете алмады. Осы мәселелерді шешуге байланысты ғылымның алдында бірнеше жол бар: кеңестік дәуірді қалыптастырылған қылмыстық-құқықтық институттар мен ұғымдарды жаңа жағдайға бейімдеу; қылмыстық-құқықтық ұғымдар мен институттардың алғашқы классикалық мазмұны мен заңи мағынасын қайтару; жаңа қылмыстық-саяси бағдар қалыптастыру. Яғни, ғылым бұл сұрақтарға қылмыстық-құқықтық новеллалардың қарапайым комментаторына айналмас үшін жеткілікті дәрежеде жылдам жауап беруі керек.
Айтылғандардың барлығы толық көлемде диссертациялық жұмыста зерттелінген көптік қылмыстардың ұғымына және көптік қылмыстар барысында жаза тағайындауға қатысты. Аталған мәселелердің қылмыстық құқық ғылымының аясында болып келгендігі мәлім.
1 Яковлев А.М. Совокупность преступлений по советскому уголовному праву. – М., 1960. - 120 с.
2 Уголовное право России. Общая часть: Учебник / Отв. Ред. Здравомыслов Б.В. – М.: Юристъ, 1996. - 512 с.
3 Красиков Ю.А. Множественность преступлений (Понятие, виды, наказуемость). – М., 1988. – 95 с.
4 Фролов Е.А., Галиакбаров Р.Р. Множественность преступных деяний как институт советского уголовного права. – Свердловск, 1967. – 20 с.
5 Зелинский А.Ф. Квалификация повторных преступлений. – Волгоград, 1976. – 55 с.
6 Советское уголовное право. Общая часть. – М., 1977. – 217 с.
7 Направления изучения советского уголовного права // Советское государство и право. – М., 1981. №7.
8 Малков В.П. Множественность преступлений и ее формы по совесткому уголовному праву. – Изд-во Казанского унив-та 1982. – 173 с.
9 Наумов А.В. Российское уголовное право. Общая часть. Курс лекций. – М.: Изд-во БЕК, 1996. – 560 с.
10 Уголовное право. Общая часть. – М.: ИНФРА М – НОРМА, 1998. – 516 с.
11 Чугаев А.П. Малозначительное преступление и товарищеский суд. – Казань, 1966. – 113 с.
12 Ткачевский Ю.М., Крылова Н.Е. Амнистия, помилование, судимость // Курс уголовного права. Общая часть. - М.: Зерцало, 1999. – Т.2. – 400 с.
13 Курский Д.И. Избранные статьи и речи. – М., 1948. 147 с.
14 Булатов С.Я. Руководящие начала по уголовному праву РСФСР // Правоведение – 1959. №12.
15 Крылова Н.Е. // Курс уголовного права. Общая часть. Том 1: Учение о преступлении – Москва: Издательство Зерцало, 1999. – 592 с.
16 Сборник материалов по истории социалистического уголовного законодательства (1917-1937гг.) – Москва: Юридическое издательство НКЮ СССР, 1938. – 371 с.
17 Сборник документов по истории уголовного законодательства СССР и РСФСР 1917-1952гг./Под редакцией И.И.Голякова – Москва: Государственное издательсво юридической литерауры, 1953. – 463 с.
18 Уголовное право. Общая часть – Москва: Юридическое издательство Министерства юстиции СССР, 1948. – 575 с.
19 Уголовное законодательство СССР и союзных республик - Москва: Государственное издательство юридической литературы, 1957. – 531 с.
20 Сборник действующих постановлений Пленума Верховного Суда СССР 1924 – 1957. – Москва: 1958г. – 519 с.
21 Сборник законодательства СССР. 1937. №61.
22 Советское уголовное право / Под редакцией М.Д.Шаргородского, Н.А.Беляева. Издательство Ленинградского университета, 1960. – 587 с.
23 Вроблевский А.Б., Утевский Б.С. Уголовный кодекс. Комментарий / Под редакцией Е.Г.Ширвиндта. Москва: Издательство народного комиссариата внутренних дел, 1928. – 523 с.
24 Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР. 1924-1963. – Москва: Издательство Известия Советов Депутатов Трудящихся СССР, 1964. – 487с.
25 Шаргородский М.Д. Преступления против жизни и здоровья – Москва: Юридическое издаельство Министерства юстиции СССР, 1947. – 511 с.
26 Пионтковский А.А., Меньшагин В.Д. Курс советского уголовного права. Особенная часть. Том 1 – Москва: Государственное издаельство Юридической литературы, 1955. – 799 с.
27 Комментарий к Уголовному кодексу Казахской ССР / Под редакцией В.Н.Маркелова, Г.Ф.Поленова. Алма-Ата: «Казахстан», 1980. -477 с.
28 Уголовное законодательство Союза ССР и союзных республик. В двух томах. Том: 1. – Москва: Государсвенное издательство юридической литературы, 1963. – 655 с.
29 Курс советского уголовного права. Часть Общая / Под редакцией Н.А.Беляева, М.Д.Шаргородского. Том 1. – Издательство Ленинградского университета, 1970. – 671 с.
30 Свинкин А.И., Юшков Ю.Н. Особо опасный рецидив как квалифицирующий признак // Правоведение – 1975. №5.
31 Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификации преступлений – Москва: Юристъ, 1999. – 304с.
32 Юшков Ю.Н. Множественность преступных деянии (вопросы квалификации пресуплений и назначения наказания). Автореф. дисс. канд. юрид. наук – Свердловск, 1974. – 23 с.
33 Малков В.П. Совокупность преступлений – Издательство Казанского университета, 1974. – 308с.
34 Панько К.А. Вопросы общей теории рецидива в советском уголовном праве – Воронеж: Издательство Воронежского университета, 1988. – 192с.
35 Караев Т.Э. Поворность преступлений – Москва: Юридическая литература, 1983. – 104с.
36 Кафаров Т.М. Проблема рецидива в советском уголовном праве – Баку, 1972. – 167 с.
37 Яковлев А.М. Борьба с рецидивной преступностью – Москва: Государственное издательство юридической литературы, 1964. – 215 с.
38 Словарь синонимов- Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1976. – 587 с.
39 Алиев Н.Б. Повторность и рецидив преступлений по советскому уголовному праву – Махачкала, 1978. – 193 с.
40 Горелик И.И. Отвественность за оставление в опасности по советскому уголовному праву - Минск: Высшая школа, 1964. – 113 с.
41 Некипелов П.Т. Актуальные вопросы уголовно – правовой охраны природных богатств в СССР//Проблемы социалистического законодательства на совеременном этапе развитя Советского государства. Межвузовксая научная конференция – Харьков, 1968. 199 с.
42 Пионтковский А.А., Меньшагин В.Д., Чхиквадзе В.М. курс советского уголовного права. Особенная часть. Т.2 – Москва: Госюриздат, 1959. - 811с.
43 Ожегов С.И. Словарь русского языка. 4-е издание Москва: 1961. – 917 с.
44 Даль В. Толковый словарь живого великорусского языка. Т.3 – Москва: 1980г. – 589 с.
45 Уголовное право. Общая часть – Москва: Манускрипт, 1992. – 367 с.
46 Кузнецова Н.Ф. Значение преступных последствий для уголовной ответственности. – Москва: , 1958. – 165 с.
47 Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР (1924-1986) – Москва: , 1987. – 645 с.
48 Кригер Г.А. Квалификация хищения социалистического имущества – Москва: Государственное юридическое издательство, 1971. – 213 с.
49 Сборник постановлений Пленумов Верховных Судов СССР и РСФСР по уголовным делам – Москва: , 1995. – 215 с.
50 Кругликов Л.Л., Савинов В.Н. Квалифицирующие обстоятельства: понятие, виды, влияние на квалификацию преступлений – Ярославль, 1989. – 125 с.
51 «Қылмыстардың бірнеше рет жасалуын және жиынтығын саралау туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 11 Нормативтік қаулысы.
52 Пионтковский А.А. Уголовное право РСФСР. Часть общая. - М., 1923. - 624 с.
53 Курс советского уголовного права. Общая часть. Т.1. - М., 1970. - 456 с.
54 Ткачевский Ю.М. Давность в советском уголовном праве. М., 1978г. 165 с.
55 Гернет М.Н. Избранное произведения. 610 с.
56 Корнецкий.// Еженедельник советской юстиции. 1924. №5.
57 Уголовный Кодекс Советских Республик /Тексты и постатейный комментарий под редакцией С.Канарского. Гос. Изд-во Украины 1924. - 97 с.
58 Рогинский Г.К. Уголовный кодекс РСФСР. - Л., 1928. - 86 с.
59 Карницкий Д.А. Рогинский Г.К. Строгович М.С. Уголовный Кодекс РСФСР /Постатейной комментарий изд. 4-е. - М., 1934. - 413 с.
60 Трайнин А.Н. Общее учение о составе преступления М. 1957 г. 245 с.
61 Гроздинский М.М. Рецидив и привычная преступность //Право и жизнь. - М., 1923 г.Кн.5,6. - 119 с.
62 Утевский Б.С Вопрос о рецидивистах – профессионалах на Всесоюзном совещании пенитенциарных работников //Административный вестник. №1.
63 Познышев В.С. Учебник уголовного права: Очерк основных начал науки уголовного права. Общая часть. - М. 1923. - 515 с.
64 Бытько Ю.И. Учение о рецидиве преступлении в Российском уголовном праве: история и современность. Дисс. На соиск. д.ю.н. - Саратов, 1998. - 513 с.
65 Куфаев В. Рецидивисты (повторно обвиняемые) // Преступный мир Москвы. - М., 1924 г.
66 Утевский Б.С. Сколько у нас преступников- профессионалов и что с ними делать. // Административный вестник №4.
67 Утевский Б.С. Рецидив и профессиональная преступность в капиталистических странах. // Советская юстиция. 1937. №2.
68 Советское уголовное право. Часть общая. - М. 1952. – 265 с.
69 Крылова Н.Е., Серебренникова А.В. Уголовное право современных зарубежных стран. - М., 1997. – 125 с.
70 Герцензон А.А. Квалификация преступлений. - М., 1948. – 115 с.
71 Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. - М., 1984. – 259 с.
72 А.Н.Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001. - 218 б.
73 Маликова А.Ш. Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығындағы қылмысты саралаудың жалпы түсінігі мен маңызы. З.ғ.к. диссерт. Алматы, 2003. - 121 б.
74 Бекбергенов Н.А. Назначение наказаний по совокупности преступлений и приговоров. Дисс на соиск. уч. степ. к.ю.н., – Алматы, 2002. – 160 с.
75 Байжарасов Б. З. Назначение наказания. Дисс на соиск. уч. степ. к.ю.н., – Караганда, 2005. – 121 с.
76 Алауханов Е., Рахметов С. Жаза: Практикалық-оқу құралы. - Алматы: Өркениет, 1999. – 212 б.
77 Каиржанов Е. Уголовное право Республики Казахстан (общая часть). Издание 3-е, дополненное. – Алматы: Компьютерно-издательский центр «ДОИВА-Братство», 2003. – 315 с.
78 Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Оқулық. - Өңд. толықт., 4-бас. – Алматы: Жеті жарғы, 2007. – 315 б.
79 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1999 жылғы 30 сәуірдегі «Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» №1 нормативтік қаулысы.
80 Рахметов С.М., Кулмуханбетовва Б.А. Наказание: понятие, цели, виды, порядок и назначение: Учебное пособие. – Алматы: Жеті жарғы, 1999. – 185 с.
81 Уголовное право Республики Казахстан. Общая часть. Ответственные редакторы: проф. Рогов И.И., доц. Баймурзин Г.И. – Алматы: Жеті жарғы, 1998. – 315 с.
82 Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. Часть общая. Т.2. - Тула, 2001. – 445 с.
83 Уголовный кодекс Российской Федерации. Постатейный комментарий. М., 1997. – 519 с.
84 Пионтковский А.А. Учение о преступления по советскому уголовному праву. - М., 1961. – 345 с.
85 Советское исправительно-трудовое право. - М., 1960. – 245 с.
86 Никифоров Б.С. Новый Уголовный кодекс РСФСР - важный этап в дальнейшем развитии советского уголовного законода¬тельства. // Сб.: Новое уголовное законодательство РСФСР. - М., 1961. – 15-19 сс.
87 Степичев С. Нужен ли институт судимости // Социалисти¬ческая законность. 1965г. №9.
88 Зелинский А.Ф. Взаимосвязь преступлений при рецидиве. - Волгоград, 1974. – 245 с.
89 Гришанин П.Ф. Вопросы уголовной ответственности особо опасных рецидивистов. // СПб.: Проблемы советского уголовного права в период развернутого строительства коммунизма. Материалы научной конференции (14-17 мая 1963 г.). - Л., 1963.
90 Шутов Ю.И. Рецидивная преступность и меры борьбы с ней по советскому уголовному праву. Основные вопросы применения законодательства / Дисс. канд. юр. наук. - Свердловск, 1965.
91 Пионтковский А.Л. Уголовное право РСФСР. Часть общая. - М., 1924. – 267 с.
92 Шаргородский М.Д. Наказание по советскому уголовному праву. - М., 1958. – 195 с.
93 Ткачевский Ю.М. Досрочное освобождение от наказания. - М., 1962. – 117 с.
94 Голик Ю.В.. Мирончик И.Я. Неосторожный рецидив: уголовно-правовой и криминологический аспекты. // Сб.: Уголовно-правовые меры борьбы с преступностью в условиях перестройки. - Сверд¬ловск, 1990. – 189 с.
95 Зельдов С.И. Уголовно-правовые последствия судимости. - Орджоникидзе, 1966. – 113 с.
96 Ераксин В.В..Помчалов Л.Ф. Погашение и снятие судимости в советском уголовном праве. - МГУ. 1963. – 97 с.
97 Евтеев М.П. Погашение и снятие судимости. - М., 1964.- 121 с.
98 Виттенберг Г.Б. Некоторые вопросы практики применения Указа Президиума Верховного Суда СССР от 27 марта 1953 г. «Об амнистии». - Иркутск, 1955.
99 Филимонов В.Д. Уголовная ответственность и общественное принуждение. - Томск, 1957. – 135 с.
100 Пинчук В.Н., Царев М.И. Вопросы уголовного права и про¬цесса при исполнении приговоров. - М., 1966. – 125 с.
101 Хан-Магомедов Д.О. Освобождение от наказания. - М., 1964.- 87 с.
102 Лейст О.Э. Санкция в советском праве. - М., 1962. – 131 с.
103 Алиев Н.Б. Повторность и рецидив преступлений по советскому уголовному праву. - Махачкала, 1978. – 147 с.
104 Сборник документов по истории уголовного законодательства СССР и РСФСР. 1917-1952. - М., 1953. – 513 с.
105 Уголовное право Российской Федерации. Общая часть. - М., 1996. – 417 с.
105 Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. Под ред. Ю.И.Скуратова и В.М.Лебедева. - М., 1996. – 519 с.
106 Уголовный кодекс Российской Федера¬ции. Постатейный комментарий. - М., 1997. – 489 с.
107 Сборник постановлений Пленумов Верховного Суда КазССР по уголовным делам. Т. 1. - Алма-Ата, 1997. – 489 с.
108 Криминология. Под ред. В.Н.Кудрявцева, В.Е.Эминова. - М., 1997. – 455 с.
109 Уголовное право. Общая часть Под ред. А.Н.Агыбаева, Г.И.Баймурзина. - Алматы, 2003. – 319 с.
110 Рецидивная преступность: предупреждение преступлений среди лиц, судимых к лишению свободы. - Минск, 1985. – 147 с.
111 С.М.Рахметов., Б.А.Кулмуханбетова., А.А.Нурымбетов. НАКАЗАНИЕ. Учебное и практическое пособие. – Алматы: Данекер, 1998, - 157 с.
112 Е.Ә. Оңғарбаев., А.А. Смағұлов. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Оқулық. – Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2005, - 384 б.
113 Ештаев Е.А. Рецидив преступлений по Уголоному кодексу Республики Казахстан. Дисс. на соискание ученой степени к.ю.н. - Алматы, 2007. – 120 с.
114 Бытко Ю.И. Рецидив, отдаленный во времени. Уголовно-правовые и криминологические исследования. – Саратов, 1984. – 115 с.
115 Шнарбаев Б.К. Наказание по уголовному законодательству Республики Казахстан: Учебное пособие. – Алматы: «Данекер», 2002. – 135 с.
        
        |ҚЫСҚАРТУЛАР МЕН БЕЛГІЛЕУЛЕР |3 | |
| | | |
| ... |4 |
| | | |
|1 ... ... ... ... |9 ... ... ... көптік қылмыстардың анықтамасы |9 |
|1.2|Қылмыстық құқық тарихындағы көптік қылмыстар ұғымына шолу |17 ... ... ... нысандары |31 |
| | | |
|2 ... ... ... ... КӨПТІК | |
| ... ... ... ...... ТАЛДАУ | |
| | |37 ... ... рет ... |37 ... ... және оның ... |44 ... қайталануы және оның түрлері |55 ... ... ... және ... |70 |
| ... | |
| | | |
|3 ... ... БАРЫСЫНДА ЖАЗАНЫ ҚОЛДАНУ МӘСЕЛЕЛЕРІ |78 ... ... ... жаза ... |78 ... ... ... жаза ... |82 |
| | | ... ... ... жаза ... |92 |
| | | |
| | | |
| ... |114 |
| | | |
| ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ |118 |
| | | ... мен ...... Республикасы
ҚК – Қылмыстық кодекс
ҚІЖК – Қылмыстық істер жүргізу ...... ... ...... орталық атқару комитеті (Всероссийский
центральный исполнительный комитет)
ХКК (СНК) – Халық комиссарлар кеңесі ... ... ... – Кеңестік социалистік республикалар одағы
РСФСР –
УКСР – Украин кеңестік социалистік республикасы
ҚазКСР – ... ... ... ... – Ішкі ... ... – бап
т.б. – тағы басқа
КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қылмыстық құқық ғылымының ең ... ... ... бірі ... ... болып табылады. Қылмыстық құқық
теориясы және сот-тергеу тәжірибесінде бұл мәселенің түсінілуі және шешілуі
әрқилы.
Зерттеу ... ... ... ... ... заң ... ... ұсыныстар енгізілді. Көптік қылмыстардың нысандарын
анықтауға, қылмыстарды бірнеше рет жасау, қылмыстардың ... ... ... бір-бірінен ажыратуға, көптік қылмыстарды ... және ... ... ... ажыратуға,
көптік қылмыстар барысында жаза тағайындау мәселелеріне тиісті дәрежеде
көңіл ... ... ... ... ... ... қылмыстар
инситутының қылмыстық құқықтық мәселелеріне арналған. ... ... ... ... және ... ... себептермен
түсіндіріледі.
Бірінщіден, ұлттық құқықтық жүйені қалыптастыру барысында жеткілікті
дәрежеде зерттелінбеген құқықтық құбылыстарды зерттеу үлкен мағынаға ... ... ... ... қылмыстар да жатады.
Екіншіден, көптік қылмыстардың ... ... ... ... ... келтірілетін зиянды ұлғайтумен, сонымен
қатар, қылмыстардың кең таралуына, ... ... әсер ... да, ... ... ... ... оның ішінде
рецидивті қылмыстылықпен күресті құқық қорғау ... ... ... бірі ... ... да, көптік қылмыстар,
қылмыстарды бірнеше рет жасау, қылмыстардың жиынтығы және ... ... ... ... ғылымдарының
өзекті мәселелерінің қатарында бола береді.
Заң әдебиеттерінде көрсетілгендей, қылмыстық заңнама концептуалды
тұрғыдан ... ... ... да, бұл ... қылмыстық-
құқықтық нормалардың жаңсақ талқылануын туындатып, азаматтардың құқықтары
мен ... ... ... ... ете алмады. Осы
мәселелерді шешуге байланысты ғылымның алдында ... жол бар: ... ... ... институттар мен ұғымдарды жаңа
жағдайға бейімдеу; қылмыстық-құқықтық ұғымдар мен институттардың алғашқы
классикалық мазмұны мен заңи ... ... жаңа ... ... Яғни, ғылым бұл сұрақтарға қылмыстық-құқықтық новеллалардың
қарапайым комментаторына айналмас үшін жеткілікті ... ... ... ... ... ... көлемде диссертациялық жұмыста
зерттелінген көптік қылмыстардың ... және ... ... ... тағайындауға қатысты. Аталған мәселелердің қылмыстық құқық ғылымының
аясында ... ... ... ... да, ... ... ... қабылданып, қолданыста жүргендігіне қарамастан
өзектілігін жойған жоқ. ... ... ... ... ... ... еңбектердің болуына қарамастан, ... ... ... ұғымына және оның нысандарына қатысты заң шығарушылық
новеллаларды терең тұрде ұғынуға мұқтаж.
Қылмыстылықты ... ... және оған ... ... ... ... нақтылығына, яғни «көптік қылмыстар»
ұғымын дұрыс анықтауға байланысты. Қылмыстық құқық ғылымындағы ... ... ... мен оның ... және ... ... даму
сұрақтарына елеулі түрде көңіл бөле ... ... ... ... осы ұғымның мазмұнын, қызметін, мақсатын,
міндеттерін, тек оның ... ... білу ... ... ... ... ... қалыптасқан елдердің құқық шығармашылық
тәжірибесі Қазақстан үшін өте ... ... та, ... ... оның ... ... қылмыстық-құқықтық құқық шығармашылық
тәжірибесінің құны шамалы деп айта ... ҚР ... ... рет ... ... рет ... қылмыстардың
жиынтығы және қылмыстардың қайталануы ұғымдарының ... ... ... ... ... ... ... қойылуы
диссертациялық зерттеудің өзектілігін білдіреді. Бұл мәселелердің қатарына
бірінші кезекте, көптік қылмыстардың нысандарын ... ... рет ... ... жиынтығы», «қылмыстардың қайталануы»
ұғымдарын нақты ажырату; жеке ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың
айырмашылықтарын белгілеу; көптік қылмыстар ... жаза ... ... ... қылмыстарды дұрыс саралау аса маңызды,
осыған байланысты қандай жағдайда қылмыстарды бірнеше рет ... ... ... не ... ... ... не жеке ... яки қылмыстарды бірнеше рет жасау не қылмыстардың қайталануы
екендігін анықтау туралы қажеттілік туындайды.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... болды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Көптік қылмыстар институтына байланысты
белгілі бір тәжірибе және ғылыми ... ... ... ... ... ... түрде келесі отандық авторлардың:
А.Н. Ағыбаевтың, Е.О. Алаухановтың, Ғ.И. ... ... ... Д.С. ... ... ... тапқан. Сонымен
қатар, ресейлік ғалымдардың зерттеулерінде, атап айтсақ Н.Б. Алиев, И.Б.
Агаев, О.И. ... Е.А. ... Ю.И. ... Б.В. ... ... А.С. ... П.Ф. Гришанин, П.С. Дагель, А.Ф. Зелинский, В.А.
Иванов, Н.А. Стручков, Л.С. ... Т.Э. ... Ю.А. ... ... В.Н. ... Б.А. ... К.А. ... В.П. Малков, Ю.Н.
Юшков, А.М. Яковлев және т. б. бейнеленген.
Зерттеудің теориялық базасын көптік ... ... ... ... басқа жалпы теориялық: Н.А. ... ... И.И. ... Г.А. ... Н.Ф. ... И.С. Ной, Н.Д.
Сергеевский, Ю.И. Скуратов, Э.С. Тенчов, Ю.М. ... ... ... және тағы ... ... ... ... еңбектерінде зерттелінген тақырыптың әртүрлі
жақтары, осы аяда ... ... ... мен ... ... ... және міндеттері. Диссертациялық зерттеудің
мақсаты – көптік қылмыстардың ... және ... ... түрде зерттеу.
Осы мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді шешу қажет:
- көптік қылмыстардың ұғымын және оны сипаттайтын белгілерді анықтау;
- көптік қылмыстардың ... ... ... ... ... ... нысаны ретінде қылмыстарды бірнеше рет жасаудың
ерекшеліктерін айқындау;
- ... ... ... нормаларын жетілдіру үшін ұсыныстар
жасау.
Зерттеу объектісі – ... ... рет ... ... және қылмыстардың қайталануына қатысты қылмыстық-құқықтық
нормалармен ... ... ... болып табылады.
Зерттеу пәнін – көптік қылмыстардың әртүрлі нысандарын заңи бағалауға
байланысты Қазақстан Республикасының ... ... ... әр – ... ... көзқарастар және сот-тергеу тәжірибесінің
материалдары ... ... ... ... әдістемелік негізін әлеуметтік және құқықтық
құбылыстарды ғылыми танудың диалектикалық әдісі және одан туындайтын ... және ... ... ... Диссертациялық зерттеу
барысында тарихи, салыстырмалы-құқықтық, формалды-логикалық, жүйелік, нақты-
әлеуметтік әдістер пайдаланылды.
Диссертациялық зерттеу жұмыста ... ... ... ... ... ... құқық, криминология және қылмыстық
құқық тарихынан жазылған теориялық еңбектерде бейнеленген ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясының, ҚР Қылмыстық кодексінің, ҚР ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалығы. Қазақстан Республикасының қылмыстық
заңнамасындағы өзгерістерді ескере отырып, алғаш рет кешенді түрде ғылыми-
құқықтық зерттеудің ... ... ... ... ... Қылмыстардың жиынтығы, үкімдердің жиынтығы және қылмыстардың
қайталануы ... жаза ... ... ережелерінің
тиімділігі талданылып, көптік қылмыстар кезінде жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК 11,
12, 13, 58, 59 ... ... ... ... туралы ұсыныстар
жасалынды.
Қорғау үшін ұсынылатын негізгі тұжырымдар:
1. Көптік қылмыстардың ұғымы бір ... ... ... ... ... ... ... үшін сотталғандығы жойылмаған,
қылмыстық заңмен қарастырылған дербес қылмыс құрамдарының ... екі ... одан да көп ... жасауы, - деп анықталынды.
2. Көптік қылмыстардың нысаны ретінде тек қылмыстардың қайталануы ... ... ... қарастыру қажеттілігі ... ... рет ... ... ... жиынтығы және
қылмыстардың рецидивін ... ... түрі ... ... ... және ... қылмыстарды жасауды қамтитын ... рет ... ... ... ... ... ... нақты жиынтық ретінде саралау қажеттілігі туралы тұжырым ... ... ... ... ... және ... заңнамада
бекітілген қылмыстарды бірнеше рет жасаудың анықтамасы (ҚР ҚК 11б. 1б.) ... ... ... ... ... бір ... немесе бабының бөлігінде
көзделген екі немесе одан да көп әрекетті жасау,-деп ... ... рет ... ... (ҚР ҚК 11б. 2б.) – «Осы Кодекстің Ерекше
бөлімінің түрлі баптарында көзделген екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ғана бірнеше рет жасалған деп
танылуы мүмкін»,-атты белгісін алып тастау ... ... ... ... ... ... ... негізіне Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының
2000 – 2007 жылдардағы әр түрлі аймақтарында қаралған 230 ... ... ... ... ... ... ... қаласы бойынша 150 құқық қорғау органдары қызметкерлерінен алынған
сауалнама нәтижелері ... ... және ... маңызы. Диссертациялық зерттеудің
теориялық және тәжірибелік маңызы құқық қорғау органдарының алдында тұрған
өзекті ... ... ... ... ... негізінде қылмыстық заңнаманы жетілдіруге, оның нормативтік-
құқықтық реттеуін жақсартуға ... ... ... ... ... ... ғылыми тұжырымдар көптік қылмыстарды
саралауға байланысты құқық қорғау органдарының қалыпты қызметін қамтамасыз
ететін құқық нормаларын қабылдауға бағдарлайды.
Диссертациялық ... ... ... оқу ... ... заң ... оқу ... қолдануға болады.
Зерттеу нәтижесінің сыннан өтуі. Ғылыми зерттеудің ... ... ... ... ... Заң және заман, ҚазҰУ Хабаршысы Заң сериясы
басылымдарында жарық көрді. Сонымен қатар, «Ұйымдасқан ... ... ... ... уголовной ответственности: история,
современность и ... атты ... ... және басқа да халықаралық конференцияларда ... ... ... шықты.
Зерттеу тақырыбы бойынша жеті мақала жарияланды, оның ... ҚР ... және ... беру ... ... және аттестациялау комитетімен
ұсынылған басылымдарда жарияланған.
Жұмыстың құрылымы және көлемі зерттеудің мақсаты мен міндеттеріне сай
келеді. Диссертация кіріспеден, үш ... он ... ... мен
қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. КӨПТІК ҚЫЛМЫСТАР ИНСТИТУТЫНЫҢ ҰҒЫМЫ
1. Қылмыстық құқық теориясындағы көптік қылмыстардың анықтамасы
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... 11, 12, 13 ... ... Бұл ... заңнамада сот
тәжірибесінде кең таралған бір адамның екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... табылады.
Назар аударатын бір мәселе, 1959 жылғы ҚазССР-нің Қылмыстық кодексіне
қарағанда 1997 жылғы ҚР ... ... ... ... ... құқықтық институт ретінде бекіткен. Қылмыстық кодексте «көптік
қылмыстар» терминінің болмауына қарамастан, ... ... - ... ... баптардың мазмұны осындай қорытынды жасауға мүмкіндік
береді.
Алғаш рет қылмыстық заңнамада, Қылмыстық ... ... ... ... ... туралы айқындық байқалады, қылмыстарды
бірнеше рет жасау, қылмыстардың жиынтығы және ... ... ... ... ... ... болуы 22 шілде 1959
жылғы ҚазССР-нің Қылмыстық ... де ... ... ... ... қылмыстардың көптігінің әртүрлі нысандарын ауырлататын
және аса ауырлататын мән-жайлар ретінде тани ... ... ... тек ... ... ... деп ... қылмыстардың және үкімдердің жиынтығы
барысында жаза ... ... мен ... ... ... қылмыстардың көптігінің мәселесіне байланысты қылмыстық құқық
теориясында ... ... ... ... ... екі ... одан да көп ... іс-әрекеттерді жасауы
қылмысты дұрыс саралаумен, кінәлінің жауаптылығын дараландырумен, сондай-ақ
жеке күрделі қылмыстарды қылмыстардың көптігінен ... ... ... ... ... ... табысты шешу үшін «қылмыстардың көптігі» ... ... ... бекітілген құқықтық ұғымдар мен құқықтық ғылым пайдаланатын
ұғымдар екі ... ... ... ... ұғымдар ғылыми зерттеулер мен
құқық қолдану тәжірибесінде заң шығарушы берген мағынада қолданылуы қажет.
Құқықтағы ... ... ... ұғымдарға қарағанда нақты анықталғандығы
және тұрақтылығымен сипатталынады, заңшығарушы заңға өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ұғымдардың
нақты анықталғандығы және тұрақтылығы ... ... ... ... ... алғышарты.
Ғылыми құқықтық ұғымдарға нақты анықталғандық тән емес. Ғылыми ізденіс
барысында кез келген ... ... ... мен ... өз ... беруі мүмкін. Ғылыми құқықтық ұғымдардың мазмұны мен
көлемі ғылым арқылы зерттелінген соң, ... ... ... ... ... Сондықтан да, қылмыстардың көптігінің ұғымын, оның
мазмұны мен көлемін ғылым деңгейінде зерттеу өзекті ... ... ... ... ... құқық теориясымен қарастырылған
да, қылмыстық заңнамада берілмеген. Қылмыстардың көптігінің ұғымының
анықтамасын беруге ... ... ... ... осы қылмыстық-
құқықтық институтқа қатысты көзқарастардың ... ... ... ... бойынша, «қылмыстық іс-әрекеттердің көптігінің
ұғымы қылмыстарды қайталау, қылмыстардың ... және ... ... ... ... [1, 5 ... ... бойынша, аталмыш пікірде, тек қылмыстардың
көптігінің нысандары сипатталған да, нақты қылмыстардың ... ... ... ... ... ... ... оның белгілерін көрсету
арқылы, яғни, «қылмыстардың көптігі әрқайсысы дербес қылмыс құрамдарының
белгілерін ... бір ... екі ... одан да көп ... ... ... деп берген.
И.Ткаченко көптік қылмыстар ретінде, алдыңғы ... ... сот ... ... белгіленген, екі немесе одан да көп
қылмыстарды жасауын ... [2, 285 б.]. ... ... ... тән басты белгі - бір адамның екі ... одан да ... ... ғана ... Бұл ... ... ... жағдайларына ортақ болып табылады. Бірақ та, біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... адамның бірнеше
қылмыстарды жасауы барлық жағдайда бірдей қылмыстардың көптігін ... ... бұл ... бір ... ... ... ... көптік қылмыстарды «кінәлі адамның кезектілікпен орындаған
бір немесе бірнеше іс-әрекеттер ... ... ... ... жасауы»,-
деп анықтаған [3, 6 б.].
Е.А.Фролов және Р.Р.Галиакбаров бойынша, «қылмыстардың көптігі ... ... ... бір ... мінез-құлқындағы бірнеше құқық
бұзушылықтардың үйлесуі» [4, 6 б.]. ... ... ... ... [5, 8 ... ... ... әрқайсысы қылмыстардың көптігінің
ұғымын жалпы алғанда дұрыс ... ... де, ... ... ... бір ... қылмыстық жауаптылыққа тартылатын бірнеше
қылмыстарды жасауын ғана емес, оның алдыңғы ... үшін ... жаңа ... ... да ... ... деп ... байланысты, И.М. Гальпериннің берген анықтамасы назар аудартады.
«Қылмыстардың көптігі - кінәлінің қылмыстық ... ... ... ... құрамдарының белгілері бар, бірнеше қылмыстық іс-
әрекеттерді, немесе ... ішкі ... ... бір ... құрамының
белгілерін құрайтын бірнеше қылмыстық іс-әрекеттерді, немесе алдыңғы
қылмысы үшін ... ... кез ... ... қылмысты жасауы» [6, 249-
250 бб.]. Берілген ... ... ... әртүрлі және біртектес
қылмыстардың құрайтындығы, сондай-ақ қылмыстардың қылмыстық ... ... және ... ... үшін сотталғаннан кейін ... ... ... ... ... бұл ... ... жоққа шығаратын белгілерді көрсету арқылы толықтыру қажет.
Қылмыстардың көптігін жоққа шығаратын кейбір белгілер Б.А.Куриновтың
анықтамасында көрініс тапқан, ... ... ... - ... ... және ... ... мерзімдері өтпеген, екі немесе одан да
көп қылмыстарды жасауын қамтиды [7, 159 б.].
Н.И.Загородников пен Н.А.Стручков қылмыстардың ... ... ... оны ... ... - ... тұратын, күрделі
құрылым ретінде сипаттайды [8, 54 б.].
В.П.Малков қылмыстардың көптігінің кең ... ... ... - егер де ... ... ... екеуі
үшін қылмыстық-құқықтық нәтижелер жойылмаған және қылмыстық істі қозғау
үшін процессуалдық ... жоқ ... ... бір мезгілде немесе
кезектілікпен қылмыстық ... ... ... ... ... үшін ... ... қайта қылмыс жасауын жатқызамыз» [9, 12
б.].
Жоғарыда берілген анықтамаларды талдай келе, қылмыстардың көптігіне
келесідей ... ... ... ... ... деп ... ... жауаптылыққа тартылғанға дейін немесе алдыңғы ... ... ... ... заңмен қарастырылған дербес қылмыс
құрамдарының белгілерін құрайтын, екі ... одан да көп ... ... ... ұғым ... белгілі бір заңи
белгілермен сипаталынады.
Көптік қылмыстардың міндетті белгісі реінді бір адамның екі ... ... көп ... жасауы қарастырылады. Егер де, кінәлімен жасалынған екі
іс-әрекеттің біреуі қылмыстық іс-әрекеттің белгілері жоқ құқықбұзушылық,
яғни әкімшілік ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚК 9б.
2б.) болса қылмыстардың көптігі болмайды. Мысалы, ұсақ ... ... ... және жай ... - ҚР ҚК 175б. 1б. ... көптік
қылмыстарды құрамайды.
Қылмыстардың көптігі әрқайсысы, дербес қылмыс құрамдарының белгілерін
құрайтын, қылмыстық іс-әрекеттерден ... ... ... оның ... және ... ... ... Бұл дегеніміз - жеке алынған әрбір іс-әрекетте белгілі бір
қылмыс құрамының ... ... Бұл ... ... ... ... бойынша бір-біріне сәйкес келсе де, объективтік немесе
субъективтік қасиеттеріне байланысты бір-бірінен ажыратылады.
ҚР ҚК 9 бабы ... ... бере ... аяқталған, сондай-ақ
аяқталмаған іс-әрекетті де (дайындалу және ... ... ... да,
қылмыстардың көптігі аяқталған қылмыстар арқылы да, ... ... ... ... ... ... да түзіледі. Бұл жерде қылмыстардың
көптігі ретінде тану үшін бірінші аяқталған қылмыс, одан ... ... ... ... ... ... ... болуының, яғни
қылмыстық іс-әрекеттерді жасау кезектілігінің маңызы жоқ.
ҚР ҚК 28 ... ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекетті
тікелей орындау ғана ... ... ... ... ... де ... Сол ... де, көптік қылмыстарға
келесі жағдайларды, айталық, қылмыстардың ... егер ... ... ... ... ... ал келесісінде - көмектесуші болуын
жатқызамыз.
Қылмыстардың ... ... ... қылмыстың қылмыстық- құқықтық
салдары болуы керек, яғни кінәліні ... ... ... ... немесе заңмен бекітілген тәртіпте соттылық алынбауы
немесе жойылмауы ... Бұл ... ... екі қылмыстық іс-
әрекеттің біреуі бойынша, қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... айыптау үкімін орындаудың ескіру мерзімі өтсе, немесе соттылық
алынып тасталса немесе ... ... ... ... ... ... беру ... болса, сондай-ақ заңға сәйкес қылмыстық
жауаптылықтан босату орын алса ... ... ... ... кедергілер болған жағдайларда қылмыстардың көптігі болмайды.
Басқаша айтқанда, қылмыстық жауаптылыққа тартудың ... ... ... ... өтуі, бұрын жасалынған қылмысы үшін ... ... ... ... ... ... ... мән-жайлар болып табылады.
Қылмыстардың көптігі жасалынған қылмыстардың және ... ... ... кінәлінің бойына сіңіп қалған қоғамға ... ... ... бір ... ... заңи ... ... аталынған белгілер болмаған жағдайда, жағымсыз
салдарларды туындататын ұғым ретінде ... ... де ... ... да, ... ... жасалынған қылмыстық іс-
әрекеттердің біреуіне байланысты қылмыстық-құқықтық нәтижелерді жоятын мән-
жайлар болған жағдайда болмайды.
Қылмыстық жауаптылыққа ... ... деп ... қылмыстық
жауаптылыққа тарту мүмкіндігін жоятын, заңмен белгілінген мерзімнің өтуін
түсінеміз [10, 456 ... ... ... ... кейін, ұзақ уақыт аралығында жаңа қылмыс
жасамаса, заң талаптарын сақтаса, ... ... ... көрсетсе,
оған бұрын жасаған қылмысы үшін жаза тағайындау тиімсіз. Себебі, заңға
сәйкес, ... ... ... ... әділеттілікті қалыптастыру,
сотталғандарды түзеу, сондай-ақ сотталғандар және басқа адамдар ... ... ... ... алу ... (ҚР ҚК ... ... кейін ұзақ уақыт аралығының өтуіне ... ... ... ... сонымен бірге қылмыстық істі
тергеу және сотта қарау ... ... - ... ... ... ... болуымен де түсіндіріледі.
Қылмыстық құқықтағы ескірудің негізі қылмыскердің тұлғасының ... ... ... ... ... ... өтуі ... нәтижесінің жойылуын, заң тұрғысынан іс-әрекеттің жоқ екендігін
білдіреді. Сондықтан да, алдыңғы қылмысы үшін ескіру ... өтіп ... ... ... ... тек соңғы қылмысы үшін ғана ... ... ... ... екі немесе одан да көп
қылмыстардың болуын талап етеді, яғни екі ... ... ... мерзімі өтсе, қылмыстардың көптігі де болмайды.
Қылмыстардың көптігі адамның бір уақытта немесе әртүрлі уақытта жасаған
бірнеше дербес қылмыстары немесе алдыңғы ... үшін ... ... ... дейінгі жасаған жаңа қылмысы үшін ... ... ... ... ... ... ... қылмыс үшін үкім
шығарылмаса, ал ескіру мерзімі өтіп кетсе, тұлға заңи тұрғыдан бұрын қылмыс
жасамаған деп ... ҚК 69 ... ... ... жасаған адам келесі үш шарт ... ... ... ... а) ... заңмен белгіленген
ескіру мерзімі өтсе; ә) ... адам осы ... ... ... ... б) ... адам ... немесе соттан бұлтармаса. Осы ... ... ... ... ... ... қауіптілігінің жойылғанының
куәсі және оны қылмыстық жауаптылықтан босатудың негізі болып табылады.
Қылмыстық заң жасалынған ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым қауіпті болған сайын, заңда ол үшін
көрсетілген жаза да ... ... ... ... ... ... де ұзақ ... көптігін жоятын мән-жай ретінде айыптау үкімін орындаудың
ескіру мерзімінің өтуі де қарастырылады. Қылмыстық ... ... ... ... ... деп ... тағайындалған жазаны орындау
(үкімді орындау) жойылатын ... ... ... ... ... Жаза тікелей тағайындалғаннан кейін орындалатын болса ғана,
елеулі сақтандыратын және ... ... ие ... ... ... жазаны орындау аса қажетті, себебі жазаны тағайындау барысында
кінәлінің ... ... ... ... ... ... ... адам үкім заңды күшіне енгеннен кейін ұзақ уақыт
аралығында ... ... ... ... ... ... адал өмір ... жаңа қылмыс жасаудан бой тартса, жазаны өтеуден
бұлтаруға күш-жігер жұмсамаса, үкімді орындау үшін негіз де ... ... ... ... ... өтуі ... санасында
орын алған өзгерістердің куәсі, оның түзелгендігінің көрсеткіші, болып
табылады, соталған тұлғаның ... ... ... ... ... Осы айтылғандардың барлығы ... ... заңи ... ... деп ... ... береді. Яғни, осы
жағдайларда жаңа қылмыс ... ... ... ... ... ... жасаған адамның қоғамға қауіптілігіне тепе-тең.
Сондықтан да, егер адам алдыңғы қылмысы бойынша ... ... ... ... ... жаңа қылмыс жасаса, көптік қылмыстар болмайды.
Қылмыстардың көптігін жояын мән-жай ретінде алдыңғы жасалған қылмысы
үшін соттылықтың жойылуы ... ... ... қарастырылады.
Жойылмаған немесе алынып тасталмаған соттылығы бар тұлғаның жаңа қылмыс
жасауының неліктен көптік ... ... ал ... жойылып
немесе алынып тасталған соң жасалған қылмыстардың көптік қылмыстарды
түзбейтіндігін түсіну үшін ... ... оны жою және алып ... алдын ала талдау қажет.
Қылмыстық құқықтық әдебиеттерде соттылықтың түсінігі және ... ... ... ... ... ... «адамның соттың айыптау үкімінде қандай
да бір ... үшін ... ... бір қылмыстық жазаның түріне
масқаралайтын сотталу фактісі» деп ... [11, 214 бб.]. ... бұл ... ... ... ... беделіне
келірілген нұқсанның куәсі емес, сондықтан да ... ... ... және ... ... ашып бере ... ... соттылықты адамның белгілі бір құқықтық ... ... ... - ... жасағандығы үшін қандай да болмасын
жазаға соттау фактісімен пайда болған және сотталған адам үшін белгілі ... ... ... ... ... адамның құқықтық
жағдайы», - деп жазады Ю.М.Ткачевский, Н.Е.Крылова [12, 279 бб.]. Бұндай
анықтама ... ... ... - ... және жалпы құқықтық
аспектісін нақтылайды.
Соттылық берілген адамды мемлекет атынан соттың бір немесе ... ... ... деп ... ... орын ... көрсетеді.
Соттылықтың болуы адамның алдында бір немесе бірнеше ... оның ... ... екендігін көрсетеді, жағымсыз қылмыстық
- құқықтық салдарлардың туындауы қатерімен жаңа ... ... ... ... де, жаңа ... жасауға бел
буғандығын білдіреді. Бұл салдарлар ҚР ҚК 77б. 1б. сәйкес келесі қылмыстық-
құқықтық ... ие: олар ... ... рет ... ... рецидиві
және жаза тағайындау барысында ескеріледі. ... ... ... ... ... үшін соттылықтың болуымен байланысты және кінәліге
қатаң жаза қолдануға негіз береді.
Ізгілік және ... ... ... ... және ... туралы нормалардың болуын негіздейді.
Соттылықтың жойылуы жазаны өтеп болған соң, заңмен ... ... ... ... ... ... адамның жазаны
өтеп болған соң, белгілі бір уақыт аралығында, жаңа қылмысты жасамауын, осы
арқылы, оның ... ... емес ... ... ... ... заңда көрсетілген шарттар болған жағдайда
сот қаулысы арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар, соттылық ... ... беру ... ... да ... ... жойылған немесе алынып тасталған соң қылмыс жасаған ... ... ... қауіпті емес, сондықтан да жазаны қатаңдатуға ... ... ... жойылуы немесе алынып ... ... ... ... ... ... ... заңнама бойынша қылмыс жасаған адам ... ... беру ... ... ... және жазадан
босатыла алады. Бұндай жағдайларда жасалынған ... заңи ... ... ... ... мерзімі өткенге дейін жойылады. Сол
себепті де, құқықтық салдарлары рақымшылық немесе кешірім беру актілерімен
жойылған қылмыс, ... ... ... ... ... ... ... жасалынған қылмыстардың біреуімен тұлғаны рақымшылық
немесе кешірім беру ... ... ... жауаптылықтын босату
қылмыстардың көптігін жоятын мән-жай болып табылады.
Егер, қылмыс ҚР ҚК 68 бабына сәйкес қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... көптік қылмыстар болмайды. ҚР ҚК 68 ... ... ... ... ... ... ... байланысты жасалынған қылмыс қоғамға қауіпті сипатын жоғалтады,
немесе тұлғаның өзі істің сотта қаралуына ... ... ...... ... ... ... емес екендігін көрсетеді.
Сонымен, жоғарыда қарастырылған мән-ай негізінде ... ... ... ... жаңа ... да көптік қылмыстарды
түзбейді.
Көптік қылмыстарды жоятын мән-жай ретінде ҚР ҚІЖК ... ... ... егер іс тек арыз бойынша қозғалынуы қажет
болса, жәбірленушінің арызының болмауы қарастырылады.
Егер тұлға екі ... ... ... ... ҚР ҚК 120б. 1б.
белгілеріне сәйкес келсе, ал жәбірленушілер арыз ... ... ... ... ... екі зорлау жасаса, біріншісі бойынша ... ... ... ... қатысты қылмыстық қудалауды қозғау үшін
жәбірленушінің ... ... ... ... ол ҚР ҚК 120б. 2б. ... ... ... рет жасалынған деп танылады. Бұл жағдайда
қылмыстардың көптігінің орын алғандығын көреміз. ... ҚР ҚК 120б. ... ... ... екі зорлау жасалынса, бірінші зорлау бойынша
жәбірленушіден арыз түспесе, екінші жәбірленушінің арызы ... ҚР ... 1б. ... ... ғана ... іс ... көптігі бірқатар заңи салдарларды тудырады:
1. Заңи біртектес және әртектес қылмыстарды ... ... ... (ҚР ҚК 175, 176, 177 б.б.) ... аса ... (ҚР ... 177, 179 ... 3 бөлімдері) қылмыс құрамдарының белгілері
болып табылады. Қылмыстық кодексте қылмыстардың көптігіне қатысты
қылмыс ... аса ... ... ретінде бұрынғы соттылық
қана танылған. Бірақ та, ... өз ... ... ... дәрежесін жоғарылатпайды, кінәлінің тұлғасын сипаттайды.
Ал жаза болса, ... ... ... емес, қылмыс үшін
тағайындалады.
Қылмыстардың көптігі келесі модификациядағы қылмыс құрамдарының
ауырлататын ... ... ... тек ... ... ... ... ҚР ҚК 103б. 3б. «к»
тармақшасы, 121б. 2б. «г» ... заңи ... ... – ақ бір ... және әртүрлі объектілік
қылмыстарды жасау барысынада – ҚК 175б. 3 Ескертуі.
Кінәліні соттаумен байланысты ... ... ... ... ... ... көрінеді:
а) тек заңи ұқсас қылмыстарды жасау барысында – ҚР ҚК 117б. ... заңи ... ... қылмыстарды жасау барысында – ҚР ҚК ... «к» ... 104б. 2б. «ж» ... ... ... ... ... қызғаныштан бір адамды өлтіру
ҚР ҚК 96б. 1б. сараланса, осы ниет ... екі ... ... ҚР ҚК ... 2б. «а» тармақшасымен сараланады.
3. Жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар ретінде келесі топтамадан
көрінеді:
а) ҚР ҚК-нің 52, 54, 59 ... ... ... ... ... және қылмыстың қайталануы барысында, кінәліге қылмысты алғаш рет
жасаған адамға қарағанда, қатаң немесе ұзақ ... жаза ... ҚР ... 58б. ... ... жиынтығы бойынша жаза
тағайындау барысында жазаны толығымен немесе ішінара қосу ... ... ... ҚР ... 60б. сәйкес, жазаны өтеу барысында, сондай – ақ шартты
түрде соттау ... ... ... ... ... ... ... түрде босату және жазаны орындауды кейінге қалдыру ... ... үшін жаза ... ... ... түрінің шегінде
толығымен немесе ішінара қосу қағидасы ғана қолданылады;
4. Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны тағайындау барысында ... ... әсер ... ... бас ... ... ... өтеген адамдарға ... ... ... ... режимдегі түзеу колониясы тағайындалады (ҚР ҚК
48б.);
5. Кейбір қылмыстар, бұрын қандай да ... ... ... ғана ... ... – ҚР ҚК 358б.
Жоғарыда баяндалғандар негізінде көптік қылмыстарға ... ... ... - ... заңи ... ... ... қылмыстық
қудалауға процессуалдық кедергілері жоқ, екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... біріктіретін бастау – осы қылмыстарды жасаған
адам, яғни субъект. Бір адам бір ... ... ... ... ... өзара қылмыс құрамының кез келген элементтері
бойынша субъектіден басқа, сәйкес келуі немесе ... ... ... кем ... екі қылмыс жасауы қажет. Көптік қылмыстар,
егер екі іс-әрекеттердің біреуі ... ... ... ... немесе азаматтық-құқықтық деликт, маңызы шамалы
іс - әрекет болса түзілмейді;
3) әр қылмыс дербес қылмыс құрамының белгілеріне ие; әр ... ... ... ... мүмкін.Әр қылмыста тұлға ҚР
ҚК 28 бабында ... ... кез ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартудың ескіру мерзімімен
жойылмаған болуы керек (ҚР ҚК 69б.), ... ... үкім ... ... ... ... керек (ҚР ҚК 75б.),
тұлғадан алдында жасалынған іс – қимылы үшін рақымшылық немесе
кешірім беру ... ... ... болуы қажет (ҚР ҚК
76б.) немесе ҚР ҚК 77б. негізінде ... ... ... тасталмауы керек. Көптік қылмыстарға кіретін әрбір қылмыс
бойынша қылмыстық қудалауды қозғау үшін процессуалдық кедергілер
болмауы қажет.
Қылмыстардың көптігі құқықтық және ... ... ... ... ... ... көптігі, қылмыстылықтың белгілі бір
нысандарын бейнелейтін, сәйкес құқықтық салдарды туындататын ... ұғым ... ... ... мағынада: қылмыстардың
көптігі жасалынған іс-әрекеттердің ... ... зиян ... ... ... дәрежесінің жоғарылығымен сипатталынады.
Сондай-ақ, адамның екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... де жоғарылатады. Бұл қылмыстың
субъектісінің санасындағы қылмыс жасауға деген әдет ... ... ... ... мен ... ... және ... деген ішкі
қажеттілікті құратын тұрақты ... жат ... ... ... болуы бірқатар қылмыстар үшін жауаптылықты ... ... ... ... ... ... көптік қылмыстар ұғымына шолу
Кеңес өкіметі орнаған ... ... ... ... ... ... құрудың әртүрлі нысандарын іздей бастады. ... ... ... ... бір дәрежеде сот органдары ескі
заңдарды басшылыққа алды. Бұл жағдайды халықтық әділет коммисариатының ... ... ... 1918ж. ... - ... айларындағы есебінде
Д.Ю.Курский баса көрсеткен: «Петроград және Москва сынды екі ірі ... ... ... ... ... - ақ ... кезекте -
жаза аясына қатысты «Жаза туралы Ереже» мен революциялық сана - ... ... - ... ... ... ... ала сол ... іс - қимыл үшін сазайын тарттырудың мөлшерін тыңғылықты түрде таңдап
алуға тырысты ... революциялық сана - ... ... ... мән - ... ... таңдауда соттың ерікті екендігін айтып тұруы қажет» [14,
30 б.].
1917 - 1918 ... ... ... отырып, осы кезең аралығында
бірқатар ... ... атап ... алғашқы қылмыстық қызмет
сатылары, қылмысқа қатысу және т.б. қаланған деген ... ... ... ... ... ... ... қабылдағанға дейін
кеңестік қылмыстық заңнамада жаза түрлерінің тізбегін және оларды қолдану
шарттарынқарастырған акт ... ... ... өкіметінің бірқатар
декреттерінде ... ... ... ... ... ... ... «революциялық заңдардың барынша қаталдығымен
жазаланады», «революциялық сотпен жазаланатын ауыр ... және ... ... түпкілікті кезінде кеңестік қылмысық құқықтың Жалпы бөлімі
нормаларын жалпылау және жүйелеуге байланысты ... бір база ... ... ... ... еді.
1919 жылдың желтоқсанында шығарылған «РСФРО-ның қылмыстық құқықтан
басшы ережелері» кеңестік қылмыстық құқықтың негізгі ... ... ... ... болып табылды.
Құқықтық табиғатына байланысты аталған акт заң емес, ... ... ... әділет коммисариатының нұсқауы еді. Бірақ та, өзінің
мазмұны және маңызына байланысты ол ... ... ... ... және ... ... ... елеулі рөл атқарды
[15, 126 б.]. Олар кеңестік қылмыстық ... ... ... ... ... да, кейбір ережелер қазіргі таңда да ... ... ... ... алдына қылмыскерді түзеу міндетін қойған жоқ,
себебі бұл міндет шешілмейтін болғандықтан пайдасыз деп есептеді. ... ... ... қылмыстық құқықтың постулаттарына
негізделді. Осыған сәйкес, іс - ... ... оны ... ... ... ... қойылды [16, 571 – 572 бб.]. Көптік қылмыстар
институтына келетін болсақ, ол ... ... ... жауаптылығының сипаты
мен дәрежесіне әсерін тигізетін және сотпен бағалануға жататын фактілердің
тібегінен ғана ... ... ... ережелерге» сәйкес олардың қатарына
қылмысты кәсіби қылмыскермен (рецидивист) немесе алғашқы рет ... және ХКК 1921ж. 1 ... ... ... - таражыға салу
нысандары мен онымен ұштасқан басқа да ... ... ... -
таражыға салудың нысандары мен түрлерінің ... бұл ... ... ... және ... байланысын көрсетіп, оларда
қылмыстардың жиынтығының және көптік қылмыстардың бар екендігін білдірді.
1922ж. РСФСР ҚК көптік қылмыстар институтына қылмыстардың ... ... ... шарттары қарастырылған 29, 30 баптарды арнады. Оларға
сәйкес, жеңіл ... ... ... сіңіруі немесе сот әр қылмыс үшін жазаны
анықтап болған соң, ... ... ... ... қосу ... қосу ... ... жаза баптың санкциясында белгіленген жоғарғы
шеңберіне дейін көтеріле алды.
1919ж. «Басшы ережелеріне» қарағанда, 1922ж. ҚК ... мән ... ... ... тізбектің мәні де, ... мән ... ... ... да ... ұшыраған. 30 баптың ... ... мән - ... қылмысты кәсіби қылмыскер немесе
рецидивист арқылы жасауды жатқызған.
Назар ... ... ... мән - ... ... ... тұлғасының қауіптілік дәрежесін ... ... ... барысында қылмыскердің, сондай - ақ ... ... ... мен сипатын негізгі деп таныса да (ҚК 24б.), ... ... ... ... ... Бұның себебі,
қылмыстық кодекс авторларының позициясына қылмыстық құқықтың әлеуметтік
бағыты, яғни тұлғаның қауіпті ... ... ... бір ... әсерін
тигізген.
Қылмыстардың көптігі институтына және жазаны ... ... 1922ж. ... ҚК енгізілген нормалардың жиынтығы жаза жүйесі, ... ... мен ... ... жан - ... және ... ережелерден тұрды. Осы аяда, сондай – ақ ҚК қалған ... ... ... ... қалыптастыруға қадам жасалынды. Бұл
институттардың және олардың заңи ... ... ... кеңестік
қылмыстық құқықты ары қарата дамытуға үлесін қосты.
Кеңестік социалистік ... ... және ... 1924ж. ... ... ... ... жиынтығы туралы мәселені бір бапта қарастырған. Басшы
ережелердің 33 ... ... ... ... ... қылмыстардың
белгісі болса, сондай - ақ кінәлі арқылы үкім шығарылғанға дейін екі немесе
одан да көп қылмыс ... жаза ... ең ... ... ... қылмыс бойынша анықталынады» [17, 183 б.]. Идеалды және ... ... да ... ... республикалардың ҚК, Украин КСР
ҚК ... ... ... ... «Басшы ережелерге»
қарағанда, бұл кодексте қылмыстардың ... ... үкім ... үкім ... келтірілмеген бірнеше қылмыстарды жасау деп
анықталынған.
«Басшы ережелер» ... ... ... қалдыру себебінен, КСРО
Жоғарғы сотының пленумына 1929ж. 4 наурызда қылмыстардың жиынтығы барысында
жазаны ... ... ... кең ... ... ... қабылдауға тура келді.
Пленум, соттар қылмыстардың жиынтығын (идеалды, нақты ... ... ... ... ... ... ... тұлғасының жоғары
қауіптілігін білдіретін біртұтас ұғым ретінде қарастырулары ... ... ... әр ... ... жеке жаза ... талап
етпейді. Бұл тәртіп РСФСР ҚК және ... және ... КСР ҚК ... ... республикалардың ҚК белгіленген. Берілген тәртіптің артықшылығы
мынада: жоғары инстанцияда бұл ... ... ... ... ... жағдайларда немесе ескіру мерзімін, рақымшылық актісін қолдану
туралы сұрақтар туындаған реттерде, сотталған тұлға әр қылмыс үшін ... ... ... ... туралы біле алмайды. Әйтсе де, әр
қылмыс үшін дербес жазаны тағайындауды міндеттейтін республикалардың ҚК ... ... ... бермеді. Нақты іс бойынша бірінші инстанция сотымен
жіберілген кемшілікке байланысты, КСРО Жоғарғы сот ... 1946ж. ... ... сот үкімін өзгертіп, заң ... ... ... да ... ... кездесетіндіктерін ескеріп «Сот
құрылымы» туралы заңның 75 бабына сәйкес, өз қаулысына басшы маңыз берді
[18, 429 ... ... 33 ... ... республикалардың ҚК сәйкес
баптарының мағынасынан, сондай – ақ 1929ж. 4 ... ... ... тікелей нұсқауынан, қатаң жаза белгілейтін бап ... ... ... ... ... ... шыға
алатындығы көрінеді [19, 538 б.].
КСРО Жоғарғы сот ... ... ... ... ... барысында, соттың негізгі жазаға қоса жиынтыққа кіретін, қылмыс
сараланған, басқа баптармен қарастырылған, қосымша ... кез ... ... ... ... ... ... не Жоғарғы сот пленумының аталған қаулысында,
егер бір ... ... ... ... үкім ... ... ... бойынша үкім орындалғанға дейін кінәлінің бір немесе
бірнеше қылмыстарды жасағандығы мәлім болған ... ... ... ... туралы нұсқаулар берілмеген. Бұндай жағдайлар одақтас
республикалардың қылмыстық істер жүргізу кодекстерінде де ... ҚІЖК ... ... жай, 1959ж. ... Қазақстанның аумағында РСФСР ҚК,
ҚІЖК нормалары қолданылды) белгілегендей, жиынтық бойынша үкім, соңғы үкім
шығарған сот ... ... да, егер ... ... ... ... жаза, соңғы үкімдегіден ауыр болса, соңғы үкім ... ... деп ... ... жою ... егер соңғы үкім арқылы ауыр
жаза шығарылса да қолданылды.
«Басшы ... ... ... өтеу барысында қылмыс жасаса, соттардың
не істеуі қажет екендігін де шешпеді. УКСР ҚК бұндай жағдайларда ... ... мен жаңа ... үшін ... жаза ... осы түрі үшін ... ... шектерден шықпайтындай етіп,
жаңа қылмыс үшін жаза тағайындауды көрсетті [20, 90 б.]. Бұл ... ... ... және ... ... республикаларының
қылмыстық кодекстерінде де осылай шешілді. Грузин КСР ҚК бас бостандығынан
айыруды еңбекпен түзету жұмыстарымен қосу кезінде, екінші жаза ... күн ... бір күн бас ... ... тең ... есеппен
қосылатындығын көрсетті. Әзірбайждан КСР ҚК жаза түрлері біртектес ... ... ... ... ... деді [20, 274 б.]. Шешім
көрінеу қанағаттандырарлықсыз, себебі, бірінші ... ... ... ... түрмеге отырғызу немесе айдауға жіберу немесе керісінше
істеу тиімсіз. КСРО ... ... ... көрсеткендей, одақтас
республикалардың қылмыстық ... ... ... қосу ... ... жазаны анықтау туралы мәселелерді қарастырмайтын
болғандықтан, жиынтыққа кіретін үкім бойынша бас ... ... ... ... жұмыстары түріндегі жазаларды тағайындау барысында, жаза
РСФСР ҚК 29б. сәйкес анықталынады. Еңбекпен түзету жұмыстары үш күні ... бас ... ... тең ... ... бас бостандығынан айыруға
алмастырылады. Осындай жолмен алынған мерзім, жиынтыққа кіретін басқа ... ... бас ... ... ... қосылады.
РСФСР ҚК бұл сұраққа байланысты ешқандай нұсқауды көрсетпеген. РСФСР
Жоғарғы сотының президиумы 1933ж. 16 желтоқсандағы ... егер ... ... заңды күшіне енген сот үкімі бар тұлға жаңа қылмыс
жасаса, соттарға осы үкім ... ... ... ... ... ... іс ... тағайындалған жазаға қосу, не болмаса сотталғанға алдыңғы
жазаны сіңіру арқылы жаңа іс бойынша жаза қолдану ... ... ... ... бас ... ... ... он жылдан, ал еңбекпен түзету
жұмыстары бір жылдан аспауы керек. Осы ережелер ... үкім ... ... ... ... сот ... жазаның түрін өтеп
жатқан тұлға арқылы, жаңа қылмыс жасау барысында да ... ... сот ... 1941ж. 7 ... ... ... ... жағдайларсыз жұмыстан қалғандығы үшін тұрғылықты жері ... ... ... сотталған тұлға, жазаны өтеу барысында ... ... ... ... бұл ... ... ... ретінде
қарастырып, қосу қағидасы арқылы, белгіленген жаза түрінің жоғары шегінен
шығу ... ... жаза ... ... ... [21, 56 ... ... процессуалдық мағына да берілді. КСРО Жоғарғы
сот пленумының 1939ж. 13 ... ... КСРО ... атқару
комитетінің 1937ж. 14 қыркүйектегі қаулысы РСФСР ҚК 58 (7) және 59 ... және ... ... ҚК сәйкес баптарында қарастырылған
қылмыстар туралы істерге ... ... ... ... тиым ... және кең түрде түсіндірілуге жатпайтын заң ... ... 16 б.]. ... да, аталған қаулыда көрсетілінген баптардың бұл
қаулының күші жүрмейтін басқа баптардың ... ... үкім ... ... баптарға қатысты айыптауға байланысты үкім шағымдануға
жатқызылуы немесе наразылық келтірілуі мүмкін. ... атап ... ... ... ... ... ... қарау маңызды, себебі сотталған
тұлғаға тағылған әрекеттердің көлемі оның ... ... ... ... ... әсерін тигізуі мүмкін.
Кеңестік қылмыстық заңнама ... ... ... ... -
құқықтық институт ретінде қарастырмады. Дегенмен де, ... ... ... нысандарымен күресті белгілейтін нормалар (24б., 40б.,
41б., 77б., 87б. 2б) ... ... ... ... жасау фактісі, осы жағдайлар үшін
жауаптылықты белгілеу ... ... - ... ... болатын. Осыған байланысты, нақты және идеалды қылмыстардың
жиынтығы ұғымдарының арасында ... ... ... ... ... ... ... біреуі үшін жауаптылыққа
тартылмаған немесе сотталмаған бірнеше дербес ... ... ... ... ... ретінде танылды. Қылмыстардың нақты жиынтығына
мысалы, мемлекеттік қызметтің лауазымды тұлғасы арқылы ... ... да ... ... жасауын жатқызды. Лауазымды тұлғаның пара алуы пара үшін
жасайтын әрекеттерінің құқыққа сай немесе ... ... ... ... Сол себептен, лауазымды тұлға пара үшін қылмыс ... ... ... пара ... ғана ... ... ... ережелеріне
сәйкес, жасаған қылмысы үшін де жауаптылыққа тартылады.
Қылмыстардың нақты жиынтығы «Мемлекеттік және қоғамдық мүлікті талан –
таражыға салғандығы үшін ... ... ... КСРО ... ... Жарлығын қолдануға байланысты, сот тәжірибесі туралы КСРО
Жоғарғы сот пленумының 1954ж. 28 мамырдағы ... үкім ... ...... ... ... меншікті талан – таражыға салу
және жеке меншікті талан – таражыға салу) жасау барысында, талан – ... ... ... заң бойынша саралануы қажет, ал жаза 1926ж. РСФСР
ҚК 49 бабына сәйкес анықталынуы ... ... ... ... егер ... бір ... ... екі немесе
одан да көп жекелеген қылмыстарды жасау жағдайларында орын ... бұл ... ... ... КСРО Жоғарғы сот пленумының
1946ж. 20 қыркүйектегі қаулысында айтылған алыпсатарлық: «Алыпсатарларға
тауарларды ... үшін ... ... ... лауазымды тұлғалардың
әрекеттері қылмыстардың жиынтығы бойынша, қызметтік өкілеттігін теріс
пайдалану және ... ... ... ... ... [23, 508 ... ... лауазымды тұлға бір әрекет, яғни тауарды босату ... ... ... ... ... (1926ж. РСФСР ҚК 109б. және 17 және ... 206 ... ... ... ... осы ... ... әрқайсысы бойынша, айып тағылуы керек. Бұл жасалынған
қылмыстық іс – ... үшін ... ... ... ... ... үшін белгілі бір маңызға ие. Қылмыстардың жиынтығы үшін жаза ... ... ... ... қағидасы арқылы анықталынды да, сотталушыға
жасалынған қылмысы үшін сотпен тағайындалған ең ... жаза ... ... үшін жаза ... бұл ... 1924ж. ... ... негізгі ережелерінің» 33 бабында көрсетілген: ... үкім ... ... екі ... одан да көп ... ... кезінде, әлеуметтік қорғау шаралары қатаң жазаны туындататын
қылмыс бойынша анықталынады». Осыған ... ... ҚК 49 ... ... ... ... үкім шығарғанға дейін жасауы кезінде, сот әр
қылмыс үшін сәйкес әлеуметтік қорғау ... ... ... жазаны
жасалынған қылмыстар үшін ауыр жазаны және қатаң әлеуметтік қорғау шарасын
көздейтін бап бойынша анықтайды». РСФСР ҚК 49 ... ... ... ... ... ... түпкілікті жазаны тағайындамай
тұрып, алдын ала әр ... үшін жаза ... ... Сол ... ... үшін жаза ... кезінде, жиі орын алған сот
тәжірибесінің қателіктері болып, кінәлі арқылы ... әр ... ... ала жаза ... қажеттілігін ұмыту табылады. РСФСР ҚК бұл ... жою ... ... ... және рақымшылық институттарын
қолдануда елеулі маңызға ие.
Сот - ... ... ... қолдану барысында,
қылмыстардың жиынтығы үшін соттау кезінде жасалынған қылмыстардың біреуіне
рақымшылықты қолдануға болады да, ал кінәлімен ... ... ... ... заңның ықпалына жатпаған жағдайлар ... ... ... ... егер ... әрбір жасалынған қылмыс
үшін сәйкес жаза белгіленген реттерде туындайды. ... ... ... ... ... Германияны жеңумен байланысты рақымшылық туралы» КСРО
Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығын қолдану кезінде, КСРО ... ... ... 1945ж. 19 ... ... ... келесі нұсқауды
берді: «Қылмыстардың жиынтығы барысында соттау жағдайларында, егер үкімде
жиынтыққа ... әр ... үшін ... мөлшері бөлек көрсетілмесе, ... де ... ... немесе ішінара қолдану туралы ... ... ... ... да ... ... ... сұраққа байланысты
күмән туындаса, РСФСР ҚІЖК 461 бабын және ... ... ... ... ала отырып, сәйкес прокурорлардың ұсынысымен, соттарға
істі қарап, әр қылмыс ... жеке ... ... ... Осы ... әрбір қылмыс үшін жеке жазаны анықтау істі кассациялық ... ... ... ... ... асырыла алады [18, 428 б.].
Сот тәжірибесінде қылмыстардың жиынтығы бойынша үкім ... ... ... орын ... КСРО ... сот ... 1929ж. 4 ... одағының және одақтас республикалардың қылмыстық заңнамасының Негізгі
ережелерінің» 33 бабына түсіндіру берген арнайы қаулыны қабылдады.
Бұл қаулының негізгі ...... ... ... ... ... ... екендігін көрсетеді, бұл жағдай сот ... ... ең ... ... бап ... жазаны анықтау
кезінде ескеріледі: «Сот айыпты арқылы жасалынған барлық ... ... ... дәрежесінің жоғарылығын сипаттайтын біртұтас ретінде
қарастыра ... ... ең ... ... ... шарасы
көрсетілген заңның бабының шегінді әлеуметтік қорғау шарасын қолдануға
құқылы». КСРО Жоғарғы сот ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс – қимылдардың барлық ... ... ... ең ... жазаны көздейтін баппен негізгі жазаны
тағайындау кезінде, сот кез келген ... ... ... оның ... ... арқылы жасалынған басқа ... ... ... ... ... де ... алды.
Қылмыстардың жиынтығы үшін жаза ағайындаудың бұл тәртібі КСРО Жоғарғы
сот пленумының нұсқауымен, егер ... ... ... ... үшін
айыптау үкімі шығарылмаса ғана қолданылуға тиісті болды.
Жазаларды ... ... ... ... да ... ... ... кейін, ол арқылы бұрын жасалған басқа қылмыстар ... ... ... да, осы іс ... ... қарау барысында соттардың алдында
екі қылмыс үшін де жазаны анықтау міндеті тұрады. Бұл сұрақты шешу ... ... ... - тергеу органдарының тұлға арқылы бұрын жасалған
қылмысты дер ... ... ... ... ... ... ... еді. Соттар, осындай жағдайлар кезінде, жасалынған
қылмыс үшін жазаларды сіңіру қағидасының орнына, жазаларды қосу ... ... 1949ж. 29 ... халық соты арқылы 1947ж. 4 маусымдағы
«Мемлекеттік немесе қоғамдық ... ...... ... ... ... ... КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығының 3
бабына сәйкес, құқықтарын жоймай бес жыл мерзімге еңбекпен түзету ... В. 1949ж. 17 ... ... «Луч ... ... ...... 40 кг алма ұрлауда кінәлі деп танылған. Осы іс ... үкім ... сот бір ... 1948ж. 10 ... ... үкім ... ... бойынша В. үш жылға бас бостандығынан ... ... ... ... бөлігін қоса отырып, түпкілікті жазаны жеті
жыл алты ай бас бостандығынан айыру деп ... КСРО ... ... ... бойынша сот алқасы 1953ж. 14 ... ... ... УКСР ҚК 45б. 1б. ... ... ... [25, 98 б. ... мысал, Б. 1949ж. 14 сәуірінде бұзақылық жасап, 1949ж. 10 ... ... ... ол 1949ж. 17 ... талан – таражыға салуды
жасап, 1949ж. 29 қарашасында сотталған. Б. екінші қылмысты жсау ... ... үшін үкім әлі ... сол ... де ... үкім
бойынша тағайындалған жазақосылмай, екінші үкім бойынша тағайындалған қатаң
жазамен сіңірілуі қажет. Осыған байланысты, ... ... ... ... ... ... ... енгізіп, түпкілікті жазаны 1947ж. ... ... ... қоғамдық мүлікті талан – таражыға салғандығы
үшін қылмыстық жауаптылық ... КСРО ... ... ... 3 ... ... – еңбекпен түзету лагерінде бес жыл қамау
түрінде тағайындады.
Халық сотының ... ... Р. ... ҚК 111б. ... үш жыл ... ... үкім ... жеті жыл бас бостандығынан айыру мерзімін
қосу арқылы қылмыстардың жиынтығымен он жыл мерзімге бас ... ... Р. ... ҚК 111б. ... ... деп ... сотталған
келесі жағдайларда: Латвияның кітап соту ... ... ... директоры болып жұмыс ... өз ... ... ... ... ... тексеру кезінде 61 649 ... Осы іске ... КСРО ... ... ... істер
бойынша сот алқасы 1952ж. 12 қаңтардағы өз ... ... ... қолданып шығарылған үкімнің РСФСР ҚК 49 бабы және ҚІЖК ... ... ... Ұйғарымда, Р.-дің екі қылмысты бірінші үкім
шығарылғанға дейін ... ... да ҚК 111 ... ... үкім бойынша тағайындалған қатаң жазамен сіңірілуі қажет екендігі
көрсетілді. Сот алқасы Р.-ға ... ... ... жеті жыл ... бұл ... ... үкім ... қамалған уақыттан бастап
есептеді [25. стр. 101 ].
Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза ... ... ... ... тұлға, жаза мерзімін аяғына дейін өтеп болмай, жаңа қылмыс жасау
барысында қолданылды. Бұл жағдайларда жаза тағайындау тәртібі ... ... ... заңнамада көрініс таппады. Жекелеген одақтас республикалардың
қылмыстық кодекстері бұл сұрақты арнайы шешті.
Украин КСР ҚК бұндай ... ... үкім ... ... ... ... жаңа жасалған қылмыс үшін тағайындалған жазаны
қосу жолымен түпкілікті жазаны анықтады. ... қосу ... ... жазаның жалпы мерзімі, осы жазаның ең жоғары шегінен аспауы
керек [20. стр. 90]. Осы сияқты жазаларды қосу ... ... ... және ... ... ... ... кодекстерінде
көрсетілінген [20, 134, 409, 229, 274 бб.].
РСФСР ... ... ... ... ... тәртібі
туралы сұрақтарды арнайы шешпеді.РСФСР сот тәжірибесі бұл жағдайларда
жазаны әдетте қосу ... ... ... ... ... ... 15 желтоқсанда, бұндай жағдайларда әлі орындалмаған, бірақ заңды
күшіне енген сот үкімі бар ... жаңа ... ... ... ... ... жазаны жаңа іс бойынша тағайындалған жазамен
толық немесе ішінара қосу, немесе ... ... ... ... жолымен
жаңа іс бойынша тағайындалған жазаны қолдану ... ... Осы ... ... ... жазасын өтеп жатқанда жаңа қылмыс жасаған адамдарға
қатысты қолданылды. Бірақ та, бірінші үкім ... ... ... ... бөлігі қосылды.
Қосу қағидасы арқылы жазаны ... ... ... ... жалпы мерзімі бір жылдан аспауы керек еді, себебі сол кездегі
қолданыстағы заңнама еңбекпен түзету жұмыстарын үлкен мерзімге ... ... ... сот ... бір жылға еңбекпен түзету жұмыстарына ... бұл ... сот ... ... ... ... ... екі ай
еңбекпен түзету жұмыстары қосылып, өтейтін жаза он төрт ай деп ... ... ... ... жол ... 1949ж. 12 ... қосу қағидасымен
жиынтық барысында тағайындалатын жаза мөлшері, осы жаза үшін ... ... ... ... ... отырып, тағайындалған жазаны дұрыс
емес деп таныды. РСФСР ҚК 30 бабына сәйкес, еңбекпен ... ... ... ... шек бір жыл деп ... Сот алқасы линиялық сот үкімін
бұзып, Р.-ға қатысты жаза ... бір ... ... ... ... [25, 118 б.].
Бас бостандығынан айыру мен еңбекпен ... ... қосу ... ... тек ... КСР ҚК ... КСРО ... сот пленумы
1942ж. 22 қаңтардағы қаулысы арқылы соттарға бұндай ... үш ... ... ... бір күн бас бостандығынан айыруға тең деген
есеппен еңбекпен ... ... бас ... ... ... осылай алынған бас бостандығынан айырудың мөлшері ... ... ... тағайындалған жазаның мөлшеріне қосылады деп нұсқау берді.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындауда, егер ... ... ... ... үшін заң ... он жылдан астам бас
бостандығынан айыру қарастырылмаса, бас ... ... ... ... аса ... ереже 1949ж. 13 мамырдағы КСРО Жоғарғы соты пленумының ... ... ... көрініс тапқан. КСРО Жоғарғы сот ... ... 1947ж. 26 ... сот үкімі бойынша Г. 1947ж. 4
маусымдағы «Мемлекеттік немесе қоғамдық ... ...... салғандығы
үшін қылмыстық жауаптылық туралы» КСРО ... ... ... 1 бабына сәйкес еңбекпен түзету лагеріне он жылға қамауға, ал
алдыңғы үкім ... ... ... ... он бір жыл үш айға ... лагеріне қамалған. Г. алдында шығарылған үкім бойынша ... ... 1947ж. 28 ... түнде қойманың төбесін тесіп, кіру арқылы
тауарларды ұрлауда кінәлі деп ... КСРО ... сот ... ... жасалынған қылмыстардың жиынтығы үшін жазаның дұрыс анықталмағанын
таныды. КСРО ... сот ... өз ... ... ... кіретін
бір де бір қылмыс үшін он жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айыру
көзделмеген, сот ... ҚК 28б. ... ... ... осы ... ... тағайындай алмайды». Сондықтан да, КСРО Жоғары сот ... ... бас ... айырудың өтелмеген бөлігін сіңіру жолымен, екінші үкім
шығарған мерзімнен ... ... он ... бас ... ... ... ... қамауды тағайындады.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындағанда, алдыңғы үкім бойынша
жазаның өтелмеген бөлігін жаңа үкімдегі жазаға қосу ... ... ... екінші үкім шығарылған күннен бастап есептелінді.
«Өлім жазасын жою туралы» 1947ж. 26 ... КСРО ... ... ... кейін, сот тәжірибесінде қылмыстардың жиынтығымен
жаза тағайындауда қиыншылықтар туындады. Себебі, КСРО Жоғары сот пленумы 10
және 25 жылға бас ... ... ... ... ... ... бос ... айыруға алмастырылған жағдайларға қолдану
қолданыстағы ... ... ... ... ... ... ... 1949ж. 12 тамыздағы Жоғары сот пленумының В.-ның ісіне
байланысты қаулысынан көрінеді. КСРО ... ... ... жол ... ... ... ... темір жол трибуналының 1948ж. ... ... ... 1932ж. 7 ... ... 1947ж. 26 ... ... Кеңес Президиумының Жарлығын қолдану арқылы В. құқықтарынан
айырусыз және мүлкін тәркілеусіз он бес ... бас ... ... ... ... В. және станцияның тауар кассирі П. өзара
келісіп, чектерді ... ... ... ... ... бұл ... қолма -
қол ақшаға айырбастап, В. 11286 сом және П. 6786 сом ... ... ... ... сот пленумы соттың сотталған тұлғаларға жазаны ... ... ... ... ... жою ... 1947ж. ... Жарлықта бұрын өлім жазасы қарастырылған қылмыстар үшін бейбіт
уақытта еңбекпен түзету ... 25 жыл ... ... ... 25 ... ... бірақ 10 жылдан жоғары аралық жазаны, заңмен
қарастырылмағандықтан, қолдануға болмайды. Сонымен қатар, жоғарыда айтылған
істің мн – жайларына байланысты 25 жыл бас ... ... ... КСРО ... сот ... В. және Г.-ға 1932ж. 7 ... ... он жылдан бас бостандықтарынан айыру жазасын белгіледі.
Бұндай жағдайларда 25 жылдан төмен, он жылдан ... ... ... болмайындықтан, КСРО Жоғары сот тәжірибесі бұндай қылмыстарға
байланысты жазаларды қосу ... он жыл мен 25 жыл ... ... ... аралық жазасын тағайындауға жол бермеді.
Кеңестік қылмыстық құқық теориясы мен тәжірибесі әрқайсысы ... ... ... бір ... ... бар, ... ... жасауды
әруақытта бірдей қылмыстардың жиынтығына жатқыза бермейді. Жәбірленушіге
күш қолданумен ұштасқан билікті асыра ... ... ... ... ... ретінде қарастырылды (РСФСР ҚК 110б. 2б. және 193 (17)б.). ... ... ... 1947ж. 7 ... ... ісі бойынша қаулысында,
ҚК 110б. 2б. мазмұнынан ... ... ... ... ... кез келген күш қолдану, тіпті оны ... ... ... және жеке ... ... қылмыстардың жиынтығы ретінде емес,
билікті асыра пайдаланудың ауырлатылған түрі ретінде ... Осы ... , ... ... алу ... ауыр ... келтірумен ұшасқан шабуыл жасауда, заң қылмыстардың жиынтығын –
қарақшылық және ауыр дене ... ... ... жеке ... ... ... 1947ж. 4 маусымдағы Жарлықтың 2б. 2б. сәйкес, бір
қылмыс құрамын қарақшылықты қарастырған. Бұл ... ... 1954ж. ... ... кісі ... үшін ... күшейту туралы» КСРО
Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығы шыққан соң, қасақана кісі ... ... [26, 176 ... 4 ... КСРО Жоғары Кеңесі Президиумының Жарлығын қолдану
туралы КСРО Жоғары сот ... 1947ж. 19 ... ... өлімін туындатқан қарақшылықты жасау кезінде, ... ... ... ... жеке меншігін қорғауды ... 1947ж. 4 ... ... 2 бабымен анықталынады деп
көрсетілінген. «Мемлекеттік және қоғамдық мүлікті ...... ... ... ... туралы» 1947ж. 4 маусымдағы Жарлықты қолдануға
байланысты сот ... ... КСРО ... сот ... 19525ж. 6
мамырдағы қаулысында да бұл сұрақ дәл осылай шешілді. Осы қаулыға ... ... ... мемлекеттік және қоғамдық мүлікті талан –
таражыға салу «Мемлекеттік және қоғамдық мүлікті талан – ... салу ... ... ... 1947ж. 4 ... Жарлықтың 2 бабымен немесе
4 бабымен жауаптылықты туындатты. 1954ж. 30 сәуірдегі «Қасақана кісі өлтіру
үшін ... ... ... ... шыққан соң КСРО Жоғары сот пленумы
бұл мәселелерді басқаша қарастырда. Аталған ... ... ... КСРО ... сот ... 1954ж. 21 ... қаулысында, осы Жарлықты
қолдануға негіз беретін ауырлататын жағдайларда жасалынған кісі өлтіру деп,
бөтеннің мүлкін алу мақсатында жасалынған кісі өлтіруді де ... ... сот ... ... кісі ... ... ... бір мезгілде
жасалынса жиынтық ережелерімен ... ... ... ... ... ... соң, қарақшылықпен шабуыл жасау барысында жасалынған
кісі өлтіру ... ҚК 136б. және ... жеке ... ... ... 1947ж. 4 ... Жарлықтың 2б. немесе 4б. сараланды.
КСРО Жоғары сот пленумы ... ... ... ... ... қоғамдық мүлікті талан – таражыға салуды саралау туралы
сұрақтарды басқаша шешті. КСРО Жоғары сот пленумының 1958ж. 28 ... ... ... қарауында немесе күзетуінде болған ... ... ... ұштасқан мемлекеттік немесе қоғамдық мүлікті
талан – таражыға салу, егер онда ... ... ... ... ... ... ... яғни, 1947ж. 4 мауымдағы Жарлықтың
2б. немесе 4б. және РСФСР ҚК 59(3)б ... тиіс [27, 237 б.]. ... ... шабуыл қарауында немесе күзетуінде социалистік мүлік
болған адамды қасақана өлтірумен ұштасса, саралау ... ... 1954ж. 30 ... ... кісі ... үшін ... күшейту
туралы» КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығынан туындайтын
сұрақтарға қатысты КСРО ... сот ... 1954ж. 21 ... ... Осы ... ... РСФСР ҚК 59 (3) б. көрсетілген
жағдайларда жасалынған мүлікті алу мақсатындағы кісі өлтіру тек осы ... ҚК 136б. ... ... ... ... 25 желтоқсандағы КСР Одағы және одақтас республикалардың
негіздері және 1959ж. 22 ... ... КСР ... кодексі көптік
қылмыстарды дербес қылмыстық – ... ... ... ... та, ... ... көптігімен күрес жүргізуді белгілейтін
бірқатар нормалар (мысалы, ... ҚК 23-1, 37, 38, 63-1, 73б. 2б., ... 93б. 2б.) ... [28, 58 б.]. Қылмыстардың көптігінің өзіндік
белгісі ретінде екі немесе одан да көп ... бір ... ... 1958ж. ... 35б. 1б. ... ҚК 37б.) сәйкес, қылмыстардың
жиынтығы тұлғаның бірде ... үшін ... ҚК ... ... екі ... одан да көп ... жасауын білдірді. Бірақта,
Негіздердің 35бабының 1бөлігін (ҚазКСР ҚК 37б.) ... ... ... ... ҚК ... ... ... баптарының құрылысын
ескермей, дәлме – дәл түрде түсінуге ... ... ... ҚК 165б. ... ... ... айналысқандығы, осы баптың 2б. – коммерциялық
делдалдық үшін жауаптылықты белгілейді. Бұл бір баптың әртүрлі бөліктерімен
қарастырылған әртүрлі ... 1959ж. 22 ... ... ҚК ... ... құрылды (мысалы, ҚК 170б. 1,2бб., 188б. 1,2бб., 169б.
1,2бб.). Бұл жағдайлардың барлығында заңның бабының ... жеке ... ... сипаттады, дербес санкцияға ие және қылмыстық заңның
жеке бабы ... ... 34б. 1 ... ... қайталанған деп тану
үшін, жасалынған әрекеттерге қатысты ескіру мерзімі өтпеген, ... ... ... ... ... ... үзіліс болуы тиіс еді ... ... ... ... ... ... [29, 36 ... 34б. 1 тармақшасына сәйкес, сот алғашқы қылмыстың сипатына
байланысты, одан кейін жасалынған қылмыстың ... ... ... ... Негіздерден кейін қолданылған ҚазКСР ҚК ... ... ... емес қайталаудың түрлерін ажыратты. Оларға: 1)
қылмыстарды бірнеше рет жасау (ҚК 146, 147бб. 2бб.); 2) ... ... ... (ҚК 99б. 2б.); 3) ... ... ретінде жасау (ҚК 74б. 2б.)
жатады.
Қылмыстарды бірнеше рет жасау деп, бір әрекетті кем ... екі ... егер ... олар үшін ... жауаптылыққа тартылған жағдайлар
танылды.
Қылмыстарды жүйелі түрде жасау деп, ... кем ... үш рет ... ... ... бірдей қылмыстық әрекеттерді жасаған, қылмыстық
мінез – құлықтың белгілі бір түрін сипаттайтын қылмыстық қызмет түсінілді.
Кәсіп ретінде ... ... деп ... өмір ... негізгі немесе
қосымша көздері болып табылатын заңсыз ... ... ... ... мінез-құлықты қарастырамыз [30, 87 б.].
1961ж. 21 шілдедегі ... ... ... ... алғаш рет
қылмыстық – құқықтық лексиконға ... ... ... осы ... кодекске 23-1 бап түріндегі (аса қауіпті рецидивист) кейін он ре
өзгеріске ұшыраған) қылмыстық - құқытық ... ... ... ... ... қылмысы үшін соттылығы бар тұлғаның екі
немесе одан да көп ... ... ... Бұл анықтама арқылы
қылмыстық (легалды) рецидивтің де түсінігі ... [30, 93 ... ... ... қылмыстық заңнама «аса қауіпті ... ... ... аса ... ... күресті күшейту
мақсатында, белгіленген тәртіпте аса ... ... деп ... ... ... ... одақтық заңнама бірқатар жағдайларда аса қауіпті рецидивистердің
жауаптылығы туралы нұсқауды көрсетсе де, аса қауіпті ... ... ... ... ... берілді. Сондықтан да, аса
қауіпті рецидивист ... ... ... ... ... Бірақ та, одақтас республикалардың қылмыстық кодекстері «аса
қауіпті рецидивист» ұғымын әртүрлі ... 11 ... ... ... «аса ... ... ұғымы
берілген 23(1) бабымен толықтырылды.
Кінәліні аса қауіпті рецидивист деп тану, бұл ... үшін ... ... ... ... 23 және 44 ... (ҚазКСР ҚК
23-1, 46бб.) сәйкес, аса қауіпті рецидивистер жазаны ерекше режимдегі
колониялар немесе түрмелерде ... ... ... мерзімінен бұрын шартты
түрде босату мен жазаны жеңіл ... ... ... ... ... ... шыққан соң, оларға әкімшілік қадағалау
қолданылды (1966ж. 26 шілдедегі КСРО ... ... ... Жарлығы).
Аса қауіпті рецидив негіздердің 23(1)б. (ҚазКСР ҚК ... олар үшін бас ... ... ... ... ... ... көп рет жасауын білдірді. «Аса ... ... ... екі ... ... ... ... белгілі бір қылмыстар үшін ... саны ... ... ... ... ... қауіпті болған сайын, қылмыскерді аса
қауіпті рецидивист деп тану үшін аз ... саны ... ... 23(1)б. (ҚазКСР ҚК 23(1)б.) негізінде тұлғаны аса қауіпті
рецидивист деп тануды шешу ... ... он ... жасқа дейін жасаған
қылмыстары үшін соттылығы, сондай-ақ алынып тасталған немесе ... ... ... ... ... ... аса қауіпті рецидивист деп тану
туралы сұрақ шешіліп жатқан ... ... енді бас ... ... немесе бұрын жасаған қылмысы үшін бас бостандығынан
айыруға сотталған тұлғалар да ... 23 ... ... ҚК ... ... тұлғаны аса
қауіпті рецидивист деп тануы туралы сұрақты шешу ... ... ... ... ... ... сипаты мен дәрежесін,
оларды жасау ниетін, қылмыстық ойды жүзеге асыру дәрежесін, ... ... ... мен ... және ... да ... ... 25 маусымдағы КСРО Жоғарғы сот пленумының қаулысында «заңның
мағынасына сәйкес, аса қауіпті ... ... тек ... жоғары
деңгейде қауіпті және түзелу жолына табанды түрде тұрғысы келмейтін кәнігі
қылмыскерлердің танылатындығы» көрсетілді [28, 9 б.].
Кеңестік қылмыстық ... ... ҚК 12 ... (76б. 3б., 76-1б.
3б., 76-2б. 3б., 76-3б. 3б., 88б. ... 101б. 3б., 132б. 3б., 133б. ... 3б., 136б. 4б., 213-1б. 3б., 214б. 3б.) ... қылмыстың ауырлық
дәрежесіне қарамастан аса ауырлататын мән - жай деп ... аса ... ... деп ... ... ... ... сондай-ақ тұлғаның жазаны өтеп болғаннан кейінгі сәйкес ... ... ... да есептелінді. Егер тұлға осы аралықта тағы
қылмыс жасаса, онда оның ... ... сол ... «аса ... ... деген ауырлататын мән-жайды қарастыратын бөлігімен
сараланды.
3. Көптік қылмыстардың негізгі нысандары
Қылмыстардың көптігі жоғарғы дәрежедегі ... ... ұғым ... ... Ол ... бірнеше қылмыстық іс-әрекеттерді
жасауының әрбір нақты жағдайларының ерекшеліктерін ашып көрсетпейді. Бұл
ұғым қылмыстылықтың нысандарының мәнді белгілерін ... ... ... ... ... ретінде тұлғаның бірден ... ... ... табады. Бұл жағдайлар ... ... ... ие ... ... ... ... ұғымдарда бейнеленген, тек ... ғана ... ... ... көптігі жалпы сипаттағы ұғым ретінде, көптеген
қылмыстық іс-әрекеттердің жекелеген көріну нысанын белгілеуде ... ... ... ... басқа да заңи ұғымдардың болуын пайымдайды.
Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... ... көріну нысандарын және сәйкес қылмыстық- құқықтық ұғымдарды зерттеуге
міндеттейді.
Қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Өткен ғасырдың 60 жылдарының басында қылмыстардың көптігінің нысандары
ретінде қайталану, жиынтық және ... ... ... ... ... ... [1. 5 ... қылмыстардың көптігінің нысандарына ... ... және ... ... ... рет ... және
рецидивті жатқызды [31, 243 б.].
Р.Р.Галиакбаров, Е.А.Фролов қылмыстардың көптігінің тек екі ... ... және ... ... [5, 8 ... ... қылмыстық іс-әрекеттердің көптігі өзінің нақты
көрінісін қылмыстардың қайталануынан, олардың жиынтығынан және ... деп ... ... байланысты, И.И.Гальперин ... ... ... ... жиынтығы, қайталану (бірнеше рет
жасау), рецидив табылады»,- деп жазды [7, 253 б.].
Ю.Н.Юшков қылмыстардың көптігінің үш ... ... ... және ... және ... ... көптігі. Қылмыстардың
нақты көптігі деп, жеке ... ... ... ... ... қарамастан, іс-әрекетті саралауда көрініс таппаған,
тұлғаның қылмыстарды бірнеше рет ... ... ... [32, 11 ... қылмыстардың көптігі жағдайларына ол бір ... ... ... ... ауыр дене ... ... ... арқылы
екі немесе одан да көп бұзақылық жасауды және т.б. жатқызады.
В.П.Малков ... ... ... ... ... көзқарасты
ұстанып, қылмыстардың көптігінің ... ... тек ... ... ... ... көрсетті. Өз кезегінде қайталану: а) ... ... үшін ... болуымен байланысты қайталану және б)
бұрын жасаған қылмысы үшін тұлғаның сотталуымен байланысты емес ... екі ... ... ... ... түрі ... бірнеше рет және
жүйелі, қылмысты кәсіп ретінде жасаудан, нақты ... ... ... ... байланысты қайталану қылмыстардың рецидивінен
көрінеді [33, 19 б.]. К.А.Панько да осындай пікірді ... [34, 22 ... және ... ... тұлғаның бір мезетте немесе
кезектілікпен бірнеше қылмыс жасауында көрінгеніне байланысты, ... және ... ... деп екі нысанға бөліп қарастырады ... ... ... үш ... ... белгілі бір құрылым ретінде
қарастыра отырып, Т.Э.Караев жоғары деңгейді – идеалды ... және ... орта – ... ... ... ... қайталану және нақты
жиынтық; төменгі – кінәлінің алдыңғы сотталумен күрделеген нақты жиынтық
жалпы ... ... ал ... ... ... рецидивтің қасиетіне ие
болады [35, 26 б.].
Т.М.Кафаров қылмыстардың көптігінің нысандарына рецидив, қайталану және
нақты, идеалды жиынтықты жатқызу керек деп ... ... ... ол ... ... және ... ... қылмыстарды қайталау
деп атауды ұсынады [36, 9 б.].
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... көптігінің көріну нысандары әр ... 1959ж. 22 ... ... ... ... ... нысандары белгіленбеген. Қылмыстардың көптігінің бірінші нысанын
қайталану деп, бұл ұғымға кең мағына берген. Қайталану: а) ... ... үшін ... ... ... ... және б) бұрын жасаған
қылмысы үшін тұлғаның сотталуымен байланысты емес қайталану деп екі түрге
бөлінді.
Кінәлінің ... ... ... ... емес ... ... нысандарына: қылмыстарды бірнеше рет және жүйелі түрде
жасау, қылмысты кәсіп ретінде жасау мен ... ... ... ... ... келді.
Бірнеше рет, жүйелілік және кәсіп ұғымдарымен субъектінің көптеген ... ... ал ... ... – заңи ... емес ... ... жағдайлары қамтылды.
Субъектінің бұрын жасалған ... үшін ... ... ... ... құқық теориясында рецидив деп аталынды [37.
36 б.].
Бірақ та, А.М.Яковлев 1960ж. ... ... ... ... кең түрде қарастырылған деп есептеп, бұл ұғымды ... ... ... ... қажет дейді. Ол қайталану деп, тек
біртектес ... үшін ... соң жаңа ... жасауды атауды ұсынады
[1. 52 б.].
Е.А.Фролов, Р.Р.Галиакбаров 1960ж. қолданыстағы заңнама қылмыстарды
қайталауды қайталану деген ... ... ... деп ... ойы ... «қайталану» және «рецидив» жеке ұғымдарын жинақтаушы
ұғым «қайталауға» біріктіру қажет. Бірде ... сот ... пәні ... ... ... ... қылмыстарды қайталау
жағдайларын қайталану деп атау қажеттігін көрсетті [5. стр. ... және ... ... ... ... ... түрі ретінде қарастыру ұтымды емес. ... және ... бір ойды ... ... ... ... ... да біреуі
екіншісіне бағынышты қатынаста бола алмайды.
Қылмыстардың көптігінің нысандары ... ... ... ... аталған мәселеге қатысты әртүрлі критериилерді
пайдалануымен ... Бір ... ... ... ... ... ... жаңа ұғым – қылмыстарды қайталауды
құрастыру қателікке соқтырып, қарастырылып отырған ... ... ... ... ... және ... ... орын
алған өзгерістер қылмыстық ... ... заңи ... ... ... ... ... талап етті.
1997ж. 16 шілдеде Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі
қабылданды. Заң ... ... рет ... ... ... рет, жиынтық
және рецидив ұғымдарын бекітті. Яғни, аталған Қылмыстық кодексті қабылдау
арқылы заң ... ... ... үш нысанын анықтады. ҚР ҚК 11
бабында қылмысты бірнеше рет жасау ұғымы, 12 бапта – жиынтықтың, 13 бапта ... ... ... де, ... ... нысан туралы сұрақты дұрыс шешу үшін, ... ... ... қылмыстардың көптігінің барлық жиынынан тек
соларға тән белгілерге ие ... ... ... ... ... ... ... бөліп шығару үшін заңи
белгіні емес ... ... ҚК бір ... ... ... ... ... қайталаумен ұштасқан немесе ұштаспаған -
әлеуметтік белгіні қолдану қажет деп есептейді [9. стр. 44]. ... ... ... бұл негізделмеген көзқарас, себебі аталған автордың
қылмыстардың көптігіне ... ... ... ... ... тапқан
қылмыстардың қайталануы, жиынтығы ұғымдарын ... ... ... ... ... ... бойынша қылмыстардың көптігінің
нысандарын даралау, көптік нысандарын ... ... ... ... оның қоғамға жат бағдарының ... ... ... ... криминология ғылымында
жете зерттелінуі қажет. Осылардың ... өз ... ... ... үшін ... тұлғаларды түзеуге, сақтандыру шараларын
анықтауға септігін тигізеді.
Қылмыстардың көптігінің нысандарын анықтау кезінде, осы қылмыстық-
құқықтық ... ішкі ... оны ... ерекшеліктерді,
қылмыстық құқық нормаларында көріну әдістерін айқындау керек.
Қылмыстардың көптігінің нысандарын бөлу негізі ретінде, қоғамға қауіпті
және құқыққа ... ... ... ... ... ... ... құқыққа қайшы іс-әрекеттердің құрылысы екі қылмыстың болуының шарты
ретінде әртектес немесе бірнеше нәтижелерді туындататын бір ... ... ... ... ... ... бар және ... оқшау көп
реттік іс-әрекеттермен сипатталынады.
Осы айтылғандардың негізінде, біз Н.И.Загородников, ... ... ... ... ... ... отырып,
қылмыстардың көптігінің екі нысанын: идеалды жиынтық және қайталануды ... [37. 54 б., 35. 19 б., 36. 22 ... ... заңнамада көрсетілінген қылмыстарды бірнеше рет
жасау, қылмыстардың жиынтығы және ... ... ... ... неліктен қарастырмайтындығымызға тоқтала кетейік.
Қылмыстық құқық теориясында, сот-тергеу тәжірибесінде, қолданыстағы
қылмыстық заңнамада рецидив деп – алдыңғы ... үшін ... ... ... ... бар тұлғаның жаңа қылмыс жасауы түсіндіріледі.
Яғни, қайталану ұғымы рецидив ұғымына қарағанда ... ... ... ... ... ... бағынышты сипатқа ие болады. Қайталану
көлмі және мазмұнына байланысты рецидивке ... кең ... ... ... ... ... ... үшін сотталу фактісімен күрделенілген
оның бір түрі. Кез келген ... ... ... ... де, кез келген қайталану рецидивті түзбейді. Сондықтан да,
біздің көзқарасымыз бойынша қылмыстардың рецидиві қылмыстардың ... ... ... ... ... бірнеше рет жасауды да қылмыстардың көптігінің ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңнаманың
мағынасы бойынша, бірнеше рет жасау қылмыстарды қайталаудың бір түрі болып
табылады.
Кейбір авторлар ... ... ... жағдайларын қылмыстық
іс-әрекеттердің көптігінің жеке нысанына жатқыза отырып, қылмыстардың
жиынтығының ... және ... ... ... тыс ... ... әрқайсысы – нақты жиынтықтың, идеалды жиынтықтың қылмысты жасау
кезеңімен байланысты өзіндік мазмұны бар.
Нақты жиынтыққа – субъектінің алдыңғы ... ... ... ... болмасын уақыт аралығы өткен соң келесі қылмысты жасауы тән. ... ... ... ... ... ... көптігі
жағдайларын қылмыстардың қайталануының түрі ретінде қарастыруымыз қажет.
Идеалды жиынтық барысында қайталану жоқ, себебі субъект бір ... ... ... ... екі ... одан да көп қылмыстарды
жасайды. Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырыла алады.
Қылмыстардың көптігі - әлеуметтік-құқықтық құбылыс. Оның мәні ... ... ... ... жеке ... және ... жиынтығына
жалпы белгі – екі немесе одан да көп ... бір ... ... ... ... одан да көп ... бір адамның жасауы қылмыстардың көптігін
анықтайтын белгі ретінде, оның барлық ... ... ... ішкі ... ... көптігі әлеуметтік-құқықтық құбылыс ретінде ... ғана ... ... өзіндік құрылысқа да ие. Жеке ... бір ... ... ... жиынтық), сонымен бірге екі
немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... және олардың идеалды жиынтығы ... ... ... бола отырып, тұрақтылыққа ие және жүйенің
әртүрлі қайта құрылуы барысында өзгеріссіз қалады. ... ... ... нысандары ретінде тек өзіне ғана тән әлеуметтік-
психологиялық және заңи ... ие ... ... ... мен ... идеалды жиынтығы табылады.
Қылмыстардың көптігінің негізгі нысандары құқықтық және ... ... ... ... ... бір түрлерге бөлінеді.
Олардың түрлерге бөлінуінің тікелей тәжірибелік маңызы бар, ... ... ... әртүрлі түрлері кінәлінің тұлғасының
қоғамға ... ... ... ... Кінәлінің қоғамға
қауіптілігі жасалынған қылмыстардың ауырлығына, ... ... ... ... және ... сипатына, бұрын
жасалынған қылмыстары үшін сотталу фактісінің ... ... ... ... жасаған қылмысы үшін сотталуының болуы немесе болмауына
байланысты, қылмыстардың қайталануын келесі ... ... а) ... ... үшін ... байланысты емес қайталану; және б) бұрын
жасаған қылмысы үшін сотталумен ... ... ... ... ... ... бөлінуі сот-тергеу
тәжірибесінде құқықтық маңызға ие. Себебі, олар ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылған
(мысалы, ҚК 96б. 2б. ... 120б. 2б. ... 125б. 2б. ... 175б. ... және т.б. ... ... қылмысы үшін сотталумен байланысты емес ... ... ... ... ... ... ... 1) қылмыстарды бірнеше рет жасау (тұлғаның сотталғанға дейін
қылмыстық заңның бір немесе ... ... ... ... ... ... қылмыстарды жасауы); 2) қылмыстардың нақты жиынтығы (тұлғаның
қылмыстық заңның ... ... ... ... ... бірнеше рет жасаудың түрлері ретінде: қылмыстарды жүйелі, ... ... ... ... ... ... үшін сотталумен байланысты қайталануды қылмыстық
іс-әрекеттердің сипатына байланысты ... ... ... 1) ... 2) ... ... 3) ... және аса қауіпті қайталану.
Қылмыстардың қайталануы ... ... бір ... ... ... қылмыстық заңның бір немесе бірнеше баптарына сәйкес
келетіндігіне байланысты: 1) қылмыстық заңның бір бабына сәйкес ... ... ... ... 2) ... ... әртүрлі баптарына
сәйкес келетін қылмыстардың идеалды жиынтығы деп екіге бөлеміз.
Сонымен, жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... мен қылмыстардың идеалды
жиынтығын қарастыруды ұсынамыз.
Қылмыстардың қайталауының ... ... ... ... ... қылмысы үшін сотталумен байланысты емес қайталану және бұрын
жасаған қылмысы үшін сотталумен байланысты ... ... ... қылмысы үшін сотталумен байланысты емес қайталануды
қылмыстарды бірнеше рет ... және ... ... ... деп ... ... жүйелі және кәсіп ретінде жасауды бірнеше рет жасаудың
түрлері ретінде қарастырамыз.
Бұрын жасалған қылмысы үшін сотталумен байланысты ... ... ... және аса ... ... деп ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЗАҢНАМАСЫНДАҒЫ КӨПТІК
ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ НЕГІЗГІ НЫСАНДАРЫН ҚЫЛМЫСТЫҚ – ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАЛДАУ
2.1 Қылмыстарды бірнеше рет ... ҚК 11 ... ... «Осы ... ... ... ... бір
бабында немесе бабының бөлігінде көзделген екі немесе одан да көп әрекетті
жасау – қылмыстардың бірнеше рет жасауы деп ... Осы ... ... ... ... көзделген екі немесе одан да көп қылмыстарды
жасау осы Кодексте арнайы көрсетілген ... ғана ... рет ... ... ... ... рет ... деп танылмайды, егер бұрын жасалған қылмысы
үшін тұлға заңмен белгіленген тәртіпте ... ... ... не
болмаса тұлғаның бұрын жасаған қылмысы үшін ... ... ... ... ... бұл ... үшін қылмысық жауаптылыққа тартудың
ескіру мерзімі өтіп кетсе (ҚР ҚК 11б. ... рет ... екі – ... және ... ... ... Сандық белгі бірнеше реттің екі немесе одан да ... ... ... орын ... ... ... – ұқсас,
яғни ҚК бір бабымен ... оның ... ... ... ... рет – бір ... көп ... дегенді білдіреді [38, 288
б.]. Кейбір авторлардың пікірі бойынша ... рет – «көп рет» ... та, ... екі ... одан көп рет ... дегенді білдіреді [39, 26-
27 бб.]. И.И.Горелик ... ... ... ... ... ре
жасалаған қылмыс болса, онда бірнеше рет деп ... рет ... ... - деп ... [40, 96-97 бб.]. П.Т.Некипелов бірнеше рет жасау
ұғымын іс – ... ... ... жасау белгісімен толықтырады.
«Бірнеше рет – сол ... сол ... үш ... одан көп рет
жасау» деп береді [41, 199-200 бб.]. Бірақ та автор, бұл жағдайларды ... ... ... түсіндірмейді. М.Н.Гернет бойынша бірнеше рет ұғымы
қайталануға қарағанда мазмұны жағынан кең, сондықтан да көп рет ... ... рет ... деп тану ... ... ... ... бірнеше рет қылмысты екінші рет емес, екіден көп рет
жасауды білдіреді [42, 348 б.].
С.И.Ожегов «қайталануды» қайталау, екінші рет дегенді ... ... б.]. ... ... ... де бұл ... ... мазмұн
берілген [44. 147 б.]. Бірнеше рет деп бірнеше рет ... ... ... ... Сот және филологиялық талдауларға сүйене отырып,
қайталану бірнеше ретке қарағанда кең ұғым, ... және ... ... ... және ... ... деп ... болады.
«Қылмыстарды бірнеше рет жасау деп тұлғаның олар үшін әлі ... ... ... ... ... ... алынып тасталмаған екі
немесе одан да көп қылмыстарды жасауы»,- деп сипаттайды Ю.А.Красиков [3. 22
б].
Заң шығарушы бірнеше реттің ... оны ... ... Яғни, тек ұқсас және біртектес қылмыстарды жасау бірнеше ... деп ... ... ... ... дегеніміз қылмыстық заңның бір
бабымен ғана жауаптылық қарастырылған қылмыстар. Бұл қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... ҚК 11б. 5б. бірнеше рет ... ... ... ережесі
көрсетілген. Осыған сәйкес, егер қылмыстарды бірнеше рет ... ҚР ҚК ... ... ... ретінде қарастырылса, тұлғамен жасалған қылмыс
бірнеше рет жасау үшін жазаны ... ... ... ... ... бірнеше рет жасалған ... үшін ... ... ... қылмыс құрамдары есебінен жазаны
қатаңдатуды қарастырған. ... ... ... рет ... ... ... жасаса, жасалынған іс-әрекет бірнеше рет жасауды сараланатын мән-
жай ретінде ... ... ... сараланады. Ал егер де, бірнеше рет
жасау сараланған мән-жай ретінде көрсетілмесе, жаза тағайындау барысында
ауырлататын ... ... ... ... рет жасалынған қылмыстар
үшін жазаның жоғары шегі сәйкес норманың санкциясымен шектелген. Мысалы,
егер тұлға ҚР ҚК 175 ... ... ... ... ... бірнеше қылмыстарды жасаса, жасалынған қылмыстар ҚК 175б. ... ... ... ... да жазаның жоғары шегі мүлікті
тәркілеу ... ... бес жыл бас ... ... ... екі, он ... елу ұрлық жасағандығының маңызы болмайды, ең
бастысы бір де бір ұрлық ҚР ҚК 175б. 3б. ... ... ие ... ... рет ... ... үшін қылмыстық жауаптылықты
даралау ҚК Ерекше ... ... ... ... бар ... ... ... жүзеге асырылады.
Тұлға бірде біреуі үшін сотталмаған, әртектес қылмыстарға қатысты
қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... ... жаза ... институты арқылы қамтамасыз етілген. Егер, тұлға
ҚК әртүрлі баптарымен қарастырылған екі ... одан да көп ... ... ... қылмыстардың жиынтығы реінде сараланды (ҚК
12б.) және де әр ... ... ... ... бағалануға жатады, ал
бірнеше рет жасау барысында, ... ... ... ... ... ... саралауға әсерін тигізеді. Сонымен бірге, ҚР ҚК 58б. 3б.
қарастырылған ережеге сәйкес, ... ауыр ... аса ауыр ... ... ... ... барысында, ақырғы жаза жазаларды
ішінара немесе толық қосу ... ... да, ... жыл бас
бостандығынан аспауы керек.
Сонымен, заң шығарушы әртектес қылмыстардың, бірнеше ... ... ... ... қоғамға қауіптілігі жоғары деп есептейді.
Мысалы, жиырма сараланаған ұрлықтың (ҚР ҚК 175б. 2б) бір ... ... ҚК 175б. 2б) және ... ... (ҚР ҚК 257б. 1б.) ... төмен.
1959ж. ҚазКСР ҚК барлығы керісінше қарастырылған болатын. Бірнеше рет
жасалған ... үшін ... ... ... қолданыстағы
қылмысық заңнамадағыдай шешілді – бірнеше рет жасау сараланған ... ... ... және де жаза ... ... ... ... ретінде ескерілді.
Әртектес қылмыстарға байланысты заң шығарушының позициясы біршама бөлек
болды. Бұл өзгешеліктер жаза тағайындау ережелеріне байланысты ... ... ... Егер де, ҚазКСР ҚК 37 бабына сәйкес, ақырғы ... ... ең ... ... жоғары шегінен аспауы
керек десе, ... ... ... шек – ... жыл ... 1959ж. ... мысалы, екі жай ұрлықты жасаудың кезектілікпен жай ... ... ... ... ... қауіптілігі жоғары болды.
Бірнеше рет жасалған қылмыстарды бағалаудың бұлайша өзгеруін ... ... Бір ... алып ... ... ... ... үшін ақырғы жазаны анықтауға байланысты кең құқықтар
берілген. Екінші жағынан, ... ... ... ... ... сақталған.
Бірде біреуі үшін тұлға әлі сотталмаған, екі немесе одан да ... ... ... ... ... ... криминологияда өзіндік негізделуі бар. Яғни, әдетте біртектес
қылмыстарды жасаған ... ... ... ... ... адамға қарағанда жоғары. Бұл қылмыстың бір түрін жасайтын адамдарда
тұрақты ... ... ... ... 1997ж. ... ... ... үшін жазалауды күшейту әділдік қағидасына
кереғар келеді.
Әртектес қылмыстар үшін жазалауды ... ... ... Кей ... ... ... бір ... жасалады
да, әр түрлі объектіге қол сұққандығы үшін ғана жазалауды күшейту негізсіз
болып табылады.
1997ж. ҚР ҚК қабылдағанға дейін ... рет ... ... ... ... түрде, кәсіп ретінде жасау және қылмыстардың
рецидиві сияқты ... ... бір түрі ... ... [45, 286-287 бб., 8, 46 б.]. ... түрі ретінде аталған
белгілер сот-тергеу органдарымен қылмысты саралау сұрақтарын шешу барысында
ескеріледі. Қолданыстағы қылмыстық заңнаманың ... ... ... ... рет ... ... ... істеу қылмыс құрамының
конститутивті белгісі ... ... ... ... ... құрайтын
белгілер ретінде қарастырылған.
Осы айтылғандардың негізінде қылмыстық ... ... ... ... ... ... деп есептейміз.
Қылмыстардың қайталануы мен бірнеше рет жасау ұғымдары сапалық белгісі
бойынша сәйкес келеді.
Қылмыстарды бірнеше рет жасау ... ... ... ... ... ... ... тұлға кем дегенде екі қылмыс жасайды.
2. жалпы ереже бойынша қылмыстарды бірнеше рет ... заңи ... ... ... рет ... және жеке ... қылмыстардың ұғымы ҚР ҚК 9б. 1б. берілген. ... жеке ... ... ... жазалау қатерімен тиым салынған, қоғамға қауіпті іс-әрекет
түсіндіріледі. ... та, ... ... заң ... заң ... құру
барысында бірнеше қылмыстық іс-әрекеттерді біріктіріп, бір қылмыс құрамында
бірнеше қылмыстық іс-әрекеттерді көздейді, ... ... ... жеке қылмыстарды жасауға қылмысты істеу сатысы немесе
әдісі ретінде дербес сипатқа ие ... ... ... қауіпті іс-әрекет
көмектеседі.
Осы айтылғандардың негізінде жеке қылмыстарды екі топқа ... ... ... ... бір әрекет арқылы, бір объектіге
қатысты және бір нәтижені ... ... ... ... ... бұл ... жеке қылмыстар жай қылмыстар деп аталынады да,
қылмыстардың ... ... ... ... ... ... өзінің табиғаты немесе заңда көрсетілінуіне
байланысты, екі немесе одан да көп объектілері бар, бірнеше қылмыстық іс ... ... ... ... нәтижелерді туындататын қылмыстар
жатады. Қылмыстық заңда бұндай қылмыстар аз ... ... да ... ... ... ... теория тұрғысынан да, қылмыстық
заңнаманы тәжірибелік қолдануда да сөзсіз қажет.
Аталған қылмыстарды жіктеу негізі ретінде ғалымдар қылмыс ... ... ... іс - ... ... нәтиженің сипатына
дейінгі әртүрлі критериилерді қарастырған.
Күрделі қылмыстардың толық жіктелінуін В.П.Малков берген [8, 16 б.].
В.П.Малковпен келісе отырып, күрделі жеке қылмыстардың ... ... ... ... ... әрекеттермен жасалатын қылмыстар;
- балама нәтижелерді туындатқан қылмыстар;
- жалғаспалы қылмыстар;
- созылмалы қылмыстар;
- қайталанған әрекеттермен жасалынатын ... екі ... ... ... ... ... ... бар қылмыстар.
Құрамдас қылмыстар. Құрамдас ... ең ... ... ... ... ... алып ... әрқайсысы дербес жай
қылмысты білдіретін, екі немесе одан да көп ... ... [46. 117 б.]. ... ... ... ... ... түрлерін ажыратады: 1) заңда көрсетілінуіне байланысты
құрамдас қылмыстар, 2) ... ... ... ... құрамдас
қылмыстар.
Бірінші топтағы , яғни әртектес қоғамға қауіпті іс-әрекеттерден тұратын
қылмыстарға, мысалы, ... ... не ... ... ... ... ... атқаратын немесе қоғамдық тәртіпті бұзуды тойтаратын
басқа да ... ... ... ... жасалған бұзақылық
жатады.
Екінші топтағы қылмыстарға басқа ауыр қылмысты ... ... ... ... ... ... аса қауіпті емес қылмыс, дербес іс-әрекет
сипатын жоғалтады да, саралауда бейнеленбейтін қылмыстар жатады. ... ... бұл ... ... деп ... ... ... заңсыз кіру арқылы жасалынған ұрлық, егер де ұрлық барысында ... ... ... ... ... басты айырмашылығы,
кінәлі жасалынған екі іс-әрекетті де қамтитын, қылмыстық заңның бір ... бір ... үшін ... ... қылмыстарға балама әрекетер арқылы жасалынатын қылмыстар
жатады. Олардың өзгешелігі ... ... ... ... ... кез ... жасау қылмыс құрамының болуын
тануға жеткілікті болып табылады. ... ҚК 259б. 2б. бір ... ... ... ... заттарды немесе жүйкеге әсер ететін заттардысату
мақсатында заңсыз алу, ... ... ... ... ... ... өңдеу, жіберу, сату), көрсетілінген бір ... ... ... бастап аяқталған деп танылады. Егер субъект ҚК ... екі ... ... ... жасаса да, айталық есірткі
заттарды немесе жүйкеге әсер ... ... ... ... ... ... сатса жаңа қылмыс жасаған деп есептелмейді.
Балама нәтижелермен қылмыстар да жеке қылмыстардың ... ... ... қасақана ауыр зиян келтіру ҚК 103б. 1б. ... ... ... ...... ... сөйлеуден, қандай де
болмасын мүшеден айырылуды туындатуы ... ... ... ... ... КСРО Жоғарғы сот
пленумының 1929ж. 4 наурыздағы «Созылмалы және жалғаспалы ... және ... ... ... туралы» қаулысында берілген
[47, 478 б.]. Осы қаулыға сәйкес, жалғаспалы ... ... ... және ... ... жеке ... ... ұқсас қылмыстық іс
- әрекеттерден тұратын қылмыстар.
Жалғаспалы қылмыстың ... ... ... ... ... ... деп ... болады.
Жалғаспалы қылмыстарды тек ұқсас ... ... ... ... Егер де, тұлға кезектілікпен бір ... ... ... ... ... ол ... ... біртектес әрекеттер жасайды.
Сондықтан да, жалғаспалы қылмыстың анықтамасын ... ... ... ... ... ... ... қылмыстар деп
толықтыру қажет. Себебі, егер бір нәтиже туындаса, жай қылмыс, ал ... ... ... ... емес, қылмыстардың жиынтығы болуы
мүмкін.
Жалғаспалы қылмыстардың анықтамасында әрекет немесе әрекетсіздіктің
ортақ ... ... ... де ... емес. Себебі,
мақсаттың болуы қылмыстың қасақаналықпен ... ... ... ... ... де жасалынуы мүмкін (салақтық және т.б.).
Яғни, кінәнің екі нысанының – ... және ... ... ... ... ... кінәнің қандай да бір нысанының шегінде
жасалынуы маңызды.
Сонымен, жалғаспалы қылмыс дегеніміз – ... бір ... ... ... ... әкеліп соқтырған, біртектес немесе ұқсас
қылмыстық іс-әрекеттерден тұратын қылмыстар. ... ... ... ... ... қылмыс құрамының жеке бөлігі болып табылады.
Жалғаспалы қылмыстардың және қыллмыстарды бірнеше рет ... ... де бір ... ҚК ... бір бабының белгілеріне сәйкес
келетін, бірнеше ұқсас немесе біртектес әрекеттер жасалады.
Бірақ та, жалғаспалы қылмыстар, ... ... рет ... ... ішкі ... ... ... аралықтардың
болмауымен, кінәлінің бірыңғай ойымен сипатталынады. Егер де, қылмысты
бірнеше рет жасау кезінде, тұлға әр ... ... ... пайда болған
қасақаналық оймен әрекет етсе, жалғаспалы қылмыс кезіндегі ұқсас ... ... бір ... ... қамтылады. Мысалы, кінәліге сеніп
тапсырылған мүлікті иемдену немесе ысырап ету (ҚК 176б.), жалғаспалы қылмыс
бола алады, келесі жағдайларда, ... егер ... ... алу үшін ірі
сомаға ие болу мақсатымен, оған сеніп тапсырылған ақша сомасын дереу емес,
біртіндеп, аз ... ... ... жүзеге асыра бастайды. Бұл
эпизодтардың әрқайсысы қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... оймен біріккендіктен, бұл эпизодтар, өзінің жиынтығында,
қоғамға қауіптіліктің жоғары ... ... ... ... ... ... бір мөлшерін есепке алу өз кезегінде кінәліні
имеденіп алудың аса ауырлататын түрі - ірі мөлшердегі ... ... ... 3б.) ... тартуға мүмкіндік береді. Осы талан – ... ... деп ... ... ... ҚК 176б. 2б. ... ... рет иемденіп алу үшін туындайтын еді. Заң әдебиеттерінде,
мысалы Г.А.Кригер бойынша жалғаспалы ... бір ... егер ... ... ... көрсетілген болса, қайталанған (бірнеше рет
жасалған) қылмыс ретінде саралана алады деген пікір орын ... [48, ... ... ... ... ... ... жеке
қылмыстардың ішінен созылмалы қылмыстарды бөліп қарастыруға ... ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздік
кінәліге қылмыстық жаза қатерімен қылмыстық заңмен жүктелген міндеттерді
белгілі бір уақыт ... ... ... [49, 5 б]. ... ... бір ... құрамын үздіксіз жүзеге асырумен
сипатталынады да, ұзақ ... ... ... жасалынады. Созылмалы
қылмыстарға мысал ретінде, заңсыз бас ... ... (ҚК ... немесе еңбеккке жарамсыз ата-анасын ... ... ... жалтару (ҚК 136б.), кредиторлық берешекті төлеуден жалтару ... ... ... ... ... өз ... ... кету (ҚК 372б.) және
т.б. келтіреміз.
Созылмалы ... ... ... ... ... ... ... қызмет орнын немесе бөлімді өз бетімен тастап кету (ҚК 372б.) ... ... ... ... ... ... кезден, не болмаса
қылмыстық әрекетсіздік актісінен бастап (мысалы, ... ... ... ... ... ... әдіс ... өтеуден жалтару (ҚК 374б.)) – шақыру
орнына немесе басқа ... ... ... ... келмеу кезінен
басталады да, нақты қылмыстың аяқталған ... ... ... ... ... ... ... бағытталған
әрекеттері арқылы (мысалы, кінәсін мойындап келу), немесе қылмысың ары
қарата жалынуына кедергі ... ... ... ... ... органдарының араласуы), немесе созылмалы қылмыстың мазмұнын құрайтын
міндеттің жойылуымен ... ... ... ... ... ... ... сот шешімі бойынша оларды ұстауға қаражаттарды төлеу
міндеті жойылады) аяқталады. Созылмалы қылмыс оны ... ... ... түрде бір қылмыс ретінде қарастырылады.
Созылмалы қылмыстардың қылмыстарды бірнеше рет жасаудан айырмашылығы:
егер, ... ... рет ... ... қылмыстық заңмен
қарастырылған, жекелеген іс-әрекеттерден тұрса, созылмалы ... ... ... ... ... ... сипатталынады. Созылмалы қылмыс
белгілі бір әрекеттен (әрекетсіздік ... ... да, ... ... бұл қылмыстың объективтік жағы ... ... ... кредиторлық берешекті төлеуден қасақана жалтару – ҚК 195б.),
немесе оның мінез-құлқымен ... ... ... немесе бөлімді өз
бетімен тастап кету – ҚК 372б.) ... ... ... ... ... жасалынатын қылмыстар. Қылмыстық заңда
көрсетілінген негізінде әрекеттердің қайталануы жататын кейбір ... ... ... ... ... қайталанған әрекеттің алдындағы
әрекет қылмыс емес, әкімшілік, тәртіптік немесе қоғамға жат ... ... Тек ... ... яғни ... ... үшін сәйкес шара
қолданылғаннан кейін қайтадан жасалуы Қылмыстық кодекстің сәйкес бабында
қарастырылған қылмысты құрайды. ... ҚР ҚК 199б., ... ... ... үшін ... жауаптылық диспозицияда көрсетілген
әрекеттер бірнеше рет жасалған жағдайда ғана ... ... ... ... ... Бұл ... екі ... да, тек олардың бірлігі барысында ғана аяқталған ... ... Бұл ... мысал ретінде, алыпсатарлықты келтіреміз (ҚазКСР
ҚК 168б.), ... ... тек бір ... ...... ғана ... ... аяқталған деп тану үшін екі әрекеттің
бірлесіп болуы ... ... бар ... Бұл ... жеке ... ... ... жай құрамына тән негізгі белгілерден басқа, жасалынған
әрекетке жаңа сапа ... ... ... ... ... ... ... кінәлінің мінез-құлқының заңи бағалануын өзгертетін
қосымша белгілерге ие ... ... ... ... [50, ... Ауырлататын белгілері бар қылмыстарды екі топқа бөліп қарастырамыз:
- қосымша ауыр зардаптардың ... ... ... ... екі ... жасалынатын қылмыстар.
Бірінші топтың мысалы ретінде, ... ҚК 111б. 3б. ... ауыр зиян ... ... адамның өліміне әкеліп соқтырса)
келтіреміз.
Екінші топтың мысалы ретінде – ҚК 188б. 3б. ... ... ... ... ... абайсыздықта адамның өлімін туындатса), ҚК 246б. 2б.
(жарылыс қаупі объектілерде немесе жарылыс қаупі бар ... ... ... ҚК 296б. 2б. (жол қозғалысы ережелерін бұзу, абайсыздықта
адам ... ... ... және т.б. келтіреміз.
Бірақ та, бұл мысалдардың бәрін қосымша ауыр ... бар ... ... ... ... Дәл осы ... ҚК 22б.
сәйкес, заң шығарушы арқылы кінәнің екі нысанымен жасалынатын қылмыстардың
қатарына жатқызылған да, бір жеке қылмыс ретінде ... ... ... және оның ... адам ҚК-ң әр ... ... ал жеке ... баптардың
бөлігінде көрсетілген екі немесе одан да көп қылмыстарды істесе, оның бірде
біреуі үшін сотталмаса немесе заңмен белгіленген негіздер ... ... ... онда оның ... қылмыстың жиынтығы бар
деп танылады. Басқа сөзбен айтқанда кінәлі түрде істелген ... ... одан да көп ... ... ... де бір ... жалпы және арнайы бөлімінің белгілеріне сай келсе,
онда қылмыстың жиынтығы болмайды және ... ... ... ... сай тартылады.
Қылмыстардың жиынтығы идеалдық және нақты болып екіге бөлінеді.
Қылмыстың идеалдық жиынтығы деп кінәлінің бір ... ... ... әр түрлі баптары, тармақшалары, бөліктері бойынша
сараланатын екі ... одан да көп ... ... айтамыз [51, 2
б.].
Ал қылмыстың нақты жиынтығы деп адамның әр ... ... ... ... әр ... ... жататын қылмыстарды жасауын айтамыз.
Егер жасалған белгілі бір қылмыстар үшін кінәлі адам сотталса ... ... ... ... ... ... босатылса, онда
осы қылмыстар қылмыстардың ... кіре ... Бұл ... ... ... ескерілуі мүмкін. Адамның ... ... ... соттылықтары жаңа қылмыстың саралаушы белгілерінің (бірнеше рет
жасалуы, бұрын екі және одан да көп сотталған адамның жасауы) ... ... ... ... қылмыстардың біріне қылмыстың бірнеше рет жасалуын көздейтін
бір баптың (баптың бөлігінің) күші қолданылатын, ал ... ... ... ... күші ... бірнеше қылмыстарды жасауын да
қылмыстардың жиынтығы ретінде ... ... ... ... ... рет ... ... бірнеше әрекетті ҚК бабының бұл қылмыстардың
осы саралаушы белгісін көздейтін бөлігі бойынша, ал жасалғаны үшін ҚК басқа
баптарымен жауаптылық ... ... ... - ҚК тиісті баптары бойынша
саралануы қажет.
Қылмыстардың жиынтығы кезінде кінәлі адам ҚК ... ... ... ... үшін ҚК ... бабы ... бабының бөлігі бойынша қылмыстық
жауаптылыққа тартылады. Бұл сот дәлелденді деп ... ... ... ҚК ... бабы ... ... бойынша дербес саралауға жататынын
білдіреді.
Барлық жасалған қылмыстардың белгілері неғұрлым қатаң жаза ... ... ... ... ... жағдайларда ғана қылмыстар
жиынтығы ҚК бір бабы ... ... ... кіретін әрекеттердің дұрыс ... ету ... ... ... ... ... барлық мән-жайларын
мұқият зерттеп, қылмыстардың жасалу ретін, ... ... ... ... ... ... заң ... әрқайсысының
диспозициясын талдап және салыстырып, ҚК бір бабында ... ... ... ... ... ... басқа бір қылмыс үшін
жауаптылық көздейтін басқа ... ... ... ... Бұл ... ... ... деп, объект объективтік
жағын, субъект субъективтік жағын құрайтын белгілерді түсіну ... ... ... ... ... саралаушы белгілерінен
ерекшелігі қылмыс құрамы белгілерінің ең болмағанда бiреуiнiң болмауы
әрекетті қылмыс деп ... ... ... ал ... белгілерінің болмауы әрекетті осы қылмыстың жасалғаны ... ... ... ... заң ... ... ... болады (жай құрам).
Қылмыстық заңның бір бабы (бабының бөлігі) бойынша саралауға жататын
жалғаспалы қылмыстан ... ... ... ... ашу ... ... жасалған объектілердің бір немесе бірнеше қылмыстық-құқықтық
нормаларда көзделгенін және осы ... ... ... ... ... ... жасалған әрекеттердің әрқайсысының
субъективтік жағының қалай сипатталатынын ескеріледі.
Бір бапта көрсетілген объект басқа бапта ... ... ... ... жағдайда ҚК әр түрлі баптарында ... ... ... ... қол ... ... ... жасалған қол
сұғу үшін жауаптылық көздейтін ҚК ... ... ... қылмыстардың
жиынтығы ретінде саралаған дұрыс деп ойлаймыз. Қол сұғу ... ... ... ... де ... ... жатқызылуы керек
(мысалы, белгілі бір адам ерекше құндылығы бар ... ... ... ұрлаған кезде бірінші әрекет ҚК 180-бабы бойынша, басқа әрекет - ... да ... бабы ... саралауға жатады).
ҚК бірнеше баптарында объектісі көрсетілген әрекетті саралау кезінде
(жалпы және ... ... ... ... ... және әрекет ҚК 12-бабының үшінші бөлігіне сәйкес тиісті арнайы
норма бойынша саралауға жатады.
Келтірілген әр түрлі ... ... ... қолдануға жататын
қылмыстық заңның бір нормасымен көзделмесе және әр ... ... ... ... ... да, әрекетті де әрбір ... ... ... ҚК ... баптары бойынша қылмыстардың жиынтығы
ретінде сараланады.
Жасалған әрекетте ауырлатылған ... ... үшін ... ҚК ... ... ... ... (мысалы, адам өлтіру
кезіндегі аса қатыгездік) және сонымен қатар осы әрекетті ... ... ... ... жан ... ... ... үшін негіз болып
табылатын басқа да белгілер анықталған кезде ... ... ... ... ... осы қылмысты жасағаны үшін қатаңдығы төменірек
жауаптылықты көздейтін ҚК бабы бойынша саралауға ... ... ... ... аса қатыгездікпен адам өлтіру ҚК 98-бабы бойынша ғана
саралауға жатады).
Белгілі бір қылмысты жасағаны үшін қылмыстық жауаптылықты ... ... ... белгілер ҚК бірнеше баптарында көзделген ... ... ... ... ... ҚК бабы ... ... (Мысалы, қажетті қорғаныс шегінен тыс және жан күйзелісі жағдайында
адам өлтіру ҚК 99-бабы бойынша саралауға жатады).
Белгілі бір адам ... ... ... ... ... жағы кінәнің қасақана нысанымен, ал басқа ... жағы ... ... (мысалы, бір адамды ... және ... ... ... өлтіріп алу), онда ... ... ... объективтік жағы және ... ... ... ... келгеннің өзінде әрбір әрекет ҚК қасақана және
абайсыздықпен жасалған қылмыс үшін жауаптылық ... ... ... ... ... ... ... кіретін қылмыстардың бірін тек арнайы ... ал ... ... - өзге ... ... мүмкін екендігі заңда
көрсетілсе, онда мұндай қылмыстар осы қылмыстар үшін жауаптылық көздейтін
ҚК ... ... ... жеке ... ... ... ... қылмыстардың бірін жасау кезінде орындаушы, ... ... ... ... - ... ... не көмектесуші
болса, жиынтықты құрайтын қылмыстар да ... ... ... ... ұйымдастырушы, арандатушы немесе көмектесуші ретінде қылмысты
жасауға қатысқан адамның ... ... ... ... ... үшін ... ... ҚК Ерекше бөлімінің тиісті
бабын қолдану қажет, ал адамның орындаушы ретіндегі әрекетін ҚК тиісті ... ... ... ... қылмыстардың бірі басқа қылмысты жасаудың құралы немесе
тәсілі болып табылса және қылмыстардың екеуінің де ... ... ... нормасының диспозициясында көрсетілсе, онда жасалған әрекет
неғұрлым ауыр қылмыс үшін жауаптылықты көздейтін ҚК бір бабы ... ... ... Бұл орайда, қатаңдығы төменірек қылмыс үшін жауаптылықты
көздейтін бап ... ... ... қажет емес. (Мысалы, контрабанда
жасау кезінде қызмет бабын асыра пайдалану ҚК 250-бабының екінші ... ... ... ғана саралауға жатады).
Бір қылмыстың басқа қылмыспен ұштасуы ... ... ... ... ... ... жасалуымен ұласуын ... ... ... адам ... ... орындауға (арасында уақыт
өткізіп немесе өткізбей) бағытталған ... ... ... ... ... ... ұштасуы (яғни, қылмыс
кінәлінің бірнеше әрекеттерімен жасалғанда), ... ... ... ... (бір ... не ... ҚК екі және одан да ... көзделген қылмыстардың белгілері болғанда), ҚК 12-бабына ... ... ҚК ... бабы бойынша бөлек саралауға әкеп соғады.
Жиынтыққа кіретін біртектес емес ... ... ... ... ... ... және олардың біріншісінің жасалуы екінші қылмыстың
бірінші қылмыспен ұштасып жасалуы деген саралаушы белгісі бойынша саралау
үшін негіз ... ... ... ... жәбірленушіге қатысты қарақшылық,
қорқытып алушылық, бандитизм, зорлау, нәпсiқұмарлық сипаттағы әрекеттер
жасау, содан кейін оны өлтіру), әрбір ... ҚК ... бабы ... ... ... ... (мысалы, адам өлтіру) одан кейін екінші қылмысты
(мысалы, ұрлау) жасауды ... ... ... не ... ... ... ... жасағаннан кейін осы қылмысты жасыру мақсатында
басқа қылмыс (мысалы, адам өлтіру) жасаса, ... ... ... ... іс ... қолдануға жататын қылмыстық заңның нормасы, қылмыстар
жиынтығын көрсете ... ... ... ... барлық
белгілерін толық қамтыса және олардың әрқайсысынан қоғамдық ... ... ... онда ... әрекет тұтастай алғанда осы
саралаушы белгілері бар неғұрлым ауыр қылмысты ... үшін ... ҚК ... бабы ... ... ... ... қарақшылық
шабуыл жасау және бұл орайда денсаулыққа ауыр зиян келтіру).
Адам аяқталған қылмыстарды және қылмыс жасаудың белгілі бір ... ... ... тоқтатылған қылмыстарды жасаған жағдайда бұл
қылмыстар бір бап ... ... ... ... Мұндай жағдайларда
аяқталмаған қылмыс ҚК 24-бабының тиісті бөлігі және ҚК ... ... ... ... ... ал аяқталған қылмыс - осы ... ... ... ҚК бабы ... ... ... жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, қылмыстық заңды қолдану
кезінде қылмыстардың жиынтығы нақты және идеалды жиынтық болып ... ... ... нақты жиынтығы белгілі бір адамның
әрқайсысында ҚК ... ... әр ... баптарында (баптарының
бөліктерінде) көзделген қылмыс құрамы бар екі және одан да көп ... ... ... ... ... ... ... бір әрекетінде ҚК екі және одан да көп ... ... ... ... кем дегенде екі әр түрлі ... ... ... және барлық жасалған әрекет тұтастай алғанда
қылмыстық заңның осы нормаларының бірде ... ... ... ... ... ... ... бір түрі болып табылады
да, басқа да көптік қылмыстардың нысандары сияқты бір адаммен әр ... ... ... ... ... [52, 114 б.].
Бұл қылмыстар қылмыстық заңның әр түрлі ... мен ... ... ... ... ... кінәлінің сотталғанға дейінгі іс -
әрекеттері ... ... да, ... ... ... тану үшін ... заңмен қудалану мерзімдері өтіп кетпеуі керек.
Қылмыстардың жиынтығына ұқсас қылмыстар да ... ... ... деп ... және ... ... ... аяқтап жасағанда немесе
керісінше болғанда. Бұл жағдайда бәрі бір ... ... ... ... бөліп, заңның әр түрлі баптарымен қарастыру керек.
Егер, кінәлі ұқсас қылмыстарды ... ... ... ... ... ол қылмыстың қоғамға қауіптілігін дұрыс анықтау керек.
Қылмыстық құқық теориясы айтылған ... ... ... ... ... ... екі түрі ... бір-бірімен байланысқан қылмыстардың жиынтығы.
2) бір адаммен қайталанып істелген әр түрлі қылмыстар.
Қылмыстардың жиынтығын жеке, күрделі қылмыстардан ... ... ... ... ... енгізген:
1. Қылмыстардың жиынтығы барысында бір қылмыстың келесі қылмыстың
істеліуіне жағдай ... ... ... немесе суық қаруды дайындап, сол
қарумен ... ... ... ... ... үшін біреуінің екіншісін істеуге көмектесуі
есептеледі. Мысалы: үкіметтің немесе коллективтің меншігін ұрлау жатады.
3. Бір ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: тұтынушыларды алдау, жол ережесін ... ... жол ... ... ... ... қашып кету, бұзақылық
жасап полиция немесе басқа ... ... ... ... ... ... төндіру.
4. Қылмыстардың нақты жиынтығына басқа ... ... ... ... орны сәйкес келгенде. Мысалы: қызды зорлап, оның құнды ... алу. ... ... ... ... оның ... бөліктерін сындырып
тастап кету.
5. Қылмысты істеудің ниеттері бір, бірақ әр ... ... ... ... ... тонайды, кейін бөтеннің мүлкін ұрлап алады.
Идеалды қылмыстардың жиынтығы деген ұғым қылмыстық заңның 12 ... ... ... ... ... теориясы мен сот-тергеу тәжірибесі
қылмыстың нақты жиынтығы деп - ... ... ... ... ... ... ... айтады.
Қылмыстың нақты жиынтығы қылмыскердің бірнеше қылмыс істегендегі шынайы
шындылығын көрсетеді. Қылмыстың нақты ... ... үшін оны ... ... бір ... ... нақты жиынтығы;
2) әр түрлі обьектілі қылмыстың нақты жиынтығы.
Бір объектілі қылмыстар тек бір обьектіге ғана ... Әр ... ... жиынтығы сот-тергеу тәжірибесінде кең тараған.
Бірнеше объектілерге қылмыс жасалған ... біз оны әр ... ... ... деп ... ... ... қылмыстарды саралау.
Идеалды жиынтық бойынша қылмыстарды саралау-қылмыстық құқықтағы ең
өзекті мәселелердің бірі болып саналады.
Мемлекеттің ... ... құру және ... жиынтық бойынша
қылмыстарды дұрыс саралау қызметінен басқа, оның статистикалық есеп беру
арқылы көрініс ... ішкі ... ... ... әсер ету орны ... тағы бар [53, 345 ... ... қылмыстарды біріңғай есепке алу ... оның ... анық ... ... ... ... ... ашатын бірден-бір ресми құжат осы.
Ол мынандай көрініске ... 6.1 (бір ... ... саналады) бір карточка толтырылады):
г) бір әрекетпен орындалған (идеалды ... ... екі ... ... бұл ... еңң ауыр ... ... алынады».
Аталған нұсқаулық пен Жоғарғы соттар Пленумы бекіткен идеалды жиынтық
түсініктемесінде ... ... және ... ... тек
әрекеттер дұрыс сараланбаған және қосымша карточкалар алға ... жол ... Бұл ... ... ... мен ... ... етеді. Сонымен қатар, идеалды жиынтық құрамына енгізілген
қылмыстарды ашылған қылмыстар пайызынан асыру ... ... ... мүмкін. Идеалды жиынтық кезінде қылмыстарды саралау мәселесі көптеген
заңгерлердің жұмыстарында да өз ... ... [54, 104 б.]. ... ... ... ең ... иделды жиынтық түсінігінің
мәнінен шығады. Біздің ойымызша, бұл жерде екі не одан да көп ... бар ... ... бір ... ... ... керек.
Осыған орай, жасалған іс-әрекетті идеалды ... ... ... мына ... ... қаралған ретте жеке қылмыс болып табылатын әдіспен жасалса;
2. Қылмысты жасау құралы ретінде ... ... ... ... болса;
3. Жасалған қылмыста бір мезгілде басқа қылмысқа қатысушылық белгісі бар
болса;
4. Жасалған қылмыс бір мезгілде басқа қылмысқа оқталу болса ... ... жеке ... ... жасалуы.
Бұл қылмыстар: идеалды жиынтықтың ... және ... ... ... ... ... ... болған зардаптарға қатысты кінәнің
түрлі нысандарынан пайда болады деп әділ болжаған.Бұған қарсы пікірді В.Г.
Малков ... кінә ... бар ... ... идеалды жиынтық : 1).
Қолсұғушылық объектісі бірдей және бір кінә нысанының шегінде ... түрі ... ... ... айырмашылықтары болса (бір зардапқа байланысты
қасақана ниет,екіншісіне қарай жанама,және керісінше), немесе абайсыздықтың
түрлері (бір ... ... ... менмендік,екіншісіне қатысты
қылмыстық салақтық); 2) әрекеттердің бірі аяқталған ... ... ... ... ... ... тууы ... деген қарсы пікір айтты [8,
64 б.]. Сот тәжірибесі айтылғанды растау мақсатында мысалға алынды. ... ... ... ... ... ... мен ұрлау
идеалды жиынтығы жағдайларында ниеттің ерекшеліктері байқалады.
Өзінің негізін Жоғарғы Сот ... ... ... ... ... ... сот ... туралы 11.07.72 жылғы № 4
қаулысынан тапқан ... ... ... ... не ... мүлікті
қасақана жою мен бүлдіруге ұласатын әрекеттердің соңғысы қылмыстық жазаға
тарту белгілеріне ие ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Жоғарғы Сот өз түсініктемелерін өте қысқа ... ... ... не ... мүлікті» деген сілтемеге ... ... ... ... ... ұрлау нәтижесінде тұтастығы
бұзылмаған мүлікті айтып отыр, мысалы, өнімді қоймадан ұрлау және ... ... ... үшін ... қалған мүлікті жағып жіберу. Қылмыстағы
нақты жиынтықтың классикалық түрі. Тат баспайтын ... ... ... ... жасалған пышақтың көмегімен кесіп
алу нәтижесінде оның бұзылуы туған ... - біз ... ... жағдайларында пайдалану артықшылығына ие жағдай болып табылады және
біз көріп ... бұл әділ ... ... ... ... автокөлік
дөңгелектерін не көліктің әйнегін, немесе гардеробтағы пальтоның былғары
жағасын оны қасақана бүлдіре ... ... ... ... жиынтық
бойынша саралай қоймас.
Мұндай салдардың болуы сотпен бағаланады және келтірілген зиянның орнын
толтыру міндеті немесе нұқсанды азаматтық іс ... ... ... сияқты қосымша жазалар тағайыдалуына мүмкіндік береді.Бұл ретте,
біртұтас ... жүзі анық және ... ... ... ... идеалды жиынтық жөнінде сөз қозғау аса қажет емес. В.П. ... ... бірі ... ... ал ... ... ... деген
екінші жағдайға тоқталайық. Осы теория авторының өзі ... ... ... ... екі не одан да көп ... ... идеалды
жиынтық» деп танылады дегенімен,бірінші және екінші әрекет те ... ... ... ... ... табу қиын. Бір әрекетте екі не одан да ... ... ... ұсынылған бұл жолмен ... ... ... ... Мәселен, тұлғаның әйелі мен оның ... ... жан ... ... қол ... В.П. ... түсінігі
бойынша оны идеалды жиынтық ретінде мойындауға мүмкіндік туғызатын ... ... ... ... ... ... қатысты ниет толығымен жүзеге
асырылған (аяқталған қылмыс), ал оның ... ... ... ... ... ... ... Осыған ұқсас жағдай КСРО Жоғарғы
Сот Пленумының 27.06.75 ж. «Қасақана кісі ... ... ... ... » ... № 4 қаулысында көзделген. Оның 12 бабында бір кісіні
өлтіріп екінші кісінің өміріне оқталу ... ... ... ... ал екі не одан да көп ... өлтіруге қылмыстық ниет кінәлінің
еркінен тыс себептермен жасалынбаған ( ҚК 96 б. 2б. «а» т.). ... ... ҚК 24б. 3б. және 96б. 2б. «а» т., ... ... ... талдау жүргізейік. РСФСР ҚК 102 бабы ... ... үшін ... тең дәрежеде ... екі «а», ... ... ... ... ... ... бір ниеттен шығып және әдетте, бір уақытта жасалуы
тиіс деген Пленумның нұсқаулығын біз ... ... ... Қылмыстық
кодекске комментарий жазған авторларға берілген бұл ескертпе аз уақыт өткен
соң жасалынатын адам ... ... де ... ... ... негіз
болды. Бірақ, мұнда әңгіме қайталану жөнінде ... ... орай «аз ... деген қиын түссіндірілетін белгіге тағы да ... ... кез ... пара алу, ... ... ... ... олардың қайталануына қатысты уақыт ешбір артықшылықтарды
бекітпейді, және соған сәйкес, бұл ... ҚР ҚК 96б. «а» т. ... ... ... ҚК 96б. 2б. «а» және «е» ... тек ... одан да көп тұлғаларды қасақана өлтіру қылмыстарын саралауға тәжірибелік
қолдануын жеңілдететінін айтуға болады.
Сөйтіп, біреудің өміріне қол сұғу мен ... ... ... ... ... ... ... ҚК 96б. 2б. ... ... ... ... бұл ретте қылмыстарды ҚК 24б. 3б.
және 96б. «а» т., 103 ... ... жол жоқ. ... ... ... ... ... жағдайларда қылмыстық жиынтық бойынша
саралау заңсыз деген ... ... ... болатынбыз. Біздің
ойымызша, саралауды ҚК 102 б. «и» т. мен 15, 102 және 103б.бойынша жүргізу
мүмкін ... Ол ҚР ҚК 96б. «и» т. және 24 ... ... асуы ... ... тыс ... ... өлім зардабы тумаған
жағдайда,бірнеше адамды бір уақытта қасақана ... ... ... ... ... ... ... келтірілген мысал 104 б. көзделген талаптардан біршама
ерекшеленеді. Осыған орай ең кем ... екі ... ... ... ҚК 104б. көзделген қылмысты жасау мен соған ұқсас қылмысты
жасауға оқталу;
Екі адамды қасақана ... ... ... ... ... ... тыс біреуіне тілеген өлім зардаптың тумауы.
ҚК 104б. мен 15б. ... ... ... алмаймыз, себебі, бірінші
жағдайда қайталану, екінші жағдайда жеке қылмыстар жөнінде мәселе көтеріліп
отыр. ... ... ... осы бап ... ... КСРО Жоғарғы
Соты Пленумы келтірген мысалындағыдай тұлғаның жағдайына ... ... ... ҚК 104 ... ... ... жоқ. Соған қоса, аталған
қаулының 17 т. ... ... ҚК 102 «д», «ж», «з», «и», ... көзделген аяқ асты пайда болған қатты жан ... ... кісі ... ... ... адам өлтіру деп
сараланбауы тиіс.
Біздің ойымызша, біробъектілі идеалды ... тек ... кінә ... ... ... мүмкін.
Әртүрлі объектілі идеалды жиынтық кінәлінің әрекетімен екі не одан ... ... ... келтірілгенде орын алады. Оған бірдей де, әртүрлі
кінә ... ... ... Бір ... екінші зерттеуге ұласып жүрген
классикалық мысалдың бірі - жәбірленушісі ішінде қалып қойған үйді ... адам ... ... ... ... ... жиынтықтың барлық
белгілері бар: қасақана адам өлтіру (ҚК 96б.), ... ... ... ... ... (ҚК 187б.). ... біз заң шығарушының ұқсас қылмыс бойынша
жауаптылыққа тартудың басқа да ... бар деп ... ... ҚК ... ... жеке мүлкін өртеу жолымен қасақана бүлдіру мен ... тек ... ... ... ... ғана ... ... жағынан да қарастырады. Үлкен залал келтірмейтін адам өлтіру
қылмысын ... ... ... Ол ... ... ... ... келтірілген материалдық эквивалентпен де, ... де ... ... аурулар мен ауытқулар) сипатталады.
Жанама нұқсан: қоғамға, еңбек ұжымына, достарына келтіріледі. Дәл осы ҚК ... 4 т. жаза ... үшін де ... қою ... ... ... бағытталғандардан басқа, көптеген
адамдар мен басқа обьектілерге қауіп төндіреді. ҚК 102 б. «д» т. ... – ҚК 39 б. 4т. ... ... көптеген адамдардың өміріне қауіп
төндіру жолымен жасалған қасақана кісі өлтіру ... ... ... ... ... ... келтірілген зиянды азаматтық іс жүргізу
жолымен орнын толтыртқызу шешімі орын алады. Жоғарыда аталған жағдайларға
байланысты ... ҚК 104 б. ... ... болады.СССР Жоғарғы Сот
Пленумының 27.06.75 жылғы «қасақана адам өлтіру қылмыстық істері ... ... ... № 4 ... ҚК 102 б. «д» ... ... ... «Басқа тұлғаларға дене жарақаттары жасалған ретте,ол ҚК
102 б. «д» т. сараланудан басқа, қасақана дене ... ... ... ... ҚК ... ... жатады». Біз мұнымен келісе
алмаймыз, өйткені бұл тармақ заңда оған нұсқау ... де ... ... ... табылады. Заң шығарушы көп адамдарға ... ... ... ... ... сол баптың «з» тармақтары
бойынша жәбірленушінің өлімін қоса ... ауыр дене ... ... мүмкін барлық нәтижелерді қамтиды. ... ... ... өз ... ... ... жеке ... идеалды жиынтық бойынша қылмыстарды
саралауда кейбір толтырылуға жататын қателіктер тапты. Мысалы, бұзақылықтың
идеалды жиынтығын және онша ауыр емес дене ... ... ... ҚК ... бұзақылық пен қасақана кісі өлтіру ҚК 102 б. «б» ... ... ... ... ... екі бап ... саралау
тек бұзақылық пен ауыр дене жарақаттарын ... ... ... ҚК 206 б. 2 т. ... санкцияның мөлшері ауыр дене жарақатын
келтіргені үшін жаза тағайындауға жеткіліксіз ... Егер ... ... ... ауыр дене ... ҚК 206 б. 3 т. ... жасалса, онда қылмыстық заңның 2 бабы ... ... ... ... ҚК нормаларына міндетті белгі ретінде қылмысты жасау әдісін
қосу қылмыстық заңды ... ету мен ... ... әдісі болып
табылады.
Идеалды жиынтық ретінде лауазымды тұлғалармен ... ... ... жөнінде сауалдар туады. Біз мұндай көзқараспен келісе
алмаймыз. Лауазымды қылмыстар оны ... ... ... ... ... белгіден тұрады:
- Арнайы субьектінің, яғни лауазымды тұлғаның болуы;
- Орындап отырған қызмет мүдделеріне ... ... ... бұзу ... ... жағдайын теріс пайдалану;
- Мемлекеттік аппарат пен оның құрылымдарының қызметіне нұқсан
келтіру.
- Жалпы ... ... ... ... ... және оның ... басқа мақсаттарға пайдалануы, лауазымдық ... ... осы үш ... болған ретте ғана оны қылмыстық жауаптылыққа тартуға
негіз жеткілікті деп ... ... [55, 98 ... ... ... ... қылмыстарды жасай отырып,тұлға
мемлекеттік аппараттың қызметіне емес,жалпы ... ... ... ... тұлға қызмет жасап отырған ведомствоның беделіне келтірілген
моральдық нұқсан жөнінде болып отыр, бірақ, мұны кез ... ... кез ... ... ... ... ... жалпы қылмыстық қылмыстарды жасау тек ... ... ... ... ... ... пайдалануымен, яғни қызметтік
жағдайын теріс пайдаланушылықтан ... ... ... ... ... Н.И
ойымен келісе алмаймыз.
Әрекеттердің бағытын сипаттайтын екі белгіні үшіншісінің ... алу, ... тек ... ... ... ... ... шығушылық мүмкіндіктеріне жол ашады.
Біздің ойымызша, тұлғамен жасалынған ... ... ... ... ... ... ... осы қылмыстар үшін
жауаптылықты қарастырған ҚК ... ... ... ... ... белгілерді сараулашы ретінде танитын ҚК-ң
баптарының бөлімдерімен (баптарымен) жүргізілуі мүмкін [56, 16 ... ... ... қылмыс ретінде саралау тек
қылмыстардың ... ... ... ғана ... ... ... тобының ішінде қателіктер ерекше орын алған, әсіресе: егер, тұлға
қылмыстық ... ... ... ... емес, керісінше бағытталуы
нәтижесінде: объектідегі ... ... ... ... пайда
болады.
Бірінші жағдайда, тұлға өз әрәкетін бағытталып отырған объектіге қол
сұғылып отырғаны болжамымен. басқа ... ... ... ... ... ... ... бір объектінің екіншісімен ауыстырылуы.
Бірінші мысалда біз бірінші объектіге ... ... және ... ... ... ... қылмысты көре аламыз. Ал ... ... ... қатысты оқталу және басқасына ... ... ... отырмыз. Осы реттерде біріңғай ... ... ... ... ... мен ... бағытталған объектілерге
қатысты қасақана аяқталған қылмыстардың аяқталу дәрежесіне қарай бірдей
анықталуы тиіс.
Қылмысты ... ... ... ... ... ... ... Мұндай құралдарға: нашақорлық, қатты әсер етуші, улы,
радиоактивті, жарылғыш заттар, атыс қарулары, оқ-дәрілер, ... ... ... жатады. Осыған ұқсас жағдайларды саралау кезінде ешбір
қиындықтар туғызбайды. Мысалы, СССР-ң Жоғарғы Соты Пленумының 26.09.75 ... ... әсер ... улы ... ұрлау мен заңсыз ... ... ... ... № 7 қаулысы пайда табу мақсатымен қатты әсер
ететін, улы ... сату ... ҚК 154 және 226 ... ... міндетті [57, 102 б.]. Осыған байланысты, В.П. Малковтың сауда
айналымынан шығарылған нашақорлық, улы, ... әсер ... ... ... және ... да ... сақтау мекемелерінің арнайы
тағайындалымы ... ... тиіс ... ... келісуге болады.
3. Жасалынған қылмыс бір мезгілде ... ... ... ... ... ... өте кең тараған. Осындай мысалдардың бірі РСФСР
Жоғарғы Соты Пленумының 31.03.61 ... ... ... заңсыз
төлеуден туатын істерді қарау жөніндегі сот тәжірибесі» туралы № 2 қаулысы
бола алады.
Онда ... ... ... зейнетақы алуға көмектесу мақсатымен
мемлекеттік зейнетақыны алуға құқық ... ... ... ... ... Лауазымды тұлғада пайдакүнемдік мүдденің болмауы ҚК 175 б.
және 93 б, 17 ... ... ... Осыдан бұрын, бірінші қылмыстың
аяқталуы екінші қылмыстың басталуымен сипатталса ... екі ... ... ... ... ... анық көрінетінін айтқан болатынбыз.
Осы ... ... ... ... ... ... ... жалған құжаттарды берген лауазымды тұлғалар осы жалған құжаттардың
нәтижесінде түскен ақшалай заттарды өз пайдасына асыру ... үшін ... б. және 93 ... жауаптылыққа тартылуы тиіс [58, 14 б.].
4. Жасалынған қылмыс бір мезгілде басқа қылмысты жасауға ... ... ... ... СССР ... Сот ... 20.09.74 ... қаруларын оқ-дәрілерді,жарылғы заттарды ұрлау және атыс қаруларын
немқұрайлы ... ... №7 ... оқ-дәрілерді,атыс
қаруларын,жарылғыш заттарды ұрлау және ... ... ... ... ... сақтау, не жасап шығару. атыс қаруларын, оқ-дәрілерді және
жарылғыш заттарды басқа ... ... үшін ... ... ... ... қылмысының аяқталған жиынтығымен саралануы ... Осы ... ... Заң ... ... ... кодексті (АҚШ) ала тұруына
болар еді. Оның 1 б. 1.07 т. былай делінген: «сотталушы бір ... ... ... ... ... ... емес: в) басқа
қолсұғушылық ... ... ... ... ... сөз
байланысудан тұрса». Аталған жағдай ізгілік пен жауаптылықтың ... ... ... идеалды жиынтықтың бар не жоқ болуы қылмыстық заң анықтаған
жеке ... ... ... ... Мұндай белгілердің біреуін
ғана қосу қылмыстың жағдайын түбегейлі өзгертеді. Заң ... ... ... толық есепке алған сайын жасалынған әрекетті ... ... ... ҚК ... ... ... диспозицияларын
жүйелеу төмендейді [59, 14 б.]. Біздің ойымызша, бұл шарттың өзі ... ... ҚК ... ... ... ... осы баптармен
сараланады. Мұндай жағдайларда жаза қарастырылып отырған қылмыстар үшін ең
жоғарғы ... ... ... ... ... белгілерді
ауырлататын мән-жайлар ретінде қарастырады.
2.3 Қылмыстың қайталануы және оның түрлері
Кейбір авторлар ... ... ... ... ... қылмысы үшін тартылған немесе тартылмағандығына қарамастан бір
тұлғаның бірнеше қылмыс жасауын ... [60, 68 б.]. ... ... ... ... атауын алды. Қылмыстық құқықтың доктринасында
фактілік рецидив идеясының ... В. С. ... ... ... Ол
жиырмасыншы жылдардың өзінде алғаш рет ... ... ... де өзге немесе ұқсас қылмыстарды жасаған, көбінесе бірнеше жылдар
бойы жасаған, бірақ бір рет ұсталып сотталған деп ... [62, 25 ... орай ... ... ... ... ... танымайды. Фактілік рецидивтің көптігіне көз ... үшін ... ... сот ... ... өзі ... С. Утевскийдің көзқарасын қарастырылып отырған мәселе бойынша ... М. Я. ... пен М. А. ... ... [7, 5 б.]. Олар ... екі ... одан да көп біркелкі қылмыстар үшін соттылығы бар
тұлғаны есептеді. Бірақ бұл ... ... деп ... ... ... ... ... ашып көрсетпейді. Кез келген екі ... адам ... ... ... ... ... деп ... түрде қылмыс
жасайтын оның түсінігіне қоғамға қарсы өмірге паразиттік көзқарасы және
еңбекке деген ... ... ... мүдделерін тікелей қарама-қарсы
қоятын, бірінші рет қылмыс жасаған тұлға да ... рет ... бұл адал ... ... ... ... заңи белгісі болып табылады.
Сол себепті рецидивті анықтауда ... ... ... ... ... ... ... бөлу керек.
Б.С. Никифоров арнайы рецидив ретінде бірнеше рет абортты, жүйелі түрде
жалған құжатты жасауды жатқызуды қарастырды.
Кейінгі жылдары ... ... ... С. ... ... Ол
қылмыстық құқықта соттылық институтынан бас тартуды ұсынды.
Оның ойынша ... ... жою ... және аса ... ... ... үшін рецидивист деп алғашқы қылмысы үшін сотталғандығының бар-
жоғаны қарамастан бірден көп ... ... адам ... ... ... бұл ... ... рецидив атымен оқытылуда. А.
Ф. Зелинскийдің тұжырымы бойынша рецидив бұл бұрын қылмысы үшін сотталған
немесе өзге де ... ... ... ... ... соттылықтың
болуына байланыссыз тұлғаның жаңа қылмыс жасауы деп танылады.
Бірақ фактілік рецидив идеясы ... ... мен сот - ... ... тапқан жоқ және сонымен қатар, қылмыстық заңда көрініс
тапқан ... ... ... ... ... тұжырымы басым қолдауға
ие болды.
Легальды рецидив концепциясы А. М. Яковлевтің, П. Ф. Гришаниннің, И. ... В. Н. ... Ю. М. ... Е. А. Фроловтың, Ю. И.
Шутовтың және өзге де криминалистердің жұмыстарына негізделді.
А. М. Яковлев ... ... ... заңнамамен танылған рецидив түсінігі
заңдық рецидив концепциясына негізделген, яғни алдыңғы жасаған әрекеті үшін
соттылығының анық ... бар ... екі ... одан да көп ... жасау
жағдайлары.
Гришанин П. Ф. Мынаны атап өтті, қылмыстық рецидив қарапайым қылмыстың
қайталануынан сотталған тұлғамен ерекшеленеді.
Рецидивтің ... ... ... ... ... ... болмады.
Кейбір криминалистер рецидив ретінде жаңа қылмыс жасаған тұлға толық
немесе ... ... ... ... ... ... өтегені болып табылады
деп ойлады [63, 112 б.].
Ю. И. Шутов ... ... ... ... ... зерттей
келе рецидив бұл толықтай немесе соттың бұрынғы үкімі бойынша ... ... жаңа ... ... деген қорытындыға келді.
Бұл көзқарасты Р. Галиакбаров, М. Ефимов, Б. Фроловтың қолдауы бойынша
рецидив бұл ... ... да ... өтеп ... ... өтеп ... бар ... қылмыс жасаған тұлға деп жазды.
Бұл көзқарас қылмыстық құқықта жаңалық ретінде танылмайды.
Жиырмасыншы жылдарды бұл көзқарас А. А. Пионтковскиймен, ал соңына ... Д. ... де ... жылы А. А. ... біздің кодекс бойынша ... ... және ... ... ... өтеп болғаннан кейін жасау ... деп ... жылы М. Д. ... ... ... ... да ... атап өтті. Ол былай деп ойлады, қылмыскер өзінің жаңа қылмысын
жасаған ... ... өтеп ... ... және ... ... ... түрде жазасын өтеген деп танылады.
Қылмыстық құқық теориясы, сот - тергеу практикасы және қылмыстық
заңнама бұл ... ... ... ... қылмыстық рецидив
ретінде соттылығы жойылмаған немесе ... ... ... ... ... ... мағынаға баға берілмейді.
Криминалистер қылмыстың рецидиві ретінде қайта қасақана жасалған
қылмысты ғана тану ... ойды ... ал ... ... ... құра ... М. Ткачевскийдің көзқарасы бойынша қасақана жасалған ... ... да ... ... жасалған жағдайда рецидив анық көрінеді. Ол
рецидивтің ерекшелігі болып екі немесе одан да көп ... ... ... деп ... Ауыр ... ... жасау олардың біртектілігіне
қарамастан сол сияқты қылмысы үшін ... ... ... ретінде
қарастырылмайды. Қауіпті болып табылмайтын қылмыс сотталған ... ... ... тек ... ... сөз болуы мүмкін. Ю. М. Ткачевскийдің
ойы бойынша ... деп тану үшін ... ... ... қылмыстар
есепке алынбауы керек.
Ең көп тараған және де ... ... ... ... ... болып табылады. Сот-тергеу практикасында абайсыздық қылмыс
рецидиві сирек кездеседі. Сол ... ... ... анықтамасына оны
құрайтын қылмыстардың қасақаналық сипатын бекіткен 1997 ... ҚР ... ... ... ... аталғандай басқа да көзқарас қорғалады. Оған сәйкес рецидивті
қасақаналық та, абайсыздық та қылмыстар құра алады [64, 212 б.]. 1997 ... ... ... бұл ... ... ... ... абайсыздық қылмыстардың рецидивінде де қылмыскердің әрекетінде басқа
тұлғаларға, оған ... ... ... мен ... мүддесіне
немқұрайлылық немесе жеңілойлылық көрсетудің анық тенденциясы байқалады.
Мысалы, С. В. Голик және И. Я. ... ... ... ... болуы
жағдайында жаңа абайсыздықта қылмыс жасауы жеке құқықтық мағынаға ие және
абайсыздық рецидиві адамдаи ... ... ... мен ... ... жоқ, ... ол құқықбұзушылықтарға бейім, ол тұлғада жалпымен
мойындалған алдын алу ережелерін ... ... ... ... деп ... 1997 ... ҚР ... қылмыстық рецидив түсінігі бұрын қасақана
жасаған ... бар ... жаңа ... ... жасауы деген көзқарас
заңи түрде бекітілді.
Бұл тұрғыдан келу ... ... ... ... ... ... ... негізді болып табылады. Соған сәйкес ең көп
таралғаны және де ең ... ... ... ... қылмыстардың
рецидиві ие болады.
Жоғарыда айтылғандай қазіргі күшіндегі заңнамаға сәйкес рецидивтің кез
келген түрінің мәнді ... ... ... жаңа ... ... ... ... қасақана жасаған қылмысы үшін соттылығаның
болуы табылады. Бас бостандығынан айыруға немесе өзге де қылмыстық ... ... ... ... ... қатар, бұрынғы және қайта
жасаған қылмысының онша ауыр емес ... ... ауыр ... аса ... санатына жатқызылуына байланысты рецидив жай, қауіпті және аса
қауіпті болып ... ... 77 ... 1 ... ... қылмыс жасағаны үшін сотталған
адам соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген күннен ... ... ... алып тастау кезіне дейін сотты болған деп есептеледі.
Соттылық түсінігі отандық қылмыстық құқық ... ... Көп ... ... ... ... ретінде сотталғаны
үшін заңда анықталған қылмыстық ... және ... ... ... ... белгілей отырып соттың айыптау үкімімен тұлғаның сотталу
фактісін көрсететін ... ... ... ... ... ... бар, мысалы оны соттау фактісінің негізінде
пайда болған құқықтық жағдай.
Г. Б. Виттенберг ...... ... ... үшін ... да бір ... ... соттау фактісімен қалыптастырылған қылмыстық
құқықтық жағдайы деп ... Бұл ... ... ... деп
танылған тұлғаның қылмыстық құқықтық жағдайы неде екендігі анықтау емес.
В. Д. Филимонов соттылық тұлғаның нақты қылмысы үшін ... ... ... ... ... ... заңмен белгіленген құқытарының
жүзеге аспауы деп жазды. Бірақ та ... ... ... да ... ... ... ... болмысы тек қана құқықтардың жүзеге
аспауы ғана көрсетілген.
Құқықтардың жүзеге аспауы – заңда көрсетілген ... ... ... ... да ... бар, ... жазасын өтеген тұлғаны рецидивист
деп тану үшін негіз болатын жағымсыз факт. ... да, ...... ... факт ... табылады, бірақ соттылықтың функциясы қылмыс
жасаған тұлғаның ... ... ... ... ... соттылық ретінде заңда белгіленген жазаны өтеп
болғаннан кейін жұмыс және ... ... ... ... ... ... өзге де нысандары мен ... ... келе ... ... ... атап өту ... ... пен өзге де қылмыстардың ... тән. ... ... ... ... ... бара-бар қылмыстармен қатар біркелкі
қылмыстар жасайды. Мұнда біртекті және ... ... ... ... ... жиынтыққа тән.
Алдыңғы қылмыстық заңнамаларға сүйене келе бірқатар авторлар біркелкі
қылмыстық әрекет қылмыстың ... ... ... жатпайды деп
тұжырымдады. Бұл туралы А. А. Пионтковский былай дейді: “Нақты ... ... ... әрекеттер нәтижесінде олардың біреуі үшін сотталмаған немесе
ол әрекеттер ... ... үшін үкім ... ... жасалған жағдайда
әртүрлі бірнеше әртектес қылмыстарды жасаған уақытта орын ... А. ... егер ... ... қылмыстар жасаса – ол анық түрде қайталануы,
егер әртүрлі қылмыс жасаса – қылмыстардың жиынтығы (егер бұл ... ... үкім ... ... жасаса) деп атап өтті.
А. М. Яковлев біртектес қылмыста ретінде объект, субъект, субъективтік
жағы сияқты біртектес белгілермен сипатталатын әрекетті ... Ол ... ... ... ... ... ... қатар
берілген қылмыстың құрамына заң бойынша кіретін элементтердің ... ... ... ... ... қылмысты жасау әдісі, орны, уақыты,
шарттары және ... келе А. М. ... ... ... ... тең дәрежелі
қоғамға қауіпті ... ... ... негізгі құрамы құрастырылған
қауіптілігі төмен және қоғамға қауіптілігінің ... ... деп ... ... ... және аса ... рецидивтің түсінігіне
заңи анықтама 1997 жылғы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 13
бабында берілген.
ҚР ҚК-тің 13 бабының 1 ... ... ... ...... ... үшін соттылығы бар адамның ... ... ... ... ... барлық қылмыстық рецидивтің түрлеріне анықтама
бере алмайды деп айта ... Осы ... ... рецидивті білу үшін
бұрын міндетті түрде сотталғандығы, ... ... ... ... үшін
жазаны толық немесе ішінара өтеуі, соңғы ... ... ... ... ... шарт.
Заңға сүйене келе кез келген қылмыс рецидиві ... ... ... жаңа ... бұрын жасалған қылмыстың фактілі түрде
болуы;
2) бірінші және келесі қылмыстардың қасақан сипатталуы;
3) бұрын сотталғаны үшін қылмыстың соттылығының болуы.
Жазалау ... ... ... ... қоғамдық қауіпті әрекет (іс-
әрекет ... ... ... деп ... (ҚР ҚК 9-бап, 1-бөлігі).
Қазақстан Республикасының заңнамасына ... ... ... ... ... да бар, ... елеулі маңызы болмағандықтан
қоғамдық қауіпті емес, яғни жеке адамға, қоғамға немесе мемлекетке ... және зиян ... ... ... іс-әрекет немесе
әрекетсіздік қылмыс болып табылмайды (ҚР ҚК 9-бап, 2-бөлігі).
Қасақана сипаттағы рецидивті құрайтын қылмыстар оның ... ... ... ... екі ... ... ҚР ҚК-тің 20-бабының 1-
бөлігіне сәйкес егер адам өз ... ... ... екенін ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін
екенін немесе ... ... ... ала ... және осы зардаптардың
болуын тілесе, қылмыс тікелей қасақаналықпен жасалған деп танылады.
Егер адам өз ... ... ... ... ... оның ... қауіпті зардаптары болуы мүмкін ... ... ... осы ... ... ... де, ... саналы түрде жол берсе, не
бұған немқұрайды қараса қылмыс жанама ниетпен жасалған деп танылады.
ҚР ҚК-тің ... ... егер ... қылмыс жасаудың
салдарынан заң бойынша неғұрлым қатаң жазаға әкеп соқтыратын және адамның
ниетімен ... ауыр ... ... ... ... ... жауаптылық, егер адам олардың пайда болатынын алдын ала білсе,
бірақ осыған ... ... ... ... менмендікпен сенген
жағдайда немесе егер адам бұл зардаптардың пайда болуы мүмкін екенін алдын
ала білмесе, бірақ болжауға тиіс және ... ... ... жағдайда ғана
пайда болады. Тұтас алғанда мұндай қылмыс қасақана жасалған деп танылады.
Соеымен жоғарыда баяндалғандарды қорытындылай келе, келесі ... жөн ... ... ... ... ... басталған, нақты қылмысты белсенді
зерттеу оның заңдылықтарын ... ... және оның жеке ... ... ... ... мәні ... көзқарастарына әсер етпей
қоймады. Бұл бағытта жемісті жұмысты 1923-1925 жылдары ... әр ... ... пен ... жеке тұлғасын зерттеу жөніндегі
Мемлекеттік институт пен оның кабинеті жүргізді. Бұл ... ... келе ... ... жазды: « Бұл механизмдердің он жылдық
кезеңінде ... ... ... ... ... өте көп көңіл бөлінді, мұндай біздің ғылымда бұрын болмаған».
Қазіргі ғылым 20 жылдардағы ғылымға ... олар қиын ... ... ... ... жол салды, сол сияқты рецидивті және өзге де
қылмыстарды зерттеуде бағаланбас еңбек сіңірді.
Сол жылдары ... ... ... ... ... ... ... В.И.Куфаев, Э.Я.Немировский,
С.В.Познышев, Б.С.Утевскийлер айналысты. Осы ғалымдардың ... ... ... ... ... ... және сол сияқты көп қырлы
болғанына куә.
Сол уақытта мәселенің ерекше күрделілігі оны ... ... ... болмауы, рецидивті қылмыстарды зерттеу әдістемесінің ... ... мәні мен ... ... шаралары жқнінлдегі әр түрлі
көзқарастардың болуына алғышарт болды. Көп жағдайда бүл кқзқарастар тікелей
бір-біріне ... ... ... ... ... ... ... ғалымдар, сөз жүзінде қылмыстық
құқықтың классикалық мектебімен «батыл» түрде қол үзе отырып, іс ... ... ... иесі ... ... ... ұстанды.
Мұнымен әдебиеттерде алға қойылған ... ... ... ... болады: алдыңғы қылмысы үшін жазаны өтелуі не оны ... ... ... ... ... ... пен ... қылмыстың біркелкілігі не
болмаса қылмыстың бара-барлығы; соңғы қылмысы мен алдыңғы ... ... бір ... ... ... мәнді белгісі ретінде қылмыстардың
бара барлығы мен ... оның ... ... де ... ... ... құқықтықтағы сияқты негіздеу қажеттілігі тән. Өз
кезегінде 1922 жылғы РСФСР ... ... ... атап ... ... пен соңғы қылмыстың байланыстылығы мен біркелкілігі рецидивтің ... тек осы ... ... ... ... ... ... ескіру мерзімінің қажеттілігін ... ... ... «Екі ... ... өте ұазақ кезеңнің болуы қылмыс
жасағанның еркінің зұлымдығы мен интенсивтілігін болжауға кедергі болады».
Осыдан шығатын ... ... ... ауырлауына негіз ретінде
«қылмыстық әрекет жасауға деген ... ... ... ... ... ... ... идеяларында тәрбиеленді,
оларды ұзақ уақыт бойы осыған үйретті, жазаның түсінігі мен мәніне ... ... ... шығара отырып, өз кезегінде олар ... ... ... қабылданған ережелерді ұстанды. Қылмыстық ... ... ... ... кейбір ғалымдардың арасында кездескен
рецидивтің концепциясынан ауытқыу ... ... ... ... ... және жеке тәртіпке қатысты сұрақтарды қамтыды.
Көп жағдайда Г.К. Рогинский «Кеңес республикаларының Қылмыстық
Кодекстерінің» авторлары сияқты ... ... ... атап ... та ... ... қылмыстық сипаты жөніндегі сұрақты қағидатты
деп санады. Революіияға дейінгі рецидивтің концнпциясын сынай келе , ... ... бара ... мен ... ... бір ... қате деп есептейді, себебі бұл «прлетарлық заңнаманың ... ... ... ... қауіптілігін дұрыс анықтау
мүмкіндігін» қиындатады.
Бұл тұжырымдар оған 1926 жылғы РСФСР ҚК-ң 47-48 ... ... ... ... : ... ... алғаш рет қылмыс
істеген тұлғаны, ... ... ... ... істеген адамға қарама
қарсы қоя отырып, «рецидивист» түсінігі жалпы бұрын ... ... ... ... үшін ... ... шарасын өтаген не заңды ... ... ... бұл жерде қылмыстардың біркелкілігі мен бара барлық
міндетті емес, былайшы айтқанда рецидивисті алдыңғы қылмысы үшін ... ... ... ... енгене айыптау үкімі бар тұлғаның жаңа қылмыс
жасауы.
Г.К.Рогинскийдің тұжырымы ... ... ... ... ... критериі бойынша «қылмыскердің қаншалықты қоғамға қауіптілігі» туралы
түсінікті қалыптастыруға көмектеседі.
Д.А.Карницкий, Г.К.Рогинский, М.С.Строгович, ... ... ... ... мен ... тән ... ... болса, аталған авторлардан өзгеше, ... мен ... ... арасындда нақты шек жүргізді.
Рецидивтің мәнді белгілері анықтамасында басқа ғалымдарға ... ... ... Оның ... 1926 ... ... ... қылмыстыі қаыталануы
мен рецидив бірдей мазмұнға ие болды ... ... ... әсер ... ... ... ... ол рецидивпен байланыстырады.
Қылмыстың қайталануы ауырлататын жағдайларда, ол ... ... ... ... ... ... белгілері деп келесілерді есептеді
алдыңы қылмысы үшін әлеуметтік қорғау шарасын өтеуі; алдыңғы қылмысы ... ... ... ... Ал ... қайталануы тек бір шарт
болғанда, яғни алдыңғы қылмысы мен соңғы ... ... ... ғана ... Оның ойынша қайталану фактісін анықтау үшін сотталу фактісін
немесе әлеуметтік қорғау шараларын өтеудің маңызы ... ... тобы ... мәні ... өзге қағидаттарды
ұстанды, әсіресе М.М.Гроздинский бірқатар мақалаларында рецидив түсінігі
бара келе өз орнын «жай ... ... ... ... екенін айтқан.
М.М.Гроздинскийдің идеялары өзіндік болып келеді, оған ... ... ойы ... шықты, рецидивтің түсінігін
қалыптастырған классикалық мектеп басты орынға әрекет жасаған ... ... ... ... ... ... жүйесі қылмыстың ауырлығы мен
жазалау ауырлығы шамалас қағидатқа сәйкес ... Ал ... ... ... ол ... түрде сандық сипатқа ие болады.
Қылмыскердің зұлымдық еркі өзінің табиғатынан біркелкі болатын және
тұлғаны қылмысқа итермелеуші деп есептелетін ол ... ... ... ... кінә ... ілім ... Қылмыскердің еркінің зұлымдық
әрекеті сыртқы белгілерге қара панықтайды, мысалы, ... ... ... ... ... үшін ... кейін тағы да қылмыс жасауы,
оның қауіпті дәрежедегі ... ... және сол ... ... Сол себепті пеакция шараларына да әрекетті жасаушының кінәлілік
дәрежесіне сандық шамалас позициясынан қарады.
М.М.Гроздинский рецидивтің ескі ... ... жат, ... болмады, рецидивке қатысты маңызды мәселелер әр түрлі шешілді, ол
рецидив туралы заңнаманы әр түрлі ... алып ... ... ... ... ... ... анықтылық болмады. Егер М.М.Гроздинский рецидив бірте-бірте өз
орнын әдеттегі қылмыскер ұғымына беру ... ... ... ... қалдыруды айтып, бірақ оның функциялары туралы ештеңе айтпады..
Рецидив онымен «тұлғаның қауіптілігінің ... ... ... және ... және ... рецидив үшін де жазалауды күшейту
қажеттілігін теріске шығарды.
Б.С.Утевский қалыптасқан ... ... ... ... ... ... қатысты мәселенің келісімділік жолын ... ... ... ... М.М.Гроздинскийден өзгеше анықтады. Егер
М.М.Гроздинский «әдеттегі» қылмыскерді «кездейсоқ» қылмыскерден ажыратудың
негізгі критериі етіп ... екі ... ... деді, ал Б.С.Утевский
болса кем ... ... ... ... ... ... ... және өзге де кеңес ... ... ... ... ... ... пен жазаның мәні
туралы доктринаны және рецидив туралы ережені теріске шығарды.
Рецидив туралы дәстурлі ойларды ... ... ... баға ... ... ғалымдар мардымды қателіктерге жол берді. Олар рецидив
концепциясының орнына «әдеттегі» қылмыскер концепциясы екі ... одан ... ... ... ... ... ... кінә қағидатына
негізделген.
М.М.Гроздинский былай жазды: «мұндай құрылымда («әдеттегі» қылмыскер
құрылымы) әр түрлі сипаттағы қылмыскерге ... ... ... ... ... ... не кінәнің өзге де нысанына жүгінуге қажеттілік жоқ».
Аталған теория қылмыстық ... ... ... ұсынған
«қауіптілік жағдай» теориясы болып табылады.
«Әдеттегі» ... ... бұл ... ... ... ... ... санаттағы қылмыскерлерге
қатысты анықталмаған үкімдер ... ... ... ... ... пайда болу былай түсіндіруге болады қылмыстық
құқықтың классикалық мектебінің ... ... ... ... ... ерік, жаза кінә үшін кек, қылмыскер бұл- әлеуметтік ортаның өнімі
деген қате ереже қалыптасты және оның ... ... оның ... ... оған әсер ете алмайды. Адамның мінез-құлқы туралы алдын-ала
анықталған осы ... ... ... күдікті, «әдеттегі» қылмыскерлерге
қолданылатын анықталмаған үкім ... ... ... ... жайт, бұл ой өзінің дамуын 20 жылдардың соңына ... ол ... ... ... ... қайталаа сотталғандардың
салыстырмалы түрде өсті. 1928 ... ... ... ... ... ... қорытындылай келе Б.С.Утевский,
Н.В.Крыленконы сынай ... ... ... санатына
кәсіпқойларды көрсете отырып былай жазды: «Крыленко сонша ... ... ... ... ... ... [62, 32 ... кәсіпқой рецидивистерге анықталмаған үкімдерді ... Бұл ... ... ... ... ... ... кәсіпқой рецидивистерге анықталған үкім тағайындауды ұсынды,
сонымен «мерзімі өте келе бұл үкім ... ... да ... ... Б.С.Утевский болса төменгі мерзіммен анықталмаған үкімді енгізуді
керек деп есептеді.
Сол дәуірдің отандық ғалымдары ... ... ... ... ... болды деп есептеуге болмайды. Көптеген, кез келген
қылмыскер түзеледі ... ал бұл ... ... ... ... жеке
ерекшеліктерімен емес, кемшіліктерге толы пенитенциарлы жүйесі болды. Бұл
көзқарасты С.В.Познышев келесідей суреттеді: ... ... ... ... ... болмау керек. Қылмыстық құқықта түзелмейтіндер
емес түзелмегендер болады… сот ... ... ... ол көп ... ... да, оның ... жаққа өзгеруі мүмкін деген сенімде болуы
тиіс» [63, 26 б.].
Берілген ереже комунистік режимде ... ... және ... ... ... өмір ... ... күнінен бастап
шеткі болып табылады. ... бұл ой, ... ... ... арасында басшылыққа ие болиады. ... 1928 ... ... ... ... ... куә болды.
Жиналысқа қатысушылар ... ... ... ... туралы
шешім қабылдады. Белгілі болғандай отандық қылмыстық ... ... ... ... ие ... жоқ. Бұл заң ... ... мүмкіндігі туралы мәселені шешуде кезектілікте болғанына куә.
Аталған жиналыста анықталмаған үкімдер ... ... ... ... ... ... ие ... анықталмаған үкімдер туралы ойлар әсіресе
еңбек-түзеу мекемелерінің арасында қолдау тапты. Бұл ... ... ... ... ... ... ... егер түзеу мекемелерінің қзметкерлері
оның билігін тағдыр еркімен және сот әділдігімен ... ... ол оның ... ... басу үшін ... қатысты қандай шаралар
қолдануға дайын екенін (не ... ... ... болады.
«Анықталмаған» үкімдер ойларынан бас тарта келе заң ... ... ... ... ... ... тарапынан
қиянат қаупін ескерсе керек, себебі қылмыскердің түзелуі де түзелмеуі де,
және оның жазаны ары қарай ... ... осы ... ... үшін ... ... анықталмаған үкім қолданылады, бұл мәні
жағынан қорқынышты.
«Әдеттегі» ... ... ... ... қарамастан,
біздің ойымызша оның қолдаушылары тарапынана нақты қылмысты ... ... ... ... ... олардың жеке басының
қасиеттерін ескеретін өылмыстық қағидаттар мен пенитен циарлық саясат құру
туралы тиісті тұжырымдар ... ... бір жайт аса ... ... ... ... 1959 ... дейін отандық заңнамада алғаш рет бекітілді. ... бұл ... бұл ой ... культі кезінде туындаса, ... ... ... заңнамада жүзеге асырылды. Мұндай болудың
себебі 20 ... ... ... ... ... заң ... ... ол тіпті физикалық тұрғыдан жоюға ... ... ... ... ... деген атақтары оларды қауіпті деп тану үшін керек
болмады. Екінші жағынан Сталин аталған ұғымды ... ... жол ... бұл елде рецидивті қылмыстың жаппай құбылыс фактісін, ... аса ... ... бар ... ... ... ... Сталин саяси себептерге байланысты болмады. Аталған тезис мынаған
негізделеді ол дәуірді мемлекеттің қылмыспен ... ... ... ... ... ... өту ... қылмыстылық азаяды және КСРО-да
рецидивті қылмыстардың бар болуына үшін ешқандай себеп жоқ [64, 77 ... ... ... ... «аса ... рецидивист» ұғымын енгізу
Сталиндік кезеңге қарағанда ілгері қадам жасалды, бірақ заңда ... тек ... ... ... бұл аса ... белгілі бір шекте кепіл болды. ... ... ... аса ... ... ... келсек онда қылмыскердің жеке
басының қасиеттеріне қатысты ... жол ... ... ... ... ... ... терімске шығармай-ақ, оның
түсінігінің шеңберінің негізсіз тар деп ... ... бұл ... ... ... ... ... қалып қойды, оларды
зерттуге ғалымдар мүдделі еді, қылмыстың қайталануын түрлі ... ... ... ... ... ... алып келді. Сол
себепті қылмыстың қайталануын зерттеуде «рецидивтің» ... ... ... ... ... ... сипаты, бұрынғы қылмысы
үшін айыптау үкімінің бар не жоғы ... ... ... ... қылмыстық құқықтық рецидив ұғымын келесідей суреттеді:
«қылмыстық қайталану қылмыстық құқықта рецидив ... ... ... болды». Мұндай ілім қылмыстың қайталану ... ... ... ... немесе қатаң заңдылық болып табылады. Бұл бір
жаңынан қылмыскердің жеке басынаың, екінші ... оның ... ... ... [65, 12 ... ары қайталанбалы қылмыстардың зерттеу шеңберін сипаттай келе ... ... ... ... ... ... заңи тұрғыда емес,
тұрмыстық, әлеуметтік көзқарастар ... ... сот және ... ... ісі жөніндегеі комиссия аталған
тұлғаның қандай да қылмыс немесе құқықбұзушылық жасаған фактісін анықтаған
жағдайлардын барлығын аталған ... ... ... ... ... ... догмалық және заңи анықтамалардағы рецидив түсінігінен
әлдеқайда кеңірек болып табылады» [66, 14 б.].
В.Н.Куфаев нақты криминалогиялық ... ... ... ... ... ... кездегі кейбір криминологтар
қосып жүрген мағынада түсінді.
Б.С.Утевский ... ... ... ажырата отырып,
криминолог үшін де, пенитенциарист үшін де қылмысты ... ... ... ... ... баса көрсетті. Нақты айтатын
болсақ ол ... ... ... ... ... пенитенциарист үшін
кәсіпқой қылмыстылықты ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... қылмыскер екеніне қарамастан,
қайталанбалы құқықбұзушылық ... ... де ... ... ... ... сотталған барлық тұлғалардың жалпы санын
анықтаудың алдымен бұл тұлғалардың ... ... ... ... болғандықтан маңызды». «Пенитенциарист үшін, - Б.С.Утевскийдің
пайымдауынша,- бұл мәліметтер әлеуметтік ... ... ... тағы да жаңа ... жасаған бұрынғы сотталғандардың санын
анықтайтындықтан қызықты, өйткені ол кезегінде әлеуметтік ... ... [66, 14 ... ... ... толмағандардың және жасөспірімдердің
рецидивінің әлеуметін зерттей ... ... ... - құқықтық
түсінігі формальды және қарапайым болып табылады, деп көрсетті. ... және жас ... атты ... ол: ... ... деп санау керектігі туралы келісіп алу қажет. Алда біз жасаған
қылмысы үшін ... ... бар бас ... айырылған
жасөспірімдер мен кәмелетке толмағандарды осы сөзбен ... ... ... бар ... ... ... ... саны әлдеқайда көп
және рецидитің мазмұны әлдеқайда кеңірек. Бірақ біз, ... ... ... ... ... басшылыққа рецидивистер санын аламыз.
Бастама көрсеткіш ретінде біз формальды болса да ... ... ... санын аламыз».
Қылымыстың рецидиві мәселелері туралы Б.С.Утевскийдің көзқарасы
қарама қайшылыққа толы болғанын айта кеткен жөн. ... бұл ... ... қарама қайшылығы сол дәуірдегі отандық ғылым үшін үйреншікті
құбылыс.
Бір жағынан, Б.С.Утевский әрқашан ... ... ... ... мойындаған кеңес дәуіріндегі аздаған ғалымдардың
бірі, бұл оның азаматтық ерлігінің көрінісі болып табылады. Шынында, ... ... ... ... үн ... ... 1950 жылы ... қылмыстық
құрылымында бұл құбылыстың орын алып отырғандығы туралы жарияла үшін ... адам болу ... еді, ... жағынан, 1929 жылығы кәсіпқой жіне
рецидиті қылмыстылықтың болу ... және ... ... үшін оларды зерттеудің маңыздылығын мойындай отырып,
сыныптандырылмаған кәсіпқой қылымыскердің әлеуметтік ... ... ... ... оларды таптық жауға теңеп, солармен тендей
қуғындаудың қатаң шараларын талап ... 1928 ... ... ... туралы Үкіметтің айтарлықтай реакциялық қаулысымен толық келісті.
Бізге жұмысшылармен шаруладың кластық жауларына қандай шара ... ... бас ... ... және ... ... дей тұра 1937 жылы Б.С.Утевский буржуазиялық елдерде қылымыстық
рецидивпен күресу үшін ұсынылған осыған ұқсас шараларды қатаң сыңғы ... ... оның ойы ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Ол былай жазды: «Кейінгі тәжірибе классикалық ... ... ... ... өзара келісімге келіп қолдау тапқан әлеуметтік
мектептің реакциялық ұсынысы қауәпті қылмыскерлердің ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Рецидивті және кәсіпқой қылмыстылықпен күрес шаралары туралы мәселеде
фашистер әлеуметтік мектептің реакциялық және ... ... ... ... ... және қауіпті жағдай туралы ұсыныстарын кеңінен
қолданды». Егер де ол КСРО-дағы кәсіпқой ... ... жою үшн ... ... ... ... ... пайымдауларының ешкімде күмән келтірмес еді.
Әлеуметтік мектеп тұлғаның қауіпті жағдайының негізі ретінде оның
биологилық ... ... ... Буржуазилық елдердегі өзінің
банкроттығын көрсеткен рецидивтік және кәсіпқой ... ... ... ала ... ... былай жазды: ... ... ... өз ... рецидивистердің кішігірім тобын зерттеу
негізінде рецидивизмнің себебін рецидивистердің ... ... [67, 27 ... ғалымдар әлеуметтік мектептің осы концепциясының және осыған
негізделген кәсіпқой қылмыскерлер мен рецидивистерге қатысты қатаң қуғындау
шараларын сынай келе, ... ... ... ... келе ... мен ... кластық мүдделеріне әрекеттері менкөзқарастары
қауіп төндіретін тұға – қауіпті болып табылады деген таптық бағалауды ... ... ... ... жағдайының генезисі маңызды емес, ол ... ... ... ... ... тудыратын негіз ретінде оның
табиғи, ... ... ... ... ... ... ... негіз ретінде әлеуметтік тәртіп құбылысы болыр
танылады деп болжауға болареді. Бірақ, бір ... ... оның ... ... ... ... ... ғылымда тұлғаның
қауіпті жағдайының ... ... ... ... ... ... ғалымың партиялық ұстанымдарымен сәйкес ... ... ... оның қауіпті тұлға деп жариялай отырып, өзі осы уақытқа
дейін қолдаушысы болған үйреншікті қуғындау ... ... ... іс ... мүмкін емес еді. Сол ... ... ... ... пен ... болмысы және олармен күрес шаралары
туралы мәселелерді талқылау барысында ... ... ... ... ... ... қылмыстылық пен рецидивистің тұлғасын
зерттеу бойынша жұмыстар ақырындап ... Ал ... 50-ші ... ... авторлар, соның ішінде қылмыстық құқық оқулығының авторлары
«КСРО-да рецидив және кәсіпқой қылмыстылық үшін тамыр жоқ және ... ... ... ... айтты [68, 83 б.]. Бұл ойдың сол кезде өмір сүрген билік
режимімен мойындатылғанында күмән жоқ. Сол ... ... ... ... ... түрі ... ... туралы ауыз ашпаған кезеңде, аталған мәселені
терең зерттеуге ... ... ... ғана ... ... Тағы ... 1937 жылы: «Рецидивтің ... ... ... қалай көрініс табатынын жақсылап талдау қажет еді,
рецидивтің әр түрлі түсіндірілуі ... ... ... ... ... заңдылықты қалыптастыруға бөгет болуы
мүмкін»- деп ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген
рецидивтің болмысы туралы және оның ... ... ... ... ... ... ... 1956 жылғы КСРО және Одақтық
республикалардың қылмыстық заңнамалардың негізі де 1959 ... ... ... ... ... түрлерін бөліп көрсеткенімен (қайталану және
жиынтық), қылмыстық рецидивтің түсінігі болмағандығы кездейсоқ емес.
Қылмыстың қайталанбалылығы - латынша: recidivus - ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК 13-бабында беріледі. Оған сәйкес
бұрын жасалған ... ... үшін ... тұлғаның қасақана қылмыс
жасауы қылмыстың қайтлануы деп танылады.
Қылмыстың қайталануы қылмыстың ... түрі ... ... ... қасақана қылмысы үшін ... ... жаңа ... ... Оның ... қылмысы үшін сотталғандықтың
болуы – оны қылмыстың бірнеше рет жасалуынан шектеу ... ... ... ... тән ... қайталануының түрлеріне: ұқсас қылмыстардың қайталануы;
біртекті қылмыстардың қайталануы; әртүрлі қылмыстардың қайталануы жатады.
Сондай-ақ ... ... ... аса қауіпті қылмыстың қайталануы деп
бөлінеді.
Жалпы қылмыстың қайталануы дегеніміз - бұрын сотталған адамның кез
келген жаңа ... ... ... ... деп ... ... ... жаңа ұқсас
немесе біртекті қылмысты жасауы танылады.
Қауіпті қылмыстың ... ... ҚК 13б. 2б. ... ... қылмыстардың қайталануы қауіпті деп:
а) тұлғаның ол үшін бас бостандығынан айрылуға сотталатын қасақана қылмысты
жасаған кезде, егер бұрын ол тұлға ... ... ... үшін екі ... бостандығынан айрылған болса;
б) тұлғаның ауыр қылмыс жасаған кезінде, егер ол ... ауыр ... ... ... ... 13б. 3б. ... аса ... қылмыстың қайталануы дегеніміз:
а) тұлғаның ол үшін бас бостандығынан айыруға сотталатын қасақана қылмысты
жасауы, егер бұрын бұл тұлға ауыр ... ... ... ауыр ... үшін бас ... ... ... үш рет сотталса;
б) тұлғаның ол үшін бас бостандығынан айыруға сотталатын ауыр ... егер ... осы ... екі рет ауыр ... ... үшін бас
бостандығынан айыруға сотталса немесе аса ауыр ... үшін ... ... аса ауыр қылмыс жасауы, егер ол бұрын ауыр ... аса ... үшін ... ... ... ... ... қайталануының қарапайым (бір
реттік), күрделі (көп рет жасалған) түрлері ... (бір рет ... ... ... ... ... бір рет қана ... адамның қылмыс жасауы.
Күрделі (бірнеше рет жасалған) қылмыстың ... деп ... екі ... одан ... ... ... ... жасауы танылады.
Сондай-ақ әдебиетте пенитенциарлық қылмыстың қайталануы да ерекше
аталады, оның мәні сотталған адам бас бостандығынан ... ... ... рет ... ... жатыр.
Тұлғаның он сегіз жасқа ... ... ... ... сондай-ақ осы Кодекспен белгіленген тәртіппен алынып
тасталған немесе жойылған сотталулар қылмыстың қайталануын тану ... ... ... ... ... ... ... және
шектерде неғұрлым қатаң жазаға әкеледі.
Қылмыстың қайталануының қылмыстық-құқықтық салдарына ... ... ... ол ... ... ... ... ауырлататын жағдай болып
табылады (54- б.1-бөл, «а» т.);
- қылмысты саралауға ықпал етеді;
- қылмыстық жауапкершіліктен босату мүмкіндігін болдырмайды;
- ... ... ... ... ... көздейді (59-б.);
- айыптаушы үкімді орындаудың мерзімнің өтуін тоқтатады (75-б.);
- соттылықты орындау және алып тастауды тоқтатады (77-б);
- жазаны ... ... ... ... талап етеді (48-б.);
- белгілі бір жағдайларда қылмыстың қайталануын қауіпті немесе аса қауіпті
деп таниды (13-б.).
2.4. ... ... ... ... және ... құқықтағы нормалардың бәсекелестігін қарастырмас бұрын,
бәсекелестіктің жалпы түрі ... ... ... коллизияны
қарастыруымыз керек.
Коллизиялардың түрлерін жіктеу бірнеше негіз бойынша жүргізіледі. Құқық
немесе ... ... ... ... ... салааралық және ішкі
салалық коллизияларды ... ... ... ... ... ... ... құқық
нормаларының арасында пайда болады. Осыған байланысты, халықаралық және
ішкі мемлекеттік ... ... ... ... ұлттық және
шетелдік қылмыстық құқық нормаларының коллизиясын бөлуімізге ... ... ... ... ... ... ... коллизиялар қылмыстық, қылмыстық-процессуалдық, қылмыстық
атқару, конституциялық, әкімшілік ... ... ... салаларының
ережелерінің арасында туындайтын қатынастарды білдіреді.
Барлық салааралық коллизиялар: конституциялық және салалаық нормалардың
коллизиясына, материалдық және ... ... ... және ... ... ... бөлінеді.
Ішкі салалық коллизиялар бір салаға тиісті құқық нормаларының арасында
пайда болады. Қылмыстық ... ... ... олар ... бөлім
нормаларының коллизиясы, Ерекше бөлім нормаларының коллизиясы, Жалпы және
Ерекше бөлім нормаларының коллизиясы деп бөлінеді.
Коллизиялар қасиеттеріне ... ... ... және ... деп ... ... ... қолданылған екі немесе бірнеше
нормалардың арасында пайда болады. Кей кезде, ... ... деп ... ... бұл түрі және оны шешу әдістері қылмыстық заңнаң
кеңістіктегі және ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын, екі немесе
одан да көп қылмыстық-құқықтық нормалардың арасында ... ... ... ... ... ... күшінің мемлекеттің аумағының
шеңберінде ғана болуында; екіншіден, кейбір ... ... яғни бір ... екі ... одан да көп ... жасалуына
байланысты; үшіншіден, мемлекеттің шекарасының өзгеруіне байланысты болады.
Мазмұндық коллизиялар, жалпы және арнайы, арнайы және ... ... ... [69, 57 б.].
Олар бір салаға тиісті нормалардың арасында, ... ... ... ... ... Осы ... қылмыстық-құқықтық нормалардың бәсекелестігі деп атайды.
Қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... жоқ, ... нормалардың бәсекелестігініі ұғымы
қылмыстық заңда да көрсетілмеген.
Нормалардың ... ... ... берген
анықтамасы біздің көзқарасымыз бойынша дұрыс ретінде қарастырылады. Яғни,
«бәсекелестік – ... бір ... ... екі ... одан да ... ... ... көрінеді» [31, 210 б.].
А.А. Герцензон: «Жасалынған қылмыс үшін жазаланушылықты бірдей мөлшерде
қарастыратын екі немесе одан да көп ... ... ... ... [70, 21 ... А. ... ... сүйенсек: «Қылмыстық-құқықтық норма
бәсекелестігі дегеніміз - белгілі 6ip жасалған 6ip қылмыстың белгілері
Қылмыстық ... ... ... екі немесе одан да көп ... сай ... яғни ... 6ip ... ... ... қамтуын айтамыз» десе, Б.А. Куринов: «Қылмыстық ... ... ... ... бәсекелестігі деп - 6ip
қылмыстың 6ip уақытта Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... деп ... және ... құқық қорғау органдарының тәжірибесінде, қылмысты
саралау, нормалардың бәсекелестігімен тығыз байланысты. Сонымен ... ... ... заңның өзгеруімен де байланысты.
Мысалы, К. деген ет комбинатының ... ... ... ... Мәміледе К. 459т. дайындалмаған eттi артығымен жазып жібереді.
Осыған орай, ауданның жоспар беруі 32 пайызға ... яғни К. өз ... ... ... ... ... оның бұл әрекеті
пайдакүнемдікпен және өзінің жеке ... ... үшін ... ... 6ipгe ... ... жалған мәліметтер енгізіп отыр. ҚР ҚК төменде
көрсетілген ... ... ... және (314 бап), ... ... ... бап), яғни ... жеке мүддесі үшін мемлекетке зиян
келтірді. ... ... ... - ... ... кезінде, олардың біреуін таңдау.
Сонымен, қылмыстық-құқықтық нормалардың бәсекелестігінің ұғымынан
көретініміз, ... жеке ... ... ... белгілерінің
болуы. Осыған байланысты, қылмыстық-құқықтық нормалардың бәсекелестігінің
келесі түрлерін бөліп көрсетуімізге болады:
- ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық
нормалардың бөлік және тұтас түріндегі бәсекелестігі;
- ауырлататын ... бар ... ... ... жалпы және
арнайы қылмыстық-құқықтық нормалардың бәскелестігі;
- идеалды жиынтық ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық нормалардың бәсекелестігі.
В.Н. Кудрявцев нормалардың бәсекелестігін ... мен ... екі ... ... а) ... және арнайы нормалардың
бәсекелестігі; ә) бөік және тұтас ... ... [31, 211 б.] ... ... ... ... бәсекелестігін үшке бөліп
қарастырады: а) жалпы және арнайы нормалардың бәсекелестігі; ә) ... ... б) ... және тұтас нормалардың бәсекелестігі
[71, 182 б.].
В.П. ... ... ... ... алты ... а) жалпы және арнайы нормалардың бәсекелестігі; ә) арнайы
нормалардың бәсекелестігі; б) ... және ... ... ... в) ... ... республикалардың нормаларының
бәсекелестігі; г) шет мемлекеттің қылмыстық заң нормасымен ұлттық қылмыстық
заңның нормасының бәсекелестігі; д) ... ... заң ... ... ... ... ... пікірімен келісе отырып, ... ... үш ... ... ... және ... нормалардың бәсекелестігі.
Нормалардың бәсекелестігінің бұл түрі Қылмыстық кодекстің 12 бабының 3
бөлімінде көрсетілген: «Егер де, қылмыс сәйкес ... ... және ... ... ... келсе, қылмыстардың жиынтығы болмайды да,
қылмыстық жауаптылық арнайы норманы қарастырылған бап бойынша туындайды».
Қылмыстық заңда қылмыстың арнайы құрамы өзінің ... ... ... ... ... де, ... ... қылмыс құрамының
элементінің біреуінің ерекшелігіне байланысты дербес нормада қарастырылған.
Мысалы: Қызмет өкілеттігін тepic пайдалану (307 бап) - ... ... ... ... өкілеттілікті теріс пайдаланудың барлық
белгілерін қамтып тұр. Ал қызметтік жалғандық жасау(314 бап) - тек ... ... ... өзіндік, арнайы белгілерін көрсеткендіктен,
арнайы норма ретінде қарастырылады.
Немесе, ҚК 96 бабының 2 бөлімі – ... ... ... ... ... ... объектісінің белгілеріне байланысты, қол сұғушылықтың
арнайы құрамдары бөлінген: Қазақстан Республикасы Президентінің өміріне қол
сұғу (ҚК 167 б.), ... ... ... ... ... қол ... 340 ... өкілеттігін теріс пайдаланғандығы (ҚК 307 б.) үшін жауаптылықты
көздейтін жалпы нормадан, қылмыстың субъектісінің белгілеріне ... ... ... ... ... ... теріс
пайдаланудың арнайы топтары бөлінген.
Арнайы нормалар қылмыстың затының ... ... ... ... т.б. ... ... бөлінуі мүмкін.
Арнайы нормалардың түзілу процесі алуан түрлі: мысалы, бір жалпы
нормадан бір ... ... ... ... ... жалпы және арнайы норманың бәсекелестігінің әр түрлігін төртке
бөліп айқындайды: а) (қарақшылық, 179-бап), яғни бөтен ... ... ... ... ... ... өмірі мен денсаулығына күш
көрсетсе, екіншісі (103-бап) денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... қылмыстық құқықтық норма өз ... ... ... ... ... норма тек қана белгілі 6ip ... ... ... ... соңғысы арнайы сипатта. б) белгілі 6ip көрсетілген
баптың тармақтарына байланысты ... ... ... ... 175-бап), ұрлықтың екінші бөлігінің, бірінші тармақшасы адамдар
тобының алдын - ала сөз ... ... ... ... ... ... ... яғни жалпы норма екінші бөлігінің тармақшасында
құрамның саралануы көрсетілген, яғни арнайы норма, в) әр ... ... ... ... ... сараланған және олардың 6ip - бірімен
негізгі бәсекелестігі, ... ... адам ... ... ... яғни жалпы норма, ал (97-бап) жаңа ... ... ... ... норма, г) негізгі құрам бәсекелестігі ... ... ... ... ... жалпы норма 96-бап,
арнайы норма 96-бапты 2-бөлімінің «н» тармағы.
Жалпы және арнайы нормалардың ... бір түрі ... ... ... негізгі және жеңілдететін құрамдардың бәсекелестігін
қарастыруымызға болады. Бұндай бәсекелестік ... ... ... қолдануға жатады.
Жалпы және айрықша, арнайы және ... ... ... ... ... ... қатарына жасы толмағандардың қылмыстық
жауаптылығының ерекшелігін белгілейтін Қылмыстық кодекстің VI ... Бұл ... ... ... салыстырғанда жазаның түрі және
мөлшеріне, қылмыстық жауаптылыққа тартудың ескіру мерзімдеріне, соттылықты
жоюдың ... ... ... ... ... шектеулерді
білдіреді. Жалпы, арнайы және айрықша нормалардың коллизиясын болдыртпас
үшін, келесі ереже қолданылады: айрықша норманың әрекеті ... және ... ... ... ... нормалардың бәсекелестігі.
Бірнеше арнайы нормалардың бәсекелестігі – оларда қарастырылған жазаның
жеңілдігіне ... ... ... ең ... ... ... ... нормалардың бәсекелестігіне екі ауырлататын, екі жеңілдететін
және ауырлататын немесе жеңілдететін құрамдардың бәсекелестігін жатқызамыз.
Екі ауырлататын ... ... ... ... мән-жайлар көрсетілген баптың ... ... ... ... ... ... ... ең
қауіпті белгілері бар норма ... ... ... зорлау үшін
соттылығы бар адам, қайта он төрт ... ... ... ... әрекетінде, бір мезгілде ҚР ҚК 120 бабының 2 және 3 бөліктерінде
қарастырылған ауырлататын белгілер бар. ... ... ... ең ауыр мән -жай ... нормаға берілуі тиіс.
Екі жеңілдететін мән-жай көрсетілген нормалардың бәсекелестігі.
Бұндай жағдайларда ... ең ... ... ... ... және ... мән-жайлар көрсетілген нормалардың
бәсекелестігі барысында жеңілдететін норма қолданылуға жатады. Ауырлататын
және жеңідететін мән-жайлар көрсетілген нормалардың ... ... ... ... ... үйінде қонақта отырып, Иванов әйелін қызғанып, ... ... ерте ... кетіп қалады. Әйелін күтіп отырып, ол түнде ... ... ... мен ... ... жеке ... ... естиді.
Үйінен шыққанда, ол әйелі мен Я-ның жыныстық қатынасқа түсіп жатқандықтарын
көріп, қатты күйзеліп, қабырғада ... ... ... ала ... әйелі мен Я-
ның басынан ұрғылай береді. Шана сынып қалған соң, инеағашты ала салып,
екеуін инеағаш сынып ... ... ... ... оның ... Я ... ... Ивановтың әрекеті ауырлататын жағдайда кісі өлтіру
ретінде, ҚК 96б. 2б. «д» ... ... ... саралау дұрыс
емес, әрекет ҚК 98 бабы бойынша саралануы ... ... және оның ... ... барысында, іс-әрекет бір
мезгілде бірнеше нормалардың әсеріне түседі. Бұлардың біреуі жасалынған іс-
әрекетті толығымен қамтыса, басқасы оның тек жеке бір ... ғана ... бұл түрі жеке жай және жеке ... ... ... ... Яғни, бір қылмыс басқа қылмыстың міндетті немесе
ауырлататын белгісі болған жағдайларда кездеседі. Мысалы, қарақшылық (ҚР ... ... ... ... ... ... өмірі мен
денсаулығына қауіпті зиян келтіріледі.
Тұтас және оның ... ... ... тұтас норма
қолданылуға жатады.
Берілген анықтамадан сот ... ... ... ... бар: ... жасалынған тұтас әрекетке қарағанда ауыр қылмысты білдірсе, іс-әрекет
қылмыстардың жиынтығын құрайды.
Қылмыстық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қағидаларды ұстанғанда ғана жүзеге
асырылады:
1. іс-әрекетті тез арада зерттеу мен белгілерін анықтау;
2. ҚР ҚK ... және ... ... ... ... және ... норма. Қылмыс құрамы 6ip ғана қылмыстық-құқықтық
нормада - 6ip бапта ... ... ... ... қызмет жөніндегі
жалғандық. Басқа жағдайларда ҚK 6ip бабында қылмыс құрамының 6ip немесе
бірнеше түрі қарастырылады. ... ҚК ... ... ... қарай билікті немесе қызметтік өкітеттілікті асыра ... ... ... баптың бірінші бөлімінде осы қылмыстың жай түрі ал
екінші, үшінші бөлігінде осы ... ... өте ауыр ... ҚР ҚК ... ... ... ... диспозицияларында
жекеленген қылмыс құрамдары көрсетілген. ... ... осы ... ... ic-әрекет істеуді құқыққа қайшылық деп атау қалыптасқан.
1960 жылға дейін қолданылған ҚK ұқсастығы бойынша, ... ... ... әдейі көрсетілген іс-әрекеттерге де сонда көрсетілген соған
ұқсас жақын ... ... жол ... еді. ... өзі ... бұзуға
және осы мәселеде бейберекетсіздікке кетушілікке әкеп соғады. ҚР 1995 ... ... ... орай жаңа ҚK ... ... ... ... жол берілмейді делінген. Адамның қылмыстық құқықтық норма
тыйым салған ic-әрекеттерді істеуін қылмыстық құқыққа қайшылық деп ... ... ... ... яғни ... және ... норма
түрінде қолданылады.
А.Н. Ағыбаев, қылмыстың түрлік белгілері дегеніміз - ... ... ... қоғамға қауіптілігі және құқыққа ... ... ... деп ... [72, 98 б.]. ... белгіге жатпайтын
тек қана жекеленген ... тән ... ... ... ... да олар ... ... тысқары болады да, осыған байланысты
оның қылмысты саралау үшін маңызы болмайды. ... ... ... ... зат, құжат т.б) немесе ол ұрлықты қашан болғаны қылмысты
саралауға әсер етпейді. Түрлік белгі сол ... ... ... ... ... ... Осы ... белгілердің 6ipeyi жоқ болса, ... ... ... ... ... біреудің мүлкін ұрлауды түрлік
белгісі - оны жасырын ұрлау. Егер басқа біреудің мүлкін алу ... ... ашық ... жүзеге асырылса, онда ұрлық емес, басқа қылмыс құрамы -
тонау болады. Қылмыс ... 6ip ғана ... ... ... Бұл ... ... бәсекелестігі болмайды. Толық және бөлшек
нормалардың бәсекелестігі қылмыс құрамының элементтерінде қаралады. Олар:
объектісі, ... ... ... ... ... ... бойынша, мысалы абайсызда адам өлтіру (101-бап) 1997 жылғы ҚК
бойынша абайсыздықта адамға өлім келтіру, адам өлтірудің ... ... өз ... жеке ... ... табылады. Бұл жерде, оның адам ... ... ... ... ... кінә нысанынын өзгешелігінде.
Екінші, еңбекті қорғау ережелерін бұзу (152-бап) осы бапты 2-бөлігі
абайсызда адам өлтіруге әкеп ... ... ... яғни ... ... ... ... осы ретте бәсекелестік кезінде көрсетілген баптардың ... ... ... объективтік жағы бойынша көптеген ... ... ... ... объективтік жағы -адамның
өмірі мен денсаулығына ... күш ... ... ... ... ... мен ... ұштасқан шабуыл жасау арқылы белгіленеді. Осыған
оғай қарақшылықтың объективтік жағы негізінен екі ... ... ... және күш ... ... ... асырылады. Тонау (178-бап) объективтік
жағынан белсенді әрекет күйінде бөтеннің мүлкін ... - ашық ... салу ... ... ... ... жақты белсенділігін В.Н.
Кудрявцев үшке бөліп қарастырады:
- ic-әрекетте тек ғана олардың ... ... яғни екі ... да көп ... ... ... ... белгіні 6ip нормадан көрініс тапса;
- белгіні 6ip норма, қарама-қайшылықты ic-әрекеттен ... ... және ... жағы ... қылмыстың субъектісінің
толық және бөлшек норма бәсекелестігі ... және ... ... ... ... ... Мысалы, төмендегі норма бәсекелестігін
ұсынамыз: пара алу және осы бапты 3-бөлігі жауапты ... ... адам ... ... ... қылмыстар (366-бап) және (369-бап)
бастыққа қарсы күш қолдану әрекеттері. Осы келтірілген ... ... ... ... субъектісінің өзі жалпы және арнайы
болып бөлінеді. Eci ... ... ... жасқа толу және жеке адам
болу сияқты белгілер барлық қылмыстарға тән, ортақ белгілер. Бұл ... ... ... береді. Жалпы субъектінің осы белгілері ... ... ... құрамының ерекшелігіне қарай қосымша, арнаулы
белгілерді қажет ететін адам ... ... ... ... табылады.
Мысалы, мемлекеттің қызмет мүддесіне қарсы қылмыстың барлығы дерлік ... ... ... ... Бұл ... ... қызметші
арнаулы субъект болып табылады. Әскери қылмыстарды тек әскери ... ... ... қызметшілер де қылмыстың арнаулы субъектісі болып
табылады.
Субъективтік жағының норма бәсекелестігі қылмыстық ... ... аз ... ... субъективтік жағының негізінен адамның
психикалық іс-әрекетінің қылмыс істеуге тікелей байланысты жағының ... ... ... ... ... мазмұнын мынадай заңдылық
белгілері: кінә, қылмыстық ниет, мақсат құрайды. Осы белгілердің жиынтығы
қылмыс ... яғни ... ... ... жасаған адамның жан
дүниесінде орын алған ішкі өзгерістер, оның санасы мен ... ... ... ... Осы ... белгілердің қылмыстық-құқықтық
норма бәсекелестігінде тигізетін маңызы зор. ... ... ... ... қорыта келсек, біріншіден, норма бәсекелестігі - ... ... ... ... тигізетін пайдасы өте көп, сонымен ... ... ... ... ... төмендегідей талаптар
орындалуы тиіс:
бірінші талап - жасалған қылмыстық белгілерін ресмилендірген жағдайда
толық ... ... ... ... - ... заңның нормаларын дұрыс қолданып қолданыстары
қылмыстық құқықтық нормалардың жүйесін терең ... ... [73, 44 ... ... ... ... қылмыстық құқықтың жүйесін
білмеуден жіберіледі. Ic-әрекетті дұрыс саралау үшін ... ... ... ... ... норманы қолдануымыз қажет. Ал санкцияның
балама рөлі қылмыс құрамымен салыстырғанда ... ... ... ... нормасынан айқындалады. Мәселен, (314-бап) қызметтік жалғандық
жасау ең көп жауапкершілікке екі жылға дейін мерзімге бас ... ... ал ... ... ... ету үшін үш ... бес ... бас бостандығынан айыруға жазаланады, ал ауырлататын жағдайда жеті
жылға дейін мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады. ... ... ... ... ... ... іс - ... дұрыс
саралап, қылмыстық заңды дұрыс қолдану үшін ... ... мән - ... ... қылмыстың қылмыс емес әрекеттен, бір қылмысты екінші қылмыстан айыруға
мүмкіндік беретін құрам нышандарын жақсы білуіміз ... ... ... ... ... рөл ... ... неғұрлым толық, әpi
дәл сипаттай алатын норманы қолданылатыны хақ. Оның «толықтай» ... ... ... қылмыс құрамының элементтерін құрайтын барлық белгілердің
болуына байланысты болса, «дәлдігі» қылмыс ... жеке ... ... ... ... ... екі жақты келу ләзім. Жоғарыдан
көрініп отырғандай, ... ... ... ... сәйкестік орнату
кезінде, біріншіден, 6ip баптың бөліктері, екіншіден, әртүрлі баптар
назарға ... Бір ... ... ... ... өтіп ... мақсаттың, заттың нақтылануынан көрініс табады.
Қылмысты саралау мәселесі теория бойынша да, тәжірибе ... да, ... де ... мәселелердің 6ipi, себебі қылмыстық заңның
тиімділігі де, бұл заң қолданылған адамның тағдыры да ... ... ... ... ... 6ipгe, ... ... кодекстің Ерекше бөлімнің нормаларын қолдануда заңсыздыққа жол
бермеуіміз, ... ... 6ipi. ... жат ... ... ... үшін сот ... материалдарына терең талдау жүргізіп, осы
тұрғыдағы әр түрлі теориялық пікірлерге ... ... ... талдау
жасап, осы қылмыстан сақтандыруға негіз болатын ғылыми ... ... ... ... ... ... ... көз жүгіртсек,
жекеленген қылмыс құрамының ерекшеліктерін анықтау, яғни ... ... ... ... ... ... ... саласында 6ip тектес
норманың екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... саралау қиындықа келіп тіреледі де, оны ... ... ... ... өзі ... ... бәсекелестігінде саралау
мәселесін дұрыс анықтаудың маңызды ... ... мәні ... ... ... мән-жайын жан-жақты, толық, әрі әділ зерттеу
жөніндегі заң талаптарын дұрыс орындау ... ... ... ... табылады.
3 КӨПТІК ҚЫЛМЫСТАР БАРЫСЫНДА ЖАЗАНЫ ҚОЛДАНУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Қылмыстардың ... ... жаза ... ... ... жаза тағайындаудың тәртібі новелла емес.
Әдеттегідей ҚР ҚК бұл тәтіптерді жеке бапта бекітеді (ҚК 58 б.)
Жаза тағайындау екі дербес ... ... ... басты мақсаты-
қылмыстың әр түріне қарай өтелуі тиіс жазаны анықтау болып табылады.Бұрын
жаза тағайындалмаған әреекттерге қатысты сауалға келетін ... ... ... ... кейбір категорияларына байланысты жаза таңдауды
заңмен бекітілген жазаның жалпы бастамалары мен ... ... ... ... және ... ... қатысуымен,
рецидив пен бірнеше мәрте қайталанған істердің ерекше жағдайларын және
рахымшылық жөніндегі кесімдердің ... ... алуы ... ... ... ... ... қорытынды,жалпы деп аталатын түпкілікті
жазалау шараларын ... ды ... ... ... шара ... бір қылмысы үшін тұлғаға тағылып отырған тек қана негізгі немесе
қосымша жаза таңдалуы ... [74, 12 б.]. Егер ... жаңа ... үшін жаза мәселесі немесе негізгі жаза тағайындалмаған болса,-
сот тәжірибесі мұның ... ... бас ... ... ... Қылмыстың жиынтығы бойынша жаза тағайыдаудағы сатылардың
қажеттігі тәртібі келесідей ... ... а) ... ... даралануы принциптерін сот органдарының одан да мәндірек жүзеге
асыруына жетелеу; б) үкім ... ... пен ... ... в) қылмыстық құқықтың түрлі институттарын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... жазадан босату және т.б. ).
Сонымен қатар, қылмыстардың бірнеше түрлерін қосу кезінде жазаның
мерзімдерін анықтау ... мен ... ... мәселе шешімін табады.
Қамаумен бас бостандығынан айыру, тәртіптік әскери бөлімде ұстау,бас
бостандығын шектеу,түзеу ... ... ... қызметтен шектеу немесе
қоғамдық жұмыстарға тарту бойынша заң шығарушы бас бостандығынан айырудың
бір ... бір күн ... ... немесе әскери тәртіптік бөлімде ұстауға;
екі күн бас ... ... үш күн ... ... салу мен ... ... сағат қоғамдық жұмыстарды бекітті. Айыппұл салу,
белгілі бір ... ... ... ... бір ... ... айыру, арнайы, әскери немесе құрмет ... ... ... ... ... ... жағдайларда да орындаудың
дербес ... ... ... оны бас бостандықты
шектеумен,қамауға ... ... ... ұстаумен,бас
бостандығынан айырумен ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындаудағы жалпы ереже оның басқа
шетел ... ... ... ... түрі мен ... ... оның түрі ... тым болмаса бір қылмысы үшін тағайындалған
жаза,ал көлемі ретінде - заң ... ... ... шықпайтын
мерзімі танылады.
Аталғандардан басқа, ҚР ҚК түпкілікті жаза ретінде тек негізгі жазаны
ғана емес, сонымен қатар қосымша жазаны да ... ... ... атап
өткен жөн.
Енді жазаның негізі, тәртібі, шектері мен қағидаларының ерекшеліктеріне
тоқталайық.
Жаза тағайындау негіздерінің ерекшеліктері. Қылмыстың жиынтығы ... ... ... ... ... іс ... үкім ... дейін
басқа қылмысқа кінәлілігі анықталған жайларда қолданылатынын заң шығарушы
атап бекітті.Бұл ережелерді қолдану ... ... ... ... ... қылмыс үшін үкімнің болмауы фактісі емес, қылмыстық іс бойынша үкім
шыққанға дейін жаңа қылмыс жасауы танылады [75, 22 ... ... үшін жаза ... ... ... Жазаның өтелген
не өтелмеген бөлігі мен оны қылмыстың жиынтығына қарай тағайындау жөніндегі
мәселе қылмыстық іс бойынша үкім шыққаннан соң ... іс ... ... ... адамның басқа қылмысқа кінәлілігі анықталған жағдайларда
туады.Бірақ,әдетте қылмыстық жиынтылық бойынша жаза ... ... ... әрбір қылмыс үшін жазаны анықтауды меңзейді.
Жазаларды қосу қағидаларының ерекшеліктері. Егер жаза түрлері қосуға
жататын ... сот ... ... ... ... емес жазаны
қатаңырағымен ауыстыруға,толық немесе жартылай қосу қағидаларын таңдауға
міндетті.Жазаларды толығымен қосу ... аса ауыр ... ... ... жиынтық құрамына жататын басқа қылмыстарға
тағайындалған ... ... ... ... қосылуын көздейді.
Қосудың екінші түрінің мәні ауыр қылмыс үшін тағайындалған ... ... ... ... ... ... емес,тек олардың бір бөлігі
қосылуынан айқындалады. Жаза-жұтылу ... ... ... ... [76, 24 ... орай, жаңа қабылданған ҚР ҚК қатаңдығы кемірек жазаның одан
да ... ... ... тек ... ... бойынша және сол
ауырлықпен жүзеге асыру ... жол бере ... ... ... ... ... бұл, ... мәселені шешуге бағытталған жалпы
әрекеттердің болуын қабылдамау деген қорытынды емес. ... ... ... әр ... үшін ... ... тартылу міндеттілігін
негізгі ретінде санау қажет. Соған сәйкес,үкімдердің жиынтығы немесе
бірнеше ... ... ... ... жазаларды қосу
қағидасына артықшылық берген жөн. Ішінара қосу мен ... ... ... ... болсақ, толығымен қосу белгілі бір себептерге орай,яғни
түпкілікті жаза ... ... ... ... ... бабымен есепке
алынған болса,онда оларды қолдану жағдайға бағытталуы тиіс.
Түпкілікті жаза ... ... ... Қылмыс жиынтығына
сәйкес бұл шектер тұлғаға тағылып отырған қылмыс санаттарына байланысты
сараланады. Егер олар аса ауыр емес ... ... ... ... жаза ең ... ... ... жазаның көлемі ең ... және аса ауыр ... үшін ... жаза ... ... ... Егер ... жиынтығында жасағаны үшін ҚК-пен жиырма жылға бас
бостандығынанайыру немесе өлім жазасы не өмір ... бас ... ... көзделген бір ғана аса ауыр қылмыстың болса,онда түпкілікті
жаза ішінара немесе толық қосу ... ... ... ... ... ... ... бес жылдан аспауы қажет. Қылмыстың
жиынтығы бойынша жаза тағайындау ережелерін ҚР ҚК 58б. ... ... ... ... ... қосу кезінде жазаның
мерзімдерін анықтау тәртібі мен мүмкіндіктері туралы мәселе шешімін табады.
Қамаумен бас ... ... ... әскери бөлімде ұстау,бас
бостандығын шектеу,түзеу жұмыстарына салу, ... ... ... ... ... ... бойынша заң шығарушы бас бостандығынан айырудың
бір күніне: бір күн ... ... ... әскери тәртіптік бөлімде ұстауға;
екі күн бас бостандығын шектеу; үш күн түзеу жұмыстарына салу мен ... ... ... қоғамдық жұмыстарды бекітті. Айыппұл салу,
белгілі бір лауазымды атқару немесе ... бір ... ... ... арнайы, әскери немесе құрмет атағынан,класстық шеңінен
және ... ... ... барлық жағдайларда да орындаудың
дербес тәртібімен көзделеді.Мүлікті тәркілеу оны бас ... ... ... ... ұстаумен,бас
бостандығынан айырумен қосқан ... ... ... ... ... ... жаза тағайындаудағы жалпы ереже оның басқа
шетел мемлекеттеріне қарағанда түпкілікті жазаның түрі мен көлемін таңдауды
шектеуінде: оның түрі ... тым ... бір ... үшін ... ... ретінде - заң шығарушының ... ... ... ... басқа, ҚР ҚК түпкілікті жаза ретінде тек негізгі жазаны
ғана емес, сонымен қатар қосымша жазаны да ... ... ... ... ... жазаның негізі, тәртібі, шектері мен қағидаларының ерекшеліктеріне
тоқталайық.
Жаза тағайындау негіздерінің ерекшеліктері. Қылмыстың жиынтығы бойынша
жаза тағайындау тәртібі сотталушының бірінші іс ... үкім ... ... ... ... ... ... қолданылатынын заң шығарушы
атап бекітті.Бұл ережелерді қолдану тәртібінің ерекше белгісі ... ... ... үшін ... ... фактісі емес, қылмыстық іс бойынша үкім
шыққанға дейін жаңа қылмыс жасауы танылады [75, 22 б.].
Жеке қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... өтелмеген бөлігі мен оны қылмыстың жиынтығына қарай тағайындау жөніндегі
мәселе қылмыстық іс ... үкім ... соң ... іс ... үкім
шығарылғанға дейін адамның басқа қылмысқа кінәлілігі анықталған жағдайларда
туады.Бірақ,әдетте ... ... ... жаза ... ... ... әрбір қылмыс үшін жазаны анықтауды меңзейді.
Жазаларды қосу қағидаларының ерекшеліктері. Егер жаза түрлері қосуға
жататын болса,онда сот ... ... ... қатаң емес жазаны
қатаңырағымен ауыстыруға,толық немесе жартылай қосу қағидаларын таңдауға
міндетті.Жазаларды ... қосу ... аса ауыр ... ... жазаға жиынтық құрамына жататын басқа қылмыстарға
тағайындалған ... ... ... ... қосылуын көздейді.
Қосудың екінші түрінің мәні ауыр қылмыс үшін тағайындалған ... ... ... ... ... толығымен емес,тек олардың бір бөлігі
қосылуынан айқындалады. Жаза-жұтылу кезінде түпкілікті қатаң ... [76, 24 ... ҚК 60-б. ... ... егер сотталған адам үкім шығарылғаннан
кейін, бірақ жазаны толық өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот ... ... сот ... ... ... алдыңғы үкімі бойынша жазаның
өтелмеген бөлігін толық немесе ... ... ... ... ... ... ... қарағанда
мұның бірнеше елеулі айырмашылықтары көзге ұрады.
Біріншіден, үкімдердің жиынтығы негізінде қылмыстардың көптігінің басқа
түрі - қылмыстардың ... ... ... бір адам ... да, ол
оның өмірінің әр кезеңінде жасалған. Адам өмірінің адамдардың ... ... ... ... қатысты өзіндік ерекшеліктері бар. Бір кезде
бір сәттік көңіл күймен ... ... ... және ... ... болған іс-әрекет уақыт өте келе өз маңызын жоюы мүмкін.
Мемлекеттің жасалған қылмысқа қатысты үкім арқылы ресми, ... ... ... ... ... өз ... ... әрекетке
қатысты ой қорыта отырып, өзінің одан кейінгі әрекеттерінде, ... ... ... тырысады деп жобаланады. Құқыққа қарсы мінез-құлықтардың
қайталануы (рецидив, осы ... кең ... ... жан-жақты
тәжірибесіне қарамастан, көп ретте қоғамға жат, теріс мінез-құлықты,
бағынбаушылықты, ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып, сот төрелігінің тегеурініне ... реті - ... ... ... ... ... сөз жоқ,
біріншіге қарағанда төмен болады. Сондықтан да заң шығарушы екі жағдайды
негізді түрде ... ... - ... ... және ... ... жаңа ... ҚР ҚК қатаңдығы кемірек жазаның одан
да қатаң жазамен ... тек ... ... ... және ... ... асыру қағидасына жол бере отырып,қосу қағидаларын таңдау
нормаларын бекітпеген. Бірақ бұл, аталған ... ... ... ... ... қабылдамау деген қорытынды емес. ... ... ... әр ... үшін ... ... тартылу міндеттілігін
негізгі ретінде санау қажет. Соған сәйкес,үкімдердің ... ... ... ... байланысты тағайындалатын жазаларды қосу
қағидасына артықшылық берген жөн. Ішінара қосу мен ... ... ... келетін болсақ, толығымен қосу белгілі бір себептерге орай,яғни
түпкілікті жаза таңдалатын қылмыс жиынтығы Ерекше бөлімнің бабымен ... ... ... қолдану жағдайға бағытталуы тиіс.
3.2 Үкімдердің жиынтығы барысында жаза қолдану
Теорияда да және ... де ... көп, ... ... ... ... бойынша жаза тағайындау болып табылады. Бір қарағанда,
қылмыстық құқықтың бұл институты да осы ... ... ... ... білдіретін және шамамен жалпы жазаны анықтауда ұқсас
ережелерді қолданатын басқа институтпен барабар сияқты. Мұнда да, онда да
заң ... ... ... асырудың тектес үғымдары, қағидалары және
механизмі пайдаланылады. ... ... екі ... да ... ... және әр түрлі қүқықтық негізге ие.
ҚР ҚК 60-б. 1-бөлігіне сәйкес, егер сотталған адам үкім ... ... ... ... өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот ... ... сот ... ... ... ... ... бойынша жазаның
өтелмеген бөлігін толық немесе ішінара қосады.
Мәтіннен көрініп тұрғандай, ... ... ... ... ... елеулі айырмашылықтары көзге ұрады.
Біріншіден, үкімдердің жиынтығы негізінде қылмыстардың көптігінің басқа
түрі - ... ... ... ... бір адам ... да, ... өмірінің әр кезеңінде жасалған. Адам өмірінің адамдардың жасалған ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Бір кезде
бір сәттік көңіл күймен ... ... ... және ... ... болған іс-әрекет уақыт өте келе өз маңызын жоюы мүмкін.
Мемлекеттің жасалған қылмысқа ... үкім ... ... ... ... қарым-қатынасынан кейін сотталушы өз санасында жасалған әрекетке
қатысты ой қорыта отырып, өзінің одан ... ... ... ... ... тырысады деп жобаланады. Құқыққа қарсы мінез-құлықтардың
қайталануы ... осы ... кең ... жауаптылықтың жан-жақты
тәжірибесіне қарамастан, көп ретте қоғамға жат, теріс ... ... ... елемеуді білдіреді. Ал
адамның бірнеше қылмыс жасай отырып, сот ... ... ... реті - басқа ... ... ... ... сөз жоқ,
біріншіге қарағанда төмен болады. Сондықтан да заң ... екі ... ... ... ... - ... жиынтығы және үкімдердің
жиынтығы.
Екіншіден, екінші қылмыс үшін соттаған кезде сот оның алдындағы бірінші
әрекет туралы үкімнің мән-жайлары мен нәтижелерімен шектеліп ... ... үшін ... ... ... ... ие. Бұл ... бірінші қылмысқа
тікелей қүқықтық баға беруге және ол үшін ... ... ... ... ... жоқ. ... бірге ол өзі тағайындамаған
жазаны өз ... ... және ... ... ... ... ... түзете алмайды.
Үшіншіден, үкімдердің жиынтығында жазалардың орындалуының бөлінісі
байқалады. Бірінші жаза өзінен ... ... ... оған ... ... ... қажетті атрибуттарын - жазаның
түрлері, режимі, мерзімі, ... ... ... Екінші жаза
тағайындаған және жауаптылықтың түпкілікті ... ... ... ... ... жаңа ... жазаға толық немесе ішінара қосылады. Жай
қылмыстардың жиынтығында (бір үкіммен соттаған кезде) бір жаза - ... ... ... ... жаза өтеледі [77, 65 б.].
Қылмыстардың және үкімдердің жиынтығы институттарының ... ... ... шыға ... ... ... жан-жақты
тоқтала кету қажет. Айта кету керек, заңда бүған жеткілікті дәрежеде ... ... да бұл ... ... ... зерттелмеген. Бұл орайда
В.И.Ворониннің позициясы назар аудартады. Ол «заңда үкімдердің ... ... ... ... деп есептейді, өйткені, оның
пікірінше, «осыдан келіп ... ... ... ... түрін
тағайындау және жазадан шартты түрде - мерзімінен бұрын босату проблемалары
шешусіз қалады». Осыған орай ол ... ... ... ... ... ұсынады: «Үкімдердің жиынтығы деп нақ сол ... ... ... қылмыстардың және бірінші жазаның өтелмеген мерзімі
ішінде ... ... ... әкеп ... қылмыскердің жеке басының
қоғамдық қауіптілігін сипаттайтын екі қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ойымызша, мұндай ұсыныстың жаңалығы, жақсылығы жоқ
емес, дегенмөн соншалықты қажеттілік деп қабылданбайды.
Үкімдердің жиынтығы - қылмыстардың көптігінің жаңа түрі ... ... Бұл, ... ... ... үшін ... және сол үшін
жазасын өтеп жүрген адам жаңа қоғамдық қауіпті ... ... ... ... түрі ... ортақ жаза анықтаудың тәсілі. Үкімдерді
қосу бірі жүзеге ... ... тек ... ... түрлі жазаларды
біріктірудің өзіндік ерекшеліктерін білдіреді. А.И.Ворониннің ұсынысында
заңда ... ... ... ... ... ... ... түрін тағайындау және жазадан шартты түрде - мерзімінен бұрын
босату ... ... ... ... ... ... айтылмаған [77,
44 б.].
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау кезінде, заңда ... сот үш ... ... ... ... ... қылмысқа жаза тағайындалады;
одан әрі бұрынғы үкім бойынша жазаның нақтылы қандай мерзімі ... ... ... ... мерзімін немесе мөлшерін жаңадан тағайындалған ... ... ... ... ... ... және ... кезеңде әділетті түрде сұрақтар
тудыратын елеулі кемшіліктер көзге ұрады. Олар, мысалы:
Неліктен бұрынырақта ... ... ... жаңа жазаға
қосылуы жүзеге асырылады? Соңғысы біріншісіне қатысты ... ... ... ... заң ... ... ... ішінара қосуға жол береді және оның
қалған бөлігі қайда кетеді? Мұнда ... ... ... ... ... күшейтудің орнына соттың оны жұмсартқаны байқалмай ма?
Егер жазаның ... ... ... бөлігінің екінші үкімнің
шығарылуы және ... ... енуі ... ... ... ... ... болмаса үкімде түпкілікті жазаның қандай ... ... ... ... ... жауап ретінде, біздіңше, тағайындалған бірінші жазадан
жаңа қылмыс жасаған сәтке ... кез ... ... бөлшектеу талабының
ешқандай мән-маңызы жоқ екендігін айта кету керек. Бұл жерде ... ... үкім ... кезіндегі мінез-құлқының бірден бірнеше жолы ... ... және жаңа ... ... ... ... жасалған сәттен бастап;
жаңа үкім шығарылған сәттен бастап;
онын, заңды күшіне енген сәтінен бастап;
4) оның орындалуға міндеттелген сәтінен бастап ... ... ... ... мұндай шырғалаң, жалпы алғанда,
сот төрелігінің тиімділігі-нәтижелілігіне ықпал ... ... да ... ... механизмін дұрыс анықтауды талап етеді. Үкімдердің
жиынтығы бойынша жаза, ... ... ... ... емес, қосу жолымен
біріктіріледі, өйткені олардың әрқайсысының әр ... ... ... бар. ... әрқайсысының жиынтықтағы рөлі мен маңызы тек тікелей
сот талқылауы барысында ... ... ... кез ... - ... үшін ... да, екінші қылмыс үшін анықталған да жаза басым
сипатқа ие болуы мүмкін. Мәселен, айыпты адам ... кісі ... ... одан ... ... ... кезеңінде түзеу мекемесінен қашып
шыққан. Сөз жоқ, ... ... үшін ... жаза ... ... әлде-қайда артық. Бұл ретте кісі өлтіргені үшін тағайындалған
жазаның өтелмеген бөлігі жеңілірек қатаң ... ... ... ... тығырыққа тіреп, дағдарыс тудырады.
Осыған байланысты ұстанған В.Попрастың позициясы да дұрыс емес сияқты
көрінеді. Ол бірінші үкім бойынша жазаның ... ... ... ... қылмыс жасағанға дейін өтелген ... ... ... мүлдем
енбейді және бірнеше үкімдер бойынша жаза тағайындау ... ... тиіс деп ... ... бірінші жаза да жиынтық үшін өте
маңызды және оның сипаты мен мөлшеріне ... жаза ... ... ... ... жазаның өтелген бөлігі «соқырішек» емес, оны жайдан-жай
алып тастауға ... Ол ... ... ... және оны ... бір ... ... нәтиже алынған шара ретінде есепке алынады
(әйтпесе жаза тағайындап қажеті не). Бұл - ... ... ... ... үшін қосымша күш-жігерді талап ететін жұмысының бір бөлігі.
Бір қуанарлығы, мұндай пікірді ұстанатын бір біз ... ... ... ... үшін ... ... ... үкім шығарылған сәтке жаза бірінші іс бойынша ... ... ... ... толықтай қосылады. Жазаларды қосу кезінде
сот бірінші іс ... оның ... ... ... жалпы жаза мөлшерінен
келіп шығуы тиіс», - деп жазады.
Көріп отырғанымыздай, заң шығарушының үкімдердің жиынтығы бойынша жаза
тағайындауға ... ... ... ... түрлі түсінбестікке
әкеліп соғады немесе ... ... ... ... Е.В.Благов
үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау кезінде соңғы үкім ... ... ... үкім ... ... ... ... қосуды
дұрыс емес деп есептейді. Оның пікірінше, бірінші үкім ... ... ... ... ... үкім ... ... өзгертілуі мүмкін
және жиынтық жаза ... ... ... ... үкім ... ... ... болып шығуы мүмкін. Егер өтелмеген жазаға жаңа
қылмыс үшін тағайындалған жазаны қосар ... ... ... ... деп ... ол. Біз де, ... нені неге ... бар деп білеміз. Дегенмен, бұл ең алдымен, не ... ... ... ... ... ... ... мысалда екі жаза да басымдық
сипатқа ие бола алады. Біз неге бір ... ... ... ... ... - бұл ... мәселе. Мұндай мәмілелерге тек жазаның негізгі
және қосымша түрлеріне қатысты ғана жол беріледі, олар қылмыстық ... ... ... ... бір ... мәселе өтелмеген, қосылған, тиісінше жиынтық жазаның
мерзімін есептеу сәтіне байланысты бас ... ... оны жаңа ... ... ... ... ... ұсынады [74, 44 б.]. Біздіңше, жиынтық
бойынша жазаның жалпы мерзімі оның ... ... ... ... ... егер адам бірінші үкімді шығару ... ... ... ... ... ... ... болса. Бұл ретте үкімде жазаның жалпы
жиынтық мерзімі немесе мөлшері анықталады және егер оның ... бір ... ... ол ҚР ҚК 62-б. ... және ҚР ҚІЖК 380-б. 1-б. ... ... ... алу жолымен ескеріледі. Бірінші үкім бойынша
өтөлмеген жазаның ... ... ... бас ... ешқандай мән-
маңызы жоқ. Сондай-ақ өтелген жазаның қандай бір бөлігін жаңа жазаға қосу
үшін анықтаудың да ешқандай ... жоқ. ... ... ... күшейту үшін талап етілетін жазаның белгілі бір мерзімін
(мөлшерін) ... ... ... ... ... ашып ... және
тәжірибеден өтпеген. Үкімдердің жиынтығы кезіндегі жауаптылықтың түпкілікті
шарасы қорытынды нәтиже ... ... тек ... тағайындау негіздеуші
факторларды жалпы талдау негізінде шешілетіні себепті барлық тағайындалған
жазалардың қосындысы ретінде көрініс ... ... ... ... ... төмендегідей тәртіппен түзіледі.
Айталық, айыпты адам бірінші рет 10 жыл бас бостандығынан айыруға сотталды
делік, оның жаңа ... ... ... 3 ... үкім ... ... ... және оның заңды күшіне енген сәтіне 4 жылын өтеген. ... ... оған ... аса ауыр ... үшін 15 жыл бас ... ... Жазаны үкімдердің жиынтығы бойынша анықтай отырып, ... ... (жай ... ... ... ... жасады, сөйтіп, барлық жазаларды толық қосуға шешім қабылдады.
Енді, ҚР ҚК 60-бабының диспозициясын басшылыққа алатын болсақ, 15 ... ... ... 7 ... 6,5 не 6 жыл бас ... айыруды
қосу керек [78, 115 б.]. Анығында, үкімде біріншісіне ... ... ... ... ... ... сәйкес айыпкердің оған қатысы да
қауіпті ... ашып айта кету ... Одан әрі ... ... ... қосу
жолымөн, нақтылы өтелген мөрзімді есепке ала ... 25 жыл (10+15) ... ... ... тағайындау керек.
Сөйтіп, үкімдердің жиынтығын әр түрлі, мәртебесі бойынша бірдей
жазаларды қосу ... ... ... ... біз ... ... айналып өтеміз, оның ішінде - жоғарыда аталғандар да бар.
Үкімдердің жиынтығы ... ... жаза ... ... ... ... ... яғни толық немесе ішінара қосу
не сіңіру жолымен анықталуы тиіс. Бұл орайда өтелген ... ... ... ... ... ... ... тағайындалған мерзім немесе
мөлшерге жай қосу жолымен жүргізу қажет [79, 14 б.]. Айта кету ... ... өзі ... ... ... ... қосуды бір жағынан
қосылу, екінші жағынан сіңіру ретінде қарастыра отырып, тұрақты, ... ... (ҚР ҚК ... ... жәнө ... ... ... жаза тағайындау көбіне-көп
қылмыстардың қайталануы және бірнеше ... ... ... ... ... қарастырылады. Мұндай шендестірудің ... ... ... ... ... ... ... шектеудің
қажеттігінде болып табылады. Қылмыстардың көптігінің ... ... ... ... ... ... екінші мәрте қылмыс
жасау түрі ... ... ... белгілерінсіз жай екінші мәрте
қылмыс жасау) болуы жауаптылықтың түпкілікті шарасын анықтау ... бір ... әкеп ... ... да ... осындай
жағдайлармен бетпе-бет келе отырып, барлық қажетті ... ... ... анықталған мән-жайларды салмақтай отырып, орындау қажет болады.
Қылмыстардың қайталануы мен ... ... ... бірқатар қылмыстар үшін
дәрежелеуші белгілер, сондай-ақ ауырлататын мән-жайлар болуы ... ... ... үшін жеке жаза ... ... есепке алынуға
тиіс [80, 32 б.]. Жай ... ... ... ... анықтаған кезде ескеріледі. Үкімдердің жиынтығы кезінде нақ осы жай
қайталану, не қауіпті қайталану орын алады. Қылмыстардың қауіпті қайталануы
кезінде ... ... ... факторы соңғы қылмыс үшін жаза
тағайындау кезінде бір рет ескеріледі. Егер ... ... ... ... ... ... ол екі үкім бойынша жиынтық жазаны
анықтау кезінде ескерілуі тиіс [81, 54 б.].
Сот тәжірибесінде бірнеше қылмыс ... ... ... ... біреуі, одан кейін басқасы үшін сотталуы жағдайлары жиі ұшырасады.
Мұның себептері әр қилы болып ... ... ... дер уақытында
таппау және ашпау, алдын ала тергеудің ... мен ... ... қылмыстардың бірі бойынша жасырынып қалған қоса қатысушының болуы
және т.б. Қалай ... де, жеке ... ... көп ... жойылуы мүмкін
емес объективті себептермен негізделетін мәжбүрлі шара болып табылады.
Міне, осы ... ... ... және ... ... соңғысын
жауаптылықтың жоғарылатылған немесе керісінше ... ... ... объективті емес, әділетсіз тұрғыда келу қаупі алаңдатады.
Бірінші ... ... ... ... ... ... ... ескеру мүмкіндігі болмайды, екінші жағдайда соттың ауырлататын мән-
жайлар жөнінде мәліметтері жоқ. Айтылған проблемалар, ... ... ... ... ... ... үкімдермен жаза тағайындау кезінде
қателіктердің орын ... ... бір ... ... ... ... мұндай қателіктердің негізгі себебі аталған жайлардың
үкімдердің ... ... ... ... ... ... ортақ
белгілер мыналар:
Біріншіден, жеке соттау және бірнеше ... көп) ... ... ... ... жеке орындалуы элементінің болуы;
Үшіншіден, жазалардың (өтеліп жатқан және ... ... ... ... ... және ... ... екінші соттың бірінші үкімге белгілі бір дәрежеде тәуелді
болып келуі, соған сәйкес бірінші сот ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің жоқтығы, содан келіп өзі
қабылдаған шешімдерінің өрісінің шектелуі.
Дегенмен осы екі жай заң ... ... де, ... ... да
негізді түрде өз алдына дербес қарастырылады.
Біріншіден, олардың ... ... ... ... келеді.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша түрлі үкімдермен ... ... бір ... ... ... бір жиынтық жаза жатады, ал үкімдердің жиынтығы
бойынша - ... жаза ... ... ... ... ... әр түрлі ережелері бар.
Қылмыстардың жиынтығы ... ҚР ҚК 58-б. 6-б. ... сай ... жаза
жазалау мерзіміне есептеледі, ал үкімдердің жиынтығы бойынша ҚР ҚК ... - ... жаза ... ... ... ... жеке соттау кезінде өтелген
жаза қосылмайды, жиынтық ... ... ... ... ... алу ... алдыңғы үкім бойынша жазаның өтелмеген бөлігін жаңадан
тағайындалған жазамен қосу жүзеге асырылады.
Бұл мәмілелерді ... ... жаза ... ... ... келуге әкеп соғады. Айталық, ғылымда жаңа жаза тағайындау кезінде
бұрынырақта ескерілмеген ... ... және ... ... ... көзқарастар бар.
Бірқатар авторлар айтылған жайларда бірінші үкімді ... ... ... ... жою ... және барлық қылмыстар туралы істі бір уақытта
қарау ... ... [82, 98 ... бір ... пікірінше мұндай шешім тек өзі үшін үкім шығарылып
үлгерген қылмыстың қоғамдық қауіптілік дәрежесін елеулі түрде өзгертетін
біліктілік ... ... ... ... ғана ... ақтайды
[83, 24 б.].
Үшінші бір авторлар үкімдерді бір тәртіппен, қылмыстардың жиынтығы
бойынша түпкілікті жаза ... ... ... деп біледі [84, 35
б.].
Бүл сауалға жауап, анығында, ете қарапайым: үкімдер арасында ... ... ... ... жете ... ... ... проблема, түптеп келгенде, үкімдердің әр түрлі уақытта
шығарылатыны және барлық реттерде қылмыстардың ... ... ... ... ... ... ашылған қылмыс үшін жаза тағайындау
кезінде жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша бастапқы үкімнің ... ... және ... бір ... іске біріктіру туралы мәселені қайта-қайта
қоя берудің қажеттілігі жоқ. Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау
бастапқы үкімнің ... ... егер ... бүрыннан мәлім емес мән-жайлар
маңызды, айыптау көлеміне елеулі түрде ықпал ететін және ... ... ... ... айналып өте алмайтын болып табылатын
жағдайларда, жүзеге асырылуы ... ... ... ... ретінде үкім
шығару кезінде сотқа бұры-нырақта анықталған мән-жайлармен бірге ... ... да ... ауыр ... ... ... белгісіз
деректердің ашылуын келтіруге болады. Немесе, қылмыстың дәрежесін өзгерту
қажеттігі пайда болып, соның ... ... ... ... ... түсетін, сөйтіп, ауыр қылмыстар дәрежесіне өтетін реттерді де айтуға
болады.
Енді ... ... ... ... ... ... Біздің
ойымызша, «Соттың сотталған адамның жаңа қылмыс ... үшін нақ сол ... үшін ең ... мөлшерге тең жаза тағайындауы тәжірибеден белгілі
жағдай. Мәселен, ... ... ... жазасын өтеп жатқан адамға жаңа
үкім бойынша 5 жыл ... бас ... ... ... 30 жыл ... ... ... жаза тағайындалады. Мұндай ... ... үкім ... ... өтелмеген бөлігін жаңа үкім бойынша
тағайындалмаған жазамен сіңіру қағидасын амалсыз ... тура ... деп ... ... пен С.М.Рахметовтің пікірлерін қуаттауға болады
[80, 44 б.]. Сіңіру, ... ... ... ... ... қосу
кезінде есепке алынған қылмыстардың бірі басқалармен салыстырғанда барынша
қауіпсіз сипатқа ие ... ... ... іс-әрекеттің көптігі факторына
байланысты қылмыстық жауаптылықты күшейтудің ешқандай ... ... ... ... ... ... де ашып ... болады. Айталық,
айыпты адам бірінші үкіммен бас бостандығынан айырумен байланысты емес
жазаға сотталған және оны өтеу ... жаңа аса ауыр ... ... да, ... ... үкіммен өлім жазасына кесіледі. Екі үкімнің жиынтығы бойынша
жаза тағайындау кезінде жазаның бір-біріне мүлдем ұқсамайтын екі ... ... бұл ... ... де ... ... бір дәрежеде күлкілі де ... ... жеке ... ... ... тағы ... кез ... мәміле
мүмкін емес, тек сіңіру қажет. Осыған байланысты ҚР ҚК 60-бабында ... ... ... ... түсу үшін екі ... сұранып түр.
Біріншіден, қосумен бірге жазаларды сіңіру ... ... жол ... және ... ерекше жағдайларда өмір бойы бас бостандығынан айыру
және өлім жазасын тағайындау мүмкіндігін жауаптылықты күшейтудің ең ... (30 жыл бас ... ... ... керек.
Соңғы үкімде айшықтау және қолдану түрғысынан түрлі соттардың бір айыпты
адамға әрқилы ... ... ету ... ... ... өте күрделі
болып келеді. Мәселен, шартты түрде және нақтылы соттау, ... ... ... ... ... ... ажырату жәнет.б.
Айталық, шартты түрде соттау кезінде және екінші рет соттау кезінде,
егер жаңа іс-әрекет ... және ... жеке ... қоғамдық
қауіптілігін жалпы алғанда төмендетпейтін, сондықтан да қылмыстық жауапты-
лықты күшейтудің қажеттілігі жоқ ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мүндай жағдайларда жазаларды сіңіруді қолдану қажет,
Егер жазаның жалпы мерзімі немесе мөлшері нақ осы жаза түрі үшін ... ... ... ... ең ... ... ... болса
қосу теориялық түрғыда мүмкін болса да, дөгенмен іс жүзінде жауаптылықты
күшейтуге әкеп ... ... ол ... сотталушыға көзқарасын
өзгертуінен көріністабады, өзін-өзі ақтамаған ... ... ... ... ... ... ... түрдегі шарасын қолдану
мүмкіндігін таппаған ... ол ... ... ... ... ... жойып, нақтылы жаза тағайындайды. Бұл ... ҚР ... ... арнайы түсініктемесі бар, онда: «сынақ мерзімі ішінде адамның
жаңа қылмыс жасауы ... сот ... ... ... ... туралы мәселені талқылау кезінде ҚК 64-б. 4-бөлігінің талаптарын
ескеруге міндетті. Бұл орайда ҚК 60-бабының ережелері сот жаңа ... ... ... кезде алдыңғы үкім бойынша шартты түрде ... ... ... шешім қабылдаған жағдайларда қолданылады. Егер сот абайсызда
жасалған немесе ауырлығы онша емес қасақана жасалған қылмыс жөніндегі ... ... ... үкім ... ... ... ... сақтау
мүмкіндігі туралы шешімге келетін болса, жаза тек жаңа ... ... - деп атап ... ... ... ... қиын,
өйткені қарастырылып отырған мысалда әр түрлі қылмыстар мен жазалардың
басын біріктіретін ... ... орын ... ... ... ... жазалау шарасының шарттылығына қарамастан, ... ... ... біріктірілуі және онымен бір жиынтықта
қарастырылуға тиіс, ал жазалау шарасының шарттылық ... ... ... ... ... ... да, бірінші қылмыс үшін ... ... ... үшін шартты жаза тағайындалатын, керісінше жағдайлар ... ... ... бұл жөнінде: "егер адам бірінші үкім бойынша бас
бостандығынан айыруға, түзеу ... ... ... ... ... ... болса, ал екінші үкім бойынша ҚК 63-бабын қолданумен жаза
тағайындалған болса, сот ... ... ... қосу ... ... жеке ... жататынын атап көрсетуге тиіс. Бұл ретте шартты
түрде соттау қолданылған үкім бойынша сынақ ... ... үкім ... ... ... орындалып жатқанынан қарамастан, оның заңды күшіне
енген сәтінен бастап ... - деп ... [85, 65 ... ... ... жеке ... ... қолдану мүмкіндігі туралы
ойға жетелейді. Жазаларды қосу қағидасын анықтауда шырғалаңға ұрынбас үшін
мұндай мүмкін ... ... бас ... және ... тәжірибеден
де мұндай жағдайларды алып тастаған жөн. Өйткені, шартты түрде соттаудың
негізі, ... ... ... ... емес, қылмыстың алдын алуда
жатыр.
Егер сотталушы ... ... ... жаңа қылмыс жасаса, үкімнің
орындалуын кейінге қалдыруды қолдану туралы мәселе де ерекше маңызды. ҚР ... 4-б. орай ... ... жаза ҚР ҚК 60-б. ... ... Сот ... ... жазаның орындалуын кейінге қалдырудың күшін
жою туралы мәселені жаңа үкім шығару ... ... ... ... ... ... Одан әрі ол: "Жаңа қылмыс жазаны өтеуді кейінге
қалдыру мерзімі өткеннен және ҚК 72-б. 3-бөлігіне ... ... ... үшін ... мекемеге жіберу тура-лы сот қаулысы заңды күшіне енгөннен
кейін жасалса сот жаңа қылмыс үшін ... ... ... ҚР ҚК ... ... жиынтығы бойынша жаза тағайындау ережесін қолдануға
міндетті. Егер жаңа іс бойынша үкімді шығару ... заң ... ... ... ... ... немесе оны соттың жазасын өтеу үшін
тиісті мекемеге жөнелту туралы ... ... ... сот ... тек жаңа
қылмыс үшін тағайындайды. Мұндай жағдайларда, басқа орындалмаған үкімдердің
болуы ... ... ... ... мәселе ҚР ҚІЖК 453-455 баптарында
көздөлген тәртіппен ... ... - деп атап ... ... ... сотталушы бірінші қылмыс үшін жауаптылық
тартуды жалғастыра ма, жоқ па - осы ... ең ... ... ... ... ... ... үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау
кезінде үкімде алдыңғы үкім бойынша жазаның өтелмеген бөлігінің түрі ... ... оны ҚК 60-б. ... жаңа үкім ... тағайындалған
жазаға қосу үшін, белгілеу және көрсету қажеттігі жөніндегі түжырымы даулы
болып келеді. Оны анықтау. ... ... ... ... ... үшін ... ... жазаның есебіне алу үшін. Сондықтан да Жоғарғы соттың
бұл мәселе жөніндегі одан арғы түсініктемесі пайдалы болып табылады.
Сонымен, ... ... ... шыға ... ҚР ҚК 60-б.
диспозициясына бірқатар ... ... ... деп білеміз, баптың
редакциясын мынадай үлгіде түзуді ... Егер ... адам үкім ... ... ... жазаны толық
өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот ол үшін жаңа жаза ... ... ... жазаны барлық тағайындалған жазаларды сіңіру не
толық нөмесе ішінара қосу жолымен анықтайды.
Бірінші үкім ... ... ... ... мен ... соңғы үкімді
орындау кезінде есепке алуға жатады.
Түпкілікті жазаны анықтау тәсілін таңдау кезіндө сот осы ... 58-б. ... ... ... ... ... жиынтығы бойынша түпкілікті жаза, егер ол бас бостандығынан
айырумен байланысты болмаса, осы ... ... ... осы ... үшін көзделген жазалардың ең жоғары ... ... ... ... бостандығынан айыру түріндегі үкімдердің жиынтығы ... ... ... бес ... ... ... ... құраушы бір немесе бірнеше қылмыс үшін өлім жазасы немесе
өмір бойы бас бостандығынан ... ... бұл жаза ... ... ... ... қылмыстар үшін тағайындалған жеңілірек
қатаң жазалардың барлығын өзіне сіңіріп алады.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза ... ... ... ... қосу осы Кодекстің ... ... ... бойынша
жүргізіледі".
ҚК-тің 60-бабына сәйкес, үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау
мынадай жағдайда орын алады, егер ... адам үкім ... ... ... ... өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса.
Үкімдердің жиынтығының белгілері ... ... жаза ... ... , үкімнің болуы;
2. жаза сотталушымен әлі толық өтелмеген болса;
3. тағайындалған соттың үкімі ... ... ... өтеп ... ... ... ... жиынтығы кезінде бұрыңғы жасаған қылмысы үшін ... ... жаңа ... ... [86, 16 б.]. Бұл ... ... қауіптілігі жоғары екендігін дәлелдейді. Сондықтан заңмен
қатаңдығы жоғары жазаның тәртібін тағайындауға әкеп соғады.
Қайта жасалған қылмыс үшін ... ... ... және ... шығып қойған жазаның өтелмеген бөлігінен үкім-дердің жиынтығы бойынша
түпкілікті жаза жоғары болуы тиіс.
Сонымен бірге, егер үкімдердің ... ... ... жаза ... ... байланысты болмаса, ҚК-тің Жалпы бөлімінде осы жаза
үшін көрсетілген мерзімнен немесе мөлшерден аспауы тиіс.
Ал үкімдердің жиынтығы ... бас ... ... ... жаза 25 ... аспауы тиіс.
Егер үкімдердің жиынтығында қылмыс жасаған үшін заңмен көрсетілген бас
бостандығынан 20 жылға ... ... ... өлім ... ... көрсетілген
қылмыстардың біреуін жасаған деп таныл-ған үкім қамтылатын ... ... ... ... ... ... бойынша түпкілікті жаза 30
жылдан аспауы керек. Бірдей сондай-ақ әр түрлі ... ... ... жаза) қосу, ҚК-тің 58-бабы және ... ... ... ... ... ... кезінде сот жазаны келесі тәртіптер
бойынша тағайындайды:
1. қайта жасалған қылмыс үшін жаза анықталады;
2. бұл ... сот ... ... ішінара бұрын тағайындалған ... ... ... ... ... жаза ... тәртібі ҚК-тің 58-бабында
көрсетілген тәртіппен (қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза ... ... бұл ... жазаларды қосу принциптерін қолдану
көрсетілген (ҚК-тің 58-бабында ... ... ... де ... ... бас ... ... ретінде мұндай жазалардың түрін
қосу кезінде ең жоғарғы мерзімдерді қамтиды.
Жазалар, ... ... ... ... қосымша жазалар ҚК-тің 61-бабына
сай өзіндік толықтырылады. Солардың ішінде: айыппұл, белгілі бір қызметке
ие болуға ... ... бір ... ... ... әскери,
құрметті атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық дәрежесінен, біліктілік
сыныбынан және мемлекеттік ... ... ... ... Іс ... үкім ... ... бірақ жазаның толық өтеп болғанға
дейін адам бір емес екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... және үкімдердің жиынтығының жиыны орын ... ... ... 58-бабының негізінде жаңа ... үшін ... ... ... ... жаңа ... ... бойынша
тағайындалған соңғы жазаға, сот ҚК-тің 60-бабында көрсетілген тәртіптерді
қолдана отырып ... үкім ... ... ... бөлігін толық немесе
ішінара қосады [87, 13 б.].
3.3 Қылмыстың қайталануы барысында жаза қолдану
Қылмыстардың қайталануы ... жаза ... ... мен оның ... белгілейтін Қазақстан Республикасы Қылмыстық
Кодексінің 13-бабымен және қылмыстардың қайталануы жағдайындағы жауаптылық
негізі мен ... ... ашып ... ... ... ... 59-бабымен реттеледі.
Қылмыстың қайталануы – адамның сотталғаннан кейін ... ... ... ... аса ... ... ... сондықтан да заңда қылмыс
қайталанған жағдайда жаза ... ... ... ... ... ... ... қайталануы бойынша жаза тағайындай отырып, сот
бұрын жасалған қылмыстардың санын, ... және ... ... оның ... жазаның түзетушілік ықпалының жеткіліксіздігіне
себеп болған мән-жайларды, сондай-ақ жаңадан жасалған ... ... ... ... ... ескеруге тиіс [88, 44 б.].
Қылмыстық Кодекстің 59-бабының 1-бөлігінде көзделген жағдайлар, атап
айтқанда, ... ... ... ... және аса ... ... жаза тағайындау кезінде бұрын жасалған қылмыстардың
саны, ... және ... ... ... оның алдындағы жазаның
түзетушілік ықпалының жеткіліксіздігіне себеп болған мән-жай, ... ... ... ... мен ... ... ... қайталануы жағдайында жазаның түрі мен мөлшерін тағайындау
мәселесін шешуде маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... іс-әрекетінің қоғамға қауіптілігін және ... ... ... болып табылады [89, 114 б.].
Ал, Қылмыстық Кодекстің 59-бабының екінші бөлігінде қайталанып жасалған
қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 59-бабының 2-бөлігі қылмыстың қайталануы
жағдайында жасалған қылмыс үшін жазаның ... мен ... ... ... осы ... ... ... қайталануы жағдайында жасалған қылмыс үшін жазаның
мерзімі мен мөлшері жасалған қылмыс үшін ... ең ... жаза ... ең
жоғары мерзімі мен мөлшерінің үштен бірінен төмен;
- ал қылмыстардың қауіпті қайталануы жағдайында – ... ... ал ... аса ... ... ... – үштен екісінен
төмен болмауы керек.
Бірақ та қылмыстардың қайталануының қауіптілігі ескеріле отырып, осы
Кодекстің Ерекше ... ... ... бөлігінде) айқындаушы белгі
ретінде қылмыс жасаған адамның соттылығына сілтеме ... ... ... ... ... ерекше мән-жайлар болған кезде ... ... ... ... аса ... ... кезінде жаза
Қылмыстық Кодекстің 59-бабының 2-бөлігінде көзделген ережелерді ескермей
тағайындалады. Мысалы, Қылмыстық Кодекстің ... ... ... үшін ... жаза 15 ... ... бас ... айыру болып
белгіленген. Қайталанып жасалған қылмыстың түрлеріне байланысты осындай
тәртіппен көтеріңкі жаза мөлшері мен ... ... ... ... ... ... ... тағы да қасақана қылмыс істеп ... ... ... лайықты жаза болып табылады. Мұндайларға
түзелу үшін ауырырақ жаза ... ... ... түсінікті [90,
114 б.].
Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындауға байланысты
Қазақстан Республикасы ... ... 1999 ... 30 сәуірдегі «Қылмыстық
жаза тағайындаған кезде соттардың ... ... ... №1 ... 12, ... ... деп ... бұрынғы үкім бойынша Қылмыстық Кодекстің 63-бабын, яғни, шартты
түрде соттауды қолдану арқылы сотталған адам ... ... ... ... ... ... онда сот ... қайталануы туралы мәселені шешкен
кезде Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... немесе сынақ мерзімін ұзартудың 4-бөлігіндегі ... ... ... ... сотталған адам сынақ мерзімі ішінде абайсызда қылмыс
жасаған не кішігірім ауырлықты қасақана қылмыс жасаған ... ... ... күшін жою немесе оны сақтау туралы мәселені сот жаңа қылмыс
үшін жаза тағайындалған кезде шешеді ... ... ... ... ... Бұл ... ... қайталануын анықтаған кезде Қылмыстық
Кодекстің 63-бабы бойынша бас бостандығынан айырылған адамның соттылығы,
тек егер сот жаңа ... үшін жаза ... ... ... үкім ... ... жою туралы шешім қабылдаған жағдайда ғана ескерілуі
мүмкін. Егер сот ... ... онша ауыр емес ... ... ... ... кезде бұрынғы үкім бойынша шартты соттылықты қалдыру туралы
тұжырымға келсе, онда ... ... ... бойынша соттылығы
қылмыстың қайталануын анықтаған кезде ескерілмейді.
- Соттар тиісінше қылмыстардың қайталануы кезінде, аяқталмаған қылмыс,
сондай-ақ ... ... ... үкімдердің жиынтығы бойынша
жаза тағайындаған кезде осы адамдарға белгіленген жаза мерзімдерінің
шеңберін қатаң сақтауы ... Бұл ... ... ... ... ... бөлігіне сәйкес, яғни,
әрекеттің қылмыстылығын ... ... ... ... ... күшейтетін немесе осы әрекетті жасаған
адамның жағдайын өзге де жолмен ... ... кері ... деген ережеге сәйкес, Қылмыстық Кодекстің 59-бабының ... ... ... ... Қылмыстық Кодексі күшіне
енгенге дейін жасалған (1998 жылғы ... ... ... ... ... аса ... қайталауды құратын ... ... ... ... Егер қайталауды құрайтын соттылықтар
Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің күшіне енгенге дейінгі
және одан кейін жасалған ... ... ... онда ... 59-бабының екінші бөлігіндегі тәртіп тек 1998 жылғы 1
қаңтардан ... ... ... үшін соттылығын ескере отырып
қолданылады. Аяқталмаған қылмыс үшін ... ... орын ... ... ең ... ... Қылмыстық Кодекстің 56-бабында
көрсетілген мерзімдер мен көлемдерден аспауға тиіс. Яғни:
- аяқталмаған қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... ... жетпеген мән-жай ескеріледі;
- қылмысқа дайындалғаны үшін жазаның мерзімі мен мөлшері осы Кодекстің
Ерекше бөлімінде аяқталған ... үшін ... ... ... ... ... түрінің ең жоғары мерзімінің немесе мөлшерінің жартысынан
аспауы керек.
- қылмысқа оқталғаны үшін ... ... мен ... осы Кодекстің
Ерекше бөліміндегі тиісті бапта ерекше қылмыс үшін ... ... ... ... ең жоғары мерзімінің немесе мөлшерінің төрттен
үшінен аспауы керек.
қылмыс ... ... үшін және ... жасауға оқталғаны үшін
өлім жазасы мен өмір бойы бас ... ... ... [91, 64
б.].
Қылмыстардың қайталануы – адамның сотталғаннан кейін қайта қылмыс
жасауы, ... аса ... ... ... ... қылмыс
қайталанған жағдайда жаза тағайындаудың ... ... ... Оның
негізгі мәні мынада: қылмыстардың қайталануы бойынша жаза тағайындай
отырып, сот ... ... ... ... ... және ... дәрежесін, оның алдындағы ... ... ... ... ... мән-жайларды, сондай-ақ жаңадан жасалған
қылмыстың сипаты мен ... ... ... ... ... ескеруге
тиіс [76, 89 б.].
Жалпы алғанда, Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы бойынша
қылмыстардың қайталануы жағдайында жасалған қылмыс үшін ... ... ... ... ... үшін ... ең ... жаза түрінің ең жоғарғы
мерзімі мен мөлшерінің жартысынан төмен болмауы ... [78, 114 ... ... ... ... ... жаза жасалған
қылмыс үшін көзделген ең қатаң жаза ... ең ... ... ... ... ... ал қылмыстың аса қауіпті жағдайында – ... ... ... тиіс деп біз ... ... ... ... қасақана
жасаған бұрынғы қылмысы үшін сотты болған адам Қылмыстық Кодекстің 175-
бабының 1-бөлігі ... ... ... ... ... ... ... ретінде берілген бес түрлі жазаның сот
айыпкерге ең қатаң түрін – бас ... ... ... ... ... ... жәй қайталануы орын алғандықтан, Қылмыстық Кодекстің 59-
бабының 2-бөлігіне сәйкес сот айыпкерге бір жыл алты айдан үш ... ... бас ... ... ... ... Егер сотталғанның
әрекетінде қылмыстардың қауіпті қайталану нышаны болса – екі жыл үш ... ... ... ... бас ... ... жазасын тағайындай алады.
Егер Қылмыстық Кодекстің Ерекше бөлімінің қолданылып отырған нормасы
соттылықтың болуын саралаушы белгі ретінде ... ... ... сот ... ... ... ... екінші бөлігінде
көзделген тәртіпті ескермей-ақ тағайындайды, яғни, сот жаза тағайындаған
кезде жазаның ең аз мөлшеріне ... ... ... Бұл, ... ... ... қылмыстық заң нормаларында бұрыннан
ескерілгендігіне байланысты, ... да жаза ... ... оны ... ... ... жоқ. Сонымен қатар қылмыстардың қайталануы болып және
Қылмыстық Кодекстің 55-бабында көзделген ерекше мән-жайлар орын ... ... да жаза ... ... ... екінші бөлігінде көзделген
тәртіпті есепке алмай тағайындалады. ... ... ... ... түсініктеме беру үшін мына мысалдарды қарастырайық. Мысалы,
айыпкер ... ... ... 3-бөлігінің «в» тармағы бойынша бұрын
екі немесе одан көп соттылығы бар адам ... ... (кез ... ... қорқытып алушылық үшін сотталды. Мұндай адамға ... ... ... ... ... ... ... (қылмыстардың қайталану белгісі бола тұрса да), яғни, мүлкін
тәркілеп үш ... он ... ... ... бас бостандығынан айыру
жазасын тағайындай алады.
Сонымен ... тағы да мына бір ... ... ... ... бар ... адам ... Кодекстің 175-бабының 1-бөлігі бойынша
сотталуда. Бірақ сот іс материалдарында Қылмыстық ... ... ... мән-жайлардың бар екендігін анықтады. Бұл жағдайда да
сот айыпталушыға жазаны Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық Кодекстің
175-бабының 1-бөлімінің санкциясында көзделген жазалардың бас бостандығынан
айыруға қарағанда жеңілдеуін ... ... Егер бәрі бір ... ... жазасы тағайындалса, ол алты айдан үш жылға дейінгі
мөлшерде ... тиіс [80, 101-102 ... ... ... ... ... ... қайталануының өзі қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын
мән-жай ретінде танылады. Бұған қосымша, қылмыстық ... ... ... жаза ... арнайы тәртіптері реттелген және олар
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... 184 ... жылдары қылмыстылықпен күрес маңызды мәселелердің біріне айналуда.
Қылмыстылықтың өсуінің масштабы мен ... ... ... ... ... ... ... Сот тәжірибесі
қылмыскерлердің көпшілігінің бір емес ... (2 және одан да ... ... ... ... ... Мәселен, 1997 жылғы
Қазақстан Республикасындағы қылмыстылық дәрежесінің анализі ... ... ... қылмыс істеген тұлғалармен жасалған, ал бұл ... ... ... ... және бұл ... өсім ... 14,5%-ды
құрап отыр. Барлық қылмыс істеген тұлғалардың ішіндегі 35601-і бұрын
сотталғандар (25,9%), ал өсім ...... ... ... ... ... ... сөзі латын
тілінен аударғанда «recidivus» жаңарушы, қайтып оралушы деген мағынаны
береді [114, 44 б.]. ... ... ... ... ... ... ... ынтасының болмауымен тікелей байланысты болып келеді. Бұдан шығатын
қорытынды, жазаның бір ... ... ...... адамдарды
түзеуге әлі қол жетпегендігін білдіреді. Бұл мақсатқа жете алмаудың ... ... ... ... жоғары деңгейіне қылмыстық-
атқарушы жүйе ... ... ... ... ... қылмыстық заңның жалпы әсер ету деңгейінің төмендігі ... ... ... ... үшін ... ... ... қылмыстық
жауаптылықтың көзделетіндігі 1959 жылғы Қазақ ССР Қылмыстық Кодексінде де
қарастырылған болатын. Бұл ... жаза ... ... ... ... ... ... бірінші рет қылмыс жасап тұрған тұлғамен
жасалуы» ескерілуі тиіс ... баса ... ... Содан кейін
соттар да жаза тағайындау кезінде қылмыстың кәсіби ... ... ... ол ... бірінші рет жасалуы жағдайын белгілеуге
міндетті болды [73, 44 б.].
Қылмыстардың қайталануының әлеуметтік маңызы қайталап ... ... ... ... қауіптілігі дәрежесінің оның салт-санасында тұрақты
қалыптасқан, жаңа қылмыс жасауға итермелейтін қоғамға жат мінез-құлықтардың
болуына ... ... ... бұл ... өз ... ҚР ҚК
52-бабында көзделген мақсаттарға жетудің алғы шарты ... оған ... жаза ... негіздейді.
Қылмыстың қайталануының құқықтық маңызы ең алдымен ҚР ҚК 54-бабының «а»
тармағының ... ... ... мән-жай болып табылатындығымен
айқындалады. Екіншіден, ҚК-тің бірқатар баптарында өзара ұқсас ... ... ... ... ... соттылығы іс-әрекеттің қоғамдық
қауіптілік дәрежесін арттырмайтындығына ... ... ... ... болып табылады. ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 1994 жылғы
25 мамырдағы №1 «Қайталанушы қылмыстар ... ... ... соттардың
қарау тәжірибесі туралы» Қаулысында «бұрынғы ... ... және ... өтелген жазалар туралы, жазасын өтеуден босату
негіздері туралы мәліметтерді ... және ... ... сондай-ақ
сотталушының жеке басы туралы басқа да ... ... ... ... ... [107, 47 ... тәжірибесі қашанда қайталап қылмыс жасаушылардың жауаптылығын
күшейту жолында болды. ... ... ... ... «бұрынырақта
сотты болған адамдарға жаза тағайындау туралы мәселені шешу ... ... ... түзелу жолына түскісі келмейтін және ауыр қылмыстар жасаған
кәнігі қылмыскерлерге қатысты негізгіз жеңіл жаза ... ... жол ... ... ... жеке ... туралы заң талаптарын
басшылыққа алуға тиіс», - деп атап көрсетілген.
Қайталанған қылмыстар үшін жауаптылықты күшейту қажеттілігіне әлеуметтік
ахуалдың лепті ықпалы ... ... ... ... ... ... деңгейде тіркелген қылмыскерлердің жалпы санының 100 пайызынан алып
қарайтын болсақ, кәнігі қылмыскерлердің ... ... ... 25 ... ... [108, 44 б.]. Қазақстан Республикасында бұл үлес 28 ... ... ... ... ... Бұл ... кәнігі қылмыскерлер, әдетте,
жаңа, ауыр қылмыстар жасай отырып, ... ... ... ... кәмелетке толмағандарға және ересек азаматтарға теріс ықпал етеді,
қоғамдық ахуалды бұзады, т.б. Аталған және басқа да ... ... ... жаза ... ... ... ... талдап, жан-
жақты реттеу қажеттігін алдыға тартты.
Сонымен қатар ҚК 52-бабының 3-бөлігі соттарды жаза ... ... ... мен ... ... ... айыпкердің жеке басын,
сонымен бірге оның қылмыс жасағанға дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқын,
жауаптылық пен ... ... және ... ... ... жазаның сотталған адамның түзелуіне және оның ... оның ... ... ... жағдайына ықпалын ескеруге
міндеттейді. Заңның бұл талаптары жасалған қылмыстар және айыпты ... жеке басы ... ... мәліметтерді есепке ала отырып, жазаны
жеке даралауға мүмкіндік береді [113, 98-102 ... ... жеке ... оқып-зерттеуінің жалпы мақсаты
қылмыстарды қайталап жасаушыға қатысты өзіндік мән-мазмұнға ие ... ... ... ... қайталануы айыпкердің өте жоғары қоғамдық
қауіптілік ... ... ... табыла ма, жоқ па, осыны анықтап
алуға тиіс. Қылмыстардың ... ... ... ... ... және ... өте тұрақтылығын білдіреді. Бұл
қылмыстық жауаптылықтың мақсаттарына жетуді ... ... ... да ... қылмыскерлерге (қайталап қылмыс жасаушыларға) барынша
қатаң ... ... ... ... ... Белгілі бір топқа жататын
кәнігі қылмыскердің қоғамдық қауіптілік дәрежесі (қылмыстардың қайталануы,
қауіпті қайталануы және аса ... ... ... бірдей емес.
Әрбір кәнігі қылмыскердің қоғамдық қауіптілігінің ерекшеліктерін есепке алу
соттың айыпкерлерге әділ жаза тағайындауына көп ... ... ... жеке ... ... ... ең ... оның
жасаған қылмыстарының, жаза тағайындалып отырған және бұрын сотты ... ... шыға ... бағалау қажет. Сот кәнігі қылмыскердің
бұрынғы соттылықтары туралы мәліметтерді оқып-білуге міндетті, бұл ретте ... ... ... ... босатуды, т.б. сипаттайтын үкімдердің
және басқа да ... ... ... ... ... ... және басқа да соттық және іс жүргізу құжаттарында
айшықталған нақтылы мәліметтерді сот дәлелденген, ... ... ... ... ... ... Сот, дегенмен, бұрынғы
үкімдерде және басқа құжаттарда айыпкердің жеке ... ... ... ... ... оған ең ... ... - аталған баға
айыпкердің жеке басының қоғамдық қауіптілігінің ... келе ... ... ... ... ... жеке басының қоғамдық қауіптілігін бағалауға оның жасаған
қылмысы ғана ... ... оның жеке ... ... ... да ... ... етеді, мәселен, жас шамасы, жасалған қылмыстарға қарым-
қатысы, еңбекке ... ... ... ... ... және ... сот есепке алатын жеңілдететін (ҚР ҚК 53-бабы) және ... ҚК ... ... ... ... ... жасалған іс-әрекеттің
немесе айыпкердің жеке басының қоғамдық қауіптілігін сипаттайды. Сонымен
қоса, ауырлататын мән-жайлардың ... ... ... ... ... ... белгілерін дәрежелеуші мәмілелер ретінде айшық
тапқан, заң ... ... ... күшейтеді. Бұл мән-жай кей
жағдайларда белгілерді дәрежелейтін ... ... ... ... жоққа шығармайды, өйткені мұндай белгілердің мазмұны әр
түрлі болып ... ... ... сай, ... ... да ... дәрежеде
ықпал етеді.
Кәнігі қылмыскердің жеке басын сипаттайтын көптеген мән-жайларды ... үкім ... ... ... ... (жас ... еңбек өтілі,
денсаулық жағдайы, отбасылық жағдайы, бұрынғы сіңірген қызметі, т.б.). Бұл,
дегенмен, қылмыстардың ... ... жаза ... ... ... алу ... ... шығармайды. Бірақ келтірілген мән-
жайлардың үлес салмағы қылмыстардың қайталануы ... ... ... ... ... ... ... сіңірген еңбектерінің, оның
кәмелетке толмаған балаларының немесе басқа да ... ... ... ... ... ... ықпалы қылмыстың
қайталануы фактісімен жоққа шығады. Өйткені, қылмыстың ... ... ... ... ... және жаңа ... алдын
алуға ықпал етпегендігін, етпейтіндігін көрсетеді.
Қылмыстарды бірнеше рет жасау қоғамға қарсы көзқарастар мен дағдылардың
тұрақтылығынан хабар береді, соған сай ... ұзақ ... және ... ... ... ... етеді. Кәнігі қылмыскердің жеке
басының әлеуметке қарсы бағыттылығының және бір айрықша белгісі оның бір
текті ... ... рет ... ... ... ... бұл ... жоғары қоғамдық қауіптілігінің бұлтартпас дәлелі және ұзақ
мерзімді жаза ... және ... ... барынша қатаң режимін
тағайындауды талап етеді.
Жазаның түрін және мөлшерін анықтаған кезде айыпкердің жеке басы ... ... Жаза ... ... жеке басының бағасы
негізінен оның сипатын талдауға ... ... Оның ... деп ... ... ерекшеліктерінің бірлігі танылады. Адамның сипаты әдетте
қоғамға, ұжымға, қоғамдық пайдалы еңбекке және оның ... ... және т.б. ... ... ... ... жаза тағайындау кезінде айыпкердің жеке басының ... ... ... ... дегеніміз, сот қылмыстық әрекет жасаған
адамның жеке басын сипаттайтын түрлі жағдайлардың жиынтығын назарға алуға
міндетті дегенді ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші ол жасаған қылмыс болып ... ... ... жеке ... ... ... ашып көрсету және оған барынша
тиімді ықпал ету ... ... үшін ... жеке ... ... ... ... Бұл мақсатқа тек қылмыскердің әлеуметтік-
психологиялық сипатын талдау арқылы ғана жетуге болады.
Қылмыстардың ... ... жаза ... ... ... ретіндегі әлеуметтік мінездеме - қылмыскерді түрлі әлеуметтік
рөлдердің ... ... жеке ... ретінде сипаттау. Сондықтан да
әлеуметтік-демографиялық мәліметтер - жынысы, жас шамасы, ... ... ... ... және ... жағдайымен қатар оның
кәсіптік білім-білігі мен шұғылданып жүрген іс-әрекетін, еңбекке, ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасын анықтау қажет. ... ... мен ... ... оған ... ете ... ... адамдарға деген қарым-қатынастарын, бұрынырақта әкімшілік
жазалаудың, соттылықтың ... ... ... ... ... тұлғаны тәрбиелеу жағдайын, ата-аналардың өмір салтын, ... ... ... ... да ... жеке ... ... мінездемесі - оның ішкі әлемін
сипаттау, одан сыртқы ықпал ету ... ... ... ... психологиялық ерекшеліктерін оқып-білу үшін ... ... ... ... өз іс-әрекеттерінде басшылыққа алатын ой-
жоспарларының, мүдделерінің бағыттылығы, табандылығы,
идеалдары, адамшылық қасиеттері;
б) адамның ... ... ... ... жеке ... ... осы тобын зерттеу мінез-құлықтың нақтылы себеп-салдарларын,
қылмыс жасаудың негізгі мақсатын, адамның қоғамға қарсы ... және ... ... ... етеді. Қылмыскердің жеке басын
психологиялық тұрғыда танып-білу үшін тұлғаның ерекшеліктерімен танысу
қажет: бұл ... оның ... ... ... ... ... керісінше, оның
әрекеттеріне қарсы тұрған теріс пиғылы мен ... ... ... ерекшеліктері жүйесінде қандай орынға ие екендігі анықталады,
өйткені нақ осы сипаттар жаза ... ... ... ықпал етеді.
Басқаша айтқанда, айыпкердің жеке басын есепке алу ... ... ... кәнігі қылмыскер мінез-құлқының теріс жақтарының одан әрі
дамуының нәтижесі ... ... ма ... қылмыс оның мінез-құлқының теріс
жақтарымен байланысты болса да, нақ сол адам ... ... ... емес пе ... ... ... алу керек. Бұл мәселені шешу
кезінде, егер сөз кәнігі қылмыскер жайында болып отырса, ... ... ... ... бұрынырақта жасалған қылмыс үшін жазадан босатуға
негіз, бұл жазаны өтеудің ... мен ... ... жасаған
қылмысы үшін тағайындалған жазаны орындау сәтінен жаңа ... ... ... ... бас бостандығынан айыру орындарынан босатылғаннан
кейінгі өзін-өзі ұстауы, т.б. ... ... ... жеке ... ... ... ... мән-жайларды үш топқа бөлуге болады:
Қылмыс жасау алдындағы кезеңдегі айыпкердің жеке
басын сипаттайтын мән-жайлар (айыпкердің әлеуметтік-пси-
хологиялық мінездемесін талдау: еңбек ... ... ... және ... ... ... ... қатысы,
айыпкердің соттылығы болған ба, бұрынғы қылмысының
сипаты және т.б.);
Қылмыс жасаудың себептері мен жағдайларына жа-
татын мән-жайлар: қылмыскердің адами ... ... ... жаңа ... ... ... ... жағдайлар;
Тұлғаның жасалған қылмыспен байланысты мінез-құлықтары мен ерекшеліктерін
сипаттайтын мән-жайлар; ... ... мен ... оны ... ... мен мақсаты.
Жазаның өтелген бөлігінің ұзақтығын есепке алмауға болмайды. Егер адам
бұрынғы қылмысы үшін қысқа мерзімді ... ... ... кейін жаңа қылмыс
жасаса, бұл жағдай аталған адамға қатысты қысқа мерзімді жаза тағайындаудың
тиімсіздігін және қайталанған ... үшін оған ... ... ... ... жаза тағайындау қажеттігін білдіреді. Адамның ұзақ мерзімді
бас бостандығынан айыру жазасын ... ... да ... жаңа ... ... ... ... тек жазаның ұзақтығын ұлғайтып қана ... ... ... ... қатаң режимдегі түзеу колониясында өтеуді
тағайындау туралы ойға жетелейді.
Жаза мерзімі туралы мәселені шеше отырып ҚР ҚК 53 және 54 ... ... ... және ... ... соттың
назардан тыс қалдыруына болмайды. Аталған мән-жайларды ескеру ... оның ... бас ... айыру мерзімін анықтау кезінде
соттың құқығы ғана емес, сонымен қатар міндеті де, ... ... ... ... және ... ... ескереді деп атап
көрсетілген.
Айта кету керек, заңда жауаптылықты жеңілдететін ... ... және ... ... ... ... тізімі
келтірілген. ҚР ҚК 53-бабында жаза тағайындау ... ... ... ... да ... ретінде ескеруі мүмкін екендігі
жөнінде айтылған.
Егер жеңілдетуші мән-жайлар қылмыс құрамының ... ... ... онда олар ... ... ескерілгендіктен, өзінен-өзі
жаза тағайындау ... ... ... ... ... мән-жайларды, екеуінің де негізінде бірдей сипатты мәліметтер
жатқанына қарамастан, ерекше ... ... білу ... ... ... ... ҚР ҚК ... сөз болады. Сот ерекше мән-жайларды,
сондай-ақ айыпкердің жеке басын ескере отырып және ... ... ... көзделген неғұрлым жеңіл жаза тағайындау қажеттігін тани отырып. оның
себеп-салдарларын міндетті түрде көрсете ... ... ... ... Бұл ... ерекше мән-жайлар үғымы бірнеше жеңілдететін мән-
жайлардың ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде жазаның неғұрлым жеңіл түрін тағайындау адамшылық және
әділдік ... ... ... ... еді. Істің ерекше мән-жайлары бір
ғана маңызды жеңілдететін мән-жайлар болған жағдайда да пайда ... ... ... бұл ... ... ... ... себепті, кез
келген қылмыс жасаған жағдайда ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... бірқатар жағдайларда, мәселен айыпкердің ауыр қылмыс
жасаған және ... жеке ... ... ... ... сот ... баптарды қолданудан бас тартады.
Егер, керісінше, іс бойынша тек жауаптылықты ауырлататын ... ... онда сот ... ... ... ҚР тиісті бабы санкциясының
ең жоғары мөлшеріне жақын немесе ... ... сай ... жаза ... ... ... мән-жайлар қылмыс құрамының элементтері
болып табылатын жағдайларда, оларды заң шығарушы бап ... ... ... деп ... да жаза ... ... ... ескерілмейді.
Егер жауаптылықты жеңілдететін де, ауырлататын да мән-жайлардың ... сот ... ... ... ... ... және ... сәйкес
жазаның нақтылы мерзімін тағайындайды.
Жазаны қолдану дегеніміз оны соттың ... ... ... ... ... және ... органдардың оны жүзеге асыруын
білдіреді. ... ... және ... қылмысты қайталап жасаушы
тұлғаның жеке басына тән психологиялық ... ... ... ... етеді. Кәнігі қылмыскерлердің түзеу мекемелерінде және ... ... ... ... ... көпшілік жағдайларда
эгоизм, айналасындағыларға деген ... ... жат ... имансыздық,
қылмыстық жазаны олардың өмір салтына орай заңды құбылыс деп ... ... ... ... ... ... ... жағдайында қылмыстық жауаптылықты жүзеге
асырудың өзіндік ерекшеліктері бар. Бұл ретте қылмыстық жауаптылықты ... тек ... ... бір ... ... ... шараларды
іс жүзінде қолдануы деп үғыну аздық етеді. ... ... ... ... әлі де ... ... ... қылмыстың қайталануы жағдайында қылмыстық жауаптылықты жүзеге
асырудың айыпкерді жазасын ... ... ... ... ... жүзеге асырудың маңызды сипаты соттау дәйегінің өзі, адамды
кәнігі ... ... ... ... да, ... ... алмайды.
Жеке даралау қағидасына сәйкес қылмыстық жаза қылмыс жасаған барлық
адамдарға қатысты мақсатты ... және ... ... ... ... қылмыс
жасаушыларға қатысты жаза да осындай талаптарға жауап беруге тиіс.
Қылмыстық Кодекс ... ... ... жауаптылығын
қарастырған баптары бойынша жаза тағайындау кезінде сот оларға қатысты ... ... ... жаза ... ... ... ... жасалған қылмыс үшін жазаның мерзімі мен ... ... үшін ... ең қатаң жаза түрінің ең жоғары мерзімі мен
мөлшерінің жартысынан төмен, ал қылмыстардың қауіпті қайталануы ... ... ... ... ал қылмыстардың аса қауіпті қайталануы жағдайында -
төрттен үшінен төмен болмауы керек. Егер ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған адамның
соттылығына сілтеме болса, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... қауіпті қайталануы және аса қауіпті
қайталануы кезінде жаза ... ... ... ... ... ... ... қауіптілігі олардың жасаған
қылмыс үшін қылмыстық ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаушының жасаған қылмысы үшін көзделген заң
бабының шеңберінде жүзеге асырылады. Қылмыстың ... және ... ... жеке басы қаншалықты қауіпті болса, жаза да ... ... ... ... ... ... ... қағидасы кәнігі
қылмыскер жасаған ... үшін ... ең ... ... ... туралы мәселені шешуде де айшықталады. Ол бірінші рет ... ... ... ... жазаның ең төменгі мөлшерінен жоғары
болуға тиіс. Аталған қағида, ... ... ... ... жазаның
заңда көзделгеннен неғұрлым жеңіл түрін тағайындау және шартты түрде соттау
мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Кәнігі қылмыскердің жеке басынын, ... ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыруды және түзеу
жұмыстарын көздейтін санкциялар шеңберіңде жаза ... ... ... етеді. Бұрынырақта бас бостандығынан ауыру түрінде жазасын өтеген
қайталап қылмыс жасаушыларға ... ... ... ... ... ... жағдайында жаза тағайындау мәселесін шеше
отырып, соттар бұрын жасалған қылмыстардың ... ... ... ... ... толықтығын, бұрынғы үкімдер бойынша жазадан
босатудың негіздерін, қылмыс ... ... ... т.б. ... ... ... әдетте, қылмыскерлердің басқа дәрежелеріне қарағанда
барынша ауыр жаза тағайындайды. Сонымен қатар, адамды кәнігі қылмыскер деп
тану туралы мәселені шешу және жаза ... ... ... ... де ... ... бір айғағы - Қарағанды қаласы Октябрь аудандық ... ... ... ... ... ҚР ҚК ... З-бөлігі
«в» тармағымен айыпталып, төрт жылға бас ... ... ... ... ... түзеу мекемесіне жіберілген болатын. Оның
алдында ол 1992 жылы ... ... ... 1-бөлігімен (ҚазССР
ҚК) 5 жылға сотталған және 1993 жылы 76-баптың 2-бөлігімен 5 жылға ... ... ... Бостандыққа 1998 жылы мерзімін өтегеннен
кейін шыққан. Бұл іс ... ... ... ... ... ... дұрыс пайдаланбағанын атап көрсеткен. Яғни, сот айыпталушының ісінде
аса қауіпті рецидив бар ... ... Ал шын ... ... соттылықтары аса қауіпті емес қылмыстарға ... ... ... ... ... ... ... прокурордың наразылығымен
келісіп, ол істі қайтадан жаңа сот қарауына жіберді.
Заң талаптарына ... ... ... ... деп танылуы мүмкін
адамдарға қатысты қылмыстық істерді қарау кезінде соттар әрбір ... ... ... жеке басы ... ... ... ... қауіптілік дәрежесін, олардың себеп-салдарларын, қылмыстық ниет-
пиғылдарды жүзеге асыру дәрежесін, ... ... ... рөлі ... істің және басқа мән-жайларын ескере отырып, қайталап қылмыс
жасаушы деп тану туралы мәселені ... ... ... ... ... ... алып қарағанда жоғары ... ... ... ... ... жолына түскісі келмейтін
қылмыскерлердің ... ... деп ... ... ... туралы
мәмілені әрдайым есте үстау керек. Сотталушыны кәнігі қылмыскер деп ... ... ... ... және ... ... ... қажеттігі туралы
мәселе сотта процеске қатысушылардың іс жүргізу ... ... ... ... ... ... Бұл ретте сотталушының өзін-өзі
қорғау құқығын жүзеге асыру мүмкіндігі жан-жақты қамтамасыз етілуі керек.
Адамды кәнігі қылмыскер деп тану ... ... шеше ... ... ... қабылдауға кедергі боларлық мән-жайлардың ... ... жас ... ... ... ... бойынша іс-әрекеттерді
дәрежелеу өзгерген жоқ па, оларды жоғары тұрған соттар кас- ... ... ... алып ... жоқ па және ... ... тиіс.
Сотталушыны кәнігі қылмыскер деп тани отырып сот ... ... ... ашып ... ал ... ... бөлігінде
қылмыстық заңның тиісті нормасына сілтеме жасай отырып, сол ... ... ... Егер сот ... ... ... сотталушыны
кәнігі қылмыскер деп ... ... ... бұл ... де ... ... қайталануы үшін жоғары жауаптылық белгілей отырып, заң
шығарушы мұны заңмен белгіленген ... ... ... алынып
тасталмаған соттылықтың бар болуы, белгілі бір жаза түрінің ... ... - бас ... ... ... ... сәйкес адам бірқатар міндетті белгілердің, оның ішінде - бұрынғы бас
бостандығынан айыруға ... бар ... ... ... ... ... мүмкін.
ҚР Жоғарғы Сотының Пленумы 1994 жылғы 25 мамырдағы «Қайталанушы
қылмыстар туралы қылмыстық істерді соттардың ... ... ... №1
қаулысында атап өткендей: «бұрынырақта бас бостандығынан ... ... деп, ... ... ... сот ... бойынша түзеу мекемелерінде өтеуге
жататын бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалған, оның ішінде
бұл ... адам ... ... оны өтеуден жалтарған, үкімді ... іс ... ... ... ... кейінге қалдырылған,
үкім ескіру мерзімінің өтуіне байланысты орындалмаған, қылмыстық заңмен
көзделген кейінге ... ... ... ... ... ... реттерден
басқа жағдайларда) адамдарды есептеу керек». Сондықтан да кәнігі ... ... бас ... ... ... ... сотталған, не
үкімнің орындалысын кейінге қалдыру қолданыла отырып сотталған адам, егер
ол тиісінше ... ... ... ... үкімнің кейінге қалдырылуы
кезеңінде, немесе ол соттың шешімі бойынша ... ... ... үкім
бойынша бас бостандығынан айыру жөнінде тағайындалған ... өтеу ... ... ... қылмыс жасаған адам танылады. Бұл ретте кез
келген жағдайда заңмен ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Сондай-ақ соттың үкімі бойынша түзеу жұмыстарына сотталған,
артынша ол бас бостандығынан ... ... ... ... бірге
заңға сәйкес сот жасаған қылмысы үшін бас бостандығынан айырудың ... ... ... ... ... әскерилер бас бостандығынан
айыруға сотталған деп қарастырылуы мүмкін емес.
Кәнігі қылмыскерге бас бостандығынан айыру түрінде жаза ... сот ... ... ... өтеуге тиіс түзеу мекемесінің түрін
көрсетуге тиіс. Түзеу мекемесінің неғұрлым қатаң түрі ... ... Жаза ... бір ... ... бес ... ... емес
мерзімге түрмеге қамау түрінде бас бостандығынан айыру ... ... ... ... және ... жасы толғаннан соң аса ... ... ... тағайындалуы мүмкін.
Бас бостандығынан айыру түрінде жазасын өтеу соттың үкімі ... ... ... - қатаң режимдегі түзеу колонияларында,
қылмыстардың қауіпті ... ... - ... ... ... қылмыстардың аса қауіпті қайталануы жағдайында - түрмеде,
бірақ бес ... ... ... ... ... Сот ... ... қоғамдық қауіптілігі дәрежесі мен сипатын және басқа
мән-жайларды ескере келіп, өзінің шешімін ... ... ... жеңіл режимдегі мекемелерде өтеуді тағайындауы мүмкін. Жазаның
белгілі бір ... ... бас ... ... және оны ... жалғасқан қылмыстардың қайталануы жазаны өтеу орны туралы мәселені
шешу үшін негіз болып табылады.
Бас бостандығынан айыру орындарындағы ... ... ... да ... ... ... ... оқшаулау және сотталушының
жаңа қылмыс жасау немесе қоғамға қарсы іс-әрекеттерге бару мүмкіндігін
жоққа ... ... оны ... ... ... оның өзінің міндеттерін
нақты және бұлтармай ... ... ... жасаушылар үшін аталған
қылмыскерлер тобының айрықша қоғамдық қауіптілігін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... жаза жалпы негіздер үдесінен шыға отырып
және мұндай ... үшін ... ... ... ... отырып тағайындалады. Осы орайда ҚР Жоғарғы Сотының
2002 жылғы 15 тамыздағы «Сот үкімі туралы» ... ... ... «Жаза мөлшері қылмыстың қайталану қауіптілігінің дәрежесіне
байланысты болғандықтан, соттар қылмыстың қайталану түрін дұрыс ... ... бұл ... ... дәлелдер келтіріле отырып, үкімнің
дәлелдеу бөлігінде, ал тиісті ... ... ... ... ... кейін, бірақ жазаны толық өтегенге дейін
жаңадан қылмыс жасау жаңа үкім бойынша тағайындалған ... ... ... жазаның өтелмеген бөлігін ... ... ... ... әкеліп
соғады. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау кезінде, бұрын жасалған
қылмыс үшін тағайындалған жазаны жаңадан жасалған ... үшін ... ... ... ... қосу ... шеше отырып, соттар бұрынырақта
жасалған және жаңадан орын алған қылмыстардың ауырлығын, айыпкердің жеке
басы туралы мәліметтерді және ... ... және ... ... ... ... ... қылмыс үшін үкімдердің
жиынтығы бойынша жаза тағайындау, ол қылмысты ... ... ... ма, жоқ па - оған ... ... Бұл ... үкімдердің
жиынтығы бойынша тағайындалған жазаның түпкілікті ... ... ... ... не ... орындалуын кейінге қалдырылуды қолдану арқылы
тағайындалған жазадан немесе шартты түрде - мерзімінен ... ... ... өтелмеген мерзімінен көп болуға тиіс.
Қылмыстардың қайталануы сотталушы адамның бір ғана ... ... ... жасауынан көрініс табуы мүмкін. Егер олар Қылмыстық
кодекстің түрлі баптарында көзделген болса ... бір ... ... ... ... екі ... одан да көп ... көзделген
қылмыс белгілері болса, онда қылмыстардың жиынтығы бірден көзге ұрады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... әрбір
қылмыс үшін бөлек (негізгі және қосымша) жаза тағайындауға міндеттейді.
Жиынтыққа енетін әрбір қасақана ... ... ... ... ... ... болған қылмыстарға қатысты қылмыстардың қайталануы болып
табылады. Қылмыстардың барлық жиынтығы үшін түпкілікті жазаны сот ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... қатаң жазаға сіңіру немесе
тағайындалған жазаларды толық немесе ішінара қосу ... ... ... б.].
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі ... ... ... ... үшін аса қауіпті қылмыстарды қайталап істеуші
тұлға деп танылуы сотқа тұлғаның осы ... ... оның ... ... ... табылады. Осы кодекс қылмыстың мұндай белгілерін
қарастырмайды, алайда кінәлі тұлғада жаза ... ... ... ... ... және аса ... ... болатын болса,
сот Қылмыстық Кодекстің 59-бабының 1-бөлігінде көзделген ережелерге талдау
жасауға және баға ... ... ... сипатына қарамастан сот бұрын жасалған
қылмыстардың саны, сипаты және ... ... ... баса ... қажет.
Жаза тағайындау көбінесе кінәлі тұлғаның қандай қасақана қылмыстар
істегені және оларды неше рет ... ... ... өйткені
қасақаналықпен жасалған қылмыстар өздерінің қауіптілік ... ... ... ... ... қауіпті қайталануына қарағанда жай
қайталануы жағдайында мейлінше қатал жаза тағайындалуы да мүмкін. ... ... ... ... ... үшін бір рет сотталған болатын және
тағы да ауыр қылмыс жасады – жай қайталану; тұлға ... ... ... ... ... ... үшін бас ... айырумен екі рет
сотталған және тағы да осындай қылмыс ...... ... ... ... жағдайда кінәлі тұлғаның қауіптілігінің дәрежесі жоғары
болады, себебі ... ... жаңа ... ... ... ... істелген қылмыстың қоғамдық қауіптілік ... ... Ал ... ... ... жасаған қылмысының қоғамға қауіптілік
дәрежесі айтарлықтай жоғары болмайды.
Жаза тағайындау кезінде ... ... ... ... ... мен ... баға берілуі керек. Кей жағдайларда кінәлі
тұлға сотталып шыққан бұрын жасалған қылмысқа қарағанда ... ... ... ... ... Мәселен, бұрын кісі ... ... ауыр зиян ... ... делік, ал соңғы жасалған ... ... ... зиян ... ... Осы ... мысалда
қылмыстардың қауіпті қайталануы орын алып ... ... ... ... ... жаза ... мөлшері минималды түрде болуы мүмкін.
Сот, сонымен қатар, оның алдындағы жазаның түзетушілік ықпалының
жеткіліксіздігіне себеп болған ... да ... ... Бұл мән-
жайлар әр түрлі сипатта болады және сәйкесінше жазаның ... ... әсер ... ... ... жаңадан қылмыс жасауға түрткі
ретінде түзеу колонияларындағы сотталған тұлғалармен жұмыс жүргізу ... ... ... ... ... мүмкін (теріс тәрбие жұмысы,
зорлық-зомбылықтың болуы, колониядағы қауіпті қылмыскерлердің ... т.б.); ал ... ... – жаңадан қылмыс жасаудың мән-жайлары
толығымен сотталған тұлғаның тікелей өзіне ... ... ... ол ... ... ... қайтып оралғаннан кейін ішімдікке салынды,
еш жерде жұмыс істеген жоқ, бұрын сотталғандармен байланыста ... ... да ... ... ... ... ... жағдайында жаза тағайындаудың
өзіндік ерекшеліктеріне қысқаша ... ... ... ... ... үшін ... бас бостандығынан айырусыз
жаза тағайындалатын болса, онда ... ... үшін ... ... ... ... ... түріне тәуелсіз) кез келген ауырлық
дәрежесіндегі жаңадан жасаған қылмысы ... ... ... орын ... Егер ... ... жасаған қылмысы үшін тұлға бас
бостандығынан айырусыз жазамен сотталған болса және тағы да ... үшін ... ... ... бас бостандығынан айыру жазасымен
сотталса, онда бұл жағдайда да қылмыстардың жай қайталануының болуы орын
алады;
Егер ... ... бір рет онша ауыр емес және ... орташа қылмысы
үшін бас бостандығынан айыру жазасымен сотталса, ... оның ... ... ... ... ... тағы да ауыр және аса ... теңестірілетін онша ауыр емес және ... ... ... ... үшін бас ... ... ... сотталған жағдайда
да қылмыстардың жай қайталануы орын алады;
Егер ... ... ауыр ... үшін бас ... ... болса және бұрын да қасақана ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан
айыру ... ... ... онда қылмыстардың қауіпті қайталануы орын
алады;
Егер тұлға қасақана ауыр ... үшін бас ... ... болса және бұрын да қасақана ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан
айыру жазасымен екі рет сотталған болса немесе аса ауыр ... үшін ... ... ... ... ... онда ... қауіпті
қайталануы орын алады;
Заңда көрсетілген ауырлықтағы бұрынғы және жаңадан істеген ... үшін ... бас ... айыру жазасымен сотталып, оны нақты
өтеген және бұл жазаны толық немесе ... ... ... ... ... ... қайта жасалуын құрайды;
Тұлғаның аса ауыр қылмысы және бас ... ... ... егер ол ... да ... ауыр немесе аса ауыр қылмысы үшін бас
бостандығынан айыру жазасымен сотталған болса, онда ... ... орын ... ... немесе одан кейінгі қылмысты іс-әрекеттерде аяқталған,
сондай-ақ аяқталмаған қылмыстардың белгілері болса немесе ол ... ... ... онда тұлғаның іс-әрекеттерін қылмыстардың қайталануы,
қауіпті қайталануы және аса қауіпті қайталануы деп бағалаймыз;
Қылмыстардың қайталануының қандай да бір белгілері орын алған ... ... ... ... ... және ... істеуге оқталу
болып табылады және кінәлі ... ... жаза ... ... ... ... үшін жазаның мерзімі мен мөлшері
жасалған қылмыс үшін көзделген ең қатаң жаза түрінің ең жоғары ... ... ... ... ... ал ... ... қайталануы
жағдайында – жартысынан төмен, ал қылмыстардың аса ... ...... екісінен төмен болмауы тиіс;
Қылмыстардың қайталануы мен қылмыстардың жиынтығы ... ... ... жиынтығы бойынша істелген әрбір қылмыс үшін жаза
бөлек, бірақ қылмыстардың қайталану ... ... ... ал ... жиынтығы бойынша бас бостандығынан айыру
түріндегі қорытынды жаза жиырма бес жылдан артық емес мерзімде тағайындалуы
мүмкін;
Қылмыстардың ... мен ... ... біріккен реттерде
кінәлі тұлғаға жаза қылмыстардың ... ... ... және ... қайталану ережелері ескеріле отырып және егер ... ... ... қасақана қылмыс алдыңғы үкімнің заңды күшіне енгенінен ... ... ... шарт негізінде тағайындалуы мүмкін. Сотталған тұлғамен
жаңа қылмыс іс бойынша үкім ... ... ... оның ... ... ... жасалған болса, онда Қазақстан Республикасы ... ... ... қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза
тағайындауға байланысты ережелер соңғы үкім бойынша қолданылмайды;
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... «г»
пункті бойынша айыпкердің жас балаларының болуы қылмыстық жауаптылық пен
жазаны жеңілдететін мән-жай ... ... Бұл ... ... қол ... ... ... оның жас балалары болуы
жағдайында, айыпкердің жас ... ... ... ... ... ... мән-жай ретінде заңшығарушы танымауы тиіс;
Тұлғаның соттылықты жоюға арналған қажетті мерзімі ... ... ... ... ... ... тоқтатпайды және тоқтата тұрмайды.
Қылмыстық құқықтағы бұл шешім соттылықты алу мен оны жоюдың ... ... ... ... келеді. Сондықтан, тұлғаның соттылықты
жоюға арналған мерзімі ішінде жаңадан қасақана ... ... бұл ... және ... ... ... соңғы үкімі бойынша жазаны өтеуі
сәтінен бастап жаңарады;
Егер бұрын сотталған ер адам ... бас ... ... өтесе, алайда, оның соттылығы жойылған ... ... ... соттың бас бостандығынан айыруды қатаң тәртіптегі түзеу колонияларында
өтеуді тағайындауға ... ... ... ... Кодексінің 13-бабына сәйкес он сегіз
жасқа толмаған адамның жасаған қылмысы үшін соттылығы, ... ... ... ... ... алынып тасталған немесе жойылған
соттылық қылмыстың қайталануын тану кезінде ескерілмейтіндігін ... ... ... алуы керек.
Бұрын бас бостандығынан айыруға сотталған тұлға деп бұрынғы заңды күшіне
енген сот ... ... ... түрлерде бас бостандығынан айыру жазасы
тағайындалған ... ... ... ... ... ... тиісті болған және бұл жазаны ол
өтемеген ... ... оны ... ... немесе Қылмыстық
Кодекстің 73-бабының негізінде ауруға шалдығуына байланысты жазадан
босатылған реттерде, Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... ... ... ... жазаны өтеуден босату
жағдайларын қоспағанда;
- Шартты түрде соттауға байланысты (Қазақ ССР-інің 1959 жылы ... ... ... ... ... 1997 жылы шілденің 16-
сында ... 1998 ... 1 ... бастап заңды күшіне енген,
яғни, қазіргі қолданыстағы Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің
63-бабы бойынша);
- Қазақстан ... ... ... ... сәйкес, яғни,
жүкті әйелдердің және жас балалары бар әйелдердің жазаны ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық Кодексінің 74-бабына сәйкес, яғни,
төтенше мән-жайлардың салдарынан жазадан босату мен ... ... ... байланысты;
- Шартты түрде міндетті түрде еңбекке тартуға байланысты ... ... ... 23-2 бабы ... ... ... ... сынақ мерзімі ішінде немесе үкімнің
орындалуын кейінге қалдыру мерзімі ішінде жаңадан қылмыс жасаса, не болмаса
шартты соттауды жою не ... ... және ... ... үкім ... бостандығынан айыру тағайындалғандықтан оны белгілі бір мекемеге ... ... ... ... ... ... ... соттылығы және бас ... ... ... ... ... ССР ... Кодексінің 40-бабы бойынша немесе
Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 63-бабы бойынша), ... ... ... ... ... ... ССР Қылмыстық
Кодексінің 41-1-бабы немесе Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... немесе шартты міндетті түрде еңбекке тарту (Қазақ
ССР Қылмыстық Кодексінің 23-2 бабы бойынша) ескерілуі тиіс.
Соттың ... ... ... жұмыстары, бас бостандығын ... ... ... және ... ... ... 4-бөлігі және 45-
бабының 2-бөлігі негізінде тағайындалған жазалар бас бостандығынан айырумен
ауыстырылған жағдайларда ... бас ... ... сотталған
тұлғалар ретінде танылмайды.
Тұлғалардың сәйкесінше қылмыстардың қайталануы болған ... ... ... ... ... жиынтығы немесе
үкімдердің жиынтығы бойынша қылмыс жасағаны үшін жаза тағайындаған ... жаза ... ... ... ... ... ... мына жағдайды ескеруіміз керек: Қылмыстық Кодекстің 5-
бабының ... ... ... ... ... ... Қылмыстық Кодексі қолданысқа енгізілгенге дейін (1998 жылдың 1-
қаңтарына дейін) жасалған қылмыстардың қайталануы, қауіпті қайталануы және
аса ... ... үшін ... ... ... Егер
Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің қолданысқа енгізілгеніне дейін
және оның қолданысқа енгізілгенінен кейін жасалған ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қылмыстық
Кодексінің 59-бабының 2-бөлігінің ... 1998 ... ... ... ... үшін ғана қолданылады. Ал аяқталмаған қылмыстарда
сәйкесінше қылмыстардың қайталануы орын ... ... ... ... ... ... 56-бабында көзделген мерзімдер мен
мөлшерлерден аспауы тиіс.
Қылмыстардың қайталануының қоғамдық қауіптілігін ескере отырып, ... ... ... ... жаңадан қасақана қылмыстар жасайтын
тұлғаларға әсер ету шараларының аса ... ... ... ... [115,
75-77 бб.].
Адамның бірнеше рет қылмыс жасауы кінәлінің тұлғасының әлеуметке жат
бағдарын ... оның ... ... ... сақтауға деген
құлықсыздығын куәландырып, кәсіби қылмыстылықтың өсуінің ... бір ... ... да, ... ... ... қарсы көзқарастар мен
әдеттердің, қоғамға қарсы ... ... ... одан ... ... қауіптілігінің жоғарылауының терең тамыр жайғаны анық
көрсетеді.
Әртүрлі құқықтық талаптарға сәйкес, қылмыстардың ... ... ... ... ... ... жасаған қылмысы үшін сот үкімін
сотталушының жаңа ... ... ... ... ... ... ... түрін: а) бұрынғы қылмыс бойынша жазаны толық өтеуге ... ... б) ... ... ... үкімді толығымен өтегеннен кейінгі қайталану
деп ажыратады.
Р.Р. Галиакбаровтың, Е.А. ... ... ... ... бар: а) ... ... яғни ... қылмыс бойынша жазаны толық
және ішінара өтегеннен кейін бірнеше рет қылмыс жасау; б) ... ... ... ... ... ... ... біртектес қылмыс
жасау; в) аса қауіпті қайталану, заңда (ҚР ҚК 13 б.) ... ... ... ... ... ... ... түрлері әрқилы
негіздер бойынша бөлінуі мүмкін. Жасалған қылмыстардың сипаттамасына қарай,
оларды ... және ... деп ... ... ... ... кезінде тұлға
әртектес қылмыстар жасайды.
ҚР ҚК 54 б. 1 т. «а» ... ... ... ... ... пен ... ... мән-жай болып танылады.
Арнайы қайталану, тұлғаның бұрын сотталған қылмысына ұқсас, не (заңда
көрсетілген ретте) біртектес қылмыс жасауы ... ... ҚК ... бөлімімен арнайы көзделген жағдайларда арнайы қайталану
ауырлататын белгі не ауырлататын ... ... ... Мысал ретінде
талан-таражға салу мен қорқытып алушылық үшін екі рет сотталған тұлғаның
ұрлық, тонау, ... ... ... қылмыстарын жасағаны үшін;
бұрын осы қылмысы үшін сотталған тұлғаның қайта ... ... ... ... ... ... Ерекше бөлімнің баптарында арнайы қайталану
ауырлататын белгі ... ... онда ол ... ... жағдай
ретінде қарастырылады.
ҚР ҚК 13 бабы қоғамға қауіптілік дәрежесі бойынша қайталануды (ҚР ҚК 13
б. 1 т.) жай, (ҚР ҚК 13 б. 2 т.) ... және (ҚР ҚК13 б. 3 т.) аса ... ... ... ... ... тек екі ... ғана анықталады:
1. Егер бұрын қасақана жасаған қылмысы үшін екі рет бас ... ... ... ... ... жасаса;
2. Бұрын қасақана ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған тұлғаның қасақана
ауыр қылмыс жасауы.
Қылмыстардың ... аса ... ... мына ... Егер адам ... ауыр ... немесе ауырлығы орташа қасақана қылмыс
жасағаны үшін кемінде үш рет бас ... ... ... осы адам ... ... ... үшін бас ... сотталған жағдайда;
2. Егер адам бұрын ауыр қылмыс жасағаны үшін екі рет бас ... ... ... аса ауыр ... жасағаны үшін сотталған болса,
осы адам жасаған ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға сотталған
жағдайда;
3. Егер адам ... ауыр ... аса ауыр ... жасағаны үшін сотталған
болса, ол аса ауыр ... ... ... ... ... қылмыс жасағаны үшін сотталғаннан кейін жаңа қасақана
қылмыс жасаған тұлға қоршаған ортаға қатысты ... деп ... және ... жаңа ... ... ... алу ... одан да қатаң
режимде жазаны өтеу арқылы ... ... ҚР ҚК 13 ... 5 ... «қылмыстардың қайталануы осы Кодексте ... ... ... неғұрлым қатаң жазаға әкеліп ... ... ... ... ... қайталану барысында жасалынған ... ... жаза ... ... қарастыру мүмкін емес. Осыған
байланысты Б.С. Утевский былай деп көрсетіп кеткен: «Рецидив және ... ... ... ... негізгі сұрақтарына
дейін жетеді де, қылмыстық немесе пенитециарлық саясаттың әрбір ... ... ... ... тасы ... табылады».
И.И. Карпец рецидивті қылмыстылықтың деңгейін ... ... ... бір ... деп ... авторлар қылмыстардың қайталануымен күрестің қажетті құралы
ретінде жазаны күшейтуді таныса, ... ... бұл ... ... ... ... ... И.С. Ной
былай деп жазған, «Рецидивті қылмыстылықпен ... ... ... ... ... ... Бұған куә ретінде ұзақ жылдар бойы осы
қылмыстылықтың тұрақты индексін келтіруімізге болады».
Ю.И. Бытко бойынша, қылмыскермен өтелінген жазаның түрі және ... болу ... ғана ... ... жасы ... басқа
факторлармен біріге отырып – бас бостандығынан айырудың ... ... ... бас бостандығынан айыру орындарынан босайтын кезінде қылмыскер
соғұрлым ... ... да, оның ... ... болу ... болады, себебі, үлкен жас мөлшері салмақты антикриминогендік жағдай
болып табылады.
Жоғарыда айтылғандар ... ... ... ... ... үшін қарастырылған жаза жүйесін талдау қажет.
1997 жылғы ҚР Қылмыстық кодексі 1959 жылғы ҚазКСР Қылмыстық кодексімен
салыстырғанда қылмыстардың қайталануы үшін ... ... ... ... ... ҚР ҚК қылмыстардың қайталануы барысында қылмыс
жасағадығы үшін міндетті түрде жазаны ... ... ... ... заңнаманың кейбір құрамдарында «бұрын ... және ... екі ... одан да көп рет ... ... ... белгіні енгізу арқылы сәйкес норманың санкциясында жоғары ... ... 1959 ... ... ҚК ... белгі сирек қолданылған
болатын.
Екіншіден, ҚР ҚК 59 ... 2 ... ... ... жаза ... ... ... қайталануы барысында ең
қатаң жаза түрінің ең ... ... мен ... ... ... төмен,
қылмыстардың қауіпті қайталнуы ... – үшен ... ... аса қауіпті қайталануы жағдайында – төрттен үшінен ... ... ... де, ... қылмыстардың қайталануы, қауіпті
қайталануы және аса қауіпті қайталануы ... ... ... санын, сипатын, қоғамға қауіптілік дәрежесін, алдыңғы жазаның
түзетушілік ықпалының жеткіліксіздігіне себеп болған ... ... ... ... ... мен ... ... дәрежесін ескеру
ұсынылған (ҚР ҚК 59 б. 1 б.). ... сот ... ... ҚР ҚК 59 б. 2 б. ... ... шектерден төмен жазаны, ҚР
ҚК 55 бабында көзделген ерекше мән-жайлар болған кезде тағайындай алады.
Қылмыстардың қайталануы барысында жаза ... ... ... ... ... - заң ... қылмыстардың қайталануы үшін
жазаны күшейтуі. Рецидивті қылмыстылықпен қылмыстық-құқықтық ... ... ... алып қарастырсақ, қылмыстардың қайталануының мәніне
жазаны күшейту ... ... ... шарттарын өзгерту сәйкес
келетіндігін ... 1997 ... ... ... 60 ... ... ... қылмыстардың қайталануы барысында жазаны отыз
жыл бас бостандығынан айыруға дейін күшейту ... ... ҚР ... 38 бабының 2 тармақшасында көзделген түзеу ... ... ... ереже қылмыскерлердің бас ... ... ... ... өркениеттің қазіргі деңгейіне және
адамгершілік қағидаларына сәйкес келеді деп айта ... ... ... орын ... ... мен ... заңнаманы және оны қолдану тәжірибесін талдау келесі ... ... ... ... ... Көптік қылмыстар - тұлғаның заңи салдарлары жойылмаған ... ... ... ... жоқ, екі ... одан да көп қылмыстарды
жасауы.
Көптік қылмыстарға келесі белгілер тән:
- көптік қылмыстарды біріктіретін бастау – осы қылмыстарды жасаған ... ... Бір адам бір ... ... ... жасайды. Бұл қылмыстар
өзара қылмыс құрамының кез келген элементтері бойынша субъектіден ... ... ... айырмашылықта болуы мүмкін;
- тұлға кем дегенде екі қылмыс ... ... ... ... егер екі ... біреуі әкімшілік құқық бұзушылық, тәртіптік ... ... ... ... ... іс - әрекет болса түзілмейді;
- әр қылмыс дербес қылмыс құрамының белгілеріне ие; әр ... ... ... болуы мүмкін. Әр қылмыста ... ҚР ҚК 28 ... ... кез ... ... алады;
- қылмыс қылмыстық жауаптылыққа тартудың ескіру мерзімімен жойылмаған болуы
керек (ҚР ҚК 69б.), алдында шығарылған үкім оны ... ... ... ... (ҚР ҚК 75б.), тұлғадан алдында жасалынған іс –
қимылы үшін рақымшылық немесе кешірім беру ... ... ... ... (ҚР ҚК 76б.) ... ҚР ҚК 77б. ... ... жойылмауы
немесе алынып тасталмауы керек. Көптік қылмыстарға ... ... ... ... ... ... үшін ... кедергілер болмауы
қажет.
2. Қылмыстық құқық теориясында қылмыстардың көптігінің көріну нысандары әр
түрде қарастырылған. 1959ж. 22 ... ... ... ... ... нысандары белгіленбеген. Қылмыстардың көптігінің
бірінші нысанын қайталану деп, бұл ұғымға кең мағына берген. Қайталану: а)
бұрын ... ... үшін ... ... ... ... және
б) бұрын жасаған ... үшін ... ... ... ... деп екі ... бөлінді.
3. Қылмыстардың көптігінің нысандарын бөлу негізі ретінде, қоғамға
қауіпті және құқыққа қайшы іс-әрекеттердің құрылысы ... ... ... және ... қайшы іс-әрекеттердің
құрылысы екі қылмыстың болуының шарты ретінде әртектес немесе
бірнеше ... ... бір ... не ... ... ... белгілері бар және әрқайсысы оқшау көп
реттік ... ... ... ... заңнамада көрсетілінген қылмыстарды
бірнеше рет жасау, қылмыстардың ... және ... ... нысандары ретінде қарастыра алмаймыз.
Себебі, заңнамада рецидив деп – алдыңғы қылмысы үшін жойылмаған
немесе алынып тасталмаған соттылығы бар ... жаңа ... ... ... қайталану ұғымы рецидив ұғымына
қарағанда жалпы болғандықтан, бұл ... ... ... ... ... ие болады. Қайталану көлемі және
мазмұнына байланысты рецидивке қарағанда кең ұғым. Рецидив –
қайталанудың ... ... ... үшін ... ... оның бір түрі. Кез келген рецидив қылмыстардың
қайталануы болып ... де, кез ... ... түзбейді. Сондықтан да, біздің көзқарасымыз бойынша
қылмыстардың рецидиві қылмыстардың көптігінің дербес нысаны
болып табыла ... ... ... рет ... да ... ... нысаны ретінде қарастыра алмаймыз, себебі қолданыстағы
қылмыстық заңнаманың мағынасы ... ... рет ... ... бір түрі ... ... Нақты жиынтыққа – субъектінің алдыңғы қылмысты жасағаннан
кейін, қандай да болмасын ... ... ... соң ... ... тән. Осыған байланысты, нақты жиынтық ұғымымен
қамтылған қылмыстардың ... ... ... түрі ... ... ... Идеалды жиынтық барысында қайталану жоқ, себебі субъект бір іс-
әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік) арқылы екі немесе одан ... ... ... ... да, қылмыстардың идеалды
жиынтығы қылмыстардың көптігінің ... ... ... ... ... қайталануы және олардың идеалды жиынтығы
қылмыстардың көптігінің құрылымдық элементтері бола ... ие және ... ... ... ... ... қалады. Яғни, қылмыстардың көптігінің көріну
нысандары ретінде тек өзіне ғана тән ... заңи ... ие ... ... ... мен ... ... жиынтығы табылады.
9. Заң шығарушы бірнеше реттің анықтамасына, оны құрайтын
компоненттерді қосқан. ... тек ... және ... ... ... ... құрайды деп көрсеткен. Осыған
байланысты ұқсас қылмыстар дегеніміз қылмыстық заңның ... ғана ... ... ... Бұл ... және ... белгілері бойынша бір-біріне сәйкес
келеді. Біртектес қылмыстар дегеніміз топтық объектісі ортақ
қылмыстар. Сот-тергеу ... ... ... ... ... ... рет ... ұғымын келесі
редакцияда беру орынды деп есептейміз:
11-бап. Қылмыстың бірнеше рет жасалуы
1. Осы кодекстің Ерекше бөлімінің белгілі бір ... ... ... ... екі ... одан да көп ... жасау – қылмыстардың
рет жасалуы деп танылады.
10. Жеке қылмыстарды екі топқа ... ... ... ... бір ... арқылы, бір объектіге қатысты және бір
нәтижені туындатын қылмыстар жатады. ... ... бұл ... жеке ... жай ... ... ... жеке қылмыстардың келесі түрлерге бөлеміз:
- құрамдас қылмыстар;
- балама әрекеттермен жасалатын ... ... ... ... ... ... ... созылмалы қылмыстар;
- қайталанған әрекеттермен жасалынатын қылмыстар;
- екі әрекет арқылы жасалатын ... ... ... бар ... ... бәсекелестігінің үш түрін қарастырамыз.
12. ... ... ... үш ... ... және арнайы нормалардың бәсекелестігі.
Жалпы және арнайы нормалардың бәсекелестігінің бір түрі ретінде негізгі
және ауырлататын, негізгі және ... ... ... болады. Бұндай бәсекелестік барысында әруақытта арнайы
нормалар қолдануға жатады.
Жалпы және айрықша, арнайы және ... ... ... ... айрықша нормалардың қатарына жасы толмағандардың қылмыстық
жауаптылығының ерекшелігін ... ... ... VI тарауы
жатады. Бұл нормалар, жалпы нормалармен салыстырғанда ... түрі ... ... ... ... ескіру мерзімдеріне, соттылықты
жоюдың мерзімдеріне, ... ... ... ... ... Жалпы, арнайы және айрықша нормалардың коллизиясын болдыртпас
үшін, келесі ереже қолданылады: айрықша норманың әрекеті жалпы және ... ... ... ... нормалардың бәсекелестігі.
Бірнеше арнайы нормалардың бәсекелестігі – оларда қарастырылған жазаның
жеңілдігіне немесе ... ... ең ... норманың пайдасына
шешілуі қажет.
Арнайы нормалардың бәсекелестігіне екі ауырлататын, екі жеңілдететін
және ауырлататын ... ... ... ... ... ... және оның бөліктерінің бәсекелестігі барысында, іс-әрекет бір
мезгілде бірнеше нормалардың әсеріне түседі. ... ... ... толығымен қамтыса, басқасы оның тек жеке ... ғана ... ... бұл түрі жеке жай және ... ... ... салдарынан туындайды. Тұтас және оның
бөліктерінің бәсекелестігі барысында тұтас норма қолданылуға жатады.
13. 1997 жылғы ҚР Қылмыстық ... 1959 ... ... ... кодексімен
салыстырғанда қылмыстардың қайталануы үшін тағайындалатын жазаға байланысты
жаңа ережелерден тұрады. ҚР ҚК қылмыстардың қайталануы ... ... үшін ... ... жазаны күшейтуді қарастырған. Яғни,
біріншіден, қылмыстық заңнаманың ... ... ... ... және ... екі ... одан да көп рет сотталған ... ... ... ... ... ... ... санкциясында жоғары қатаң
жазаны белгілейді. 1959 жылғы ҚазКСР ҚК ... ... ... ... ҚР ҚК 59 ... 2 тармақшасына сәйкес, сотпен
тағайындалатын жаза күшейтілген, яғни, ... ... ... ... жаза ... ең жоғары мерзімі мен мөлшерінің үштен бірінен төмен,
қылмыстардың қауіпті қайталнуы ... – үшен ... ... аса ... ... ... – төрттен үшінен төмен
болмауы керек. Дегенмен де, сотқа қылмыстардың ... ... және аса ... қайталануы жағдайында бұрын жасалған
қылмыстардың ... ... ... ... ... ... жазаның
түзетушілік ықпалының жеткіліксіздігіне себеп болған мән-жай, сондай-ақ
жаңадан жасалған қылмыстың сипаты мен қоғамға ... ... ... (ҚР ҚК 59 б. 1 б.). ... сот ... ... ҚР ҚК 59 б. 2 б. көрсетілген төменгі шектерден төмен жазаны, ҚР
ҚК 55 бабында көзделген ... ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1 Яковлев А.М. Совокупность преступлений по советскому уголовному ... ... 1960. - 120 ... Уголовное право России. Общая часть: Учебник / Отв. Ред. ... – М.: ... 1996. - 512 ... ... Ю.А. Множественность преступлений (Понятие, виды, наказуемость).
– М., 1988. – 95 ... ... Е.А., ... Р.Р. ... ... деяний как
институт советского уголовного права. – ... 1967. – 20 ... ... А.Ф. ... ... ...... 1976. –
55 с.
6 Советское уголовное право. Общая часть. – М., 1977. – 217 с.
7 Направления ... ... ... ... // Советское государство
и право. – М., 1981. №7.
8 Малков В.П. Множественность ... и ее ... по ... праву. – Изд-во Казанского унив-та 1982. – 173 с.
9 Наумов А.В. Российское уголовное право. Общая часть. Курс ...... БЕК, 1996. – 560 ... ... право. Общая часть. – М.: ИНФРА М – НОРМА, 1998. – 516 с.
11 Чугаев А.П. Малозначительное ... и ... суд. – ... – 113 с.
12 Ткачевский Ю.М., Крылова Н.Е. Амнистия, помилование, судимость // Курс
уголовного права. Общая часть. - М.: ... 1999. – Т.2. – 400 ... ... Д.И. ... статьи и речи. – М., 1948. 147 с.
14 Булатов С.Я. Руководящие начала по ... ... ... //
Правоведение – 1959. №12.
15 Крылова Н.Е. // Курс ... ... ... часть. Том 1: Учение о
преступлении – Москва: ... ... 1999. – 592 ... Сборник материалов по ... ... ... ...... Юридическое издательство НКЮ
СССР, 1938. – 371 с.
17 Сборник документов по истории уголовного законодательства СССР и ... ... ...... Государственное
издательсво юридической литерауры, 1953. – 463 с.
18 Уголовное право. Общая часть – ... ... ... ... ... 1948. – 575 ... ... законодательство СССР и союзных ... - ... ... ... литературы, 1957. – 531 с.
20 Сборник действующих постановлений Пленума Верховного Суда СССР 1924 ...... 1958г. – 519 ... Сборник законодательства СССР. 1937. №61.
22 Советское уголовное право / Под ... ... ... ... ... 1960. – 587 ... ... А.Б., Утевский Б.С. Уголовный кодекс. Комментарий / Под
редакцией Е.Г.Ширвиндта. ... ... ... комиссариата
внутренних дел, 1928. – 523 с.
24 Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР. 1924-1963. – ... ... ... ... Трудящихся СССР, 1964. – 487с.
25 Шаргородский М.Д. Преступления против ... и ...... издаельство Министерства юстиции СССР, 1947. – 511 с.
26 Пионтковский А.А., ... В.Д. Курс ... ... ... ... Том 1 – ... ... издаельство Юридической
литературы, 1955. – 799 с.
27 Комментарий к Уголовному кодексу ... ССР / Под ... ... ... ... 1980. -477 с.
28 Уголовное законодательство Союза ССР и союзных республик. В двух ... 1. – ... ... ... ... ... ... 655 с.
29 Курс советского уголовного права. Часть Общая / Под ... ... Том 1. – ... ... 1970. – 671 ... ... А.И., ... Ю.Н. Особо опасный рецидив как ... // ... – 1975. ... ... В.Н. ... ... квалификации преступлений – Москва: Юристъ,
1999. – 304с.
32 Юшков Ю.Н. Множественность преступных деянии ... ... и ... наказания). Автореф. дисс. канд. юрид. наук –
Свердловск, 1974. – 23 с.
33 Малков В.П. ... ...... Казанского
университета, 1974. – 308с.
34 Панько К.А. Вопросы ... ... ... в советском уголовном праве –
Воронеж: Издательство Воронежского университета, 1988. – 192с.
35 Караев Т.Э. Поворность преступлений – ... ... ... – 104с.
36 Кафаров Т.М. Проблема рецидива в советском уголовном праве – Баку, 1972.
– 167 с.
37 Яковлев А.М. Борьба с ... ...... Государственное
издательство юридической литературы, 1964. – 215 с.
38 Словарь синонимов- Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1976. ... ... ... Н.Б. ... и рецидив преступлений по советскому уголовному
праву – Махачкала, 1978. – 193 с.
40 Горелик И.И. ... за ... в ... по советскому
уголовному праву - Минск: Высшая школа, 1964. – 113 ... ... П.Т. ... ... ...... охраны природных
богатств в СССР//Проблемы ... ... ... ... ... Советского государства. Межвузовксая научная
конференция – Харьков, 1968. 199 с.
42 Пионтковский А.А., ... В.Д., ... В.М. курс ... ... Особенная часть. Т.2 – Москва: Госюриздат, 1959. - ... ... С.И. ... ... языка. 4-е издание Москва: 1961. – 917 с.
44 Даль В. Толковый словарь живого великорусского языка. Т.3 – ... – 589 ... ... ... ... ... – Москва: Манускрипт, 1992. – 367 с.
46 Кузнецова Н.Ф. Значение ... ... для ...... , 1958. – 165 ... ... постановлений Пленума Верховного Суда СССР (1924-1986) – Москва:
, 1987. – 645 с.
48 Кригер Г.А. Квалификация хищения социалистического ...... ... ... 1971. – 213 с.
49 Сборник постановлений Пленумов Верховных Судов СССР и РСФСР по уголовным
делам – Москва: , 1995. – 215 ... ... Л.Л., ... В.Н. Квалифицирующие обстоятельства: понятие,
виды, влияние на квалификацию преступлений – Ярославль, 1989. – 125 ... ... ... рет ... және ... саралау туралы»
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 11
Нормативтік қаулысы.
52 Пионтковский А.А. ... ... ... ... общая. - М., 1923. - 624
с.
53 Курс ... ... ... ... часть. Т.1. - М., 1970. - 456 ... ... Ю.М. ... в советском уголовном праве. М., 1978г. 165 с.
55 Гернет М.Н. Избранное произведения. 610 с.
56 Корнецкий.// Еженедельник советской юстиции. 1924. ... ... ... ... ... ... и ... комментарий
под редакцией С.Канарского. Гос. Изд-во Украины 1924. - 97 с.
58 Рогинский Г.К. Уголовный ... ... - Л., 1928. - 86 ... ... Д.А. Рогинский Г.К. Строгович М.С. Уголовный Кодекс ... ... изд. 4-е. - М., 1934. - 413 ... ... А.Н. ... ... о составе преступления М. 1957 г. 245 с.
61 Гроздинский М.М. Рецидив и привычная преступность //Право и жизнь. - ... ... - 119 ... ... Б.С Вопрос о рецидивистах – профессионалах на Всесоюзном
совещании пенитенциарных работников //Административный вестник. №1.
63 Познышев В.С. ... ... ... ... ... начал науки
уголовного права. Общая часть. - М. 1923. - 515 ... ... Ю.И. ... о ... ... в ... уголовном праве:
история и современность. Дисс. На соиск. д.ю.н. - Саратов, 1998. - 513 ... ... В. ... ... обвиняемые) // Преступный мир Москвы. -
М., 1924 г.
66 Утевский Б.С. Сколько у нас преступников- профессионалов и что с ... // ... ... ... ... Б.С. ... и профессиональная преступность ... ... // ... ... 1937. ... ... ... право. Часть общая. - М. 1952. – 265 с.
69 Крылова Н.Е., Серебренникова А.В. Уголовное право современных ... - М., 1997. – 125 ... ... А.А. ... ... - М., 1948. – 115 ... Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. - М., 1984. – ... ... ... ... ... бөлім. Алматы, 2001. - 218 б.
73 Маликова А.Ш. Қазақстан ... ... ... қылмысты
саралаудың жалпы түсінігі мен маңызы. З.ғ.к. диссерт. Алматы, 2003. - 121
б.
74 Бекбергенов Н.А. ... ... по ... ... ... Дисс на ... уч. ... к.ю.н., – Алматы, 2002. – 160 с.
75 Байжарасов Б. З. Назначение наказания. Дисс на ... уч. ... ... ... 2005. – 121 ... Алауханов Е., Рахметов С. Жаза: Практикалық-оқу құралы. - ... 1999. – 212 ... ... Е. ... ... ... Казахстан (общая часть). Издание
3-е, дополненное. – ... ... ... ... 2003. – 315 ... ... А.Н. ... құқық. Жалпы бөлім. Оқулық. - Өңд. толықт., 4-
бас. – Алматы: Жеті жарғы, 2007. – 315 ... ... ... Жоғарғы Сотының 1999 жылғы 30 ... жаза ... ... соттардың заңдылықты сақтауы туралы» №1
нормативтік қаулысы.
80 Рахметов С.М., Кулмуханбетовва Б.А. ... ... ... ... и ... ... ... – Алматы: Жеті жарғы, 1999. – 185 с.
81 Уголовное право Республики Казахстан. Общая ... ... ... ... И.И., доц. ... Г.И. – ... Жеті жарғы,
1998. – 315 с.
82 Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. Часть общая. Т.2. - ... – 445 ... ... ... ... Федерации. Постатейный комментарий. М.,
1997. – 519 с.
84 Пионтковский А.А. Учение о преступления по ... ... ... М., 1961. – 345 ... ... ... право. - М., 1960. – 245 с.
86 Никифоров Б.С. Новый Уголовный кодекс РСФСР - ... этап в ... ... ... ... // Сб.: Новое уголовное
законодательство РСФСР. - М., 1961. – 15-19 ... ... С. ... ли ... ... // Социалистическая законность.
1965г. №9.
88 Зелинский А.Ф. Взаимосвязь преступлений при ... - ... – 245 ... ... П.Ф. ... ... ответственности особо опасных
рецидивистов. // СПб.: Проблемы советского ... ... в ... ... коммунизма. Материалы научной конференции (14-
17 мая 1963 г.). - Л., ... ... Ю.И. ... ... и меры ... с ней по ... праву. Основные вопросы применения законодательства / Дисс.
канд. юр. ... - ... ... ... А.Л. ... право РСФСР. Часть общая. - М., 1924. ... ... ... М.Д. ... по ... ... праву. - М., 1958.
– 195 с.
93 Ткачевский Ю.М. ... ... от ... - М., 1962. – ... ... Ю.В.. ... И.Я. ... рецидив: уголовно-правовой и
криминологический аспекты. // Сб.: Уголовно-правовые меры ... ... в ... перестройки. - Свердловск, 1990. – 189 с.
95 Зельдов С.И. ... ... ... - Орджоникидзе,
1966. – 113 с.
96 Ераксин ... Л.Ф. ... и ... ... в ... праве. - МГУ. 1963. – 97 с.
97 ... М.П. ... и ... ... - М., 1964.- 121 ... Виттенберг Г.Б. Некоторые вопросы практики применения Указа Президиума
Верховного Суда СССР от 27 ... 1953 г. «Об ... - ... 1955.
99 Филимонов В.Д. Уголовная ответственность и общественное принуждение. -
Томск, 1957. – 135 с.
100 Пинчук В.Н., ... М.И. ... ... права и процесса при
исполнении приговоров. - М., 1966. – 125 ... ... Д.О. ... от ... - М., 1964.- 87 ... ... О.Э. Санкция в советском праве. - М., 1962. – 131 с.
103 Алиев Н.Б. Повторность и рецидив преступлений по ... ... - ... 1978. – 147 ... Сборник документов по ... ... ... СССР ... ... - М., 1953. – 513 с.
105 Уголовное право Российской Федерации. ... ... - М., 1996. – ... ... к ... ... Российской Федерации. Под ред.
Ю.И.Скуратова и В.М.Лебедева. - М., 1996. – 519 ... ... ... Российской Федерации. Постатейный комментарий. -
М., 1997. – 489 ... ... ... ... Верховного Суда КазССР по ... Т. 1. - ... 1997. – 489 ... Криминология. Под ред. В.Н.Кудрявцева, В.Е.Эминова. - М., 1997. – ... ... ... ... ... Под ред. ... ... -
Алматы, 2003. – 319 с.
110 Рецидивная преступность: предупреждение преступлений среди лиц, судимых
к ... ... - ... 1985. – 147 ... ... Б.А.Кулмуханбетова., А.А.Нурымбетов. НАКАЗАНИЕ. Учебное
и практическое пособие. – Алматы: Данекер, 1998, - 157 с.
112 Е.Ә. Оңғарбаев., А.А. ... ... ... ... ... – Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2005, - 384 б.
113 ... Е.А. ... ... по ... ... ... ... на соискание ученой степени к.ю.н. - Алматы, 2007. – 120
с.
114 ... Ю.И. ... ... во ... ... и
криминологические исследования. – Саратов, 1984. – 115 с.
115 Шнарбаев Б.К. Наказание по ... ... ... ... пособие. – Алматы: «Данекер», 2002. – 135 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 165 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көптік қылмыстар72 бет
Көптік қылмыстарды саралаудың теориялық мәселелері169 бет
Рецидивті қылмыстылық76 бет
Қылмыстардың көптігі20 бет
Қылмыстардың көптігі және олардың түрлері14 бет
Қылмыстардың көптігі және олардың түрлері жайлы11 бет
Қылмыстардың көптігі және олардың түрлері туралы22 бет
Қылмыстардың көптігінің жекелеген қылмыстардан ерекшелігі13 бет
Қылмыстардың көптігінің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы. Қылмыстардың қайталануы және жаза тағайындау59 бет
Қылмыстық құқықтағы қылмыстардың көптігі67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь