Бюджет жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1. БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ МАҚСАТЫ ... ... ... ... 9
1.1.Бюджеттің жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2. Бюджет жүйесінің принциптері және механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3 Әртүрлі деңгейдегі бюджетті жоспарлау негіздері және бекіту ... ... ... ... .16

2 . АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАМБЫЛ АУДАНЫ БОЙЫНША БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.1 Республикалық бюджеттің қазынашылық атқарылуын талдау ... ... ... 27
2.2 Облыстық және аудандық бюджеттердің атқарылуын талдау ... ... ... .. 41

3 . БЮДЖЕТТІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54
3.1. Бюджетті құрудың мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
3.2. Қазірігі кездегі бюджеттің мәселелерін шешу жолдары ... ... ... ... ... .. 62


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 71

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 73
Мемлекеттік реттеу қажеттілігінің объективті негіздерін қарастыруға кіріспестен бүрын, ең алдымен осы түсініктің өзіне ғылыми анықтама беру қажет. Себебі білімнің кез келген саласы "оның тәжірибемен дәлелденген бастапқы аксиомалары жасалып, құрастырылғаннан кейін ғана ғылым саласына айналады" . БІздің ойымызша, экономиканы мемлекеттік реттеу әлеуметтік-шаруашылық процестеріне олардың тиімді теңгермешілігі мен макроэкономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттің әкімшілік-экономикалық және ұйымдық-құқықтық негізде араласуын білдіреді.
Адамзат тарихы мемлекеттердің пайда болуы мен даму барысы, сондай-ақ, олардың арақатынасы бейбіт іс-әрекеттермен қатар, күштеу жолымен де анықталатындығын айқын көрсетіп отыр. Соңғы жағдай, яғни күштеу іс-әрекеттері объективті түрде белгілі бір материалдық-техникалық және интеллектуалдық қорларды елдің қорганыс кабілетін қажетті деңгейде қамтамасыз ету үшін бөлуіне мемлекетті мәжбүр етті. Оған қоғамның барлық мүшесі де мүдделі. Сондықтан олар мемлекет тарапынан шетелдік қол сүғушылықтан қорғау жөніндегі шараларға бірыңғай ие бола отырып, жоғарыда аталған қорларды жасауға (пайдалануға) арналған мажбүрлі салықты төлеуге түсіністікпен қарайды. Ойткені бұл қорларды түтыну, жекелеген сүраныс жиынтығын анықтау арқылы емес, ұжымдық түрде жүзеге асырылады, ал бұл нарықтық механизмді шектейді және қоғамдық тауар (қызмет) көрсеткіштерін қалыптастырады. Мүндай тауарлар қатарына мемлекетті басқару ісін, азаматтардың занды құқын қорғау мен қоғамдық тәртіпті сақтауды, күрделі ғылыми зерттеулер жүргізу мен нәтижелерін қолдануды үйымдастыруды, түтастай энергетикалық жүйені құру мен пайдалануды, экономикалық жүйені құру мен пайдалануды, жалпы-мемлекеттік табиғатты қорғау шараларының әсерін, төтенше жағдайларды алдын ала ескертуді және т.б. жатқызуға болады.
Мемлекеттік бюджет үкімет қолындағы ақша ресурстарының орталықтанған қоры. Бұл қаражат мемлекеттік аппаратты, қарулы күштерді қаржыландыруға және әлеуметтік-экономикалық қызметтерді атқаруға жұмсалады. Қазіргі жагдайда бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің, шаруашылық коньюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса күшті құралы. Қазіргі мемлекеттік бюджет оның сан түрлі қызметін көрсететін күрделі де көп қырлы құжат. Ең алдымен бюджетте мемлекеттің кірісі мен шығысының құрылымы бейнеленеді.
1. Борисов Е.Ф. Экономическая теория.-М.: Юристъ, 1997.
2. Беляев Ю. А. Бюджетный Федерализм: зарубежный опыт // Финансы. 1999. N 10.
3. Большаков C. В. Финансовая политика и финансовое регулирование экономики переходного периода // Финансы. 2000г.
4. Булатова А. С. Экономика: учебник. М.: Бек. 1994. Гл. 16. С. 260 — 277.
5. Игнатьев Д. Налоговой политике нужны четкие приоритеты // Финансовые известия. 2000.
6. Князев В. Г., Попов Б. В. Налоги в Австрии // Финансы. 1999.
7. Королев Ю. А. Инфляционные процессы и макроэкономические показатели // Финансы.2005 .
8. Пансков В. Г. Главное - финансовая стабилизация //Финансы. 1999. ғ 12.
9. Родионова В. М. Бюджетная реформа: содержание и проблемы // Финансы. 1994. ғ 8.
10. Родионова В. М. Финансы. М.: Финансы и статистика. 1998. Гл. 3.
11. Фишер С. Дорнбуш Р. Шмальгези Р. Экономика. М. 1998. Гл. 28, 29.
12. Финансово-бюджетная политика в 1998 г. // Финансы. 1998.
13. Черник Д. Г. Местные налоги // Финансы. 1998.
14. Худяков А. Жеты-Жаргы 1998 г. Подоходный налог.
15. "Причины как на ладони (о состоянии налогообложения и налоговой системы в Казахстане). Журнал "Каржы-Каражат", 2008г., 0,3 п.л.
16. "Фискальный перераспределительный механизм межбюджетных отношений в Республике Казахстан". Сб. научных трудов КазГАУ "Экономические реформы: особенности переходного периода". Часть! - Алматы, "Экономика", 2004г., 0,3 п.л.
17. "О проблемах и критериях классификации налогов". Журнал "Каржы-Каражат", 2008г., 0,3 п.л.
18. Ж. Елубаева государственное финансовое обеспечение производства общественных товаров и услуг.А. 2005 г.
19. Ильясов А.А. Государственный бюджет. - Алматы, 1997.
20. Курс экономической теории. Под ред. Чепурина М.Н., Киселевой Е.А. -Киров: АСА, 1998.
21. Налоги/под ред. Д.Г. Черника. - М., 1994.
22. Налоговые системы зарубежных стран. — М., 1997.
23. Нусупова А., Нусупова А. Закономерный провал. // Деловая неделя. - 26 марта 1999 г.
24. Богачева О.Б. Проблемы укрепления бюджета //Финансы. 2007.
25. Жарекешева А.Х. Бюджет и социальная сфера// Экономика Казахстана. – 1997.
26. Зейнельгабдин А.Б. Закон «О бюджетной системе Республики Казахстан – основа реформирования финансовой системы//Экономика Казахстана. – 1997.
27. Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Саткалиева В.А. Государственный бюджет. – Алматы: РИК, 1994
28. Носков А.И. Государственный бюджет. М.: Прогресс, 1998.
29. Орешин В.П. Государственное регулирование национальной экономики. Учебное пособие. М.: Юристъ, 1999.
30. Орешин В.П. Государственное регулирование национальной экономики (в вопросах и ответах) М.: ИНФРА-М, 2000.
31. Петров В.А. Финансовые механизмы экономического роста бюджета. // Финансы. 1999.
32. Сидорович А.В. Курс экономической теории: Учебное пособие. – М.: ДИС, 1997.
33. Чепурин М.Н., Киселева Е.А. Курс экономической теории: Учебное пособие. – А.: Университет «Кайнарі, 1994.
34. Шишкин А.Ф. Экономическая теория. Учебник в 2 кн. –М.: Гуманит.изд. центр ВЛДОС, 1996.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................. 6
1. БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ МАҚСАТЫ ……….......9
1.1.Бюджеттің жүйесінің экономикалық мәні мен
маңызы................................9
1.2. Бюджет жүйесінің принциптері және
механизмі........................................14
1.3 Әртүрлі деңгейдегі бюджетті жоспарлау ... ... . ... ... ... АУДАНЫ БОЙЫНША БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ТАЛДАУЫ.....................................................................
....27
2.1 Республикалық бюджеттің қазынашылық атқарылуын талдау…..…… 27
2.2 Облыстық және ... ... ... талдау………….. 41
3 . БЮДЖЕТТІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ.....................................................................
.........................................54
3.1. Бюджетті құрудың
мәселелері..................................................................
......54
3.2. Қазірігі кездегі ... ... шешу ... 71
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
……….................................................... 73
КІРІСПЕ
Мемлекеттік реттеу қажеттілігінің объективті негіздерін қарастыруға
кіріспестен бүрын, ең алдымен осы ... ... ... ... ... ... білімнің кез келген саласы "оның тәжірибемен дәлелденген
бастапқы аксиомалары жасалып, құрастырылғаннан кейін ғана ... ... . ... ... ... ... реттеу әлеуметтік-
шаруашылық процестеріне олардың тиімді теңгермешілігі мен ... ... ету ... мемлекеттің әкімшілік-экономикалық
және ұйымдық-құқықтық негізде араласуын білдіреді.
Адамзат тарихы мемлекеттердің пайда болуы мен даму барысы, сондай-ақ,
олардың арақатынасы ... ... ... ... жолымен де
анықталатындығын айқын көрсетіп отыр. Соңғы жағдай, яғни күштеу ... ... ... ... бір ... ... ... елдің қорганыс кабілетін ... ... ету үшін ... ... мәжбүр етті. Оған қоғамның барлық
мүшесі де ... ... олар ... ... ... ... қорғау жөніндегі шараларға бірыңғай ие бола отырып, жоғарыда
аталған қорларды жасауға (пайдалануға) арналған мажбүрлі ... ... ... Ойткені бұл қорларды түтыну, ... ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырылады, ал бұл
нарықтық механизмді шектейді және қоғамдық ... ... ... Мүндай тауарлар қатарына ... ... ... ... құқын қорғау мен қоғамдық тәртіпті сақтауды, күрделі
ғылыми зерттеулер ... мен ... ... ... ... ... құру мен ... экономикалық жүйені құру мен
пайдалануды, жалпы-мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ала ескертуді және т.б. жатқызуға болады.
Мемлекеттік бюджет үкімет ... ақша ... ... Бұл ... ... аппаратты, қарулы күштерді қаржыландыруға
және әлеуметтік-экономикалық қызметтерді ... ... ... бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің, шаруашылық коньюнктураға
ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса күшті құралы.
Қазіргі ... ... оның сан ... ... ... ... ... қырлы құжат. Ең алдымен бюджетте мемлекеттің кірісі мен ... ... ... – ол өте ... ... болып саналады. Бюджет
деп- мемлекеттің өз міндеттерін ... ... ... және ... ... ... ... мен өзгеде кіріс көздерінің және
түсімдерінің есебінен құрылатын орталықтандырылған қаржы бөлігін ... ... ... ... деп - қаржылау жоспары бойынша
құрылған және мемлекет тарапынан жұмсауға, пайдалануға арналған ақша ... ... ... ... бұл ақша ... ... ... және оның экономика салаларымен ... ... ету ... ақша бөлігі. Қоғамызда мемлекет бюджет республикалық және
жергілікті бюджет болып бөлінеді.
Жергілікті бюджет – ... ... ... ... ... ... ... негізінен жалпы мемлекеттік салықтар есебінен
қалыптастырылады және Қазақстан ... ... ... ... ... ... бөлінген және жалпы бағдарды,
шараларды ... ету үшін ... ... ... ... ... ... Бұл далпы ішкі өнімнің өзгеруіне ... Яғни ... ... ... ішкі өнім өскен сайын
мемлекеттік бюджеттің де ... ... ... кезде мемлекеттік бюджеттің керектігін
мынадан көруге болады. Өнім өндіру үшін орталықтандырылған ресурстарының
құрылуы тиіс және сол ... ... ... ... ... атқарулары
керек. Мемлекетке орталықтандырылған түрде қаржының керектігі және сол
арқылы халыққа ... ... ... мәдени жұмыстарды жүргізу,
қоғанысты күшейту білім саласын көтеру, халықтың ... ... пен ... ... ақпарат көздерін және оның сапалылығын
арттыру болып табылады. Яғни халықтың ... ... ... бюджетке тікелей байланысты, яғни оның ... рөлі ... ... ... туралы түсінікке тоқталып деректер менен
сандар ... оның ... ... ... ... ... ... мынадай міндеттемелер алға қойылып тұр:
- мемлекеттік бюджет туралы түсінік
- мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңызын белгілеу
- бюдет принциптеріне ... ... ... ... тәртібін анықтау
- бюджеттің қазынашылық ролін сипаттау
- Жамбыл ауданының бюджеттік кірістер мен шығыстар материалдары
бойынша талдау ... ... ... ... ... мен ... жолдарын ұсыну
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, ... мен ... ... тарауда мемлекеттік бюджеттің экономикалық мән ашылып оның
мемлекеттік маңызы ашылады. Бюджет жүйесінің мәні мен оның ... ... ... қалай жоспарланып қалай бекітілетіні
талданады.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттің атқарылуына жеке тоқталамыз. ... ... және ... ... көшіп оны сандық ... ... ... ауданының бюджеттің шығыстары мен табыстарына жеке
тоқталып оны жан-жақты талдаймыз. ... ... ... өте зор, сондықтан оның маңызын атап көрсетуді осы тарауда жөн көрдік.
Үшінші тарауда ... және ... ... ... ... қарастырылып, бюджетті құрудағы негізгі проблемаларға
назар аударылады. Сонымен бірге бюджетті ... ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ МАҚСАТЫ
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы.
Мемлекеттік қаржы жүйесінің бел ... ... ... ... жүйе өте күрделі механизм. Ол сол елдің ... ... ... мемлекеттік құрылымын білдіреді.
Ел бюджетінің құрылымы сол елдің мемлекеттік ... ... ... ... жүйесі екі деңгейден — мемлекеттік және
жергілікті ... ... ... ... штаттардың,
(АҚШ) жерлердің (ФРГ) өз бюджеттері болады, соған сәйкес әкімшілік ... ... ... ... ... шығындардың қаркынын ЖҰӨ
өсуі карқынан едәуір асырып жібереді. Мысалы АҚШ-та XX ғасырда мемлекеттік
шығындар 350 есе артты. Тек ... ... ... ... ... 2 еседен астам өсті (433,5 млрд. долл. 872 млрд. долл. жетті)
/6/.
Мемлекет шығындарының ... ... ... ... қызмет Істеуін қамтамасыз етуге ... ... ... инфрақұрылымдарға білім беру мен денсаулық сақтауға бөлінетін
шығындардың да үлесі айтарлықтай.
Әскери шығындардың да ... ... ... ... айтқанда тек
тікелей шығындарды ғана көрсетіп қоймай, жанама шығындарды да ескеру керек.
Оларға ... ... ... пайыздық төлемдер, зейнетақы, ... ... және т.б. ... ... жатады. Мемлекет
бюджетінің басты ... ... ... ... Олар арқылы ең
аддымен коммуналдық меншік объектілері, жол, ... ... ... және ... үй ... ... ... бюджетті
жергілікті әкімшілік, полиция, сот пен прокуратура пайдаланады. Жергілікті
бюджеттің ... ... ... ... ... денсаулық
объектілерін, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға кеткен шығындардан тұрады.
Мемлекеттік бюджеттің кірістері біріншіден орталық және жергілікті
органдар ... ... ... ... бюджеттен тыс немесе
мақсатты қорлардың төлемдерінен құралады. ... ... ... ... ресурстарын нақты мақсаттарға, ең алдымен әлеуметтік-экономикалық
сипаттағы мақсаттарға шоғырлаңдыру қызметінен туады. ... ... ... жол ... қоршаған ортаны қорғау, жұмыс күшін
даярлау, қайта даярлау және т. б. ... ... ... ... негізін ұлттық табыс құрайды,
мүны бөлу және ... бөлу ... ... шаралар жүзеге асырылады.
Мүндай қайта бөлу механизмінің негізгі және тұрақты буындары — салықтар,
мемлекеттік заем, ... тыс ... ... ... бюджет түсімдерінің ең басты көзі — салықтар. Өнеркәсібі
дамыған елдердің бюджетіндегі салықтардың ... 90 ... ... ... табыс салығы, одан басқа ... ... ... ... ... ... ... Өндірістік
бірлестіктер, кәсіпорындар, капитал иелері өздері жариялаған мәлімдемелері
бойьшша салық төлейді.Номиналдық табыстың үлғаюына ... ... ... ... ... ... ... саны артады, мемлекеттің
шоғырландырылған жалпы қаржы-қаражаттары көбейеді.
Салық салу ... ... ... ... салу ... де бар. Ол
пайданың белгілі мелшерден артық болуына байланысты салынады. Мұндай ... ... ... ... ... күйзеліс кездерінде
қолданылады. Табыс салығының қатарына мулік салығы және ... ... ... істер салығы да жатады. БІрінші жағдайда
салық мүліктің құнына қарай (жер, ... ... ... және ... ... ... ... салық корпорациялардың бағалы қағаздарды сату,
сатып алуынан түскен ... ... ... ... ... қатар
жанама салықтар да маңызды рөл атқарады. Олар ... ... ... бағаларына қосылады. Бұл салықты тауарды түтынушылар (сатып
алушылар) ... ... ... ... ... ... ... салықтар, алайда жанама салықтардың да рөлі кеміген жоқ.
Жанама салықтар бүгінде үш түрде ... ... ... ... және ... ... ... Ішіндегі ең бастысы —
акциздер. Олар тауар бағаларына немесе қызмет көрсету тарифтеріне қосылады.
Әрбір ... ... ... ... ... түтынатын тауарларға,
транспорт, байланыс, түрмыстық қызмет көрсету түрлеріне салынады. Қазіргі
кезде ... бір түрі — ... ... ... салу ... ... ... салық тауарды өткізгеннен түскен барлық түсімге салынбай, тек осы
кезеңдегі өндірістік қызметтік нәтижесінде ... ... ... /15/.
Жергілікті әкімшіліктің қажеттіктерін өтеуге өз ... ... ... ... ... ... ... (көмек) беруі үшін белгілі сомалар бөлінеді. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... салықтың бір
бөлігі, ол жергілікті бюджетке бөлініп беріледі.
Қазіргі кездегі салықтардың маңызы мен рөлі ... ... ... ... ... шектелмейді. Салықтар ұлттық табысты
мемлекеттендірудің басты құралы. Олардың макроэкономикалық шешуі рөлі ... мұны ... ... ... ... ... көруге болады.
Салықтар экономикалық белсенділікті ... ... ... ... ... ... бір ... ретінде жаңа сипатқа ие болуда. Мұндай
ықпал көп бағытта жүргізілуде. Пайдаға салық салу ... ... ... ... ... процесіне айтар-лықтай әсер етеді. Оның мысалы
ретінде ... ... деп ... ... механизмін келтіруге
болады. Мүнда мемлекеттік қаржы органдары компанияларға амортизация ... ... Іс ... ... ... ... ... соманы
жіберуге рұқсат етеді. Нәтижесінде пайданың салық алынатын ... ... ... ... көлемі де азаяды.
Сан алуан қаржы ... ... ... ... ... бар. Мәселен, мемлекеттің кәсіпорындармен,
ұйымдармен, мекемелермен және ... пен ... ... ... ... ... ... айрықша саласын құрайды. Бұл қатынастарға
бөлу процесінде ... ... ... тән және олар қоғамдық
қажеттерді өтеуге арналған, орталықтандырылған қаражат ... ... ... Бұл ... мемлекеттің тікелей қатысуымен жүзеге
асырылып отырады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы ‘’Мемлекетік бюджет‘’
деп аталған ұғымның ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде
объективтік сипатқа ие. Оны бөлудің дербес салысы ... өмір ... ... өзі ... Оны ... дамыту
орталықтандырылған ресурстрады қажет етеді. ... ... ... ... ... ... үздіксіз айналымының
ұйымдастыру үшін, жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... табиғаты мен
қызметінен туындайды. Мемлекет қаржыландыруға; бүкіл қоғам ... ... ... өткізуге; қорғаныс ... ... ... ... ... жабуға орталықтандырылған қаржыны
қажет етеді.
Сөйтіп мемлекеттік бюджет ... ... ... табиғатынан объективті қажеттілік туындайтын болып табылады.
Экономика қазіргі жағдайда орталықтандырыған ... ... ... ... ... ... ететін салалық және
аумақтық ... ... ірі ... ... ... ... Орталықтан бөлінетін қаржының көмегімен қаражат
экономиканың басты ... ... ... және ... ... жүзеге асыруға жағдай жасайды.
Сөйтіп, құндық юөліністің айрықша бөлігі ретінде мемлекеттік бюджет
айрықша қоғамдық арналымда жалпы ... ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджетте
қаржы категориясына тән сипаттар бар; ... ... ... ... ақша қорларын құрап, пайдалану арқылы жүреді. Сонымен
қатар бюджеттік қатынастардың бөлігі бір ... ... ... ... ... тән сипат шегінен шықпайды. Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... Жиынтық қоғамдық өнімінің мемлекеттің қолында ... ... ... ... ... қатынастарының айрықша
экономикалық формасы болып табылады.
- Құнды жасап, оны тұтыну процесін бедерлейтін материалдық ... мен ... ... қажет ететін өндірістен тыс сала қаржысынан
айырмашылығы ... ... ... ... аумақтар, экономика
секторлары, қоғамдық қызмет салары арасында құнды қайта ... ... ... ... тауар формадағы қозғалысымен тікелей байланысы
жоқ ... ... одан ... ... ... ал ... пен ... тыс салаларды қаржы қатынастары ... ... ... ... ... ... категория сияқты мемлекеттік бюджет
өндірістік қатынастарды бейнелеп, соған ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ақшалай қаражаттарының
орталықтандырылған қорында бюджет ... ... ... ... ... нақты экономикалық процестерді ... ... ... ... көрінеді. Бюджет қоры
қоғамдыққ өнім ҰТ-ң құндық ... ... ... ... ... ... халыққа әлеуметтік-мәдени қажет көрсету, ... ... ... қанағаттандыру үшін мемлекет ... ... ... аалғышарты бар экономикалық формасы. Бюджет
қоырн қалыптастыру мен пайдалану бөлу және ... ... ... құн қозғалысының процесін білдіреді.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық ... ... ... ... ... құру ... жоспарлы
түрде бөлу, қайта бөлу ... және оны ... ... ... ... ... пайдалану барысында мемлекет пен
қоғамдық өндіріске ... да ... ... ақша қатынастарын
бейнелейді. Бюджет экономикға бюджет механизмі арқылы ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... рөлі ... Бюджет
механизм мемлекеттің ақшалай қаражатының орталықтандырылған қорын құру
және пайдалану формалары мен ... ... ... ... ... ... ... белгілеу, оны құру пайдалану
формалары мен әдістерін реттеу, бюджетті құру және ... ... ... ... ... салу жолымен жүзеге асырылады. Өндіріс
құрал-жабдықтаушыларына мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі бюджет
қатынастарының жұмыс істеуінің жоспарлы мақсатын алдын ала ... ... ... ... ... ақшалай қаражатының
орталықтандырылған қоры қозғалысының осыған ... ... ... ... ... ... ... негізгі қаржы жоспарында
бейнелейтіндігіне жеткізеді. Онда ... ... ... ... процестері қарастырылады; кірістер және шығыстардың баптары
мемлекеттік ақшалай қаражатының орталықтандырылған қорын ... мен ... ... көрсетеді. Негізгі қаржы ... ... ... ... онда ... ... ... бейнелейтін мемлекет еркі көрінеді.
Қоғамдық ұдайы өндірістегі ... ... ... ең алдымен
өндірілген ҰТ-ң 39%-нің жалпы қоғамдық өнімнің 18%-ң бөлуге және ... ... ... Ол ... атап өтелгендей қаражатты елдің
халық шаруашылығы салалары, қоғамдық қызмет ... ... ... ... мен ... арасында бөледі.
Бүкіл халық шаруашылығының бюджеті болғанда мемлекеттік ... ... ... ... ... материалдық өндіріс саласында оның ... ... зор рөль ... ... қаржысы жеке және қоғамдық
қорлар қозғалысының ... ету үшін ... ... жұмсалымдары мен айналым қаржысын ... ... және ... ... жабу ... жеке ... айналым қорларына қосылып, оның іркіліксіз ... ... ... тыс ... ... ... ... қызметінің одан әрі
дамуының басты көзі. Бұл ... ... мен ... ... өздерінің табыс көздері жоқ болғандықтан мемлекеттік бююжеттен
қаржыландырылады. ... ... ... сақтау, әлеуметтік сақтандыру,
әлеуметтік қамсыздандыру, ғылым, мәдениет, әдебиет және өнер ... ... ... ... ... ... мәдени
шараларды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қаржы базасы. Өндірістік ... ... ... ... ... маңызы орсан зор. Өндірістк
емес салалардың қызметін ... ... ... ете ... ... ... ... қорының нақты көлемін ... ... да ... ... әсер етуі мүмкін.
1.2 Бюджет жүйесінің принциптері және механизмі
Мемлекеттік бюджет біртұтастық толықтық, ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
орталықтандыру дәрежесін білдіреді. Бұл прицип бұрыңғы КСРО ... ... ... ... ... ... ... дербестік алып, оларға қаржы ресурстарын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... біріңғай бюджет жүйесінің, елдің аумағында
әрекет ететін мемлекеттік ... ... ... өмір ... шығындардың біркелкілігінде қаржы ... ... ... ... Бұл принцип бюджетті ... мен ... ... оның ... ... ... байланысыны қамтамасыз етеді. бюджеттің біртұтастығы
принципінің міндеті ... ... ... ... қозғалысына
бақылау орнату.
Толықтық приципі ... ... ... ... ... ... мен жұмсалатын шығындардың бюджетте шоғырландырып,
мемлекеттің барлық түсімдері мен ... ... ... ... ... толықта бұл принцип іс жүзінде қолданбайды. Өйткені
бюджетті арнайы шығыстармен ... ... деп ... ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік сақтандырудың
дербес бюджеті бөліп шығарылды. Қаржының едәуір бөлігі арнайы бюджеттен
тыс қорлар ... ... ... ... ... жәрдемдесу, жол,
әлеуметтік сақтандыру және т.б.). бұдан басқа ... ... ... ... ... ... ... қарастырылмаған аса маңызды
шараларды қаржыландыру үшін немесе белгілі бір мақсаттарға қаржы ... ... ... ... ... ... құрылады. Оны
мемлекеттік өкімет пен ... ... ... ... ... принципі бюджет жазбаларының жалғандығын болдырмау ... ол ... ... ... ... ... ... солардың сәйкес келуін қарастырылады. Мұнда нақтылық даму
болжамдары, бағдарламаларды көрсетуіне ... ... ... ... кірістер көздері мен шығыстар бағыттары есептеулерінің
негіздемелеріне қарай анықталады.
Жариялық принципі ... ... мен ... ... ... ... құрамы және құрылымымен, тапшылық
көлемімен және оны жабудың әдістерімен ... ... ... ... және ... ... үшін баспа сөзде жариялау
талабын ... ... ... ... ... аса ... болып табылады.Өйткені,бюджеттің теңестірілгендігі халық шаруашылығы
тепе-теңдігі мен пропорцияны дамуының ең басты және ... ... ... ... ... ... қаржы жоспары, қаржы жүйесінің
орталық буыны. Оның ... ... ... ... ... тиімді дамуы және жалпы мемлекеттік міндеттерді шешу үшін
жағдай жасау.
Бюджеттік процесс (бюджеттік процедура) ... ... ... ... ... және бюджеттің орындалуы туралы есеп берудің
бекітілуін, орындалуын бақылау, құрастыру және бекітілуі бойынша басқару.
Қазақстанда бюджеттік ... ... жүйе ... заңымен, Қазақстан
Республикасы жыл сайынғы ,,Республикалық бюджет туралы,, және республикалық
басқа ... одан ... ... ... ... ... ... орындау бюджеттің орындалуы туралы есеп беруді құрау
атқарушы билік ... ... ... ... маслихаттар
мен парламенттің атқаратын қызметі болып табылады, ал ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет жобасын
құрау үшін, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының индикативтік жоспарының
парламенттерінің ... ... ... ... ... бюджеттік
көреткіштерді қалыптастыратын және енгізетін бюджеттік комиссия ... ... ... ... ... ... Алматы және
Астана қалаларымен облыстарының бюджеті, арнайы аймақтардың қаржы
қорлары;
- функционалдық топ және бюджеттік ... ... ... ... несиелендіру және шығындар
лимиті.
- Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... органдармен жұмыс лимитті шеттен алу;
Республикалық бюджет ... ... ... ... Республикасы қаржы министрлігіне өздерінің бюджеттік
бағдарламаларын енгізеді /3/.
3. Әртүрлі деңгейдегі бюджетті жоспарлау негіздері және ... ... ... ... республикалық бюджетті қалыптастыру үшін
мемлекеттік мекемелер республикалық бюджет бағдарламаларының ... ... ... ... ... ... лимиті мен
сәйкес алдағы қаржы ... ... ... ... жобасын
қалыптастыру бойынша бюджеттік комиссиямен анықталатын есеп ... мен ... ... ... ... ... комиссия функционалдық топ және ... ... ... ... ... жатпайтын
бағдарламалардың тізімін анықтайды.
Мемлекеттік мекемелер бағдарламалардың басқарушылары Қазақстан
Республикасы ... ... БЗ-1 ... ... ... ... жылына
арналған бюджеттік мәлімдемені ұсынады. Бюджеттік мәлімдемеге алдағы қаржы
жылына ... ... ... ... ... енгізіледі. Бюджеттік мәлімдемелердің жалпы соммасы Қазақстан
Республика қаржы министрлігімен бөлінген және бюджеттік ... ... ... бағдарламалардың басқарушылары шығындары
лимитінен аспауы тиіс.
Алматы және Астана ... ... ... ... ... ... мен ... аса маңызды жергілікті
бюджет бағдарламаларының минималды шығындар сомалары мен ... ... ... ... ... ... бюджеттік көрсеткіштермен сәйкес қаржы
жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ... заң ... қамтуы тиіс:
-ресми трансперттен алынған табыстар көлемі, ерте берілген несиелер,
шығындар, бюджеттің дефициті және несиелендіру бойынша ... ... ... ... және ... ... ақының төменгі мөлшері;
-Қазақстан Республикасының үкіметінің резервтік мөлшері;
-мемлекеттік қарыз, жергілікті атқарушы органдардың кепілді (гарантия)
ұсыну, жергілікті атқарушы органдарды несиелендіру лимиттері;
-бағдарлар және ... ... ... басқарушылары,
функционалдық топтар бойынша шығындар шегінің тізімі;
секвестрлеуге ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттен қаржыландыратын аса маңызды бюджеттік
бағдарламалар, шығындардың минималды ... ... ... ... ... мен облыстары.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... үкіметпен жылдың 15
қыркүйегінен кешіктірмей береді.
Мәжілісте, одан кейін сенатта бюджет ... ... ... ... ... республикалық бюджет бекітіледі және
оған толықтырулар мен өзгерістер енгізіледі.
Парламентте өздерінің отырысында бюджетті ... ... ... ... ... және ... ... бойынша;
-әлеуметтік-мәдени даму бойынша комитет;
-табиғатты пайдалану және экология мәселесі бойынша комитет;
-аймақтық даму бойынша және ... ... ... және ... ... ... істер, қауіпсіздік және қорғаныс бойынша комитет;
Республикалық бюджет республикалық бюджет бағдарламаларының деңгейінде
парламент палаталарының бірлескен отырысында ағымды жылдың 15 ... ... Егер ... бұл ... ... ... ... заң қабылдамаса, Президент ,, Алдағы қаржы жылының 1тоқсанына
арналған республикалық қаржы жоспары туралы,, жарлық шығаруға құқылы.
Жергілікті бюджетті ... және ... ... ... ... ... ... Олар бірінші қыркүйекке дейін
қаржы министрлігімен келісілген түсімдер көлемі мен ... ... ... ... ... бюджеттер жобасын құрастырып,
бюджеттер болжамын Қазақстан Республикасы қаржы министрлігіне ұсынады.
Алматы және Астана қалалары мен облыстарының ... ... ... заң өзінің күшіне енгеннен кейін 2 апта ішінде бұрынғы
қарастырылған бюджеттің ... ... ... және ... ... олар 2 апта ... оларды бекіту туралы шешім
қабылдайды.
Ауданның (қаланың) әкімдері облыстық бюджет бекітілгеннен кейін 2 апта
кейін бюджеттің ... ... 2 ... ... қабылдайтын
маслихаттардың қарастыруына бюджет жобасын кіргізеді.
Жергілікті бюджет туралы маслихаттың ... ... ... ... ... ... ... ерте берілген несиелер,
шығындар, несиелендіру және бюджеттің ... ... ... ... ... ... көлем (шама) негізінде облыстық бюджет пен
аудандық бюджет арасында табыстарды бөлу нормативтері;
-резервтік ... және ... ... органдарының қарызының
лимиті.;
-жергілікті қоршаған ортаны қорғау мемлекеттік қордың көлемі;
-бағдарламалар және жергілікті бюджет бағдарламаларының басқарушылары,
функционалдық топ бойынша шығындары;
-секвестрлеруге ... ... ... ... тізімі.
Жергілікті бюджеттерді маслихаттарда бекітілгенге дейін 1 ... ... ... ... ... арналған жылдың бюджет
жобасының 1/4 бөлігі көлемінде жүзеге асырылады.
Жоғарыда тұрған ... ... ... ... ... ... бюджеті орындау және қалыптастыру ... ... ... ... ала ... ... ,,Бюджет жүйесі туралы,, заңын қоспағанда).
Республикалық бюджеттің орындалуын Қазақстан ... ... ... ... мекемелер, басқарушылар мен бекітілген
бағдарламалар сметасы негізінде ... ... ... ... ... ... негізінде шығындарды шығарады.
Ол, бөлінген қаражаттың қазыналық ... ... ... ... ... қаржыландыруды тоқтатуға, қайта шақырып
алуға құқылы.
Қазақстан Республикасы үкіметі ... ... ... ... туралы заңмен бекітілген бағдарламалар бойынша сомалар
(мөлшерінде) бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... және республикалық бюджет дефицитін ... ... ... ... ... бюджет қаражаттарының мақсаты және тиімді
пайдалануын әкімшілік-территориялық бірліктерге сәйкес келетін бюджеттің
орындалуын қамтамасыз ... ... ... шоты ... ... ... ... шотын, жергілікті бюджет шотын жүргізу,
оларға аудармалы операциялар жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... Республикасы қаржы
министрлігінің қазыналық органдарымен жүзеге асырылады.
Олар, ... ... ... ... ... ... ... жағдайында қаржыландыруды тоқтатуға, қайта шақырып
алуға құқылы.
Егер бюджетті орындау ... ... ... ... ... ... қабылданса, сәйкесінше төменде ... ... ... немесе шығындарды көбейтсе онда бұл бюджеттерге жоғарыда
тұрған ... ... ... ... ... бюджеттер
бойынша шығындар азайса оларға субвенцияны бөлу ... ... ... ... азаяды.
Ағымды жылдың бюджеттін орындау барысында өтіп кеткен тоқсан табыстары
бойынша сомаларды артығымен орындау және қаржы жылының ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарының бос
қалдықтары жоғарыда тұрған бюджетке алуға жатпайды.
Бюджет шығындарын өзгерту тәртібі мынадай қағидалардан тұрады: ... ... ... асып ... ... ... оларды
орындау барысында табыс ... ... ... ... үкіметімен және де бекітілген сомадан 10 пайыз артық ... ... ... ... ... ... ... шығынының
қысқаруы туралы шешім қабылданады, ал 10 пайыз жоғары жергілікті бюджет
туралы маслихаттың сәйкесінше ... және ... ... ... өзгерістер енгізу жолымен жүргізіледі.
Секвестендіруге жатпайтын бағдарламалардың тізімі парламентпен және
заңдағы жергілікті өкілетті ... және ... ... ... ... шешімдермен анықталады.
Республикалық және жергілікті бюджеттің операциялары кассалық негізде
Біркелкі қазыналық шот арқылы көрінеді; шығындар көрінген ... ... ... ... ... гранттар арқылы жүргізілетін түсімдер және
төлемдер ... ... ... ... ... банкпен
бекітілген курсы бойынша, ұлттық валюта да бұл ... ... ... ... ... есеп берудің негізінде көрінеді. Республикалық
бюджеттің операцияларына нағыз гранттар ... ... ... өтіп ... ... ... ... етілмеген шығындар функциясы үшін және де бюджетке ... ... ... жаңа ... жылына шоттық кезеңге жатпайтын
уақыт ... ... ... ... ... ... ұзақтағы
ағымды бюджет жылының 1-сәуіріне дейін.
Қаржы жылы – ...... ... календарлық жылдың 1
қаңтарынан басталып, 31 ... ... ... ... туралы жылдық есеп беруді Қазақстан
Республикасы үкіметі Парламентке және республикалық бюджеттің ... ... ... ... 1 ... дейін кешіктірмей береді.
Жергілікті атқарушы органдар ай сайын сәйкесінше маслихатқа ... ... ... ... ... орындалуы туралы есеп береді.
Алматы және Астана ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы қаржы министрлігіне ай сайынғы есеп береді.
Бұл министрлік ай сайын ... және ... ... ... ... есеп беру ... бюджеттің орындалуы туралы үкіметке
есеп береді.
Республикалық және жергілікті бюджетті ... ... ... 1
қаңтарында басталып, 31 желтоқсанында аяқталады. ... ... ... ... ... бюджетке енгізу бойынша және өтіп кеткен
қаржы жылында бекітілген бюджеттік шығындар ... ... ... ... қоспағанда, мемлекеттік мекемелердің олармен
ағымдағы қаржы ... ... ... ... ... 31 ... аяқталады. Шоттық кезеңнің ұзақтығы оны 1 сәуірге
дейін аяқтау мерзімімен ... ... ... ... және ... ... органдарға, республикалық бюджет
бағдарламаларының ... және ... ... ... ... және ... бюджет жобасын құрастыру процесі 3
этаптан тұрады:
-республикалық және жергілікті бюджет жобасын құрастыру үшін ... және ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттің болжамдық көрсеткіштерін құрастыру;
-республикалық және жергілікті бюджет жобасын мақұлдау;
Мемлекеттік мекемелер қаржыландырудың 2 нақтылау жоспарын құрастырады:
-міндеттемелер ... ... ... егжей- тегжейлі жоспарды құрастыру кезінде
келесі көрсеткіштерді пайдаланады:
-бюджеттік бағдарламалардың паспорты;
-бюджет бағдарламаларын орындау ... ... ... ... ... алу үшін ... ... өткізу мерзімі келісім-
шарттарды жасау мерзімімен;
-Қазақстан Республикасы Біртұтас бюджеттік жіктелудің экономикалық
шығындар жіктелуі;
-сәйкесінше ... ... ... ... ... ... баға.
Төлемдер бойынша егжей-тегжейлі жоспарды құрастыру кезінде мынадай
көрсеткіштер пайдаланылады:
-Қазақстан Республикасы Біртұтас бюджеттік жіктелудің ... ... ... ... ... үшін ... бойынша тауарларды жеткізу графигі.
Міндеттемелер және төлемдер ... ... ... ... жыйнағы, жинақ құжаты болып табылады.
Қазақстан Республикасының республикалық бюджет қаражаттарды Қазақстан
Республикасы ұлттық банкінің ... ... ... ал ... қаражаттарды-Қаржы Министрлігінің сәйкесінше қазынашылық аймақтық
органдарының ағымды шотында сақталады.
Республикалық бюджеттің кассалық орындалуы және жергілікті ... ... ... ... заңдылық тәртіпте қызнашылық аймақтық
органдармен жүзеге асырылады.
Республикалық және жергілікті бюджеттің орындалуы ... ... ... жылдық сомаларын әр айға бөлу мен
сәйкес құралатын республикалық және ... ... ... мен
шығындарының тізімі барлық деңгейлері негізінде жүзеге асырылады.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстары мен шығындарының
тізімі ... ... ... ведомствалық, экономикалық
мінездемелері бойынша ... ... және ... бюджеттің
табыстары мен шығындарының әр ай сайын ... ... ... ... ... құжат.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстарымен шығындарының әр
ай бойынша толық балансталған болуы ... және ... ... ... тең ... керек.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... мерзімі;
-өтіп кеткен жылдағы табыстардың орташа ... ... ... бағалы қағаздардың табыстылығының динамикасын талдау;
-заем туралы несиелік келісімдер мен ... ... ... ... және ... ... ... мен шығындарының
тізімі жергілікті қаржы органдарының және Қазақстан Республикасы қаржы
Министрлігіне, бюджет ... ... ... ... ... ... ... негізінде құрастырылады.
Бюджет тапшылығы бекітілген деңгейден асқан кезде немесе оларды
орындау барысында табыс ... ... ... кезде бекітілген
сомалардан 10 пайыздан аспайтын бюджетті несиелендіру және шығынның
қысқаруы ... ... ... ... ... және ... ... ал 10 пайыздан жоғары Республикалық бюджет туралы
заңға және ... ... ... өзгерістер енгізу жолымен
қабылданады.
Егер республикалық және ... ... ... ... ... үшін ... бюджетке қаражаттар қарастырылмаған қосымша бюджет
бағдарламасын қаржыландыру қажеттілігі және түсімнің көлемінің өзгеруі ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюя немесе
бюджет тапшылығын қаржыландыру қажеттілігі туындаса онда ... ... ... ... ... сәйкесінше қаржы
жылына арналған ,,Республикалық бюджет туралы,, Заңының жобасын ... ... ... ... ... ... ... туралы шешімнің
өзгеруі туралы ұсыныс енгізеді.
Ағымды қаржы жылына арналған Республикалық бюджетті ... ... ... бағдарламаларының басқарушылары шығындардың сметасын,
ал ... ... ... ... республикалық бюджеттің
табыстары мен шығындарының тізімін ... ... ... ... арналған
жергілікті бюджетті айқындау кезінде жергілікті бюджет ... ... ... ал ... ... ... жергілікті
бюджеттің табыстар мен шығындарының тізімін анықтайды. Республикалық және
жергілікті бюджеттің ... мен ... ... ... ... ... енгізу мына көрсеткіштер негізінде жүзеге асырылады:
- заңдар мен Президенттің жарлығы үкіметтің ... ... ... ... ... ... жылының бюджетінің
орындалуы;
- атқарушы органдар мен жергілікті үкімет органдарының ... ... ... ... өзгеруіне арналған бюджет бағдарламаларының
басқарушыларының мәлімдемесі.
Республикалық және жергілікті бюджет табыстары мен ... ... ... ... ... еске алу ... ай ... және толық жыл бойынша табыстар мен шығыстардың тепе-
теңдігін сақтау;
-қаржыландыру лимиті мен ... ... және ... ... ... ... ... бойынша несиелік қарыздың барын және тоқтығын
ескеру;
-қазынашылық территорияльдың органында тауарларды жабдықтаушылар
алдындағы барлық тіркелген ... ... ... ... ... ... мен жоспарлық белгілеудің
қысқаруы бекітілген тәртіпте тіркелмеген және қабылданбаған сомалар шегінде
жүзеге ... ... ... ... ... мен жоспарлық белгілеудің
ұлғаюы басқа ерекшеліктер бойынша олардың төмендеуі ... ... ... ... ... шегінде жүзеге асуы мүмкін.
Егер ағымды қаржы жылы аралығында ... ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органның шешіміне
өзгерістер енгізген кезде бюджеттік белгілеудің ... ... ... ... ... ... ... басқа бір бюджеттік бағдарлама,
кіші бағдарлама, ... ... бір ... ... ... ... ... қажет, ал ... ... ... бекітілген заңдылық тәртіпте келісім-шарттарды ... ... ... ... ... ... аймақтық органдары бюджеттік
белгілеудің қаржыландыру лимиті мен олар арқылы ... ... бір ... бағдарламаны, кіші бағдарламаны ерекшелікті басқа
бюджеттік бағдарламаға, кіші бағдарламаға, ерекшелікке ауыстыруды жүзеге
асырады.
Республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджет туралы жергілікті атқарушы
органның сәйкесінше шешімдерінде және ағымды ... ... ... туралы,, заңда қарастырылған бағдарламалар бойынша ассигнованиялар
шегінде жүзеге асады.
Бюджеттік бағдарлама бойынша жылдық сома шегінде ерекшеліктер арасында
немесе ... ... ... ... ... сомасы шегінде әр ай
бойынша табыстардың тізімін анықтау ... ... ... ... ... ... ... сәйкесінше жергілікті қаржы
органдарына берілетін сәйкесінше негізделер мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Мәлімдеме бюджет бағдарламаларының басқарушыларының басшысымен қол
қойылатын және ... ... ... ... ... ... ... кіргізілетін өзгерістерінің негіздемесінен және
баяндауынан тұруы қажет.
Бюджет бағдарламаларының ... ... ... ... ... ... әр ай ... шығындар сметасын
анықтау кезде шығындар түрін ... және ... ... сақтау
мақсатында әр ай бойынша табыстар мен шығындар түзетіледі.
Қазақстан Республикасы қаржы ... ... ... ... ... немесе республикалық бюджет бағдарламаларының
басқарушыларының мәлімдемесін қарайды, қысқаратын ерекшеліктер бойынша
несие ... ... және ... ... бойынша есептеп және
дәлелдеп тексереді, ағымды жылдың өткен айындағы жоспарлық тағайындау
өзгерген ... ... ... шығындар тізіміне өзгерістер енгізеді
және жылдың басында бөлінген қаржыландырудың лимиті мен өзгерістер ... ... ... ... ... 5 ... күндері аралығында, жергілікті қаржы органдары
3 ... ... ... ... ... ... бағдарламалар
басқарушыларының шығындар сметасының өзгеруіне арналған мәлімдемені
қарастырады және ... ... ... ... ... және ... ... шығындары өзгергеннен кейін
сәйкесінше өзгерістер республикалық және ... ... ... ... шығындар сметасына кіргізілуі
керек.
Республикалық және жергілікті бюджеттің ... мен ... ... ... ... және ... алу ... қаржы министрлігімен анықталады.
Мемлекет мекемелерінің басшылары оларға берілген құқықтарына қарай
бюджет ақша лимитінің ... және ... ... ... ... ... беруші және төмені бөлінген
қаржы және оларға пайдалануға берілген бюджет ақшасының ... ... ... АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАМБЫЛ АУДАНЫ БОЙЫНША БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ
2.1 Республикалық бюджеттің қазынашылық атқарылуын талдау
Бюджет ... ... ... және ... ... болжамлары және бағдарлары мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Кәсіпорындар, мекемелер мен ... ... ... жеке
түрлерін анықтайтын баптар бойынша жүргізіледі: еңбек ақы қоры, ... ... және ... ... құрал-жабдықтар сатып алу,
күрделі жұмсалым, күрделі ғимараттарды жөндеу және т.б.
Елдің қаржы ... ... ... мемлекеттік бюджеттің кіріс және
шығыс баптары болады. “Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... дейін бюджеттің кіріс белігің ... бабы ... ал ... соң ... ... ... ... келеді /12/.
Салық салу жүйесіндегі өзгерістерге байланысты мемлекеттік бюджеттің
кіріс бөлігі мына бағыттар ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыруға төленетін жарнадан;
халықтан алынатын салықтар мен басқа да төлемдер сыртқы сауда мен ... ... ... кірістен және басқаларынан
қалыптастыруға тиіс.
Бюджеттік ... ... ... бөлінеді: әлеуметтік саланы дамытуға
әлеуметтік – мәдени шараларды ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, ағарту,
мәдениет объектілерін және т.б. салу; халық тұттынуштын тауарлар өндіру ... ... ... ... ... ... ... жұмсау;
халықтың тұрмыс деңгейін арттыру жөніндегі орталфықтандырылған ... ... ... ... ... құқық қорғау органдарын ұстау; ... ... ... ... ... қызметке байланысты
және басқа шығындар. Қазірігі мемлекеттік бюджет оның сай ... ... ... де көп ... ... ... ... мемлекеттің кірісі мен шығысының құрылымы
бейнеленеді. ... ... ... қаржылардың бағыттары ... ... ... ... жағынан бюджеттің шығысы мынадай
бөлімдерден ... ... ... шығындары, әскери шығындары,
әлеуметтік экономикалық ... ... ... шығындар,
мемлекеттік шаруашылық ... ... ... ... ... жағдайда күрделі міндеттердің тиімді орындалуы оған
тиісті бақылаудың түрлерімен әдістерін ұйымдастырып жүзеге ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді;
Мемлекеттік бюджеттік бақылау-мемлекеттік органдармен іске асырылады.
Ол мемлекет пен қоғамның ... ... ... бюджетке салық
төлеушілердің міндеттерін және оның өз орнына жұмсалуын ... ... ... ... ... Мұнда бюджеттік қаржының шығыны, бюджеттік ссуд, субвенции,
субсидий және бюджеттен бөлінген ... ... ... ... ... бұл ... мәнісі біршама төмендеді. Ведомосталар
өздерінің тексеру басқармаларын қысқартып, бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... бақылау- мемлекеттік емес ұйымдар арқылы жүргізіледі. ... ... ... бір ... ... ... бақылау- арнаулы аудиторлық фирмалар арқылы жүргізіледі.
Құқықтық бақылау-тәртіп сақшылары, ... ... ... қарай бюджеттік бақылау мынандай болып бөлінеді;
1.Алдын-ала бақылау –бұл бюджетті қарағанда, ... ... ... ... ... заңдардың дұрыс қабылдануын
және салықтың дұрыстығын бақылайды. Яғни ... ... ... ... ... ... қосымша көздерін ашып, оны тиімді
пайдаланып, әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштердің орындалуын бақылайды.
2. Ағымдық бақылау- ... ... ... түрі ... ... ... ... күнделікті және жыл бойында
тексеріп, бақылап ... ... ... ... ... ... бугалтерлік есепті, талдауларды тексере отырып, ... ... ... ... ... бақылайды. Келесі бақылау жыл
аяғында жүргізіледі.
Сонымен бірге, бюджеттік заңдарға баға ... ... ... ... ... бақылайды.
Бюджеттік бақылаудың негізгі әдісі- құжаттар арқылы, экономикалық
талдау, тексеру арқылы жүргізіледі.
Құжаттар арқылы негізінен ... ... ... ... ... ... ... беретін құжаттар, бугалтерлік есеп
тіркеу, шығын сметалары, декларация т.б. құжаттар болып табылады.
Камеральдық бақылау- ... ... ... ... мен ұйымдардың
тапсыруымен бақылау органының тұрған жерінде жүргізіледі.
Камеральдық тексерудің негізгі міндеті;
-Есептердің сақталуын қамтамасыз ету, ... ... ... дұрыстығын тексеру.
-Бюджеттік –салық тәртібін бұзғандарға қаржы айыптарының есептелуінің
дұрыстығын тексеру.
Жалпы тексеру ... ... мен ... ... ... ... табылады.
Олар бақылап, жанар-май шығынын, электрэнергия шығынын, жасырын
қаржыландыруын және салық салуды сұрау, ... ... ... бақылаудың жүзеге асуының негізгі әдісі-бюджеттің кіріс және
шығыс жағына ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік- экономикалық өсуін
реттеуде, мемлекеттік қаржы басқармасының ролі артуда.
Бюджеттік ... ... ... ... жүргізу, талдау, Қазақстан
Республикасы саясатын ұзақ мерзімге жасауға негіз болып табылады.
Тексеру- бюджеттік бақылаудың кең тараған түрі.
Ол кәсіпорын мен ... ... ... бюджеттің
орындалуын нақты бақылап, экономикалық тиімділігін, ... ... ... дұрыстығын, кемшіліктерін ашып тексереді.
Бюджеттік бақылаудың негізгі түрі болып табылатын тексерудің негізгі
міндеттері;
-Қаржы тәртібін сақтау;
-Бюджеттік және қаржы сметаларының өз ... ... ... ... ... жүргізуін бақылау;
-Талан-таражға, шаруасыздыққа жол бермеу.
Тексерудің ұйымдары;
- мемлекеттік және аумақтық басқарулар және оның бөлімдері
- өндірістік-коммерциялық, акционерлік ұйымдар, кәсіпорындар.
- Бюджеттен қаржыландыратын немесе ... ... ссуд ... көмек арқылы қаржыланатын кәсіпорындар, ұйымдар.
- Салық төлейтін, мемлекеттен қаржы көмегін алатын жеке тұлғалар/16/.
Арнаулы кәсіпшаларда тексеру ... ... ... Соның ішінде
мыналарды бөліп қарауға болады;
-Тексеретін органның ведомстолығы
-Тексеретін ұйымның ... ... ... ... Қамтылудың шамасы.
Тексеретін ұйымның толық қамтылуына байланысты тексеру толық немесе
жартылай, комплекстік, ... ... ... ... қаржы-шаруа бағытының барлық жағын
тексереді.
Жартылай тексеруде- бір жағын ғана немесе бір ... ... ... ... ... кең ... ... Ол кәсіпорынның барлық
бөлімдерін қамтиды.
Қаржы-шаруа бағытын, экономикалық көрсеткіштерін, қаржының жұмсалуын,
бугалтерлік есептің дұрыстығын, қаржы тәртібінің ... ... ... ... бір ... тексеріп, сол сияқты ұйымды
тексере отырып олардың кемшіліктерін ашады.
Бюджеттік бақылауда нормативтік тексеру- ... ... ... ... Оның ... ... нақты шығындарды нормативпен
(жоспармен) салыстыру. Бұл негізінен бюджеттік ұйымдардың шығын сметаларын
жасаған кезде, қаржы мөлшерін есептегенде, ... ... ... ... әдісіне байланысты- есепті немесе орташа болуы мүмкін.
Есепті мөлшердің дұрыстығын тексеру үшін техника- ... ... Ол ... ... ... нақты шығындар бірнеше жылдағысын
немесе бір жылдағысын тексереді.
Эксперттік баға беру арқылы орынсыз ... ... ... ... есеп ... ... ... бар заттарды анықтайды.
Тексерудің ең бастысы-қорытынды тексеру актісін жасау.
Оның негізгі талабы- дұрыстығы мен айқындылығы.
Тексеру актісі- негізгі құжаттар ол ... ... ... ... ... ... Онда ... кемшіліктер,
оны тексеру кезінде түзеу жолдары көрсетіледі.
Тексеру актісіне қосымша әр түрлі анықтамалар, инвентаризация актісі,
эксперттік-лабороториялық талдаулар, салық ... ... ... және ... ... тіркеледі.
Тексеру актісі үш бөлімнен тұрады; Кіріспе, негізгі және ... ... ... актіде көрсетіліп оған кімнің кінәлі
екені оның мамандығы, қызметі, аты-жөні көрсетіледі.
Ашылған факт айқын және оның жан-жақты ... болу ... ... қорытындысы-тексеру актісі бойынша шешім қабылдау
және оның орындалуын бақылау жасау.
Тексеру актісінің қорытындысы мен танысқан кәсіпорын ... ... ... ... екі апта ішінде жіберген кемшіліктерге қорытынды жасап,
оны түзеу жолдарын қарастырады, ... ... ... ... шара ... ... ... игеруге қол жеткізуге қатысты ... ... ... ... мен бұқаралық ақпарат құралдарында
бірнеше рет айтып өтті. Бюджеттің атқарылуының әдістемелік ... ... ... ... ... ... қиындататын немесе
мүмкіндік бермейтін себептерді және "әлсіз ... аша ... ... ... ... ай ... мониторингін жүргізу,
республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерімен әдістемелік жұмыстар
жүргізу. Қаржы министірлігінің ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру жоспарының атқарылу процесін
басқару тұрғысында қабылдаған Іс - шараларды туралы әкімшілерді ... ... ... ... үнемі Үкімет назарына жеткізіліп,
онда есепті кезеңге арналып көзделген бюджеттік қаражаттың ... және оған жол ... ... бағдарламалар әкімшілері
нақтылы көрсетіледі .Осылайша, 2008 жылдың 1-қаңтарындағы жағдай бойынша
мемлекеттік бюджеттің шығыстары 1 323 820,9 млн. ... ... , 97,0 %- ... , оның ... ... тиісінше 1 287 938,4 млн. теңгені немесе
97,1%, кредиттер - 35 882,5 млн. ... ... 93,9% ... . ... ... кезеңімен салыстырғанда мемлекеттік бюджет шығыстары 23,9% өсті.
Мемлекеттік бюджеттің кассалық атқарылуы ... ... ... мен ... ... -20,6%, ... ... -
14,8% , денсаулық сақтауға - 9,9%, ... ... пен ... - 9,0% және ... пен ... 8,1% ... Алайда, 2008 жылға
арналған республикалық бюджеттің атқарылу қорытындылары бойынша қабылданған
барлық Іс - шараларға қарамастан ... 30 ... ... ... ... ... ... Олардың белгілі бір бөлігі объективті сипаттағы
себептер, атап айтқанда, форс ... ... ... айырма,
тұтынудың табиғи көлемінің өзгеруі, ... ... ... Жауапсыздыққа жол берген және ... ... ... ... қажетті Іс - шаралар қабылдамаған ... ... ... Осы ... Мемлекет басшысының қатысуымен 2008 жылғы
еліміздің әлеуметтік -экономикалық даму ... ... ... ... онда ... жауапсыз шенеуніктерге еш аяушылық
танытпай, оларға шара қолдану жөнінде өз ойын ... ... ... ... ... және ... ... ету бағытындағы жұмыстарды 2008 жылы да ... ... қол ... үшін ... ... мен ... күш салу ... ретінде, қазіргі уақытта Қаржы министірлігі ақпараттық жүйелерді
қолдана отырып, мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру мәселелерін қарастырып
жатқанын айта ... ... ... ... алу жүйесін енгізу мемлекеттік сатып алу
рәсімдерін айтарлықтай жеңілдетуге және жеделдетуге ... ... ... бюджеттік қаражаттардың уақытылы игерілуіне оң әсерін тигізеді.
Бірақ кей ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін, қаржылық процедуралармен белгіленген бүкіл мүмкіндіктер көп
жағдайларда толық ... ... ... Барлық деңгейдегі жергілікті
бюджеттердің бюджеттік қалдықтары 2008 жылғы 1 қаңтарындағы жағдай бойынша
19,2 ... ... ... (2.1, 2 .2 ... атқарушы органдардың бюджеттік ... ... ... ... ... ... және ... халық үшін маңызды әлеуметтік сала мен түрғын үй нысандарын
пайдалануға беру ... ... ... соқтыруда.
Кесте 2.1.Мемлекеттік табыс бойынша 2008 жылғы бюджет жоспарының орындалуы
млн теңге
| ... ... ... ... ... ... ... | | | |
| ... ... |% ... ... |% ... |Нақты |% |
|Ақмола |19338 |20302 ... |9202 |111,0 |11048 |9202 |83,3 ... |79051 |80100 ... |60367 |102,9 |20409 |19732 |96,7 ... |46661 |48213 ... |28707 |103,2 |18855 |19507 ... |193449 |194812 |100,7|146687|151 211|103,1 |46763 |43602 |93,2 ... |55352 ... |30238 |107,7 |24560 |25 ... | | | | | | | | | ... |15922 |16982 ... |7300 |115,1 |9578 |9682 ... |43 181 |104,2|24145 |25005 |103,6 |17278 |18 176|105,2|
|тан | | | | | | | | | ... |72201 |73048 ... |42291 |101,1 |30357 |30757 ... |39865 |41614 ... |26179 |105,6 |15071 |15435 ... |76180 |89523 ... |78058 |120,2 |11266 |11465 |101,8|
|Манғыстау |68593 |70413 ... |43519 |101,2 |25583 |26894 ... |43253 |47434 ... |24468 |118,1 |22537 |22966 ... |24968 |26611 ... |17370 |108,3 |8937 |9242 |103,4|
|Қазақстан | | | | | | | | | ... |44320 |47999 ... |26553 |114,4 |21 ... ... | | | | | | | | | ... қ |224733 |244 ... |109,1 |66453 |71451 |107,5|
|Астана қ |107 567|121024 |112,5|74123 |85865 |115,8 |33445 |35 159|105,1|
2.1.кестеде Қазақстан ... ... 2008 ... ... ... бойынша және нақты орындалуы көрсетіліп талданған. 2008 жылы ... ... ... 68593 млн ... ... ... ... 70417
млн тенге жұмсалып 102,7 пайызды құрады. Ал Республикалық ... ... жылы ... ... 43519 млн тенге бөлінсе, нақты одан 508 мын
теңге артық жұмсалды, ... ... ... ... 25583 млн ... ... 26894 млн ... жұмсалған. Енді осы көрсеткіштерді пайыздық
деңгеймен қөрсететін болсак мынадай сипатқа ие болады. (1-сурет)
1- сурет 2008 жыл ... ... ... пайыздық көрсеткіштер
1-суретте көрініп отырғандай 2008 жылы жылпы табыстың бюджетке
үлесі бойынша Алматы қаласы бірінші орынға ие болып 19 ... ... ... ... 16 ... және ... 10 ... ал Ақтөбе мен
Маңгыстау облысы 7 пайызды құрайды.
Кесте 2.2. ... жыл ... ... ... өсу ... мен ... атауы |2007 ж |2008 ж ... |Өсу ... % ... |17917 |20302 |2385 |113,3 ... |75758 |95182 |19424 |125,6 ... |47576 |49574 |1998 |104,2 ... |212 ... |40333 |119,0 ... |53327 |. 55356 |2029 |103,8 ... |15861 |, 16 989 |1128 |107,1 ... |49237 |46089 |-3148 |93,6 ... |65140 |73048 |7908 |112,1 ... |28348 |41614 |13265 |146.8 ... |51943 |89525 |37582 |172,4 ... |90871 |86628 |-4243 |95.3 ... |37585 |47435 |9849 |126,2 ... ... |19296 |26611 |7315 |137,9 ... ... |43744 |48027 |4283 |109,8 ... қ |203409 |244067 |40658 |120,0 ... қ |79410 |149 938 |70528 |188,8 ... кестеде көрініп отырғандай 2007 жыл мен 2008 ... ... ... ... ... көрсеткіші түрлі деңгейде
болып Маңгыстау ... ... 2007 жылы 90871 млн ... ... ... бұл ... 86628 млн ... төмендеді. Ал ауытқу - 4 243 ... ... ... көрсеткіш бойынша 95,3 пайызда құрады. Маңгыстау
облысы ауытқу бойынша кестеде көрініп ... ең ... ... ие
болып отыр.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 6 ... ... ... ... ... жол ... қайта құрылымдаудың
2007 - 2008 жылдарға арналған бағдарламасы мақұлданды.
Бұл бағдарламадда нарықтық қатынастарды кеңейтуге, бәсекелес ... ... жол ... жеке меншік инвестициялар мен кәсіпкерлік
бастамашылықты тартуға бағытталған, ... - ақ, ... одан әрі ... ... негізгі Іс-шаралар белгіленеді.
2007 жылы Қаржы бақылау комитеті Қазақстан Республикасы Көлік және
коммуникациялар министірлігінің Автомобиль ... және ... ... ... тексеру жүргізілді.
2008 жылдың қорытындысы бойынша жинақтаушы зейнетақы қорларына тиесілі
міндетті зейнетақы жарналары бойынша борыштардың ... ... ... айтып өту керек. Егер 2007 жылдың 1 қаңтарындағы ... ... 26,2 ... теңгені қүраса, 2008 жылдың 1 қаңтарында -14,8 млрд.
теңге, ал 2008 ... 1 ... ... бойынша ол 9,9 млрд. теңгеге
дейін төмендеді. Ол берешектер о ... ... ... алуға қажетті
құқықтық құралдардың, яғни, әлеуметтік жеке ... ... ... ... шотының, зейнетақы келісім - шарттарының, сол сияқты,
жекелеген адамдардың салық ... ... ... ... алды.
2008 жылы Қазақтан Респуликасының экономикалық және ... ... ... Іске ... ... - ақ ... қор активтерін
тиімді басқару тетіктерін одан әрі жетілдіру мақсатында 2007-2008 ... ... ... ... қорының қаражатын қалыптастыру және
пайдалану тұжырымдамасы қабылданатын ... Онда ... ... схемасы, инвестициялық стратегия және орта мерзімді
негізде ... ... ... көрініс таппақ. Жиналымдарды
қалыптастырудың жаңа тетігі ... пен ... қор ... ... ... ... ... көздейді, содай-ақ, неғұрлым сындарлы ... ... үшін ... ... ... Осы тұжырымдаманың
қабылдауына байланысты Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... ... айта ... жай, ... мен ... бойынша
қаржыландырудың жиынтық жоспарына Қаржы министірлігі қол қойып, ... ... ... ... үшін ұсынылатын құжаттарды
қалыптастыруда көптеген ... жол ... ... біздің
қазынашылықтың ақпараттық жүйесі мәліметтер базасы қалыптастыра алмайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 ... ... ... ... және ... қалаларының бюджеттеріне 2008
жылы тұрғын үй ... ... ... ... ... ... беру ... бекітілді.
Қазақстан Републикасы Үкіметінің 2008 жылғы 1 ... ... ... ... және ... ... ... атқарушы
органдарының Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрлысын дамытудың 2007-
2008 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын Іске ... ... ... үйді ... ... азаматтарына сату ережесі
бекітіледі.
Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде салынған тұрғын үйді ... ... ... 2008 ... ... ... ... асады, ал өңірлер
бойынша тұрғын үйлерді жаппай пайдалануға ... ... ... ... ... ... жылы 42 ... теңге болатын Ірі көлемді ақша ... база ... ... үйді сату ... әзірледі. Дегенмен, жаңа
айтып өткенімдей, салынған үй, егер пәтерлер сатылмаған ... ... ... орындалуын білдірмейді. Кез келген істе нәтеже ... ... ... ... ... Республикасының 2008 жылға
арналған Республикалық бюджет туралы заңы ... ... ... ... ... Осы заңды жүзеге асыруға арналған үкімет
қалысының жобасын әзірлеу жөнінде мәселе бірінші кезекте ... ... ... ҚР-ң ... ... түсімдер 357,4млрд. тг.
шығыстар кредиттеудің есепке алғанда 348,6 млрд. тг. болды. Бұл 2007 жылғы
тиісті ... ... 24,4% және 35,5% көп. 2008 ... ... ҚР-ң ... ... 8,8 ... тг. профицитпен орындалды
(2.3. кесте).
Кесте 2.3. Республикалық және жергілікті бюджеттердің орындалуы*
| ... ... ... ... |
| | | |
| | | ... | | ... | | |
| |2007 ж. ... |2008 ж. |Қорытынды|Есепті |
| ... ... ... ... |кезеңге |
| ... ... ... ... ... |
| ... |н бюджет |кассалық| |ған |
| ... |ке ... ... |
| ... | ... | ... |
| |тн) | |ы |тг.) | ... |
| | | ... | | | ... |457911 |100,0 |99,3 |357382 |100,0 |101,4 |
| ... |362053 |79,1 |98,8 |308443 |86,3 |104,3 |
| ... ... | | | | | | |
| ... |288780 |79,8 |105,1 |294591 |95,5 |104,7 ... | | | | | | |
| ... емес |53848 |14,9 |95,0 |10604 |3,4 |97,7 ... | | | | | | |
| ... |19425 |5,3 |55,7 |3248 |1,1 |89,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... табыстар | | | | | | ... ... |84158 |18,4 |101,6 |43906 |12,3 |93,1 ... | | | | | | ... ... |11700 |2,5 |100,4 |5033 |1,4 |54,2 ... бойынша | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | |
| ... 2.3 ... ... және |425738 |100,0 |89,5 |348557 |100,0 |92,6 ... | | | | | | ... |404039 |94,9 |89,9 |337964 |97,0 |92,8 ... ... | | | | | | ... |20374 |5,0 |84,3 |4961 |1,5 |88,4 ... |40072 |9,9 |86,4 |12002 |3,6 |90,8 ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... беру |16347 |4,0 |93,3 |76340 |22,6 |93,8 |
| ... сақтау|11942 |3,0 |93,8 |41974 |12,4 |92,9 |
| ... |141443 |35,0 |96,0 |26606 |7,9 |93,4 ... ету | | | | | | ... әлеуметтік | | | | | | ... беру | | | | | | ... үй | | | |23790 |7,0 |82,3 ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... ... |1,0 |81,0 | | | ... және | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... су, ... |16472 |4,2 |85,3 |2465 |0,8 |83,9 ... және | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... және |3368 |0,8 |92,8 |800 |0,2 |78,2 ... | | | | | | ... және |19425 |4,8 |66,4 |15926 |4,7 |94,1 ... | | | | | | ... |25343 |6,3 |87,9 |25082 |7,4 |85,6 ... ... |32780 |8,1 |95,1 |628 |0,2 |62,0 |
| ... |41942 |10,4 |99,2 |84086 |24,9 |100,0 ... | | | | | | ... |21699 |5,1 |83,8 |10593 |3,0 |86,8 |
| ... ... | | |8825 | | |
| ... |6597 | | |11048 | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... О.Б. ... укрепления бюджета //Финансы. 2007 |
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар рыноғын ... ... ... арналған бағдарламасы неғүрлым тартымды тақырыптардын бірі
болды. Себебі бұл ... ... ... ... ... ел экономикасының
дамуына елеулі ықпал етеді. Өкінішке қарай, ... ... ... рыногының даму деңгейі көңіл көншітпейді. Мұндағы негізгі
проблемалардың бірі ... ... ... ... ... ... тым жұтаңдығы болып отыр. Тіпті оны мүлдем
қалыптаспаған деуге болады. Басты себеп - ... ... ... ... инвесторлардың бақылау пакеттеріне шоғырланған. Ал
олар кәсіпорындардың өз бақылауларына босатқылары ... ... ... ... құлықты емес. Сондықтан аталған бағдарламаларда
Қазақстандағы бағалы ... ... одан әрі ... үшін оның ... ... кызметін қалыптастыру, инвесторлар қүқығын қорғау мен адал
бәсекелестікті қамтамасыз ету шаралары алдыңғы ... ... ... ... - ... база осы мақсаттарға сәйкес қалыптасуы тиіс.
Елдің 2010 жылға ... ... - ... даму Стратегиясында
Ішкі жалпы өнімді екі есе арттыру көзделген. Алайда, нақты ... ... ... міндет 2008 жылға қарай орындалатын болады. Үстіміздегі
жылдың негізгі көрсеткіштері де бұл ... ... деп ... жылдың қорытындысы бойынша инфляция 6,9 пайыздан аспайды, халықтың
нақты табыстары 7,5 пайызға ұлғаяды, ал ... ... осы ... 9,1 ... ... ... дейін қысқарады. Орташа
жалақы екі жүз доллардан асатын болады.
Тұтастай жыл ... ... ... ... ҚЖӨ 37,5 ... асатын шығар, демек әр адамға екі жарым мың доллардан келеді. Ал
2008 жылға ... бұл ... үш мың ... жүз ... ... өсуі мүмкін.
Қорыта келгенде, қазір біз әлдеқайда ... ... ... ... әлемнің көш бастаушы елу елінің қатарына ену ... ... Және бұл ... қол ... көп ... ... байланысты
болады.
Ел экономикасын стратегиялық дамытудың негізгі ... ... ... ... ... байсалды экономикалық өсу талаптарына сай
болатындай етіп ұйымдастыру қажет.
Бюджеттің орындалуын ... ... ... оның ... әкімшілік басшыларына есеп беріп баяндайды.
2.2 Облыстық және ... ... ... ... ... кірістерінің көздері әдетте, салықтар немес
төлемдер болып табылады. ... ... ... ... ... көзі ... ... пайдаланғаннан алынатын төлемдер мен
айналым салығының түсімдері болып ... Бұл ... ... ... салықтық түсімдер болып табылғанымен ресми түрде олай саналмайтын
еді. Сол сияқты ... ... ... ... ... ... өнім мен оны өткізу бағасының құрамына ... ... ... ... ... ... (10% дейін) бөлінген қаражаттар
бюджетке ... ... ... ... ... кезінде
республиканың бюджеттің кірісі мыналардың есебінен қалыптасып отыр.
қосылған құнға салынатын салық
акциздер
меншік формасына қарамастан ... ... мен ... ... ... және ... ... пайдалануына сатынатын
салық
жер салығы
тіркелген төлемдер
құнды қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық
ҚР мемлекеттік ішкі ұтыс ... ... ... ... ... мерзімді қазыналық вексельдерді аукционда сатудан алынатын табыстар
мемлекеттік мүлікті өткізуден түскен ... да ... ... ... ... мен ... алынбайтын
әртүрле төлемдер
сыртқы экономикалық қызметтен түсетін табыстар
ҚР- сы ... ... ... ... ... бірлестіктер мен шаруашылық жүргәзуші субъеткілер
республикалық ... ... ... ... ... ... және импорттық баж салынған төлейді.
Мына қорларға түсетін және ... ... ... республикалық
бюджеттің кіріс құрамына ескеріледі.
Жер қойнауын қорғау және миниралдық шикізат базасын ұдайы ... ... ... қоры;
жол қоры;
жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік қоры;
керекті қолдану және бәсекелестікті дамыту қоры;
әлеуметтік сақтандыру қоры және ... ... ... ... ... арналған республикалық бюджетке келіп түсетін табыстар
көздері бойынша ... ... мен ... ... оның кірісінің 40%-тен
астамы мақсатты қаржыландыру қорлары 50 және сыртқы ... ... 6,3% ... ... ... ... ҚР-ң
заңдарында бекітілген көздер және жалпы ақша есебінен құралады.
ҚР ... ... ... және ... жоқ ... табыс салығы, мемлекеттік баж салығы, су үшін ... және ... ... ... ... ... ... бірдей міндетті
жергілікті ... мен ... ... жергілікті әкімдер
айқындайтын жергілікті салықтар мен алымдар, ҚР-ң 1992ж. ... ... ... түсетін түсімдер, алымдар мен салық салымбайтын
әртүрлі төлемдер толығымен жергілікті ... ... ... ... ... жекелеген табыс түрлері бұған
қосылмайды. Жалпы мемлекеттік ... ... мен ... бөлігінің
мөлшерін ҚР-ң жоғарғы кеңесі ... ... ... ... ... бағыттарды қамтиды. Олар
ірілендіріліп, былай біріктіріледі: ... ... ... ... бүкіл шығыстардың 15% құрайды, әлеуметтік мәдени
шараларды қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... ... өкімет, мемлекеттік басқару, ... ... ... ... органдарын ұстауға
қорғанысқа жұмсалады.
Қаржының бір бөлігі Министрлер ... ... ... ... ... ақтауға және басқаларға жұмсалады. Республика
бюджеттінің ... ... ... мен құрылымы әлеуметтік экономикалық
бағыты бөлекше: әлеуметтік-мәдени шараларды ... ... ... ... сот ... және прокуратураны ұстауға
0,8% . Қаржы ... құру және ... ... ... ... ... қаржыландыру шығындарының едәуір бөлігі субвенция
формасында төлемі бюджеттерге ... және ...... шараларды бюджет жіктемесі –
бұл мемлекеттің қаржы органдарының бүкіл қаржыландыру шығындарының ... ... ... ... бюджеттерге жәберіледі. Бюджеттік
қызметінің негізін қалайтын бюджеттің кірістері мен шығыстарының жүйеленген
экономикалық топтамасы.
ҚР қаржы ... ... ... 2006 ... ... ... 32,2 млрд.тг. профицитпен орындалды. Барлық ... ... тг. ... ... салықтан 288,8 млрд, тг.(63%), салықтан
басқа 53,8 млрд. тг. (11,7%), ... ... ... 84,2 млрд. тг.
(18,4%), түсімдер көлемі 2007 жылға тиісті кезеңдегі ... ... ... ... 15,3% салық түсімдері бойынша. ... емес ... 94,8% ... ... ішінде кәсіпкерлікпен қызмет пен меншіктен түскен
табыс 33,5 млрд. тг., 4,1 есе ... ... ... ресми трансферттер
деңгейі 49,3% жоғары.
Кредиттеуді есепке ... ... 425,7 ... ... ... Бұл
көрсеткіш өткен жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 28,5% артты. ... ... ... саласына шығыстар 85,4%, одан көлік пен
байланыс салалары ... 83%, ... ... 48,1% ... сурет Алматы облысы бойынша 2006-2008 жылдар аралығындағы түсімдер
көрсеткіші (мың теңге)
Осы кезең ішінде ҚР-ң жергілікті бюджетіне ... ... ... ... ... ... 348,6 млрд. тг. болды. Бұл 2006 жылғы
тиісті кезеңдегідей тиісінше 24,4% және 35,5% көп. 2007 ... ... ҚР-ң ... бюджетті 8,8 млрд. тг. профицитпен орындалды
Есепті кезеңде республикалық бюджеттің 79,1% табыстар (соның ... 74,8%), ... ... 18,4%. Шығыс бөлігінде ... ... ... ... ... одан 80,9% ... ... және 21,1% жалпы мемлекеттік қызметтер үлесіне тиеді.
3-сурет Алматы облысы бойынша 2006-2008 жылдар аралығындағы ... (мың ... ... ... ... 2007 жылы ... мен ... бір
соммада болса, 2008 жылғы кіріс 26817229 ... ... ... ... ... ... Ол ... теңгеге бюджеттен бөлінген сомадан артық шығындалған деген сөз.
2008 жылы бюджет кірісі 29795167 ... ... ... 29 745169 теңге
болған. Мұндада кірістен гөрі шығыстардың ... ... ... басты тармағына экономиканың өндірістік
секторының ... ... ... ... ... шығындар жатады.
Әлеуметтік инфрақұрылымдарға білім беру мен денсаулық сақтауға ... да ... ... ... ... да ... ... Әскери
шығындарды айтқанда тек тікелей шығындарды ғана көрсетіп ... ... да ... ... ... әскеир қарыздар бойынша пайыздық
төлемдер, зейнетақы, соғыс ... ... және т.б. ... ... ... ... басты құрылымды бөлігі жергілікті
бюджеттер. Олар арқылы ең алдымен комуналдық ... ... ... ... ... ... және тұрғын үй ... ... ... ... әкімшілік сот ... ... ... ... көп бөлігі әлеуметтік –
мәдени қажеттілікті өтеу, денсаулық объектілерін, ... тепе ... ... ... ... ... ... Алматы облысы Жамбыл ауданы бойынша жергілікті бюджеттің
орындалуы 2.4 кестеде ... 2.4. ... ... ... ... бойынша жергілікті бюджеттің
орындалуы
мың тенге
|Атауы ... ... |
| ... ... ... |2366935 |3461082 ... |2336935 |3763595 ... ... | | ... ... ... ... |88403 |104143 ... ... және қауіпсіздік |9500 |13840 ... |1561292 |1855212 ... |29873 |30143 ... және ... |52500 |111003 ... |55638 |557488 ... кестеде көрініп отырғандай Алматы облысы Жамбыл ауданы бойынша
2008 жылға бекітілген бюджеттің қаржысы жеткіліксіз деп ... ... ... ... ... ... ... білім саласына тиесілі
қаржы 1561292 теңге жеткіліксіз деп ... ... 1855212 ... ал ... ... ... аз ... бөлінген. Көлік және
байланыс саласына бекітілген бюджетке нақтылау нәтижесінде екі есе қаржы
қосымша бөлінгені көрініп ... ... 1 ... ... ... түсімдер құрылымында
табыстар 86,3%, ресми трансферттер 12,3%. Жергілікті бюджет ... ... 24,9% ... ... 45,9% ... ... ... одан 49,2% білігінің 17,2% ... ... ... ... ... 27,1% ... ... емшісінде (2.4.кесте).
Кесте 2.5 Алматы облысы бойынша 2007 2008 жылдара аралығында сала бойынша
түсімдер мен шығыстар көрсеткіші.
(мың теңге)
| |2007 ж |2008 ж ... ... ... ... ... |17348544 |
|Әлеуметтік салық |9245666 |9942518 ... ... ... |1360855 |1504806 ... мен ... салынатын ішкі|548604 |734358 ... | | ... емес ... |125981 |159441 ... операциаларынан түскен табыс |103300 |216801 ... ... |454831 |1071411 ... қайтуы |161246 |369488 ... ... ... ... ... ... ... |
|Қорғаныс |207908 |223980 ... ... мен ... |679099 |958912 ... |386488 |874724 ... |2474968 |3486479 ... ... және ... |843045 |466626 ... спорт және туризм |624338 |655273 ... және ... |200000 |230000 ... |601640 |671982 ... ... жж облыстық бюджет жайында,, облыстық маслихат шешім
номері 2/16
2.5.кестеде көрініп отырғандай 2008 жылы көп салалар ... ... ... 2007 жылмен салыстырғанда біршама ұлғайған. Атап өтсек ... ... ... ... ... 103300 ... құраса 2008 жылы
бұл көрсеткіш екі есеге артқан, ... ... 2008 жылы 2007 ... 616580 теңге артық болды. Несиелер 2008 жылы екі ... ... Ал ... ... ... 2008 жылы қорғанысқа 223980
теңге бөлінген, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 16072 теңге ... ... ... ... пен қауіпсіздікке 2007 жылы 679099 болса 2008 ... ... ... ... ... шығыстар 2008 жылы екі есеге артты, ал
денсаулық саласында 1011511 теңге артық ... ... ... материалдық негізін Ұлттық табыс құрайды,
мұны бөлу және ... бөлу ... ... шаралар жүзеге асырылады.
Мұндай қайта бөлу механизмінің ... және ... ... ... ... бюджеттен тыс қорлардан алынған төлемдер.
Кесте 2.6. Алматы облысы бойынша 2008 жылдың бюджеттің атқарылуы*
(млн тенге)
| Ауданы (город) ... |Жыл бойы ... орын ... |
| ... ... ... | |г. |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| ... ауданы |1 023,7 |1 023,7 |0,0 |100,0% |47,3 ... ... |1 237,7 |1 164,3 |73,4 |94,1% |148,4 ... ... |920,1 |908,5 |11,6 |98,7% |14,9 ... ... |493,5 |476,7 |16,8 |96,6% |74,7 ... ... |3 763,6 |3 380,3 |383,3 |89,8% |535,0 ... ... |2 347,9 |2 305,8 |42,1 |98,2% |146,2 ... |18462,4 |18 184,9 |277,5 |98,5% |1 085,1 ... |28 249,1 |27 444,1 |805 |97,2% |2 051,6 ... ... ... ... ... мәліметтер жинағы. 1,
2008 ж
2.6. кестеде көрініп отырғандай Алматы облысыбойынша бюжнет 98,7
пайызға ... 11,6 ... ... ... ... ... 18462,4 млн
–ның 18184,9 млн жұмсалып 2008 жылдың 1 ... ... ... 1 ... ... ... көріп отырмыз.
Ұйымдық құрылым бойынша ... ... ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің
Қазынашылық басқармасы, Англияда өз алдына басқарма, ал ... ... бар ... ... ... ... ... мемлекеттерде салалық министрлік мемлекеттік
қаражаттарды қалай жұмсау керектігі туралы шешім қабылдайды, ал қазынашылық
есеп беру және ... ... ... аыру ... ... ... Үлгі ... бойынша салынды, қазынашылық
департаментті болып ... ... ... ... ... ... ... кең айналым функциясы бар аудиторлық
функциясының басқасынан оның ... ... ... ... жауап береді.
Англияда Қазынашылық орта саясатын басқармасы ... ... ... ... ... ... бөлінген, Қаржы
Министрлігі, бас басқарма дирекциясымен мемлекеттік есеп ... ... ... ... ... банкте Қазынашылық есепшотын
бірлігімен құрастырылған. Қазақстанда Қазынашылық жүйесінің қалыптасуымен
қолданылған.
Облыстық және қалалық ... ... ... ... Республикалық Бюджеттің орындалуын қадағалайтын бөлім;
- Республикалық бюджеттің есебі мен қорытындысын ... ... ... ... ... жасау бөлімі
- Болжау, қолма-қол ақшаның болуын және ... ... ... ... ... ... ... бөлімі.
- Банктік іс-әрекеттер бөлімі
- Қазынашылықты жаңарту бөлімі (Алматы қаласының қазынашылық бойынша
басқарма).
- Жергілікті бюджеттің ... ... ... Қаржы бөлімі.
- Төлемдерді реттеу бөлімі
- Қазынашылық аймақтың аудит бөлімі.
Республикалық бюджетті орындау бөлімінің негізгі міндеттері:
-Қаржыландырудың күнделікті орындалуын ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... енгізіп
қайта қарап бекіту;
-Қазынашылық аймақтық орындарға әдістемелік көмек беру, заң ... ... ... ... ... және ... ... арнап іс-шаралар өткізуге
қатысу;
-Қазынашылық ақпараттық есептеу жүйені тиімді пайдалану;
-Түскен іс-қағаздарды есепке алып бөлінуін ...... ... ... қаржы бақылауын жүргізу.
Республикалық бюджет бойынша ... есеп ... ... ... ... ... бюджеттік мекемелердің алдын-ала
кассалық шығындарын бақылау.
11-8-4/2951.14.12.1998 ... ... ... ... мекемелердің
бюджеттік ақша бойынша жасаған келісім-шарттарын есепке алып тіркеу
-Республикалық бюджеттен қаржыландыратын мемлекеттік ... және ... ... ... ... .
-Несиелік қарыздарын жою және құжаттарды тіркеп қабылдау.
-Шығындардың мөлшеріне ... ... ... және ... ... ... кірістеріне
салыстырмалы акт жасау.
Қорытынды баланс жасау бөлімінің міндеттері.
-Қорытынды баланстың ... ... және ... аяғында тексеріп
отыру;
-жергілікті бюджетке қаржының түсуін күнделікті бақылап анықтама
жасау.
-902 номерлі транзиттік ... ... ... ... ... ... субкор счеттарына бақылау жасау.
-анықталмаған түсімдегі ,,205101,, кірістердің сомаларына ... ... тыс ... қалдықтар мен оның айналымын қадағалау.
-жергілікті бюджеттен қаржыланатын ( ф 032-А Ф-132.А) ... ... ... жасау.
Алдын-ала болжау бөлімінің негізгі міндеті.
Халықтық банкіге аудандар мен қалаға қазынашылық чек ... ... ақша ... ... анықтама беру.
Қазақстан Республикасы қаржы министрлігіндегі қазынашылық комитеті
мынандай құрылымдардан тұрады;
-Республикалық бюджеттің шығындарын қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... есеп басқармасы;
-Төлемдеп операциясының басқармасы;
- Бюджеттің орындалуын ұйымдастыру бугалтерлік есеппен ... ... ... және ... ... ... ... есебі және қолма-қол ақша басқармасы;
- Бақылау және ұйымдастыру жұмыстарының басқармасы.
- Қазынашылық ... ... ... және ... ... ... және ... бюджеттің шығындарын
қаржыландыру басармасы, қорытынды қаржыландыру жоспары ... ... ... ... ... қазынашылық рұқсат берілгенде
ғана қаржыландырады.
Бюджет бойынша бугалтерлік есеп ... ол ай ... ... ... ... ЕКС бойынша ... ... ... ... ... ... валюта бойынша ішкі және ... ... ... отырады.
,,Республикалық бюджеттік бағдарламасы бойынша республикалық бюджет
есеп беру орындалуы,, «экономикалық талдау және республикалық ... ... ... ... ... ... туралы ақпарат және
қосымша қаржыландыруы. Бюджеттік жіктелуі есеп беру ... 2 ... ... ... жасау, Қазынашылық аймақтық Ұлттық
валютаның Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төлемдер ... ... ... және ... ... ... орналастыру.
Бюджеттік орындау ұйымдастыру басқармасы, бугалтерлік есеп және аудит
жетілдіру корпаративтік құқық акт бюджетті, есеп және ішкі ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік мекемелерге жергілікті
бюджет есебінен анықтама жасалынады. Есеп жүргізу және ... ... ... жүйе ... 0000809000 есепшотына импорт түскенді
қабылдау жасайды, республикалық және ... ... ... ... ... артық қаражаттарды Ұлттық қорға жіберіп жинақтайды.
Қолма-қол ақша және мемлекеттік міндеттемелердің есебін жүргізу
басқармасы ... ... ... ... бюджет мониторинг
шығындарын ай ... есеп ... ... ... банк ... ... салыстырып тексеру және құнды қағаздан түскен ақшаларға
бақылау жасайды.
Ұйымдастыру және бақылау ... ... ... Қазынашылық
комитетінің және оның ... ... ... жасап қызметкерлер
таңдауына Қаржылық және материалдық ... ... ... ... отырады.
Қазынашылық технологиялық жүйе басқармасы қатысады, анализ ақпараттық
бағдарламаның ... ... ... жүйе ... ... ... ... төрағасының бұйрығымен Қазынашылық комитетінің
басқармаларының міндеттері, күн тәртібі бекітіледі. Жылдық бугалтерлік есеп
беру мемлекеттік мекемелер ... ... жылы ф- 217 ... жылы ... ... ... бекіткен ,,Мемлекеттік
мекемелердегі жылдық, ... ... ... ... мен формасы
туралы нұсқауды басшылыққа алады.
Республикамыздың бюджеттік Қазынашылық орындалуына көшуін халықаралық
Қаржы ұйымдарды және дүниежүзілік банк қолдады. ... ... жүйе ... ,, пайда болды.
Парламентке бекіткен жобаның жалпы құны 21,7 млн АҚШ долл оның ... млн ... ... ... және даму ... ... жағынан қаржыландыру 5,9 млн доллар құрайды.
Жобаны іске асыру үшін мынандай шаралар ... ... ... ... компьютерін бақылау
процедурасы, бюджеттік лимиттер аралығында ... ... ... ... ... ... табыс пен шығыс бойынша
операциялардан жасалған ... мен орны ... ... ... ... ... ... отырып шығарады.
Жүйе активтерді басқару бюджеттен тыс түсімдер және ... ... және ... Еңбек ақы бойынша ақпарат бюджеттік
ақшаның ... ... ... ... ... және ... кұнделікті аналитикалық сумарлық есеп береді:
-Ұлттық банкімен қолма-қол ақшаның мемлекеттік банктік ... ... және ... ақпараттық мемлекеттік өтімділігін
анықтау.
Мүлік басқармасы, ... ... ... ақша ... ақы ... ... басқармасы,несиелік қарыз, бугалтерлік есеп
міндеттемесі, қазынашылық бас ... ... ... ... топ ... және ... есептік ақпарат жүйе
басқармасы мынандай топтардан тұрады.
Қазынашылық кітап жүйесі -Үкіметтік қаржы звено ... ... ... ... ... ... басқармасын
құруға мүмкіндік береді. Бұл кітапшада: Қаржы бюджеттік ... ... ... алдын ала болжау, бюджеттің ... оның ... ... анықтамалар жазылады.
Қазынашылық кітап жүйесіне жазылады,; Қазынашылық бақылау өткізуге
рұқсат ... және ... да ... өндіру, бугалтерлік есеп
міндеттемелері, несиелік қарыз, кіріс басқармасы, еңбек ақы ... ақша ... ... ... ... ... туралы
(консолидирования) көрсеткіштерге шешім қабылдау.
Бугалтерлік есеп міндеттеме жүйесі –шығындарды басқарып тек бөлінген
көлемінен ... ... ... ... ... ... есеп беру компьютерлік жүйеде болу керек. Министрліктен түскен
рұқсаттар оған бағынышты мекемелерге бір ғана байланыс жүйесімен ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге жібермей, дер кезінде жұмсалуын қадағалау.
Несиелік қарыздар жүйесі есеп шот төлемін, күнделікті ... ету. ... ... ... айы бойынша ... ... ... есеп ... ... бір күнге
дайындалынады. Олар бір аптаның ішінде дайын болады.
Несиелік қарыздың басты ... ... ... және ішкі ... ... ... ... негізгі бугалтерлік есептік
міндеттемелер жүйесінің көрсеткіштері. Банк ... ... ... ... аналитикалық ақпараттық бекітуін өткізеді.
Кірісті басқару жүйесі-сол ... ... ... ... дұрыс есептеп есепке алу.
Қазынашылық жүйенің тағы бір түрі еңбек ақыны басқару болып табылады.
Өйткені қазіргі ... ... ... 70 ... шығындарын құрайды.
Сондықтан осындай көп шығындар ескере отырып еңбек ақыны орталықталған
басқару жүйесіне көшіру керек, ол еңбек ақының ... ... ... жүргізіп отыруға қолайлы жағдай жасайды. Онда жұмысқа қатысуы ... ... ... т.б.) ... ... есеп ... айына
екі рет ақша төлеу туралы анықтамалар болады.
Еңбек ақыны төлегенде одан (салықтар, ... ... ... ... жеке ... банкке аударылады.
Қазіргі кезде еңбек ақыны алу үшін қазынашылық аймақтың бөлімдеріне
чек жазылады. Ол областық басқармада ... ... ... еңбек ақы төлеу міндеттерін өзіне алады. ... ... ... ... маман даярлаумен айналыспақ.
Мүлікті басқарма жүйесі (активтер). Үкіметтік активті тіркеуге ... ... ... ақша ... ... және кәсіпорынның
капитал-қордың енгізген). Бұл активтер Қазақстан Республикасы статистика
агентігінде тіркеледі. Әрқашанда ... ... ... ... ... есептен шығарылып жаңа алынғандар есепке алынып
отырылады.
3 БЮДЖЕТТІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ... ... ... ... ... ... біліктілігіміздің төмен екенін көрсетіп отыр. біріншіден
бюджетті құрғанда қалай есептеуді білген ... ... ... бұл мәселені жете түсінбейді. Сол азаматтар ... ... ... ... есептеуге тиіс.
Оның табысын санап, бюджетке ... ... ... ... ... адам ... салықты көтере алмайды, ... ... ... ... ... ... ... от еісесін
көтере алмайды. Себебі бюджет жамау жамау. қысқа жіп көрмеуін келмейді,
аяғына тартса ... ... ... оны бюджеттің ... ... ... ... қаражат бір бөлікте, мемлекеттік бюджетті
толтыру ... жөні бір ... ... тізгінін ұстаған
азаматтар осы мәселелердің өлігін айтырып бергенде ғана ... жол ... Әр ... ... ... дегенден, бар ... арта ... ... ... ... ... түрлерін
қарастырған абзал.Осы мүмкіндіктерді пайдалана алмауымыздан экономика төрт
аяғынан ақсап тұр. Өндірушілердің тауар – ақша ... өз ... және осы ... қаржының бір бөлігін ... ... ... ... ... ойып алып ... ... саларынан тауар
айналымы әлсірейді, сөйтіп экономиканың айналымға кері әсерін тигізеді.
Былайша ... ... ... ақша-тауар айналымымен күнін көрсе,
басқару кұрылымдары ... ... көз ... өндірушілер
арасындағы қарым-қатынастың жақсаруынан, оның тиімділігінен пайдасын
іздеуге тиіс.
Ал бюджетті қалай ... ... ... ... ... ... кезіндегі бюджет қалай құрылды. қазір қалай құру ... ... ... жер ... ... ... ... Одағы дәуірлеп
тұрған заманда ... ... ... ... ... ... ... бәрі халық шаруашылығы қолданылатын
жоспары ... ал ... ... ... ... ... ... Әрине, онда бюджет жоғарыдан қаралып,оған жерлікіті басқару
органдарының шығындарын енетін. Бұрын солай еді. ... біз ... ... ... ... реттеп, өзінің есептеуіміз қажет. Оның ... ... ... органдарының шығындарын енгізеді, халық
шаруашылығының көптеген салаларының табыстары ... ... ... ... өз ... ... есептесе,
басқару органдағылар бірініші бөлімде ... кері ... ... алмай келеді. Былай айтқанда не есептеуін ... ... ... ... ... ... ... көзін шаруашылықтың
айналымдағы ақшасына емес, өндірушілдердің тиімді байланысынан түскен
табысқа ... ... ... ... ... ... жүргізіп отырғандардың есеп шотындағы қаражат
олардың ақшасы.Дегенмен, олардың ... ... ... ... ... ... ... жабуға болады. Салық
кодексі арқылы өндіруші қалтасынан алмақ болып, ... ... ... ... ... ... есептеудің екі нұсқасы бар. бірінші нұсқа
мемлекеттің шығындары ескіріледі, жекеменшік ... ... тыс ... ... нұсқа бюджетті шаруашылығының ... ... ... ... ... табысын көтеру үшін салықты ұлғайтады. Бұл
дегеніміз - экономиканы даму қарқынына ... ... ... ... ... сөз. Бұл өз кезегінде халықтың экономикалық белсенділігіне кері
әсерін тигізеді. Салық ... ... ... ... ... ... ... орындай алмайды.
Алтыншыдан. Екінші нұсқада бюджетке халық шаруашылығының барлық
шығындары енеді. Оның ... ... және ... ... ... ... ... кіріс бөлігі халық шаруашылығы жұмысының
жинақталған экономикалық тиімділігінен ... ... ... ... ... бұрылады. Өз табысын ұлғайту үшін мемлекет өз шығындарын
азайтумен қатар жеке меншік секторының да ... ... ... ... ... өз шығынының азайтуға мүдделі. Сондықтан жинақталған
нәтиже мемлекетпен шаруашылық ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұлғайту бергеннен ештеңе таппасы
белгілі, сондықтан есеп ... ... ... ... Мемлекет шаруашылық жүргізушінің шығынының азайтудың
жолдарын ... ... ... экономиканың ең шығынсыз
түрлерін қолданады. ... ... ... ... мәні мен ... ... Бұл жағдайда экономикалық тиімділікке
қол жеткізіліп, мемлекеттік бюджеттің табысы да әсері сөзсіз.
Қазақстанда соңғы жеті жылда ... ... ... ... және ... ... нарығындағы экспортталатын шикізат ресурстарына
деген қолайлы конъюнктура мемлекеттік қолында үлкен қаржы ресурстарының
шоғырлануына алып ... ... ... ... ... қазынасында
шоғырлануы мемлекеттік шығыстардың тез көбеюіне алып келеді және осы кезде
тиімді де, тиімсіз де ... ... ... ... ... ... ... кезінде бюджет
қаражаттарының қарапайым шашылуы орын ... бұл ... ... ... ... де ұрлануына алып келуі әбден мүмкін. Сондықтан да бүгінгі
күні бюджеттік бағдарламалардың нәтижелілігі пен ... ... ... өзекті мәселе болып отыр.
Қазіргі уақытта еліміздің бюджет заңдарына сәйкес бюджет бағдарламасын
қаржыландыру туралы шешімді бюджеттік ... ... ... ... куәлігінің негізінде бюджеттік комиссия қабылдайды. Бюджеттік
комиссия жобаны қабылдағаннан кейін, оның ... ... ... ... ... ... құрастырылады. Бюджеттік бағдарламаның
куәлігі – бюджеттің атқарылу негізі болып табылатын құжат. Онда ... ... ... табады: бюджеттік бағдарламаның құны, нормативтік-
құқықтық база, бюджеттік бағдарлама шегіндегі іс-шаралар, ... ... ... ... жуық ... ... ... Сол себепті бүгінгі күні Қазақстанда ... әдіс орын ... ... ... ... Франция, Австралия, Ұлыбритания, Швеция, Жаңа Зеландия сияқты
дамыған мемлекеттер дүниежүзінде НББ (БОР) деп ...... ... ... ... НББ-нің негізі болып, атына ... аз ... жету ... 5-кестеде НББ-нің бюджеттеудің шығындық
әдісінен негізгі айырмашылықтары көрсетілген.
1. Дипломдық жұмыста ... ... ... ... ... ... экономикалық мазмұнына талдау жасалынды. Бюджет
қаражаттары сыныпталып, ... ... ... ... ... ... ... шет ел тәжірибесіне талдау жасау
арқылы стратегиялық және оперативтік ... мен ... ... баға ... ... АҚШ –ның бюджет қаражаттарын
басқарудағы оң ... ... Атап ... бұл ... ... баға тәуелсіз құрылымдар береді. Осының көмегімен игерілмеген
қаржылар көлемі төмендейді, бюджеті жоспарлаудың сапасы ... ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау мен басқарудың ... мен ... ... ... бюджеттердің қаржылық жағдайын бағалайтын
әдістеме ұсынылды. Автор бюджеттің нәтижелілігінің ... ... ... коэффициенті, халықтың ... ... ... ... ... икемділігі коэффициенті арқылы
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... тұрақтылығын бағалады.
Кешенді, жүйелі және нормативті тәсілдер негізінде бюджет ... ... ... моделі ұсынылып отыр.
Бюджеттік реттеуді құқықтық тұрғыдан жетілдіру мен ... сай ... ... ... ... негізделді.
5. Автордың Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің қаражаттарын
басқарудың тиімділігін жоғарылату үшін ... ... өз ... салықтардың, алымдардың санын қысқарту және салықтарға ... оның ... ... ... ... ... ... есебінен жеңілдету;
- бюджетке түсетін салықтық және салықтық емес түсімдердің ... ... ... ... және факторлық талдау ... ... ... ... ... шығыстарының тиімді құрылымын ... орта ... ... ... және әр ... ерекшеліктерді қысқарту
мақсатында бюджет шығыстарының экономикалық жіктелімін қайта ... ... жыл ... ... ... ... барынша азайту
және Үкімет резервінің пайдаланылу негізділігін арттыру;
- ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің орындылығын қарау;
- мемлекеттік органдардағы ақпараттық жүйелерді әзірлеу, ... және ... ... ... ... ... жөнінде шаралар қабылдау;
- кепілгерлікті қоса алғанда, қаржылық жыл ... ... жаңа ... және ... да ... бюджеттік
заңнамада көзделмеген мемлекеттің қаржы ... ... ... ... ... ... бюджет қаражатын тиімсіз және
негізсіз жұмсағаны үшін жауапкершілікті ... ... ... нормативтік-
құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру және республикада
қаржылық тәртіпті ... ... ... ... ... ... бюджеттік үрдіс тәжірибесінде қолдану көптеген жағымды
жетістіктерге жеткізеді:
1) жүзеге асырылатын республикалық бюджет ... мен ... ... ... және ... ... әсер етуіне мүмкіндік береді;
2) әр бір республикалық ... ... ... ... әр
бір баптарын егжей-тегжейлі көруге болады, бұл оны ашық және таза ... ... ... ... ... өз ... жауапкершілігін жоғарылатады;
4) Республикалық бюджет бағдарламасы Әкімшісінің көрсеткен бюджеттік
өтінімде көрсеткен ақша сомасының негізділігін тексеруге мүмкіндік береді,
және ... ... ... ... ... беті ... нәтижесін көрсетуге мүмкіндік береді. Басқа сөзбен айтқанда,
рсепубликалық бюджет бағдарламасы Әкімшісінің тексерілуін ... ... ... ... бұл ... ... иемдену мүмкіндігін
және басқа да махинацияларды жасау ... ... ... ... ... ... тиімділігі
инстиуттары бюджеттік үрдістеу жолында көптеген жетістіктерге жеткізеді.
Бірақ нәтижелілікке бағытталған бюджет принциптеріне толық өту үшін ... ... ең ... ... ... иемдену үшін, бізге
алдағы бағытпен одан әрі қарай жылжи беруіміз қажет.[1]
2007 жылғы Ресей Федерациясы Бюджет кодексінің жобасына ... ... ... ... ... ... ... Ол дегеніміз, егер қандайда бір мемлекеттік тұлға мемлекет
ресурстарын ысыраптағаны ... ... ол ... ... ... ... жеке өз ... жауап беретін болады. Бұл дегеніміз
мемлекеттік шығындарды мекеме бюджетінен емес, ал жауапты ... ... және ... да ... ... ... ... персоналды
жауапкершілік енгеннен кейін жаупкершілік нығая түседі деп ... Бұл ... ... ... енгізетін болсақ, көптеген
жетістіктерге жетер едік. [13]
Кез-келген бюджет – сол немесе басқа нысанда жанжалды ... ... ... мәні тепе – ... іздеуде , яғни ақша мен билік арасындағы ... . ... ... ... ... жүйесінің негізгі
сипаттамасы, шын мәнінде ол тепе – теңдіктің институтционалды қамтамасыз
етілгені ... ... Бұл – ... ... ... ... ... жылы мен алдағы жылды салыстырғанда ережелер әлдеқайда
жақсарады деп ... ... ... ... дайындау және қарау, бекіту
процесі, сонымен қатар оны ... мен ... ... ... ... ... Соңғы он жылдықта қазақстандық бюджет
саласының дамуы, экономикалық және ... ... ... ... шығыстар көлемімен қажетті нәтижеге жете қойған жоқ. Негізгі
себептерінің бірі ретінде қолданыстағы ... ... әлі ... айта ... жөн. ... Республикасының Бюджет кодексіне
сәйкес , бюджет ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін, ақша ... ... және ... ... ... ... Сондықтан бюджет
процесінің өзі мемлекеттік макроэкономикалық ... ... ... Осы ... ... ... ... тікелей қолданылытын
процедураға байланысты. ... ... ... бюджеттің шығыс бөлігін жиі
басқарумен теңдестіреді, ал оның кіріс бөлігін басқару салықты реттеу
немесе ... емес ... ... ... ... ... жатқызады.
Сондықтан, бюджет процесінің тірегі ... ... ... ... ... ... ... мақсатына жетуі үшін бюджеттің ... ... ... ... ... ... процесінің процедурасы
міндеттемелер мен ресурстарды теңгеруді қамтамасыз етуге, бюджеттің кіріс
және ... ... ... мен мемлекеттік қаржыларды ... ... ... бағытталған.Бюджеттік қатынастардағы әртүрлі
субъектілердің – атқарушы өкімет пен ... ... ... ... ... мәселенің реттелмегені бюджеттің атқарылуы
кезінде күрделі ауыртпалық болып ... Бұл ... ... ... ... ... оңтайландыру негізінде шешілуі керек. Мысалы,
әлеуметтік – ... ... ... ... ... болжамданатын
параметрлерден бірқатар істерді алдын-ала қарастыру керек.
Мемлекеттік қаражатты басқарудың тиімділігін ... ... ... ...... мәне зор. Бюджеттік кодекске
сәйкес қаржылық бақылаудың үш нысанасы белгіленеді.- алдын-ала, ағымдағы ,
болашақтағы. Бюджеттің ... ... ... ... ... ... ерекшелігін есепке алу қажет.Бақылау жүргізудің алғы шарты
келесі жылғы экономикалық ... ... ... ... ... Осыған
орай, әлемдік және ішкі бағаларды болжайтын , салықтық және ... ... ... ... ... ... салу ... есептесу
алгоритімін қарастыратын, бюджет кірістерінің ... ... ... ... құру ... ... ... Егер бюджет жобасын
қарау барысында жобаға маңызды өзгерістер енгізілсе немесе экономикадағы
жағдайлар ... ... , онда ... бюджетті болжауға қажетті
түзетулер енгізу тәртібін қарастыруы керек.
Мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін ішкі және сыртқы ... ... ішкі ... мемлекеттік қаржылық басқару ... ... ... ... сыртқы бақылау бұл атқарушы өкімет жүйесінен
тыс құрылған органдар тарапынан ... ... ... ... бақылау
жүйесін құрудың негізі, бақылайтын органдардың бағыныстылығын анықтау емес,
мақсат бірлігінің қағидасы болу керек.
Қазіргі уақытта бюджет заңы ... ... ... ... ... процесс процедурасының мәселесін реттеу бөлімін , өйткені осы
мәселені алдымен ... ол ... ... ... “қаржы
технологизмінің” тұғырнамасы, қаражаттарды жұмсау көлемдері мен бағыттарын
анықтау маңыздылығын ... ... ... емес деп түсіндіреді. Бұл
тұғырнамада бюджет процесінің процедурасы бірінші кезекте тұр, бұл ... ... ... ... ... жұмсаудың
бағыттары мен көлемдерін анықтауда, оларды бюджеттік кезең ішінде нақты
регламенттеу ... ... ... ... ... шешу жолдары
Қазақстан Республикасы егемен мемлекет болып ... ... ... мен ... ... ... оның ... дамуындағы жаңа деңгейі анықталды. Ондағы басты орны
мемлекеттік бюджетке ... ... ... ... ең маңызды құралы десек,
артық айтқандық емес. Ол арқылы халық шаруашылығы, ... ... ... ... ... ... ... сақтау, қорғаныс пен басқару
шығындарды қаржыландырылады.
Мемлекеттік бюджетте қаржы жоспарының ... ... ... Бюджеттік жоспарлаудың теориялық жағынан жеткіліксіз зерттелуі
еліміздің келешек бюджеттік жоспарларын құруға ... ... ... ... бірі ... ... ... тиімді
әдістерінің ғылыми жобасының жоқтығы. Жоспарлаудың ... ... ... ... етеді. Бюджеттік жоспарлаудағы ... ... ... ... ... ... экономикада тауарлар
мен қызметтерді өткізетін нарықта оның ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс заңына тәуелді.
Нарықтық экономика заңдарына сәйкес бюджетті жоспарлауда мынандай
әдістерді қолданған жөн:
- экономикалық ... ... ... ... ... ... бір ... қолданылып, бірін-бірі толықтырып отырады.
Сонымен бюджеттік жоспарлауды жетілдіру үшін мына ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға жол
ашып, потенттік форманы жетілдіру, өйткені ... ... ... көрсетілген бұл салық органдарының тексеру жүргізілуіне
ғана емес, ... ... ... да ... ... ... түзетулер мен өзгертулер енгізуді салық жылының
ортасында ... ... ... Бұл ... ... кедергілері келтіреді.
3. бюджеттік мекемелердің жұмыскерлеріне ... ... ... ... керек, өйткені мемлекет өзі бөлген қаражатының төлем
көзінен табыс ... ... ... ... ауырлата түседі.
4. жетеледік инвестицияларды ұтымды және тиімді пайдалана білу
керек. ... да ... бар ... ... өз ... мемлекеттік борыштың өсуіне әкеледі.
5. бюджеттік жоспарлауды әрі қарай жетілдіру ... ... ...... әдістерді қолдануға және
автоматтандырылған басқару ... ... ... ... ... ... қолдану бюджеттік көрсеткіштерге әсер
ететін факторларға қарамастан ұтымды ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Мемлекеттің ақшалай қаражаттының орталықтандырылғын қорын ... ... ... ... ... айрықша экономикалық
формалар арқылы бюджеттің кірістері мен шығыстары ... ... ... ... жеке кезеңдері көрсетеді. Екі категория да объективті
және бюджет секілді үдерінің арнайы ... ... бар. ... ... ... ... етсе, шығыстар орталықтандырылған
ресурстарды тиісті жалпы мемлекеттік қажеттерге бөледі. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық,
тарихи жағдайда жүзеге асырылатын бюджет және салық саясатын іске ... ... ... өзінде мемлекет кірістерді қалыптастырып
шығындарды ... ... ... ... ... мен ... жүйесін жетілдіру мақсатында Қазақстанда соңғы жылдары көптеген
шаралар жүзеге ... ... ... ... уақытылы және сапалы құруды қамтамасыз
ету, бюджеттерідң орындалуы мен ... ... ... ... бағдарламаларды жүзеге асыру бойынша әкімшілер
есептерін қарау саналатын ... ... ... ... бюджеттік
комиссия құрылды.
Елдің әлеуметтік-экономикалық даму приоритеттерін ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі
уақытта мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатын жүзеге асырудың
негізгі құралы болып мемлекеттік, ... ... ... ... ... қызмет ететін және құрастырылып (әзірленіп) жатқан
мемлекеттік, салалық (секторлық) бағдарламалар Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалық ... орта ... ... ... ... ... бекітіледі. Бюджеттен қаржыландыруды қажет ететін бүкіл
мемлекеттік, салалық (секторлық) бағдарламаларда қажетті қаржы-қаражаттар
көлемі жылдар мен ... көзі ... ... ... ... – жергілікті билік органдарының
дербесті пролемасының бөлігі екенін баса айту ... деп ... ... біз ... ... ... ... көмектің қажеттігіне
емес, жергілікті өзін өзі басқару деңгейінде ... ... ... баса ... аударамыз. Жергілікті бюджеттердің кіріс
базасын ... ... ... ... және ... мен ... тәжірибе ескеріле отырып зерттеледі.
Профессор В.М.Родионова ресурсттарды бюджетаралық бөлуді аймақтық және
жергілікті билік органдарына қаржылай көмек көрсетудің объективті алдын ... ... ... ... Олар ... қалыптасқан жағдайларға
байланысты өз өкілеттіктерін жүзеге ... үшін ... ... ... ... қатынастардың тиімді ... құру ... ... ... ... ... ... оның
мақсаттары, оларға қол жеткізу жолдары, қаржыны ... бөлу ... ... ... қамтамасыз ету арқылы анықталады.
Жергілікті бюджеттердің ... ... ... және реттеуіш
кірістерден, дотациялардан, субвенция, трансферт, заемнан тұрады. ... ... ... ... негіздері туралы...» Заңының
сегізінші тарауында ... Және де ... ... ...... ... ... билік органдарының кіріс жоспарын толық
орындауға мүдделі болуын, сондай-ақ мүмкіндігінше кірісті жылына бір ... ... ... ... ... етіп ... ... беру мүмкіндігімен
қамтамасыз ету керек. Жергілікті деңгейде негізін мүлік ... ... жөн, ... бұл ... жергілікті билік органдары салық салу
базасын бағалауды бақылау мүмкіндігіне ие болады.
Бұл тұрғыдан ... ... ... ... ... ... билік органдарымен қатынастар жүйесін Қазақстан Республикасының
шарттарындай етіп құрады. Словакия республикасында ... ... ... өз ... ... ал ... дотация есебінен жабылады.
Және де бөлінетін салықтан жергілікті бюджетке ... ... ... 13%
құрайды, ал жергілікті кіріс көздері 38.3% құрайды.[3] Бюджеттік реттеуді
дотацияның алты түрі қолданылады. Біреуі ... ол ... ... байланысты, ал қалған бесеуі арнайы, нормативтік емес критерилер
арқылы беріледі. Словакияда ағымдық ... мен ... ... ... ... жоқ, олар ... ... бюджеттің
жетіспей жатқан шығынын жабады. Арнайы дотациялар ... ... ... және ... ... ... тұрғын үй
құрылысы; қоғамдық транспорт; ... ... ... даму ... жергілікті бюджет кірісі өз көздері арқылы -25%, бөлінетін
салықтар – 13%, мемлекеттің дотациялары – 50%, ... ... ... – 11%, ... – 1% ... ... Мемлекеттің дотациясы
нормативтік және арнайы болып ... ... ... 6 есе көп. ... ұлттық парламенттің шешімімен жүзеге асырылады. Нормативті дотация
берудің екі критерийі қолданылады: жалпы, яғни ... ... ... бір сома прюс ... ... есептелген ақша; жергілікті
органдардың қызметіне сай 22 ... ... ... ... ... ... ... 86.7% реттеуіш және бекітілген
көздер ... ... ... 35.3% жеке ... ал 13.3% ... ... ... Дотациялар жалпы және арнайы болып бөлінеді. Біріншісі
– екі позиция негізінде беріледі:
- тұрғындардың санына ... ... ... ... ... ... алу туралы шешімімен
байланысты. Арнайы дотациялар орталық үкімет берген арнайы ... үшін ... ... ... ... ... бөлігін құру бойынша
екі тенденцияны бөліп қарауға болады:
- біріншіден, шығынды өз қаржы көздері арқылы қаржыландыруға ... ... ... бір ... ... ... ... тәсілдер негізінде пайдаланылады.
Елдің әлеуметтік-экономикалық даму приоритеттерін сипаттайтын нақты
бюджетті қалыптастыру мақсатында 2007 жылы ... ... ... ... және ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз етуге
бағытталған ағымдағы бюджетіне және экономикадағы ... ... ... яғни ... дамыту, қала салу, ақпараттық жүйені
құру және ... ... ... ... ... ... ... асыратын
даму бюджетіне жіктеледі. Бюджеттің осылай жіктелуі заңмен анықталған және
мемлекеттік мекемелерді ұстауға бағытталған ... ... ... дәрежеде жүзеге асырғандығын бағалауға және еліміздің өз ... ... ... ... ... ... қатар
бюджеттік бағдарламаларды жүйелеуге мүмкіндік береді.
Бюджет қаражаттарының шығындалуы кезінде ... ... ... олар ... ... ... жүзеге асыру мақсатында 2007 жылдан
бастап ... ... ... функциалардың орындалуы бойынша, оның
қызметін бағалайтын негізгі құжат ретінде бюджеттік ... ... ... ... шараның қолданылу себебі болып, тиімді
жоспарлау, бюджеттік бағдарламаларды орындау және ... ... ... ... үшін жауапкершілігін күшейту қажеттілігінен пайда
болды.
Бюджет жүйесін жетілдіру бойынша жекелеген шаралардың ... ... ... және оған ... қайтару үшін жүйелі қадамдар
жасалу қажет еді. ... ... ... ... ... ... бюджеттік заңдар нормаларын тәртіпке және жүйеге келтіріп, тиімді
құрылымын қамтамасыз етті.
Бюджет кодексінде тұрақтылық пен ... ... ... ... жаңа ... ... бюджеттік жоспарлаудың
қағидалары, барлық деңгейдегі бюджеттердің шығыс және кіріс ... ... ... ... актілеріне функционалдық талдама, орталық пен аймақтар ... ... ... және ... ... негізінде жасағаннан
кейін, бюджетаралық қатынастардың қағидалары жасалды, ресми трансферттер
нысандары, республикалық, облыстық, ... ... бар ... ... ... ... бар қала) бюджеттерінің табыстары ... ... ... ... ... ... ... Бюджет кодексінде бюджет деңгейлерінің шығыстық өкілеті нақты
көрсетілген. Бюджеттердің дербестігін ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін бюджеттік
субвенциялар мен ... ... үш ... ... ... кодексінде бюджеттік бағдарламалар тиімділігін бағалайтын бап
қарастырылған. Оған сәйкес тиімділікті бағалау болып ... ... ... ... ... оның ... мен ... жағдайына әсер етуіне талдау жасау және бюджеттік
бағдарламалардың тиімсіз бағыттарын анықтау ... ... ... құрастырып, бекіткен бюджеттік
бағдарламалар тиімділігін бағалау әдісі бюджеттік ... ... ... мен ... тәртібін жоспарлау, атқару және
бюджеттің атқарылуын ... ... ... ... республикалық бюджетін қалыптастыру кезінде Республикалық
бюджеттік комиссия 2006-2008 жылдарға ... ... ... ... ... қарастыру кезінде 2005 жылдың және 2006
жылдың бірінші жарты жылдығының ... ... ... ... ... ... алдағы қаржы жылына нақты
бюджеттік бағдарламалардың мақсатты жүзеге асырылуына қатысты дұрыс шешім
қабылдау үшін және оның ... ... ... ... ... ... ... жобаларды кезеңдік таңдау
енгізілуде, сонымен қатар жобалардың тиімділігін бағалау тәртібі ... ... ... бөлу ... енгізілді, оған сәйкес Ұлттық
қорды қалыптастыру көзі болып табылатын ... ... ... ... тікелей аударылатын болды.
2006 жылдың 1 қаңтарынан Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ұйымдастыру оның нормалары негізінде
жүзеге асырылатын ... ... ... орта ... жоспардың рөлін алдыға
шығарды және бюджет ... ... ... оң ... ... және ... саясатты құру және жүргізу
тәжірибесінің арқасында алдағы үш ... ... ... ... ұзақ мерзімді, орта мерзімді ... ... ... Кодексін жүзеге асыру кезінде жергілікті бюджет жобаларын
жасау мен ... ... ... ... ... бюджет өтінімін жасау және ұсыну
ережелері сәйкестендірілді.
Бюджет ... ... ... және ... тәртібін,
сонымен қатар атқарылуы мен атқарылуын бақылауды жоспарлау ... ... ... 2004 ... 21 шілдесінде №779 "Бюджет бағдаралмаларының
тиімділігін бағалауды жүргізу ережесі" деп аталатын Қазақстан Республикасы
Үкіметінің ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік
сатып алулар процедурасын жетілдіру ... ... ... ... ... ... және ... тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алуы ... бар ... ... ... реттеуді «Мемлекеттік сатып
алулар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы жүзеге асырады.
2004 жылы ... ... ... және ... игеру, мемлекеттік
сатып алулар процедурасын жақсарту мақсатында Заңға өзгертулер енгізілді,
оған сәйкес ... ... ... және ... ... ... уақыттан бастап, бірден конкурстық процедураларды
бастауға құқылы.
Қаражаттарды бөлу кезіндегі ... ... осы ... мен ... ... ... әсер етеуі бюджет
процесіне қатысты жиі кездесетін ... ... ... Бұл ... ... ... кездеседі, сондықтан барлық ресурстардың ортақ
бюджеттік процеске жұмылдырылғаны дұрыс. Бюджет ... ... ... ... фискалдық тәртіптің сақталуын, ... елге ... деп ... ... ... ... ... және нәтижелі атқарылуын ынталандыруы қажет.
Жалпы Бюджет кодексі Қазақстан Үкіметінің мемлекеттік ... ... ... және ... ... модернизациялау
міндеттерін нақты сипаттайды. Бірақ бюджет жүйесінің ... ... ... үшін ... ... ... ... қажет. Олар:
Ұлттық қордың қызмет етуі мен ... ... ... ... қаржы Парламенттің арнайы келісімінсіз бөлінеді, қордың шығындары
мен қызметі сыртқы ... ... ... ... ... ... ... әсіресе бұл тиімділік аудитіне қатысты.
Мұндай талап Бюджет кодексінде нақты анықталуы қажет.
Бюджетаралық қатынастарға қатысты ... ... ... ... ... ... ... Бюджет кодексінде көрсетілген ассигнованиялар шамадан тыс
бөлшектенген. Бюджет ... ... ... ... ... ал заңи
актілерді бөлшектеніп сипатталуы қажет. ... ... ... ... ... ... қатысты қызмет атқармайды. Аудит туралы айтатын
болсақ, ... ... ... ... немесе мемлекеттік қаржылық
бақылау барлық мемлекеттік органдарға қатысты тарауы қажет
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе біз мемлекеттік ... - ... ... яғни мемлекеттік кіріспен шығыстың ақша есебінен есеп
беруі және оның жұмыс істеу функциялары ... ... ... ... түрде бір жылға ғана жасалынады, және оның ... ... ... ... ... біртұтастық, толықтық, нақтылық жариялылық сияқты
принциптері бар екен және оларға жеке жеке ... ... ... кірістері біріншіден орталық және жергілікті
органдар ... ... ... ... ... тыс немесе
мақсатты қорлардың төлемдерінен құралады. Мұндай қорлардың құрылуы ірі
қаржы ресурстарын ... ... ең ... ... ... ... ... туады. Бұлардың қатарына
әлеуметтік қамсыздаңдыру, жол құрылысы, қоршаған ортаны ... ... ... қайта даярлау және т. б. жатады.
Мемлекеттік табыстың жалпы материалдық ... ... ... құрайды,
мүны бөлу және қайта бөлу негізінде бірқатар шаралар жүзеге асырылады.
Мүндай қайта бөлу ... ... және ... ...... ... бюджеттен тыс қорлардан алынған төлемдер.
Мемлекеттік бюджеттің ... және ... ... мен ... ... көрсеткіштерін алсақ, оның яғни ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық жағдайларын толығымен көрсете
аламыз. Бұл топтық көрсеткіштерді қаржы министрлігі даярлайды және ... жеке ... ... ... ... ... ... оның пайдалана Үкімет алдында хабарлайды.Демек ... ... ... ... ... ... бюджет біртұтастық толықтық, нақтылық, ... ... ... ... ... ұйымдық, экономикалық
орталықтандыру дәрежесін білдіреді. Бұл прицип бұрыңғы КСРО ... ... ... ... ... ... ... дербестік алып, оларға қаржы ресурстарын пайдалану ... ... ... ... ... ... принципі бюджет жазбаларының жалғандығын болдырмау ... ол ... ... ... операцияларының нақты көрінуін,
бекітілген солардың сәйкес келуін қарастырылады. ... ... ... ... ... негізделіп, бюджет резервтерімен
нығайтылған ... ... ... мен шығыстар бағыттары есептеулерінің
негіздемелеріне қарай анықталады.
Жариялық принципі бюджеттің кірістері мен ... ... ... ... ... және құрылымымен, тапшылық
көлемімен және оны жабудың әдістерімен (шығындарын қысқарту ... ... және ... таныстыру үшін баспа ... ... ... ... экономиканы мемлекеттік реттеудің аса маңызды
құралы болып табылады.Өйткені,бюджеттің ... ... ... мен пропорцияны дамуының ең ... және ... ... ... ... ... негізгі қаржы жоспары, қаржы жүйесінің
орталық буыны. Оның ... ... ... ... ... ... ... және жалпы мемлекеттік міндеттерді шешу үшін
жағдай жасау.
Егемендік алған мемлекетіміз ... ... ... жыл сайын
мемлекеттік бюджеттің кірісімен шығысын анықтайды. Қазіргі кезде жыл
сайын ... ... ... ... адам ғана саларына бүтін
ақша мөлшері де ... ... ... ... ... негізгі бір
қарайтындығы ауыл шаруашылығы дамыту болып ... ... ... ... ... ... ... және халыққа
жіберген жолдауы бойынша осы жылдан бастап ауыл шаруашылығының ... ... ... ... орай жыл ... мемлекеттік бюджеттің
ауылшаруашылығына 10млрд. теңге ... ... ... алған жас
ребпубликаның БҰҰ-ң мүше бола ... ... ... ... Соның салдарынан дипломатиялық қатынастар ұлғайтылуда және
алыс, жақын шетелдерде оқитын студенттердің ... ... ... орай ... ... ... ақша ... жылдан жылға
көбеюде.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Борисов Е.Ф. ... ... ... ... ... Ю. А. Бюджетный Федерализм: зарубежный опыт // Финансы. 1999. N
10.
3. Большаков C. В. ... ... и ... ... ... периода // Финансы. 2000г.
4. Булатова А. С. Экономика: учебник. М.: Бек. 1994. Гл. 16. С. 260 — 277.
5. Игнатьев Д. ... ... ... ... ... // Финансовые
известия. 2000.
6. Князев В. Г., ... Б. В. ... в ... // ... ... Королев Ю. А. Инфляционные процессы и макроэкономические показатели //
Финансы.2005 .
8. Пансков В. Г. ... - ... ... ... ... ... ... В. М. Бюджетная реформа: содержание и проблемы // ... ғ ... ... В. М. ... М.: ... и ... 1998. Гл. ... Фишер С. Дорнбуш Р. Шмальгези Р. Экономика. М. 1998. Гл. 28, 29.
12. Финансово-бюджетная политика в 1998 г. // ... ... ... Д. Г. ... ... // ... ... Худяков А. Жеты-Жаргы 1998 г. Подоходный налог.
15. "Причины как на ладони (о состоянии налогообложения и ... ... ... ... ... 2008г., 0,3 ... ... перераспределительный механизм межбюджетных отношений в
Республике Казахстан". Сб. научных трудов КазГАУ "Экономические реформы:
особенности переходного периода". ... - ... ... ... ...... и ... классификации налогов". Журнал "Каржы-
Каражат", 2008г., 0,3 п.л.
18. Ж. Елубаева государственное финансовое ... ... ... и ... 2005 г.
19. Ильясов А.А. Государственный бюджет. - Алматы, 1997.
20. Курс экономической теории. Под ред. Чепурина М.Н., Киселевой Е.А.
-Киров: АСА, ... ... ред. Д.Г. ... - М., ... ... системы зарубежных стран. — М., 1997.
23. Нусупова А., Нусупова А. ... ... // ... неделя. - 26
марта 1999 г.
24. Богачева О.Б. Проблемы ... ... ... 2007.
25. Жарекешева А.Х. Бюджет и социальная ... ... ... ... ... А.Б. ... «О ... системе Республики Казахстан –
основа реформирования ... ... ...... ... К.К., ... А.Б., Саткалиева В.А. Государственный
бюджет. – Алматы: РИК, 1994
28. Носков А.И. Государственный бюджет. М.: ... ... ... В.П. ... регулирование национальной экономики.
Учебное пособие. М.: Юристъ, 1999.
30. Орешин В.П. Государственное ... ... ... ... и ... М.: ... ... Петров В.А. Финансовые механизмы экономического роста бюджета. ... ... ... А.В. Курс ... ... ... пособие. – М.: ДИС,
1997.
33. Чепурин М.Н., Киселева Е.А. Курс ... ... ... ... А.: Университет «Кайнарі, 1994.
34. Шишкин А.Ф. Экономическая теория. Учебник в 2 кн. –М.: ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні жайлы29 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Алымдар29 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Балқаш ауданы салық бюджетінің кірісін бақылаудың ақпараттық жүйесін52 бет
Басқа да салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі48 бет
Батыс елдердегі жергілікті бюджеттер және салық салу жүйесі32 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь