Монополия түсінігінің негіздері


Мазмұны

Кіріспе

І.Монополия түсінігінің негіздері
1.1.Монополия және оның түрлері
1.2.Монополиялық билік

ІІ.ААҚ “ Қазақстан темір жолы”
2.1.ААҚ “Қазақстан темір жолын” сипаттау жәнә талдау
2.2.ААҚ “Қазақстан темір жолының” техно.экономикалық және қаржылық көрсеткіштері

ІІІ.Мемлекеттің бәсәке нарығындағы монополияға қарсы саясаты
3.1.Монополияға қарсы қолданылатын заңдар мен ережелер
3.2.ҚР.ң монополияға қарсы заңдары

Қортынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Я.Әубәкіров; К.Нәрібаев; М.Есқалиев "Экономикалық теория негіздері"
оқулық; Алматы "Санат" 1998ж.
2. В.Крымова "Экономикалық теория" Кестелі оқу құралы; Алматы
2003ж.
3. Бибатырова И.А. "Монополизм и антимонопольная деятельность в
Республике Казахстан" Учебно-методическое пособие; Алматы 2001ж.
4. "Аль Пари" 2004г. №2-3 экономический журнал
5. Н.А.Мамыров; Қ.С.Есеғалиева; М.Ә.Тілеужанова "Микроэкономика"
оқу құралы; Алматы "Экономика" 2000ж.
6. Киреев А. "Международная экономика" 1998г.
7. П.Самуэльсон "Экономика" том 2
8. Фишер С.; Дорнбуш Р.; Шмалензи Р. "Экономика" 1994г.
9. Чемберлин Э. "Теория монополистической конкуренции" Москва
1996г.
10. Жилкибаева Э.М. "Антимонопольное законодательство республики
Казахстан" Алматы 1999г.
11. "Қазақстан және оның өңірлері" журналы; 2004ж. №2
12. "Қаржы-қаражат" журналы; 1998ж. №3
13. "Жас Алаш" 2002ж. 19 ақпан №21
14. "Ақиқат" 2000ж. №5
15. "Өркен" 1992ж. 26 желтоқсан
16. Интернет : сайд ‘’KASE’’

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге


Мазмұны
Кіріспе
І.Монополия түсінігінің негіздері
1.1.Монополия және оның түрлері
1.2.Монополиялық билік
ІІ.ААҚ “ Қазақстан темір жолы”
2.1.ААҚ “Қазақстан темір жолын” сипаттау жәнә талдау
2.2.ААҚ “Қазақстан темір жолының” техно-экономикалық және қаржылық
көрсеткіштері
ІІІ.Мемлекеттің бәсәке нарығындағы монополияға қарсы саясаты
3.1.Монополияға қарсы қолданылатын заңдар мен ережелер
3.2.ҚР-ң монополияға қарсы заңдары
Қортынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Нарық құрылымының ерекшеліктерін сипаттайтын ең басты көрсеткіштердің
бірі, осы қарастырылып отырған нарықтағы фирмалардың саны болып табылады.
Жетілген бәсекелес нарығында тауарды сатушылар және сатып алушылар саны өте
көп болады, сондықтан олардың әрқайсысы жеке түрде тауардың нарықтық
бағасына әсер ете алмайды. Тауардың бағасы нарықтағы сұраныс пен ұсыныс
арасындағы байланыс арқылы анықталады. Осының салдарынан тұтынушылар мен
сатушылар жетілген бәсеке нарығында тауардың бағасын тұрақты деп және
өздерінің бақылауынан тыс деп қабылдайды. Өнім өндірушілердің басты мақсаты
пайданы ең жоғары деңгейге жеткізу, сондықтан олар әрдайым ұтымды өнім
көлемін анықтауға ынталанады.
Монополиялық өндірісте ірі фирмалардың жұмыс істеуі тиімді, себебі ірі
өндірістің шығындары ұсақ өндірістің шығындарынан гөрі төмен болатыны
практика жүзінде дәлелденген. Мысал ретінде табиғи монополияны айтуға
болады.
Монополияны тек қана экономикалық шектеулер емес, сонымен қатар
құқықтық шектеулер де қорғайды. Құқықтық шектеулердің көп тараған түрі -
жеке меншік құқығы. Егер бір фирманың меншігінде өте сирек кездесетін
шикізат болса, онда бұл фирма монополист болады. Легальды тосқауылдарға
патенттер мен авторлық құқықтар жатады. Жаңалық ашқан адам патент алмаса,
онда ол өзіне берілетін ерекше жеңілдіктерге ие бола алмайды. Легальды
тосқауылдың негізгі мәнін былай түсінуге болады: патентің болса - құқығың
бар, ал патент жоқ болса — құқығы да жоқ. Бұл жағдайдың біздің мемлекетіміз
үшін маңызы зор, өйткені Кеңес үкіметі кезіндегі ойлап тапқан жаңалықтардың
көбінің мемлекетаралық патенті жоқ болды, сондықтан да бұл жаңалықтарды шет
елдің адамдары тегін пайдалануда.
Монополия түсінігінің негіздері
1.1.Монополия және оның түрлері
Монополия (грек - mono - жалғыз, polіo - сатамын) жеке өндіруші тауар
рыногын бақылап және сол рынокта үстем орын алған кезде пайда болады.
Монополияның мақсаты - рынокта баға мен өндіріс көлемін бақылау арқылы
мүмкін болатын жоғары табыс алу. Мақсатқа жету құралы болып орташадан
жоғары пайданы қамтамасыз ететін монополиялық баға құрылуын ұсынады.
Монополия бірнеше компаниялардың қосылуы арқылы құрылады және
мынадай ұйымдық формалары бар:
Картель - шығарылып отырған өнім мен өткізу рыногын бөлу туралы
келісім квотасы (саны).
Синдикат - өнімді бірлесіп өткізуді ұйымдастыру мақсатымен бірігу.
Трест - монополияға енетін фирмалардың меншік, өндіріс және өнімді
өткізуге байланысты бірігуін айқындайды.
Концерн - қаржы орталығы бір, бірақ жалпы технологиясы кірген әр түрлі
фирма, салалардың ұйымдық формалары кіретін монополия.
Конгломерат - басты фирманың қызмет өрісімен өндірістік және
технологиялық байланысы жоқ ірі корпорациялардың салаға кіруіне негізделген
бірлестік. Монополияның пайда болуы бәсекені жетілмеген (жетілмеген бәсеке
рыногы) сипатта дамытады.
Жетілмеген бәсеке деп еркін бәсекенің шарттарының кем дегенде біреуі
орындалмайтын рынокты атайды.
Жетілмеген бәсеке үш типке бөлінеді: монополиялық бәсеке, олигополия,
таза монополия.
Монополиялық бәсеке кезінде рынокта сатушылар мен сатып алушылардың
саны бірнешеу болады. Бірақ жаңа құбылыс пайда болады - өнімнің
дифференциациясы, яғни өнімнің даярлығы оны басқа бәсекелестің ұқсас
тауарларынан айырып тұратын қасиетінің болуы. Ондай қасиеттер: өнімнің
жоғарғы сапасы, әдемі орамы, сатудағы жақсы шарттар, дүкеннің жағымды
орынға орналасуы, жоғары деңгейдегі сервис және тағы басқалары болып
табылады.
Осындай артықшылықтарға ие бола отырып, дифференциалданған өнімнің иесі
белгілі бір деңгейде монополист болады және бағаға әсер ету мүмкіндігіне
ие. Бірақ, әрбір сатушының сату көлемі жоғары болмағандықтан, бірде
монополист - фирмалар көп болады да, олардың әрбіреуі рыноктық бағаны
шектелген түрде бақылай алады - бұл монополиялық бәсекенің ерекше белгісін
көрсетеді.
Таза монополия рынокта ешқандайсыз бәсекелестерсіз бір ғана сатушы
болған кезде пайда болады. Оның ерекшелігі, сатушы өз бағасын өте кең
шектікте ауыстыра алады, ал максималды жоғары баға тек төлем қабілетін
сұраныспен шектеледі. Кейбір жағдайда рынокта тек бір ғана сатып алушы
болады. Ол монопсония деп аталады (жалғыз сатып аламын).
мемлекет бәсекені қолдай отырып, монополизмге қарсы тұруға ұмтылады.
Бұл үшін маңызды құрал болып антимонополиялық заңдар қолданады, яғни бәсеке
мен монополияның арасындағы тепе-теңдікті мемлекеттік қолдау құралы болып
табылатын зандар пакеті қабылданады.
Антимонополиялық заңдар 1880 ж. АҚШ-та қабылданған. Қазіргі
аңтимонополиялық заңдар екі бағытта жұмыс істейді: бағаны бағалау және
компаниялардың қосылуын бақылайды.
Қазақстанда 1996 ж. Бәсеке және сауда рыногындағы монополиялық -қызметі
шектеу туралы заң қабылданды және антимонополиялық саясат бойынша
мемлекеттік комитет құрылды. Бірақ, заң әлі жетілмеген және толық
қолданылмайды,
1.2.Монополиялық билік
Нарық құрылымының ерекшеліктерін сипаттайтын ең басты
көрсеткіштердің бірі, осы қарастырылып отырған нарықтағы фирмалардың саны
боп табылады. Жетілген бәсекелес нарығында тауарды сатушылар және сатып
алушылар саны өте көп болады, сондықтан олардың әрқайсысы жеке түрде
тауардың нарықтық бағасына әсер ете алмайды. Тауардың бағасы нарықтағы
сұраныс пен ұсыныс арасындағы байланыс арқылы анықталады. Осының салдарынан
тұтынушылар мен сатушылар жетілген бәсеке нарығында тауардың бағасын
тұрақты деп және өздерінің бақылауынан тыс деп қабылдайды. Өнім
өндірушілердің басты мақсаты пайданы ең жоғары деңгейге жеткізу, сондықтан
олар әрдайым ұтымды өнім көлемін анықтауға ынталанады.
Бәсекелесу деген сөздің өзі экономикалық пайданы бөлу және тұтынушының
таңдауының бар екендігін көрсетеді. Дәл осы себептен де өндірушілер
тұтынушының сұранысын арттыру үшін әрекеттер жасайды. Ал монополия
жағдайында тұтынушының алдында бір ғана ірі өндіруші тұрады. Тұтынушы
қаласа да, қаламаса да монополистің өнімін пайдаланып, оның тағайындаған
бағасын қабылдауға мәжбүр болады. ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Windows NT – ң монолитті құрылымы22 бет
Ішкі монолог36 бет
АБАЙДЫҢ ӘДЕБИ ОРТАСЫ Монография308 бет
Адамдардың тұқым қуалайтын аурулары моногендік және полигендік4 бет
Алюминий. Алюминий монополиялары5 бет
Ауыспалы егіншілік,ауыстырылмайтын егіс, қайталап себу,монокультура15 бет
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсеке және монополия туралы26 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Бәсекелестіктің дамуы және монополистік қызметтердің23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь