Коммерциялық банктердің несие саясаты туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

І Бөлім. Несиелік саясат коммерциялық банктің стратегиялық
мақсаттарына жетудің негізгі құралы ретінде

1.1 Коммерциялық банктердің несие саясатының негіздері ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
1.3 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы
шетел тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

ІІ Бөлім. Банктің несиелік саясатын талдау,
«Банк Тұран Әлем» банкінің мысалында

2.1 «Банк Тұран Әлем» банкінің қысқаша сипаттамасы және негізгі көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.2 «Банк Тұран Әлем» Акционерлік Қоғамының несие саясаты ... ... ... ... 43
2.3 Несиелік мониторинг, банктің несиелік портфелінің сапасын
бақылаудың әдісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
2.4 Несиелер бойынша төлемдердің мерзімін кешіктірген жағдайда және
проблемалық несиелермен жұмыс жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52

ІІІ Бөлім. Дүниежүзілік қаржы нарықтарының Қазақстан
Республикасының Банк жүйесіне ықпалы, өзекті мәселелері
және перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Коммерциялық банктер банктік жүйенің екінші деңгейін білдіреді. Олар банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғалармен кең көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасында 2008-ші жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтер бойынша 35 екінші деңгейлі банктер, 34 филиалдары мен 370 есеп-айырысу орталықтары бар, олардың ішіндегі 34 банк Алматы қаласында орналасқан. [1]
Қазақстан Республикасының қаржы нарығындағы ең бір дамыған саласы болып банк секторы саналады. Қазіргі кезеңде экономикамыздың өсіп дамуында банк жүйесінің маңызы зор. Ал коммерциялық банк табысының үштен бір бөлігіне дейінгі үлесін несиелеу операциялары алып келеді. Сондықтан да жекелеген банктердің несие саясатын қарастыру, оның құрылымын талдау мен нарық жағдайына бейімделу икемділігін талдау өте маңызды.
Өткен жылғы АҚШ-тың ипотекалық нарығында басталған дағдарыс Қазақстанның банк секторына, сонымен бірге жалпы экономикамызға өз әсерін тигізбей қоймады.[2, 6]
Қарастырылып отырған тақырыптың өзектілігі – банк секторындағы 2007-ші жылдың тамызында басталған дағдарыс әсерін талдау, одан шығу жолдарын іздеу, банктердің активтерінің сапасын және өтімділігін қалпына келтіру мүмкіндіктерін талдау болып отыр. Банктердің несие саясатының дағдарысқа бейімделуін талдау, біздің талдау пәніміз болып табылады.
АҚШ-тағы дағдарыстың Қазақстанға әсер етуінің басты себебі, банктердің сыртқы қаржыландыруға, яғни сыртқы қарыздарға айтарлықтай дәрежеде тәуелділігі болып табылады. Осындай қиын шақтарда әрбір коммерциялық банктің несие саясатының маңызы арта түседі.
Берілген дипломдық жұмыстың мақсаты банк қызметінің және оның жалпы экономикамызға әсерін ескере отырып несиелік саясаттың жетілдіру концепциясы мен оның теориялық және әдістемелік негіздемесін талдау болып отырады.
Аталған мақсатқа жету келесідей міндеттерді орындауды талап етеді:
• Коммерциялық банктің несие саясатының құрылымы мен мағынасын нақтылау, ашып көрсету;
• Жекелеген банктің несие саясатын қарастыру;
• Коммерциялық банктің несие саясатының концептуалдық моделін негіздеу;
• Жалпы банк секторының дүниежүзілік нарықпен байланысын анықтау;
• Қазақстан нарығының жалпы дүниежүзілік нарықтың бір бөлігі екендігін айқындау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – коммерциялық банктер, оның ішінде «Банк Тұран Әлем» АҚ-ы болып табылады.
1. Сейткасимов Г.С. Банковское дело. - А.: К,аржы-к:аражат, 1998. - 576 с.
2. Деньги, кредит, банки / Под ред. Д.Э.н., проф., чл.-корр. АН РК Сейткасимова Г.С. - Алматы: «Экономика» 1999. - 429 с.
3. Лаврушин О.И. Банковское дело: Ученик для экономических вузов// Под ред. Лаврушина О.И. - М.: Банки и биржи, 2004. - 574 с.
4. Лаврушин О.И. Деньги, кредит, банки - Москва: «Финансы и статистика», 1999. - 447 с.
5. Закон «О банках и банковской деятельности в :Республике Казахстан» от 31 августа 1995 года.
6. Жан Матук. Финансовые системы Франции и других стран. Том 1. Банки - Москва: АО «Финстатинформ», 2002 г.
7. Панова Г.С. Банковское обслуживание частных лиц - Москва: ИКЦ
8. «ДИС», 2004 г.
9. Хамитов Н.Н., Байбулатов Р.Ж. «Банковский надзор в Казахстане», 2000 г.
10. Мельников В.Д. «Финансы», Алматы, 2005 г.
11. Экономический журнал «Континент», №4 (89) 14 марта 2006г. // А.Иконников «Жизнь в кредит: за и против»
12. http://www.comcon-2.kz/banner/
13. Шустов В.В. Конкуренция банков и рынок клиентуры, Деньги и кредит - №7, 2007-52 с.
14. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка - М.: ИКЦ «ДИС»,' 2000 - 464 с.
15. Казимагомедов А.А. «Операции и услуги коммерческих банков для населения» - СПб: Издательство СПБУЭФ, 2001, 35 с.
16. Казимагомедов А.А. «Банковское обслуживание населения: зарубежный опыт» - М.: Финансы и статистика, 2001 - 256 с.
17. Эдвин Дж. Долан, Колин Д. Кэмпбелл, Розмари Дж. Кэмпбелл «Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика», Издательство «Туран», 1996 г. - 446 с.
18. Колесников В.И., Кроливецкая Л.П. Банковское дело. - М.: Финансы и статистика, 2000. - 460 с.
19. «Reuters, product News», 18 март 2006, www. Reuters.com.z/search/search.php
20. Жуков Е.Ф. Банки, банковские операции / Жуков Е.Ф. - М.: «Банки и биржи», ЮНИТИ, 2003. - 471 с.
21. Питер С. Роуз «Банковский менеджмент» - Москва: «Дело», 1997. Садвокасов К.К. «Коммерческие банки. Управленческий анализ деятельности. Планирование и контроль» - М.: Издательство «Ось - 89», 2000. - 160 с ..
22. Бор М.З. Пятенко В.В. «Менеджмент банков: организация, стратегия, планирование» - М.: ИКЦ «ДИС», 2005. - 288 С.
23. Усоскин В.М. Современный коммерческий банк. Управление и операции - М.: ипц «Визар-Ферро», 2004 - 240 с.
24. Новиков И.А. Стратегия управления банковскими рисками. - Алматы, 2005 г.
25. Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт. -М.: Банки и биржы, 2001 г.
26. Иерзик Л., Платонов В., Банковское дело: стратегическое руководство// У. Гулд, под ред. Платонова В. - М.: АО «Консалтбанкир», 1998. - 485 с.
27. Сатылганов К. Народный банк Казахстана - перспективы успешного развития / / Банки Казахстана - NQЗ - 2002, с. 14-15
28. Шустов В.В. Конкуренция банков и рынок клиентуры // Деньги и Кредит¬ № 7 - 2001, с. 52-56
29. Агентство РК по регулированию и надзору финансовых организаций - Публикации // кредитования.
30. Результаты финансового рынка и финансовых организаций Республики Казахстан по состоянию на 1 января 2007 года - АФН // Банковский сектор - «Информационный ресурс Investfunds.kz».
31. Казахстанская фондовая биржа - АО "Банк• ЦентрКредит" (Казахстан) подвело итоги деятельности за первый квартал 2007 года.
32. Ипотечные кредиты в банках Алматы - Курсивъ - NQ18 - 2007, с. 20-21
33. Рынок ипотечного кредитования // Казахстанский вид услуг - Капитал NQ09 от 8 марта 2007 г.
34. ЭкономическиЙ журнал «Континент» NQ4 (89) 14 марта 2005 г. Алексей
35. Иконников «Жизнь в кредит: за и против».
36. Положение об офисе розничного кредитования АО «Банк ЦентрКредит». Регламент розничного кредитования АО «Банк ЦентрКредит».
        
        Жоспар
Кіріспе ……………………………………………………………………………….6
І Бөлім. Несиелік саясат коммерциялық банктің стратегиялық
мақсаттарына жетудің негізгі құралы ретінде
1.1 Коммерциялық ... ... ... Қарыз алушының несиелік қабілетін
бағалау............................................20
1.3 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы
шетел
тәжірибесі..............................................................
..................................26
ІІ Бөлім. ... ... ... ... ... ... ... мысалында
2.1 «Банк Тұран Әлем» банкінің қысқаша сипаттамасы және негізгі
көрсеткіштерін
талдау......................................................................
......................34
2.2 ... ... ... ... ... ... ... Несиелік мониторинг, банктің несиелік портфелінің сапасын
бақылаудың әдісі
ретінде.....................................................................
............49
2.4 Несиелер бойынша төлемдердің ... ... ... ... ... жұмыс
жасау.....................................................52
ІІІ Бөлім. Дүниежүзілік қаржы нарықтарының Қазақстан
Республикасының Банк жүйесіне ықпалы, өзекті мәселелері
және
перспективалары.............................................................
...........59
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Коммерциялық банктер банктік жүйенің екінші деңгейін ... ... ... шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғалармен кең
көлемде банктік ... мен ... ... ... ... Республикасында 2008-ші жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтер
бойынша 35 екінші деңгейлі банктер, 34 ... мен 370 ... бар, ... ... 34 банк ... ... ... [1]
Қазақстан Республикасының қаржы нарығындағы ең бір дамыған ... банк ... ... ... ... экономикамыздың өсіп дамуында
банк жүйесінің ... зор. Ал ... банк ... ... ... ... ... несиелеу операциялары алып келеді. Сондықтан ... ... ... ... ... оның құрылымын талдау мен
нарық жағдайына бейімделу икемділігін талдау өте маңызды.
Өткен жылғы АҚШ-тың ... ... ... ... банк секторына, сонымен бірге жалпы экономикамызға өз ... ... ... ... ... өзектілігі – банк секторындағы 2007-
ші жылдың тамызында басталған дағдарыс әсерін талдау, одан шығу ... ... ... ... және ... қалпына келтіру
мүмкіндіктерін талдау болып отыр. Банктердің ... ... ... ... біздің талдау пәніміз болып табылады.
АҚШ-тағы дағдарыстың ... әсер ... ... ... сыртқы қаржыландыруға, яғни сыртқы қарыздарға ... ... ... ... ... қиын ... әрбір
коммерциялық банктің несие саясатының маңызы арта ... ... ... ... банк ... және оның ... әсерін ескере ... ... ... ... мен оның ... және әдістемелік негіздемесін талдау болып
отырады.
Аталған ... жету ... ... орындауды талап етеді:
• Коммерциялық банктің несие саясатының құрылымы мен мағынасын нақтылау,
ашып көрсету;
• Жекелеген банктің несие ... ... ... ... ... саясатының концептуалдық моделін негіздеу;
• Жалпы банк секторының дүниежүзілік нарықпен байланысын анықтау;
• Қазақстан нарығының жалпы дүниежүзілік нарықтың бір ... ... ... зерттеу объектісі – коммерциялық банктер, ... ... ... Әлем» АҚ-ы болып табылады.
Берілген дипломдық жұмыс 3 бөлімнен, кіріспе, ... ... ... ... ... осы жұмысқа тиісті қосымша
мәліметтерден тұрады.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде ... ... ... ұғымын бәсекелестік нарық жағдайындағы несие беру мен қарыз
алушыдағы ... және ... ... ... ... ... Жаңа тиімді несие саясатын жасау
үшін қажетті несиелік саясат туралы теориялық базасы қарастырылған.
Несиелік саясат ... ... ... ... ... ... ... мен әдістерін, сондай-ақ несиелік процесті ұйымдастыру
принциптері мен тәртібін белгілейді. ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Несиелік саясат банктің мемлекеттің және жалпы экономиканың ағымдағы
жағдайына бейімделе ... ... ... беру мен ... бойынша қызмет
көрсету барысын ұйымдастыру негізін ... ... мен ... құрайды. Сонымен бірге несие саясаты банктің жоғарғы органының
қызметі болып ... ... ... ... ... банкінің негізінде несие саясатының
нақты әрекет етуі қарастырылады. Несиелік процестің концептуалды моделі
берілген. Онда: несие өнімдерінің дифференцациясы ... ... ... ... мен ... ... ... атқарушылардың нақты іс-
әрекеттері талданады; соның ішінде несиелік процесс пен бақылау процесі
айқындалады.
Коммерциялық банктің ... ... ... мен ... ... жасалатын нақты іс-әрекеттер қарастырылады.
Екінші бөлімде сонымен қатар, осы бөлімде ... ... ... ... ... мен ... әрекет ету ерекшеліктеріне; қызмет көрсету
шарттарына; нарықтағы позициясы мен әрекет ету бағыттарына ... ... ... ... ... ... ... үшін, ең алдымен өткен
кезеңдерге көз салу маңызды.[4]
Үшінші бөлім, қазіргі таңдағы өзекті ... банк ... ... болу ... мен ... ... арнылған.
Дипломдық жұмысты жазу барысында отандық және ресейлік, сонымен қатар
шет елдік ... оқу ... ... Қазақстан Республикасының
банк секторын реттейтін заңдары мен заңнамалық құралдары, ... ... ... заңдары, «Банк Тұран Әлем» АҚ-ның несие
саясаты, несиелеу стандарттары мен несиелік нұсқаулықтары, ... ... ... есеп мәліметтері, сондай-ақ газет-журналдар мәліметтері
негізінде жазылған.
Диплом жұмысының практикалық маңызы банк қызметіндегі тиімді ... құру мен ... ... ... негізін қалау болып табылады.
І Бөлім. Несиелік саясат коммерциялық банктің стратегиялық
мақсаттарына жетудің негізгі құралы ретінде
1.1 Коммерциялық ... ... ... негіздері
Несиелік саясат банктің несиелік қызметінің міндеттерін, оларды ... ... мен ... ... несиелік процесті ұйымдастыру
принциптері мен тәртібін ... ... ... несиелік механизм
көмегімен жүзеге асырылады.
Несиелік саясат – банктің несиелік жұмысын ... ... ... процесіне қажетті құжаттар жүйесін жасау шарттары.
Кең мағынасында, несиелік ... ... ... банк пен ... ... ... болады.
Тар мағынасында, несиелік саясат – бұл несиелік процесті ұйымдастыру
барысындағы ... ... мен ... сипаттайды.
Несиелік саясат банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына
сай ұйымдастыру ... және ... ... қалыптастыруға қажетті
құжаттар жүйесін (ұйымдастыру) жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай ... ... ... ... ... яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
– несиелеудің мақсаттарын нақты және мағыналы анықтауға ... ... ... іске асырудың бірнеше ережелерін қамтиды;
– оны іске асыруды қамтамасыз ететін стандарттар мен нұсқаулықтарды
қамтитын құжаттардан ... ... ... ... оның тәуекелді басқару
облысындағы саясаттарын ескере ... ... ... саясат несиелік
қызметтің мынадай негізгі бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді:
• несиенің берілуіне және несиелік портфельді ... ... ... ... ... ... ... стандарттар мен
критерийлерін;
• несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын тұлғалардың
басты іс-әрекеттерін;
... ... ... ... және ... ... ... ішкі бақылау қағидаларын.
Несиелік саясат банктің ... ... ... ... ... ету үшін және несиелік қызметкерлердің
лауазымды міндеттерін анықтау үшін қажет. Несиелік саясатты іске асырудың
белгілі бір тәртібі ... ... ... ... тәжірибеге
енгізу мүмкін емес. Сондықтан да, жазбаша түрде жазылған несиелік ... оны іске ... ... сәйкес ережелерін несиелік процесті жүргізудің
негізін құрайды.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің ... ... ... ... ... дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ, несие беру
мүмкіндігі ... ... ... банк үшін ... реттік маңызы бар басқа
факторлар мен қарыз алушының несиелік қабілетіне қарап «өз ... ... ... ... ... саясат банктің
бүгінгі иелігіндегі немесе ертең ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер
(айналым қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... қайта
қаруландыруға, ғылыми-техникалық инновацияларды енгізуге) берген қолайлы.
Несиелік саясаттың ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушыны несиелеу ... ... шешу ... несиелік стандартты дұрыс қолдануға бақылау жасау;
жекелеген несиелік ... ... ... ... жасау;
банктің несиелік портфелінің жағдайына және оның ішінде ... ... ... несие саясатын жасау банк жетекшілерінің несиелеу мақсатын
қалыптастыруды және бұл ... ... ... ... мен
стратегиялық мақсаттарымен қаншалықты сәйкес келетінін анықтауды талап
етеді. Несиелеу мақсаттары ... соң, ... ... ... ... ... операцияларды атқаруына мүмкіндік беретін
банктің несиелік саясатын және оған қоса несиелеу стандарты мен ... ... ... мен нұсқаулықтарды жасаудың бастапқы кезеңі
аяқталуына байланысты, бұл құжаттардың ... ... ... ... ... ... Сараптаушылардың талдауы және
ұсыныстары енгізілгеннен кейін несиелік саясат бойынша комитет ... ... ... ... саясатты және ... ... ... ... несиелеу лимиттерін, тәртібін, кейде несиелеу бойынша
жекелеген ережелерді де қамтиды. Мысалы, несиелік саясатта бір ... ... ... ... ... ... қатар, несиелік саясатта
барлық несиелердің несиелік құжаттарда көзделген мақсаттарға сай берілуі ... ... ... ... ... туралы ереже де қамтылады.
Несиелік комитет несие беру барысында ... ... ... ... ... ... банктер тәжірибесіндегі несиелік комитеттің шешетін
мәселелері мынадай:
– несие ... ... ... ... және ... ... беру ... қорытындысын қарайды;
– несие беру немесе одан бас тарту туралы шешім шығарады;
– несиелік тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
– несие ... мен ... ... пайыз мөлшерлемесін бекітеді;
– несиені қайтаруды қамтамасыз ету тәсілдеріне талаптар белгілейді;
– несиелеу шартын бекітеді (несиелік лимит, несиелік желі);
– берілген несиелерге мониторинг ... ... ... ... ... ... жасайды;
– несиелеу бойынша бөлімшелердің жұмысын талдайды;
– несиелік комитеттің мәжілісінің ... қол ... ... ... ... жүргізеді.
Несиелік саясатта қарыз алушылардың негізгі ... ... ... ... ... ... ... үшін
тағайындалатын несиелер туралы да айтылуға тиіс.
Несиелік саясатпен банк қызметкерлерін таныстыру, ... ... ... ... мен ... ... банкте несиелік саясатты
енгізудің негізгі элементі болып ... ... ... ... ... бағыттарын анықтайды.
Оларды, өз кезегінде, несиелік саясаттың қабылдаған бағыттарын іске ... ... ... ... Несиелік саясатта мынадай элементтер
көрсетілуге тиіс:
• несиелік қызметті ұйымдастыру;
• несиелік портфельді басқару;
• несиелеуге бақылау жасау;
• құзыретті бөлу ... ... ... ... ... несиелеудің жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
• несиелермен жасалатын ағымдық ... ... ... ... зиян шегу жағдайларына резерв жасау.
Іс жүзінде несиелік саясатты іске ... ... мен ... бір ... яғни ... сай келетін мынадай үш құжат түрінде көруге
болады:
1) несиелеу саясаты;
2) несиелеу стандарты;
3) несиелеу нұсқаулықтары.
Сондай-ақ аталған үш ... ... бір ...... ... жетекшілік ету» біріктіріледі.
Несиелеу саясатында несиелеуді жүзеге ... ... ... нақтылайтын несиелік нұсқаулықтар мен несиелеу
стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарлары анықталады.
Несиелеу ... – бұл ... ... ... ... ... қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай сұрақтар қарастырылады:
• қарыз алушының қаржылық ақпараттарын жинау және талдау тәртібі;
... ... және ... ... ... ... әкімшілік стандарттар және несиелік процесті ұйымдастыру ережелері;
• қарыз алушының несиелік қабілетін талдау ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша ережелер (мысалға, ипотекалық
немесе тұтыну ... ... ... бойынша құжаттар айналымын стандарттау мақсатында
несиелеу ... әр ... ... ... ... тиіс. Ондай
құжаттарға: несиелік келісімшарт, кепіл туралы шарт, кепілдеме туралы шарт
және тағы ... ... ... ... ... іске ... ... бекітетін кезектіліктің қадамдарын суреттеуді білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы, несиелік саясатта қарыз алушы туралы қажетті ... ... ... ... ... ... несиелік талдау және ... ... ... ... зиян процесін қамтитын несиелік ... ... ... ... ... ... ... банктегі несиелеу процесін ұйымдастыруға бақылау жасауға негіз ретінде
болу;
• несиелеуді жүзеге асыратын бөлімдердің қызметкерлері үшін ... және ... ... ... ... ... жетекшілері үшін несиелік ... ... ... ... құралы;
• несиелік талдау және аудит бөлімі жұмыскерлерінің ... ... ... болатын талаптарды анықтау.
Коммерциялық банктің несиелік саясатын іске асыру процесінде
проблемалық несиелермен ... ... ... ... бөлініп және қосымша
бақылау жасалуға тиіс.
Несиелеуді ұйымдастыру принциптері
Несиелеу принциптері несиенің мәнін және ... ... ... ... ... ... ... талаптарын бейнелейді.
Несиелеу принциптері негізінде несиелік процесс, яғни ... ... ... және ... ... ... принциптеріне байланысты банктік несиелердің берілуінің басты
шарттары: ... ... және ... ... ... ... ... нәтижелілігі және т.б. анықталады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру принциптері екі ... ...... ... ... ... ... мақсаттылығы;
• несиенің дифференциалдығы.
ІІ топқа – несиенің мәнін бейнелейтін принциптер:
• несиенің мерзімділігі;
• несиенің қайтарымдылығы;
... ... ... қамтамасыз етілуі.
Қазіргі несиенің дифференциалдық принциптерінің мазмұны өзгерген десе
болады. Біріншіден, ол мерзімділік принципімен ... яғни ... ... алатын шаруашылық органдарына беріледі. Сондықтан ... ... тек ... ... ... негізінде ғана жүзеге ... ... бұл ... келісім жасалғанға дейін және банктер несиелік ресурстарға деген
сұранысын оқып-үйрену ... ... ... ... несиелік
қабілетін және сұралып отырған несиенің ... ... ... ... банк үшін ... ... ... жұмсалу ұзақтығын
жетекшілікке ала отырып, бастапқы несиені орналастырғанға дейін ... ... ... ... байланысты несиелеудің
дифференциялануы, оның өткен ... ... ... қаталдау
болып табылады.
Мерзімділік – белгілі экономикалық ... ... ... ... ... бір белгісі. Ол, яғни несие берушінің қарыз
алушыға берілген қаражаты ... бір ... ... ... ... сай
қайтарылуы тиістілігімен қорытындыланады. Осыдан келіп, несиенің
қайтарымдылық принципі ... ... оның ... ... ... ... да
тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық категорияларынан ажыратылатын
ерекшелігімен сипатталады. Қайтарылмайтын несие болмайды. Сондықтан ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты несиелеудің бұл
принципіне ерекше мән берілген. Біріншіден, оның ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі тәуелді.
Екіншіден, бұл принципті сақтау ... ... ... ету үшін қажет. Олардың ... ... ... ... ... қайтарымсыз жұмсалымдарға салынуына жол
бермейді. Үшіншіден, әр жекелеген қарыз алушы үшін бұл ... ... жаңа ... алуға мүмкіндік береді.
Несиенің төлемділігі – бұл ... ... ... ... ... қайтару барысында бастапқы сомадан өсіп ... Іс ... ... несиені пайдаланғаны үшін төленетін сыйақы
(пайыз) түрінде беріледі.
Несиеге қойылатын сыйақы мөлшерлемесін ... ... деп те ... реттелетін нарық жүйесі тұсында несие үшін ... ... ... ... пен ... ... ... банктердің несие үшін сыйақы мөлшерлемесін белгілеуде
ескеретін басты факторына мыналар жатады:
... ... ... ... ... ... бойынша белгіленген сыйақысының базалық мөлшерлемесі;
• банкаралық несие бойынша орташа сыйақы ... өз ... ... ... бойынша төлейтін орташа сыйақы
мөлшері;
• банктің несиелік ресуртарының құрылымы тартылған (қаражаттар үлесі
қаншалықты ... ... ... ... ... қымбат болуға тиіс);
• несиеге деген сұраныс ... аз ... ... ... да ... ... сұралатын мерзімі мен түрі, нақтырақ айтсақ, банк үшін ... ... ... ... ... еліміздегі ақша айналысының тұрақтылығы (инфляция қарқыны қаншалықты
жоғары болса, соған сәйкес ... үшін ... ... да ... ... ... инфляция жағдайындағы ақшаның құнсыздануынан
банктің ресурсын жоғалту тәуекелі артады).
Сонымен қатар, пайыз мөлшерлемесінің ... және ... ... ... ... да әсер ... Шын мәнінде, заңды және
жеке тұлғалардан ... ... ... қаншалықты қымбатқа түссе,
соғұрлым несиенің бағасы жоғары келеді.
Банктік тәжірибеде несие бойынша жай және ... ... ... ... ... ... формуласы мынадай түрде беріледі:
, [5, ...... ...... ... – сыйақы есептелетін кезеңдегі күндер саны;
І – несиенің барлық мерзіміне есептелетін жай сыйақы сомасы.
Несие ... ... ... ... ... ... мынадай:
, [5, 154]
мұндағы:
і – сыйақы мөлшерлемесі;
P – несиенің бастапқы сомасы;
n – ... ... ... ...... ... ... есептелетін сыйақы сомасы.
Егер де несиелеу мерзімі кезеңінде қарыз қалдығының бір ... ... ... ... ... онда ... ... несиелік қарызға
сыйақыны есептеу мынадай формулаға байланысты жүргізіледі:
, [5, 154]
мұндағы:
Іg – мерзімі өткен қарыз бойынша ... ... ... – мерзімі өткен қарыз сомасы;
іg – мерзімі өткен қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесі (айып-пұл);
t1 – ... ... ... ... ... қарызға байланысты сыйақы
есептелген күнге дейінгі уақыт ...... ... бастап мерзімі өткен қарыз пайда болғанға дейінгі
уақыт мезгілі.
Несиелеудің ... бір ...... ... ... ... етілуі. Бұл принциптің пайда болуы негізінен несиенің
экономикалық категория ретінде шығуымен бірге ... ... та ... өте
келе бұл принциптің мазмұны толығымен өзгерген.
Бүгінде несиенің қамтамасыз етілуі ретінде кепіл, ... ... ... қолданылуда.
Енді осы несиенің қамтамасыз етілу тәсілдеріне тоқталайық:
Кепілге ... ... – бұл ... ... ... ... ... Кепілге берілетін активтер қарыз алушының иелігінде қалып,
оның пайдалануында болады.
Экономикасы жақсы дамыған елдердегі қарыз алушының жағдайы жақсы болып
келген ... ... ... ... де ... ... ... етудің ең тұрақты формасы ретінде мынадай
шарттарды сақтайды: біріншіден, кепілдің ... ... ... ... мен ... ... қоса алғандағы сомасын, сол сияқты кепілді
іске асыруда және оны ақшаға айналдыру үшін уақытты дұрыс ... ... ... ... ... ... кезде, барлық заңдылық жақтарын,
құқылығын үнемі бақылап отыру ... Бұл ... ... көбіне бағалы
қағаздарға да байланысты болып келеді.
Несие берушінің кейбір активтерді анықтаудағы нақты ... ... ... ... ... ... ... сипатта
болуын білу шарт:
Біріншіден, кепілге несие берілуі туралы шешім қабылдағанға дейін
жеңіл бағаланатын ... ... ... ... ... нарықтағы қозғалыс мүмкіндігін
үнемі тексеріп отыру қажет.
Үшіншіден, кепілдің өтімділік дәрежесін есепке алу өте ... ... ... ... зат көп ... ... нақты ақшаға айналуға
тиісті.
Төртіншіден, кепіл туралы келісім жасасқанда, ... ... ... тозу ... ... ... ... кейбір активтер
басқаларына қарағанда өзінің бастапқы құнын тез жоғалтады.
Кепілхат – қарыз алушы төлеуден бас ... ... ... бір
жақтың қарызды өтеймін деген жазбаша міндеттемесін береді. Бұл жағдайда
кепілхаттың ... ... ... ... қарыз алушыдан төлеуді
кепілдеуге, кепіл берушінің құқығы ... ... ... ... ... ... ... ету құралы ретінде ... ... ... алдын ала бағалап білуді талап етеді.
Кепілхат – күрделі экономикалық құрал ретінде мынадай ... ол ... ... ... ... ... ... ол шектеулі немесе шектеусіз болады. ... ... оны ... бір ... ... ... қарызын несие берушіге төлей
алмайтындығы жағдайында ... ... ... ... кепілхат қамтамасыз
етілмеген болып келеді. Шектеулі кепілдеме – бұл нақты бір қарыз алушының
несиеге байланысты болатын қарызын ... ... ... ... бұл
түрлері біздің елімізде дами алған жоқ.
Үшіншіден, жеке ... ... ... Жеке ... ... серіктестерді несиелеу барысында қолданылады. Корпорациялардың
кепілхаттары басқа бір корпорациялардың алған несиелерін қамтамасыз етуде
жиі пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... ... ... де, біздегі корпорациялардың беретін кепілхаттарына банктер
әлі де болса, олардың түбінде өтей ... ... ... қамтамасыз етудің келесі бір жолы – несиелерді сақтандыру.
Бұл енді біздің тәжірибемізде кезінде қолданылғанымен де, оның ... ... орын ... әдістері – несиенің берілу және қайтарылу ерекшеліктерімен
байланысты болатын, банктік несиенің ... ... ... қатынасу тәсілдері.
Реформалауға дейінгі кезеңдегі отандық банктік тәжірибеде несиелеудің
екі әдісі қолданылған:
• қалдық бойынша;
• айналым бойынша.
Қалдық бойынша несиелеу барысында несие ... ... ... беру
және қайтару) несиеленетін құндылықтар қалдықтарымен тығыз байланысты
болды. Ондай құндылықтарға: әр ... ... ... негізгі және қосымша материалдар, қосалқы бөлшектер, тауарлар
және т.б.), аяқталмаған өндіріс, алдағы ... ... ... ... жөнелтілген тауарлар жатады. Қорлардың нормативтен жоғары өсуі несиеге
деген сұраныс тудырып, ал ... ... ... сол ... ... ... Мұндай несиелеу әдісінде несие компенсациялық сипатта болды,
өйткені, несие шаруашылық органдардың ... мен ... ... ... ... ... меншікті қаражаттарының орнын жабуға
бағытталады. Компенсациялық несиелер жай несиелік ... ... ... бұл ... ... есеп айырысу шотынан шегеру жолымен
жүзеге асырылды.
Айналым бойынша несиелеу (тауар ... ... ... ... ... материалдық құндылықтар айналымымен, яғни олардың түсу және
жұмсалуына байланысты ... Бұл ... ... жаңа несиенің
берілуі мен бұрын берілген несие бойынша қарыздың қайтарылуы уақыт ... ... ... ... ... төлемдік сипатқа ие болды, себебі
несиенің берілуі ... ... ... және ең ... ... деген қажеттілік туындаған кезде жүзеге асырылады. Сөйтіп,
айналым бойынша ... ... ... ... ... ... ... несиелік шоттар бойынша беріліп отырылған.
Бұл жерде несиенің қайтарылуы өнімді сатудан түскен ... ... ... ... ... түсу арқылы жүзеге асқан.
Демек, бірінші әдіс бір-ақ рет пайдалануға жараса, ал ... ... ... ... ... үшін ... ... қатар, халық
шаруашылығының қорларының айналым шеңберін және ... ... оның рөлі арта ... ... ... әдісі нарықтық жағдайға өтумен байланысты
өзінің тәжірибелік маңызын жоғалтты, өйткені 80-ші ... ... ... кезеңінің жүрісінде саны көп ... ... ... ... сол ... айналым бойынша да) біртұтас
несиелеу механизмі бойынша ірі объектілерді тек айналым ... ... ... ... ... Мұнда айналым бойынша несиелеу жиынтық
қорлар мен өндіріс ... ... ... ... қабылдады, сондай-ақ
мұндай формаға іс жүзінде шаруашылықтың барлық ... ... ... мұндай тәртіпте өнеркәсіптік, көлік, құрылыс, ауыл шаруашылық,
сауда және ... ... ... ... ... ... ... әдісінің үш ... ... ... ... ... қалдық бойынша несиелеу әдістері;
• айналым-қалдықтық;
Айналым бойынша несиелеу барысында несие несиелеу объектісінің
айналымдағы қозғалысын ... ... ... ... ... ... ... босағанға дейін аванстайды. Несиеге деген ... ... ... ... ... ... өсіп, бұл
қажеттіліктің азаюына ... ... ... Бұл әдіс негізінен
несиенің қозғалысымен қажеттілікті төмендету ... ... ... ... ... ... яғни үздіксіз жаңартып отыратын
процесс болып табылады.
Қалдық бойынша ... ... ... несиеге деген қажеттілік
тауарлы-материалды құндылықтар және ... ... ... ... ... ... қажетті құндылықтарды өзінің қаржылай
көздері есебінен сатып алуы мүмкін және ... соң ... ... ете
отырып, банктен несие алуға өтініш жасайды, сондай-ақ шығарылған шығындарын
өтейді. ... бұл ... ... ... ... ала ... ... тәжірибесінде беріледі, ал ... ... алу ... ... үшін берілмейді. Қалдық бойынша
несиелеуде несиелеу объектісінің кішкене бөлігі ... ал ... ... несиелеу объектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша несиелеудің іс жүзінде ұштасуының
нәтижесінде ... ... ... ... бірінші кезеңде,
несиеге деген қажеттіліктің туындауына байланысты ... ... ал ... ... ... қатаң түрде өтеледі. Бірінші кезеңде несие тауарлы-
материалды құндылықтарды кепілге ... ... ... ... ... ... банк ... мерзімді міндеттемелері негізінде
өтеледі.
Шетелдік банктік тәжірибеде несиелеудің мынадай екі әдісі белгілі:
бірінші әдіс бойынша несиені беру ... ... әр ... ... ... ... Несие қаражатқа деген белгілі бір мақсатты қажеттілікті
қанағаттандыруға беріледі. Бұл әдіс несиелерді нақты бір ... ... ... беру барысында қолданылады.
Екінші әдіс барысында несиелер қарыз алушы үшін ... ... ... ... шегі ... ... Бұл ... шегі оларға
белгілі бір мерзім аралығында төлем құжаттарын банкке төлеуге ... ... ... ... пайдаланылады.
Несие берудің мұндай формасын несиелік желіні ашу деп атайды.
Несиелік желі – келісілген лимит негізінде белгілі бір мерзім ... ... ... ... отыратындығы заңдастырылған, яғни банктің қарыз
алушы алдындағы міндеттемесі.
Ашылған несиелік желі арқылы несиенің ... банк пен ... ... ... несиелік келісімшартқа сәйкес, кез келген есеп ... ... ... Несиелік желі көбіне бір жылға ғана ашылады,
бірақ кейде одан да ... ... ... ... ... ... ... мерзімінің кез келген уақытында қосымша келіссөздер жүргізбей-ақ және
ешқандай бланк толтырусыз несие ала алады. ... банк ... ... ... ... байқап қойса, бекітілген шек көлемінде
несие деруге келіспеу құқығы сақталады. Бекітілген тәртіп ... ... ... қаржылық жағдайы және жақсы ресурстары бар ... ... ... ... несиелеу шегі қайта қаралуы мүмкін.
Несиелік желінің жаңартылатын және жаңартылмайтын түрлері болады.
Жаңартылмайтын ... желі ... ... ... беріп және оны
өтегеннен ... банк пен ... ... ... ... ... желі барысында (револьверлік) несие автоматты түрде
қарыздың белгіленген лимит шегінде беріледі және өтеледі. ... ... ... мақсатты да болуы мүмкін. Мұндай мақсатты несиелік желі
клиенттің бір ... ... ... бір ... жабдықтауды
төлеуі үшін ашылады.
Жаңартылатын несиелік желі әдісінің ... ... ... отандық,
яғни ірі объектінің айналымы бойынша несиелеу әдісіне көбірек ұқсастығы да
болады. Бірақ та олардың арасында ... бар. ... ... ... ... тек ... ... қарыз алушыларға ғана ашады, ал
біздің коммерциялық банктерде ондай клиенттерді бөліп жатпайды. Сонымен
қатар, несиелеу ... ... ... де әр ... сол ... ... ... байланысты ажыратылады. Бізде ол біршама маңызды. Мұндай
кемшіліктер жаңа коммерциялық құрылымдарға несиелік желі ... ... та, ... ... ... басты әдісі – әр жекелеген
несиелерді беру барысында қарапайым көзқараста болу болып табылады.
Несиелік тәуекелді басқару
Кез келген ... ... ... ... берген несиелерінің
сапасына, яғни оның қайтарымдылық дәрежесіне тікелей байланысты. Несиенің
уақтылы қайтарылмауы банктің зиян ... ... ... да ... ... басқару шараларымен уақтылы айналысып отыруға тиіс.
Несиелік тәуекел – ... ... ... ... ... ... немесе оған есептелінген сыйақысын өз уақытында қайтара алмауына
байланысты банктің зиян шегуін сипаттайды.
Несиелік тәуекелді ... ... ... ... ... несиелік қызметті ұйымдастыру;
• лимиттер белгілеу;
• несиелік ұсынысты бағалау және ... ... ... ... ... тәуекел деңгейіне байланысты несиелерге рейтинг қою және
белгіленген лимиттермен салыстыру;
• несиелер бойынша ... ... ... есепке ала отырып, сыйақы
мөлшерлемесін анықтау;
• несиелік шешімдерді қабылдау барысында құзыретті бөлу – ... ... ... несиелік портфельді басқару;
• проблемалық несиелерді қалпына келтіру.
Кез келген банктің ... ... ... ... ... ... мөлшерін банк мекемесі қарыз алушымен бірлесе ... ... ... ... зерттеу негізінде шығындарды, өндіріс көлемі
мен өнімнің өтімділігін, ауыл шаруашылық өнімдерін, оның ... ... ... да ... ... отырып анықтайды.
Қарыз алушыға берілетін несиенің мөлшері әр түрлі ... ... ... ... қарыз алушыға берілетін несие шамасы
қарыз алушының жасаған өтінішіне байланысты. Бірақ та бұл ... ... ... ... нақты мүмкіндіктермен, сондай-ақ банктің нақты
есебімен сәйкес келмеуі мүмкін.
Екіншіден, несиенің ... ... ... ... ... ... алушының төлем айналымындағы алшақтық шамасына;
• несиені қамтамасыз ететін нақты тауарлы-материалды бағалылар қорына
және олардың өтімділік дәрежесіне;
• маржа ... ... ... ... және ... клиентке деген сенім
дәрежесіне;
• банкте бар ресурс ... және ... ... – несиелік тәуекелді төмендету мақсатында
жүргізілетін анықтамалар және тексерулер процесін білдіреді.
Несиелік мониторинг – несие бойынша мәселе ... ... ... алушының несиелік қабілетінің өзгерісін қадағалап отыруға байланысты
шаралар жүйесі болып табылады.
Несиелік портфельді басқару – бұл банк ... ... ... ... ... барлығын айқындауды және олардың ең жоғарғы ... ... ... ... ... жетекшілер қызметі болып табылады.
Несиелік портфельді басқаруды іске асырудың ортақ алғышарттарына
жататындар:
... ... ... мен олардың топтары үшін несиелеудің ішкі банктік
лимитін ... ... ... ... ... ... ... алушылардың
тәуекел деңгейін көрсететін несиелік тәуекелді талдау формасын жасау;
• әр түрлі салалар ... ... ... ... тәуекел деңгейі бар ең маңызды салаларды анықтау;
• жоғарғы ... ... бар ... қатысты несиелік саясатты
қатаңдату;
• несиеге баға белгілеу саясатын дайындау.
Несиелеу лимиттерін белгілеу – несиелік портфельді ... ... ... төмендету және ұзақ мерзімді ... ... үшін ... ... ... ... несиелік келісімшартта көрсетілген уақытта қайтарылмаған, уақыты
кешіктірілген және қосымша келісім берілген несиелер;
• сақтандыру, кепілхат ... ... ... ... ... ... ... кепілхатты және кепілдеме
берушілердің банк ... ... ... ... ... ... ... келісімшартта көрсетілген
күннен 30 күн өткенге дейін ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
– қарыз алушының қызметін қайта құру;
– несиені қайтару кестесін өзгерту;
– пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін өзгерту.
Несие үшін төлейтін ... ... ...... ... Оның мөлшері, жалпы жағдайда тартылған ресурстарға төлем
мен сыйақы маржысының қосындысынан құралады. [5, 139-173]
1.2 Қарыз ... ... ... ... несиелеу жүйесі қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау
әдістеріне де негізделеді. Айта кету ... ... ... ... – бұл ... банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Несиелеу процесі белгіленген ... ... ... ... ... ... ... факторлардың іс әрекетімен ... ... ... да, банк ... берілуі алдын ала ықпал ететін
факторларды оқып-үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып ... ... ... несиелік қабілеті – бұл қарыз алушының өзінің ... ... ... және ... есеп ... қабілеті.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның ... ... ... – онда өткен кезеңдегі немесе ... да бір ... ... алмайды, ал жақын перспективадағы қарызды өтеу
қабілерін ... ... ... қарыз алушының ... ... ... ... ... ... барысында
иек артатын ең бір формальды көрсеткіш ... ... Егер де ... ... ... қарызы болып, ал балансы өтімді және меншікті
капиталдың ... ... ... онда ... өткен уақыттағы
төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі туралы
қорытынды үшін негіз ... ... ... ... бар ... ... бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді.
Клиенттің несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға
беретін нақты несиесімен ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік
операцияларға байланысты ... ... ... есепке алу банкке
несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және ... ... ... ... және ... ... тәжірибе қарыз алушының несиелік
қабілетінің мынадай критерийлерін ... ... ... ... ... ... алу ... ағымдағы қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі),
капиталы, несиенің қамтамасыз ... ... ... ... жағдай,
бақылау (қарыз алушының қызметінің заңдылық негізі, банк стандарты мен
қадағалау ... ... ... дәл ... ... ... деп оның заңды тұлға ретіндегі беделі ... ... ... ... ... және ... ... несиелік саясатына сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретіндегі ... оның сол аяда ұзақ ... ... ... ... ... салалық көрсеткіштерге
сай келуінен, оның несиелік тарихынан, оның ... ... ... ... берушілері) іскерлік әлеміндегі
беделінен тұрады. ... ... ... ... ... ... тәжірибесі), моральдық сапасына, жеке қаржылық ... ... оның ... ... мен банк ... ... ... байланысты негізделеді.
Қаражатты қарызға алу қабілеті қарыз алушының несиеге өтініш беруге,
несиелік келісімшартқа қол ... ... ... ... ... яғни ... немесе фирманың өкілдерінде ... ... ... ... ... несиелік қабілетінің ең негізгі крийтерилерінің бірі –
оның қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілуі барысында қаражат ... ... ... ... ... оның ... қабілетінің біршама маңызды
критерийі болып саналады. Оны бағалауда мынадай екі шарттың маңызы зор:
1) оның жеткіліктілігі, яғни ... ... ... ... ... ... ең төменгі мөлшеріне қойылатын талабы және
қаржы левераж коэффициенті ... ... ... ... ... ... жұмсау дәрежесі, яғни ол
банк пен қарыз алушының арасында тәуекелдің ... ... ... капитал жұмсаламы көбірек болса, соғұрлым ... ... ... ... ... факторларды қадағалап
отыруға мүмкіндік туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі – қарыз алушының активтерінің құны ... ... ... ... өтеуде екінші қосымша көздердің
(кепіл, кепілхат, кепілдеме, сақтандыру ... ... ... ... ... ... басына қаржылық қиындықтар туу барысында,
олардың банк алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындауына кепілдік береді.
Кепілдік сапасы, ... ... ... мен ... ... ... алушының ақшалай қаражатының жеткіліксіздігі жағдайында аса
маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... саяси факторлар
жатады. Бұл жағдай банктің сыртқы тәуекел дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий – бақылау, бұл ... ... ... ... ... етуі және ... ... жүзеге асырылуы үшін заңды
және нормативтік негіз бар ма? ... ... ... ... заңы) қарыз алушының қызметінің нәтижесінде қалай әсер етеді?
Несиелік өтініште көрсетілген ... ... және ... ... ... ... ... туралы құжатта белгіленген банктің стандартына,
сол сияқты, несиелердің ... ... ... ... ... қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен, банк клиентінің несиелік қабілетін ... ... ... бағалау тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
... ... ... менеджментті бағалау;
• қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
• қаржылық коэффициенттерді бағалау;
• ақша ... ... ... ... ... ... жинақтау;
• орналасқан жеріне бару арқылы қарыз алушының жұмысын қадағалап отыру.
Отандық банктік тәжірибеде қарыз ... ... ... басты факторға оның қаржылық жағдайы жатады. Ол қарыз алушының
қызметін көрсететін көрсеткіш ретінде қызмет ете ... ... ... ... ... және пайдалану құрылымдарымен, сондай-ақ
пайданы алу, бөлу және тиімді пайдаланумен ... ... ... ... қабілетін бағалау көрсеткіштері
Қарыз алушының кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық
жағдайына баға ... ... ... ... баға ... ... құжаттары қолданылады.
Қарыз алушының кәсіпорынның қаржылық жағдайы оның мынадай төлем
қабілетіне байланысты:
1) ... ... ... ... ... уақтылы
қанағаттандыру;
2) несиені қайтару;
3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) бюджетке төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық ... ... ... ол ... ... есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін банктік талдау шектеулі және ... ... ... ... несиелік қабілетін талдау үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін көрсеткіштер жүйесін ... ... ... ... ҚР ... ... перспективалық
зерттеулер орталығы дайындап, ҚР Ұлттық банк Директорының 27 қыркүйек 1994
ж. мәжілісінде №26 ... ... ... ... ... ... талдауына байланысты банктердің әдістемелік нұсқауы», сондай-ақ
АҚШ-та және басқа да елдерде ... ... де ... ... ... ... ... үшін негізгі көздер
ретінде Қаржы министрлігі ... ... ... бухгалтерлік есеп
формалары қызмет етеді: «Кәсіпорын балансы» ... ... ... ... пайдалану туралы есебі» (№2форма); Кәсіпорын балансына қосымша
бет (№3форма); сондай-ақ ҚР ... есеп ... ... ... ... ... ... туралы есебі» (№1-Ф –
мерзімді – ... ... және ... (ұйымның, мекеменің)
өнімнің (жұмыстар, қызмет) кеткен ... ... ... (№5-з ... ...... формалары).
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалауда мынадай ... ... ... ... ... заңды түлғаның несие қабілеттігін
бағалау көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер атаулары ... ... |
| |1 |2 |
|1 ... ... ... активтер/ағымдағы міндеттемелер |
| |коэффициеттері | |
|2 ... ... ... ...... ... |
| | ... |
|3 ... ... ... ... активтері |
|4 ... ... ... сатудан түскен пайда/ өнімді |
| | ... ... ... |
|5 ... ... мен ... ... ... құралдар + айналымнан тыс |
| |айналымнан тыс активтер ... |
| ... | |
|6 ... ... рентабельдігі|Пайда/ меншікті капитал |
|7 ... ... ... ... мерзімді несие және зайымдар |
| ... | |
|8 ... ... ... |Заемдық қаражаттар/ меншікті қаражаттар |
|9 |Тіркемелі активтерді өтеу ... ... ... және |
| |коэффициеті ...... ... |
| | ... ... ... |Қарызға қызмет ету коэффициеті|Пайда/ қарыз бойынша шығындар ... |Қор ... ... ...... ... |
Дерек көзі: ... С.Б. ... ... ... Алматы
2004.(181-бет).
Осы көрсеткіштердің ішінде аса көңіл аударатыны бұл ... ... ... деп ... барлық төлем түрлері бойынша өз
міндеттемесін орындай алу ... ... ... ... ... және
өтімді қаражаттар (ақшалай қаражаттар, алашақ қарыз, қорлар) ... ... ... ... ... ... ... ақшалай
қаражаттарға айналу мүмкіндігіне байланысты топтастырылған қаражаттарды,
пассив баптарындағы төлеу мерзіміне ... ... ... ... анықталады.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне үш топқа
бөлінеді:
1) ақшалай қаражаттар (есеп ... ... және ... ... да
шоттардағы қаражаттар қалдығы; касса; басқа да ақшалай қаражаттар;
арнайы қорлардың ... ... ... ... ... қалдықтары);
2) жеңіл іске асатын талаптар (төлейтін мерзімі жетпеген, жөнелтілген
тауарлар және ... ... ... есеп ... ... ... ... қаржылай көмек ретінде
берілген қаражаттар ... есеп ... банк ... ... ... ... ... несиелер бойынша жұмысшылармен
және қызметкерлерімен есеп ... ... іске ... ... мерзімінде төленбеген жөнелтілген тауарлар мен тапсырылған
жұмыстар жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға ... ... ... ... ... ... кәсіпорындармен оларға қаржылай
көмек ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу» бабында ... үш ай ... ... ... ... алынады.
3) жеңіл іске асатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан ... ... ... шегеріп тастағандағы өндірістік қорлар; аяқталмаған
өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; ... ... ... да ... ... салалық ерекшеліктеріне байланысты өтімділік
коэффициентінің біршама оңтайлы мәні 1,2 мен 1,5 ... ... ... 1-ден ... ... ... Өтімділік коэффициенті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды ... ... ... бұл коэффициенттің мәні жоғары
болса, соғұрлым қарыз алушы тұрақты келеді.
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. ... ... ... ... ... ... ... әсер етуіне баға беруге және
сондай-ақ жүргізілген несиелік саясаттың ... ... ... ... ... ... мынадай факторларды есепке
алу қажет:
• қызметінің көлемі (қаншалықты өндіріс және өнімді сату көлемі үлкен
болса, соғұрлым ... ... қоры көп ... ... және ... ... (өнімге сұраныс және оны сатудан
түсетін төлемдердің жылдамдығы);
• өндіріс циклінің ұзақтығы (аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... үшін қажетті уақыт (өтімді қаражаттардың
айналысы);
• жұмыстың маусымдылығы.
Өтімді қаражаттардың мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге ... ... ... ... ... ... және төтенше оқиғалардың нәтижесінде болған зияндар;
• өтімді қаражаттар бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға ... ... ... ... ... емес. Егер де ол артық болса
айналым активтерінің жұмыс тиімділігі ... ... ... ... ... ... қаржы жұмсалымдарды кеңейтпей-ақ пайданың
жинақталуы; амортизацияланатын ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетін бағалау
Жеке тұлғаның төлем қабілетін анықтау техникасы әр ... әр ... ... несие қабілеттігін дұрыс бағалау өте маңызды. Жеке
тұлғаның несие қабілеттілігі неғұрлым ... ... ... несиенің
сапасы жоғары болады.
Қарыз алушының төлем қабілетін анықтау үшін ... ... ... ... ... жеке тұлғаның төлем қабілетін
бағалау көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер атаулары ... ... |
| |1 |2 |
|1 ... қарыз төлемінің ... ... |
| ... ... ... ... |
|2 ... ... ... ... |Несиенің мөлшері*сыйақы |
| |айлық мөлшері ... ... 12ай |
|3 ... ... және ... ... ... +СМАТ |
| ... ... ... мөлшері (НҚСАТ);| |
|4 ... ... (ТТ) ... ...... және |
| | ... да төлемдер |
|5 ... ... ... (ННҚ) ... ТТ ... ... 35-45% |
| | |-дан ... болмауы тиіс) |
Дерек көзі: Мақыш С.Б. ... ... ... ... ... М.Е. ... деген азамат 360 000 теңге ... ... ... 18% ... ... ... сұрап отыр делік. ... таза ... – 18 000 ... және ... ... ... ... кестедегі көрсеткіштер көмегімен қарыз алушы М.Е.Естаевтың
төлем қабілетін былай бағалаймыз :
[5, 188]
[5, 188]
[5, 188]
[5, 188]
Сонымен, қарыз алушымыз ... ... яғни оған ... беруге
болады. Ендігі қадам кепілге қоятын затын бағалауға арналады. Айталық,
кепіл заты ... 2 ... ... ... Оның нарықтық (салыстырмалы)
құны 1 500 000 теңге тұрады.
Банк тарапынан бағалаушы-мамандар көмегімен осы пәтердің ... ... ... банк ... ... құны ... ... құнының
70% -нан аспауға тиіс. Ол үшін мынадай есептеулер жасалады:
1. Пәтердің тозу ... = ... ... ... 3% ... = 1500000*0,03=45000 теңге. [5, 189]
2. Алдағы ... ... ... ... ... = ... құны*15% (төмендеу коэффициенті) = 1500000*0,15 = ... [5, ... ... ... құны = ... нарықтық құны – Пәтердің тозу
коэффициенті – Пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = 1500000 – ... 225000 = 1230000 ... [5, ... ... ... құны = ... ... құны *60% = 1230000*0.6=738000
теңге. Бұл көрсеткіш сұралатын несиенің кепілмен қамтамасыз етілу
дәрежесін сипаттайды. [5, ... ... ... және ... ... тәжірибесі
Шет елде клиенттердің несиелік қабілеті туралы ақпараттар жинауға
маманданған және олар туралы анықтамалар беретін ... ... ... жұмыс жасайды. Бұл ... ... ... келісімшарт
негізінде қызмет көрсетеді. Мысалы, фирма «Дан энд Брэд форд» 3 млн. жуық
АҚШ-тың, Канаданың, Данияның фирмалары ... ... ... ... және ... анықтамаларда жариялайды.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының өсуіне біршама әсер
ететін ... ... ... ... ... ... қорытынды
жасауға мүмкіндік берді. Дүниежүзілік ... ... ... ... ... зиян ... басты себебіне 67% – ... ал 33% -ы ... ... ... ... (3 – кесте).
Кесте 3
Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне
әкелетін факторлар
|Ішкі факторлар |67% ... ... |33% ... ... ... |22% ... ... |12% |
|3-кесте жалғасы ... ... ... оқып |21% ... қарызды қайтаруын |11% |
|үйрену барысында ақпаратты | ... етуі | ... ... | | | ... ала ... ... кеш |18% |Жұмыссыздық/ Отбасы мәселелері|6% ... ... және ... | | | ... ... | | | ... ... сапасының |5% ... / ... |4% ... | | | ... ... ... С.Б. ... банктер операциялары», Алматы 2004
(190-бет).
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында ... ... ... ... тұруы тегін емес.
Банктің кез келген қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешуі ... да ... ... ... ... ... отырып, банк
қызметкерлері міндетті түрде оның ... ... ... ... ... ... ... себептеріне басқарудағы жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар ... ... ... ... ... бәсекеге төселе алмауы, өз мүмкіндіктерінің шамадан тыс көбейіп кетуі,
яғни ресурстардың ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі және заемдық қаражаттардың үлесінің
жоғарылығы жатады.
Қарыз алушының сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын белгілерге : ... ... ... ... ... ұзартылған несиелер
бойынша төлемдердің уақытын созуын өтінуі (екінші рет мерзімі ұзартылғаннан
кейін несие ... ... ... жатқызылады) және басқаларды
жатқызуға болады.
Несиелерді қамтамасыз ету құнына, ... ... ... ... ... ... ... кластарына жіктейді:
• ең төменгі тәуекелі бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
• ең жоғарғы тәуекелі бар ... ... ... бар ... ережеден шығу барысында берілген несиелер (стандартты емес несиелер).
Әр тәуекел кластарына өтелмеген тәуекелдер үшін, ... ... ... ... ... ... ең ... тәсіліне – потенциалды
қарыз алушыларды таңдау жатады. Қарыз алушының қаржылық жағдайын талдауда
және оның алған ... ... ... ... ... сенімділігін
бағалауда көптеген әдістер қолданылуда.
Шетелдік банктердің тәжірибесінде қарыз алушының несиелік қабілетін
жете бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі ... шара ... ... ... ... ... жүйесінде ағылшынның клирингтік
банктерінде кеңінен пайдаланылып келетін ... ... PARSER ... әдістерін жатқызуға болады.
PARSER:
P – Person – потенциалды қарыз алушы туралы ақпарат, оның беделі;
A – Amount – сұрайтын несие сомасының ...... ... ... ... – Security – ... ету ... – Expediency – несиенің мақсаттылығы;
R – Remuneration– несиені беру тәуекелі үшін ... ... ... ... беделі;
A – Ability– қарыз алушының бизнесін бағалау;
M – Means– ... ... ... ... – Purpose– несиенің мақсаты;
A – Amount – несие сомасының негізделуі;
R – ... ... ... ......... тәуекелден сақтандыру әдісі.
Американдық банктер тәжірибесінде потенциалды қарыз ... ... ... ... си ... ... ... (қарыз алушының сипаты);
• capacity (қаржылық мүмкіндігі);
• cash (ақшалай ... ... ... ... ... ... ... жағдай);
• control (бақылау).
Қарыз алушының сипаты бұл оның ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы оның несиені қайтару қабілетін
сипаттайды. Ол оның ... мен ... және ... ... өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қражаты. Жалпы қарыз алушының алған ... ... ... ... ... ақшалар тасқыны;
2. Активтерді сату;
3. Қаржыларды тарту.
Көрсетілген көздердің кез ... ... ... ... қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. ... ... ... негізгі көзі ретінде нақты ақшалар тасқынын маңызды ... ... сату ... алушының балансын нашарлатып жіберуі мүмкін
деп санаса, ал қосымша қаражат ... ... ... ... позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақшалардың жетіспеуі қарыз алушының ... ... ... ... ... болып табылады.
Нақты ақшалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалар = Таза пайда + Амортизация тасқыны +
+Кредиторлық қарыз – ... қоры және ... ... артықшылығы – оның көмегімен несиелік қызметкер қарыз
алушының менеджерлерінің біліктілігін және тәжірибесін, сол ... ... ... ... ... ... ... алады.
Қамтамасыз етуі. Сондай-ақ банк қарыздың қамтамасыз етілуі, яғни ... ... және ... ... ... оның
өтімділік дәрежесіне мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген өтінішті қарау барысында банк жалпы
шарт ретінде ... ... ... және оның банк жұмысына, сол сияқты
қарыз ... ... ... ... сипаттайтын экономикалық
конъюнктуралық жағдай, бәсекелестердің болуы, ... баға және ... ... ... ... қабілетін бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, ... ... ... және ... жағдайлардың қарыз алушы қызметіне қаншалықты
әсері болады ... ... ... ... іздейді.
Әлемдік банктік тәжірибеде несиелік ... ... ... қолданылады:
1. Активтер сапасындағы коэффициенттер:
а) k1 – Несие бойынша зияндар / Несие ... ... ... ... k2 = ... ... ... / Несиелердің жалпы сомасы.
Екі коэффициент те (k1 және k2) ... ... ... үшін ... ... ... ... Солтүстік Американың
банктері үшін 0,5 – 1,0%, ал k2-кі 0,7 – 1,5%. ... ... ... қарыздар бар болса) k1 ... ... ... ... 1980 жылдардың басы мен ортасында
жылжымайтын мүлікті несиелеу сферасындағы дағдарысқа ... ... ... ... ... ... k1-дің мәні 1%-ға жуық
болған. Ал қазіргі кезде американдық ... k1 ... ... ... ... маржа (RAM) =
Таза пайыздық табыс – Несие бойынша зиян
= ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Активтер
[5,194]
Тәуекелге шағылған маржа (RAM – risk adjusted margin), – бұл ... ... ... ... ... (GIM – gross interest ... ... ... нормалар қатарына RAM көрсеткіші болмағанмен
де шетелдік банктер оны несиелік тәуекел ... ... ... Бұл жерде статистикалық мәліметтер, оның оңтайлы мәнінің 3–3,5 %-
ды құрайтынын куәләндырады.
Таза пайыздық табыс (NII)
Таза пайыздық маржа = ... ... ... ... + ... да
табыстар
Жалпы пайыздық = –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
маржа (GIM) ... ... ... / несиелердің жалпы сомасы,
3. Бір қарыз алушыға келетін несие / Банктің меншікті капиталы.
Халықаралық банктік тәжірибеде ... бір ... ... ... сомасы банктің меншікті капиталының 25% аспауы тиіс. Бұл әрине
несиенің үлкен мөлшерін білдіреді.
4. Банкпен тығыз байланысты ... ... ... несиелер /
Банктің меншікті капиталы.
Банкпен тығыз байланысты қарыз алушыларға банктің құрылтайшыларын,
директорларын, акционерлерін және банкпен ... ... ... ... барысындағы жеңілдіктерді пайдаланатын басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді сапасына ... ... және ... ... бар. ... деп сол ... тиісті несиелік тәуекелдің дәрежесі айтылады. Несие
сапасының ... ... кері ... ... сапасы
қаншалықты жоғары болса, соғұрлым оның қайтарылуы күмәнсіз және керісінше)
болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... банктің несиелік портфелінің көрсеткіштерінің айырмашылығы
– бұл банктің ... ... ... ... нақты шамасында.
Несиенің сапасының категорияларына байланысты несиелік портфель құрылымын
және несиенің әр ... ... ... ... ... және ... проблемасық, мерзімі өткен, үмітсіз несиелерді біле отырып, банк
несиелік операциялар бойынша ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндікке қол жеткізеді.
Несиелік тәуекелді басқару, реттеудің негізгі әдістеріне мыналар жатады:
... ... ... ... ... ... қабілетін алдын ала талдау;
• несиелік тәуекелді жабуға арналған резерв құру;
• несиелік портфельді ... ... ... ... ... және қолдау;
• несиелердің қамтамасыз етілуін және олардың мақсатты пайдалануын талап
ету.
Несиелердің қайтарылмауынан зиян шегу – кез келген банк ... ... ... ... ... жою мүмкін емес, бірақ ең төменгі
мөлшерге жеткізуге болады. Американдық коммерциялық банктерде ... ... болу ... айқындауға көмектксетін, сол сияқты
олардың пайда болуын болжайтын толық жүйе ... ... Бұл ... сәйкес
күмәнді несиелердің пайда болуына әсер ететін банкке байланысты ... емес ... ... ... факторларға несиелік
процеспен байланысты, яғни несиелік өтінішке, ... ... және ... ... ... барлық аспектілері жатады. Екінші факторларға
қолайсыз экономикалық ... және ... ... ... банктік тәжірибе несиелік процестегі ... ... 25 ... ... ... ... ... белгілер:
• Таяу арадағы қарыз алушының қаржылай тұрақсыздығы;
• Қарыз ... ... ... ... және ... ... жетекшілері мен басқармасына қатысты белгілер:
• Қарыз алушының серіктестерінің тұрақсыздығы;
• Басшыларының моральдық сапасының ... ... ... ... ... отбасы мүшелері арасындағы
билік үшін күрестің болуы;
• Басшылардың жиі араласуы;
• Басшылардың салмақсыздық мінезі;
• Қарыз алушының ... ... ... ... банк
қызметкерлеріне қысым жасауға ынталы болуы.
Қарыз алушының өндірістік қызметін көрсететін «белгілер»:
• Қарыз ... ... мен ... ... ... ... Қарыз алушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
• Қарыз алушы саласының сол уақыттарда ... ... ... ... ... қысқаруы, яғни актив және пассив баптарының толық
берілмеуі.
Несиелеуді ұйымдасьтыруға қатысты «белгілер»:
• Қарыз ... ... ... нақты мақсаты болмауы;
• Қарыз алушыда несиені қайтаруда анық ... ... ... ... ... ... болмауы;
• Несие берілетін мақсатына қарыз алушы тарапынан материалдық қамтамасыз
етілмеуі;
• Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... ... кепілге бере отырып сұрауы;
• Несиенің ең бастысы, өндіріске емес, ... ... ... ... ... мерзімі жеткілікті негізделмеуі.
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
• Қарыз алушының шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... Банк ... ... ... ... ауытқуы;
• Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылуы ... ... ... ... созу ... өтініштің болуы;
• Қарыз алушының шаруашылық-қаржылай көрсеткіштерінің жоспардағыдан немесе
күтілетін көрсеткіштерден ауытқуы;
• Қарыз алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ауытқуы.
Бұл аталған ... ... ... отырып, мерзімі өткен
несиелердің алдын алуға немесе олардың пайда болуын ... ... ... Егер де банк ... ... ... білсе, онда
несиелердің өтелуіне бағытталатын әрекет ету ... ... ... ... ... әлі де ... өз міндеттемелері бойынша жауап
беру қабілетін жоғалтпаған ... банк ... ... ... ... ... шарт ... қайтару кестесіне бағытталып, банк пен қарыз алушы
арасындағы басты ...... ... жою ... ... ... ... Сонымен қатар, американдық коммерциялық
банктердің күмәнді несиелерді анықтау және жою ... әр ... ... ... банк және қарыз алушы нағыз серіктестер ретінде әрекет
етеді. Олар жаңаша келісім жасай отырып, қарыз алушыға несиені ... ... ... ... қосымша жасалған келісім нәтиже бермесе, яғни қарыз алушының
қаржылық жағдайы жақсармаса және ... ... көз ... ... онда банк ... кезеңге – қамтамасыз етілген мүлікті сатуға
көшеді. Қамтамасыз ... ... сату – бұл ... ... ... ... байланысты банктің ол мүлікті нақты ақшаға айналдыру
процесін білдіреді. Қамтамасыз етілген мүлікті аукцион және ... ... сату ... ... ең ... тәсілі болып табылады. Бірақ
бұл жерде көптеген кедергілер де болуы мүмкін. Өйткені, қамтамасыз ... сату ... ... ... ... ... ... жерде оны бағалау нарықтық перспективаларды есепке алып жүргізілуі
тиіс. Егер қамтамасыз ету құралы, ... ... ... ... ... ... ... – несиені сот арқылы іздеу жұмысы
жалғасады. Сот қарыз алушының банктік міндеттемелері ... ... ... ету ... ... ... Сот сондай-ақ, банкке қарыз алушының
қандай табыс ... мен ... ... несиені қайтаруға болатынына
көмектеседі.
Сот шешімінің орындалуын банк әр түрлі формада таңдап ... ... Бұл ... ... ... жасаудың төртінші кезеңі болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары мынадай:
1. Борышқордың мүлкін тәркілеу туралы сот ... ... ... ... Тіркелген мүлікті баспасөз беттеріндегі аукциондар ... ... ... бір ... ... ... ... Банкке тұрақсыз борышқордың мүлкін басқарушы тұлға ретінде
мәртебе беріледі.
Мерзімі өткен ... ... банк ... ... ... ... ... Бұл бесінші кезең. Банкроттық – бұл
күмәнді несиелерге қолданылатын шешім құралы.[5, 189-199]
ІІ Бөлім. ... ... ... ... ТҰРАН ӘЛЕМ» Банкінің мысалында
2.1 «БАНК ТҰРАН ӘЛЕМ» банкінің қысқаша сипаттамасы және
негізгі көрсеткіштерін талдау
«Банк Тұран Әлем» Акционерлік Қоғамының қалыптасу ... 1925 ... ... ... Ол ... ... ... шаруашылығы Орталық
Кеңесі Президиумының шешімімен республика аумағында ... ... ... ... өте келе Өндірістік банктің бөлімшелерінде әртүрлі қайта
ұйымдастырулар болды.
1932 жылдың 7 ... ... ... комиссарлары Кеңесінің
«Қазақстан аумағында арнайы ұзақ мерзімді салымдар банктерін ұйымдастыру
туралы» Қаулысына сәйкес, ... ... ... ... ... ... және ... қаржыландыру мақсатында банктің ... ... ... ... 11 ... ... ... қаулысымен Алматы
облысаралық конторасы КСРО Өндірісбанкінің Қазақ республикалық конторасы
болып қайта ... ... КСРО ... Қазақ республикалық
конторасы болып өзгертілді. 1987 жылдың 17 ... СОКП ОК мен ... ... ... банктер жүйесін жетілдіру және олардың
экономикасының тиімділігін арттыруға жасайтын ықпалын күшейту ... ... ... ... үш ... ... (КСРО Құрылысбанкі, КСРО
Мемлекеттік банкі, Сыртқы сауда банкі) негізінде 6 банк ... КСРО ... ... КСРО ... ... КСРО Сыртқы экономика банкі;
• КСРО Агроөнеркәсіп банкі;
• КСРО Тұрғын құрылыс банкі;
• КСРО Жинақ банкі.
1991 жылдың 4 наурызында КСРО ... ... ... ... № 126 ... ... Қазақ республикалық КСРО Өнеркәсіп-
құрылыс банкі - ... ... ... ... ... ... болып өзгертілді.
1991 жылдың 24 шілдесінде ҚазКСР Министрлер Кабинетінің 1991 жылғы 24
шілдедегі №444 Қаулысына сәйкес ... ... ... банкі болып
құрылды. Акционерлер жиналысында «Тұранбанк» ҚАБ-нің Басқарма Төрағасы
болып Бейсенов Ораз ... ... ... ҚАБ филиалдар
желісі 66 филиалдан құралды.
1990 жылдың 23 қаңтарында Қазақ КСР Министрлер Кеңесі мен КСРО Сыртқы
экономикалық ... ... ... 1989 ... 11 ... ... КСРО Сыртқы экономикалық қызмет банкінің бұйрығымен Алматы
қаласында КСРО ... ... ... ... ... ... ... 14 ақпанында құрылтайшылар жиналысының №3 шешімімен,
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1992 жылы 28 тамыз ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қызмет
банкі «ALEM BANK KAZAKHSTAN» Қазақстан Республикасының Сыртқы экономикалық
қызмет банкі деп ... ... ... ... ... ... ... тағайындалды. "Alem Bank Kazakhstan" Акционерлік банкі бірнеше
жылдар қатарынан мемлекеттің кепілдендіруі бойынша шетел несиелерін ... ... ... ... ... "Alem Bank ... ... филиалдық желісі 20 филиалды қамтыды.
1997 жылдың 15 қаңтарында ... ... ... ... акционерлік банкін және «ӘлемБанкҚазақстан» акционерлік
банкін қайта ұйымдастыру туралы 15.01.97 №73 ... ... ... ... ... ... құрылады. Осы Қаулының негізінде Қазақстан
Республикасының Қаржы министрлігіне ... ... ... ... ... рұқсат беріледі. Сондай-ақ, банктің жарғыларын және банк
басқарма мүшелерін қалыптастыруға ... ... ... жалпы
отырысында «ТұранӘлем Банкі» ЖАҚ-ның Басқарма Төрағасы қызметіне Тәтішев
Ержан Нұрілдәйімұлы тағайындалды.
1998 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... Ашық Акционерлік Қоғамы болып өзгертілді.
2003 жылдың 26 қыркүйегінде «ТұранӘлем Банкі» ААҚ ... ... ... ... ... Қоғамы болып өзгертілді.
2008 жылдың 24 қаңтарында «ТұранӘлем Банкі» АҚ ребрендинг жүргізуге
байланысты Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... өтіп, № 3903-1900-АҚ куәлігін алды және «БТА
Банкі» АҚ деп аталатын болды. 2007 жылдың қараша ... банк ... ... жүргізудің басты алғышарты табысты банк конгломератын ... жаңа ... ... ... Әлем ... ... ... 1300000клиеттері;
• Қазақстан бойынша 22 филиалдар мен 289 есеп-айырысу бөлімдері;
• Украинада, Ресейде, Біріккен Араб ... және ... ... ... ... ... ... Қырғыстанда, Арменияда, Грузияда 9
коммерциялық банктер – стратегиялық әріптестері бар.
Беделді банк дегеніміз – бұл, ең бастысы, оның ... Банк ... ... ... маңызды. Сарапшылардың пікірі бойынша,
Тұран Әлем банкінің ... ... ... ... ... ... ең алдыңғы орынды иеленеді.
Банк жұмысының клиенттік және серіктестік саясаты бөлігіндегі басты
принциптері мен ... Ұзақ ... ... Жеке қызмет көрсету;
• Жоғары кәсібилік;
• Құпиялылық;
Тұран Әлем банкі барлық санаттағы қаржылық ... ... ... ... екіжаққа пайдалы ұзақ мерзімді байланыс орнатуға және
әрбір клиентке, ... және ... ... ... ... өз ... мен әлеуеттерін толықтай жүзеге асыруға
көмектеседі (4-кесте).
Кесте 4
Банк Тұран Әлем ... ... ... саны
|Клиенттер саны ... |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |564038 |629904 |772602 |961476 |1301311 ... ... ... Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Берген кесте мәліметтеріне сүйене отырып 2004-жылы ... ... ... саны 68286-ге кеміген. Ал 2005жылдан
бастап тұрақты қарқынмен өсіп келеді. Оны төмендегі ... да ... ... ... Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Заңды тұлғалар
Тұран Әлем банк ... ... ... – Қазақстандағы әртүрлі
саладағы заңды тұлғаларға қызмет көрсету. Банк клиенттеріне ... ... ... ұсынады.
Тұран Әлем банк әрбір клиеттің ... ... ... ... жеке ... ... негізгі қызметтерін ұсынып, стандартты
емес қаржылық шешімдерді де шешеді. Банк икемді ... ... ... өз ... ... ... ... кеңейтіп отырады.
Тұран Әлем банкі заңды тұлғалар үшін қолайлы ... ... ... ... бірнеше қызмет түрлерін ұсынады. Банк заңды тұлғаларға жан-
жақты қызмет көрсетуі арқылы Қазақстан ... ... ... бизнестің сапалы дамуына мүмкіндік туғызады.
Заңды тұғалар үшін келесідей қызмет түрлері мен өнімдері ұсынылады:
• Қаржыландыру
• Төлем ... ... ... Шоттармен жүргізілетін операциялар
• Тендерлік кепілдік
• Қазынашылық
• «БТА Коннект» Банк-Клиент жүйесі
• «БТА Online»
• Валюта айырбастау операциялары.
Кесте 5
Тұран Әлем банкінің заңды тұлға ... ... ... ... ... | 2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |32236 |77511 |88322 |74535 |95653 ... ... ... ... жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
2-диаграмма
Дерек көзі: ТұранӘлем Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Кесте ... 2004 жылы ... ... ... Банк ... ... ... пайдаланушы заңды тұлғалардың саны 2135-ке кеміп, 2005
жылы 2004-ші жылмен ... ... ... ... көре ... ... ... кемуі 2007-ші жылы да 2006-шы жылмен салыстырғанда
13737-ге азайғандығын орын ... ... ... саны 2008-ші жылдың
басына тағы да қарқынды өскен.
Жеке тұлғалар
Банк дегеніміз –бұл, ең әуелі,оның клиеттері. Банк тұтынушыларының өз
ақшаларын ... ... банк ... ... ... пайда
алуларына бар жағдайды жасайды.
Қазақстанның экономикалық және қаржылық дамуы ... ... және ... күнге сеніммен қарайтындығын көрсетеді, бұл жеке
тұлғалардың несиелендіру ... ... әсер ... ... Бұл ... Банк ... Әлем ... қажеттілігіне
бейімделген және несиелендірудің бірнеше ... ... ... жаңа ... үзбей шығарып тұрады. Бұл қызметтің
түрлеріне, ең бірінші, ... ... ... ... сонымен қатар, зәру мұқтаждыққа несие беру, шұғыл несиелендіру
және т.б. көптеген несиелендірудің түрлері енгізілген.
Банк ... ... ... ... ... депозиттердің
бірнеше түрлері ұсынылады. Сондай-ақ, банк барлық клиенттерінің ыңғайына
қарай, жеке қызмет көрсетеді.
Банк Тұран Әлем жеке ... үшін ... ... ... мен
өнімдерді ұсынады:
• Несиелер
• Салымдар
• Ақша аударымдары
• Төлем карточкалары
• Тұрғындардың төлемі
• Жол чектері
• Сейфте сақтау
• Шоттармен жүргізілетін операциялар
• Валюта айырбастау ... ... ... Әлем» АҚ-ның заңды тұлға ретіндегі клиенттерінің саны
|Жеке тұлғалар ... |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |531802 |552393 |684280 |886941 |1205658 ... ... ТұранӘлем Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Жеке тұлғалардың саны 2004-ші жылы 2003-ші жылмен салыстырғанда 66151
клиентке азайған. Ал 2004-ші жылдан бастап ... ... ... келеді.
2008-ші жылы 2004-ші жылмен ... банк ... ... саны ... ... ... ... ТұранӘлем Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Жеке тұлғаларының саны 2004-ші жылы 2003-ші жылмен салыстырғанда 66151-
ге кемігендігін көре аламыз. Бірақ ... ... ... жеке ... тұрақты түрде өсу динамикасын көреміз.
Кесте 7
Банктің корреспонденттік жүйесінің өсуі немесе кемуі
|Корреспонденттік |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл ... | | | |
| |ТМД ... ... |ТМД ... ... |ТМД |Алыс шетел |
| ... | |і | |і | |і ... |– |96 |30 |25 |25 |54 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |– |– |30 |2 |39 |2 ... | | | | | | ... |– |2 |2 |2 |6 |5 ... ... ... ... ... ... 01.01.2008ж (kase.kz)
Барлығы 2005 жылдың соңында Алыс Шетел мемлекеттерінің ... ... ... ... ... ... 2005жылдың соңында банк-
корреспонденттердің саны (Алыс Шетелде) – 601.
Барлығы 2006 жылдың соңында Алыс ... ... ... ... ... ... шоттары болды. 2006жылдың ... ... саны ... ...... 2007 ... соңында Алыс Шетел мемлекеттерінің 29банкінде әр
түрлі валюталарда 41НОСТРО - ... және ... ... ТМД ... ... ... Алыс Шетел мемлекеттерінде және ТМД елдерінде ... ... ... 705 ... ... ... ... Әлем банкінің банкаралық нарықта өз
ұстанымдарын нығайтуын жалғастыруын білдіреді. ... ... ... жұмыс атқаруларының арқасында банк шетелдік және ... ... ... ... Әлем банк ... ... 2007 жылы шамамен жасалынған
қорытындылары.
Тұран Әлем банкі шоғырландырылған активтері 01.01.2008 ж. ... 25,5 ... ... жетті, жылдық өсім 56%-ды құрады. Активтер ... 5,4 ... ... ... клиенттер депозиттерінің ... ... ... құнды қағаздар (өсімі 62%), несие
мекемелерінің қаржылары (өсімі 41%), ... жыл ... 3,8 ... ... меншікті капиталының артуы есебінен өсті.
Қазақстанның банк жүйесінің активтеріндегі ... ... ... мерзімде
25,5%-ды, (22,8% 01.01.2007.), депозиттер бойынша үлес - 23,7%-ды құрады
(заңды тұлғалар депозиті - 24,9%, жеке ... - ... жылы ... Әлем банкі еліміздегі экономикалық өсімді
ынталандыруға өз үлесін қосып, несиелендіру көлемін ... ... ... ... ... 88%-ға ... 19,9 млрд. долларды құрады. Ортақ
несие қоржынындағы Топтың үлесі 27,4%-ды құрады (2006 ж. ... ... ... жылы ... ... ... өсімнің тұрақты болғанын көрсетті.
Таза пайыздық маржа көлемі жыл ішінде былайша өзгерді:
01.01.2006 ж. – 4,2%
01.04.2007 ж. – 4,8%
01.07.2007 ж. – ... ж. – ... ж. – ... ... ТПМ ... қоржынының сапасын өткен жылғы деңгейде сақтай
отырып 1,8 пунктке ұлғайды.
2007 жылғы ... ... ... пайдасы бұл 2006 жылғы пайдадан
шамамен 2 ... ... 580 млн. ... құрады.
ТӘБ Тобының жұмыс нәтижесі мына коэффициенттерде көрсетілген:
ROA – 2,8%
ROE – 26,1%
1 деңгейдегі капиталдың ... ... * – ... ... капиталдың жеткіліктілік коэффициенті * – 17,9%
(*Базельдік келісім ұсыныстарына сәйкес)
Кесте 8
«Банк Тұран Әлем» АҚ-ның Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 01 ... 2008ж.
| |1 ... |
| ... ... ... ... ... | ... жалғасы ... ... ... ... 647 ... дәрежелі Капитал ... 258 ... ... ... қарызы мен банктің |64 355 608 |
|акцияларына салынған инвестициялар | ... ... ... ... 297 |
|Банк активтерінің барлығы ... |
| |166 ... ... кем ... ... |0,136 ... ... ... ... |
| |437 ... ... алып ... акривтер сомасының 1,25%-нан |– |
|аспайтын сомадағы жалпы резервтер ... ... мен | ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... келісім шарттарында қабылданған |1 699 831 ... ... ... | ... ... кем ... ... |0,138 ... Бір ... ... ... тәуекелдің жоғарғы мөлшері | ... ... ... ... |9,05% ... ең ... ... ,% | ... ... ... ... банкпен ерекше қарым|9,99% |
|қатынастағы тұлғалар үшін) | ... ең ... ... ,% | ... ... ... ... ... | ... ... ... 563 ... ... 013 ... ... ... кем ... |1,485 ... ... ... ... ... | ... ... активтер ... 800 ... ... ... ... 427 ... ... (0,5-тен кем нормасында) |1,095 |
|V K6 |0,026 ... ... және ... да қаржылай емес активтерге | ... банк ... ... меншікті | ... ... ... ... ... | ... ... ... ... жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Кесте міліметтері бойынша «Банк Тұран ... ... ... ... Банкімен белгіленген барлық ... ... ... орындайтындығына көзіміз жетеді.
Банктің 2008 жылға арналған негізгі көрсеткіштерінің болжамдары
2008-2009 жылдарға арналған банк дамуының негізгі ... ... ... ... ... қолдау және жеке тұлғаларға қызметтердің кең
ауқымдағы ... ... ... ... ... ... жетілдіру мақсатында Тұран Әлем банкі 2008
жылы ТМД елдеріндегі несиегерлерді қаржыландыруды біртіндеп ... ... ... ... ... ... жоспарлап отыр. Сонымен
қатар, Банк ішкі рыноктардан тартылған ішкі қарыздардың орнын депозиттермен
толтыру саясатын жалғастыруды ... ... Бұл ... нәтижесінде
міндеттеме құрылымында халықаралық қаржы тарту үлесі және ішкі рыноктарда
тартылған депозиттер ... ... ... жылы Банк активтерін 20%, меншікті капиталын 17%, несие қоржынын – 21%-
ға ұлғайту көзделіп отыр. Банктің болжамына сәйкес ... ... ... жылда 2006-2007 ж. деңгейде сақталады, яғни (мерзімі өткен,
күмәнді) несиелер ... ... Әлем ... ... ... дәстүрлерін жалғастыра отырып, Тұран Әлем банкі шетелден банк
сатып алып, Қазақстан мен ... банк ... үлгі ... одан әрі
жалғастырады. 2007 жылдың басында Тұран Әлем ... ... ... банкінің 34 пайыз үлесін сатып алды.
Жаңа стратегияны қабылдау – ТМД-дағы ... ... ... ... ... ... ... брендке ауысу – 2007 жылы күзде ... ... ... ... болды. ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар бірқатар мәртебелі
жүлделермен марапаттады:
• 2007 жылы «Тұран Әлем ... АҚ ... The Banker ... ... әлемдегі 300 үздік банктің қатарына енді.
• Сонымен қоса «Тұран Әлем Банкі» АҚ «Жыл топжарғандары» рейтингінде 3-
орынға ие болды. ... ... ... озық ... тек қана ... Bank ... мен ... Bank-ке (Нигерия) жол берді.
Үздік банктерді анықтауда The Banker ... ... ... ... ... ... ... енгізуіне, инфрақұрылымды дамытуы мен ... ... баса ... ... ... Әлем ... АҚ "Итоги"журналының тағайындауы бойынша екінші жыл
қатарынан "ТМД-дағы жылдың үздік банкі" деп танылды
• 2007 жылы Ресейдің "Итоги"журналы ТМД елдерінің банк ... ... ... ... жүргізді. «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның 2006
жылы да ... ... ... ... ... атап ... ... «Тұран Әлем Банкі» АҚ Қазақстандағы сауданы қаржыландыру саласындағы
үздік банк атанды
• «Тұран Әлем Банкі» АҚ беделді Global Finance ... ... ... ... ... ... қаржыландыру саласындағы үздік
банк атанды. «Сауданы қаржыландырудағы үздік банктер олар экспорт -
импорттың ғаламдық желісінде өз ... ... ... ... жатқан көлемін аз тәуекелділіктермен тиімді ... ... ... ... ... ... жауап бере алатын банктер», - деп атап өтті зерттеу
нәтижелеріне тоқталған Global Finance ... Joseph D. ... ... Әлем ... АҚ ... ... ... 2007 жылғы
үздік мәміле» деп танылды
• «Тұран Әлем ... ... 250 млн. ... ... құраған Вакала
бойынша Исламдық мәмілесі әйгілі Islamic Finance News ... ... ... ... 2007 ... ... мәміле»
деп танылды.
Осы мәмілені жүзеге асыра отырып ТұранӘлем банкі инвесторлық базасын
кеңейтіп және ... ... ... Таяу ... аймақтар
мен Малайзиядағы инвесторлармен бұрынғы қарым-қатынасын нығайтты және
жаңа қатынастар орнатты.
«2007 жылдың үздік мәмілесі» ... ... ... ... ... бойынша Қазақстандағы қаржы институттары
үшін тартылған Вакала мәмілесінің ең үлкен сомасы болды. Сонымен қатар
бұл мәміле Таяу ... ... сырт ... ... ... ... ең үлкен несие болды.
• Секьюритизациялау бойынша "БТА Ипотека" ... ... ... ... деп ... ... 2007 ... сәуірде аяқталған "БТА Ипотека"
(Қазақстан) мәмілесін ISR ... ... Report) ... ... мен Thomson ... (Халықаралық ақпараттық
бизнес-провайдер) Еуропадағы секьюритизациялау бойынша үздік ... ... ... ... ... ... жетістіктерді мойындау
болып табылады.
• ТМД елдерінде және алыс шет елдерде өз өнімдерін ... ... ТМД ... ... аясын одан әрі кеңейтуде. Украинаға,
Ресейдің 4 аймағына, ... ... ... ... ... тарайтын стратегиялық серіктес ... ... ... ТӘБ ... ... Украинада, Қытай мен БАӘ -де
жұмыс істейді.
ТұранӘлем ... ... ... ... ... ... ... (22 филиалы мен 280 бөлімшесі) бар.[4]
2.2 «Банк Тұран Әлем» Акционерлік ... ... ... ... ... ... ... Әлем» АҚ-ның несиелік
қызметкерлерінің несиені ұйымдастыру ... мен ... мен ... ... ... құжат болып табылады.
Несие саясатының рөлі мен қажеттілігі – бұл іс ... ... де ... ... ... ... ... ету.
Тұран Әлем Банкінің несие саясаты салымдардың жоғары дәрежеде сенімді
болуын ... ету, ... ... азайту, несие портфелінің
жоғары деңгейде әртараптандырылуы, қарыз алушылармен ұзақ мерзімді қаржылық
қатынастар принциптеріне негізделеді.[4]
Несиелік қызметтің банк пайдасын ... ... ... ... ... шамамен 47%), банк оған жоғары жоғары дәрежеде көңіл бөледі.
Банктің несие саясаты неғұрлым жоғары табыстылық пен ... ... ... ... ... Ол ... қаржылық жағдайын мұқият талдау, нарықты жетік білу және нарықтық
даму тенденцияларын болжау арқылы қол жеткізіледі.[6]
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау ... ... ... сұрағы б.т. Несие саясатын жүзеге асырудың табыстылығы оның дұрыс
ұйымдастырылуына байланысты болады.
Бүгінгі күні «Банк Тұран Әлем» банкінің ... ... ... Банк ... банк ... ... дерлік ұсынады.
Банк өзінің несиелік қызметін жүзеге асыру барысында келесі ... ... ... ... ... ... банк ... құжаттарды
жетекшілікке алады:
• 27 желтоқсан 1994 жылғы Қазақстан Республикасының ... ... ... өзгертулер мен толықтырулармен;
• 30 наурыз 1995 жылғы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы;
• 31 ... 1995 ... ... Республикасының Банк және банк қызметі
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, өзгертулер мен ... 23 ... 1995 ... «Жылжымайтын мүліктің ипотекасы туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы;
• 30 қараша 2000 ... ... ... бағалау қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы;
• 25 желтоқсан 1995 жылдың № 2727 ... ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Президентінің
жарлығы;
• 16 тамыз 1999 ... ... ... Ұлттық Банкінің қаулысымен
бекітілген «Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... мен жинау ережесі»;
• «Банк Туран Әлем» АҚ-ның Директорлар Кеңесімен бекітілген (17/06/2004
жылғы №23 хаттама), «Банк Туран Әлем» ... ... ... ... ... ... ... Директорлар Кеңесімен бекітілген (24/11/2003
жылғы №22 хаттамасы) ... ... ... Несиелік Комитет туралы
ережелері;
• Мониторинг және проблемалық несиелермен жұмыс жасау туралы ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің нормативтік құжаттары;
• Сонымен бірге «Банк Туран Әлем» АҚ-ның ішкі құжаттарымен ... ... мен ... ... ... ... саясатының басты
бағыттарын анықтайды, соның ішінде:
– Халық шаруашылығындағы әр ... ... ... ... ... ... ағымдағы басым салаларын несиелеу;
– Банктің несиелік портфелінің құрылымы (мерзімі, пайыздары, категериялары
бойынша);
– Бір қарыз алушыға несиелеу ... ... ... ... ... және бөлімшелері үшін);
– Саланың ерекшеліктерін ескере отырып Қарыз ... ... ... ... ... бағалау әдістемесі («шағын», «орта», «ірі» бизнес
үшін жеке-жеке);
... ... ... ... несиелер үшін банктің ішкі базалық мөлшерлемесін анықтау.[8]
Несиелік процесс:
1. оригинация (origination) – бұл ... ... ... беру ... қоса алғандағы, несиелік процестің
қатысушыларының іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... өтінішті қарастыру
• Андеррайтинг
• Несиелік өтінішке байланысты шешім қабылдау
• Несие беруге дайындық кезеңі
• Несие беру.
2. Посткредиттік процесс (Management) – стандартты ... ... ... ... өтелуі (алдын ала немесе жоспарлы түрде)
• Несие шарттарын қайтақарастыру
• Қайтақаржыландыру
• Пролонгация
• Несиелерді сату /өтеуін төлеу (выкуп). ... ... ... мен ... беру.
3. Проблемалық несиелермен жұмыс:
• Мониторинг
• Проблемалық несиелермен жүмыс жасау.
Несиелік процеске қатысушылардың рөлдері мен ... ... ... ... ... ... ... өтініш берушіні несиелік өнімдердің шарттарын түсіндіру,
сұрақтарға жауап беру;
• Қажет болған жағдайда Өтініш берушінің Анкетаны ... ... ... ... ... ... қажетті құжаттар тізімін беру;
• Несие бойынша алғашқы ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды жинауда, құжаттардың дұрыс
рәсімделуін қадағалау және де ... ... ... ... өтініштің несиелік экспертизасы:
• «Қажетсіз қарыз алушылар» базасымен салыстыру; Мемлекеттік зейнеақы қоры
мәліметтерімен салыстыру;
• Қажет болған жағдайда ... ... ... жұмыс орнына қоңырау
шалу арқылы тексеру, егер жұмыс орны немесе тұрғылықты мекені сәйкес
келмеген не ... ... ... ... ... ... беру;
• Қабылданған құжаттар қоржынының өнім шарттарымен сәйкестігін ... ... ... төлемқабілеттігі мен несиеқабілеттілігін есептеу/бағалау;
• Сәйкес жағдайларда қауіпсіздік ... және ... ... ... ... жасау;
• Кепіл құнын бағалау үшін құжаттарды Бағалаушыға жіберу;
• Өнім талаптарына сәйкес қызметтердің қорытындысын алу;
... ... ... Несиелік құжаттама (досьені) Андеррайтердің экспертизасына жіберу;
• Несие бойынша өтінішті ... ... ... ... Оң ... ... ... (досьені) мидл офиске несие беру
жұмыстарын ұйымдастыру үшін жіберу.
Теріс шешім қабылданған жағдайда – ... ... ... ... ... -тініш берушінің сараптамасын жүргізеді:
• Азаматтық қабілеттілігін тексеру (сотқа тартылу немесе басқа да жағымсыз
ақпарат) және қорытынды жасауға дайындық;
Заңгер, несиелік ... ... ... экпертизасын жүргізеді:
• Құқықтарды растайтын құжаттардың құқықтығының экспертизасы;
• Келісімшарттардың Қазақстан Республикасының Заңнамасына сәйкестігін
тексеру;
Тәуелсіз бағалаушы, ... ... ... ... ... ... бағалауды жүргізеді:
• Мүлікті бағалауға байланысты есепті дайындау;
• Қамтамасыз ету затының алдын ала бағалау (тек ... ... ... ... ... ... талаптарға сәйкестігіне тексеру;
• Өнім шарттарына сәйкестігін тексеру;
• Андеррайтинг сатысында құжаттаманың ... ... мен ... Банк базасы бойынша Банкпен ерекше қатынастағы тұлғалар тізімімен
салыстыру;
Бас кеңсенің ... ... ... ... ... емес өтініштермен жұмыс жасайды. Стандартты емес ... ... ... ... ... ... ... екінші ретті экспертизасы;
• өнім шарттарына сәйкестігін тексеру;
• Бағалаушылардың екінші ретті экспертизасы;
• Заңгердің қорытындысын тексеру;
• Банк базасы ... ... ... ... ... тізімімен
салыстыру;
Өкілетті орган шешім қабылдайды:
• Несиелік өтініш бойынша шешім қабылдау;
Андеррайтер көмекшісі шешімді жеткізеді:
• Қарыз алушыны қабылданған шешім жөнінде хабарлау;
Несиелік ... ... ... ... ... берушінің құжаттамасын Өкілетті органның шешімімен қабылдау;
• Банк займы туралы Келісімшарт дайындау;
• Қарыз алушыға несие беруге бастама жасау;
• Сақтауға жіберілетін толық ... ... ... ... ... Келісімшарттарға қол қою үшін Қарыз алушыны шақыру;
• Банк тарапынан келісімшартарға қол ... ... ... ... рәсімделуі;
Есептеуге байланысты тұлға мәмлемен байланысты жүргізілетін шараларды
атқарады:
• Мүлікті сатушы мен Қарыз алушы – ... ... ... ... есеп
айырысуға қатысу;
• Қарыз алушыдан құқықтарды растайтын құжаттарды алу;
• Кепіл келісімшарттарын Банк сақтауына беру;
Рәсімдеуші, банктің сенім тұлғасы кепілді рәсімдеуді ... ... ... ... ... ... ... Құқықтарды растайтын құжаттарды мемлекеттік өкілетті органда Қарыз алушы
атына қайта рәсімдеу;
• Кепіл Келісімшарттарын мемлекеттік өкілетті органда тіркеу;
• Есептеуге байланысты тұлғаға ... ... ... ... ... ... ... бойынша құжаттаманың (досьенің) толықтығын тексеру
• Құжаттама (досье) толық болған жағдайда Қарыз алушының шотына несие беру;
• Құжаттаманы Банк қоймасына ... ... ... ... ... шот ... ... ақша беру;
• Банк комиссиясына төлемді қабылдау;
• Несиені өтеу бойынша ағымдағы шотқа қаражат қабылдау;
Посткредиттік қызмет бойынша маман келесідей жұмыстарды ... ... ... шарттарды өзгерту жөнінде Қарыз алушының өтінішін қабылдау;
• Несие шарттарын өзгерту бойынша сұрақты Өкілетті органның ... ... ... ... шарттарын өзгертуге қажетті құжаттар тізімін беру;
• Несиелерді сатуға/ секьютеризациялауға дайындау;
• Қарыз алушының сұрауы бойынша әр түрлі анықтамалар мен ... ... ... желі ... ... ... тағы бір траншеялары бойынша
өтінішін қабылдау;
Мониторинг және проблемалық несиелер бойынша маман ... ... ... ... өтелу барысына мониторинг ;
• Банктің өкілетті органымен ... ... ... ... ... ... заттарының өз уақытында беру;
• Ай сайынғы төлемдердің мерзімін ... ... ... ... ... ... және ... тыс шығарылған несиелермен жұмыс.[7]
2.3 Несиелік мониторинг, банктің несиелік
портфелінің сапасын бақылаудың әдісі ретінде
Несиелік ... банк ... ... ... ... ... – банк
активтерін орналастыруда тәуекелділіктің негізгі көзі болып табылады. Банк
тұрақтылығы, оның беделі, қаржылық нәтижелері айтарлықтай дәрежеде ... ... мен ... ... ... Сондықтан несиелік
қызметкерлер мен басқарушы қызметкерлер ... бір ғана ... ... ... ... шамадан тыс шоғырлануын анықтау мақсатында,
сонымен бірге банк тарапынан ... ... ... ... ... ... мақсатында портфельдің құрылымын мұқият талдайды.
Несиені қайтару мен ол бойынша проценттерді ... ... ... ... ... ... ... Ол қарыз алушының несиелік
құжаттамасын (кредитное ... ... ... ... портфелінің
құрылымын қайта қарау, берілген ссудалардың ... ... ... ... ... ... ... мақсатта «Банк Тұран Әлем» АҚ-ның «Мониторинг жүргізу мен күмәнді
және проблемалық несиелермен жұмыс істеу ережелері» Регламенті ... ... ... осы ... ... ... сөзі (ағыл. monitoring < лат.monitor – напоминающий,
надзирающий) еске салатын, қадағалайтын ... ... ... – банк ... ... беру және ол ... ары
қарай қызмет көрсету барысында несиенің немесе ... ... ... ... ... ... және ... барысында
жүргізетін іс шаралар жиынтығы.
Несиелік мониторинг жүргізудің ... ...... ... ... ... шешімдер қабылдау арқылы несиелік тәуекелдерді
анықтау және минимизациялау, несиелеу барысында мүмкін болатын шығындардың
алдын ... ... іс ... ... ... ... ... несиелік саясатында көзделген мақсаттардан ауытқуларды дер кезінде
анықтау болып табылады.
Мониторинг келесі жағдайларда жүргізіледі:
• қарыз алушының несие қаражаттарын мақсатқа сай ... ... ... / ... ...... құрылыс компаниясының /
Гаранттың ... ... ... ... процесі барысында қаржылық
жағдайындағы өзгерістері;
• несие бойынша кепіл затының сапасының төмендеуі/ жоғалуы/ жойылуы;
• несие келісімшартында ... ... ... ... өтеу ... кешіктіру/ төлемеу;
• несиелік карточкалар бойынша берілген несие лимиттерінен асып түсу
(overlimit).
Несиелеу процесінде ... ... ... ... ... мақсатқа сай қолданылуына мониторинг;
• Мерзімі кешіктірілген қарыз мониторинг;
• Несиені қамтамасыз ету затының мониторингі;
• Жұмыс ...... ... ... мониторингі;
• Гаранттың қаржылық жағдайының мониторингі;
• Құрылыс Компаниясының мониторингі;
• Құрылыс объектісін пайдалануға беру барысының мониторингі;
• Филиалдардың несиелеу қызметінің мониторингі.
Несиенің ... сай ... ... мақсатқа сай қолданылуына мониторингі несие беруге жиналған
құжаттар мен қарыз алушының арызында көрсетілген мақсатқа сай ... ... ... сай ... ...... ... маңызды
бөлім болып табылады. Ол келесілерге байланысты:
– несие бойынша кепіл ретіндегі несиелік қаражатқа сатып алынған мүліктің
(авто, ... ... ... ... ... ... тиіс;
– Банк берген несиелер бойынша сатып алынған / соғылған жылжымайтын мүлікке
қатысты жеңілдетілген салық салу режимін 3 ... ... ... ... ... ... берілген несиелер бойынша:
• Жылжымайтын мүлікті сатып алуға / құрылысына / жөндеу ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде жүргізілуі
тиіс.
Қаражаттардың мақсатқа сай ... ... ... ... ... ... ... қолданылуын растайтын құжаттарды қарау;
• Мүлікті визуалды тексеріп қарау:
– несиені ... ... ... ... ... ... ... жөндеу жұмыстарына берілген жағдайда.
Мониторинг жүргізудің жауапкершілігі:
Несиелік эксперт – мәміленің жасалу барысында ... ... ... ... ... ... сай қолданылуын тексеруді
жүргізуге жауапты.
Бағалаушы – салынып жатқан үйдің/ коттедждің, жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... маманы – несиелік құжаттардың ішінде мақсатқа сай пайдалануды
растайтын құжаттардың/ құжаттардың көшірмелерінің болуына жауапты.
Несиенің ... сай ... ... ... ...
несиенің мақсатқа сай қолданылуы фактісін белгілеу. Несиенің мақсатқа сай
қолданылуын растайтын құжаттарды алу/ рәсімдеу/ несиелік ... ... ... сай ... ... ... ... мен оған берілген несиеге бағытталған тиісті іс шараларды
жүргізуге Өкілетті органның/тұлғаның жұмысына бастама жасау ... ... ... алушыға несиені өтеу жөнінде талап қою;
– Несиенің мақсатқа сай емес ... үшін ... ... және ... ... рәсімдеу.
Мерзімі кешіктірілген қарыз мониторингі.
Мерзімі кешіктірілген қарыз мониторингі – мерзімі кешіктірілген
қарыздарды анықтап, кешіктіру ... ... ... жою ... ... ... қарыз мониторинг процесі келесілерді қамтиды:
– негізгі қарыз бойынша несие көлемі 100$ ... ... ... ... тең ... одан көп сомадағы несиелер;
– қысқа мерзімді шоттарға берілген несие сомасының негізгі қарыз ... ... ... 50$ ... ... ... ... эквивалентіне
тең немесе одан көп болатын несиелер.
Көрсетілген шектеу ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген сомалардан аспайтын мөлшердегі
несиелер бойынша мониторинг жүргізу қарыз алушыны телефон ... бір ... ... шектеледі.
Несиені қамтамасыз ету затының мониторингі.
Несиені қамтамасыз ету затының мониторингі – ... ... ... ... ... ... қадағалау және бақылау,
сонымен бірге несиелік борыш ... және ... ... немесе кепілгерлікпен немесе ... ... ... ... ... кепілгерлік берілген шарттар мен ... ... ... ... ... : несиелік борышты қамтамасыз ететін
кепілзатының ... ... және ... ... ... жоғарылату болып табылады.
Жұмыс беруші – Компанияның қаржылық жағдайының мониторингі.
Жұмыс беруші – Компанияның қаржылық ... ... ... ... есеп ... мен Басқармалық жоспарлы аудиторлық
инспекциялар арқылы филиалдардың несиелеу қызметін бақылау процесі.
Несиелік ... ... ... ... ... неғұрлым сенімді несиелерді тексеру жылына бір рет ... ... ... ... мен ... қажет етеді;
– ірі ссудаларға тұрақты түрде қадағалау жүргізілсе, белгілі бір сомадан
төмен мөлшердегі ссудалар ... ... ... ... «БАНК ТҰРАН ӘЛЕМ» Банкінде жүргізілетін мониторинг банктің
несиелік саясатын жүзеге асырудың күшті құралы болып табылады.[9]
2.4 Несиелер бойынша төлемдердің мерзімін ... ... ... ... ... жасау
Мерзімін кешіктірген несиелерге банк ерекше дәрежеде назар аударады.
Несиелер төлемін кешіктіру күніне байланысты ... ... ... ... ... АҚ-ның несиелік портфелінің құрылымын төмендегі
кестеден көруге болады (10-кесте):
10-кесте. Несиелік портфельдің уақыт бойынша ... ... ... |1 айға |1ай мен 3|3 ай мен |1жыл мен ... ... ... ... |айға |1жылға |5жылға дейін|жоғары | |
| | ... ... | | | ... |892711 ... ... |1218313382 |595448134 |2087268303 |
|% |0,043% |0,79% |12,27% |58,37% |28,53% |100% ... ... ... ... ... ... 01.01.2008ж (kase.kz)
Кесте бойынша банктің несиелік портфелінің 13%-на жуығын қысқа
мерзімді несиелер, ... ... орта ... несиелер және 29%-ға
жуығын ұзақ мерзімді несиелер құрайды. Барлық ... ... ... орта мерзімді несиелер құрайтындығы айқын, бұл ... ... ... ... жоғары екенін көрсетеді. Сонымен бірге банк орта
мерзімге берілген несиелерге көп көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... қаңтар 2008жыл.
мың.теңге
|Несиелік портфель | |% ... ... 431 |43% ... ... ... 508 |52,5% ... |63 492 975 |3% ... да ... |32 997 390 |1,5% ... ... 303 |100% ... көзі: ТұранӘлем Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Берілген несиелердің ... АҚШ ... ... бұл
клиентттердің жартысы дерлік несиені АҚШ долларымен алатынын көрсетеді.
ЕУРО-мен 3%-ы ғана алса, теңгемен ... 43% ... ... яғни ... артушылар саны да жоғарылап келеді.
12-кесте.Несиелік портфельдің Қаржылық Қадағалау Агенттігінің сапалық
классификациясы, 1 ... ... ... типі ... жыл ... ... жыл ... |
|Несие |% |Провизия
лар |% |Несие |% |Провизия
лар |% | ... ... |46% |– |0% ... |33% |– |0% | ... ... ... | |1558925676 |67% |99017659 |89% | |1-ші категориялы
күмәнді |505205256 |42% |25604195 |38% |1220034410 |59% |61001721 |55% | ... ... ... ... |4% |4630137 |7% |6402791 |0% |640279 |1%
| |3-ші категориялы ... ... |5% ... |18% ... ... |26% | |4-ші ... ... |14139442 |1% |3534862 |5%
|9865824 |0% |2466456 |2% | |5-ші категориялы күмәнді |3851404 |0% |1925702
|3% ... |1% |5510902 |5% | ... ... |2% ... ... |1% ... |11% | |Барлығы |1199382097 |100% |67199433 |100%
|2087268303 |100% |110992113 |100% | |Дерек көзі: ТұранӘлем Банкінің жылдық
есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Кесте ... ... ... ... 2007-ші жылдың сәйкес кезеңімен
салыстырсақ, стандартты несиелердің несиелік ... ... 13% ... ... ол 46% ... ... 2008 жылдың басына 33%-ды құраған.
Нәтижесінде күмәнді несиелер үлесі 53% дан 67% -ға ... Бұл ... ... сапасының төмендегенін көрсетеді. Ал үмітсіз несиелер
үлесі 2% дан 1%-ға ... ... ... әлі де ... ... ... көрсетеді.
4-диаграмма
Дерек көзі: ТұранӘлем Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
5-диаграмма
Дерек көзі: ТұранӘлем Банкінің жылдық есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Алдыңғы жылы ссудалық портфельдің ... ... ... ... ... жылдың басына оның портьфель құрылымының
бөлігіне дейін құрады. Ал күмәнді несиелер келісінше -нен -
не дейін үлғайды. Бұл ссудалық портфель сапасының нашарлағанын ... және ... ... төлемді кешіктіру күніне және
категориясына байланысты, олар бойынша ... ... ... ... 14 ... ... ... несиелер (1-ші категориялы
күмәнді несиелер); оларға:
– мерзімінің ... ... ... 3 пен 14 ... ... несиелер;
– несиелік карточкаға берілген несиелердің жеңілдетілген периодының
(Grace Period) аяқталғанынан 3 пен 14 күн ... ... ... шотқа оверлимитпен берілетін және келісімшарттың
аяқталғанынан 3 пен 14 күнге дейін төлем мерзімі кешіктірілген несиелер.
Жасалатын ... ... 14 ... ... ... несиелер бойынша қарыз
алушыға телефон арқылы ... ... ... ... ... ... кешіктірілу себебі анықталады.
Бір рет қоңырау шалу еш ... ...... төленбесе, қайта
қоңырау шалу жүргізіледі.
Қарыз алушымен телефон ... ... мен оның ... ... ... жауапты болады.
Ескерту: болашақта телефон арқылы хабарласу қызметі Call Center
мамандарына берілу/ ... ... ... ... ... ... күннен 14 пен 30 күн
аралығында ... ... (2-ші ... ... ... ... ... белгіленген күннен, төлемнің 14 пен 30
күнге дейінгі нарықтық несиелер;
– несиелік карточкаға берілген ... ... ... Period) аяқталғанынан 14 пен 30 күн ... ... ... ... ... ... және келісімшарттың
аяқталғанынан 14 пен 30 күнге ... ... ... ... ... ... Қарыз алушының несиелік құжаттамасының көшірмесін алу;
➢ Құжаттамамен және несиелік келісімшарт пен кепіл ... ... ... ... танысу;
➢ Несие бойынша жүргізілетіп жатқан іс-әрекеттер жөніндегі құжаттарды
несиелік доьеге қосу. (Кездесу ... ... хат, ... хат, ... арыздар т.б.);
➢ Кездесу хаттамаларын рәсімдеу негізінде, қарыз алушымен немесе несиені
қайтарымсыз ететін тұлғамен (Тапсырушы, Гарант, ... ... ... ... және ... шешу ... ... мақсатында кездесу
ұйымдастыру.
Кездесу нәтижесінде міндеттеменің орындалмау себептерін анықтау мен
қарызды өтеудің болашағы және ... өтеу ... ... ... ... ... қарыз алушымен телефон арқылы байланысу нәтиже
алып келмеген жағдайда ұсынылады.
Кездесу өткізудің алдында қарыз алушы жөнінде мүмкіндігінше ақпарат
жиналады. Келесі ... ... ... мүмкін:
• Адрестік бюро – тіркелген мекен-жайы жөнінде ... алу ... Жол ... – көлік құралдарының немесе көлік құралын ... ... бар ... ... ... ... ... көрсету орталығы – тіркелген жылжымайтын мүліктің бар
болуын анықтау мақсатында;
• «088»Анықтамалық қызметі – ... ... жоқ ... ... номерлерінің жалғандығы анықталған жағдайда, қосымша ақпараттарды
алу мақсатында;
• Кепіл ... ... ... ... етуге жетпейтін жағдайда,
филиалдың қауіпсіздік қызметімен бірге қарыз ... ... ... жөнінде ақпарат жинау т.б.
➢ Егер қарыз алушы байланысқа көнбесе/ табылмаса, егер тапсырыс ... ... ... ... қаралса, онда маман филиалдың
қауіпсіздік қызметі ... ... ... кездесу тағайындауға тырысады.
Мониторинг бойынша маман – көрсетілген шараларды ... ... ... пайда болуының себептерін анықтауға және қарызды
қайтару үшін қосымша мамандарды тартуға жауапты.
Филиалдың сенімді ...... ... ... №1 ... ... дайындауға және жіберуге жауапты.
Филиалдың қауіпсіздік қызметінің маманы – қарыз алушымен байланыса
алмаған жағдайда/ қарыз алушының көрсетілген мекен ... ... ... ... іздестіруге жауапты.
ІІІ. Төлем мерзімі 30 дан 60 күн аралығында кешіктірілген несиелер (3-
4 ші категориялы күмәнді несиелер); оларға:
– мерзімінің кешіктірілгені ... ... ... 30 бен 60
күнге дейінгі нарықтық несиелер;
– несиелік карточкаға берілген несиелердің ... ... Period) ... 30 бен 60 күн ... кешіктірілген
несиелер;
– Карточкалық шотқа оверлимитпен берілетін және ... 30 бен 60 ... ... ... ... кешіктірілген несиелер.
Төлем мерзімі 30 күннен жоғары уақытқа ... ... ... ... ... іс-шаралар:
➢ Қарыз алушымен жасалған байланысулар мен хабарласулар (кездесулер мен
телефон арқылы ... ... ... мен ... ... ... талдау арқылы несие бойынша жүргізілетін іс-
шаралар бағыттарын анықтау;
➢ Кепіл заты ... ... мен ... ... ... сараптамасын : кепіл затын сот үкімінсіз сату ... ... сот ... ... қарызды қайтару мүмкіндігін
анықтау мақсатында, қарызды Гарант-депозитіндегі/ Гарант қаражаттары
есебінен жабу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... жасау бағыттарының бекітілімін жасау ... ... ... бар ... ... ... жасау
бағыттарының бекітілімі, несиенің мерзімі кешіктірілгендігі туралы
бекітілімнің 35-ші ... ... ... тиіс);
➢ Проблемалық несиенің кепіл затының нарықтық құны мен өтімділігі туралы
Бағалаушының қорытындысын дайындау;
... ... ... теңгеге дейінгі, және ссуда сомасы 500мың теңгеден
жоғары сомадағы ... ... ... ... және ... Банк ... Несиенің «3-ші категориялы күмәнді несие»
деп классификацияланғанынан кейін 5 күн ішінде жіберу. ... ... ... ... ... тәртібімен »
Регламенттеледі, 11.07.05ж №7-2Хаттама).
➢ Егер №1 Ескерту ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушыға №1Ескерту хаты барілген күннен
30 күннен ерте емес ... ... ... екі ай) ... ... хаты дайындалады.
➢ Сенімді тұлға Кепіл затын сату туралы №2Ескерту хатын бергеннен ... ... ... ... ... ... және ... ақпарат
көздерінде жариялануды ұйымдастырады, ол сауда өткізілуге дейін 10 күннен
кем емес мерзімде жариялануы тиіс.
Егер кепіл заты ... ... ... алушыға сауда жүргізу туралы
№2 Ескерту хаты тіпкелген күні кепіл заты мен оған ... ... ... ... ... несие бойынша кепіл затының ағымдағы нарықтық құны ... ... ... келісімшарты тіркелген Өкілетті органда сауда жүргізу туралы №2
Ескерту хатын тіркегеннен кейін ... ... ... ... ... ... ету ... нарықтық құннан төмен бағада
сату туралы шешім қабылдағанда.
Бағалаушы қабылданған сұраныс негізінде, келесідей іс-әрекет жасайды:
– Мониторинг бойынша маманмен ... ... ... орналасқан жеріне
барып ағымдағы жағдайы бағаланып және ... ... 3 күн ... ... затының ағымдағы нарықтық құны мен өтімділігі жөнінде
жазбаша қорытынды жасайды.
Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... графигін қайта қарастыру – бұл қарыз алушының жалақы алу мен
қарызды төлеу мерзімдерінің сәйкес келмеген жағдайда ... ... ...... ... қысқа мерзімді қаржылық
қиындықтарына байланысты жүргізіледі (бұл тек қана ... ... ... ... ... ... ғана ... өтеу бойынша жұмыс жасау – қарыз ... ... ... ... ... ... ... соттан тыс сату – кепіл затын дұрыс рәсімделген жағдайда,
қарыз алушының келісімі негізінде.
Кепіл ... сот ... ... сату – ... алушының соттан тыс
негізде сатуға келіспеген жағдайда, құжаттар толық болмаған жағдайда, кепіл
затын дұрыс емес ... ... және ... , мүлкінің т.б.
жоқ болуына ... ... ... ... ... – сақтандыру
келісімдері негізінде несие бойынша ... ... орын ... ... шығару жұмыстары – «Ссудалық қарызды есептен ... ... ... ішкі ... реттеледі, Банктің
Диркеторлар Кеңесімен бекітілген, 28.06.05ж. №6-5 Хаттама.
Қылмыстық іс қозғау (негіздемесі бар болған жағдайда) – ... ... ... жоқ болған жағдайында. Сонымен бірге сенімсіз ... ... ... ... емес ... алушылар тізіміне» енгізіліп
несиелік бюроға беріледі.
ІV. Төлем мерзімі 60 ... ... ... ... «5-ші
категориялы күмәнді несиелер» ретінде танылған несиелер; оларға:
– мерзімінің кешіктірілгені белгіленген күннен, төлемнің 60 ... ... ... ... ... карточкаға берілген несиелердің жеңілдетілген периодының
(Grace Period) аяқталғанынан 60 күннен артық кешіктірілген несиелер;
– Карточкалық ... ... ... және келісімшарттың
аяқталғанынан 60 күннен артық төлем мерзімі кешіктірілген несиелер.
Жүргізілетін іс-шаралар:
➢ Көрсетілген мерзімдерге жеткен ... ... ... ... несиелерді қайтару мақсатында жүргізілетін шаралар
тәртібімен » ... ... ... ... ішкі
құжатында көрсетілген іс-шаралар жүргізіледі;
➢ Өкілетті органның шешімі ... ... ... ... ... ... ... тәртібімен регламенттеледі.
Проблемалық несиелермен жұмыс нәтижесін мониторинг бойынша маман
Журналда несиенің толық төленуі / ... ... ... ... несиелер 180 күнге кешіктірген жағдайда, олар есептен
шығарылады. Есептен шығару үмітсіз ... ... ... ... ... [9]
Банк несиелік портфель құрамындағы проблемалық несиелердің үлесін
кеміту мақсатында несие ... ... ... қадағалап отырады. Осылайша
несиенің қайтарылуындағы кемшіліктер мен ... ... ... оны ... ... бағытында жұмыс атқаруға мүдделі.
ІІІ Бөлім. Дүниежүзілік қаржы нарықтарының ... ... ... ... өзекті мәселелері және перспективалары
АҚШ-та 2006-жылы басталған ипотекалық несиелер нарығындағы кризис 2007-
жылдың тамызында қазақстандық банктерге де өз ... ... ... ... ... ... несие беруді қатаңдатып, ... ... ... ... пен ... ету затын мұқият талдай
бастады. Жалпы айтқанда өздерінің несие саясатын өзгерте бастады. Көптеген
банктерде ипотекалық несиелердің ... ... ... «Банк Тұран Әлем» АҚ-ның несие беру мәліметтері
мың теңге
Берілген несиелер көлемі |01.01.2005 |01.01.2006 |өсу
қарқыны
% |01.01.2007 |өсу
қарқыны
% ... ... ... | ... ... ... |62,3% ... |85,2% |2008801979
|2148934776 |7% | |Соның ішінде | | | | | | | | | ... ... |186,9% ... |324,8% ... ... |28,4% | |Заңды
тұлғаларға |375145251 |588988819 |57% ... |68,6% ... |8,4% | ... ... ... ... |84% |206489156
|137,7% |321554317 |310851074 |-3,3% | |Дерек көзі: ТұранӘлем Банкінің
жылдық есебі, 01.01.2008ж ... ... ... ... ... ... 2005-ші жыл мен 2008-
ші жыл арасында қарқынды өсуде. 2007-ші жылдың 4-ші тоқсанында ғана ... ... ... ... жалпы несиелеу көлемі 7%-ға ғана артып,
ал жеке ... ... ... ... ... Банктің
несие операциясының динамикасын графиктік түрі келесідей:
6-диаграмма
Дерек ... ... ... ... есебі, 01.01.2008ж (kase.kz)
Басқа да қазақстандық ірі банктер сияқты, «Тұран Әлем Банк» АҚ-ы да,
активтердің қарқынды ... ... ету үшін ... ... өте ... ... тәуелділік инвесторлардың көңіліне
байланысты нарықтық қорлануда қайтақаржыландыру тәуекелін белгілі ... ... ... ... жылдың екінші жартысында өтелуге
тиісті міндеттемелерді қайтақаржыландыруға қажетті ... ... ... өз ... бір ... ... ... несиелеу операцияларын жалғастыруға мүмкіндік алады.
Moody,s агенттігінің қаңтар айындағы «Туран Әлем Банкі: аналитикалық
қорытындысы» баяндамасында, банктің келесідей ... ... ... қарыз концентрациясы (Material borrower concentration) 2007-ші
жылдың екінші тоқсанындағы $1млрд. Доллар құйылғаннан ... ... ... Банк Тұран Әлем үшін несиелердің концентрациясы проблема
болып қала бермек.
Сонымен қатар, банктің жылжымайтын мүлік және ... ... ... ... банк ... тежеуде. Агентіктің
мәліметтері бойынша 2006-шы жылдың соңына займдардың 25% ... ... ... ... ... ... қоспағанда), олардың
үштен бірі ... ... ... инфраструктуралық
бағдарламаларды қаржыландыруға ... ... да ... өсу ... ... ... банк ... құрылыс
және жылжымайтын мүлік саласындағы концентрациясына бейімділігі аса көп
уайымдауды туғызбайды, өйткені олар мемлекеттік артықшылықтарға ие.
Сонымен ... ... ... ... Банк ... Әлем АҚ-ның
қазақстандық банктердің арасында ең ... ... бар. ... банк
активтеріндегі займдар мен депозиттер үлесі, сәйкесінше 22% және 20% ... ... ... ... ... ... ... Банк Тұран
Әлем қазақстандық банк нарығында өз ... ... ... ... ... бойынша шамамен банк табыстарының үштен
бір бөлігі салыстырмалы түрде тұрақты көздерден – ... ... ... ... ... ... ... банк операциялары, mid-
market операциялары мен сақтандыру операциялары Moody,s ... деп ... ... ... ... ... несиелеу маржасы қысқаруына қарамастан, Банк Тұран Әлем
өзінің ... ... ... ... ... ... ... болжалдайды.
Сонымен бірге агенттік сарапшыларының көзқарасы бойынша Банк Тұран
Әлемнің қаржылық қиындықтар ... ... ... ... ... болжамдайды.
Хабарлаушының ақпараттары бойынша, «Қазақстанның ірі депозиттік
мекемелерінің (DTIs) қаржылық қиындықтарының нәтижесіндегі жүйелік ... ... не ... жою мақсатында үкімен мақсатты іс-
шараларды ұйымдастырады», деп баяндамада көрсетілген.
Бұндай болжам Банк Тұран Әлемнің ... ... DTI ... ... жылыдың бірінші тоқсанында ішкі нарықтық депозиттер
үлесінің 20%-ын құраған. ... ... ... ... орта жіне ірі
кәсіпорындары үшін капиталмен қамтамасыз етуде елеулі орын алады.
Осы ... ... Moody,s ... ... ... мен құлдырауын минимизациялау үшін қазақстандық билік ... ... ... Moody,s ... Analisis ... бойынша, араласу классификациясы – 70-95% пайызды құрайды. Осы
бастамалық қойылымға сәйкес БАНК ТҰРАН ӘЛЕМ-ның ... ... ... Moody,s үш ... ... ... «Ваа3»-ке базалық көрсеткіш
«Ва3»-тен жоғары. ... егер ... ... ... ... ... Moody,s өз ... қайтадан төмендетеді.
Айта кеткен жөн Қазақстанның банк жүйесі өте ... ... ... алы ірі DTIs, яғни ірі ... ... ... ... жиынтық активтерінің 90%-ына ... ... ... алты ірі банктің барлығына агенттік рейтинг
белгілеген, және ... ... ... ... ... табылады.
Егер осы маңызды DTIs-тың қайсы бірі жүйеден ... ... ... кризис
қауіпі пайда болуы мүмкін, нәтижесінде ақша массасының кенеттен қысқаруы
потенциалы салдары ретінде ... ... ... Банк ... Әлем ... және коммерциялық
салымшылардың қаржыландыруынан тәуелді. Банктің сыртқы ... ... ... ... 50%-на ... құрайды. Осының нәтижесінде банктің
өтімділік позициясы тұрақты емес қаржыландыру ... ... ... ... ... ... біздің ойымызша банктің өтімді
активтерінің көздері банктің алдағы уақыттағы өз міндеттемелерін, ... ... ... ... ... және бұл оның негізгі
франшизасының іскерлік белсенділін төмендетуге ... ... ... ... ... ... ... Банк Тұран Әлемнің ұсынған мәліметтеріне
сүйеніп жасалған. Ол мәліметтер бойынша 2007-ші ... ... ... ... ... ... ... жылдың екінші жарты жалдығы
мен 2008-ші жылдың бірінші жарты жылдығында орындалуға тиісті ... ... ... ... ... көрсетілген.
Қазіргі жағдайда қазақстандық нарықтағы жалпы банктік активтерінде
Банк Тұран ... ... 23%-ды ... бұл ... ... ... 2%-ға кем. Баяндамада көрсетілгендей Тұран ... өсу ... ... әрі ... ... банк ... доллар құйылынан кейін. Капитал салымы Тұран Әлем ... ... ... ... және орта мерзімде бизнестің өсу қарқынын
тиісті дәрежеде ұстап тұруына көмектеседі.[10]
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы Әнуар ... ... ... ... ... банк ... жайында келесідей деп
айқындады: «Біздің экономика – ашық экономика. Бірақ Қазақстан өзі ... ... ... да, ... ... ... ... әлемдік үдерістерге айтарлықтай әсер ете алмайды. Бізді тамыз айында
іске қосу ілмегінің рөлін атқарған сыртқы импульстер қуып жетті. ... ... ... ... ішкі ... ... жоғары болғаны аса маңызды.
Сыртқы фактор – АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыс. Ішкі фактор – ... ... ... ... ... ... ел ... сыртқы және ішкі
коңюнктураның өзгерісіне қарсы тұруға мүмкіндігі бар ... ... қол ... ... Осы ... ... ... жүргізілуде:
банктерде тәуекелдерді басқару жүйесі құрылуда, банктердегі капиталдың олар
жүргізіп отырған саясатқа ... ... ... ... ... Алдын алу шараларының жеткіліксіз ... ... ... әрі ... ... ... жоя ... неғұрлым
шешімді іс-қимыл жасау қажет», – дейді.[11]
Алайда банк секторының сыртқы заемдарының көлемі ... ... ... ... тигізбей қоймады. Қазақстанның несиелік
рейтингісі 2007-ші жылдың қараша ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар ақшаларын қайтара бастады.
Нәтижесінде банк акцияларының бағасы 10%-ға дейін ... ... ... ... 2007-ші жылдың IV-ші
тоқсанында қазақстандық банктер $4 млрд. доллар, ал 2008-ші ... ... $6 ... ... көлемінде сыртқы қарыздарын өтеуге тиіс. Сонымен
қоса, Standard & Poor,s болжамы бойынша, Қазақстанның ... ... ... ... ... ... өйткені мемлекет банк
жүйесінің өтімділігі мен теңге бағамын белгілі бір дәрежеде ұстап тұруға
мәжбүр болғандықтан.
Бұл ... ... ... ... ... өсу ... жалпы несие өніміне деген сұранысты кемітуі мүмкін.
Аталған жайттар қазақстандық банктердің активтер ... өз ... банк ... ... ... 2007 ... 3 тоқсанымен
салыстырғанда едәуір төмендеуде. Алайда банк секторындағы несиелердің
құнсыздануы ... ... ... ... әлі жете ... жоқ.
Fitch Ratings рейтингтік агенттіктің аналитиктері өздерінің арнайы есебінде
осындай қорытынды жасады.
Осы есеп негізінде, несиелердің ... ... ... ие ... ... ... ... «ВВ–»/ болжамы
«Жағымсыз»). Кейіннен «Банк Каспийский» АҚ-ы ... «В+» / ... және ... АҚ-ның көрсеткіші (рейтинг «ВВ+»/ болжамы
«Жағымсыз»).
Алайда жалпы банк жүйесінің аталған банктерді қоса алғанда ... ... ... ... Бұл ... капиталдану
көрсеткіштері мен табыстылық дәрәжесінің жоғары екендігін көрсетеді, көп
жағдайда бұл көрсеткіштер реттеушілермен ... ... ... түрде басым болады.
Fitch қазақстандық банктердің қысқа мерзімді тәуекелдердің әсерінен
мүмкін активтерінің сапасының төмендеуі, келесі ... ... ... ... уақыт ұзақтығына тексеру, экономикалық өсудің
әлсіреуі, корпоративтік сектордағы өтімділіктің төмендеуі, жылжымайтын
мүлік бағасының төмендеуі және ... ... ... деп ... ... банк жүйесіндегі ұлттық стандарттарға сәйкес ... ... ... 5-ші ... ... ... ... несиелер (Fitch бойынша, бұл несиелік ... ... ... келетін баламасы) көлемі 2007-жылдың ІІІ –ші ... ... ... 4,0% -ға ... ... бағаланған несиелердің 2, 4 және 5-ші категориялы
күмәнді несиелер мен ... ... 7 ... артық кешіктірілген несиелерді
қамтиды) несиелер де айтарлықтай көлемде 2007-жылдың тамызының соңындағы
3,6 % -дан ... ... ... ұлғайған. Fitch есептілігіне
сәйкес құрылыс ... ... ... ... ... ... табылады.
Активтердің сапасының төмендеуі дәрежелері барлық банктерде орын
алуына қарамастан, «Альянс ... ... ... ... ... ... ... елеулі дәрежеде нашарлаған.
«Альянс Банкінің» несиелерді қамтамасыз ету саласындағы тенденцияның
талдауы, банктің біртекті несиелерінің пулдерін 2007ж. 4 ... ... ... ... ... Сонымен бірге
несиелерінің құнсыздануына арналған резервтері бүгінгі таңда ... ... ... ... Есеп беру мәліметтеріне байланысты
Казкоммерцбанктің несиелерінің құнсыздануы, Казкоммерцбанктің ... бір ірі ... ... ... ... түсіндіріледі.
Жалпылай алғанда табыстылық пен капитализациялау көрсеткіштерінің
икемді дәрежелілігі қазақстандық банктерге зияндар көлемін ... ... ... ... ... ... ... реттеудің капитал жеркіліктілігі көрсеткішінің 12%-дан төмендемей
тұрғанда) банктер несиенің құнсыздануына ... ... ... 6,1 % көлемінде («АТФ Банкінің» жағдайында), 12,2% ... ... ... абсорбирлеуге мүмкіндігі болған. Базельдік ... ... ... ... көрсеткіштері реттеуші
көрсеткіш талаптарынан әлдеқайда ... ... ... ... ... есептеуде әдетте тәуекелдер
бойынша есептеу қаталырақ ... ... ... банк ... ... қатысты қалыптасқан
тенденцияның жалғасуы немесе шапшаңдауы, банктердің қаржылық тұрақтылығын
бейнелейтін банктердің дербес ... ... алып ... ... ... алты ... ... банктердің дефолт рейтингісі –
«Казкоммер Банк», «Банк Тұран Әлем» («ВВ+», болжамы ... ... ... ... ... ... Банк», «АТФ Банк» («ВВВ+»,
болжамы «жағымсыз») және «Банк ... ... ... ... «дамушы») –
мемлекеттің және акционерлердің қолдануының арқасында берілген дәрежеде
тұр, және ... ... тек ... ... ... ... «Жағымсыз») төмендеуі нәтижесінде ғана орын алуы мүмкін.
Активтер сапасының ұлттық ... ... ... ... ... ... ... дербес бағаланған несиелердің
классификациясы несиеге байланысты көрсеткіштерге ғана ... ... ... ... жалпы тізбегіне де негізделеді.
«Банк Каспийский» АҚ-ның басқарма төрағасының айтуынша, бұндай
тенденцияның ... ... Бұл банк ... ... ... ... ... үлкен көлемде несие берген уақытында, өз
қарызын басқа банктердің ... ... ... отыратын
клиенттер пайда болды. Несиелер көлемі төмендеген уақытында, бұл клиенттер
өз қарыздарын ... ... ... несие төлемдерінің
меззімдерін кешіктіруде. Fitch осы жағдайдағы тенденциялар мен ... ... Банк ... ... ... ... мырза :
«бірінші тоқсан мәліметтерін алу, оның ішінде қаңтар айының мәліметтеріне
сүйену дұрыс ... ... ... екі ай ... ... байланысты
өсу қарқынының төмендеуімен ерекшеленеді». Банкир ... ... ... 1-тоқсан аралығындатүзелетіндігін меңзейді.
«Мысалы, «Каспийский» банкінің жағдайында несиелік пртфелінің сапасы наурыз
айында ақпан айымен ... 15% -ға ... айта келе ... ... ... қаржыландыруға
тәуелділігі банк жүйесіне, жалпы экономикамызға кері әсерін тигізуде.
Сондықтан да банктердің сыртқы ... ... шек қою ... Олардың
қаражаттарды еліміздің ішінде тарту ... ... ... Өйткені
еліміздің азаматтары банктерге ... ... ... емес, көбіне олардың салыстырмалы тұрақтылығына ... ... ... банктер тұрақтылыққа мемлекеттің қолдауының
арқасында қол жеткізеді. Бұл да банк ... ... бір ... ... валюта қорының (ХВҚ) жыл сайынғы жиналысына сарапшылар
қалыптасқан жағдайға ... ... ... ұсыныстар жасады. ХВҚ-ның сарапшылары қадағалауды одан
әрі күшейту, өтімділік тәуекелдерін басқару жүйесінің ... ... ... ... несиелерді жіктеу және
провизияларды жасау жөніндегі ... ... ... ету ... ... ... ... органдарының банктерге неғұрлым қатаң
талаптар енгізу жөніндегі жоспарларына өздерінің ... ... ... ... ... қолдау міндеті дұрыс қойылғаны
атап өтілді. Ұлттық банктің сол жағдайдағы іс-әрекеті дұрыс деп бағаланды.
ХВҚ сарапшылары сондай-ақ, егер бұрын банктерді ... ... ... ... ... ... енді ... капитал жөніндегі
талапты өтімділік туралы талаптармен толықтыру керек. Тіпті үлкен капиталға
ие ... да ... ... ... Бұл ... ... бірі.
Екінші сабақ – активтердің сапасы. Бұл біз үшін де ... ... ... активтерінің төрттен үш бөлігі – олар берген кредиттер.
Сондықтан, егер кредит портфелінің ... ... ... ... ... ... ... сапасы туралы әңгіме қозғаған дұрыс. Осы
тұжырымдар реттеушілердің міндеттерін ұлғайтты және күрделендіре түсті.
Өтімділік жағдайын өте мұқият ... ... ... ... ... ... белгілі уақыт шегіне дейін жасырын ... ... ... ... пайда болмайды. Сондықтан кредиттік
портфельге қатысты не болып жатқанын мұқият қарау керек. Бұл ... ... ... ... ... да ... ... аударылды. [11]
Қазақстанның банк секторындағы аталған оқиғаларды кейбір сарапшылар
«дағдарыс» деп суреттесе, екіншілері оны тек ... ... ... ... қалай түсіндірсе де, олар банктердің несие саясатына
елеулі ықпалын тигізді.
Алайда аталған оқиғалар экономикамызға тек теріс әсерін ... ... ... оң ... де ... Олар : жылжымайтын мүлік нарығындағы
бағалардың шамадан тыс ұлғайып кетуін реттеуге, ... ... ... банктердің арасындағы бәсекелестіктің қарқындауына, сыртқы
қаржыландыру көлемінің шектеуіне байланысты банктердің ішкі ... ... ... Жалпы айтқанда несиелеу қарқынының төмендеуі мен
сырты қаржыландырудың ... ... ... жүйесіне оң әсерін
тигізеді.
Қорытындылай келе банктердің өз позицияларын тығырықтан алып шығып,
бұндай ... ... ... үшін банктің несие саясатында ... ... ... ... ғана емес сонымен қатар ресурстарды
қалыптастыруда ... ... ... да ... ... қажет.
Қорытынды
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе коммерциялық ... ... ... несиелік қызметін ұйымдастырып қана қоймай, сонымен бірге
оның сырты экономикалық ... ... ... мен ... ... ... табылатындығына көз жеткіздік.
Несиелеу саясатында несиелеуді жүзеге ... ... ... нақтылайтын несиелік нұсқаулықтар мен несиелеу
стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарлары ... ... – бұл ... ... ... ... асыратын
барлық қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты.
Барлық банктер бойынша құжаттар айналымын стандарттау мақсатында
несиелеу стандарттарына әр ... ... ... ... ... ... несиелік келісімшарт, кепіл туралы шарт, кепілдеме туралы шарт
және тағы басқа жатады.
Несиелік нұсқаулық несиелеу процедураларын іске ... ... ... ... ... суреттеуді білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы, несиелік саясатта қарыз алушы туралы қажетті ақпараттар жинау
және ... ... ... ... ... ... және ... бойынша мүмкін болар зиян процесін қамтитын несиелік процестің
барлық кезеңдері көрсетіледі.
Диплом жұмысында несие саяттының ... ... ... ... ... мысалында қарастырылады.
Банктің несие саясаты «Банк ... ... ... ... несиені ұйымдастыру бағыттары мен ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Несие саясатының рөлі мен қажеттілігі – бұл іс әрекеттің сатылылығын
және де ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету.
Тұран Әлем банкінің несие саясаты салымдардың жоғары дәрежеде сенімді
болуын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... деңгейде әртараптандырылуы, қарыз алушылармен мерзімді ... ... ... Әлем ... ... ... қаржы нарығындағы тербелістерге, дер
кезінде несие саясатына өзгерістер енгізу ... ... ... ... ... ... банктердің несиелік саясатына экономикадағы
өзгерістер мен ауытқулар да әсер етеді.
Соңғы ... ... ... ... ... ... айтуынша дағдарыс, енді кейбірінің айтуынша ... ... ... ... ... қайтақарастыруына және несие беру
шарттарын қатаңдатуына себеп ... ... ... ... ... ... ... түзетулер енгізді: сыйақы мөлшерлемесін
ұлғайтты, несиелеу мерзімін қысқартты, алғашқы төлемдер ... ... ... ... оң ... да айта кеткен жөн. Олар : жылжымайтын
мүлік ... ... ... тыс ... ... ... ... сапасын ... ... ... ... ... ... көлемінің шектеуіне
байланысты банктердің ішкі нарыққа көңіл аударуына ... ... ... ... ... мен сырты қаржыландырудың қысқаруы
мемлекеттің қаржы жүйесіне оң әсерін тигізеді.
Қорытындылай келе банктердің өз позицияларын ... алып ... ... жағдайларды болдырмау үшін банктің несие ... ... ... ... ... ғана емес сонымен ... ... ... тарту саясатын да мұқият қарастыруы қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Сейткасимов Г.С. Банковское дело. - А.: К,аржы-к:аражат, 1998. - 576 ... ... ... банки / Под ред. Д.Э.н., проф., чл.-корр. АН РК
Сейткасимова Г.С. - Алматы: «Экономика» 1999. - 429 ... ... О.И. ... ... Ученик для экономических вузов// Под ред.
Лаврушина О.И. - М.: Банки и биржи, 2004. - 574 ... ... О.И. ... ... банки - Москва: «Финансы и статистика»,
1999. - 447 с.
5. Закон «О ... и ... ... в ... ... от 31
августа 1995 года.
6. Жан Матук. Финансовые системы Франции и других стран. Том 1. Банки -
Москва: АО ... 2002 ... ... Г.С. ... ... ... лиц - ... ИКЦ
8. «ДИС», 2004 г.
9. Хамитов Н.Н., Байбулатов Р.Ж. ... ... в ... 2000 ... ... В.Д. ... Алматы, 2005 г.
11. Экономический журнал «Континент», №4 (89) 14 марта 2006г. //
А.Иконников «Жизнь в кредит: за и ... ... ... В.В. ... ... и ... клиентуры, Деньги и кредит - №7,
2007-52 с.
14. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка - М.: ИКЦ «ДИС»,'
2000 - 464 с.
15. ... А.А. ... и ... ... ... ... - СПб: ... СПБУЭФ, 2001, 35 с.
16. Казимагомедов А.А. «Банковское обслуживание населения: зарубежный опыт»
- М.: Финансы и статистика, 2001 - 256 с.
17. ... Дж. ... ... Д. ... Розмари Дж. Кэмпбелл «Деньги,
банковское дело и денежно-кредитная политика», Издательство «Туран», 1996
г. - 446 с.
18. Колесников В.И., Кроливецкая Л.П. Банковское дело. - М.: ... ... 2000. - 460 ... ... product News», 18 март 2006, www.
Reuters.com.z/search/search.php
20. Жуков Е.Ф. Банки, банковские ... / ... Е.Ф. - М.: ... и
биржи», ЮНИТИ, 2003. - 471 с.
21. Питер С. Роуз ... ... - ... ... 1997.
Садвокасов К.К. «Коммерческие банки. Управленческий анализ деятельности.
Планирование и контроль» - М.: Издательство «Ось - 89», 2000. - 160 с ... Бор М.З. ... В.В. ... ... ... ... - М.: ИКЦ «ДИС», 2005. - 288 С.
23. ... В.М. ... ... ... ... и ... - ... «Визар-Ферро», 2004 - 240 с.
24. Новиков И.А. ... ... ... ... - ... ... ... Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт. М.:
Банки и ... 2001 ... ... Л., ... В., Банковское дело: стратегическое руководство//
У. Гулд, под ред. Платонова В. - М.: АО ... 1998. - 485 ... ... К. Народный банк Казахстана - перспективы успешного развития
/ / ... ... - NQЗ - 2002, с. ... ... В.В. Конкуренция банков и рынок клиентуры // Деньги и Кредит № 7
- 2001, с. 52-56
29. Агентство РК по ... и ... ... ... ... // ... ... финансового рынка и финансовых организаций Республики
Казахстан по состоянию на 1 января 2007 года - АФН // ... ... ... ... ... ... фондовая биржа - АО "Банк· ЦентрКредит" (Казахстан)
подвело итоги деятельности за первый квартал 2007 года.
32. Ипотечные кредиты в ... ... - ... - NQ18 - 2007, с. ... Рынок ипотечного кредитования // Казахстанский вид услуг - Капитал NQ09
от 8 марта 2007 г.
34. ЭкономическиЙ журнал «Континент» NQ4 (89) 14 ... 2005 г. ... ... ... в ... за и против».
36. Положение об офисе розничного кредитования АО «Банк ЦентрКредит».
Регламент ... ... АО ... ... Reuters.com.z/search/search.php

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің активті операцияларын басқару әдістері және несиелік саясатын талдау37 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты22 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты жайлы77 бет
Коммерциялық банктердің несие саясаты84 бет
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі83 бет
Коммерциялық банктердің несиелік саясатының әдістемелік негіздері74 бет
Коммерциялық банктердің пайыздық саясаты119 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру жолдары41 бет
Қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясатын талдау75 бет
Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастыру72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь