Шағын және орта бизнестің дамуы жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Шағын және орта бизнес түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Қазақстан экономикасындағы шағын және орта бизнестің рөлі ... ... ... ... 8
1.3 Шағын және орта бизнесті дамытудағы нарықтық экономикалы елдердің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

2 ҚАЗІРГІ УАҚЫТТАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1. Қазақстандағы шағын және орта кәсіпкерліктің даму деңгейін талдау ... ..22
2.2 Шағын және орта бизнестің субъектісі  ЖШС «Сұлтан» кәсіпорнының қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.3. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін қаржыландыру ... ... ... ... ..39

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІК МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту және ынталандыру жолдары ... ...48
3.2. Шағын бизнесті дамытудың басымдықтары мен бағдарламалары ... ... ...55

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62
ҚОСЫМША
Бітіру жұмысы тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары шағын және орта бизнес Қазақстан Республикасының экономикасындағы ролі артып келе жатыр. 2007 жылы Қазақстандағы шағын және орта бизнес секторымен өндірілген жиынтық өнімдердің ЖІӨ - ге қатынасы 18.7% - ды құрады, ал 2008 жылы осы сектор субъектілерінің бұл макроэкономикалық индикаторындағы үлесі 23.2% - дан астам шамаға жетті. Осы статистикалық мәліметтерден көрсетіп отырғанымыздай шағын және орта кәсіпкерлік секторының Қазақстан экономикасындағы маңыздылығы барған сайын салмақты болып келеді. 2009 жылғы осы сектордың ЖІӨ - ге қатынасының болжамды көрсеткіш деңгейі 30% (бұл көрсеткіш бағдар ретінде ҚР – ның президентімен өткен жылы халыққа жолдауында қарастырылып, бекітілген).
Бәрімізге мәлім кәсіпкерлік секторы экономиканың диверсификациялауға, тұрақты қарқындармен дамытуға мүмкіндік береді. Осы тенденция біздің елімізде қалыптаса қойған жоқ. Сондай – ақ жоғарыдағы үлестік көрсеткіштер дамыған мемлекеттердің экономикасымен салыстырғанда мардымсыз болып табылады. Мұндай жағдайдың қалыптасуы мемлекеттік реттеу мен қолдауға және шағын бизнес пен орта кәсіпкерліктің ішкі және сыртқы орталарына қатысты әралуан аспектілі қиындықтары мен проблемаларына байланысты.
Сондықтан осы ғылыми жұмыстың өзектілігі жоғарыда аталған әртүрлі аспектідегі проблемаларды және оларды шешу жолдарын зерттеумен анықталады.
Сонымен қатар шағын және орта бизнес секторының бүкіл әлемдік сауда ұйымына (БСҰ) кіруіне байланысты проблемаларды зерттеу осы бітіру жұмысының өзектілігін анықтайды.
Халықаралық сыртқы ортаға қатысты бүкіл потенциалды қиындық қазіргі кезде өте белсенді талқылануының себебі, шағын және орта бизнестің тек қана ішкі рынокқа бағдарлануына байланысты бәсекелік қабілеттің төмендігінде. Сондықтан егер біздің еліміз БСҰ – ына кірсе, онда осы сектордың елімізде экономикамызды әртараптандыруға мүмкіндігі болмай қалады. Осыған орай бұл әлемдік ұйымға кірер алдында осы сектордың бәсекелік қабілеттерін жоғарлатуға бағытталған. Дамыту жолдарын зерттеу жоғарыда аталғандай, осы зерттеу жұмысының тақырыбының өзектілігін баянды етеді.
Бітіру жұмысының мақсаты. Шағын және орта бизнестің дамуында кедергі болып тұрған проблемаларды қарастырып, оларды шешу жолдары арқылы осы секторды дамыту жолдан зерттеу болып табылады.
Зерттеу жұмысының мәні. Бұл ғылыми жұмыстың зерттеу пәні Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнес секторының субъектілері мен олардың қызметтерінің жағдайын (яғни кәсіпкерліктің объектісін) зерттеу, сондай – ақ осы сектордың дамуындағы проблемалар.
1. Кәсіпкерлік қанат жайып келе жатыр. / Л.Айдаров//Егемен Қазақстан –
2008ж-23 желтоқсан
2. А.Н. Токсанова. Развитие малого предпринимательства: концептуальный
подход. Алматы, 2008 г.
3. Сагиндиков Е. «О законодательном обеспечении, проблемах и перспективах
развития малого и среднего бизнеса» // Транзитная экономика. №3. 2008. –
54-61б.
4. «Кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымы» әдістемелік құрал 2005 (ҚР СИМ
Кәсіпкерлікті дамыту департаментінің қолдауымен)
5. Николас К. Сирополис управление малым бизнесом. Москва, 2006 г
6. Малый бизнес: правовые и экономические аспекты. г. Астана,2007 г.
7. Ибраев К. На Казахстанском рынке отмечается спрос на готовые
предприятия малого бизнеса // ПАНАРОМА, №14,9 апреля 2008г.
8. Антикризисное управление: от банкротства – к финансовому оздоровлению /
Под ред. Г. П. Иванова.- М:Закон и право, ЮНИТИ. 2003.
9. Кожантаева У. Б. Вопреки, а не блогодаря // Деловая неделя. №50 (578), 26
декабря, 2008 г
10. Жарасбай А. Влияние налогоблаженния на развитие малого и среднего
бизнеса // «Транзитная экономика»,№4, 2008 г
11. Шағын кәсіпкерлік. / Н.Райханұлы – Ақиқат журналы.
12. Қазақстандағы шағын бизнес/ Статистикалық жинақ/ Редакциясын
басқарған Ю.Қ. Шоқаманов. Алматы, 2008. - 96б.
13. «Қазақстан эконономикасын басқару негіздері.» /Бердалиев К.Б. – Алматы: Экономика,2001.
14. Русак Н.А. Анализ финансового положения предприятия. В учебнике
«Анализ хозяйственной деятельности в промышленности». Под общ. ред.
В.И. Стражева - Минск: Высшая школа, 1995.
15. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001
16. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ: Учебное пособие. —
Издательство «ДИС», НГАЭ и У, 1997.
17. «Малый бизнес должен стать ключевым участником Казахстанской
экономики» // Банковское дело. №12. 2005. – 52-53б.
18. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы» ҚР Президетінің Жолдауы 2006ж.
19. Бухгалтерско-аудиторский портфель. / Отв.ред. Рубин Ю.Б., Сол-даткин
В.И. - М.: «ОМИНТЭК», 1994.
20. 2007-2011 жылдарға арналған ҚР қаржы нарығының даму концепциясы,
25.12.2006ж
        
        Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………………..3
1 Шағын және орта бизнестің дамуының теориялық негіздері
1.1 Шағын және орта бизнес түсінігі………………………………………………5
1.2 Қазақстан экономикасындағы ... және орта ... ... ... және орта ... ... ... экономикалы
елдердің тәжірибесі…………………………………………………………...……14
2 ҚАЗІРГІ УАҚЫТТАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА бизнестің қаржылық ЖАҒДАЙЫн талдау
2.1. Қазақстандағы ... және орта ... даму ... ... Шағын және орта бизнестің субъектісі  ЖШС «Сұлтан» кәсіпорнының
қаржылық жағдайын талдау……………………………………………………….29
2.3. Шағын және орта ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІК МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ... ... ... және орта ... ... және ... жолдары…….48
3.2. Шағын бизнесті дамытудың басымдықтары мен бағдарламалары………..55
Қорытынды……………………………………………………………………60
пайдаланған әдебиеттер тізімі………………………………….62
Қосымша
КІРІСПЕ
Бітіру жұмысы тақырыбының ... ... ... ... ... бизнес Қазақстан Республикасының экономикасындағы ролі ... ... 2007 жылы ... ... және орта ... ... ... өнімдердің ЖІӨ - ге қатынасы 18.7% - ды ... ... жылы осы ... ... бұл ... ... 23.2% - дан ... шамаға жетті. Осы
статистикалық мәліметтерден көрсетіп отырғанымыздай шағын және ... ... ... ... ... барған
сайын салмақты болып келеді. 2009 ... осы ... ЖІӨ - ... ... ... ... 30% (бұл көрсеткіш ... ҚР – ның ... ... жылы ... ... ... мәлім ... ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік береді.
Осы тенденция біздің елімізде ... ... жоқ. ...... ... ... ... мемлекеттердің экономикасымен
салыстырғанда мардымсыз болып табылады. Мұндай жағдайдың ... ... мен ... және ... ... пен ... ішкі және ... орталарына қатысты әралуан аспектілі
қиындықтары мен проблемаларына байланысты.
Сондықтан осы ... ... ... ... аталған
әртүрлі аспектідегі проблемаларды және ... шешу ... ... ... ... және орта бизнес секторының бүкіл әлемдік
сауда ... (БСҰ) ... ... ... ... осы
бітіру жұмысының өзектілігін анықтайды.
Халықаралық сыртқы ортаға ... ... ... ... кезде өте белсенді талқылануының себебі, шағын және ... тек қана ішкі ... ... ... бәсекелік
қабілеттің төмендігінде. Сондықтан егер біздің еліміз БСҰ – ына ... осы ... ... ... ... ... ... Осыған орай бұл әлемдік ұйымға кірер алдында
осы сектордың бәсекелік қабілеттерін ... ... ... ... ... аталғандай, осы ... ... ... баянды етеді.
Бітіру жұмысының мақсаты. Шағын және орта ... ... ... тұрған проблемаларды қарастырып, оларды шешу ... осы ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеу жұмысының мәні. Бұл ... ... ... пәні
Қазақстан Республикасындағы шағын және орта ... ... мен ... ... ... (яғни кәсіпкерліктің
объектісін) зерттеу, сондай – ақ осы сектордың ... ... ... ... ... және орта бизнестің экономикалық жүйедегі ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнес субъектілерінің ... ... мен ... ... ... мен ... ... Терең талдау негізіндегі проблемаларды шешу ... ... ... Республикасындағы шағын және орта ... ... ... ... ... үш ... тұрады:
Бірінші бөлімде шағын және орта бизнестің дамуының теориялық негіздері,
түсінігі, ролі және ... ... ... оның даму мәселесі
қарастырылады.
Екінші бөлімде Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнестің
даму ... ... және орта ... ... ... шағын
және орта бизнес субъектісі – ЖШС «Сұлтан» ... ... ... ҚР ... және орта кәсіпкерлікті дамыту жолдары, мәселелері
және басымдықтары ... ... ... Бұл ... ... теориялық
маңыздылығы қазіргі жағдайда өте ... ... – ақ бұл ... ... маңыздылығы да бар. Оның ... ... ... шағын және орта ... ... ... шешу ... ... өмірге, жүзеге
асырулары ... ... ... ... Шағын және орта бизнестің дамуының теориялық негіздері
1.1 Шағын және орта бизнес түсінігі
Шағын және орта бизнес түсінігінің мәнін ... ... ... оның
қалыптасу көздерін анықтап алу керек. Экономикалық теорияда кәсіпкерліктің
алғашқы анықтамасына қатысты ... бар. ... ... шығуын франсуз экономисі ... (18ғ) ... ол ... ... ... негізі ретінде
тәуекелділікті ұсынады, яғни кәсіпкерлік-тәуекелділікпен байланысты болып
келетін адамдардың қызметі. Бірақ соңғы уақытта ... ... ... ... ... кәсіпкерлік теориясын ұстанады, «касб» түсінігі
негізгі құраушы категория ... ... ... ... ... ... барлық ежелгі мәдениетте дамыған деп
тұжырымдайды. Бұл істе арабтар, вавилондықтар, ... ... ... және ... ерекшеленген. Мұның дәлелі тұтынушылар
мен кәсіпкерлерді қорғауға бағытталған ... ... ... ... ... алдынғы қатарлы ғылыми-техника дамудың теоретигі
Кристофер Фример және менеджмент теоретигі Питер Друпердің ... ... ... теориясынан ұсынған, оны алғаш зерттеген Иозеф
Шумепеттер болып ... ... мәні ... ... ... ... өзіндік элемент.
Сонымен, қазіргі ұрпақ теоретиктеріне кәсіпкерліктің алғашқы пайда болу
төңірегіндегі сұрақтарын бірнеше рет қарастыруларына тура келеді, бұл ... ... мен ... ... емес ... ... қорғайды.
Кәсіпкерліктің анықтамасынан тоқталмас бұрын кәсіпкерлікті қандай
категорияға жатқызу керек екендігін нақтылап алайық.
Одақтық ... ... ... ... ... бөлудің дәстүрлі жүйесі кеңінен қолданылған, ол халық
шаруашылығының даму бағытын және заңдылығын ... ... ... ... ... ... қаклыптасқан мәселелерді өз кезеңінде
байқауға және ... ... ... ... шаралар қолдануға мүмкіндік
береді.
Қазіргі уақытта нарықтық қатынастар жүйесінде кәсіпорындар келесідей
айрықша ... ... ... ... істеушілер саны, қай
салаға жататындығы, негізгі және айналым ... ... ... өнім
көлемі.
Сонымен кәсіпорындардың үш түрін бөліп көрсетуге болады: ірі, орта және
шағын. ... ... ... ... ... ... тұтас
ағзасын құрайды.
Ірі кәсіпорындар – нарыққа негізгі өнім ... ... ... ... – эконамика «қаңқасы», экономикалық тұрақтылықтың базисі.
Шағын және орта кәсіпорындар, үнемі жаңарып ... ... ... аз ғана ... өнім ... ... ... елеусіз материалдар мен шикі затты қолдану қажет болған жағдайда
пайда болады. Сонымен, шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... есепке алып өнімді аяқтайды, яғни ұсақ –
түйек өнімдер ... ... ... ... ... қызметтің
барлық саласында нолдік нәтиже алумен байланысты жоғары тәуекелге ие ... Бұл әрі ... ... әрі жаңа ... ... ... түрін игеру. Шағын кәсіпорындардың капиталымен тәуекел, іріге
қарағанда қоғамға аз ... алып ... ... ... ... құру және ... үшін ... жеңілдіктер тәртібін тағайындау
керек[2].
Сондай-ақ шағын бизнес сферасына өздерінің ... ... ... еркіндікке ие және өз қызметі ... ... ... ... ... шетелдік зерттеулер шағын кәсіпорындарға 500
адамнан аспайтын жұмысшылар бар және сату ... 20 млн ... ... ... ... бұл көрсеткіштер шартты болып табылады.
Қазақстанда шағын және орта бизнеске бірнеше инвесторлармен құрылатын,
географиялық шектелген зоналарда қызмет ... және ... ... ие, ... ... ... асыратын, барлық негізгі
стратегиялық шешімдерді ... ... ... жатады. Басқару
сипаты икемділігімен, ... ... ... ... ... ... ... саласындада жұмысшылардың өз-ара
алмасуының жоғарылығымен ... ... ... ... ... «кәсіпкерлік»
және «бизнес» ұғымдары өзара тығыз байланысты. Кәсіпкерлік пен бизнесті
экономикалық қызметтің бір түрі ... ... ... ... ... ... ... бойынша, бұл терминдер - өндіру немесе
алу және тауарларды ... ... ... ... үшін ... көрсету
немесе жай қызмет көрсету, серіктестіктер арасында екі жақты пайда ... ... ... ... табуға бағытталған, жеке тұлғалармен,
кәсінорындармен немесе ұйымдармен ... ... ( тек ... ... ) ... ... білдіреді.
Бірақ «кәсіпкерлік» және «бизнес» түсініктері экономикалық тұрғыдан
қарастырғанда синонимдер болып табылады. « Бизнес » ... ... ... ... ... ... ... экономика
бойынша бизнес қағамның қажеттілігін қамтамасыз ететуге қажетті ... ... ... ... нарықтық экономиканы ... ... ... қамтиды және тек қана ... да, ... ... ... де ... ... түрде бизнес – бұл нарықтық ... ... ... белсенділіктері. Ал, кәсіпкерлік қызмет бизнестің бьір
формасы ретінде қарастырылады және оның әр ... ... ... ... Азаматтық Кодексіне сәйкес ( жалпы бөлім ): «
кәсіпкерлік – ... мен ... ... ... ... ... ... қызметке) сұранысты қанағаттандыру арқылы пайда табуға
бағытталған, жеке меншік немесе мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қызмет кәсіпкердің
өз атынан, өз тәуекелімен және өзінің мүліктік жауапкершілігімен ... ... ... ... пен ... терминдері
бірін – бірі алмастыруда. Нақтылап кететін жағдай, «кәсіпкерлік» және
«шағын бизнес» бірі – ... ... бола ... Өйткені, шағын бизнес
кәсіпкерлік пен айналысатын ... ... ... қарастырады. Әрі
қарай, біз, осы дәстүрлі қалыптасқан ... ... ... белгілі, шағын және орта бизнесте жеке секторлар басшылық етеді.
Өзінің кәсіпорынын ашу барысында ... не ... ... бөліп көрсетеді пайда табу, ... ... ... ... жақсарту. Басқалардың ішінде
кәсіпкерлік қызметпен айналысудың мативі ретінде келесілерді ... ... өзін - өзі ... ... ... ... қаржысының бір бөлігін қосу, қосымша және басқада ресурстарды қосу,
азаматтардың өз табыстарын заңды жолмен арттыруға ұмытылу[4].
Шағын және орта ... ... мен ... ... ойы ... ... тек ірі ... бар кәсіпорындар ғана қол
жеткізулері мүмкін, ал шағын және орта кәсіпорындар үшін орын жоқ. ... ... ... ... ... ірі ... ... алмайтындығы. Ал, егер дұрыс тұрғыдан қарастырсақ, ... ... ... ... бірнеше себебін көрсетуге болады. Біріншіден,
шағын кәсіпорындыр үшін 0,5 – 1 жыл ... ... ... ... ... ал ірі ... үшін 5 – 6 жыл ... Екіншіден
көпшілігі қателесіп инновация ірі кәсіпорындардан жүреді деп ойлайды, ал
статистика болса, Екінші ... ... ... ... 95 % инновациялық
технология шағын және орта бизнес сфераларынан шыққанын көрсетіп отыр.
Шағын ... ірі ... ... ... ... кету
тәуекелі төменірек, жәнеде әртүрлі инновациялық технологияларды ... және орта ... жаңа ... ... ... етуі ... ... қажет. Әсіресе, бұл елде дағдарыс және жұмыссыздық
кезеңі болған кезде ... ие, ... ірі ... ... қа ... болғандықтан, жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... ... Бұл, ... және орта
бизнестің динамикалығы, икемділігі, тұтынушылар ... ... ... беру және ... ассортиментін ауыстыру, технология саласына
жаңалықтар енгізу мүмкіндігі. ... ... ... бұл ... ... ... ... жұмысшылардың басқаруға және
табысқа тікелей қатыса алу мүмкіндігі[5].
Шағын және орта ... ... ... ету ... ... табылады.
Ірі кәсіпорындар жаппай өндіріс жағдайында, тұрақты тауар номенклатурасымен
және көтерме ... ... ... ... Шағындар ұсақ партиялармен
шығарады, жеке тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандырады, нарықтық
арнайы сегментіндегі және ... ... ... ... ... Мысалы, автомобиль өндірісі – ірі кәсіпорын қызметіне ... ...... және орта бизнес қызметі.
Шағын және орта бизнестің келесі бір тиімді ... ... ... ... ... сақтап қалуға тырысу және пайдаға қатысуға
негізделген жұмыстың ... ... ... ... ... Ірі компаниялар кәсіби менеджерлерді ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
басқару проблемаларына алып келеді, ал шағын кәсіпорындарда құрушының өзі
менеджер, бір ... ... бұл ... ... ... ... ... экономикасындағы шағын және орта бизнестің рөлі
Әлемдік тәжірибе шағын және орта бизнестің экономикадағы рөлі
бағалауға ... ... ... ... ... Ал мемлекет өмірінің
барлық салаларына әсерін тигізеді: жұмысшылар саны бойынша, өндірілетін
тауарларының көлемі бойынша, ... ... мен ... ... ... елдерде шағын және орта бизнес субъектілері маңызды рөль
ойнайды. Экономика үшін ... ... ... қызметі оның
икемділігін артырытын ... ... ... ... ... ... және
орта бизнестіңдаму деңгейіне байланысты, мамандар ... ... ... ... ... жталдайды. Қазақстан үшін
шағын бизнестің қалыптасуы жоғары ... ... ... ... ... ... болуы қажет. Қиыншылықтар мен сәтсіздіктерге
қарамастан шағын және орта бизнес даму ... ... ... ... щеще ... ... алуда. Шағын және орта
бизнесті дамыту келесі мәселелерді шешеді:
-қоғамның және ... ... ... ... ... өркениетті бәсекелестік ... ... ... мен ... мен қызметтердің сапасының артуы.
Тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыруға ұмтылу арқылы, шағын бизнес
қызмет көрсету мен өнім ... ... ... ... мен ... ... бір ... жақындауы;
-экономиканың құрылымдық өзгеруіне әсер ету. Шағын кәсіпкерлік
экономикаға өтімділік, ... ... ... ... өз ... тартуы. Шағын кәсіпорын
иегерлері өз істеріне өз ақшаларын үлкен қызығушылықпен салады;
-қосымша жұмыс орындарының ашылуы, жұмыссыздық деңгейінің ... ... ... ... ... ... әр түрлі қолөнердің дамуына ықпал етеді;
-еңбек қызметіне ірі кәсіпорындар белгілі – бір ... ... ... ... (үй ... ... ... мүгедектер,
оқып жатқан адамдар) тарту;
- меншік иелері, кәсіпкерлер, басқарушылардың ... ... ... ... жандандыру;
- жергілікті шикізат қайнары ірі кәсіпорындар қалдықтары қолдану және
игеру;
- ірі кәсіпорындарға комплетелетін бұйымдарды дайындау және жеткізу
жолымен, көмекші және қызмет көрсету ... құру ... әсер ... ... алу ... ... алу ... төмен рентабельді және
тоқыраудағы кәсіпорындардан мемлекетті босату;
Осы барлық аталған және ... да ... және орта ... әлеуметтік функцилары, оның дамуы ең ... ... ... ... бөлігі ретінде қалыптастырады. Бірақ шағын
және орта бизнестің ролін таңдай отырып, оның ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы күрделі экономикалық ... ... ... ... ... ... несиені пайдаланудағы жоғары пайыз, кәсіпкерлердің құқықтық
қорғалуы).
Екіншіден, кәсіптіліктің төменгі деңгейі, ... өз ... ... ... толық сенімнің болмауы.
Төртіншіден, шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудың әлсіздігі,
тіпті, керісінше мемлекеттік органдардың жиі араласуы.
Бесіншіден, қазіргі заманға сай ... ... ...
жабдық, технологияның болмауы, күрделі есеп беру жүйесінің және арендалық
төлем құнының жоғары болуы.
Сонымен кәсіпкерліктің одан ары ... ... ... бірі ... ... ... ... шешу үшін
әкімшілік – ұйымдық, технологиялық, техникалық ресурстар қолданылуы
қажет[6].
Қазіргі ... ... ... ... ... тікелей
немесе жанама қолдау көрсететін елеулі ... жоқ. ... ... ... ... ... ... бағытталуы керек. Бұл бағытты
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... және ... ... қарай қалыптасуы мен дамуы, өндірісті қолдайтын инфрақұрылымының барлық
қажетті элементтерін қалыптастыруы, бюджеттен тыс қаражаттар ... ... ... ... ... әсер ету, ... ... қалыптастыру, мемлекеттік бақылауды тәртіпке
келтіру.
Соңғы жылдары шағын және орта ... ... мен ... қызметті
қолдау бойынша бірқатар шаралар әзірлеген болатын. Ол өзінің нәтижесін
берді, статистиктердің ... ... ... ... ... ... ... халықтың үлесіне де әсерін ... ... өнім ... ... көлеміндегі үлес салмағы артып келеді.
Шағын және орта ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілеріне несие берудің минимал
мөлшерін тағайындауы (банктің несие ... ... ... 10 % - ... ... орта және шағын кәсіпкерлікті қолдау Агенттігінің құрылуы,
шағын кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... ... ... ... субъектілерінің жұмыстарына жағдай жасау және жеңілдіктер
беру.
Шағын және орта бизнестің Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... және ... іс-әрекеттің кең ауқымға құлаш
жаюымен байланыстыруға болады. Әрине мемелекетіміздің тәуелсіздікке қол
жеткізуі, ... ... бет ... өзі елде ... пен шағын
және орта бизнеспен айналысуға міндет еді. ... ... ... көрінген
мұндай бизнес делдалдық қызмет ретінде жүзеге асты. Ал одан кейінгі қолынан
іс келетін азаматтар, ... ... ... ... ... ... бизнес кілті - өндіріс екендігін түсінді. Республикамыз табиғи
жер қойнауындағы ресурстарға бай, жер ... кең ... ... - ... іс, ... қожалықтарын құру, төл өсіру, сүт
тағамдарының көптеген түрлерін молынан нарыққа шығару соңғы кезде кең дамып
келеді.
1-кесте. 2009 жылғы 1 ... ... ... шағын және орта бизнесте
тіркелген субъектілер саны*
... ... ... |
| | ... ... ішінде ... |
| | ... ... |
| | ... | |де |
| | | |әлі ... |белсенді |уақытша жұмыс| |
| | | ... ... |
| | | ... | | | ... |287 554 |183 325|29 565 |112 301 |41 459 |4 246 ... | | | | | | |
| ... |272 303 |169 085|29 146 |98 909 |41 030 |4 039 |
| Орта |12 877 |12 027 |380 |11 303 |344 |171 |
| Ірі |2 374 |2 213 |39 |2 089 |85 |36 ... ... ҚР ... агенттігі
«30 корпоративтік көшбасшы» бағдарламасы бойынша 1,5 млрд. АҚШ доллары
сомасына 7 серпінді жоба іске қосылды, оның ... 3 ... ... ... ... және сауда министрлігі жалпы инвестиция көлемі
3 трлн. теңге болатын барлық ... іске ... ... 356 ... жүргізеді. Бұл тізбе ішінен 2008 жылы 239 млрд. теңге болатын
152 жоба ... ... ... ... ... ... ... орындары құрылды.
2008 жылы шағын және орта кәсіпкерлікті қолдауға ... ... ... ... көрсету үшін жіберілетін жалпы қаражат сомасы
214,8 млрд. ... ... ... ... жою және шағын және орта
бизнес үшін бизнес ахуалын жақсарту жөніндегі комиссия ... ... ... ... ... ... оң әсер етті, бұл «Doing
Business» Бүкіләлемдік банкінің рейтингіндегі Қазақстан иеленген орнының
өзгергенімен расталады (70 орын).
Қазақстандағы ... және орта ... даму ... ... соның ішінде шағын бизнесті қолдау және дамытуға бес
мемлекеттік бағдарламалар ... және ... ... және дамытудың мемлекеттік бағдарламаларын (1994-1996 жж., 1996-
1998 жж., 2001-2003 жж., ... жж.) ... ... іске асыру
республикада кәсіпкерлік секторды қалыптастыруға және дамытуға оң әсер
еткенін ... ... ... ... ... ... және ... мемлекеттік бағдарламасын» жасау республиканың
экономикасын дамытуға монополиялық әсер ... ...... ... мемлекеттік акционерлік және холдингтік компаниялары,
және шауашылықтың басқа да субъектілері ... ... ... және ... ... жолымен жеке
кәсіпкерліктің негізін қалауға ... ... Бұл ... ... жұмысының алғашқы үш жылында салықтардан босатылу ... ... ие ... Бұл ... шағын бизнесті дамытуға ең
үлкен қолдау болды. Кәсіпкерліктің дамытуын қаржылық қамтамасыз ету ... ... ... ... субъектілердің табысының 1 пайызын
аудару есебінен кәсіпкерлікке колдау көрсетуге Республикалық қор ... ... ... ... ... ... қанағаттандыратын
тауарлар мен азық-түліктердің және нарықтың ... ... жеке ... ... ... тез ... ... «1996-1998 жылдардағы Қазақстан Республикасының кәсіпкерлікті
қолдаудың және дамытудың мемлекеттік бағдарламасының» негізгі мақсаты жеке
кәсіпкерліктің инфраструктурасын дамытуға, экономиканың ... жеке ... ... ... кұкықтық, әлеуметтік-экономикалық, қаржылық
және ұйымдық жағдайларды құру болып табылды. Республиканың экономикасында
нақты бәсекелестік ортаның ... ... жеке ... 150 ... ... қалыптасуын талап етті. Мемлекеттік ... және ... ... ... ... етуін және бағдарламалар жасаудың ... ... ... ... ... ... орталығын құрумен
негізделінді. Бірақ, бұл кезең ... ... ... ... ... ... дамуына қайшы
факторлардың пайда болуымен сипатталды яғни, шағын кәсіпкерліктің барлық
жеңілдіктері алынып ... ... қор ... ... айрылды, әр түрлі басқарушы органдар ... ... ... ... ... өту үшін әр ... алымдар
тағайындалды, барлық кәсіпкерлік қызметтің түрлеріне лицензиялар енгізілді.
Үшінші «2001-2003 жылдардағы Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... мақсаттары шағын кәсіпкерліктің ... ... ету, ... ... ... ... ... үлес
салмағын өсіру, жаңа жұмыс орындарының санын өсіру, нақты бәсекелестік
ортаны құру болып табылды. Бұл ... ... ... ... ... өзгерістер болды. Мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... акітлері
қабылданды. Шағын кәсіпкерлік субьектілерінің іс-әрекеттерінің ... жол ... және ... ... ... ... органдар кезекті тексерулерін жүргізер алдында олардың
прокуратура органдарынан тіркеуден өту ... ... және ... ... ... іс-әрекетті ақпараттық және ғылыми-әдістемелік
қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... Бұл ... ... кәсіпкерліктің субьектілерінің мүдделсерін
қорғауда кәсіпкерлерді ... ... ... ... ... толықтырулар мен өзгертулер енгізілді. ... ... ... ... ... ... ... есебінде комиссия құрылды, оның негізгі мақсаты ... ... ... ... ... және өкіметтің қабылданғын
жобаларында ... ... ... ... ... қолдау және
қорғау бойынша бағдарламалар мен жобаларды жасау жәнс өңдеуге ... ... ... ... ... ... табылады.
Комиссия құрамына мемлекеттік органдардың өкілдері мен қатар кәсіпкерлердің
қоғамдық ұйымдары да кірді.
Төртінші қабылданған «2003-2004 ... ... ... ... қолдаудың және дамытудың мемлекеттік бағдарламасыда»
өзінің өзгерістерін алып келді. 2002 жылдың мамырында мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... іс-
әрекеттердің түрлерінің тиімділігін қарастыратын ... ... ... ... ... орталық және жергілікті атқарушы
органдардың лауазымдары және процедуралары бекітілді. Шағын бизнесті
салалық ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік сұрақтарға
қатысты барлық нормативтік құқықтық актілерді жалпылама ... ... ... органда Эксперттік одақты құру ұсынысы
өңделінді. Шағын кәсіпкерлікті дамытудың республикалық ... ... ... 2002 ... 3 ... ... Республикасының
өкіметінің №716 жарлығына сәйкес Қордың жарғылық капиталын өсіруге 22716100
АҚШ долларына бағаланған сомма бөлінді. Шағын ... ... ... ... ашу және ... кәсіпкерліктің
сұрақтары бойынша ақпараттық мәліметтер базасын құру жұмыстары атқарылуда.
[7].
«2003-2004 жылдардағы Қазақстан ... ... және ... қолдаудың және дамытудың мемлекеттік ... ... және ... ... ... және орта ... салық салу жүйесін жетілдіру, инвестициялық қолдаудың және қаржылық-
несиелік жүйелерді ... ... және орта ... ... дамыту, инфрақұрылымды дамытуды одан ары қарай жалғастыру,
ақпараттық қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... және жүйелендіру болып табылды.
2005 жылдың 12 мамырында өкіметтің №450 жарлығына сәйкес 2005-2007
жылдарға Қазақстан ... ... және орта ... ... ... бекітілді, оның негізгі мақсаттары және міндеттері
иституционалдық ... ... ... ... ... көтеруге бағытталған, шағын және орта ... ... ... ... ... және ... жетілдіруге бағытталған болып табылады.
Кез келген процесс сияқты шағын және орта ... ... мен ... ... Кәсіпкерлік басқару объектісі ретінде өзінің ерекшеліктері
бар. Егер бұл сұраққа басқару ... ... ... ... ... келесі қызметтерін көрсетуге болады:
- жоспарлау (стратегиялық менеджмент, маркетинг стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... сәйкес басқару құрылымын
құру);
- мотивация (кәсіпкерлік ... ... ... ... (жоспарланған істерден ауытқуды анықтау және ... ... ... ... ... ...... кәсіпкерліктің экономика
жағдайын жақсарту үшін ірі ағымы бар екенін көрсететін, экономиканы дамыту
үшін кәсіпкерлік модельді ұстану. Осы ... ... ... кәсіпкерлік
белсенділікті тиімді, әрі икемді ынталандыру әдісін табуы қажет. ... ... ... ... ... ... ... ма деген?
Бұл сұраққа жауап оң болады. Тек бұл үшін, мемлекет жаңа кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... Және де ... қырлы қолдау кәсіпорынның даму жағдайы мен кезеңіне байланысты әр түрлі
сипатта болуы ... ... қай ... және тоқырау алдында ... ... әр ... ... ... ... ... және орта бизнесті дамытудағы нарықтық экономикалы елдердің
тәжірибесі
Көптеген шетел мемлекттерінің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... ... өз ... ... бағыт
болып табылады. Ұйымдық ... және ... ... қолдау
механизмдерін басқа мемлекеттерде зерттеу қандай да болмасын ұлттық
ерекшеліктерге ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
2-кесте. Дамыған мемлекеттер тәжірибесі
|Дамыған мемлекеттер тәжірибесі |ҚР ... ... ... ... ... ... ... үстінде |
|кәсіпкерлік қызметті қолдау сұрақтарын | ... ... ... ... болуы. | ... ... ... ... ... |
|ақпараттық, ... және ... ... | ... ... ... және ... асыру | ... ... ... ... және |Жоқ ... ... ... | ... ... ... ... ... ... үстінде |
|кәсіпкерлікті қолдау жобаларын жүзеге асырудың | ... ... | ... ... саласындағы барлық міндеттерді |Жоқ ... ... ... ... | ... мемлекеттік мекемелердің болуы| ... ... және ... билік |Даму ... ... ... ... ... бөлу| ... ... ... шағын бизнес |Жоқ ... ... ... ... ... – | ... | ... ... ... ... ... ... ... |
|өзара қарым – ... ... ... | ... ... ... шағын бизнесті дамыту үшін Қазақстан
шағын бизнесті басқару процесін жетілдіруге көп күш жұмсау қажет. Шетелдік
мамандардың айтуы ... ... ... ішкі және ... ... ... ішкі және сыртқы ортасын сараптаудан екі факторды есепке
алған жөн: ішкі және ... ... ... және ... ... деңгейі.
Кәсіпкерлікке барлық сыртқы ықпалдарды өз кезегінде макроэкономикалық және
салалық деп бөлуге болады.
|Экономикалық | | | ... ... | | | ... |
| | | | ... |
| | ... бизнеске | | |
| | ... | | ... | | | ... ... | | | ... |
| | ... ... | | ... ... ... ... ... бақыланатын факторларға кәсіпорын қызметіне байланысты
факторларды жатқызады. Енді әртүрлі тәжірибесіне келейік.
АҚШ – ғы ... ... ... ... ... көлемі
жұмысшылардың санымен бағаланады: өте ұсақ ... – 20 ... ... бар, ... 20-дан 99 адамға дейін, орташа 100-ден 499-ға дейін,
ірі 500 адамнан көп (3-кесте). ... ... ... ... саудада 100 жұмысшысы бар, өңдеу саласында 500-ге дейін жұмысшылары
бар фирмалар шағынға жатады.
3-кесте. 2007 ... АҚШ – тағы ... ... ... ... ... саны ... |1000 ... |134000 ... |2000000 ... ... |3000000 ... ... ... ... ... бизнес ортаның өзгерісіне тез
бейімделгіш. Шағын кәсіпорындардың жаппай ликвидациясы ... ... ... ... ... және капиталдың территориялық және
саналық ағымы жақсарады, тұтынушы сұранысының және ... ... ... ... ... ... жоғарылайды. Бір шағын
кәсіпорындар жабылса, екінші біреулері ашылады[8].
Қазіргі уақытта АҚШ ... 53 % ... және орта ... ... ... АҚШ ... ... бизнес ірі өндірістің өзгерістерге,
жаңа міндеттемелерге бейімделуін және икемділігін көтеретіндігін көрсетіп
отыр.
Енді АҚШ-та шағын ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қызметі арнайы ұйымының – 1953ж АҚШ Конгресі құрған
шағын бизнес әкімшілігінің құзырына кіреді. Сол жеке ... ... ... ... ... ... туралы Заң қабылданды. 1953ж Эйзенхаур
президент болған кезде елде жұмыссыздық және инфляция болатын. Экономиканы
жандандыру үшін – шағын бизнес ... (ШБӘ) ... Ол өз ... атқарды. Қазіргі уақытта АҚШ-та шағын бизнесте 22 млн ... ... ... ... жұмысбастылардың 54 % қызмет етеді. ... ... ... және сату көлемі жалпы мемлекеттегі сату көлемінің
52 % құрайды, және 99,7 % ... – бұл ... ... ... ... ... - шағын кәсіпорындарға қаржылық және кеңестік көмек
көрсетеді. Басты міндеті – шағын ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. ШБӘ өз ... ... ... ... ... ... ... білім, кәсіби ассоциациялар мен бірігіп
отырып жүзеге ... ... ... ірі ... ... ... бизнес әкімшілігі шағын кәсіпорындарға мемлекетпен
мәміле орнатуға көмектеседі. Әйел, мүгедек, ардагер – ... ... ... ... ... ... 5 мың адам ... істейді, оның 4
мыңы Вашингтоннан тыс ... ... 10 ... ... және ... ... бар. ... арасындағы байлаиыс аудан – аймақ –
орталық тізбегі бойынша жүзеге асады. АҚШ-ғы шағын бизнес ... ... ... үшін ... болып табылады.
Америкалық тәжірибе көрсетіп отырғанындай ... ... кез ... үкіметтік немесе басқа да ... ... ... ... шағын бизнестің барлық мүдделері АҚШ
конгресінің бақылауында. Сонда да ... ... ... ... ... жобалар ойнайды. Мысалы, шағын бизнеспен ... үшін ... ... ... олар ... ... береді,
конференциялар ұйымдастырады, кездесу және ... ... ... ... ... бизнес - инкубатордың бастауымен ... ... ... және ... әр ... ... ... кеңес берумен
айналысатын орталықтар ұйымдастырылған.
Бұдан басқа, арнайы шағын бизнес мүдделер ... ... ... ол ... ... пен ... бағынады. Адвокаттық кеңсе
негізгі міндеттері:
- ... ... ... ережелер мен салықтардың ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторларға экономикалық және статистикалық
зерттеулер жүргізу, шағын ... ... ... шағын бизнес
мәселелері мен ... ... ... ... ... ... ... «инкубаторлық»
жобасын қолданған жөн. «Инкубатор» термині ... ... ... ... мақсатында университет, ұйымдар, кампаниялар,
федералдық үкімет органдары жандарына ашылған ұйымдарға ... ... ...... ... ... ... қолдау. Инкубаторлар жанынан ... ... ... одан ары даму үшін ... ... ... өз орындарын бекітеді.
Дамудың белгілі бір деңгейіне жеткеннен соң, әдетте үш жылдан соң, фирмалар
бизнес – ... ... өз ... ... ... Ал ... бизнесті нөлден бастап жатқан жаңа фирмалар келеді[9].
Әдетте бизнес - инкубаторлар бірнеше жаңа ... ... ... ... Олар ... мен ...... бірігіп
қолданып ғана қоймайды, сонымен бірге бизнес-инкубатор көрсететін барлық
қызметтерге, бизнес ... қол ... ... ... ... ... құнына қосылған, көрсетілетін қызметтердің басқа түрлерінің бағасы
төменірек.
Бизнес – инкубатордың негізгі ресурстарына келесілер жатады:
а) бизнес- инкубаторлар персоналы, соның ... ... ... құрал – жабдықтар, соның ішінде ұйымдастыру техникалары (көшірме
машиналары, факс, компьютерлер ... бір ... ... ... мен ...... ... тұлға – директор немесе атқарушы
директор.
Америка Құрама Штаттарындағы бизнес – инкубаторлардың 90% жуығы – ... емес ... ... ... ... жаңа ... ... дамыту. Қазақстан экономикалық дамуының қазіргі кезеңінде бизнес –
инкубаторлардың құрылуын әлі ертерек дейді. Өйткені ...... ... ... ... және ... емес ... қаржыландырылады. Біздер үшін ең қиын қаржы көздерін табу. Соған
қарамастан, АҚШ ... ... ... ... – инкубаторлардың
клиенті – 90 % жуығы жоғары ... ... ... ... Бұл
факт Қазақстанда бизнес – инкубаторларды құруда маңызды ... ... ... және ... ... қарай фирмалық,
мемлекеттік, университеттік және жеке деп бөлінеді. ... ... ... бизнес – инкубаторлар шағын кәсіпкерлікті қолдаудың тартымды әдісі
болды.
Ұлыбританиядағы ... ... ... ... көрсетіп
отырғандай, шағын бизнес, өндіріс көлемін ұлғайтуда, тауарлар мен қызметтер
ассортиментін кеңейтуде, өнім сапасын көтеруде маңызды рол ... ... ... өзінің творчествалық мүкіндіктерін көрсетуге мүмкіндік
береді. Ұлыбританияда шағын ... ... ... ...... ... кеңес беру қызметтері мен бизнес техникасын
оқытатын курстардың болуы ықпал етті.
Ұлыбританияда шағын ... ... үш ... бар: ... кеңінен статус – квосын сақтай отырып консервациялау; ресми
белсенділікті ақырын кеңейту; ... ... ... ... ірі
компанияларға өзгерту. Көптеген зерттеулер ... ... ... ... ... ... одан әрі ... тырыспайды. Олардың ең
басты мақсаты – тұрақтылықты қамтамасыз ету.
Үкімет шағын бизнес саласына жалпы кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... ету ... ... етеді (салық салу,
жекешелендіру, еңбек заңдары саласындағы шаралар), ... ... әр ... ... құқықтық нормалар мен ... ... ұсақ ... ... ... ... ... көмек
беруге мамандандырылған фирмалардың қызметінен зерттеу ... ... ... ... ... танысып, кеңес берумен ғана
шектеліп қоймайды, сонымен бірге өз ұсыныстарының ... ... ... ... Бұл көмектің болуы және орта және ... ... ... ... бұл ... Ұлыбританияда гүлденуіне әкеледі.
Франциядағы шағын бизнес. Кәсіпорындарды шағын ... ... кең ... ... бірі – ... ... саны.
Мысалы, он адамнан аз жұмысшылары бар фирмалар ұсақ болып табылады, 10-49
адамдар – шағын, 50-499 – ... 500 көп - ірі ... ... ... ... ... ... бірі – шағын фирмаларды
қолдау. Шағын бизнеске ... ... ... ... ... ... ... бизнесті дамыту үшін үкіметтен ... ... ... ... ... жоба ... ... үкіметі қаржылық
ынтаға көп көңіл бөледі. Ол ... ... ... ... ... ауысуына, инвестицияның өсуіне, шағын және орташа фирмалардың
ынтымақтастығын реттеуге арналған жеңілдіктерді ұсынады. Мемлекет ұсақ ... ... ... ... ... ... ... Оның ішінде –
аймақтық даму қоғамы, өнеркәсіптік даму институты, ... ... ... және т.б. ... несиелерді кепілдендіретін
50 жуық ұйымдар бар. 80 жыл басында несиелерді ... ... ... Қор ... және ... фирмаларды тәуекел капиталды ұсынатын
компапияның қарамағында. Ол шағын бизнеске әр ... ... ... ... 65% ... қамтамасыз етеді. ... ... ... алу үшін және оны ... ... ... тұру үшін қаржылық
ресурстар бөледі.
Шағын және орташа ... ... ... саны 16 500 ... ... және ... кәсіпорындардың орташа көлемі – 7 жұмысшыдан.
Шетелдегі француздық шағын және ... ... – 1400. ... экспорт көлеміндегі шағын және орташа кәсіпорындар ... ... ... ... ... бұл ... қызығуын дәлелдейді. Ол үкіметтің екі декретінде көрінеді:
«Франциядағы ұсақ және ... ... және ... және орташа
кәсіпорындардың пайдасына 37 шара».
Құжаттардың атының өзі мемлекеттің шағын бизнестің дамуына қандай маңыз
беретінін айтады. Егер ... ... ...... қолдауды
қарастырса, онда екіншісі ұйымдық - әкімшілікті қарастырады. Ондағы ең
басты ... ... ... ... ... кәсіпорындарды құруға
арыздарды қарастыруға бұрынғы 5 күннен 24 сағатқа дейін қысқарту, ... даму ... құру ... ... бірге әрдайым ірі
банктер және қаржылық ұйымдармен ынтымақтастықта болу жағдайды жақсартуға
және ... ... ... ... ... ұлғайтуға
мүмкіндік береді. Оған мысал ретінде территориялық ... ... ... ... ... – DATAR келтіруге болады, ол
аймақтарда шағын және орта бизнесті дамытумен ... DATAR ... егер олар ... ... жауап берсе дотация бөледі:
1. Кәсіпорын территориялық құрылымның ... ... ... ... ... қалпына келу жөніндегі құрылған жұмыс орындарының саны
(алғашқы қызметінің 3 жылы – 20жұмыс орны)
Жобаны қолдауда DATAR дотацияларға үштен бірін жобаның ... ... ... ...... жүзеге асыру барысында кезеңдік төлемдер жолымен
жүзеге ... ... ... ... шаралары өнеркәсіптік меншік
субъъектілеріне ... ... ... ... ... және ... құруды білдіреді[10].
Израильдегі шағын бизнес. 60 ж. бастап Израилде ... ... ... ... ... ірі ... ... Дәл осы
сектор үлкен табыс берді, бірақ 80 ж. ... ... ... және ... ... және саяси жағдайдың тұрақсыздану ірі масштабты
иммиграцияға әкелді. Осы кезде Израиль ... ... жаңа ... ... ... туды. Соған байланысты шағын және орта бизнесті
дамытуды жылдамдатты. ... ... ... ... Технопарктердің қызмет ету қағидалары бойынша технологиялық ... құру және ... ... ... жай» ... заңды
тұлғаны, фирма немесе ассоцияцияны ... Ол ... ...... ... ... ... орындары бар кішкентай ұжымдар
біріктіреді. Оның қызметі жарғы немесе қоғамдық комитетпен реттеледі.
Технологиялық ... ... ... ... фирмаларды қолдайды. Кейде
өнім өткізу кезеңіне дейін жеткізеді.
2. Бизнес «жылы жайларды» құру. Олар өз басқару органдары, ... және де ... ... бухгалтерлері бар жеке компаниялар.
Бизнес – «жылы ... өз ісін ... ... ... ... ол ... ... бизнесте бағыттала алмау және ең басты ... ... ... жақсы мүмкіндіктер береді. Екі жыл бойы жобаны
құру үшін 300 000 шекелге дейін ақша ... (81 000 $) Ол ... ... 80% жабады, қалған 20 % жеке инвесторлар ұсынады.
3. Ғылыми зерттеулерді сонымен ... ... ... өнім өндіруді
қаржыландыратын ғылыми зерттеу ұйымдары мен қорларын құру.
4. Шағын кәсіпорындар ... ... және ... министрлігінің
жанынан жұмыс істеу. Қор шағын және орта ... ... ... ... беру ... ... ... Көмек сонымен қатар, егер кәсіпорын несие алу үшін мемлекеттік
кепіл алу және жеңілдіктерден ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады. Жеңілдіктер көбінесе өнім өндіретін шағын және
орта кәсіпорындарға беріледі.
5. Көптеген Израилдік банктерге шағын бизнеске ... ... ... Олар ... жеңілдіктер, маркетингтік жеңілдіктер, менеджерлік,
консалтингтік ... ... ... бизнес жоспарларын
дамыту жобаларын қарастырады және ... ... және орта ... ... маңызды бағыттарының бірі болып
әрбір жанұя өз шаруашылығын ... ... ... ... қолдау. Ал өнімді бөлу және ... ауыл ... ... ... ... қамтамасыз етуді ауыл шаруашылығы
тұрғындары кооперативтік ... ... ... ... шаруашылық
өндірістің бірқатар негізгі бағыттар қалыптасқан:
- сүт ... (30 ... ... орташа көлемі) бір жанұяға га.
- егістік (негізінен көкөніс және техникалық дақылдар) бір ... ... ... ... дамыған ғылымы, біздің еліміздің
экономикасы кезіккен қиындықтарды және алатын интеллектуалдық потенциалы
бар. Оның үстіне ... өз ... ... процесіндегі
кәсіпорындар, сонымен бірге негізінде Hitech сферасындағы шағын және орта
кәсіпорындады ... ... ... ... ... бар. ... болып жатқан құрылымдық өзгерістер дамыған ... ... ... ... және орта ... дамуының тәжірибесін
есепке алу қажет.
Қысқаша, басқа мемлекеттік тәжірибесін қарастырайық. ... ... ... ... Бұл ... кәсіпкерлерге шағын және ірі
бизнесті ұжымдандыру ... ... ... трансұлттық компаниялар
шағын кәсіпорындардың көмегімен ... ... және ... ... Оның үстіне үкімет шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... және ... ... институтын
құрды, шағын кәсіпорындардың өнімдерін алу және өткізуді кепілдеді. 2007 ж.
соңында Оңтүстік – ... 2 739 000 ... және ... ... ол ... ... ... компаниялардың 99,5 % құрды, онда 9 ... ... ... ... ... ... 78,5 % құрайды. Шағын ... ... ... мәліметтері бойынша шағын және орташа
кәсіпорындардың 90 % жалпы саны 50 ... ... ... ... ... ... уақытта бұл
сектор экономика тұрақтануының негізгі фактор ... ... ... ... қажет етпейтін халықтың орта бөлігі құралады. Литваның
ішкі өнімдегі шағын кәсіпорындардың үлесі 69 % ... Ал ... ... ... ... адамдардың 1/3. Кәсіпорындардың 90 % - тен көбі
шағын және ... ... ... ... шағын кәсіпорындарға салықтық
жеңілдіктер береді.
- бірінші екі жылдай пайдаға салық тарифі 70 % проценттен ... үш ... ... 50 %. Оның үстіне ... ... ... ... ... қоры құрылды.
Байқап отырғанымыздай, дамыған мемлекеттер тәжірибесі кәсіпкерлерге
жағдай ... ... ... рол ... ... Ал ол шағын
бизнесті қолдау және ... ... ... ... басшылыққа алған негізгі қағидалары келесілер:
1. Құқықтық және әкімшілік құрылымдарға негізделген ... ... ... бастап келе жатқан кәсіпкерлерді оқыту жобалары.
3. Кіші жаңа кәсіпорындар үшін капиталға қол ... ... ... ... ... үш ... өте маңызды. Мысалы, тек ғана оқытып және техникалық
беру жеткіліксіз. Көптеген ... ... ... қиын заң ... ... ... Перуде жаңа фирманың тіркелуі үшін 11 ... ... ... және ... ... зерттеуі бойынша оны алуға
289 күн кетеді. Екінші жағынан, жеке ... ... ... ... ... Олар ... ... экономикалық өсудің
негізгі көзі деп біледі. Польша тәжірибесі кедергілерді алып ... ... ... ... ... ... Елде ... жыл бойы
кәсіпкерлікке жол берілмейтін орталықтандырылған жүйе қызмет етеді. Онда үш
жылда қиын экономикалық ... ... ... ... ... фирмалар ашылды. [11]
Мұның барлығы шағын және орта бизнестің әсер ... ... болу ... ... Ақпаратқа еркін қол жеткізу
қаржылық ақпаратты дәлме – дәл және ... ету үшін ... ... ... ... ... порт телекомуникация жүйесін
қоса алғанда қазіргі заманға сай болу ... ... ... ... ... ... ... қажет. Қосымша қызметтер заң, сақтандыру,
бухгалтерлік және консултациялықфирмалар нарық ... ... етуі ... ... ... және орта бизнестің дамыту процесі Еуропаның
көптеген елдерінде, АҚШ және Жапонияда әлі жүріп жатыр. Қазір ... ... ... күші ... ... ... ... қазіргі қоғам
назарының ортасында, ол бүкіл халықтың өмірін қорғайды. Кейбір зерттеулер
бойынша шағын кәсіпорындар ірі ... ... ... шағын бизнестің болашағы өте жарқын, бастысы – оны ... Қ ... ... ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА бизнестің қаржылық ЖАҒДАЙЫн талдау
2.1 Қазақстандағы ... және орта ... даму ... ... ... ... экономикасында шағын және орта
кәсіпкерлік құрылымын дамытуға өте көп ... ... ... ... ... ... қажет етпейтін жаңа өндірістік күштерді
құруды қамтамасыз етеді, сонымен бірге ... ... ... ... және орта кәсіпорындардың артықшылығы аздаған ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Қазақстанның дамып келе ... ... ... ... және ... іс әрекетін дұрыс ұйымдастыруды олар экономиканы
сауықтандырудың альтернативті ... бола ... ... ... халықтың жұмыспен қамтылу деңгейін көтеруге мүмкіндік береді.
Шағын және орта бизнестің даму деңгейі ... ... ... пайда болу деңгейін және аймақ немесе елдегі даму өзгерісін
сипаттайды. ... ... ... ... үлес ... 90 ... Олар ... көлемінің 50 пайызға дейін шығарады және ... 80 ... ... етеді.
2-сурет. Әр түрлі елдердегі халықтың шағын және орта бизнесте қамтылғандар
үлесі (2006-2007 жж.)
Біздің Республикамызда ... және орта ... ... ... ... 2006-2007 жылдары 5 пайызға жуығы болды,
өндірілген өнімдердің үлесі жалпы кіші өнімнің 20 ... ... ... ... нарықтық қатынастарға өтпес бұрын ел экономикасының
негізін ірі өнеркәсіп гиганттары құрады және ... ... және орта ... ... ... ... ... экономиканың өзгеруі кезеңінде
шағын және орта кәсіпкерлік мелекеттің стратегиялық курсын жүзеге асырудың
басты құралдарының бірі болып ... ... ... ... ... ... орта ... дамыту және құруды мақсат етіп қойған емес, өйткені ол
табиғи жолмен қалыптасты. Ал ... ... бұл ... ... қалыптасты. Алдыңғы бағдарламалардың алғашқы этаптарында қабылданған
нормативті-құқықты актілер экономиканың мелекеттік және жеке секторының тек
құқықты ... ... ... ... ... ... ... және
жігерлі инициативасы арқасында кәсіпкерлікті мемлекеттік ... ... өз ... бере ... оған осы ... шағын және орта
кәсіпкерлік субъектілерінің өсу динамикасы дәлел бола алады.
4-кесте. 2009 жылдың 1 қаңтарына шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... |
| | | ... |жеке ... |
| | ... ... ... |
| | | | ... ... |1001376 |203142 |603831 |194403 ... | | | | ... |44302 |6192 |33288 |4822 ... |39571 |7960 |26740 |4871 ... |104987 |9001 |44509 |51477 ... |38186 |5614 |30541 |2031 ... |32682 |3990 |24291 |4401 ... | | | | ... |46874 |5245 |25635 |15994 ... |63390 |12697 |43940 |6753 ... |53670 |6985 |40555 |6130 ... |25864 |3590 |19613 |2661 ... |31836 |6134 |24581 |1121 ... |155192 |17467 |68245 |69480 ... | | | | ... |45337 |8763 |32943 |3631 ... |28758 |4342 |20565 |3851 ... | | | | ... |84342 |11786 |55463 |17093 ... | | | | ... қаласы |63206 |22757 |40433 |16 ... ... |143179 |70619 |72489 |71 ... ... ҚР ... агенттігі
5-кесте. 2007 және 2008 жылдардың облыс бойынша жұмысшылар
саны мен орташа жалақы көлемі*
| |2007 жылы |2007 жылы |2008 жылы |2008 жылы |
| ... ... ... ... жұмысшы|орташа жалақы|
| ... ... ... ... ... |14865 |7406 |22725 |10915 ... |17407 |8245 |26506 |12436 ... |13553 |6758 |25245 |10450 ... |7758 |15205 |15628 |29527 ... |29075 |8649 |49263 |11547 ... | | | | ... |9174 |5683 |13782 |9968 ... |11905 |10396 |20065 |18571 ... | | | | ... |22659 |7941 |35530 |13976 ... |15744 |7018 |27971 |10516 ... |6765 |6396 |10423 |11179 ... |7219 |17291 |9591 |24260 ... |13418 |8026 |19628 |11193 ... |13102 |7533 |20877 |10370 ... | | | | ... |24230 |5178 |28516 |9281 ... | | | | ... ... |16573 |10838 |28808 |19004 ... ... |58322 |14064 |120103 |22427 ... |281769 |9402 |474661 |15723 ... | | | | ... ... ҚР ... агенттігі
Кәсіпорындарда жұмыспен қамтылғандардың саны 2007 жылына қарағанда екі
есеге өскен. 2007 жылында жұмыс істейтіндер саны 281769 болса 2008 ... ... ... ... ... 2007 ... ... республика
бойынша 9402 болса бұл көрсеткіш 2008 ... 15723 ... ... ... ... облыстар бойынша әр түрлі.
3-сурет. 2008 жылғы меншік құрамы бойынша кәсіпорындар саны.
Мемлекеттік меншік: Республикалық меншік және коммуналдық меншік ... ... ... Ал жеке ... ... және ... қатысуынсыз
кәсіпорын меншігі, шетелдің қатысуы бойынша кәсіпорын меншігі, мемлекеттің
қатысуы бойынша кәсіпорын меншігі және ... оны ... ... меншігі болып өз үлестерін қосады. өзге елдің ... ... ... ... 2008 жылғы көрсеткіші 5001 кәсіпорынды құрайды.
6-кесте. 2007-2008 жылығ меншік құрамы бойынша шағын және ... ... |2008ж. ... ... |2007ж. ... ... |
| ... | ... | |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... | ... | |
| | ... ... | ... ... |
| | ... ... | ... ... | ... |ғандар|
| | | | | | |ы ... ... |1907 |1022 |885 |- |- |- ... |538 |338 |197 |- |- |- ... |1372 |684 |688 |- |- |- |
|- ... ... | | | | | | ... меншік |92408 |37001 |55407 |73226 |30403 |42823 ... және |88613 |35589 |53024 |70738 |29368 |41370 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
|- ... қатысуы|554 |214 |340 |143 |64 |79 ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
|- ... ... |3153 |1190 |1963 |2333 |960 |1373 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
|- ... оның |88 |8 |80 |- |- |- ... діни | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |5001 |2775 |2226 |3564 |2057 |1507 ... мен | | | | | | ... ... | | | | | ... |99316 |40798 |58518 |76790 |32460 |44330 ... ... ҚР Статистика агенттігі
Республикасының 2007-2008жж. Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау мен
дамытудың ... ... ... жарлығы, Қазақстан Республикасының
2007-2008 ж. шағын және орта кәсіпкерлікті ... мен ... ... іске ... ... ... нәтижесінде 2007 жылы Республика
бойынша шағын және орта ... ... ... ... құн
салығының көлемі 15,3 миллиард тенге, ал осы жылғы бюджетке ... ... 290 ... ... бұл ... ... ... ақша
көлемі. Бірақ бұл көрсеткіштер 2008 жылы ... ... Мұны ... көруге болады.
7-кесте. Шағын кәсіпорындардың бюджетке аударған қосылған
құн салығы мен акцизі*
| |2007ж. |2007ж. |2008ж. |2008ж. ... ... ... ... ... |
|атауы ... ... ... ... |
| ... құн ... ... құн ... |
| ... | ... | ... |357959 |13342 |456877 |16343 ... |457420 |12682 |1103711 |21591 ... |1373134 |23730 |876783 |108282 ... |479341 |7463 |1437175 |6225 ... ... |10371194 |33527 |1247552 |60457 ... |243237 |7006 |1241730 |7682 ... ... |605656 |5782 |1747252 |30841 ... |1039682 |29537 |2334968 |44885 ... |661303 |10987 |712659 |44109 ... |143315 |5164 |548478 |21243 ... |1394169 |4259 |520213 |9764 ... |463026 |6624 |848922 |14910 ... Қазақстан|391994 |13129 |715217 |90037 ... ... |519163 |15864 |478059 |50713 ... қаласы |1852112 |22604 |1326391 |132948 ... ... |4270862 |78633 |9083938 |163855 ... ... ... |290333 ... |823885 ... көзі: ҚР Статистика агенттігі
Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнес жағдайын ... ... ... ... ... ... мәліметтерге сәйкес, статистика бойынша 01-
10.2005 жыл Республикадан 99316 ... ... ... ... ... тіркелеген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің жартысынан
азы ... ... ... ... ... ... ... процесін жүзеге
асырды. Қазақстан Республикасының Президентінің 2007 жылғы қабылданған
«шағын және орта ... ... және ... қолдауды күшейту
шаралары туралы» Жарлығына және ... ... ... дамыту мен қолдау көрсетуде бағытталған басқа да ... ... және орта ... ... ... бет ... емес].
99316 шағын кәсіпорындар ішінде 1875-і мемлекеттік кәсіпорындар, ... ... ... оның ... 1122-і ... серіктестіктер 82586 –
жауапкершілігі шектеулі серкітестіктер, 70-і коммандиттік серіктестірктер
болып табылады. Алайда бұл көрсеткіштер толық емес ... ... 2741, ... кооперативтері 5351, тұтынушы кооперативтер 4769,
мекемелер 655 ... 99316 ... бар. Бұл ... ... және ... ... ... көруге болады[12.
8-кесте. Шағын кәсіпкерлік шаруашылығының ұйымдық заңдық құрылымы бойынша
саны мен көлемі*
| |2008ж. ... ... |
| ... | |
| ... |
| ... | |
| | ... ... |Оның ішінде |
| | ... |
| | ... |дар | |
| | | | |1 ден |11 ден |31 ден |
| | | | |10-ға |30-ға |50-ге |
| | | | ... ... |дейін |
|Мемлекеттік |1875 |998 |877 |401 |317 |159 ... | | | | | | ... |1218 |636 |582 |263 |205 |114 ... ... | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ... |657 |362 |295 |138 |112 |45 ... | | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |83873 |34763 |49110 |40981 |5902 |2227 ... | | | | | | ... |1122 |707 |415 |361 |41 |13 ... | | | | | | |
|- ... |70 |29 |41 |22 |16 |3 ... | | | | | | |
|- ... |82586 |33986 |48600 |40549 |5841 |2210 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |95 |41 |54 |49 |4 |1 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |2741 |917 |1824 |849 |550 |425 ... | | | | | | ... |1479 |519 |960 |516 |278 |166 ... | | | | | | ... |1262 |398 |864 |333 |272 |259 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |5351 |2551 |2770 |1957 |542 |271 ... | | | | | | ... |655 |222 |433 |380 |39 |14 ... |4769 |1346 |3423 |2688 |592 |143 ... | | | | | | ... |99316 |40798 |58518 |47331 |7947 |3240 ... ... ҚР ... ... ... шаруашылығы бойынша шағын кәсіпорындар саны мен
көлемі*
| |2007ж. ... ... |
| ... | |
| ... |
| ... | |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
| | | | |1 ден |21 ден |
| | | | |20-ға |50-ге |
| | | | ... ... ... ... |7081 |3589 |3492 |930 |1083 ... және ... | | | | | ... | | | | | ... ... |273 |132 |141 |123 |18 ... |12234 |4916 |7318 |6130 |888 ... ... |675 |314 |361 |295 |66 ... | | | | | ... ... |10523 |4158 |6365 |5388 |977 ... газ |1036 |444 |592 |447 |145 ... судың | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |10589 |3932 |6657 |5812 |845 ... техникалық|42320 |18990 |23330 |22440 |890 ... мен жеке | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |1446 |452 |994 |886 |108 ... | | | | | ... және |5220 |2074 |3146 |2741 |405 ... | | | | | ... |4635 |1846 |2789 |2421 |368 ... ... |1192 |459 |733 |523 |210 ... ... |1131 |430 |701 |495 |206 ... | | | | | ... тасмалы |23 |5 |18 |16 |2 ... ... |111 |48 |63 |57 |6 ... және көмекші |3319 |1136 |1983 |1832 |151 ... | | | | | ... ... |1244 |541 |703 |690 |13 ... |585 |228 |357 |320 |37 ... мекемелер |1972 |1018 |954 |939 |15 ... ... |15017 |4516 |10501 |9712 |799 ... мен ... | | | | ... арендасымен және| | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |3164 |1179 |1985 |1753 |232 ... жеке ... | | | | | ... | | | | | ... |99316 |40798 |58518 |52935 |5583 ... ... Экономика және Бюджетті жоспарлау Министрлігінің ресми
сайты www.minplan.kz
Жоғарыда кестеден ... ... ең көп ... ... ... (автомашина, техникалық бұйымдар мен жеке қолданыс,
техникалық бұйымдар мен жеке қолданыс заттарының сауда ... ... яғни ... ... ... ... ... 1244 көрсеткішіне
жеткен. [13]
2.2. Шағын және орта бизнестің субъектісі  ЖШС «Сұлтан» кәсіпорнының
қаржылық жағдайын талдау
«Сұлтан» ЖШС ауыл ... ... ... ... ... Бұл ... шектеулі серіктестіктің негізгі
(операциялық) қызметіне егін шаруашылығы, мал ... ... ... ... ... 2007 жылдың қорытындылары
бойынша жоғарыдағы шаруашылық-экономикалық қызметтердің бағыттарындағы
егін ... 56 % - ды, мал ... 20% - ды, ... 17% - ды және де ... қызметтер 7% - ды алады. Шаруашылық
қызметтің осы ... ... ... мен ең ... ... ... көлемі бойынша жүзеге асырылған. Бұл мәліметтерден
көріп отырғанымыздай ...... ... бағыттарына ең
басымдысы егін шаруашылығы болыпты. Мұндай ... ... ... осы бағыттың жүзеге асырудың басқа қызмет ... ... ... ... Егін ... ... жоғары
рентабельділігіне өткен жылғы бидай нарығындағы ... ... ... ауыл ... ... жоғары Қазақстан нарығындағы
бағалар себепші болды.
Енді бұл ... ... ... ... көшейік.
10-кесте. 2004 – 2007 жж «Сұлтан» ЖШС – інің негізгі көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |10217,0 |17300,0 |20136,0 |22000,0 ... |110,0 |228,0 |350,0 |650,0 ... ... ... ... және пайда динамикалары бойынша өсу
мен өнім қарқындарын есептейік.
11-кесте. Өткізу ... мен ... ... өсуі мен ... |2005 |2006 |2007 |
| |өсу ... |өсу ... |өсу |өсім |
|Өткізу көлемі |169,33 |69,33 |116,39 |16,39 |109,26 |9,26 ... |207,27 |107,27 |153,51 |53,51 |185,71 |85,71 |
- ... ... өсу қарқындары - ... ... ... Өткізу және пайда көлемдерінің өсім қарқындары бойынша
динамикасы.
Бұл ... ... ... ... көлемдерінің
және пайданың өсім қарқындары 3 жыл ... ... ... өте ... ... болудың басты себебі, ауыл шаруашылығындағы
экономикалық емес факторлармен ... ... ... ... бұл 2006 және 2007 жж ... ... ... көрсеткіштерді келесі кестеден көре аламыз (13 ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар жоқ. Және несиелік берешектің пассивтердегі үлесі
өте төмен. Бірақ ... ... 2007 жылы күрт ... ... тұр,
бұл ең алдымен кәсіпорынның ... ... ... Ал ... көркемділігінің жоғарлауы
серіктестіктің қаржылық жағдайының жақсаруына ... ... ... ... коэффициенттік талдаудан көруге болады.
12-кесте. 2006 – 2007 ... ... ... ... |Жылдың соңына (мың тг) ... |
| | ... |2006 |2007 | ... ... Ұзақ мерзімді активтер |7101 |12722 |79,16 ... ... ... – материалдық |11530 |12047 |4,48 ... | | | ... ... Ақша ... |3099 |174 |-94,39 ... ... Дебиторлық берешектер |2286 |21508 |840,86 ... ... ... |24016 |46451 |93,41 ... ... Меншікті капитал |21741 |38249 |75,93 ... ... Ұзақ ... |- |- |- ... | | | ... ... Ағымдық міндеттемелер |- |- |- ... ... ... берешек |957 |420 |-56,11 |
|V ... ... ... ... |- |- | ... айырысулар | | | ... ... ... периадтар |- |- | ... ... | | | ... ... ... ... |1318 |7782 |490,44 ... (пассивтер) |24016 |46451 |93,41 ... | | | ... ... ЖШС «Сұлтан» бухгалтерия бөлімі
Бұл екі жылдық баланс бойынша ұзақ мерзімді активтер 79,16% ... ... ... ... 4,48% - ға, ақша ... ... - ға, ... берешек 840,86% - ға және жалпы активтер
93,41% - ға ... ... ... ... ... ең ... ... дебиторлық берешекте болып тұр. ... ... ... ... күрт өсуі ... ЖШС – тің өз ... беруінен болып тұр. Бұл болса, кәсіпорынның болашақта сапасыз
активтердің көбеюіне алып ... ... ... – ақ ... ... айналмалы қаражаттардың тапшылығына алып келуі.
Ал активтер ішінен ең төмен өсім ... ... ... ... тұр. Бірақ бұл төмен деңгей ... ... ... емес.
Пассивтерге келетін болсақ, ең ... өсім ... ... ... тұр. Бұл ... ... пікіріміз бойынша несие
алудың шарттары мен ... сый – ... 2006 ... ... ... Бұл жақсы қарқын, себебі несие ... ... өсуі ... ЖШС – тің инвестициялық тартымдылығының 2006 жылмен
салыстырғанда жоғарлауымен байланысты.
Ал ең ... өсім ... ... ... салықтың берешекке
тиесілі. 13 кестесінен көріп отырғанымыз да ... ... 2007 ... 2006 ... ... 56,11% - ға ... Бұл ... инвестициялық тартымдылығын жоғарлатады.
Енді бұл көрсеткіштерден коэффициенттік қаржылық талдауға ... Ең ... ... ... ... табылатын «Сұлтан»
жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің рентабельдігін талдайық.
Коэффициенттік талдаудың ... ... Біз ... ... қарастырамыз:
1. Серіктестіктің таза рентабельділік нормасының ... ... ... ... ... ... табыстылығы.
Таза рентабельділік нормасы таза пайданың ... ... табу ... ... Оның ... ... түрде
жазуға болады.
,
(1)
мұндағы,
Нт.р.- таза (нетто) рентабельділіктің нормасы;
ТП- таза ... ... - ... ... ... ... арқылы 12-кестесіндегі мәліметтерден
рентабельділіктің деңгейлерін анықтайық.
2004 жылдың ... ... ... серіктестігінің таза
рентабельділігі төмендегідей болды.
, яғни 1,08 ... ... ... ... ... серіктестігінің таза
рентабельділігі (Нт.р.) келесідей түрде ... яғни 1,32 ... ... ... ... осы ... субъектінің
нетто рентабельділігі мынадай деңгейге жетті.
, яғни ... 2007 ... ... ... ... ... нетто
рентабельділігінің нормасы келесі ... ... яғни 2,96 ... ... жылы Нт.р= 5.42% - ға тең ... ... нетто рентабельділігі коэффициенттік
талдау көрсетіп ... ... ... ... келе ... ... қалыптасуы біздің пікіріміз бойынша ең ... ... егін ... оның ... ... басымды
болуынан. Ал егін шаруашылығының пайдалылығы ... ... , ... ... соңғы жылдар бойынша жоғары бағалардың ... ... ... ... ... болады.
5-сурет. «Сұлтан» ЖШС – тің нетто рентабельділігінің динамикасы.(%)
Келесі талдайтын көрсеткішіміз – бұл ... ... ... табыстылық ROE – таза ... ... ... ... және ... ... рентабельділігі. Ол екеуін келесі
формулалар арқылы табуға болады.
,
(2)
Жарғылық ... ... ... ... – таза ... – меншікті капитал табыстылығы;
НК – нетто(немесе жарғылық) капитал;
2007 жылдың қорытындыларына сәйкес «Сұлтан» серіктестігінің меншікті
және ... ... ... келесідей деңгейлерге
жеткен.
, яғни 2,99%
Жарғылық ... ... , яғни ... ... ... ... бұл шаруашылық субъектінің
меншікті және ... ... ... төмендегідей
деңгейлерде болды:
, яғни 4,97%
Жарғылық капиталдың табыстылығы , яғни ... ... ... ... ... жалпы капиталды бұл
серіктестікпен рентабельді тұрғыда қоданылады. Осы ... ... ... ... ең ... ... жарғылық немесе нетто
капиталдың жоғары рентабельділігі 2006 жылы ол 6,5% - ға, ал 2007 ... - ға тең ... ... мәні мынада: «Сұлтан» серіктестігінің
жарғылық ... ... ... ... ... ... ... ішінде брутто және
нетто кпиталды» қолданудың тиімділігінің ... ... ... ... ... суретте графикалық түрде
бейнелеуге болады:
6-сурет. «Сұлтан» ЖШС – інің ... ... ... ... екінші қадамында біз іскерлік ауыртпалық
көрсеткішін қарастырамыз. ... ... ... ... ролі мен ... ... ... ауыртпалықтың
коэффициенті кәсіпорын міндеттемелер соммасының активтер ... ... ... Оның ... төмендегі түрде жазылады.
,
(4)
мұндағы,
IAK –іскерлік ауыртпалықтың коэффициенті;
М – міндеттемелер;
А – активтер.
2006 жылдағы «Сұлтан» ... ... ... ... ... көрсеткіші келесі деңгейге жетті.
, яғни 9,5%
2005 жылдың ... ... ... бұл ... ... болған.
, яғни 17,66%
Осы коэффициенттік талдаудан көріп отырғанымыздай 2006 ... ... ... ... ... ... 9,5% ... Ал 2005 жылы ол 17,66% - ға жетті. Бұл ... ... ... ... да, ... ... проблемалары және
қиындықтары мен түсіндіріледі. Бұл жердегі 2007 жылы ... ... ға ... яғни ... ... ... ... басты фактор – бұл
кәсіпорынның қаржылық жағдайының жақсаруы және ... ... ... саясатының тиімді жүзеге асуы.
Қаржылық – ... ... ... ... біз ... ... ... төмен паздығын (немесе
өтімділігін) қарастырамыз.талдаудың осы ... біз ... ... ... ... Бұл ... ... біз
төменпаздықтың келесідей екі коэффициентін пайдаланамыз:
1. ағымдық, төлемпаздық көрсеткіші;
2. тез ... ... ... ... ағымдағы кезеңдегі ... ... ... сипаттайды.
Екіншісі болса, шаруашылық субъектінің дәл қазір міндеттемелерін
орындауда қабілеттілігін сипаттайды. ... ... ... ... ... ғылымдық міндеттемелер мен өтімді (немес
қысқа мерзімді) активтерінің ара ... ... ... ... бұл ... ... қарыздың қаражаттардың
айналмалы активтерді қаржыландырудағы ... ... ... ... ақ осы ... бұл ... ... мерзімді қарыздық
қаражаттардың ... үшін ... ... активтермен қаншалықты
қамтамасыз етілгендігін көрсетеді. Оны ... ... ... ... ағымдық өтемпаздықтың коэффициенті;
АҒМ – ағымдық міндеттемелер;
АА – ... ... ... жылы «Сұлтан» серіктестігінің қысқа ... ... ... төмендегі есептеулердің нәтижесі бойынша
келесі деңгейде болған:
, яғни 744 ... 2004 жылы ... ... ... серіктестіктің
ағымдық өтемпаздықтың көрсеткіші төмендегі есептеулер бойынша ... ... ... ... ... ... ағымдық төлемпаздығы
ауыл шаруашылық секторына тән ... Өте ... ... ... бұл ... 2006 жыл ... тым ... жағдайдың қалыптасуы ең алдымен ... ... ... мен ... көптігі мен және қысқа мерзімді (ағымдық)
қарыздың капитал ... ... ... Ал ағымдық
айналмалы қаражаттардың және ... көп ... ... ... ... ... егін шаруашылығымен айналысқандықтан,
олардың тұқым запастары көп ... ... – ақ бұл ... нарығында бағалардың төмендігі мен осы ... ... ... ... «Сұлтан» серіктестігіндегі бидайдың
үлкен түсімі мен осы өнімнің ... ... көп ... ... ағымдық құралдар (активтер) сомасын көп етті. Сонымен бірге
бұл жылы ағымдық активтерге ... ... ... ... де ... мерзімді активтердің сомасын үлкейтті.
Жоғарыдағы себептерге байланысты ... ЖШС – інің ... ... жоғары болды.
2007 жылға келетін болсақ, бұл ... ... ... ... ... ол ... бойынша қоймада запастар төмендейді. Бұл ... ... ... ... ... жоғары болуына және нарықта ... ... ... ... ... бойынша запастар
деңгейі қоймада бұл жылы ... ... ... – ақ ... ... ... ағымдық міндеттемелердің, яғни ... ... ... ... ... байланысты. Алайда
жоғарыда қарастырылған факторларға ... 2007 жылы ... ... ... ... қала ... Оның ... болып
қалуына ағымдық активтерге жататын дебиторлық берешектің күрт өсуі, ... 10 ... өсуі ... ... ... өтемпаздықты талдау бойынша келесі қорытындыны
жасауға болады:
«Сұлтан» ЖШС – інің ... ... ... тартымдылыңы (кредитная
привлекательность) өте жоғары және бұл ... ... ... мен ... ... ... көп.
Өтемпаздық бойынша келесі талдайтын көрсеткішіміз – бұл ... ... Бұл ... ... ... ... қазір орындауға деген талданатын субъектінің ... Тез ... ... ақша ... мен ... ... арқылы шығарылады. (ТӨК=ақша
қаражаттары/ағымдық ... ... ... ЖШС – інің тез ... индекеторының
деңгейін келесіден көруге болады:
, яғни 136 %
Ал 2005 жылғы «Сұлтан» серіктестігіне тез ... ... ... ... болады.
, яғни 2,12%
2006 жылы «Сұлтан» кәсіпорынының (ТӨК) тез ... ... ақша ... ... тым ... және ... ... себепші.
Көріп отырғанымыздай 2007 жыл «Сұлтан» ЖШС – інің тез ... ... ... ... күрт ... ... қалыптасуына 2007 жылы несиелік берешектің 6 – дан астам
есеге өсуі және ... ... 2006 ... 3099 мыңнан 174 мыңға
дейін күрт ... ... ...... сараптаманың 4 – ші және ... ... ЖШС – інің ... және ... айналмалылығын талдаймыз.
Бұл талдау кезінде біз ... 4 ... ... ... ... ... меншікті айналмалылық коэффициенті;
3. дебиторлық берешектің айналмалылық ... ... ... ... ... ... ... – сату көлемі сомасының активтер сомасына
қатынасы арқылы шығарылады:
,
(7)
мұндағы,
ААК – активтер айналмалылығының ... ... ... ...... жылғы «Сұлтан» ЖШС – інің активтері жылына ... рет ... ... ... ... 2003 ... ... ЖШС – інің активтері жылына қанша рет ... ... ... ... ... ... осы ... 2007 жылғы мәнін 2006 жыл ... ... ... ... Оның ... ... ... 2004 жылмен салыстырғанда активтер сомасының өсім ... ... ... өсім қарқынынан жоғары болып тұр.
Меншікті капиталдың ... - ... ... ... ... ... қатынасы арқылы анықталады.
,
(8)
мұндағы,
МКАК – меншікті капиталдың айналмалылық коэффициенті;
ӨК - ... ...... ... ... ... ... меншікті (брутто) капиталдың
жылына ... рет ... ... келесіден көруге болады.
рет
Ал 2005 жылғы «Сұлтан» ЖШС – ігінің брутто ... ... рет ... ... төмендегіден көруге болады:
рет
Бұл жерде осы көрсеткіштің 2007 жылғы ... 2006 жыл ... мен ... ... ... Оның ... ... айналмалылығындағы сияқты .
Дебиторлық берешектің айналмалылығы - өткізу ... ... ... ... қатынасы арқылы шығарылады:
,
(9)
мұндағы,
ДБАК – дебиторлық берешектің айналмалылық коэффициенті;
ДБ – дебиторлық берешек ... ... ... ... ... ... жылына
қанша рет айналу санын келесіден көруге болады.
Көріп ... 2007 ж. ... ... ... жылындағымен салыстырғанда күрт төмендеген. ... ... 2007 жылы ... берешектің шамамен 10 есеге ...... ... ... ... ... ... ТМЗ – дың сомасына қатынасы арқылы табылады[15].
,
(10)
мұндағы,
ТМЗАК – тауарлық - ... ... ......... ... жылғы «Сұлтан» ЖШС – інің тауарлық – материалдық запастары ... ... рет ... ... ... ... 2007 ... «Сұлтан» ЖШС – інің ТМЗ – ры ... ... ... санын келесіден көруге болады.
Бұл жерде осы ... 2007 ... ... 2006 жыл ... ... ... көреміз. Оның басты себебі, 2007 ... ... ... ... – материалдық запастар сомасының
өсім қарқыны өткізу көлемі ... өсім ... ... ... ... ... мен ... бойынша айналмалылық «Сұлтан» ЖШС – ... ... оның ... келесімен түсіндіріледі: бұл кәсіпорын
көбінесе егін шаруашылығымен айналысқандықтан бұл субъект ... ... рет қана ... да ... ... ... – экономикалық ... ... ... ... және ... жағдайын
талдауға бағытталған. Әдетте бұндай талдауларды несиелік ... ... деп ... ЖШС – інің бітіру жұмысының осы сұрағындағы ... ... алу ... тәжірибеде қолдануға болады.
2.3. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін қаржыландыру
Қазақстан Республикасының 2006-2007 ... ... және орта ... мен ... ... ... көрсетілгендей, макроэкономикалық
тұрақтылыққа қол жеткізу кезінде шағын және орта ... көп ... ... ... ... мәжбүр болды. Немесе
өздерінің қаражаттары жетіспеушілігі есебінен қысқа мерзімді делдалдық
қатынастарға ... тура ... Бұл ... ... ... ... жұмыс орнын қалыптастыру, орта қауым құру ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті эффективті
түрде дамыту үшін ең басты жолы қаржы-несиелік және инвестициялық жүйелерді
қолдау ... ... ... ... 7 ... 2001 ... № 597
жарлығында «2001-2002 ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... ... орта кәсіпкерлікті қаржы-несиелік және ... ... ... іске ... шағын және орта кәсіпкерліктің өндіріс саласын екінші деңгейдегі
банктер ... ... және ... ... ... сай ... ... қарыздар есебінен несиелеу.
- шағын және орта кәсіпкерлік ... ... ... ... банктерді ынталандыру механизмін жасау оның ішінде
кәсіпкерлердің жауапкершіліктерін орындауы үшін ... ... ... ... ... мақсаттарға деген қаржы республикалық бюджет есебінен
қарастыру шартыменен екінші деңгейдегі ... ... ... ... қаржыландыру.
- өзара несиелеу мен өзара сақтандыру қоғамдарының ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлік саласындағы инвестициялық саясат құрал-
жабдықтарды өндіретін компанияларға ... ... Бұл ... ... бағыты, өнімдердің жаңа түрін шығаруы, техникалық ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті көтеру үшін мемлекеттік емес
қаржыландыру мүмкіншіліктерін ... ... ... және ... ... ... жатыр. Мүлік және өздерінің
мүшелерінің басқа да мүліктік ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдардың маңызы күшейе түсуде.
Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... қаржылай қолдау көптеген шығындарды қажет
етеді, ал мемлекеттік бюджет ... ... Бұл ... ... ... пайдаланғаннан кейін оны ... ... өте ... және ... болып табылады. Шағын және ... ... ... ... тарату тездетеді.
Экономиканың қажетті салаларында инвестициялық ... іске ... ... ... 10 млн. ... ... ... инвестиция
салынған. Бұл 2005ж. тамыз айынан бері іске асып жатқан мемлекеттің оңай
(жеңіл) қолдау тәртібі болып ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуін және қалыптасуын ынталандыру, шағын
және орта кәсіпкерлікті тиімді пайдалануды жоғарлату ... ... ... 2006 ... № 856-ші ... ... ... түрімен бактік емес қаржыландыру мекемесі ретінде шағын және орта
кәсіпкерлікті дамыту қоры ... ... ... ... және орта ... ... ... мемлекеттік
бағдарламасын жасау мен іске асыруына қатысу;
2. шағын және орта кәсіпкерлік саласында жаңа ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктерденг несие алу үшін ... және ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлік саласындағы лизингтік, оқу-методикалық,
кеңестік және басқа да нарықтық құрылымдардың ... ... ат ... ... ... Үкіметінің белгілеген несиелеу жоспар тәртібіне
қатысу. [17]
2007 жылдың басынан Қазақстан Республикасы Президентінің «Шағын және
орта кәсіпкерліктің дамуын ... мен ... ... көрсету
шаралары туралы» 2006ж. қабылданған № 3893 ... ... ... ... ... ... 4565 ... мен ғимараттар
айқындалды. Олардың 2066-сы шағын ... ... 1876 – ... ... ... ... пайдалануға, кәсіпкерлердің таңдаулары
бойынша 731-і – сенімгерлікпен басқаруға және 660 – объект ақысыз негізге
берілді. ... ... ... ... ... ... ... объектілер саны бойынша алдыңғы орында ... мен ... ... ... кету ... ... ... салық аударым қаржы мен басқа төлемдердің мөлшері
01.10.2007ж. кәсіпкерлік қызметінің нәтижесі бойынша 29257,6 млн. теңгені
құрады. ... ... ... ең ... ... ... ... – 11229,9млн. теңге немесе 38%, Қарағанды облысында – 3222,6 ... ... 11,3%. ... ... ... ең ... түсім Жамбыл облысында
белгіленді – 297 мың теңге немесе 1,0%.
Шағын және орта кәсіпкерлікке қаржылай ... ... ... ... ... ... опартвтік мәліметтер бойынша ағымдағы
берілген несие портфелі 24298,8 млн. теңгені құрады, ... ... ... 74%, ал орта және ұзақ ... ... – 26%. ... орта ... қаржылай қолдау көрсету мақсатында Республикада ... орта ... ... ... ЖАҚ ... ... қоғам құрылды.
Азия даму банкісімен Европалық Қайта және Даму банкісінің зайымдары бойынша
Шағын және орта ... ... ... келесідей: АДБ
зайымдары бойынша 49 жоба қаржыландырылды, жалпы ... 34 млн. АҚШ ... 2 ... ... ... орындарын ашуға мүмкіндік берді.
Төменде 2008 жыл АДБ зайымдары бойынша несие ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер
көрсетілген.
13-кесте. Азия Даму Банкісінің займдары бойынша несие ресурстарының
үлестірілуі*
|Облыс ... саны ... (мың АҚШ |% |
| | ... | ... |16 |8372,5 |25 ... ... |6 |6642,5 |20 ... |7 |4341,5 |13 ... |5 |3601,9 |11 ... |3 |3908,3 |11 ... | | | ... |4 |2224,1 |7 ... | | | ... |2 |1590,0 |5 ... ... |5 |1470,0 |4 ... |1 |340 |1 ... |2 |741,8 |2 ... |1 |360 |1 ... |49 |34002,6 |100 ... көзі: www.almaty-planet.kz ресми сайты
АДБ займы банктер арасында ... ... ... ... кредит» АҚ – 5 жоба, 3100600 АҚШ доллар соммасы.
«Казагропромбанк» (АООТ) – 10 жоба, 2624730 АҚШ ... - 5 ... 1470000 АҚШ ... соммасында.
Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігі.
«Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» - 1 жоба, 963350 АҚШ доллар соммасында.
«Казкоммерцбанк» АҚ – 9 жоба, 9594669 АҚШ ... ... ... ... АҚ – 7жоба, 7952950 АҚШ доллар соммасында.
«Фонд Ақмола» ЖАҚ – 1 жоба, 1700000 АҚШ доллар соммасында.
Еуропалық Қайта құру және Даму ... ... ... ... шағын
және орта кәсіпкерлік субъектілерін несиелеу табысты түрде жүзеге
асырылуда. ... ... ... ... ... 842 жоба бойынша
ЕҚКДБ зайымдарын ... ... бері 7,676 млн. АҚШ дол. ... несие
беріледі.
Өкілетті банктер мен олардың филиалдары тарапынан мамыр және желтоқсан
айлары арасында шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... – 278; Центркредит банкі – 194; ... – 185; АСҚБ – 60; ... Әлем ... – 26; ... – 704. Микронесиелер
бойынша берілген несиелердің орташа мөлшері 6004 АҚШ ... және ... ... 43613 АҚШ ... құрады. ЕҚКДБ желісі бойынша несиелеу
динамикасы айтарлықтай жоғары – ай ... ... аса ... ... ... ... ... бойынша барлығы 72,5 млн. АҚШ доллар соммасында
несие берілуі керек.
Бұдан басқа аймақтарда өндірісті кеңейту, жаңасын ашу ... үшін ... ... ... жылдың басынан бері жұмыс істейтін өндірістерді дамыту бойынша
1722 жобаны қаржыландыру үшін ... ... 5189,5 млн. ... млн. ... ... несие қаражаты бөлінді, ол 103,5% ... ... 19743 ... орындары ашылды.
Жұмыс істейтін кәсіпорындарды дамыту үшін ақша қаражаттары белсенді
түрде ... ... мен ... ... болды, бұл жердерде
республика бойынша жалпы көрсеткіштің сәйкесінше 44%-ы немесе 1624,7 ... ... ... ... берілді. Оның үсітнде бұл аймақтарда ашылып
жатқан жұмыс орындар санының өсімінінің жоғары екендігін атап кету қажет.
Алматы ... ... 478 ... ... ... 9868, ал ... ... 742 жұмыс орнының жеріне 2640 ашылды. Бұл ... осы ... ... ... және орта ... дамыту және
қолдау көрсету бағдарламаларында алдың ала ескертілмеген қосымша жобалардың
есепті кезең ішінде қаржыландырылуымен түсіндіріледі.
Әйтседе ... ... ... ... мен ... ... ... жоспарланған көрсеткіштердің төмен ... ... Атап ... ... облысында 17,9 млн. теңге берілді немесе
4,8% (жоспар-373,8 млн. теңге), Шығыс ... – 7,7 млн. ... ... ... – 369,6 млн теңге), Маңғыстау облысында – 13,7 млн. ... 3,7% ... – 456,0 млн. ... басынан бері жаңа өндірістегі қаржыландыруға 2097,2 млн. ... (1100 жоба және 8352 ... ... ... ... ... ... ең көбі Қарағанды (272), Оңтүстік Қазақстан (214) және
Ақмола облыстарында (276), оларды Қаржыландыру үшін ... 588,3 ... 164,6 млн. ... және 192,8 млн. теңге берілді.
Жалпы республика бойынша есепті жылға жоспарланған жаңа өндірістегі
қаржыландыру көлемі 42,3%-ға ... айта кету ... ... ... 4960,3 млн. ... 2097,2 млн. ... меңгерілді. Ашылған
жұмыс орындары жоспардан 1122 бірлікке төмен болды (жоспар – 9474, факт ... жыл ... ... ... ... көмектесу қорының, екінші
деңгейдегі банктер мен жергілікті бюджет қаражаттары, сондай-ақ жарым
жартылай Азия Даму ... мен ... ... Құру және Даму ... ... қаражаттары жобаларды қаржыландырудың негізгі көздері
болды.
Кәсіпкерлерге банктерден ... ... ... ... ... үшін аймақтарда кепіл қорлары құрылды. СЭЗ Ақмола Әкісшілік
Кеңесінің ... ... ... ... берілетін несиелерді
қамтамасыз ету үшін Ақмола қаласында қаланың ... ... ... ... млн. ... соммасында кепілдік-мүліктік кешен
құрылды. Аймақтарда шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ету ... жергілікті бюджеттерде алдын ала
қаражаттар ... ... ... ... ... ... шешімі
бойынша бюджет қаражаттарын 100,0 млн. ... ... ... мен ... және орта ... субъектілерін несиелеуге
бағытталды.
2005 жылы Республиканың кейбір ... ... ... ... және т.б.) ... және орта ... пен фермер
шаруашылықтарын дамыту үшін ең аз қамтамасыз етілген азаматтарға 400 ... ... ... ... Бұдан басқа халықаралық ұйымдар
мен қайрымыдылық қорлар есебінен микронесиелер беру бойынша ... ... ... ... ... және орта ... жағдайын
қарастырайық. 2007 жыл 1 қазандағы мәліметтер бойынша ... ... ... ... ... тіркелген, бұл 2005 жыл ... 128% ... ... ... ... кәсіпкерлік саласында
жұмыс істейтіндер саны бүгінде 77080 ... ... ... ... жылдың
сәйкес кезеңінің 147%. Олардың ішінде 35699 адам шағын кәсіпорындарда және
41381 адам жеке кәсіпкерлікте жұмыс ... ... ... ... ... ... шағын бизнесті дамытуға 920 млн. ... ... ... ... жобаларын қолдау мен дамыту үшін 11
ай ішінде 24 шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 44,9 млн. теңге бөлінді.
Қызмет ... ... ... субъектілеріне жеңілдетілген түрде
беру үшін пайдалануды ... ... 556 ... ... ... орта ... субъектілеріне 9,3 млн. теңге соммасында жалпы ауданы
5,1-ге тең 41 учаске сатылды. Ақтөбе облысында шағын және орта бизнес ... 12,7 ... ... тең өнім өндірілді. Бұл ... ... 2 ... ... 1 ... ... бойынша Атырау облысында шағын және орта
кәсіпкерлік ... ... ... саны 2005 ... ... бері
16,6%-ға көбейіп, 31219 адамды құрады немесе облыс ... ... ... 15% тең. 2007 жыл 9 ай ... ... және ... ... 3,525 млн. теңгеде өнім өндірді, оның ішінде жеке
және фермер кәсіпкерлері фермер шаруашылықтары – 1285,9 млн. ... ... ... өнім ... ... ... орынды сауда
алады – 26,1% өнеркәсіптің үлесі 14,6% ... ... ауыл ... ... –3%, ... – 16,9%, ... – 11,9% көлік және
байланыс –11,98, қонақ үйлер мен мейрамханалар – 8%, ... ... ...
10,9%. 2007 жылы 9 ай ... ... ... және орта ... 4505,6 млн. ... жалпы сомасында несие ресуртары берілді.
01.10.2007 жылы Алматы облысында 38469 заңды тұлғалар – ... және ... ... тіркелген, оның ішінде 5061 заңды тұлға – шағын
және орта кәсіпкерлік субъектілері, ... ... 3320 – ... ... бұл 63,6% ... және 33408 жеке ... ... және орта
кәсіпкерлікте жұмыс істейтіндердің саны 145949 адамды құрайды, оның ішінде
113299 жеке ... мен ... және орта ... ... және ... бойынша Алматы облыс
комитеті 60 млрд. 418 млн. теңге соманы құрайтын 146 ... ... ... ... ... шаруа қожалықтары және аудан әкімдерімен ... 879 млн. ... ... ... 543 ... банктерге өткізді.
Ауылшаруашылық жобаларын бірлесе қаржыландыру үшін екінші ... ... алу ... ... ұйымдастырылды. Несиелерді дайындау
процедурасын оңайлату мен ... ... ... ... ... ... етіп жасау үшін әкімінің шешімімен, құрамына Қазақстан
Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... және банк ... ... ... кеңес
құрылды.
Шығыс Қазақстан облысында шағын және орта бизнес кәсіпорындары 2007
жылы 9 ай ішінде 76,6 млрд. ... өнім ... бұл 2006 ... осы
кезең ішінде облыспен өндірілген өнімінің жалпы үлес ... ... 2007 жылы ... ... ... ... ... облыста 37226 шағын
және орта бизнес субъектілері. 22038 жеке кәсіпкерлер және 15188 ... ... жылы 10 ай ... ... ... ... ... шағын және
орта бизнеске 1 млрд. теңге жалпы сомасында несиелер берілді, бұл 2005 ... ... 700 млн. көп. ... ... ... ... бұрынғысынша өнім шығаратын кәсіпорындарды ұзақ
мерзімді несиелеуге келісім ... және ... ... ... ... несиелеуді қалайды.
Шығыс Қазақстан облысында облыс әкімшілігінің бастамасы ... ... ... ... құру ... ... Бұл орталықты құру
үшін 2006 жылы ... ... 100 млн. ... ... ала ... құрамына лизинг бөлімі, «бизнес-инкубатор», сондай-ақ кепілдеме
беру орталығы ... деп ... ... ... ... ... лизинг бөлімі лизинг берушілер мен лизинг алушылардың сенімді
байланыстарына мүмкіндік беру керек, өздерінің қаржы ... ... ол ... ... ... ... да кәсіпкерлердің
пайдалануларына берілді. Мемлекет «бизнес-инкубатор» ретінде пайдалануға
ғимарат береді, ол жерге кәсіпкерлердің ақпарат іздестірулерімен ... ... ... ... және ... көмек көрсету үшін, конкурстық
негізде ұйымдар, ... ... ... ... ... ... және ... беретін орталықтар орналастырылды.
Мұндай жағдайда басқа табысы молырақ өндірістерді құру ... ... ... беру орталығы банктер мен ... ... ... ... ... ... ... Сүйе тұра мемлекет, коммуналдық
меншік объектілерін банк несиелеріне кепіл зат ... ... ... отырып, бизнесмендерді іс жүзінде қолдауға ниет ... ... ...... ... ... және ... пайдалануы тиіс. Кепіл
заттың 30% бизнесменнің өз ... ... ал ... 70%-ын ... ... ... ... 2005ж. облыстағы ауылшаруашылық
өндірушілеріне 67 млн. теңге жалпы сомасында және ... 33 ... ... ... ... ... арасында да белсенділік артуда. Талдықорғанда ... ... ... ... ... ... ... Форумның құрамына кәсіпорындардың ... ... ... ... оқу ... ... ... экономика институттарының студенттері, шаруа қожалықтарының
басқарушылары кіреді. Форумның алдына қойған мәселелері қаладағы шағын
бизнесті ... және ... ... ... ... іске ... ... қаржыландыру мен несиелеу мәселелері бойынша ... ... ... пен заң ... ... және мүдделерін қорғау. ... ... ... ... ерекше көңіл бөлуді ұйғарады.[17]
Солтүтсік Қазақстанда да кәсіпкерлерді қоғамның белсенді бөлігі ретінде
біріктіру мақсатында кәсіпкерлер формуы өтті. Сондай-ақ Қостанай облысында
әкімет ... ... ... және банктерде кәсіпкерлердің
мүдделерін таныстыру және кәсіпкерлерді қорғау ... ... ... ... ... ... қауымдастығы құрылды.
Қакымдастық кәсіпкерлерге ақпараттар базасын құру мен іскерлік жобаларды
дайындауға ... ... ... ... ... ... ... тең құқылы сұқпат құруды бекітумен кәсіпкерлік қызметінің
барлық субъектілеріне бірдей бастапқы жағдайлар ... ... ... ... ие.қауымдастық бизнесмендердің мүдделеріне белсенді
түрде қамқорлық көрсетуге кірісті. Ол Қ.Р. ... мен ... ... ... басшысынан шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қалаулары
бойынша олардың ... ... ... ... мен
объектілерді, мемлекеттік кәсіпорындағы офис ... ... ... ... өткізу құқығы беретін сенімгерлікпен басқаруға немесе арендаға
беру тәртібінің жағдайын» егжей-тегжейлі түсіндіруін өтінді, ... ... ала ... Қазіргі таңда кәсіпкерлер ешқандай нақты құныдылығы жоқ
бір ғимаратты жалға алып, оның ... ... ... ... ... оңтайландыра отырып, оны жеке меншікке өткізе алмайды, себебі бұл
жағдайда жалға алынған объектілерді кейіннен өткізу механизмінің өзі ... ... ... ... 14249 ... және ... ... тіркелді, олардың 2932 – заңды тұлғалар, 11317 ... ... Ең көп ... ... (2438) мен жеке ... ... қаласында да тіркелді, ал фермер шаруашылықтар (515) ... ... ... ... ... үлестірілген екінші
деңгейдегі банктердің шағын және орта ... ... ... ... ... ... 01.10.2007ж. жағдай бойынша 4098,2 ... ... ... ... ... үлкен бөлігін Пестропавл қаласындағы
шағын және орта кәсіпкерлер алды – 192675 мың ... ал оны ... ... ... ... – 125395 мың ... ... экономикалық даму деңгейлері әр түрлі, бұл
бір қатар факторлармен шартталады: табиғи ... бар ... даму ... ... ... әкімшілік орталықтарға
жақын болуы және т.б. Кейбір аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... – бұл аймақта сәйкесінше
кәсіпкерліктің белсенді түрде дамуына әкелді. ... бұл ... ... ... ... ... ... белсенділікті көтере алмайды
деген ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА бизнестің МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Шағын және орта кәсіпкерлікті ... және ... ... ... шағын және орта бизнестің дамуындағы мәселелердің
жағдайын талдай отырып оларды келесідей негізгі екі бағытқа бөліп ... ... ... құқықтық негіздерін жетілдіру және кәсіпкерлікті
қаржылық қолдауда жаңа прогрессивті формасымен әдістерін дамыту[18].
Бірінші бағытқа ... салу ... ... ... режим құру
маңызды болып табылады. Салық саясатын жетілдіру шаралары тікелей несиелеу
мәселесіне байланыссыз болуына ... олар ... ... ... ... және ... ... жанама түрде әсер етеді.
Сонымен қоса айта кететін нәрсе жаңадан қбылданған ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнесті қолдау ... ... ... ... ... ... жеткілікті түрде
арнайы салықтық режим қаралған. Шағын және орта ... ... ... ... ... ... және жеке кәсіпкерлерді қамтиды. Бұлар
табысына ... ... ... ... ... ... есеп
айырысуда жеңілдетілген үш формасын қарастыруға болады: бір ... ... және ... ... ... ... бизнес субъектілерінің көпшілігі салық
салудан кету мақсатында өздерінің ... ... ... және ... ... санын жасыруы құпия емес. Жаңа режимде өндірісте нақты
қамтылғандардың тұрақтану үшін және жұмыс берушілердің жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жұмысшыға
15%) салық соммасын төмендету ... ... Бұл ... ... ... санымен және орташа айлық еңбек ақысымен
есептеледі.
Шағын және орта ... ... ... банктердің қатысуы
жеткілікті еместігін айта кету керек, әсіресе өндірістік салада. Менің
ойымша олардың ... ... ете ... және ... ... ... ... олардың алған несиені уақтысында қайтара алмауы,
жалпы айтқанда өндірістік саланы қаржыландыру банк үшін жоғары ... ... ... себептен экономиканың сауда саласындағы субъектілерге берілген
ссуддаларды уақтысында ... ... ... ... ... несиелеуге қызығушылығын анықтайтын негізгі фактор болып
табылады. ... ... 2000 жылы ... ... ... ... портфелі 40%-ын құраған. Сонымен ... ... және ... және орта бизнес ретінде құрылған ұйымдарды несиелеу
көлемін кеңейту үшін, салық салудың ... ... құру ... ... ... ... тиімсіз және тәуекелділігі жоғарғы, өндіріс
несиесінің шығынын жабу үшін, банктың ... ... ... ... ... ... ... өндіріс саласын несиелеу тәуекелділігі жоғары
екендігін, банкке шығын әкелетіндігін және оның ... ... ... ескере отырып шағын және орта бизнес субъектілерін орта және ұзақ
уақыт несиелеуде табыс салығының ставкасын ... ... ... қосымша салық салудың жеңілдетілген шараларын құру қажет. Бұл шаралар
нақты экономика секторды несиелеуге байланысты салық салудың жеңілдетілген
режимі, ... ... ... ... болмау қажет. Өйткені ... ... ... кері ... ... ... портфелінің құрылымы 2008жыл [19].
Банктік жүйеде салық салуды жеңілдетіп қана ... ... ... ... өзін де ... ... Ол үшін ... үш аспектіні бөліп
көрсетуге болады:
Біріншіден салым салуды ынталандыру үшін банктік жүйеге ... ... ол үшін ... ... ... ... күшейту қажет
немесе қаржы нарығынан кетуі ... Ал ... ... қадағалауда,
депозипен жұмыс істейтін барлық банктер нормативпен сәйкес ... ... бере ... қоғамдық сенімнің өсуін қамтамасыз ету қажет.
Екіншіден, банктердің несие сапасының жақсаруы және ... ... ... өздерінің табысын жақсарту қажет. Бұл заем
бойынша ... ... ... арасындағы процет ставкасындағы
үлкен айырмашылықты төмендетеді.
Үшіншіден банктерді шағын және орта ... ... ... ... ... алушының қажеттілігінің несиемен біріктіру керек. Бұл
жерде ... ... ... ... ... ұсыну қажет және стандартты
бухгалтерлік жүйені жақсату қажет. ... үш ... ... ... ... ... ... өсуіне септігін тигізеді.
Қазіргі уақытта мемлекеттің щағын және орта бизнесті қолдау саясаты
жүйеліктен әлде ... алыс және ... ... ... ... ... бір ... туғызатын «Классикалық үш ... ... ... ... үш бұрыш
Банк жүйесімен шағын және орта бизнес арасындағы қатынастың ... ... ... ... ... ... белгілі бір
механизмнің жоқ екендігін көруге болады. Байланыста бақылап отқандай
негізгі ... ... ... ... ... ... банкі қатысымен
«мемлекеттік – шағын және орта бизнес», ... ... және ... ... және ... бағдарламалары арқылы байланысады. Сонымен
бірге қатынастыңбірінші желісінде шағын бизнестң несиелеуді ... ... ... және ... ... ... ... алаңда қалып отырғанын көрсетеді. Басқаша сөзбне айтқанда ... ... ... ... ... ... және ... жүйеге салық
ауыртпалығының артық болуымен түсіндіруге болады.[20]
«Банктік жүйе – шағын және орта бизнес» ... ... ... ... ... ... жүйе - ... қатынастарының
жағдайын талдау қажет.
Мемлекеттік – қаржылық ... Елді ... ... ... ... ... ... фактор болып, елдің қаржы ... ... ... ... да ... осыған қызығушылық танытады.
Отандық банктердің алдында кездесетін барлық мәселелер ... ... ... бар: ...... ... ... болуы. Әлемдік көрсеткіштер бойынша отандық ... ... ... ... болуы. Мысалы Қазақстанда алдыңғы
орынды банктердің меншіктік капитал үлес салмағы төменде көрсетілген.
9-сурет. Қазақстан Республикадағы банктердің өзіндік ... ... ... де ... ... ... ... жеткілікті түрде тарта
алмайды. Екінші ... ішкі ... және ... шеттен алу
мүмкіндіктерінің болмауы. Шынында да ... ... ... ... ... ... ... жүйеге деген сенім жоғалған. Бұл
сенімді кері ...... ... ... міндеті. Халықтың
депозиттері экономикаға салынады, ал бұл өз кезеңінде ... ... ... да ... ... қайтару банктік жүйе үшінде,
мемлекет үшінде, маңызды міндеті болып табылады. Тек банктік ... ... ... ... ... ... ... бірі бұл «жанды»
ақшалардың ауқымды бөлігінің елдегі қаржы жүйесіне айналып өтетіндігі болып
отыр. ... ... ... ... ... ... жағдайын жақсарту
мақсатында банк шотынсыз жұмыс істеуге рұқсат берілген. Осындай еркіндік
нәтижесінде «көлеңкелі бизнес»бірнеше есеге ... ... ... ... ал ... тұлғалардың төлемдерін бақылайтын банк мүмкіндіктері
жоғалған. Бір жағынан бұл кешенді мәселе, өйткені кәсіпкер ... ... ... ... болса, онда оның барлық пайдасын салықпен басқа да ... ... ... да ... ставкасын төмендету керек, оны шешу ... ... ... роль ... ... ... қызмет жүйесін
қалыптастыруға сенімсіздік туғызбайды.
Жалпы айтқанда мемлекеттің позициясын ұлттық ... ... ... ... ... үшін ... көңіл бөлетіндей етіп құру қажет. Ол үшін
банк ішінен ... ... ашу ... ... бірге екі жақта – шағын
бизнес және банктер бір-біріне міндетті көңіл және көп ... ... ... ... ...... шағын және орта кәсіпкерлікті оқып білу, ал
шағын ... ... оқып ... ... ... ... ... оларды салымшыларға, уақтысында
пайызымен қайтару қажет, сол үшін де ақшаларын нақты, тиімді және ... ... салу ... Бұл ... екі ... да ұзақ ... етеді.
10-сурет. Кәсіпкерлікті несиелеу механизмі.
Жалпы айтқанда қаржы, ... ... ... ... ... да банк экономиканың нақты секторын клиенттерін бар
болуымен дамиды, ал ... ... ... ... ... ... ... дами алады. Өйткені тек қана өзін-өзі қаржыландыруға сену ... ... жол. ... және орта ... ... байланыстың басқа бір формасы
фанчайзинг болып табылады. Қазақстанда дамуы белгілі шетел ... ... ... қалыптасуда (Coca cola, “Philip Morris”, “Kodak”
және тағы басқа.)
Бизнес – инкубаторды ... оның өмір ... ... ... ... ...... қызмет шығындар мен қаржыландыру көздерін төмендегі
15 кестеден ... ... ... ... және ... ... ... қаржыландыру |№ |Бизнес-инкубатордың шығындары |
| ... | | |
|1 ... ... және ... |1 |Капиталдық шығындар. |
| ... | ... ... |
|2 ... ... ... |2 ... ғимараттар мен |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|3 |Бизнес қызмет көрсеткені үшін |3 ... ... |
| ... | ... ақы ... |
|4 ... ... және ... ... және административтік |
| |көмек үшін төлем. | ... ... қоса |
| | | ... шығындар. |
Бизнес – инкубатордың фирма ... ... ... 4 ... ... ... жоспардың өтімділіг мен перспективасы ... ... ... соң ... ай ... ... қор ... келісім
шарт жасалады. Егер клиент өзінің міндетін орындамаса, онда олар алға алған
ғимаратты босатуы қажет. Екінші сатыда фирма – ... ... әр ... ала ... Үшінші саты – фирманың қалыптасу және өсу сатысы.
Тіркелген жұмысшылар саны 2-3-тен 10-15 ... ... ... Фирма даму
темпін жинайды. Жеткілікті табыс табады, арендалық төлем ұлғаяды, ... ... ... құны өседі. Нәтижесінде сыртқы ортаға ... ... ... ... сатыда фирма бизнес-инкубатордан бөлек
шығып, орнына жаңа фирма-клиент келеді.
Көптеген кіші фирмалардың жеткізушілер, ... ... шығу ... ... қиыншылықтардан қызметінің 2-3
жылынан кейін ... ... ... ... банкроттығы
жетекшілердің білімсіздігінен болады. Жақсы инженер маман болғанымен жақсы
қаржыгер-менеджер бола ... ... жаңа ... ... ... өздерінің позициясын нығайтуға көмек беруге
көмектеседі. Сондай-ақ жоғары ... ... ... ... жеңілдіктің әр түрлі бағыттары бойынша кеңес беру
қызметтерін көрсетеді. ... ... ... жылдан кейін фирма
нарықты меңгеріп, ... ... ... ... орнын басқа фирмалар
басады. ... ... 1980 ... ... болған. Бизнес-
инкубаторлардың ұлттық ассоциациясының деректері бойынша ... ... ... ... бір ... 140 ... ... келеді.
АҚШ-та бизнес-инкубатордың шамамен 90%-ы ... ... ... ашу және дамыту болып табылатын жаңа кәсіпорындарды ашу және
дамыту болып табылатын коммерциялық емес ұйымдар. Шынында да ... ... ... ... ... және де мемлекеттік емес
құрылымдардың қаржыландыру есебіне өмір ... Ал біз үшін ең ... ... табу ... Оның ... ... ... қиын
жағдайында қорды табу қиынға соқтырады. Бірақ та сонда да шетелдік тәжірибе
көрсеткендей бизнес-инкубатор клиенттерінің 90% ... ... ... ... да ... бұл құрылымды дамыту тиімді болып табылады.
Ерекше орынды университет және де ... ...... ... ... алады. Олардың басты мақсаты жаңа
технологияны дамыту, мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... ... Техникалық Университетінің барысында ... ... ... Бұл ... көп ... та жүр. ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындармен байланыс жасайды,
бірқатар ... ... ... және ... ... ... жүргізіледі. Сонымен қатар университетте алдыңғы қатарлы
ақпараттық технологияны пайдаланумен ... үшін ... мен ... ... ... ... қолдану
саласында жоғары квалификациялы мамандары бар. Сондықтан да университеттің
осындай артықшылықтарын пайдалана отырып, осы ... ... ... ... ... Университеттегі бизнес-инкубаторлар жаңа жұмыс
орындарын құруға мүмкіндік береді. Әсіресе бұл ... оқу ... үшін ... ... ... шараларының барлығы да олардың
дамуын қамтамасыз етіп ішкі ... ... ... ... ... ... бағдарланған көптеген кәсіпорындар санының
пайда болуына мүмкіндік береді.
2002-2004 жылғы Қазақстан Республикасының шағын және орта кәсіпкерлікті
қолдау жоспары.
Жасалу ... -№597. 2001 7 ... ... ... ... ... ... ж.ж. шағын және орта кәсіпкерлікті
қолдау мен дамытудың мемлекеттік жоспары» туралы ... ... ... ж.ж. ... ... ... мен дамытудың
мемлекеттік бағдарламасын іске асыру шаралар жоспары, №665 1997ж. 26 сәуір
Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... іске ... – шағын және орта ... ... ... және ... монополияны қадағалау Қазақстан
Республикасының Агенттігі, «Шағын және орта ... ... ... ... ... мақсаты – инвестиция механизмдерін институттың жолымен
жақсарту, алдыңғы қатарлы қаржылық құралдарды енгізу және шағын және ... ... жаңа ... ... арқылы шағын
кәсіпкерліктің қаржылық қолдауын қамтамасыз ету.
Бағдарлама ...... және орта ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерліктің
алдыңғы қатарлы технологиясымен жаңа құралдарды енгізу.
Шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... Шағын және орта кәсіпкерліктің тәсілдік,
ақпараттық, кеңестік және ғылыми жағынан қолдауын дамыту.
Бағдарламаның негізгі бағыттары – ... және орта ... ... мен ... ... ... ... енгізу.
Қазіргі істегі шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... ... мен ... ұйымдармен байланыс. Халықаралық
іскерлік шағын және орта ... ... ... ету.
Бағдарламаны қаржыландыру көздері – Бағдарламаны Қаржылық қамтамсыз ... ... ... және ... ... және ... ... техникалық көмегі арқылы іске асады. Бағдарламаны іске ... ... ... қажетті мөлшер 7.500.000 тенгені құрайды.
Бағдарламаны іске асыруда күтілетін қорытындылар – бағдарламаның іске
асуы алдыңғы қатарлы технологиямен ... ... ... ... және ... ... қолдау жүйесін жетілдіруге және ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлікті қолдау
мен дамытудың тиімді құрылымы құрастырылады. ... және орта ... даму ... әлдеқайда жоғарылайды, бұл ұлттық экономиканың
салалық құрылымындағы ... және орта ... ... ... ... салада шағын және орта бизнестің дамуына қолайлы жағдай
жасалады. Бағдарламаның іске ауысуы жаңа жұмыс орындарының ... ... ... ... ... ... ауылда жұмыспен қамту механизмнің
қалыптасуына, экономикалық белсенділікке ... және де ... ... ... негіз болады [22].
3.2 Шағын және орта бизнесті дамытудың басымдықтары мен ... және орта ... ... ... маңызды
спецификалық секторы болып табылады. Шағын және орта ... жеке ... ... ... ... ортаны қалыптастырады,
нарықтағы сұраныс пен ... ... тез ... жаңа жұмыс
орындарын құрайды және ... ... ... мен ... ... ... ... және орта бизнес қоғамның ортаңғы класын
қалыптастыру көзі болып табылады және ... ... ... ... ... ... экономикасы дамыған мемлекеттерде шағын және орта бизнесті
құру процесі жүз жыл аралығында табиғи жолмен жүргізілді. Қазақстанда, ... ... ... ... ... бұл ... тәжірибе жүзінде
өткен он жылдықта қалыптасқан. Қоғамның қабылдағыш бөлігінің белсенділігі
және бизнесті мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... ... жемісін берді, бұл шағын және орта бизнес субъектілерінің өсу динамикасы
мен олардың экономикаға осы жылдары үлес ... ... ... ... ауданның 2008-2010 жылдарға ... ... даму ... » өткізу аясында бұл жылдары ауданда
келесі көрсеткіштер:
Ауданда тiркелген 96 шағын кәсiпкерлiк ... ... және ... ... ... тұрғаны 49, бұларда 574 адам еңбек
етуде. 2008 жылдың 12 айында 276,9 млн. ... өнiмi ... ... ... 36,8 млн. ... ... комитетiнiң мәлiметi бойынша жеке кәсiпкерлiкпен 455 адам
айналысуда, барлығы 136,6 млн. ... өнiмi ... ... ... 9,9 млн. теңге кiрiс келтiрiлдi.
Ауданда 622 шаруа қожалығы салық комитетiнде тiркелген және оларда
1380 адам жұмыспен ... Жыл ... 204,6 млн. ... ... ... 4,2 млн ... ... Өнеркәсiп кәсiпорындары бойынша өнiм өндiру көлемi (млн.теңге)*
|№ ... | | |2007 |
| | |2007 |2008 жыл ... %|
| | |жыл | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | ... | | |
| | | ... |нақты |% | |
|1 ... ТМК» АҚ |872,3 | ... |55,0 |112,4 |
|2 ... кен ... | 628,7 | |462,8 | |73,6 |
| |ЖШС | |275,3 | |168,1 | |
|3 ... ... ЖШС |0 |450 |774,3 |172,0 |0 |
|4 ... ЖШС |39,9 |38 |88,0 |231,6 |220,6 |
|5 ... ЖШС |16,2 |15,5 |34,5 |222,6 |213 |
|6 ... ТБ» ЖШС |65 |45,8 |100 |218,3 |153,8 |
|7 ... Көмiр» ЖШС |0 |229 |309,0 |135 |0 |
|8 ... ЖШС |0,9 |0,9 |1,6 |177,8 |177,8 |
|9 | ... |1,9 |1,9 |2,3 |121 |121 ... ... МКК |11,8 |11,3 |7,7 |68,1 |65,3 ... |«Мойынқұм – су» ЖШС |0 |0 |2,1 |0 |0 ... | ... ... | 304,8 |247,7 |346,0 |113,3 |120,7 ... |«Бато» ЖШС |0 |0 |12,8 |0 |0 ... ... ЖШС | 0 |0 |3,5 |0 |0 |
| ... |1941,5 |3254,4 |3212,5 |95,2 |159,5 ... көзі: www.moyinkum.kz
Ауданның 2008-2010 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық ... ... ... 29,7 ... ... ... 6 жоба ... оның
iшiнде: «Аныс Инвест» ЖШС-і жүргiзiп отырған жалпы құны – 22080,0 млн.
теңгенi (184,0 млн. АҚШ ... ... ... цемент зауытының құрылысы
облыстық Бағдарламаға енгiзiлген. Жылдық өндiрiстiк қуаты 1,1 млн. ... ... және ... 600 жаңа жұмыс орындарының ашылуы жоспарланып
отыр.Бүгiнгi күнге 10 км. ... ... 3,6 км. ... желiсiнiң, 2
км. су құбырының және 6,5 км. автомобиль жолдарының ... ... ... құрылыс жүргiзу мерзiмi 2007 жылдың наурыз – 2010
жылдың ақпан айлары.2007 жылы барлығы 3174,9 млн.тенге ... 2008 ... ... ... 97,0 млн. теңге қаражат жұмсалды. Вахталық
жұмысшы поселкасының ... ... ... ... 830,4 млн. теңгенің
құрлыс жұмыстары атқарылған.
Алты жобаның iшiнде «Хантау Цемент» ... құны 6000,0 млн. ... млн. АҚШ ... ... ... зауытының құрылысын жүргiзуде.
Жылдық өндiрiстiк қуаты 500 мың тонна цемент өндiру және 205 жаңа ... ... ... ... ... ... зауыттың және шикiзат
өндiретiн жердiң телiмi алынды. Сонымен бiрге зауыттың электрмен жабдықтау,
темiржол тұйығы, су ... ... ... ... 300 ... ... ... аяқталды. Зауыттың құрал-жабдықтарын алуға
алдын ала төлем жасалды. Зауыттың іргетасын қалау ... ... ... атқарылды. Қазірге дейін жалпы құйылған инвестиция көлемi ... ... ... АҚ- ... ... көрсетiлген болатын, бiрiншiсi-
«Светинское» жаңа кен орнын игеру болса, ... жоба ... ... ... ... ... ашық әдiспен сiлтiлеу» технологиясымен алтын алу
жобасын жүзеге асыру ... ... ... кен ... ... мердiгер болып «Ақбақай ТКМК»АҚ- таңдалды. Қазiргi уақытта қажеттi
қаражат көзiн табу ... жоба ... 2008 ... ... кезеңiне дейiн ... бас ... ... ... ... бөлген инвестицияның-
120,5 млн.теңге қаржысын игерiп кендi ашық әдiспен сiлтiлеу ... ... ... ... ... ... сынақ кезеңiнен өтуде.
«Аль - Басар» ЖШС Қияқты стансасында I және II кезектерден ... ... ... цех» ... iске ... Жалпы құны 615,0 млн.
теңге (5,0 млн. АҚШ ... ... ... ... 4900 ... метр ... және 165 жаңа ... орындарын ашу жобалануда. Қазiр зауыт құрылысының
I ... іске ... ... ... ... 229,7 млн. ... ... атқарылған.[23]
2008 жыл iшiнде «Ақбақай ТМК» АҚ өз қаржысы есебiнен 38,9 ... ... ... ... ... ... Жамбыл ауылының
ауыз су құбырының құрылысына 206,6 млн.теңге бөлінген болатын. ... ... ЖШС – мен су ... ... ... жүргізуге
желтоқсан айының 13 күні келісім-шарт жасалып, 30% -ық ... ала ... ... ... ... үшін 69,0 млн. теңге
аударылды. Республикалық бюджеттен қаржыланатын Құмөзек ауылындағы ауыз ... ... 14,2 млн. ... ... ... ауыз су ... 20,0 млн. ... жұмыстары толықтай атқарылған.
Облыстық бюджеттен тұрғын үй ... 62,3 млн. ... ... күнге 8 – екi пәтерлiк тұрғын үйлердің құрылыс жұмыстары аяқталып,
пайдалануға берілді. Сол сияқты Бірлік ауылындағы 1-пәтерлік үйге ... млн. ... ... ... пайдалануға берілді.
Ақбақай кентіндегі мектептің құрылыс жұмыстары толықтай аяқталып,
пайдалануға берілуде. Республикалық бюджеттен қосымша ... 115752 ... 111300 мың ... ... 4452 мың ... ... және ... өнімдерін өндіру көлемінің, салық түсімдерінің өсу
динамикасы шағын және орта ... ... ... ... екендігін дәлелдейді.
Шағын және орта бизнесті қолдау инфрақұрылымының объектілерінің жүйесін
дайындалуда: кәсіпкерлерді қолдау ассоциациясы, бизнес-инкубатор, ... орта ... ... ... және ... ... ролін күшейту қоғамдағы саяси, экономикалық және
әлеуметтік тұрақтылықты арттырудың стратегиялық міндеті ... ... ... шешу шағын және орта бизнестің интенсивті дамуына құқықтық және
экономикалық жағымды жағдайлар жасалуын талап етеді. ... ... ... ... ете ... ... және орта ... барлық
деңгейдің салықтық базасын жоғарылатады.
Негізгі көрсеткіштер ... осы ... ... сипаттайды, әрі осы кездеде шағын және орта бизнестің ... ... ... олар ... ... және орта ... ... жұмысындағы белсенділіктің
нашарлығы;
- Шағын және орта бизнесті дамыту бойынша заңның жетілмегендігі;
- Шағын және орта бизнес субъектілерінің қаржылық ... ... ... ... және ... айналым қаражаттарының
жоқтығы;
- жергілікті тұтыну нарығының сыйымдылығының аздығы;
- ғимарат алудағы қиындықтар мен жалға беру құнының жоғарылығы.
Бағдарламаның ...... және орта ... ... ... ... салаларында тұрақты дамуды қамтамасыз ету, шағын және
орта бизнесті қаржылық қолдауды қамтамасыздандыру, жаңа ... ... ... ... ... ... ролін арттыру және шағын және орта
бизнесті насихаттау.
Бағдарлама мақсаттарын ... үшін ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнестің мүмкіндіктерін
арттыру;
- шағын және орта бизнес секторының экономикалық белсенділігін
жоғарылату;
- мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлер ... ... ... ... ... және орта ... ... ақпараттық, ақыл-кеңестік
қолдауды
жетілдіру;
- шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудың инфрақұрылымын
біртіндеп дамыту және жетілдіру;
- шағын және орта бизнестің дамытуға жаңа ... және ... ... ... ... және еңгізу;
- облыстағы шағын және орта бизнестің дамуына тежейтін кедергілерді ... ... ... ... ... ... бағыттары мен механизмдері:
-шағын және орта бизнесті қаржылық-несиелік және инвестициялық қолдаудың
жүйесін дамыту;
-инфрақұрылымды дамыту және жетілдіру. Аудан кәсіпкерлері ... ... және орта ... ... ... және ... қалалары мен аудандарында шағын және орта бизнесті дамыту.
Қазіргі кезде шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... және орта ... ... өсуімен, экономиканың өндірістік секторының ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Шағын және
орта бизнес субъектілерінің қаржылық-несиелік ресурстарға жету ... ... ... ... және орта ... ... дамуына
кедергі келтіруші проблемалар тізімінде басты орынды ... ... ... ... ... және орта ... ... және бюджеттік қаражаттар есебінен, сондай-ақ
халықаралық қаржылық ... ... ... ... ... қаржыландыруды кеңейту керек. Несиелендірудің
басым бағыттары өңдеу өнеркәсібі, тұтыну тауарларын өндіру, қызмет сферасы
болып табылады.
Шагын және орта ... ... және ... ... ... ... ... көлемінің өсуін
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... ресурстар мен тартылған қаражаттардың ... ... ... ... ... механизмдердің институционалдық
дамуына, қаржыландырудың жаңа технологияларын еңгізуге ықпал етуі ... ... ... үшін және ... және орта ... ... үшін ... қарастырылды:
1) Тауар өндіру және қызмет сферасындағы шағын жіне орта ... ... ... ... бюджеттен жыл
сайын 100 млн. теңге көлемінде ақша ... ... ... ... әкімшілігінің 2006 жылғы 23 қыркүйегіндегі № 35 ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін
коммуналдық меншік объектілерін пайдалану тәртібін бекіту ... ... ... ... үшін ... жасалады.
4) «Шағын және орта бизнесті дамыту қоры» ЖАҚ арқылы бизнесті
қолдау бағдарламасы бойынша қаражат тарту үшін ... және орта ... ... ақша қаражаттары бөлінеді.
5) Мемлекеттік тапсырыстарды орындауға шағын және орта бизнес
субъектілерінің қатысуын қамтамасыз етеді.
6) ... ... ... ... және орта ... ... ... бөлінген несиелік ресурстарды тиімді
пайдалану ... ... ... ... ... бизнестің өркендеуіне жаңа ... ... және оның ... ... дамуына тұрақтылықты қамтамасыз етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, шағын және орта ... ... ... ... зерттеу арқылы оның экономикадағы ... және орта ... ... ... ... ... және орта ... субъектілерін дамыту
жолдарын ... ... ... қарастырылды.
Диплом жұмысының бірінші бөлімінде шағын және орта бизнестің дамуының
теориялық негіздері, түсінігі, ролі және ... ... ... ... ... ... ... бөлімде Қазақстан Республикасындағы
шағын және орта бизнестің даму деңгейі; шағын және орта ... ... ... және орта бизнес субъектісі – ЖШС
«Сұлтан» кәсіпорнының негізінде қарастырылады. Үшінші ... ҚР ... ... ... ... жолдары, мәселелері және ... және орта ... ... ... ... ... ... ойымызша шағын бизнеске кепілсіз ... беру ... ... ... ... ... ұшырағанда несиенің 80 % төлей алатын
кепілгер банктер енгізу керек. Кәсіпкерлерді пайыз төлеуден ... ... егер де ... ... ... ... бұл проблеманы шешу ... ... ... ... қазіргі таңда кіші және орта бизнестің жағдайы дамыған.
Мемлекеттер салыстырғанда нашарлау болып ... ... кіші және ... ... ... көп. Бұл кедергілер мемлекеттің саясаты мен
рыноктың инфрақұрылымының жетілмеу салдарынан.
Шағын ... ірі ... ... ... ... ... төменірек және әртүрлі инновациялық технологияларды енгізуге
қорықпайды. Шағын және орта бизнестің жаңа ... ... ... ... ... ұмтылуы сияқты артықшылығының бар екендігін ... ... және ... болған кезде артықшылыққа ие., өйткені
ірі компаниялар қызметі экономикалық ... ... ... ... ... ... алмайды.
Шағын және орта бизнесті дамыту келесі мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... береді,
өркениетті нарықтық қатынастардың қалыптасуы, ассортименттің ... мен ... ... ... ... техникалық жандандыру
және тағы басқа.
Қазіргі уақытта шағын және орта бизнесті дамыту процесі ... ... АҚШ және ... әлі жүріп жатыр.
Шағын бизнес экономиканың қозғаушы күші екені мойындауда. Шағын бизнес
қазіргі қоғам назарының ... ол ... ... ... жағдацын
жақсартады.
Кейбір зерттеулер бойынша кәсіпорындар ірі компанияларға қарағанда
табыстырақ.
Осылайша, ... және орта ... ... өте ... болып
табылады. Бастысы – оны басқара және ... ... ... ... бұл
салаларға үлкен кңіл бөлініп елеулі қаражаттар инвестициялануда.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... келе жатыр. / Л.Айдаров//Егемен Қазақстан –
2008ж-23 желтоқсан
2. А.Н. Токсанова. Развитие малого предпринимательства: концептуальный
подход. Алматы, 2008 г.
3. Сагиндиков Е. «О ... ... ... и ... ... и ... ... // Транзитная экономика. №3. 2008.

54-61б.
4. «Кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымы» әдістемелік ... 2005 (ҚР ... ... ... қолдауымен)
5. Николас К. Сирополис управление малым бизнесом. Москва, 2006 г
6. Малый бизнес: ... и ... ... г. ... г.
7. Ибраев К. На Казахстанском рынке отмечается ... на ... ... ... // ... №14,9 ... 2008г.
8. Антикризисное управление: от банкротства – к финансовому оздоровлению /
Под ред. Г. П. Иванова.- М:Закон и ... ... ... ... У. Б. ... а не ... // Деловая неделя. №50 (578),
26
декабря, 2008 г
10. Жарасбай А. Влияние налогоблаженния на развитие малого и ... // ... ... 2008 ... ... кәсіпкерлік. / Н.Райханұлы – Ақиқат журналы.
12. Қазақстандағы шағын бизнес/ Статистикалық жинақ/ Редакциясын
басқарған Ю.Қ. ... ... 2008. - ... «Қазақстан эконономикасын басқару негіздері.» /Бердалиев К.Б. – Алматы:
Экономика,2001.
14. Русак Н.А. Анализ финансового положения ... В ... ... ... в ... Под общ. ред.
В.И. Стражева - Минск: Высшая школа, 1995.
15. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық ... ... / Оқу ...... Экономика. 2001
16. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ: Учебное пособие. —
Издательство «ДИС», НГАЭ и У, 1997.
17. «Малый бизнес должен ... ... ... ... // ... ... №12. 2005. – ... «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы» ҚР Президетінің Жолдауы 2006ж.
19. Бухгалтерско-аудиторский портфель. / ... ... Ю.Б., ... - М.: ... ... 2007-2011 жылдарға арналған ҚР қаржы нарығының даму ... ... ... www.moyinkum.kz
Қосымша А
Шағын және орта бизнесті қолдауға бөлінген қаржы
|саны ... аты ... |
|1 ... |16 |
|2 ... банк |11,7 |
|3 |БТА |22 |
|4 ... банк |18 |
|5 |АТФ банк |10 |
|6 ... |10 |
|7 |kaspi bank |6 |
|8 ... банк |3 |
|9 ... |3,3 ... ... |8 ... ... ... |3 ... ... ... ... |6 |
| ... | ... ... қаржыландыруға бөлінген қаржы
|саны ... аты ... |
|1 ... |24 |
|2 ... банк |24 |
|3 |БТА банк |40 |
|4 ... банк |14 |
|5 |АТФ |3 |
|6 ... банк |3 |
|7 |kaspi bank |3 |
|8 ... банк |3 |
|9 ... |3 ... ... |3 ... а н к т і к ж ү й ... ә т и ж е л і н е с и е л е ... е х а н и з м ... е м л е к е т
Ш а ғ ы н ж ә н е о р т а б и з н е ... а н к т і к ж ү й ... а ғ ы н ж ә н е о р т а б и з н е ... е м л е к е т
6,5
19
4,97
2,99
- нетто капиталдың табыстылығы
- ROE
1,08
1,32
2,70
2,96
5,92
107,27
53,51
85,71
69,33
16,39
9,26
59,09

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын бизнестiң дамуындағы әлемдiк тәжiрибе36 бет
Шағын бизнестiң түсiнiгi және түрлерi13 бет
Шағын бизнестің экономикалық мазмұны10 бет
Шағын бизнестің экономикалық мәні мен маңызы және ерекшеліктері25 бет
Шағын бизнестің Қазақстанда қалыптасуы, дамуы8 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет
Шағын бизнестің: мән – мазмұны , ерекшеліктері26 бет
Шағын және орта бизнестің (ШОБ) қаржы менеджментін ұйымдастыру ерекшеліктері72 бет
Шағын және орта бизнестің даму мәселелері29 бет
Шағын және орта бизнестің дамуы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь