Қазақстан Республикасында тұрғын үй саласы нысандары құрылысының жобалық шешімдерінің тиімділігін бағалау

Шартты белгілер және қысқартылған сөздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4
1 ТҰРҒЫН ҮЙ НЫСАНДАРЫ ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ ЖОБАЛЫҚ ШЕШІМДЕРІНІҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ.ӘДІСНАМАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
8
1.1 Қазақстандағы тұрғын үй саласы нысандары құрылысының ролі мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
8
1.2 Тұрғын үй саласы нысандары құрылысының жобалық шешімдері мен жобалау жүйесінің қазіргі заманғы даму үрдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
16
1.3 Тұрғын үй саласы нысандарының жобалық шешімдерінің тиімділігін бағалау әдіснамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
26
1.4 Тұрғын үй құрылысы дамуының шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
37

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ТҰРҒЫН ҮЙ САЛАСЫ НЫСАНДАРЫ ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ ЖОБАЛЫҚ ШЕШІМДЕРІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ

45

2.1 Қазақстан Республикасында тұрғын үй рыногының қалыптасуы мен тұрғын үй құрылысының қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
45
2.2 Тұрғын үй нысандарының тиімділігіне ісер етуші факторларды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
57
2.3 Тұрғын үй саласы нысандары құрылысының жобалық тиімділігін бағалау
63

3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚҰРЫЛЫСЫ ДАМУЫНЫҢ БАСЫМ БАҒЫТТАРЫ

74
3.1 Тұрғын үй саласы нысандарын инвестициялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 74
3.2 Тұрғын үй құрылысында несие тәуекелдерін төмендету жөніндегі ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
91
3.3 Жобалық шешімдер жағдайын бағалау және тұрғын үй құрылысындағы өзгерістерді болжамдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
97
3.4 Тұрғын үй ғимараттары құрылысының тиімділігін бағалаудың экономика.математикалық моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
109

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
112

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

114
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 119
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Тұрғын үй құрылысы жалпыұлттық мазмұндағы маңызды міндеттерінің қатарында Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму Стратегиясының басым бағыттарының бірі болып саналады. Қазақстан Республикасында халықтың қалың жігін қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз етуге арналған 2008-2010 жылдарға арналған тұрғын үй құрылысын дамытудың Мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру - еліміздің әлеуметтік бағытта қарқынды дамуының нақты белгісі.
Қазақстан Президенті өзінің ел халқына жасайтын жыл сайынғы Жолдауларында халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесін ерекше атап өтеді. Жолдауларда құрылыс индустриясын дамыту, тұрғын үйді қолжетімді жалдау кешендерінің құрылысын жүзеге асыру, жер телімдерін бөлу шараларының айқындылығын қамтамасыз ету, жеке дара тұрғын үй құрылысын дамытуды ынталандыру сияқты бағыттар нақты белгіленген [1].
Тұрғын үй саласы – бұл тұрғын үй нысандарына жеке меншік үстемдік ететін халық шаруашылығының ерекше саласы. Тұрғын үй саласының нысандары жылжымайтын мүліктер рыногының негізін құрайды. Аталған рынок бизнестің табысты түріне айналды. Қазақстан Республикасында жылжымайтын мүліктер рыногының қарқынды дамуы соңғы жылдары халық шаруашылығының осы саласына инвестиция салуға дайын мемлекеттің, көптеген бизнес-құрылымдардың назарын өзіне аударуда.
Құрылыс саласына инвестиция салу инвестициялық жобалаумен тікелей байланысты. Құрылыс материалдық өндірістің аса қуатты саласы болып табылады. Күрделі құрылыстың көлемі мен деңгейінен материалдық өндірістің барлық салаларының онан әрі дамуы, елдің экономикалық әлеуетінің және ұлттық табыстың өсуі қамтамасыз етіледі.
Рынок жағдайында құрылыс, өндірістің басқа салалары сияқты, капитал қарқынының еркіндігі мен меншіктің әрбір нысанының дербестігімен байланысты жаңа экономикалық мазмұнға ие болды.
Жобаға салынған капиталдың тиімділігін бағалау жобалау жұмыстарының тәжірибесінде маңызды және қажетті құрамдас бөлім болып табылады. Оған тұрғын үй құрылысы саласындағы инвестициялық-құрылыстық қызметке кері әсерін тигізетін бірқатар факторлар ықпал етеді, атап айтқанда: тұрғын үй саласының әлеуметтік-экономикалық тұрақсыздыққа барынша бейім болуы; әдістемелік және нормативті қамтамасыз етудің жаңа шарттары мен талаптарына сәйкес болмауы; тұрғын үй құрылысында құрылыс қызметін реттеу мен басқарудың экономикалық әдістерінің жетілдірілмеуі; құрылыста және пайдалануда келісім-шарттық жүйенің дамымауы (тұрғын үй құрылысы саласында маманданған ұйымның болмауы); инвестициялық-құрылыстық қызметке қатысушылар құрамының қызығушылықтарының толық ескерілмеуі; ұйым қызметін жобалауды ұйымдастыру тәжірибесінің және тәсілдерінің жетілдірілмеуі және т.б.
1. Государственная Программа жилищного строительства в Республике Казахстан на 2008- 2010 годы, Астана 2007.
2. Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народe Казахстана, Астана, 6 февраля, 2008 года.
3. Реформирование экономики Казахстана: проблемы и их решение/ Под ред. М.Б. Кенжегузина. Алматы: МНААН РК. Институт Экономики. 1997. – с. 320.
4. Николаев В. П. Введение в рыночную экономику // Экономика строительства - 1994. - №4.
5. Степанов И.С. Экономика строительства: Учебник. - М.: Юрайт-Издат,
2006.-620 с.
6. Евсенко О.С. Инвестиции: Учебное пособие. - М.: Издательство Про-спект, 2005. - 235 с.
7. Агентство РК по статистике Ежегодный сборник 2003-2006. Экономика: стратегия устойчивого роста.
8. Акимов В.А., Макарова Т.Н., Мерзляков В.Ф., Огай К.А. Экономика отрасли (строительство): Учебник. -М.: ИНФРА-М, 2006. - 304 с.
9. Шапиро В.Д и др. Управлени е проектами – СПб.; «ДваТри», 1996 – 610с.
10. Беренс В., Хавранек П. Руководство по подготовке промышленных технико-экономических исследований / Издание ЮНИДО, пер. и доп. Вена, 1991.
11. Варежкин В.А., Гребенкин B.C. и др. Экономика архитектурного про¬ектирования и строительства: Учебник. -М.: Стройиздат, 1990.-272 с.
12. Черняк В.З. Бизнес-планирование: Учебник. - М.: КНОРУС, 2005. -536с.
13.Черняк В.З. технико-экономическая оценка проектов зданий. – М.: стройиздат, 1991.
14. Система сметных нормативных документов в строительстве: СНиП РК 8.02-01-2002. -Астана: Комитет по делам строительства Мини¬стерства индустрии и торговли Республики Казахстан, 2003. - 16 с.
15. Сборники сметных норм и расценок на строительные работы: СН РК 8.02-05-2002. -Астана: Комитет по делам строительства Мини¬стерства индустрии и торговли Республики Казахстан, 2003. - 20 с.
16. Жалнин В.Л., Минаков И.П., Дмитриев В.К. Научное обоснование экспертизной деятельности // Промышленное и гражданское строительство. 1995.-№12.
17. Бланк Н.А. Инвестиционный менеджмент. Киев, 1995.
18. Черняк В.З. Управление инвестиционным проектом в строительстве. -
М.: Русская литература, 1998. - 800 с.
19. Порядок определения сметной стоимости строительства в Респуб¬лике Казахстан: СН РК 8.02-02-2002. - Астана: Комитет по делам строительства Министерства индустрии и торговли Республики Ка¬захстан, 2003. - 40 с
20. Ковалев В.В. Методы оценки инвестиционных проектов - М.: Финан-сы и статистика, 2000. -144 с. 3 5.
21. Архипов В. Стратегическая эффективность управленческих решений // Международный журнал теории и практики управления. №5 1996.
22. Бузова И.А., Маховикова Г.А. Коммерческая оценка инвестиций. С-П. Питер, 2003.
23. Мелкумов Я. Экономическая оценка эффективности инвестиций и финансирование инвестиционных проектов. М.: ДИС, 1997.
24. Черняк В.З. Оценка инвестиционных проектов. М., 1999, 127 с.
25. Мамырова М.К. Эффективность инвестиций в промышленном производстве. М.: Экономика, 2001, 229 с.
26. Сейтказиева А.М Инвестиционная деятельность предприятий. А.,
27. Баяхметов Т.Б. Экономика строительства: учеб. Для вузов.-Алматы, 1995.-204 с.
28. Шалболова У.Ж. Жилищная и социальная сфера: экономический анализ, развитие. – Алматы: Кiтап, 2006, 192 с.
29. Иванова Н.Н., Осадчая Н.А. Экономическая оценка инвестиций. Ростов: Феникс, 2004, 224 с.
30. Бисенов К.А., Шалболова У.Ж. Оценка стоимости недвижимости на рынке жилья Республики Казахстан //Строительство и недвижимость: судебная экспертиза и оценка /2-я международная конференция. - Пра¬га (Чехия), 2004.
31. "Порядок оп¬ределения стоимости проектных работ для строительства в Астане и ЛПЗП" (АРР-3.2.06-01), Астана,- Астанаархитектура, 2001.
32. Рас¬поряжение Правительства г. Астаны от 17 февраля 1999г. №168-РП "О пе¬речне объектов экспериментального проектирования и строительства на 1999-2002 гг. и порядке их финансирования",Астана, 1999.
33. Черняк В.З. Экономика строительства и коммунального хозяйства:
Учебник для вузов. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2003. - 623 с.
34. Савчук В.П., Прилипко С.И, Величко Е.Г. Анализ и разработка инвестиционных проектов. Киев: Абсолют-В, 1999, 304 с.
35. Бирман Г., Шмидт Экономический анализ инвестиционных проектов. М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997.
36. О'Салливан А. Экономика города. Пер. с англ. - М.: ИНФРА-М, 2002.-706 с.
37. Фетисова Н.Г. Модели жилищного финансирования в развитых странах, их использование в России. СПб, Гуэф,2001. 187 с.
38. Меркулов В.В. Мировой опыт развития жилищной сферы и перспективы его использования в России. М.: Юридический центр ПРЕСС, 2003. -360 с.
39. Ужегов А.Н. Диссертация. Ипотечное кредитование в странах с переходной экономикой. СПб.: ГУ, 2001. – 184 с.
40. Модель вторичного рынка жилья: опыт США. Сб. материалов – М.: институт экономики города, 1995. 211 с.
41.О'Салливан А. Экономика города. Пер. с англ. - М.: ИНФРА-М, 2002.-706 с
42. Шалболова У.Ж. Жилищная и социальная сфера: экономический анализ, развитие. Алматы. Кітап, 192 с
43. Я. Корнаи
44. Марченко А.В. Экономика и управление недвижимостью: Учебное пособие. - Ростов н/Д: Феникс, 2006. - 352 с.
45. Послание Президента Республики Казахстан Н. Назарбаева 2006 г. «Стратегия вхождения Казахстана в число 50-ти наиболее конку-рентоспособных стран мира». - Астана, 2006.
46. Шалболова У.Ж, Экономика жилищной и социальной сферы: учеб.пособие. –Алматы: ИздатМаркет, 2006, 400 с.
47. Государственная Программа развития жилищного строительства в Республике Казахстан на 2005-2007 годы. - Строительный Портал Казахстана, 2006. - 9 с.
48. Статистический сборник Агентства Республики Казахстан по статистике
49. Программа развития архитектурной, градостроительной и строительной деятельности в Республике Казахстан. Астана 2005.
50. Государственная программа развития автодорожной отрасли Республики Казахстан на 2001-2005 годы.
51. Программа «Расцвет Астаны – расцвет Казахстана» «Развитие города Алматы на 2003-2010 годы». Астана, 2003.
52. Стратегии индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2003-2015 годы. Астана, 2003.
53. Программа «Развитие жилищного строительства на 2005-2007 годы». Астана, 2005.
54. Программа «Развитие дорожной отрасли на 2006-2008 годы».
55. Программа «Территориальное развитие Республики Казахстан на период до 2015 года». Астана, 2007
56. Проект программы «Основные направления градостроительного развития Республики Казахстан на период до 2010 года», Астана. – 2008.
57. Обзор рынка жилой недвижимости /www. perspekt.kz//five: /IE:/, 2006.
58. Обзор рынка жилой недвижимости /www. perspekt.kz//five: //E:/ , 2008.
59. Недвижимость Астаны - Алматы // Каталог недвижимости, 2008, № 1.
60. Сайт Интернета: www.centercredit.kz, www. Inform.kz., www.mit.kz..
61. Статистический сборник Департамента Статистики Кызылординской области.1995-2005, 2006
62. «Строительный вестник» №1(1) от 3 ноября 2006 г.
63. Региональная Программа развития жилищного строительства в Кызылординской области на 2005-2007 годы. г. Кызылорда, 2004.
64. Кызылординские вести
65 Ильин. Н.И. Управление проектами. –Спб.”Два Три”. 1996г.
66. Бессонова Н.Е., Леонтьева Е.Г. Введение в специальность «Экономика и управление в бытовом и жилищно-коммунальном, городском хозяйстве»: учебное пособие - Ленинград, 1990 – с.22-25.
67 Проект строительства пятиэтажного жилого дома в Кызылорде на пересечении улиц Абая и Желтоксан. г.Кызылорда,. Кызылордажобакурылыс. 2005
68 Проект строительства жилого комплекса в г. Кызылорде, Кызылордажобакурылыс. 2007.
69 Проект строительства 40 квартирного дома в г.Кызылорде. Кызылордажобакурылыс, 2006.
70. Кожухар В.М. Практикум по экономической оценке инвестиций: Учебное пособие. 3-е изд. М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К0», 2007.-148 с.
71. Павлова И.В. Ипотечное жилищное кредитование. - М.: Издательская группа «БДЦ-пресс», 2004. - 272 с.
72. Конституция Республики Казахстан от 30.08.1995г. - Алматы, 1995.
73. Гражданский кодекс Республики Казахстан. - Алматы: Юрист, 2002.
74. О жилищных отношениях: Закон Республики Казахстан. - Алматы: ЮРИСТ, 2006. - 52 с.
75. Об ипотеке недвижимого имущества: Закон Республики Казахстан от 23 декабря 1995 года. – Алматы: Издательский дом «БИКО», 2006.
76. Закон РК « О страховой деятельности»
77. О долевом участии в жилищном строительстве: Закон Республики Казахстан. - Алматы: Издательский дом «БИКО», 2006. - 47 с.
78. Закон РК «Об оценочной деятельности в Республике Казахстан»
79. Закон РК «О залоге»
80. Закон РК «О государственной регистрации прав на недвижимое имущество и сделок с ними».
81 О долевом участии в жилищном строительстве: Закон Республики Казахстан. - Алматы: Издательский дом «БИКО», 2006, 47 с.
82. Закон РК «Об индивидуальном жилищном строительстве»
83. Постановление Правительства Республики Казахстан «Об утверждении Программы долгосрочного финансирования жилищного строительства и развития системы ипотечного кредитования», Астана. 28 ноября, 200.
84. Указ Президента Республики Казахстан от 11 июня 2004 г. № 1388 «О Государственной программе развития жилищного строительства в Республике Казахстан на 2006-2007 г.».
85. Об ипотеке недвижимого имущества: Закон Республики Казахстан от 23 декабря 1995 года. - Алматы: Издательский дом «БИКО», 2006.-15 с.
86. Корпорации «Базис-А» //Коллекция 2006.
87. Ипотека недвижимого имущества: Сборник нормативных правовых актов Республики Казахстан. - Алматы: Издательский дом «БИКО», 2005.-30 с.
88. Асаул А.Н. Экономика недвижимости: Учебник для вузов. - М.: АСВ, 2004.-384 с.
89. Довдиенко И.В., Черняк В.З. Ипотека. Управление. Организация. Оценка: Учебное пособие для студентов вузов. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2005.-464с
90. Постановления Правительства Республики Казахстан «О концепции развития финансового сектора Республики Казахстан» от 28 июля 2003 года №753.
91. Об инвестиционных фондах в Республике Казахстан: Закон Респуб-лики Казахстан. - Алматы, 1997.
92.Шамиль Валеев «Практика страхования ИП в РК» // «Страховое Ревю» Ноябрь 2005 год;
93. Годовые отчеты Национального Банка Республики Казахстан за 2004-2007г. www.nationalbank.kz
94. Методы технико-экономической оценки строительст¬ва массовых видов спортивных зданий и сооружений //Экономика строительства. - М., 1995.
95. Татыгулов А.Е. Нормативно-техническое регулирование и ценообразование в жилищном строительстве: тенденции и новации.- Строительный портал Казахстан, 03.12.2007.
96. «Государственные нормативы в области архитектуры, градостроительства и строительства», 2002.
97. Проект строительства 60 кв. №8а жилого дома в жилом квартале Жибек жолы в районе нового моста в г. Кызылорда, Кызылордажобакурылыс, 2006.
98. Дияров С.К. Инвестирование и финансирование недвижимости: Учеб¬ное пособие. - Алматы: АОС, 2006. - 335 с.
99. Яковенко С. М. Экономико-математическое моделирование управления инвестиционными проектами //Экономика строительства.-1994.
100. Юзбашев Э.Г., Шкутин Э.С. Основы планирования, учета и хозрасчета в проектных и изыскательских организациях. – М.: Гостройиздат, 1993.
101. Стороженко В.П., Бабасов Б.К. Формирование инвестиционных ресурсов для жилищного строительства.// СПб.: «Гуманитарные науки». – 1996.-№1-2.
102. Экспертные системы в проектировании и управлении строительством. (Гусаков А.А., Ильин Н.И., Эдели Х. и др.) – М.: Стройиздат, 1994.
        
        ҚОРҚЫТ АТА АТЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛОРДА  МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ӘОК 332.812 (574)
Қолжазба құқығында
БЕКЕТОВА ҚАМАР НАЗАРБЕКҚЫЗЫ
Қазақстан Республикасында тұрғын үй саласы нысандары
құрылысының ... ... ... ... және ... ... басқару
(қызмет саласы мен ортасы бойынша)
Экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін ұсынылған
кандидаттық диссертация
Ғылыми жетекшісі:
экономика ... ... ... ... | ... ... және қысқартылған сөздер |3 ... |
|. | |
| | ... |4 ... ... | |
|1 ... ҮЙ ... ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ ЖОБАЛЫҚ ШЕШІМДЕРІНІҢ ТИІМДІЛІГІН | |
| ... ... ... |8 ... тұрғын үй саласы нысандары құрылысының ролі мен | |
| |ерекшеліктері....................................................|8 |
| ... | ... үй ... ... құрылысының жобалық шешімдері мен | |
| |жобалау ... ... ... даму |16 |
| ... |
| |............ | |
| ... үй ... ... ... ... тиімділігін | |
| |бағалау әдіснамасы |26 |
| ... |
| ... | |
| ... үй ... дамуының шетелдік тәжірибесі |37 |
| ... | |
| | | |
|2 ... ... ТҰРҒЫН ҮЙ САЛАСЫ НЫСАНДАРЫ | |
| ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ | |
| | |45 ... ... ... үй ... ... мен | |
| ... үй құрылысының қазіргі |45 |
| ... |
| ... | ... үй ... тиімділігіне ісер етуші факторларды талдау| |
| ... |57 |
| ... |
| ... | ... үй ... ... ... жобалық тиімділігін |63 |
| ... | |
| | |
|3 ... ... ҮЙ ... ДАМУЫНЫҢ БАСЫМ БАҒЫТТАРЫ | |
| | |74 ... үй ... ... |74 |
| ... |
| |...... | ... үй ... несие тәуекелдерін төмендету жөніндегі | |
| ... |
| ... | ... ... ... бағалау және тұрғын үй құрылысындағы | |
| |өзгерістерді болжамдау |97 |
| ... |
| ... | ... үй ... құрылысының тиімділігін бағалаудың | |
| ... |109 |
| ... |
| ... | |
| | ... |112 ... ... | |
| | ... ... ... |114 ... | |
|ҚОСЫМШАЛАР |119 ... ... | ... ... ЖӘНЕ ... ... - |Америка Құрама Штаттары ... - ... Даму ... ... - |Ғылыми-зерттеу институты ... ... ... ... |
|ЖАӨ - |Жалпы аймақтық өнім ... - ... ішкі өнім ... - ... ... табыс ... - ... ... ... - ... құн ... ... - ... ... ... - ... жұмыс жоспары |
|РМК - ... ... |
| ... ... - ... алу ... паритеті |
|ТДТ - ... ... ... ... - ... ... ... - |Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы |
|ТІН - |Табыстылықтың ішкі нормасы ... - ... ... ... - ... ... ... - |Үкіметтік емес ұйымдар ... - ... ... ... |
| | ... ... өзектілігі. Тұрғын үй құрылысы жалпыұлттық
мазмұндағы маңызды міндеттерінің қатарында Қазақстанның 2030 ... ... ... ... ... бірі ... ... Қазақстан
Республикасында халықтың қалың жігін қолжетімді тұрғын үймен ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын ... ... ... ... - еліміздің әлеуметтік бағытта
қарқынды дамуының нақты белгісі.
Қазақстан Президенті өзінің ел халқына жасайтын жыл ... ... ... ... ... ету ... ... атап
өтеді. Жолдауларда құрылыс индустриясын дамыту, тұрғын үйді ... ... ... ... ... жер ... бөлу ... қамтамасыз ету, жеке дара тұрғын үй құрылысын дамытуды
ынталандыру сияқты бағыттар нақты белгіленген [1].     
Тұрғын үй саласы – бұл тұрғын үй ... жеке ... ... ... шаруашылығының ерекше саласы. Тұрғын үй саласының нысандары
жылжымайтын мүліктер рыногының негізін құрайды. ... ... ... түріне айналды. Қазақстан Республикасында жылжымайтын ... ... ... ... жылдары халық шаруашылығының осы саласына
инвестиция салуға дайын мемлекеттің, көптеген бизнес-құрылымдардың назарын
өзіне аударуда.
Құрылыс саласына ... салу ... ... ... ... ... ... аса қуатты саласы ... ... ... ... мен деңгейінен материалдық өндірістің
барлық салаларының онан әрі дамуы, елдің экономикалық әлеуетінің ... ... өсуі ... етіледі.
Рынок жағдайында құрылыс, өндірістің басқа салалары ... ... ... мен ... ... нысанының дербестігімен байланысты
жаңа экономикалық мазмұнға ие болды.
Жобаға салынған капиталдың тиімділігін бағалау ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Оған
тұрғын үй құрылысы саласындағы инвестициялық-құрылыстық қызметке ... ... ... ... ықпал етеді, атап айтқанда: тұрғын үй
саласының ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етудің жаңа шарттары мен талаптарына
сәйкес болмауы; тұрғын үй құрылысында құрылыс ... ... ... ... ... ... құрылыста және
пайдалануда келісім-шарттық жүйенің дамымауы (тұрғын үй құрылысы саласында
маманданған ... ... ... ... ... ... ... ескерілмеуі; ұйым қызметін жобалауды
ұйымдастыру тәжірибесінің және тәсілдерінің жетілдірілмеуі және т.б.
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... негізделеді, сондықтан инвестиция немесе
мақсаттылығының критериі оның тиімділігін бағалау болып табылады.
Аталған және басқа да себептер ... ... ... және
тұрғын үй саласы нысандарының құрылысында жобалық шешімдердің тиімділігін
бағалауды тереңдетуге бағытталған зерттеулер жүргізуді қажет ... ... ... ... ғылымда тұрғын үй саласндағы
жобалық шешімдерді бағалаудың негізгі тұстары келесі шет елдік ... ... П., Ст. ... ... Ю., ... Дж.,
Горбунов Э., Дж. Дэниелл, Джек У., Олсон А., ... Г.С., ... ... Т., Р. ... Тол Я., Фальцман В., Харбергер А., Харисс Ф.,
Хитсхузен Ф., Эрланг А. және ... ... ... ... жасақтауда және тұрғын үй саласын
реформалау мәселелерін ... ТМД ... ... қомақты үлес қосты, мұндай ғалымдарды атап айтар ... З., ... Т., ... И.А., ... Т., ... ... В.А., Винокуров В.А., Горемыкин В.А., Забелин П.В., ... ... Н, ... М.И., ... М.П., ... Я.С., ... ... И., Улюкаев А., Ходжаев Д., Черняк В.З. және ... ... ... үй ... ... ... негіздеріне теориялық ... үлес ... ... ... ... еңбектерін атап
өтуге болады: Адилов Ж.М., Аитов И.А., Алимбаев А.А., Арын Е.М., ... ... У.Б., ... Т.Б., ... К.А., ... А.К., Еремин А.,
ЕринчиновД.К., Жатканбаев Е.Б., Карибджанов С.Б., Кенжегузин М.Б., ... ... ... К.А., ... С.С., ... Р.К., ... Сурабалдинов А.А., Турысов К., Шалболова У.Ж., Шеденов У.К., Яновская
О.А. және ... үй ... ... ... ... ... қаржылық,
статистикалық, сақтандыру, ұйымдық-салалық және экономикалық негіздерін
онан әрі ... ... ... шарттарын қалыптастыру және оларды
шаруашылық субъектілерін басқаруда қолдану ... ... ... мен ... айқындайды.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Диссертациялық жұмыстың мақсаты –
тұрғын үй нысандары құрылысының жобалық шешімдерінің ... ... ... ... және ... үй саласында
жобалық шешімдерді бағалау жүйесі элементтерін жетілдірудің теориялық ... ... ... ... табылады.
Диссертацияның мақсатына және тұрғын үй саласындағы жобалық ... ... ... ... ... келесі
міндеттер қойылды:
- ... үй ... ... ... ... ... және әдіснамалық ережелерін зерттеу;
- тұрғын үй нысандары құрылысындағы ... ... мен ... ... ... даму ... ... жобаларды бағалаудың әдіснамалық бағыттарын негіздеу және тұрғын
үй саласы дамуының шет ... ... ... ... Республикасында тұрғын үй рыногының қазіргі жағдайын талдау
және тұрғын үй рыногының дамуын тұрғын үй ... ... ... ... ... ... даму ... анықтау;
- Қызылорда облысындағы тұрғын үй құрылысының және тұрғын үй рыногының
дамуына баға беру;
- тұрғын үй нысандары құрылысындағы жобалық ... ... ... ... үй ... онан әрі дамыту жөнінде ұсыныстар жасау;
- тұрғын үй саласында жобаларды бағалаудың оңтайлы ... ... пәні – ... үй ... ... жобалық шешімдерді
қабылдаудың экономикалық тәсілдері мен ғылыми әдістерінің жиынтығы.
Зерттеу нысаны (объектісі) - Қазақстан ... ... үй ... ... және ... ... шет елдік және отандық
экономист-ғалымдардың ... ... үй ... ... ... 2030 ... ... даму Стратегиясы, тұрғын үй саласының
қызмет етуінің негізгі шарттарын ... ... ... ... ... мен ... ... әдістемелік
материалдар, нормативті-техникалық және басқарушы құжаттар, ҚР Статистика
агенттігінің мәліметтері, ... және ... ... ... ... ... ... талдау, факторлық және салыстырмалы
экономикалық ... ... және ... безендірулер, экономика-
математикалық әдістер қолданылды.
Қорғауға ұсынылатын негізгі ... ... ... үй ... ... шешімдердің теориялық
әдістері мен қағидалары;
- арнайы критерийлер мен тиімділік көрсеткіштерін пайдалана отырып,
тұрғын үй ... ... ... ... ... талдау
әдіснамасы;
- Қазақстандағы тұрғын үй рыногының қазіргі жағдайын талдау және тұрғын
үй құрылысының даму келешегіне қатысты тұжырымдар жасақтау;
- тұрғын үй ... ... ... ... ... ... жасау;
- тәуекелділік жағдайында тұрғын үй нысандары құрылысында жобалық
шешімдерді қабылдаудың оңтайлы моделі.
Зерттеудің ғылыми жаңалығын төмендегілер ... ... ... ... ... ... ... және әдіснамалық ережелері негізінде тұрғын үй саласына қатысты
жобалардың тиімділігін бағалаудың тұжырымдамалық бағыттары ... ... ... ... үй ... ... талдау
жүргізілді, талдау негізінде тұрғын үй ... даму ... ... айқындалды;
- тұрғын үй нысандары құрылысында жобалық шешімдердің тиімділігіне баға
берілді және баламалы нұсқалар қатарынан ұтымды нұсқаны бағалау мен ... ... ... тұрғын үй саласында несиелік тәуекелдерді төмендету жөнінде ұсыныстар
берілді және болжамдық өзгерістер элементтерін қолдана отырып, ... ... ... ... айқынсыздық және тәуекел жағдайында тұрғын үй саласындағы жобалық
шешімдерді бағалаудың экономика-математикалық моделі жасақталды.
Жұмыстың ғылыми-тәжірибелік құндылығы – зерттеу нәтижелері ... ... ... ... бағалау тиімділігін арттырудағы мәселелерді
оларды бағалау ... ... ... ... және ... ... арқылы шешуге мүмкіндік береді,
Диссертацияда негізделген ұсыныстарды қолдану жобаларды тиімді ... ... және ... ... ... үй ... ... мүмкіндіктерін жетілдіреді. Автор арқылы ... ... ... ... саласы кәсіпорындарының қызметінде,
сонымен ... ... және ... ... ... ... ... тәжірибелік маңызы өндіріске енгізілуі
жөніндегі актілермен расталады.
Зерттеу нәтижелерінің мақұлдануы (апробациясы). Диссертациялық жұмыс
Халықаралық бизнес ... ... және ... ... ... ... ... негізгі тұжырымдары келесі ... ... ... ... ... ... ... оқу орны: жаңа экономикалық жағдайда өркендеу» (Ақтөбе,
2006), «Инновационные идеи молодых ... в ... ... ... 2006), ... Казахстана в условиях глобализации: состояние,
проблемы и перспективы» (Астана, 2007), «Көкше жас ғалымдары - ... ... ... жарияланымы. Диссертациялық жұмыс тақырыбы
бойынша жалпы көлемі – 3,65 ... ... ... 11 ғылыми еңбек жарияланған,
оның ішінде, 5 мақала ҚР БжҒМ білім және ... ... ... ... ... ... ... басылымдарда, халықаралық және
республикалық ғылыми конференцияларда баяндалған 4 ... және ... ... 2 ... бар.
Диссертациялық жұмыстың көлемі мен құрылымы кіріспе, үш ... ... ... ... және ... ... 20 сурет, 27 кестеден тұрады. Жалпы көлемі – 123 ... ... ҮЙ ... ... ЖОБАЛЫҚ ШЕШІМДЕРІНІҢ ТИІМДІЛІГІН
БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ-ӘДІСНАМАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қазақстандағы тұрғын үй саласы нысандары ... ролі ... ... ... реформалардың жүргізілуі
қоғам өмірінде түбегейлі өзгерістердің орын алуына ықпал етті. ... ... ... және ... ... ... басым бөлігінде құндылықтар жөнінде жаңа көзқарастар қалыптасты,
тұрғындар өмірінің әлеуметтік ... ... ... ... мен ... ... алынып тасталуы рыноктық
инфрақұрылымның дамуына қолайлы шарттарды дамытты. ... үй ... ... ... үй ... ... құрылысы қарқынды даму бастады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің ... ... жыл ... ... ... баспанамен
қамтамасыз ету жайын үнемі алдыңғы қатарға қойып келеді. 2008 ... ... ... ... атап ... ... тұрғын үйдің қолжетімділігі мен сапасы;
- мемлекеттік қызметшілер мен бюджеттік сала қызметкерлеріне ... ... ... ... ... арқылы жылына 4%-дан аспайтын пайыздық
мөлшерде алдын-ала ... үй ... ... ... тұрғын үй құрылысына көңіл бөлу;
- құрылыс компаниялары қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... үй ... үлескер-қатысушылардың құқықтарының қорғалуын
күшейту;
- жеке-дара тұрғын үй құрылысын ынталандыру мақсатында жер учаскелерін
беру мен рәсімдеу ережелерін жеңілдету;
- жеке-дара тұрғын үй ... ... ... және экологиялық
таза технологияларын игеру;
- алдыңғы қатарлы шет ... ... ... ... үй құрылысының жайы елдің экономикалық даму деңгейі мен оның
тұрғындарының тұрмыс-тіршілігінің ... ... ... құны қол ... және ... ... үймен қамтамасыз етуді
басты назарда ұстай отырып, ... өмір сүру ... ... мақсатында
тұрғын үй құрылысын дамыту мәселелерінің кешенді шешімін ... ... ... жаңа ... үй ... ... ... мен кәсіпорындарын жұмыс көлемімен қамтамасыз ... ... ... ... жетілдіріп, құрылыс саласының дамуы мен жаңа
жұмыс орындарының пайда болуына жол ... ... ... да ... ... ... ... негізделген біртұтас тұрғын үй
құрылысы саясатының қалыптасуы мен жүзеге асырылуына бағытталады.
Соңғы жылдары жаңа технологиялар мен ... ... ... және ... құжаттарды қолдана отырып архитектура, құрылыс
және қалақұрылыс салалары ... ... дами ... ... архитектуралық, құрылыс және қалақұрылыс туралы» ... ... ... қаулыллары мен өкімдерін, Қазақстан
республикасы ... және ... ... ... жұмыстары
жөніндегі комитетінің нормативті актілерін іске ... ... ... ... ... бөлігінің тұрғын үйге қолжеткізілімділігін
арттыруда іске асырылып ... ... ... қарамастан, мұнда
әлі де болса, құрылыс саласындағы ... мен ... ... ... жүйелік бағыт жоқ, сондай-ақ, ... ... ... бағалау жүйесі қалыптаспаған.
Құрылыс кешенінің хал-жайына талдау жасауда бұл салаға қатысты көптеген
мәселелер ... ... ... «мұрагерлікке» қалғандығын ескеру
қажет. Дегенмен де, КСРО-ның ыдырауы мен рыноктық қатынастарға өту ... ... ... ... оң ... ... қоймады.
Республиканың құрылыс кешені салаларына жасаған талдау арқылы ұзақ
жылдар бойы (1991-1999 жж.) ... ... ... ... құлдырауда
болғандығын көруге болады. Осы кезең аралығында құрылыс-монтаж жұмыстарының
көлемі 60%-дан астамға төмендеген, мердігерлік ... 70%-ға ... ... ... ... нысандардың салыну мерзімі 1,5-3 есеге дейін
созылған, аяқталмаған құрылыс деңгейі 4-5 есеге көбейіп, сапасы күн ... ... ... [2]. ... ... үймен және қызмет көрсету
нысандарымен ... ... тек ... ... ... ғана
емес, отандық қалақұрылыс талаптарынан да кейін қалды.
Осылайша, тұрғын үй саласы нысандарының жобалық ... ... ... ... ... ... ие ... Мұның бір себебі –
рыноктық экономикаға көшуге байланысты бағыттардың түбегейлі өзгерісіне
байланысты болса, екінші ... ... үй және ... көрсету нысандарына
деген сұраныстың өсуіне қатысты ұсыныстың төмендеуі, сонымен бірге, қолда
бар қордың табиғи және моральды тозуға ... де ... ... ... ... ... қалыптасу тарихы тәжірбиедегі
экономика мен құрылыс әріптестігінен әлдеқайда ... және ... ... ... ... ... мен ... өсім
деңгейіне жетумен ұштастырылады.
«Құрылыс» саласы ... ... ... ... капитал
иеленушілер мен инвестициялық үдерістердің ... да ... ... кешен арасын біріктіретін қарым-қатынасты меңзейді.
Құрылысқа адам мұқтаждығын қанағаттандыру ... ... ... рөлі ... Ел ... өңір сияқты ауқымды шаруашылық жүйелерінде бұл
мақсаттар кезеңдер бойынша ... ... ... ... ... себебі:
- құрылыс - адамның тұрғын үйге деген қажеттілігін тікелей
қанағаттандыруы қажет, бұл – ... ... ең ... ... ... ... қызметін қажеттіліктің басқа да ... ... ... мысалы, азық-түлік, тұтыну
және қызметтік және т.б. ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- тұтыну және қызметтік заттарды дайындау үдерісіне ... ... ... ... да ... ... бірі болып табылады;
- басқа құрылыс өнімдерін өндіруде қолданылып құрылыс ... ... ... ... және т. б. ... ... айтуы бойынша, бұл иерархиялық (сатылық) жүйеде
құрылыс қызметінің мақсаттылығы мен ... ... ... өнімінің
құны тұтынушы арқылы, осы өнімнің тиімділігімен (яғни, ... ... ... ... жоғары деңгейден төменге қарай сол өнімді
тұтынуға ... ... ... оны ... үшін ... салудан
басталады.
Құрылыс (күрделі құрылыс) – материалдық өндіріс саласы, ғимараттар мен
мен ... ... мен ... ... ... ... «Құрылыс» терминін
екі түрлі мағынада қарастыруға болады:
- біріншіден, техникалық, инженерлік мағынада – ... ... ... ... мен құрал-жабдықтарды салу, қайта
өңдеу, жаңарту, қайта жабдықтандырумен байланысты өндірістік қызмет түрі;
- екіншіден, экономикалық мағынасында ... бір ... ... ... ... ... құрылыс рыногының субъектілерін;
рыноктық қатынас объектілерін; ... ... ... ... ... мемлекеттік бақылау; рыноктық реттеу мен ... ... ... ... ... тапсырыс берушілер,
мердігерлер, ғылыми-жобалау мекемелері, ғылыми-зерттеу институттары (ҒЗИ),
құрылыс материалдарын ... және ... ... ... ... және машина жасау кәсіпорындары, технологиялық,
энергетикалық және басқа да құралдарды жасаушы кәсіпорындар.
Рыноктық қатынас ... ... ... ... ... және ... ... және т.б.); құрылыс машиналары; көлік
құралдары; материалдар, ... ... ... ... ... ... т.б. ... кешені рыногының инфрақұрылымының құрамына: банктер – ұлттық
(мемлекеттік), ... ... ... ... ... және т.б.; ...... еңбек
ресурстарының, қор (бағалы қағаздар), жылжымайтын мүліктердің және ... ... мен ... институционалдық инвесторлар – зейнетақы
қорлары, сақтандыру фирмалары, ашық және ... ... ... мен ... және т.б.; шет ... ... агенттіктер,
делдалдық, жарнамалық, ақпараттық қызметтер мен фирмалар; инженерлік-кеңес
беруші орталықтар; аудиторлық фирмалар; құрылыс ... ... ... шағын бизнесті қолдаушы бағдарламалар мен қорлар;
бақылаушы-инспекциялық қызметтер; арбитраж, сот және т.б..
Салықтық міндеттемелер, субвенциялар, ... ... ... аударымдар негізінде мемлекет құрылыс рыногы мен оның
инфрақұрылымы субъектілерінің ... ... ... мен ... ... ... ... қатынастар өздігінен
реттеледі.
Құрылыс кешені рыногы оған қызмет көрсетуші қазіргі заманғы ақпараттық
жүйе болғанда ғана ... ... ... Құрылыс рыногының ақпараттық
жүйесінің негізгі міндеттері: мүмкін боларлық тапсырыс ... ... ... деген талғамын білу; тиісті ақпараттар
базасын қалыптастыру; құрылыс-монтаж жұмыстарын жүргізуші ұйымның ағымдағы
мүмкіндіктері жайлы ... ... ... ... ... ... мен ... көлемі, номенклатурасы, сапасы, бағасы туралы
білу; ... ... ие ... жобаларды білу;
жылжымайтын мүлік рыногымен ... ... ... және ... бойынша, қаржылық (инвестициялық) ресурстар, құрылыс материалдары,
машиналар мен механизмдер, құрылыс ... ... ... ... ... ... қалыптастыру; Экономика және қаржы министрліктері,
сонымен ... ... ... ... ... жасау.
Экономикалық ортаны қалыптастыру кезінде капитал салымдары саласындағы
инвестициялық белсенділікті арттыру мақсатында мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... импорталмастырушы өнімдерді, оның ішінде өндірісітік-экономикалық
байланыстардың үзілуі салдарынан ... ... ... ... шығарушы өндіріс орындарына;
- бәсекеге қабілетті өнім өндіруге ... ... ... бағалауларға сәйкес ұзақ уақытқа дейін жоғары сұранысқа ие
болатын өнімді өндіруші өндіріс орындарына;
- жаңа өнім ... ... ... жоғары өнім өндіруді меңгерген
кәсіпорындарға;
- негізгі өндірістің тиімді қызмет етуі үшін ... ... ... ... ... ... экономикалық механизм арқылы
өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымдарға [3].
Құрылыс - ... ... аса ... ... ... ... көлемі мен деңгейінен материалдық өндірістің басқа да
салаларының ... ... ... экономикалық әлеуеті мен ... өсуі ... ... [4].
Ел экономикасында реформалардың ... ... ... бірі құрылыс кешенінің қарқынды жұмыс жасауы ... ... он жыл ... ... құрылыс қызметінің белсенді
даму үрдісі байқалады. ҚР-да құрылыс қызметі ... ... ... ... 1 - ... ... ... көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |1995 ж. |2000 ж.|2005 ж.|2010 ж |
| | | | ... |
| ... ... саласының үлесі, %|6,5 |5,2 |7,4 | ... ... ... |77 624 |150 677|817 821| ... нақты бағамен, млн. теңге | | | | |
| 1995 ... %-бен |100,0 |87,8 |3,6 | |
| | | |есе. | |
| ... ... ... |148590 |414238 ... ... ... млн. теңге | | | | ... ... %-бен |100,0 |160,7 |5,4 есе| ... үй ... ... |19205 |22435 |254287 | ... ... бағамен, млн. | | | | ... | | | | ... ... %-бен |100,0 |80,1 |7,1 есе| ... ... ... |325,4 |105,3 |179,6 | ... ... ... ... | | | | ... адам | | | | ... ... %-бен |100,0 |32,4 |55,2 | ... ... ... |7852 |21017 |47921 | ... ... теңге | | | | ... ... %-бен |100,0 |2,7 ... есе| ... ... ҚР Статистика жөніндегі агенттіктің «2003-2006 г.г. Экономика:|
|стратегия ... ... ... [5]. ... 2005 жылы ... ... көлемі 817,8 млрд. теңгені
құрады, бұл өткен 2004 жылмен ... 1,5 есе және 1995 ... 3,6 есе көп. ... ... құрылыс саласында жұмыспен
қамтылған адамдардың санының өсуі де байқалады, яғни 2000 ... 1,7 есе, оның ... ... ... ... ... жалақысы 47 921 теңгені құрады (1-сурет).
Өндірілген өнім көлемі мен ... ... ... ... ... құрылыс саласы экономиканың оннан бір бөлігін құрайды. ... ... ... ... ... барлығында дерлік құрылыс
қызметінің ... ... жоқ. Оның ... ... рет тұрғын үй
рыногының белсенді болуымен, жаңа құрылыс өнеркәсібінің ... ... ... ... мен ... қайта жарақтандыру жұмыстары
арқылы ығыстыруының орын алуымен байланысты түсіндіруге болады.
Жүргізілген ... ... ... ... көлемі 2000 жылғы 59,4%-дан 2005 жылы 81,7%-ға дейін өсті.
2000 жылмен ... ... және ... ... ... көлемі,
сәйкесінше, 14,4 және 1,3 пайызға төмендеген. ... ... ... ... ... құрылыс ұйымдарының санының 2005
жылы 1995 жылмен салыстырғанда 1,5 ... 2000 ... ... ... ... есебінен жүргізілді.
Дерек көзі: автордың құрастыруы
Сурет 1 – Қазақстан бойынша құрылыс ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар
иемденетіндігін атап өту керек ( 2005 жылы – 85%, 2000 жылы – ... ... ... ... негізінен құрылыс өнімдеріне сұранысты
қанағаттандыру мен құрылыс қызметін өздігінен реттеуші тиімділігі жоғары
механизмдер ... ... ... ... дамыған елдерге тән.
Рынок жағдайында құрылыс, басқа да ... ... ... ... ... мен ... меншік нысанының еркін қызметімен
байланысты жаңа ... ... ие ... ... ... ие болған салалық
тікелей байланыстардың орнына инвесторлардың ... ... ... да ... ... үдеріс ретінде, сол капитал салынған
ғимараттардың өмірлік кезеңі ... ... ... ... қызметін көрсетеді (4(.
1998 жылмен салыстырғанда 2005 жылы құрылысқа салынған инвестиция
құрылымы меншік ... ... ... ... ұшыраған жоқ. Жеке
кәсіпорындардың құрылысқа салған инвестициясы 2004 жылға қарағанда 27,9%-ға
артып, құрылысқа салған жалпы инвестиция ... ... ... ... ... ... ... көлемі өткен жылмен
салыстырғанда ... ... ал шет ... ... жалпы
инвестициядағы үлесі - 32,3%-ды құрады (2-кесте).
Кесте 2 – Меншік түрлері бойынша ... ... ... |1998 ж. |2000 ж. |2005 ж. |
| |млн. ... |млн. ... |млн. |өткен |
| ... ... ... ... ... ... | |% -бен | |% -бен | |% ... салынған |214493 |141,9 |414238 |138,2 |1828058|145,9 |
|инвестиция | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... бойынша | | | | | | ... |53503 |128,9 |52485 |113,3 |267099 |133,8 ... |131164 |136,5 |231263 |103,8 |970394 |127,9 ... ... |20022 |147,6 |130490 |631,6 |590565 |200,7 ... көзі: ҚР Статистика жөніндегі агенттіктің «2003-2006 г.г. Экономика: |
|стратегия ... ... ... [5]. ... ... ... құрылысқа салынған инвестицияларды
қаржыландыру көздері бойынша төмендегідей құрамда тіркелді, ... ... ... жеке ... 13,8%-ы ... қаржылар. Шет
елдік инвестиция көлемі, 1998 жылмен салыстырғанда, 1,8%-ға артқан (3-
кесте).
Кесте 3 – ... ... ... ... ... инвестициялар
көлемі
|Көрсеткіштер |1998 ж. |2000 ж. |2005 ж. |
| |млн. ... |млн. ... |млн. ... |
| ... ... ... |жылға, |теңге |жылға,|
| | |% -бен | |% -бен | | |
| | | | | | |% ... ... |214493 |141,9 |414238 |138,2 |1828058 |145,9 ... | | | | | | ... ішінде қаржыландыру| | | | | | ... ... | | | | | | |
|- ... ... |25353 |134,9 |37891 |134,7 |253291 |146,8 |
|- ... мен |121923 |125,0 |219789 |164,3 |935595 |128,0 ... қаржысы | | | | | | |
|- ... ... |4739 |90,5 |8360 |106,6 |73418 |167,9 ... ... | | | | | | |
|- шет ... |62478 |190,0 |148198 |123,4 |565754 |185,1 ... | | | | | | |
| ... ... ҚР ... жөніндегі агенттіктің «2003-2006 г.г. |
|Экономика: стратегия устойчивого роста» ... [5]. ... ... ... өнімі іске қосылған негізгі құралдар мен
құрылысы аяқталған нысандар болып табылады. Іске қосылған ... ... ... жыл ... ... өсім ... 19,9%-ды құраған. 2005 жылы
1828,1 млрд. теңгенің негізгі құралдары іске қосылса, оның 37,2%-ын тау-кен
өнеркәсібінің нысандары ... (1998 жылы – 44,2%), ... ... ... ... мүліктермен операциялар, жалға беру және қызмет көрсету
4-электр энергиясын ... және ... және ... да ... ... және жеке қызметтер
7-басқа да
8- сауда, автомобиль және тұрмыстық заттарды жөндеу
9-білім беру
10-құрылыс
Дерек ... ... ... 2 – ... ... түрі ... салынып жатқан нысанның
негізгі құралдарын іске қосу құрылымы, %
Құрылысқа инвестиция салудың ұлғаймалы ұдайы өндірістік құрылымында
2005 жылы 1998 ... ... ... қайта жарақтандыруға,
қызмет етуші кәсіпорындарды қайта өңдеу мен кеңейтуге салынатын инвестиция
көлемінің ... 16,4 және ... ... ... және ... мен қызмет етуші кәсіпорындарды ұстап тұрудағы инвестиция көлемі
17 және 10,3%-ға артқандығы байқалады ... 4 – ... ... салудың ұлғаймалы ұдайы өндірістік құрылымы
|Көрсеткіштер |1998 г. |2000 г. |2005 г. |
| |млн. | %-бен |млн. ... |млн. ... |
| ... ... |тенге |жалпы |тенге |жалпы |
| | ... ... ... ... ... ... |280297 |100,0 ... |
|инвестиция, барлығы | | | | | | ... ... | | | | | | ... қайта |42687 |32,8 |61638 |22,0 |249439 |16,4 ... ... | | | | | | ... ... қайта | | | | | | ... мен ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |10189 |7,8 |10946 |3,9 |37100 |2,4 ... ... | | | | | | ... ... |67063 |51,5 |190160 |67,8 ... |
| ... көзі: ҚР Статистика жөніндегі агенттіктің «2003-2006 г.г. ... ... ... ... ... [5]. ... ... ... ... ... бағыттылығына қарай, оның ішінде ең
алдымен, тұрғын үй құрылысы, мемлекеттік әлеуметтік саясаттың ... бірі ... ... ... үй ... ... ... жобалық шешімдері мен
жобалау жүйесінің қазіргі заманғы даму ... үй ... ... ... ... ... негізінде
жүзеге асады. Жобалық шешім – кең мағынада, ой немесе ... ... ... Тар ...... ... ... жасақтаудағы құжаттар жиыны, сондай-ақ, бірқатар құжаттардың
алдын-ала үлгілері.
«Жоба» түсінігі бірқатар ... ... ... ... бар
әртүрлі қызмет түрлерін біріктіреді, мұндай сипаттамалардың бастылары
ретінде төмендегілерді атап ... ... ... ... белгілі
нәтижелерге қол жеткізуге бағытталуы, көптеген өзара ... ... ... ... ... ... және аяқталу уақытының
шектеулі түрде белгіленуі.
Жобалар – ... ... ... ... ел) және барлық меншік
формасындағы ұйымдарды жетілдіру мен дамыту құралы болып саналады. «Жоба –
жобаны іске асыру ... ... ... ... ... ... ... бюджет шегінде және бөлінген уақыт шеңберінде
нақты, тамаша нәтижелерге қол жеткізу үшін жұмсалатын күштер ... ... ... ... заманғы теориялары өнеркәсіптік жобаны
табиғи ... ... ... ... және
ұйымдастырушылық құжаттарды, материалдық және қаржылық, еңбек және басқа да
ресурстарды, сонымен қатар, басқарушылық ... және ... ... ... ... оның ... шеңберінде қалыптастыру жүйесі
ретінде қарастырады (7(. 3-суретте жобаның негізгі элементтері көрсетілген.
Кез-келген нысанның құрылысы үшін ең ... оның ... ... мен ... мүмкіндіктерін бекітіп алу керек.
Мұндай міндеттер «жоба» деп аталатын арнайы құжатта бейнеленеді.
ЖОБА
Дерек ... ... ... 3 – ... негізгі элементтері.
Жоба – бұл жасалатын инженерлік ғимараттың ... ... да ... немесе азаматтық бағыттағы нысанның ... ... ... болашақ ғимараттың архитектуралық-жоспарламалық, құрылғы-
жинақтамалық және технологиялық шешімдерін бейнелейтін сызбалық
материалдары (сызбалар);
- ... ... ... ... қауіпсіздігі мен сенімділігі,
оның құрылысының ... ... ... жазбалары;
- құрылыстың құны мен қаржылық, материалдық, еңбек ресурстарының
шығынындарының экономикалық мақсаттылығын негіздеуші сметалық-
экономикалық ... ... ... ... ... ... оның ... кезеңінің мәні және қызмет ету ұзақтығы,
шығарылатын өнімнің өзіндік құны, пайдалану және ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Ой-пікір
туындағаннан кейін, жобалаудың бірінші кезеңінде инвестиция ... ... ... ... ... оның ... өнімнің номенклатурасы, орналастыру мекен-жайы. Инвестициялау
мүмкіндіктері мен ... ... ... ... ... зерттеулер негізінде, бірінші кезеңде, тапсырыс беруші
немесе инвестор ұсынысты жүзеге асыру туралы немесе жұмысты тоқтату ... ... Оң ... ... ... ... ... жергілікті
билік органдарынан берілген өңірде құрылыс нысанын салу жөнінде және ... бөлу ... ... ... ... Жергілікті билік органдарының
келісімін алғаннан кейін тапсырыс беруші ... ... ...... ... салудың техника-экономикалық негіздемесін жасақтауға
кіріседі. Бұл кезеңде қажетті инженерлік ... ... ... ... ... және ... ... өңдеу
тереңірек жүргізіледі. Инвестицияның техника-экономикалық негіздемесінің
нәтижелерінен соң ... ... мен ... ... ... жоба ... ... үдерісінің жоба басталғаннан құрылыс жұмыстары басталғанға
дейінгі ұзақтығы орта және ірі ... ... 5-10 жыл, ... ... ірі ... бойынша онан да ұзақ болуы мүмкін. Жобаның бастапқы
кезеңінде ... мен ... ... нәтижелері негізінде қабылданған
инженерлік шешімдер нысан құрылысын бастағанда, жай ғана ... ... ... ... ... ... ... мен техниканың
барынша жаңа жетістіктерін, өндірістік технология ілгерілігін, агрегаттар
мен ... ... ... ... ... ең жаңаларын, қалдықсыз технологиялар және т.б. барынша
қарастырып, қамтуға тырысу ... ... жаңа ... ... ... ... кезінде өмір сүру мен ... ... ... ... ... ... жөн. Ауыл ... ... ... ... ірі механикаландырылған, арнайы
кешендерді және тез бұзылатын өнімдерді сол өндіру аудандарында ... мен ... ... ұйымдастыру міндеті қойылады.
Өнеркәсіптік және ауылшаруашылық кәсіпорындары, тұрғын үй, қоғамдық
және ... ... ... жаңа нысандардың орналасуынан тек
экономикалық қана емес, сонымен бірге, әлеуметтік және қала құрылысына ... ... алу ... ... ... ... маңызды назар
аударылады. Сондай-ақ, жерді ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны ... де ... ... ... сапасы тек технологиялық шешімдердің ілгерілігімен ғана ... ... ... де ... ... жоба жасалынып
жатқан нысанның техника-экономикалық көрсеткіштерін және оның құрылысының
мақсаттылығын ... ... ... ... ... құрылыс
өндірісін ұйымдастыру, құрылыс-монтаж мекемелерінде экономикалық жұмыс
жүргізу және олардың ... ... ... үшін ... ... ... ... салынып жатқан нысан құрылысының экономикалық
тиімділігі тәуелді болып табылады.
Біздің ... ... ... ... ... ... ... қарастыруға міндетті, бірақ оның архитекторлық ... бар ... ... ескере отырып, құрылғыларды ірілендіруге,
жобалық шешімдердің технологиялық дәрежесін жоғарылатуға, ... ... ... кері әсері болмауы тиіс. Жобаларда құрылыс өндірісін
жоспарлау мен ұйымдастыруға қатысты ... ... ... ... ... саны, құрылғылар, машина, еңбек ресурстары, көлік
құралдары жөнінде мәліметтер) болу керек. Жоба ... ... ... ... кәсіпорындардың мүдделерін ескеруі тиіс.
Ірі, әрі күрделі өнеркәсіптік ... мен ... ... ... ... жеті кезеңнен өтеді:
- мәселені талдау;
- бизнес-жоспар дайындау;
- инвестицияның техника-экономикалық негіздемесін жасақтау;
- құрылыс алаңын таңдау және бекіту;
- жобаны жасақтау мен ... ... ... ... ... ... тек ірі және күрделі нысандарды жобалауда жүргізіледі
және бизнес-жоспар дайындауға және ... ... ... үшін ... ... ... – құрылыс ... ... ... ... ... ... ... қызметке қатысуды бағалау да
да жасақталады. Онда келесі сұрақтардың жауаптары болуы керек: не ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін қалай арттыруға болады,
қандай несиелер ... және ... ... ... ... тауардың
рыноктағы қозғалысы үшін немен қамтамасыз ету керек және т.б.. Бизнес-
жоспар құрылыс ... ... ... яғни ... ... ... ... өнімін өткізу жолдарын бейнелейді [8].
Бизнес-жоспарда жасақталған нәтижелер негізінде тапсырыс беруші өтініш
арқылы жергілікті билік органдарына ... осы ... ... ... туралы ұсынысын жеткізеді. Аталмыш ұсыныста: кәсіпорынның техникалық
және технологиялық ... ... мен ... саны,
кәсіпорынның шикізат пен материалдарға, энергоресурстарға, су, жер
ресурстарына ... ... ... ... ... ... тұрғын үймен және әлеуметтік-тұрмыстық нысандармен қамтамасыз
ету мүмкіндіктері көрсетіледі. Сондай-ақ, қаржыландыру ... мен ... ... ... ... ... ... тиіс.
Жергілікті билік органдарының рұқсатын алғаннан кейін тапсырыс ... ... ... техника-экономикалық негіздемесін жасақтауға
кіріседі. Инвестицияның техника-экономикалық негіздемесі ... ... ... мүмкіндіктері, коммерциялық, экономикалық және
әлеуметтік мақсаттылығы туралы шешім ... ... ... ... ... негіздемесі (ТЭН) –
бұл нысанның құрылысын және техникалық жобасын жүзеге асыру жөнінде ... ... ... ... ТЭН ... ... ... сындарлы және инженерлік шешімдер бойынша талаптар,
қоршаған ортаны қорғау міндеттері, құрылыстың ерекше шарттары және ... ... ... көрсеткіштері анықталады.
Инвестицияның ТЭН жасақтауда маркетинг мәселелері, баға деңгейі
ескерілген ... ... ... іскерлік жағдайы, рынок
конъюктурасын болжау негізінде ішкі және сыртқы рыноктарда ... ... және т.б. ... ... ... қатар, негізгі және
қосымша өндірістік технологиялар, ... ... ... ... жайы ... сарапталады. Инвестицияның ТЭН құрамына құрылыс
нысанының орналасуы, яғни: көліктік коммуникацияның, инженерлік ... және ... ... нысандарының, өнімді өткізу
рыногының болуы жөніндегі материалдар да ... ... ... ... ... ... ... нұсқалары қарастырылады. Әр нұсқада құнның ірілендірілген
көрсеткіштері бойынша ... ... ... (К), ... өзіндік
құны (ӨҚ), бөлінген капитал ... ... ... ... ... ... ... еңбек өндірісі анықталады.
Шығыны аз нұсқа ең оңтайлысы болып таңдалады.
Инвестицияның ТЭН-нің бөлімдерінің ... ... ... ... ... мазмұны бойынша экономикалық және ... ... ... ... ... ТЭН-ін жасақтағаннан кейін жасалатын
болса, инвестицияның ТЭН мәліметтері оған негіз ... ... ал ... кәсіпорынның төлем қабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылығын дәлелдеу
үшін қалыптастырылады.
Инвестицияның ТЭН мемлекеттік сараптама қорытындысы мен жергілікті
атқарушы ... ... ... ... ... байланысты шешімі
негізінде бекітіледі. Бекітілген ТЭН мен ... ... ... ... ... ... ... – жобаны жасақтауға (техникалық
жоба) көшуге мүмкіндік береді.
Жобаны жасақтау жобалаудың техникалық тапсырмаларын алудан басталады.
Жобалауға ... ... ... ... ... ... тапсырыс
берушінің біліктілігі жеткіліксіз болғандықтан, оны жасауда ... ... ... ... ... тура ... Техникалық
тапсырмалар кез-келген жобалық-зерттеу жұмыстары келісім-шартының ажырамас
бөлігі болып ... ... ... ... құрамына: аудан, құрылыс
пунктері мен алаңдары жөніндегі мәліметтер, өнімнің сипаттамасы, өндіріс
номенклатурасы мен қуаттылығы, негізгі технологиялық үдерістер мен ... ... ... сумен, жанар-жағар май, газ ... ... ету ... лас ... ... және тазалау
шарттары, дайын өнімдерді тұтынушы аймақтар, құрылыс мерзімімен қуаттылық
қызметінің іске қосу ... ... ... ... көлемі,
азаматтық-тұрғын үй құрылысы көлемі мен оның орналасу мекен-жайы де енеді.
Іс жүзінде, техникалық жобаны жасақтағанға дейін жүргізілген іздеу ... ... ... ... кезең деп есептейді. Ал тікелей ... ... ... ... ... ... даярлауда құрылыс алаңын таңдау комиссияға
жүктеледі. ... ... ... жобаға тапсырыс беруші жақтың,
жобалау мекемесінің, мердігерлік-құрылыс ... ... ... ... ... ... ... қарсы бақылау, мемлекеттік техникалық бақылау, су ресурстарын
қолдануды бақылаушы және ... ... ... жол, ... ... ... ... өкілдері кіреді.
Құрылыс алаңына ауыл ... ... ... ... ... орналасқан, су, электроэнергия көздері бар жерлерді
таңдайды. Алаң санитарлық талаптарға сай ... ... ... алынған алаңға акт құрады, ол жобалық шешімдерде
белгіленген ... ... ... мен ... ... ететін негізгі құжат болып саналады.
Инженерлік-зерттеу жұмыстары дұрыс техникалық шешім және құрылыстар мен
эксплуатациялық ... ... ... жобалау
шешімдерінің қабылдау міндеттері үшін жасалынатын мақсатты ақпарат алу үшін
жүргізіледі. Инженерлік-зерттеулер ... және ... ... ... ... ... ТЭН ... мен бизнес-
жоспар құру кезеңінде жүргізіледі. Бірақ бұл іздестірулердің ... ... Оның ... мына ... ... олардың өнімдері, шикізат, жанар-жағар май, ... ... ... ... бар инженерлік желілер, темір және
автокөлік жолдары, су жолы, еңбек ... және ... үй ... шикізат
базасын дамыту, жер қорының жағдайы жатады.
Техникалық-зерттеу үдерісінің жұмыстарына: топографо-геодезиялық
жұмыстар, инженерлі-геологиялық, ... және ... ... ... ... ... ... мекемесі жобасын өңдеуге қажетті жұмыстар ... ... мен ... ... ... ... дұрыстығы мен мақсаттарын
анықтайды.
Жобалау екі кезеңінен – екі кезеңдік-жоба (техникалық жоба) ... ... ... бір ... жоба ... ... ... күрделі өнеркәсіптік, сонымен бірге азаматтық-
тұрғын үй нысандарда, бас жоспары қалалар үшін жасалады. Қалған нысандардың
барлығы бір ... ... ... оны жасақтау жөніндегі нұсқауларға, келісім, бекіту
және құрылыс мекемесіне ғимарат және ... ... ... ... РК ... ... келесі бөлімдерден құралады [9]:
1. Жалпы түсіндірмелік-анықтама;
2. Бас ... және ... ... шешім;
4. Жұмысшылар мен қызметкерлерді қорғау, өндірісті және ... ... ... Инженерлік құрылғылар, желілер және жүйелер;
7. Құрылысты ұйымдастыру;
8. Қоршаған ортаны қорғау;
9. Азаматтық қорғаныстың инженерлік-техникалық іс-шаралары;
10. ... ... ... ... ... ... нысанның жобалық қуаттылығы,
номенклатурасы, ... ... мен ... ... нысанның
ресурстарға деген қажеттілігі, құрылыс ауданының ... және ... ... бас ... ... ... және ... жайындағы негізгі
көрсеткіштері және инвестициялық жобаны ... ... ... ... ... Бас жоспар және көлік бөліміне: бас жоспар бойынша көрсеткіштер,
ішкі алаңдық және сыртқы ... ... ... негізгі шешімдер,
аумақты абаттандыру іс-шаралары және басқа да мәліметтер енеді.
Технологиялық шешімдер – ... ... ... ... сыйымдылығын, өнімнің сапасын бақылау ... ... ... ... және ... ... ... лас заттарды шығаруды қысқарту ... ... және т.б. ... ... мекемені және ұжымдық шарттар мен жұмысшылар ... ... ... ... өзіне мекемені басқарудағы
ұжымды – функционалды құрылым, АСУ, жұмыс орындарының саны мен орны,
жұмысшылардың санитарлы-гигиеналық еңбек шарттарын, ... және ... ... ... ... ... кәсіпорынды және ұйымды басқару шарттары мен жұмысшылар мен
қызметкерлердің ... ... ... ... ... ұйымдық-
қызметтік құрылымын басқару, автоматтандырылған жүйені басқару, ... саны мен ... ... ету, ... етушілердің еңбек
шарттарының санитарлық-гигиеналық жағдайы, еңбекті ... ... ... ... ... ... ... шешімдер» бөліміне құрылыс алаңының инженерлік-
геологиялық, гидрогеологиялық жағдайы, архитектура-құрылыстық шешімді
негіздеу, өндірістік шулар мен тербелістерді азайту жөніндегі ... ... ... ... желілер және жүйелер бөлімінде – су
жүйесі, кәріз және жылу жүйесі, газ ... ... ауа ... және т.б. ... ... ... ұйымдастыру» бөлімі «Құрылыс өндірісін ... ... ... және ... тұрғызу кезінде ресурстарды
қолдану қағидаттарымен сипатталады [10].
Құрылыс өндірісін ұйымдастыру бөлімінің құрамы – құрылыстың бас жоспары
мен құрылыстың күнтізбелік ... ... ... ... ... құрылысқа қажетті: материалдармен, құрылғылармен, ... ... ... ... ... ... ету сұрақтары шешіледі. Егер кәсіпорынның өндірістік қуаттылығы
жеткіліксіз болса, онда оны ... ... ... ... жобасы құрылыс нысандарының күнтізбелік жоспары
мен негізгі құрылыс-монтажды жұмыстарын өндіру ... ... ... құрамын, олардың басқару жүйесін, құрылыс
жүргізу уақытында олардың даму мүмкіндіктерін анықтайды.
8. «Қоршаған ... ... ... құрылыс үдерісінде, сондай-ақ, онан
кейін нысанды пайдалану барысында ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық қорғаныстағы инженерлік-техникалық іс-шаралар ... және ... ... және ... ... төтенше
жағдайлардан қорғау іс-шараларын қамтиды.
10. «Сметалық құжаттар» бөлімі ... ... ... ... және ... ... шығындар ақпараты, нысандық және желілік сметалық
есептерді, жекелеген шығын түрлерінің сметалық есептерін, оның ... және ... ... ... ... біріктіреді.
Сметалық құжаттағы құрылыс құнын екі ... ... ... ұсынылады:
базистік (негізгі) және ағымдық (немесе болжамды). Ағымдық және болжамды
бағалар негізінде тапсырыс ... мен ... ... ... ... бағаларды қалыптастырады.
11. «Инвестицияның тиімділігі» бөлімінде инвестицияның ... ... ... ... тиімділігі бағаланады
Жоба (техникалық жоба) құрамында ... ... ... ... ... ... жоба ... өтеді. Көп жағдайда ірі және күрделі
нысандар бойынша тапсырыс беруші сараптама жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... берілген
тапсырмаларға, техникалық деңгейінің келешегі мен жобалық шешімдердің
жаңалыққа ... ... ... салымдарының экономикалық
тиімділігін бағалаудың дұрыстығын тексереді, қабылданған шешімдер ең үздік
отандық және ... ... ... ... байланысты шешімдерге баса назар аударылады.
Сараптама аяқталғаннан кейін сараптау қорытындысы жоба ... Жоба ... ... ... ... тапсырыс
берушімен біріге отырып, жобаға өзгерістер енгізу мен жобаны аяқтау туралы
шешім қабылдайды. Содан соң жоба бекітіледі және ... ... ... салуға сауда жариялау жөнінде шешім қабылдайды, осының негізінде
мердігер-құрылыс мекемесі ... ... мен ... ұсыныстарға сәйкес нысан
құрылысына жұмысшы құжаттама мердігер арқылы немесе оның ... ... ... ... ... ... ұйымдарына тапсырылады
[11].
Жұмыс сызбаларын жасауда техникалық жобада бекітілген, жұмысшылардың
еңбек ... кері ... ... ... ғимараттың қауіпсіздік
деңгейіне әсер ететін техника-экономикалық көрсеткіштерді төмендетуші
шешімдердің ... ... ... ... ... және ... ... Салынып жатқан
кәсіпорынның бас инженері немесе күрделі құрылыс басқармасының бас инженері
қолымен өндірістік жұмысқа енгізіледі.
Жұмысты жобалау кезеңінде ... ... ... өз ... ... жобасын (ӨЖЖ) дайындайды, онда нысанды салуға қажетті
өндірістік жұмыстардың әдістері нақтыланады және ресурстар анықталады.
Жұмыстарды ... ... ... ресурстардың көлемі
мен жеткізілу мерзімімен ... Бұл ... ... және ресурстардың нысанға жеткізілу мерзімін ... ... ... ... ... мен салынып жатқан нысандарды
қажетті ресурстармен қамтамасыз етумен қатар, ӨЖЖ-ның маңызды бөлімі –
нысанның ... бас ... ... ... яғни онда салынып жатқан
және іс жүзінде бар және мүкәмал (инвентарлық) ... ... бас ... ... ... ... ... пайдаланудан
басталады. Өндірістік-тұрмыстық орындарды орналастыру тәртібі мен ... ... сай ... және ... ... ... шектен
тыс қозғалысын тудырмауы тиіс. Инженерлік коммуникация желілері мен ... ... ... ... ... ... ... ұтымды
технологиясын қамтамасыз ... ... ... ... ... отырып) орналастырған жөн.
Егер жобалау бір кезеңнің техно-жұмыстық жоба форматында жүргізілсе,
онда ... ... мен ... сызбасы бөлінеді.
Жұмыс құжаттарына локальды смета, құрылыс материалына қажеттілік пен
көлем ведомосты, құралдар спецификациясы, ... ... ... ... ... ... көптеген экономикалық міндеттердің
қалыптасқан шешімдерін, сонымен бірге, ... ... ... ... да, ... ... ... етеді. Түбегейлі жаңа
міндеттердің ... ... ... ... қайта қарап,
бәсекелестіктің және рыноктық қатынастарға тән ... ... ... болуы салдарынан кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық
қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталған жаңашыл шешімдерді қабылдау
қажет.
Осы ... ... ... ... және ... ... арқылы қамтамасыз етілетін сапалы шешімдердің
маңызы өте зор екендігі түсінікті. Басқарудың ... ... ... ... шешімдердің нақты, әрі сеніммен қабылдануы баламалы көп
шешімдердің ... ... ... ... ... жол бермейді.
Мәселені шешімін жүйе жағдайын өзгертіп, оң позитивтік сипатты
қалыптастыратын ... ... ... болады. Жүйенің нақты қызметінің
ойымыздағыдай жағдайға үнемі сай келе бермейтіндігі түсінікті де. Мұндай
проблемалық жайттардың ... мен ... ... ... үшін қажетті
бастапқы ақпаратты береді. Шешімнің екі негізгі белгісінің болуы, мысалы:
балаламалы және нақты қалыптастырылған мақсаттың жүзеге ... ... ... ... іске ... жасаған таңдау (кәсіпорынның
ағымдық жоспары, кеніш жобасын жасақтау ... және де ... ... ... атап өткеніміздей, шешімдер, таңдау нәтижесі ретінде іс-
әрекетке басшылық ретінде бейнеленеді. Шешімдер уақыттың ... ... ... ... ... ... үдерісін ресми және бейресми
әрекеттердің қисындық жиынтығы ретінде қолдану үдерісті құрылымдық ... ... Біз ... ... ... ... сызбасы 4-суретте
бейнеленген.
|Мәселені анықтау, сипаттау және талдау |
|Мақсатты қалыптастыру ... ... ... және ... шешу ... ... |
|Арнайы белгілер жүйесі мен таңдау ... ... ... ... ... |
|бағалау ... ... ... ... ... ... нұсқалар жүйесін қалыптастыру |
|Қолдануға мүмкін боларлық баламалы ... ... ... ... ... баламалы |
|нұсқаларды ... ... ... ... ... ... шешімді таңдау ... ... және ... ... ... ... ... жұмыстарды |
|қамтамасыз ету |
| ... ... және ... |
Дерек көзі: [12] ... ... ... ... 4 – ... қабылдау әрекетінің кезектілігі
Бұл өте күрделі үдеріс және кейбір әрекеттер парарельді орындалады және
туындаған сәйкессіздіктер ... жаңа ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу мүмкіндіктері жасалуы тиіс.
Біздің ойымызша, ең маңызды және жауапкершілікті кезең – бұл құрылыс
нысандары үшін ... ... ... ... ... қажет ететін
кезең.
Аталмыш кешеннің негізгі талаптары ... ... ... ... оңтайландыру және ... ... ... ... ... және
негізделген кешендік әдістемелерді құрастыру;
- бір емес, бірнеше оңтайлы шешімдердің болу мүмкіндігін ... ... ... ... нұсқаларды бағалауды салыстыру
негізінде өлшеу;
- шешім қабылдаудың барлық ... ... ... тұлғаларды толық қатыстыру арқылы жауапкершілікті
арттыру;
- сарапшыларға тек жанама іс-әрекеттерді орындау ... ... ... төмендету бойынша ақпараттық немесе
талдамалық жұмыстар).
Осылайша, тұрғын үй құрылысында ... ... ... ... негіздеуде мұндай кешендік бағыт, біздің ойымызша, жобалар
сапасын жақсартып, оларды нақты жағдайларға барынша ... ... үй ... ... ... шешімдерінің тиімділігін
бағалау әдіснамасы
Тұрғын үй саласы нысандарының тиімділігіне бірнеше факторлар әсер
етеді, ... екі ... ... және ... ... экономикалық,
бюджеттік, әлеуметтік тиімділік критерийлері бойынша топтастыруға олады.
Алайда, бір фактордың қызметі басқа критерийлерге әсер ете ... ... ... ... келесі сыртқы факторлар әсер
етеді:
- біртектес жылжымайтын мүлік рыногындағы нысандардың ауқымы: аталған
рыноктағы сұраныс пен ... сай ... ... үй және ... белгілі бір аумақта өмір сүретін және қызмет ететін тұрғындардың
әлеуметтік құрамы мен ... ... баға ... ... ... ... белгілі бір аймақтың әлеуметтік-экономикалық даму болжамы;
- экологиялық жағдай.
Ішкі факторлар:
- ... ... ... ... шаршы метрі, пәтердегі бөлмелер
саны, өткізу қуаттылығы және т. б.);
- нысанның ... ... ... ... ... ... өмір сүруге ыңғайлылық (комфорт) және халыққа қызмет ету деңгейі;
- жалдау құны, нысанның бағасы, ... ... ... ... ... әсер ... ... Сыртқы
факторлар:
- табиғи-климаттық;
- сейсмикалық;
- қалақұрылыстық шарттар;
- инженерлік инфрақұрылым;
- құрылыс ... ... ... ... ... ... ... біріктіру, мекемелерді қоршау;
- көп қабаттылығы;
- көлемді-жоспарлық шешім;
- конструктивті шешімдер;
- жайлылық деңгейі;
- ... ... ... бюджеттік тиімділігіне әсер ететін келесі факторлар:
- құрылыстың ұзақтық мерзімі;
- пайдалану шығындары;
- нысанның салалық тиесілілігі.
4. Нысанның әлеуметтік тиімділігіне әсер ететін ... ... ... көрсетуші мекемелердің ... ... ... ауқымның абаттандырылуы;
- жұмыс режимі;
- тұрғындардың төлем сұранысы ескерілетін қызметтердің диференциалды
құны;
- көліктік ... ... ... тиімділігіне әсер етуші жоғарыда аталған факторлар іс ... ... түрі мен ... ... ... көрсеткіштер
жүйесіне енгізіледі және жобаны рыноктық ... ... ... ... ... ... мен құрылыстардың көлемдік-жоспарлы және конструктивті
типологиялық сипаттамалары «Жасақтау, келісу, ... ... ... және ... ... мен құрылымдар құрылысының
жобалық ... ... ... (СНиП 11-01-95) және «Жасақтау,
келісу, бекіту және ... ... мен ... құрылысына
инвестиция салуды негіздеу тәртібіне» сай (СП 11-101-95) анықталады [13].
Бұл екі құжаттың да 1995 ... яғни ... ... көшу кезеңінде
басылып шыққандығына қарамастан, олардың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз
ететін жылжымайтын мүліктер және ... ... ... ... ... мүлдем жоқ.
Іс жүзінде, тұрғын үйлер мен қоғамдық ғимараттарды жобалауда нысанға
қатысты ... ... ... ... негізделген
жобалардың тиімділігін анықтау әдіснамасы қалыптасқан. Ал инвестицияға
ықпал етуші ... ... ... ... ... екінші кезекте
қарастырылады.
Дерек көзі: [12] әдебиет негізінде автордың құрастыруы
Сурет 5 – ... ... ... етуші факторлар
Мұнда, мамандар атап көрсеткендей, капитал салымдарының экономикалық
тиімділігінің қабылданған жалпы және салыстырмалы ... ... ... ... қорлар, амортизациялық жинақтар есебінен
нормативтік қызмет мерзімі ... ... ... ... ... ... ... [14]. Мұндай шарттар бір жағынан, ... ... ... анықтауға мүмкіндік бере отырып, есеп-қисапты
жеңілдетсе, бірақ, екінші жағынан – тек жуық шектерді ғана негіздейді.
Әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... бар, олар алға қойылған мақсаттардың
шындыққа ... мен ... іске ... жүргізілетін жұмыстардың жайын
бақылау үшін жасалған. Дегенмен, тұрақты рыноктық экономикалы ... ... ... ... ... ... сәйкес
келмейді, себебі бұл әдістер қаржылық талдаудың күрделі әдіс-шараларына
сүйенеді.
Астана қаласының институттарында ... ... ... ... ... аумағы, әл-Фараби мөлтек ауданы, Встреча ... ... ... жобалардың тиімділігін бағалаудың ... ... ... оның ... ірі ... ... бойынша
қаржыландырылатын нысандар құрылысы, сонымен қатар, отандық және шетелдік
авторлардың жекелеген ... ... ... жүрген
инвестициялық жобаларды бағалау механизмдері, атап айтсақ, банктік ... ... ... ... міндеттеріне толық сәйкес келмейді.
Сондықтан:
- шетелдік әдістерге негізделген, рыноктық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... нақты нысандардың жобалық шешімдерде қалыптасқан тиімділік
резервтерін ескеруі тиіс;
- капитал салымдарының жалпы тиімділігіне негізделген ... ... ... жеткілікті дәрежеде толықтыруда,
жобалаушылар тиімділікті бағалау механизмін инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін талдау механизмі инвестициялық қызметтің
мекен-жайлық, мерзімдік және субъективті (инвестордың тапсырысы
бойынша) ерекшеліктерін ... ... ... ... болуы тиіс, сәйкесінше, ... ... ... ... ... инвестициялық жобаны жүзеге асырудың ... ... ... ... ... мәліметтермен өзара
байланыс болуы тиіс, бұл – ... ... ... ... өзгеруін бағалауға мүмкіндік береді.
Бірқатар экономистердің еңбектерінде қарастырылатын (В.Резниченко,
С.Ларина, Ю.Суханова, В.Клакоцкий және т.б.) ... ... ... ... ... және бағдарламаларды
орындауда біртұтас ақпараттық бағыттты негізге алуды ұсынады. Яғни ... ... ... ... мен ... ... етіледі. Жүйенің негізі болжанған апйда мен шығынның балансы,
сонымен бірге, сараптау материалдары: ақша қаражаттарының ... ... ... және ... ... ... ... инвестициялық жобаларды жасақтау тәжірибесін талдау ... ... ... ... ... ... бағалау ісі жобалау сатыларына сәйкес түрлі
критерийлер неізінде жүргізілуі тиіс. Әсіресе, біздің ... бұл ... үй ... ... үшін дәл ... өйткені жылжымайтын мүліктер
рыногында олардың бәсекеге ... көп ... ... осы ... ... байланысты дамиды.
Инвестициялық жобаның жалпы циклі міндеттер кешенін біріктіреді
(экономикалық, ұйымдық-басқарушылық, технологиялық және т.б.), яғни ... ... ... ... ... дейін үш сатыдан тұрады:
инвестицияға дейінгі, инвестициялық, пайдалнуға беру [15].
Астана ... ... ... ... нормалар мен
нормативтердің кешенді жүйесінің маңызды ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Аталған
мәселелер Ү.Ж.Шалболованың, ... ... ... құжаттарды жасақтаудың бағалық механизмі инвестициялар рыногындағы
сұраныс пен ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалау қағидаларын
талдау Қазақстан ... ... ... талдау институты ұсынған
зерттеулердің, кем ... төрт ... ... және біз, тұрғын үй
құрылысының шарттарын жасау үшін оларды нақтыладық
З.Арсланова мен В. ... ... ... ... ... ... ... бейнеленген сызба құрастырылды.
Тұрғын үй-азаматтық нысандар бойынша ... ... ... ... әдіснамалық негізі болып ... ... ... ... ... жүргізуде жобалық жұмыстардың
құнын анықтау тәртібі» (АРР-3.2.06-01) құжаты табылады [17].
Біздің көзқарасымыз бойынша, есепке жобаның иннновациялылығын ... ең ... ... ... ... ... ... еңбек ақысының артуы тәуелді болып саналатын бұл
коэффициенттің ... ... ... ... ... жағдайда жобалау жұмыстарының құнын анықтаушы формула
төмендегідей түрде бейнеленеді:
| | |
| |(1) ...... ... ... жұмыстарының ағымдық құны;
Сстр – базалық бағалар бойынша ... ...... ... ... құнының пайыздық нормативі;
Кип - жобалау жұмыстарының құнына қатысты инфляция коэффициенті;
Кн – ... ... ... арқылы қаржыландырылатын жобалау жұмыстарының
құнына қатысты түзеті коэффициенті;
Кэк – жобаның инновациялылығын ескеруде ұсынылып ... ... ... ... ... сәйкес коэффициенттерге қатысты
құнның 30%-ға дейінгі мөлшерінде белгіленуі мүмкін)
Дерек көзі: ... ... 6 – ... ... ... ... ... коэффициенттің (Кн) қажеттілігі Үкіметтің 17 ақпан 1999 жылғы
№168-РП өкімімен ... ... ... ... ... ... жобалау және құрылыс нысандарының тізімі және ... ... ... онда ... ... кешенінің
инновациялық бағдарламаларының жалпы жүйесінде экспериментальды жобалаудың
қызмет ету қажеттілігі, сонымен қатар, эксперимент арқылы маңызды қалалық
ғылыми-техникалық ... ... жайы ... Дәлдік
деңгейіне, сондай-ақ, жұмсалатын қаржылар мен ... ... ... ... ... ... сызбасы 7-суретте
көрсетілген.
Дерек көзі: [18] әдебиет негізінде автордың ... 7 – ... ... ... ... ... арасындағы өзара байланыс
Жұмыста ұсынылған байланыстылықты есепке алу әдісі және ... ... ... ... ... ... ықпалы инвесторға (тапсырыс берушіге) және жобалаушыларға
инвестициялық циклдің барлық кезеңдерінде де күтілетін ... ... ... ... ... ... береді.
Тұрғын үй нысандарының құрылысында жобалық шешімдердің тиімділігін
есептеуде ... ... ... ... ... ... таза табыс;
- таза дисконтталған табыс;
- табыстылықтың ішкі нормасы;
- қосымша қаржыландырудың қажеттілігі (басқаша аты – ПФ ... ... ... ... ... ... мен инвестицияның табыстылық индексі;
- өтелу мерзімі;
- кәсіпорын-жобаға қатысушының қаржылық ... ... тобы ... ... ... ... мен ... ерекшеліктеріне қарай инвестициялық жобаның қаржылық
көрсеткіштері мен қаржылық жүзеге асырылу ... ... және ... ... ... ... ... немесе дефляциялық
бағалармен анықталады.
Таза табыс (басқаша айтқанда - ТТ, Net Value, NV) деп ... ... ... тиімділік (ақша ағымының сальдосы) аталады:
|#G0 ТТ =, | |
| |(2) ... ... ... ... таза ... табыс (басқаша
аталуы – ТДТ, интегралды тиімділік, Net Present Value, NPV) - ... ... ... ... ... ТДТ ... формула
арқылы есептеледі:
|#G0 ТДТ=(E) | |
| |(3) ... және ТДТ ... жоба үшін ... ... ... ... ... (сонымен бірге, ... ... ... алып және ... ... ... көлемінен ақша
ағымдарының сомасының артық болуын сипаттайды.
ТТ пен ТДТ-тың арақатынасын жоба дисконты деп те атайды.
Инвестордың пікірімен жобаны тиімді деп ... үшін ... ... ... ... ... ... салыстыруда басымдылық ТДТ көлемі жоғары
жобаға берілуі тиіс.
Табыстылықтың ішкі нормасы ... аты – ТІН, ... ішкі ... ішкі ... Internal Rate of Return, ... жобалар қатарында кеңінен тараған шығындармен басталып ТТ-сы
оң болатын жобаларда табыстылықтың ішкі нормасы ретінде ... ... ... ... таза ... табысы 0-ге жуық
болса, онда бұл жалғыз сан.
Жалпылама жағдайда табыстылықтың ішкі ... ... ... бұл ... ... жобаның таза дисконтталған табысы 0-
ге жуықтайды, басқа мұнан үлкен ... - ... ... кіші
мәндердің барлығында - оң. Егер осы ... ең ... ... онда ТІН жоқ деп ... ... ... бағалауда ТІН-сын дисконт
нормасымен салыстыру қажет. ТІН > болса, онда ТДТ оң және ... ... ТІН < ... жобалар теріс ТДТ-қа ие, ... ... ... ... ТІН ... ... ... мүмкін:
- егер берілген жоба түрінің ТІН-ның жуық мәндері белгілі болса, онда
жобалық ... ... ... ... ТІН - ... түрлілігі бойынша инвестициялық жобалардың
тұрақтылық деңгейін ... ... ... ... ... ... ... ішкі
нормасының мәліметтері бойынша баламалы бағыттарға жеке қаражаттарын
салу мүмкіндігі бойынша;
Инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалау үшін ... ... k ... ... ... көрсеткіштерді қолдану ұсынылады:
- ағымдық таза табыс;
- ағымдық таза дисконтталған табыс (жинақталған дисконтталған сальдо);
- табыстылықтың ағымдық ішкі нормасы (ағымдық ТІН), оның ... ... (k) ... ... ... = ТІН(k) болғанда, ТДТ() 0-ге
жуықтайды, басқа үлкен ... - ... ... ... ... -
оң. Жекелеген жобалар үшін мәні ағымдық ТІН болмауы мүмкін.
Өтелу мерзімі («қарапайым» өтелу мерзімі, payback period) деп ... ... ... ... сәтке дейінгі аралық айтылады. Бастапқы
кезең жобалау тапсырмаларында көрсетіледі (әдетте, алғашқы қадам ... ... ... ... сәті деп ... ... ең
ерте ағымдық таза табыс ТТ () оң болып тұрақтанатын кезеңді атайды.
Табыстылық ... оған ... ... ... қайтарымын»
сипаттайды. Олар дисконтталған ақша ағымдары, сондай-ақ дисконтталмаған
ақша ағымдары үшін де ... ... ... жиі ... шығындардың табыстылық индексі – құйылған ақша ... ... ... ақша ... ... қатынасы;
- дисконтталған шығындардың табыстылық индексі – дисконтталған ... ... ақша ... қатынасы;
- инвестицияның табыстылық индексі (ТИ) – операциялық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... сомасының абсолютті мәніне қатынасы. Ол ТТ
инвестицияның жинақталған көлемінің бірге арттырылған өлшеміне тең.
- дисконтталған инвестициялардың ... ... (ДТИ) ... қызметтің ақша ағымдарының дисконтталған элементтері
сомасының инвестициялық қызметтің дисконтталған ... ... ... ... ... ... бағалау негізіне жобаның кез-келген
типіне қолданылатын, техникалық, технологиялық, қаржылық, салалық немесе
аймақтық ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... оның ... кезеңінің барлық сатылары – инвестициялау
алдындағы зерттеулердің жүргізілуі мен ... ... ... ... жобаның іске асырылуына қатысты барлық ақшалай түсімдер мен есептік
кезеңдегі ... ... ... ... ... ... отырып,
ақша ағымдарын модельдеу;
- басқа жобалармен салыстыру;
- оң және барынша ... ... ... жоба ... ... деп ... ... оның жүзеге асырылу салдары келесі
жобалар үшін де тиімді болуы тиіс;
- уақыт факторын есепке алу. ... ... ... ... түрлі аспектілері ескерілуі тиіс, оның ішінде жобаның және оның
экономикалық көрсеткіштерінің қарқындылық шектері, ... ... ... ... ... арасындағы уақыт айырмашылығы және т.б.;
- алдағы шығындар мен түсімдерді ескеру. Жобада ... ... ... ... қалыптастыру шығындарымен емес,
жіберілген шығындардың ең жоғарғы мәнін ... ... ... ... cost). ... табыстар табуға мүмкіндік бермейтін
өткен, іске асырылған шығындар ... ... ... тыс ... ... ... sunk cost) ақша ағымдарында ескерілмейді
және ... ... ... әсер ... ... және ... ... Жобаның тиімділігін бағалау
«жобаға дейінгі» және «жобадан кейінгі» жағдайлармен ... ... ... ... ... жүргізілуі тиіс;
- жобаның маңызды салдарын ескеру. Жобаның тиімділігін анықтауда оны
жүзеге асырудың барлық салдары мен ... ... ... ... ... ... жобаға қатысушылардың әртүрлі болуын ескеру, олардың мүдделері мен
дисконт нормасының жеке-дара мәні арқылы бейнеленетін капитал ... ... ... ... мүмкіндігін ескеру қажет;
- бағалаудың көпсатылылығы. Жобаны жасақтау мен іске асырудың ... ... ... ТЭН, ... ... таңдау,
экономикалық мониторинг) оның тиімділігі жаңадан, ... ... ... капиталға қажеттіліктің жоба тиімділігіне ықпалын есепке
алу, бұл ... іске ... ... ... ... үшін қажет;
- инфляцияның әсерін ескеру (өнім мен ресурстарға бағаның өзгеруін
есепке алу) және ... ... ... ... ... ... жобаны жүргізуде қосымша туындайтын төтенше жайттар мен ... ... ... бағалауды жүргізер алдында сараптамалы түрде жобаның жалпы
маңызы айқындалады. Ірі ауқымды, ... және ... ... маңызы зор деп саналады.
Онан әрі бағалау екі кезеңде ... ... ... ... [19] әдебиет негізінде автордың құрастыруы
Сурет 8 – Жобалық шешімнің ... ... ... кезеңде жобаның тиімділік көрсеткіштері жалпы есептеледі. ... ...... табу үшін ... ... ... ... шешімдердің экономикалық бағасын жинақтау.
Жергілікті жобалар үшін тек олардың ... ... ... жоба ... ... ... ... кезеңге өту ұсынылады.
Қоғамдық маңызы бар жобалар үшін ең ... ... ... ... ... тиімділіктің қанағаттанарлықсыз жағдайында
мұндай жобалар жүзеге асырылуға ... және ... ... ... ... қоғамдық тиімділігі жеткілікті болса, олардың коммерциялық
тиімділігі бағаланады. Егер қаржыландыру көздері мен ... ... онда ... коммерциялық тиімділігін бағалауды жүргізбей-ақ қоюға
болады.
Бағалаудың екінші кезеңі ... ... ... ... іске ... Бұл ... ... құрамы
нақтыланып, олардың әрқайсысының қаржылық мүмкіндіктері мен ... ... ... (аймақтық және салалық тиімділік, жобаға
қатысудағы жекелеген кәсіпорындар мен ... ... ... және т.б).
Жергілікті жобалар үшін бірінші кезеңде жобаға қатысудағы ... ... ... акционерлік кәсіпорындардың
акцияларын инвестициялау тиімділігі және жобаны іске асыруда бюджеттің
қатысу тиімділігі ... ... бар ... үшін ... кезеңде ең алдымен аймақтық
тиімділігі анықталады, егер ол ... ... онан әрі ... ... ... жүргізіледі. Қажет болған жағдайда,
осы кезеңде жобаның салалық тиімділігі де анықталады.
4. Тұрғын үй ... ... ... ... үй ... және оны қамтамасыз ету - әлемнің барлық елдері үшін
алдыңғы кезектегі өзекті мәселелердің бірі. Тұрғын үй ... ... ... шетелдік тәжірибесін бағалай отырып, кез-келген дамыған ... үй ... ... белсенді қатысуы арқылы жүзеге асырылғандығын
ескерген жөн.
Кеңес ... ХХ ... ... ірі панельды «қорапшалар»
желісімен жылдам қаптала бастады. Аз ғана уақыттан кейін - әрбір ... тар, ... өз ... ... ... ... ... үй құрылысының қарқыны келешектен үміт күтуге мүмкіндік берді.
Алайда олай ... «ең ... ... ... салыстырғанда, кеңестік
тұрғын үйдің сапасы мен отбасы үшін қамтамасыз етілу ... өте ... ... АҚШ-та тұрғын үймен қамтамасыз етілудің орташа мөлшері – 60
шаршы ... ... – 50 ... м., ... – 42 ... м. ... Кеңес
Одағында бұл көрсеткіш – 16 шаршы метрді құрады [20].
Рыноктық қатынастарға өту бұл ... ... ... ... онан әрі ... түсті. Тұрғын үймен қамтамасыз ету
деңгейінің дамыған елдермен салыстырғанда осыншама ... ... ... Осы ... ... ... ... Тернер Дж. елімізде тұрғын үй
секторын реформалау кезеңдерін талдай отырып, төмендегідей тұжырым жасайды:
«бұл жерде мәселе ... қате ... ... ... ... яғни бұл ... ... қатынастың дұрыс болмауында», - деген
қорытынды жасайды.
Дамыған ... ... үй ... ... және оның қалыптасуында
мемлекет қандай рол атқарғандығын білу мақсатында Швеция, ... ... ... шет ... ... ... ... үй саясаты 30-жылдардан бастап жүргізіледі. Ол кездері
Швецияда тұрғын үймен қамтамасыз ету ... ... ... ... салыстырғанда, өте нашар еді. Бастапқы кезеңде бұл саясат тұрғын
үй ... ... ... ... үй ... қарқынды дамытты.
Ең маңыздысы мемлекеттің қаржыландыруға қатыстырылуы болды, яғни дәстүрлі
несиемен қаржыландыру қиынға ... ... ... үшін ... ... ұзақ мерзімді займдар ұсынды. Олар екінші ретті займдар
деген ат алды.
Қазіргі кезде Швецияда 3,7 млн. үй ... бар. Ел ... (9000 ... жуық ... үш ірі ... – Стокгольм, Гетеборг және
Мальмада өмір сүреді, қалғандары одан шағындау ... және ... өмір ... Швед ... ... есеппен 2,2 адамнан құралады.
Мүлікке иелік етудің әртүрлі үш формасы бар: жеке меншік үйлер ... ... бір үйді ... ... ... ... үйдің 40 пайызы жалға
беріледі, л 15 ... ... ... кооперативті үйлер толығымен көппәтерлі үйлерде орналасады.
Меншіктің бұл түрі арнайы заңнамамен ... ... ... ... ... ... ай ... жарналар төленіп тұрады, жарналардан
жиналған қаржы үйді ұстап тұруға жұмсалады (5-кесте):
Кесте 5 – Швецияның тұрғын үй ... ... мың ... ... бойынша |Пәтерлер, |Бір және екі |Көппәтерлі |
| ... ... ... |
| | ... | ... |2675 |1258 |1417 ... |3181 |1337 |1844 ... |3530 |1469 |2061 ... |3670 |1627 |2043 ... |3863 |1778 |2085 ... ... ... |90 |34 |56 ... пен ... | | | ... | | | ... үй ... |827 |38 |789 ... үй кооперативтеріне |624 |47 |577 |
| Жеке ... |2004 |1635 |369 ... |318 |24 |294 ... ... [21] ... ... үйлердің құрылсына қатысты олардың ұзақ пайдаланылуын, сапасын,
энергияны ... ... ... нормалар бар. Белгілі бір кезеңдерде
үкімет коммуналардың жер сатып алуын ынталандырды, алыпсатарлықты болдырмау
үшін оларға арнайы займдар ... ... ... ... ... бағалаудың 70 пайыз сомасы көлемінде тікелей несиелік мекемелерден
берілді. Мұндай алғашқы кезекті ... ... ... ставка бойынша
40-50 жыл көлемінде төленеді. Іс жүзінде, барлық жаңа құрылыстар ... ... ... ... ... ... үйге ... салынады. Оның негізгі құрамдас бөлігі – ... ... ... ... ... ... төмендетуші
субсидия. Әдетте, олар жартысына дейін төмендетеді. Тұрғын үйге ... ... - оның иесі мен ... ... ... ... бірге,
1985 жылдан бастап жеке меншікке салынатын салық енгізілді, ... ... үй ... ... қайта бөлісу. Бұл салықтың мөлшері жоғары
емес.
Тұрғын үй құрылысының көлемі қарқынды түрде арта отырып, ... ... ... жетті. Алайда, 70-жылдардың ортасынан бастап бұл
көрсеткіштер екі есеге ... ... ... ... ... негізінен
ескі тұрғын үй қорын қайта құрумен айналысты. Соған қарамастан, жаңа тұрғын
үй құрылысы, ... үйге ... ... ... ... ... жоқ. Жаңа тұрғын үй құрылысын кеңейту үшін үкімет жуық ... ... ... ... ... үй ... ... салынатын
инвестиция көлемін қысқарту жөнінде шешім қабылдады.
Қытайда да ... үй ... ... ... ... Дегенмен, кең ауқымды реформалардың ... ... ... үй ... көптеген күрделі, әрі өз шешімдерін таппаған
мәселелердің шоғырлануымен сипатталады. Мұндай ... ... жаңа ... және ескі ... үй ... жөндеу мен пайдалану
құнын өтеу төмендігі;
- тұрғын үйге деген сұраныс пен ұсыныстың сәйкессіздігі;
- тұтынудың тиімсіз құрылымы және т.б. ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы Қытай тұрғындарының
сұранысы мен тұрғын үйді ұсыну арасында терең орын алған ... ... ... ... тұрғын үй рыногындағы мәселелердің ... ... ... ... ... ... ... механизмі, тұрғын-үй құрылысы қорларының жүйесі белсенді
қолданылды. Қытай ... бір ғана ... ... негізінде
жүргізілді. Қоғамдық меншіктің рыноктық экономикамен бірігуі мұндай
реформаларды жүзеге ... ... ... ... деп те ... ... ... экономиканы қалыптастыруда бұрынғы социалистік ... ... ... ... күйреуі мен өндірістің құлдырауына
жол бермеген, өте табысты шешім болып ... ... ... ... меншіктің үстемдігі жағдайында меншіктің барлық формасы бірдей
дамыған. Елдегі ... ... екі ... іске асырылады: бірінші
кезеңде - шағын ... ... ... оңды ... ... ... кезеңде – кеңінен ендіру.
Соңғы жиырма жыл ішінде Қытайдағы тұрғын үй ... ... ... 20%-ға ... ... бір ... ... тұрғын үй ауданы қалаларда
және селоларда орташа үш ... ... ... Мысалы, 1985-2005 жылдар
аралығында қалалар мен қала ... ... ... ... – 5,7 ... ... селоларда – 14,6 млрд. шаршы метр тұрғын үй салынды, яғни бұл
реформалар басталған алғашқы жылдары ... ... ... ... ... сәйкесінше, 9,6 және 2,18 есе көп [22].
Кейінгі жылдары Қытай үкіметі тұрғын үйді ... ... ... ... ... ... ... үй жүйесін реформалауды
жан-жақты жүргізуде. ... ... ... ... ... өсімінің жаңа көздерінің біріне айналды. Статистикалық
мәліметтерге сүйенсек, 2007 жылы қала ... ... ... ... ... ... 20,4 ... метрге дейін өскен [23]. Тұрғындардың
тұрғын үйге қатысты талаптарының үздіксіз ... ... ... игерумен айналысатын кәсіпкерлер, рыноктық конъюнктураны ескере
отырып, пәтерлер құрылысының сапасы мен ... ... ... ... ... ... баса назар аудара бастады.
Тұрақты түрде дамыған өнеркәсіп пен ... ... ету ... ... ... ... жылына 10%-ға өсіп отыр. 2005 жылы әлемдік
рынокта АҚШ пен Жапония қосылып өндіретін көлемдегі болатты Қытай бір ... ал ... ... импорты американдық импорттан асып түсті.
Бүгінде Қытай барлық әлемдік ... 25%-ын ... ... ... деген қажеттіліктің Қытайдағы өсімін дағдарыс салдарынан 20%-ға
артық қуаттылығы бар оның әлемдік өндірісі қолдап ... жылы жаңа әдіс ... төрт ... ... ... ... баспасөзінде жиі талқаланатыны - Яньтай (Шандунь
провинциясы) қаласының ... Оның ... ... ... ... бір ... пәтерлік чектердің берілуі. Олар мақсаттық сипатқа ие және
ақша түрінде ... Қала ... жан ... ... ... ... орташа көрсеткіштерін басшылыққа ала отырып, пәтерақының өсімін
есептейді және ... ... ... ... пәтерлік чектер шығарады. Сонан
соң орташа аудан ... ... өсуі мен ... орташа
жалақысының шектелген арақатынасын бекіте отырып, осы пропорцияда чектер
береді.
Осылайша, жалақысы жоғары қызметкерлер көп чек ... Іс ... ... де ... ... ... ... тәжірибе Қытай тарихында
өзіндік орын алды. Кәсіпорындар, ұйымдар және ... үй ... ... ... ...... қалалық органдарға қайтып келіп, олар
тұрғындарға қайта беріледі.
Қазірде тұрғын үй құнының жоғарылығынан оны ... ... көп ... жоқ, ал ... ... ... ... шет елдерде қызмет
етуші жеке кәсіпкерлер болып табылады. ... ... 50-70 ... ... ... алуы үшін ... ... өз табыстарын бірнеше ондаған жылдар
бойы жинақтауы тиіс. Тұрғын үй ... ... ... үшін ... және ... ... қолданылады. Преференциялды
жадайда ай сайынғы өтемақы қолданылмайды, бірақ сатып алушыға тұрғын үйдің
сапасы, ... ... ... жеңілдіктер жасалады.
Соңғы жылдары Қытайда тұрғын үй ... ... бола ... ... да ... ... мемлекет әртүрлі жеңілдіктер
жасайды. Ірі қалаларда тұрғындар банктерді арнайы тұрғын үй ... ... ... ... ... ... сомалар пәтер алу үшін жинақталған
мақсатты займдарға айналады. Бұл кезде олардың көлемі екі есесленеді. ... үшін көп ... ... ... ... ... жалпы көлемі 20 шаршы метр болатын пәтерлер бөлінеді, бірақ
пәтерақысы ... құн ... ... яғни ... бағаларға
қарағанда, бірнеше есе жоғары.
Қытайда кооперативтік тұрғын үй келесі бағыттар бойынша құрылады:
- қала басшылығы арқылы ... жаңа ... ... ... үй құрылысы және ескі кварталдарды қайта
өңдеу;
- кәсіпорындар мен ... ... ... арасында тұрғын үй бөлу жүйесі өте үлкен сынға ұшырайды.
Мұнда ... пара ... ... ... Тұрғындардың басым бөлігі
(Пекинде – 58 пайызға дейін) тұрғын үй реформасының басты міндеті – ... ... ... жою деп санайды. Оның «тауарлануы» екінші
кезекке ... Осы ... ... үшін ... ... мен
ұйымдарда тұрғын үй бөлу жөніндегі арнайы көмитеттер құрылады.
Аталған мәселені шешу үшін мемлеукет тарапынан толық бақыланатын тұрғын
үй саудасының ортақ ... ... ... ... үй ... ... 30 млн. жуық адам өмір сүреді;
оның 77%-ы қала тұрғындары, және ... 23%-ы ... ... ... ... бөлігі 64,5%-ы жеке меншік тұрғын үйлердің иелері болып
саналады, қалған дары баспананы жалға алады. Сонымен ... ... ... 93%-ы жеке меншікке және 7%-ы мемлекеттік меншікке тиесілі.
Канданың тұрғын үй секторы, тұрғын үй мәселесін ... ... ... ... 2005 жылы ... мәліметтермен сипатталды (6-
кесте).
Тұрғын үй құрылысы Канада экономикасында маңызды орындардың біріне ие.
Тұрғын үй құрылысына ЖІӨ-нің 6 пайыздан ... ... Бұл ... ... ... ... үштен бірі бағытталады. 12 жұмыс орнының ... ... ... ... ... ... 6 – Дамыған елдердегі тұрғын үй көрсеткіштері
|Ел/көрсеткіш ... 9 ... ... ... ... ... етеді. Олар негізінен,
шағын ұйымдар, 75 пайызы жыл ... кем ... 6 үй ... ... ... ... жаңа ... үй құрылысымен, қалған жартысы – жөндеу
жұмыстарымен ... үй ... ... елде ... ... бұл жүйе заем ... ... негізделеді.
Мұндағы пайыздық ставкалар көлемі мен займдық қаржылар көлемі рыноктық
механизмдер арқылы ... ... ... ұлттық
рыногындағы тұрақтылықты сақтап тұруда ... рол ... ... Аталмыш үкімет ипотека мен тұрғын үй құрылысының канадалық
корпорациясының қызметін пайдаланады.
Федералды үкімет саясаты ... ... қол ... ... ету мен ... үй ... ... кеңейтуге бағытталған.
Ипотекалық несиелендіру көздері негізінен – банктер арқылы сатылатын
кепілдендірілген инвестициялық сертификаттар, сертификаттар Канада банктері
туралы Заң ... ... ... ... несиелік одақтар
және өзара несиелендіру қоғамдарының бірлессуімен шығарылады. Сақтандыру
жарналары - өмірді ... және ... ... ... ... ... кепілдік құжат бойынша бағалы қағаздар, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... сақтандыру Тұрғын үй ... ... ... Мұнда көлемі ссуда құнынан 75 ... ... ... ... жүргізіледі; несие бойынша қарыздар
өтелмеген жағдайда туындайтын ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген. Сонымен
бірге, қарыз алушыларға алдын-ала төлемі 5 ... ... ... үй ... ... беріледі. Тұрғын үй сатып алушы тұлғаларға ұсынылатын
ссудаларды сақтандыру ұсынылады, сондай-ақ, ... үй салу ... ... үшін де несиелер беріледі
Сонымен қатар, Канада үкіметі аталмыш бағдарлама негізінде жүргізілетін
ипотекалық тұрғын ... ... ... шығын шекпейді.
Канададағы ипотекалық несиелерді қаржыландыру ұзақ мерзімді несиелеу
негізінде кепілдікке мүлік қою және борышкердің несиені ... ... ... ... несиелендірудің канадалық жүйесі қаржылық ... ... ... ... ... ... ... реттеуші органдар мен пайыздық ставкалар жөніндегі федералды
Заңмен реттеледі.
Дегенмен мұнда, ... ... ... өтеу үшін ... ... мүлікке салық пен пайыз төлеу есептелгенге дейінгі ... ... ... ... ... ... несиелер бойынша міндеттемелерді төлеуі
туралы мәліметтер болуы тиіс. Тұрғын үй ... ... ... мен ... ... ... ... жедел есепке алынады.
ССудалардың екі түрлі формасы бар: қарапайым және сақтандыру негізінде.
Екеуінің элементтерін салыстырып ... ... ... ... тұрғын үйдің
құны 100 мың доллар болған жағдайда алғашқы жарна сәйкесінше, 25 және 5 мың
долларды құрайды, ... ... ... - 75 және 95 мың ... ... – 0 – 2375 ... ... жалпы сомасы – 75 и 97, 375
мың доллар; жыл сайынғы салықтар – 2,4 мың доллар; пайыз ставкасы – ... ... ... – 734 және 890 ... минималды табыс – 27,5 және 33,5
мың доллар.
Тұрғын үй құрылысы және ... үй ... ... ... ... ... ретінде валюталық рынок үшін өте ... ие ... ... ... статистика бойынша американдық
басқарманың пікірінше: «Америка экономикасының Екінші ... ... ... ... ... ... күш – тұрғын үй құрылысы».
Тұрғын үй құрылысы және ... ... ... ... үй
рыногының дамуының барлық кезеңдерінде көрініс беріп отырған, яғни:
- тұрғын үй құрылысына рұқсат ... ... ... ... ... бір ... жаңа және ... үйлерді сату;
- құрылыс шығындары және т.б.
Жалпыға ортақ ... ... ... төрт ... ... ... орта батыс және оңтүстік, бойынша топтастырылған мәліметтер
де басылып шығарылады. АҚШ бойынша мәліметтер ай сайын, әр айдың 15 ... ... ... үй ... ... ... ... циклдік әрекетке ие,
сонымен қатар, олар ... ... ... ... ... (яғни
тұрғын үй несиелері бойынша пайыздар ... де). ... үйге ... ... ... үшін бір ғана төменгі пайыздық ... ... ... ... ... басында жылжымайтын
мүліктерге берілетін несиелерге ең төменгі пайыздық ... ... ... ... үй рыногының өсуі аса мардымсыз ... ... ... ... себебі – сол кезеңдегі экономиканың әлсіздігі,
дағдарысы салдарынан тұрғындардың ... ... ... ... ... үшін ... ... тұрғын үй құрылысы мен тұрын
үй рыногын реттеу ... ... ... мол. Бұл елде ипотекалық
несиелендіру жүйесі клиенттердің де, банктік құрылымдардың да ... ... ... ... әлеуметтік ипотекалық несиелендіру
бағдарламасы «Тұрғын үй құрылысын мемлекетті қолдау туралы» Заң ... ... «ТР ... ... ... ... үй қоры»
коммерциялық емес ұйымы арқылы тікелей бақыланып ... ... ... ... ... үй қазіргі заманнның барлық талаптарына
сай келеді. Ол міндетті түрде мемлекеттік мекемелерде ... ... ... ... жылына жеті пайызбен 27 жылға беріледі.
Әлеуметтік ипотека ... ... үйді алу ... тіркелу үшін тұрғын үй
жайын жақсарту ... ... ... ... ... ... ... адам басына - 18 шаршы км-ден, ауылдарда – 21,2 шаршы км-ден кем
болып келетін тұрғын үй ... бар ... ... және ... ... 8-10 мың ... кем болмауы тиіс. Отбасында дүниеге
сәбидің келуі алдын-ала төленетін алғашқы салымнан ... және бұл ... жас ... ғана ... ... ... ... [26].
Бағдарлама жобасын жасақтауда әлеуметтік ипотеканың ... ... ... ... ... ... күні Татарстанда
қызмет етуші бағдарлама жобасы экономикалық мазмұндағы әлеуметтік ипотека
емес, бұл – тұрғын үй ... ... ... ... шартқа ұқсас,
балама түрі. Мұнда лизинг, жинақтаушы жүйе және ... ... ... үш
элементтің үйлесімі бар.
Рыноктық экономикасы дамыған елдердегі тұрғын үй рыногының қалыптасу
тәжірибесі (Канадада) және ... ... мен ... тұрғын үй саясатының
жасақталу және жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... үй ... ... белсенді араласуын, төменгі
пайызбен ұзақ мерзімді займдар беру ... ... үй ... ... төлеуді бақылауды, табысы төмен отбасыларға тұрғын үй
субсидияларын ... ... үйді ... беру және ... рыногын
қалыптастыруды ынталандыруды қажет ететіндігін дәлелдейді.
Әрине, тұрғын үй ... ... ... ... ... ескере отырып, қалыптастырылуы ... ... ... ... ... оның артықшылықтары мен ... ... ... үй ... ... өзіндік бағытын қалыптастыруға нақты
бағдар жасалуы қажет. Өйткені, тұрғын үй саясатында жіберілетін ... ... ... құны ... ... қоғамда орны толмас
жағымсыз үдерістер туғызуы мүмкін.
2 ... ... ... ҮЙ ... НЫСАНДАРЫ ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ
ЖОБАЛЫҚ ШЕШІМДЕРІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ
2.1 Қазақстан Республикасында тұрғын үй рыногының қалыптасуы мен тұрғын
үй құрылысының қазіргі ... ... ... ... ... тұрғын үй саласы болып табылады. Елдегі экономикалық даму деңгейі мен
экономикалық қатынастардың сипаттамасына тәуелсіз кез-келген ... үй ... ... негізгі қызметі - өз азаматтарының қажеттіліктерін
қанағаттандыруға бағытталған.
Ол қажеттілік жеке тұлғаның, жалпы ... ... ... ... ... ... өз кезегінде, адамның өмір
сүруі үшін маңызды болып табылатын алғашқы (киім, азық-түлік, тұрғын ... ... ... да ... ... ... ... (мысалы,
рухани қажеттіліктер: кино, театр, спорт) болып бөлінеді.
Тұрғын үй ... ... үшін ... қоғамдағы тұрғын үй
басымдықтарын анықтауда қоолданылатын отбасылық цикл сияқты факторды ескеру
қажет. Тұрғын үй қажеттілігінің өзіндік ерекшеліктері және де ең ... ... ... бар. ... ... үй қажеттілігінің осы
жағын зерттей келе, «егер ... екі ... ... ... олардың
минимум дегенде үш пәтерлі үйде тұрғысы келеді, ал үш ... ... ... ... сау және ... ... ... үлкен
үйлері болуын қалайды», деп көрсетеді [43].
Тұрғын үй рыногы қазіргі күні тұрғын үй рыногының ... ... ... негіздерін ұзақ зерттеуді қажет етеін күрделі жүйе болып
отыр. Оның ... ең ... бір ... ... қажетілігінің
объектісі рөлінде, екінші жағынан, тауар рөлінде болуымен ... ... ... ... тұрғын үй азық-түлік, киім, аяқ
киіммен қатар алғашқы ... ... ... ... үй ... ... ... өсуіне ықпал етеді, нәтижесінде ол ... ... ... ... күшті ықпал етуші күш қызметін
атқаруы мүмкін [44].
Тұрғын үйдің келесі бір ерекшелігі – ұзақмерзімді пайдалануға арналған
капиталдық тауар, жоғары құны бар оны ... ... ... ... ... Мұнан шығатын қорытынды, бұл тауар қалыпты экономикада халықтың қор
жиналымын ынталандырудың маңызды факторы болады, ... ... ... ... ... ... ... беретін инвестициялық
ресурстардың қалыптасын ынталандырады.
Көптеген жылдары бойы тұрғын үй қоры мемлекеттің меншігінде болды, ... ... ... ... және ... ... ... жүргізілді. Жаңадан салынған және босаған тұрғын үй қоры халыққа
сатылмады, ол бөлінді. Мемлекеттің ... үй ... ұзақ ... ... ... ... ... қамсыздандыру идеясына негізделді. 1989 жылы
басталған жекешелендіру ... ... үй ... ... негізін
құрады. 1984-1990 жылдар аралығында тұрғын үй ... құны ... ... ... бағаның өсуі байқалғанымен, ол үдеріс өте баяу жүрді.
Бағаның ең алғашқы «секірісі» 1991 жылы ... ол ... ... ... ... көбеюімен сипатталды. Сол кездері заңды ... ... ... ... ... ... тұрғын үй рыногының ... ... Онда ... ... ... ... 25-30 есе орайтын
бағалар әрекет етті.
Құрылыстың және пәтер сатып алудың жоғары құны ... ... ... ... ... ... ... несиелік капитал салымдарының жалпы
көлеміндегі тұрғын үй несиелерінің ... ... тиіс ... ... ол ... ... ... ал 1990 жылы ол 3%-ды құраған болатын (экономикасы
дамыған елдерде бұл көрсетікштің орташа шамасы шамамен 27%).
Экономистер ... ... ... ... ... ... үй ... кеңейтудің біршама қиындығын ... Ол ең ... ... ... ... ... үй ... алғашқы кезеңінде шектеулілігімен;
- тұрғын үй қоры ... ... ... ... ... ... жүйенің бастапқы жағдайы;
- коммерциялық банктердің көптігі және оны бақылаудың әлсіздігі;
- ұзақмерзімді несиелендірудегі пайыздық мөлшерлеменің ... ... ... жоғары және тұрақсыз болуы;
- тұрғындарды пәтерлерінен шығарудың құқықтық ... ... ... үй ... ... ... ... Қазақстанның барлық дерлік ірі қалаларында және әсіресе
екі астаналық қалаларда тұрғын үй бағасы ондаған және ... ... ... ... Бөл өсім ... ... сұраныстың
ұсыныстан артық болуы себепті болды деп айтуға болады. ... ... ... бірқатар төмендегідей факторлармен анықталды:
- халықтың нақты табысының артуы;
- демографиялық және көші-қондық факторлар;
- әлеуметтік факторлар;
- инвестициялық факторлар;
- ипотекалық несиелендіру ... ... ... бұл ... ... екі ... ... қайталама рынокта бұрынғы қолда бар тұрғын үй қоры қайта бөлінеді;
- жаңа құрылыс есебінен, онда ... ... ... есеппен
артады.
Қолда бар тұрғын үй рыногын қайта бөлу жоғарыда аталған ... ... ... алмайды, себебі, ұсыныс ... ... іс ... ... ... нақты артуы тек жаңа
құрылыс есебінен жүргізілуі мүмкін. Алайда қазіргі күні жаңа ... ... ... эксплуатациядан шығып жатқан тұрғын үйлердің ... ... ... ... ... үй қоры ... 250
млн.шаршы метрді құрайды, егер тұрғын үй эксплуатациясының ... ... 50 ... ... ... онда жыл ... ... 5 млн. шаршы
метр шығады деген сөз.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Жолдауында тұрғын
үй құрылысының жаңа саясатын ... онда ... үй ... ... ... бірі ретінде анықталған. Тұрғын үй құрылысының қазіргі
қарқыны халықтың тұрғын үйге деген ... ... ете ... саясатының мәні тұрғын үйдің құнын арзандату,тұрғын ... ... ... ... ... мен ... ... төмендету арқылы халықтың тұрғын үйге қол ... ... ... ... жыл ... төрт ... ... тұрғын үй салу қажет. Ол үшін, есептеулер көрсетіп отырғандай,
тұрғын үй құрылысына жыл сайын ... екі ... АҚШ ... ... ... ... ... экономикалық өсу тұрғын үй құрылысының
объективті себебі мен жандауының салдары болды.
Тұрғын үй ... ... ... көптеген жылдар бойы, тіпті
қалалардың қарқынды ... мен жаңа ... ... ... болып отыр.
Қазақстандағы тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың дәстүрлі ... үй ... ... ... ... бір ... бола
отырып, мемлекеттік тұрғын үй құрылысына бюджеттік ... ... мен оны ... үй ... ... ... ... тегін
бөліп беруден тұрды. Бұл тізбе Қазақстанның тәуелсіздік алып, рыноктық
қатынастарға көшуімен ... ... ... ... бюджеттік
қаржыландырудың қысқаруы және халықтың тұрғын үйді өз қаражатына ... ... , ... ... ... ... ... елдеріндегідей
банктердің несие беруі жағдайында.
Қазақстанда қазіргі күні жүзеге асырылып жатқан экономикадағы жүйелік
өзгерістер, тұрғын үй рыногы мен ... үй ... ... ... ... ... жылдардың ортасындағы жаңа қозғалмайтын мүлкінің
ұсынысының және сатылуының жедел өсуі, бірқатар факторлардың әсерімен
қалыптасты және де ол ... ... ... ... ... ... ... мен қор жиналымының тез өзгеруі, бейрезиденттердің
қозғалмайтын мүлікке сұранысының өсуі, өте жоғары ... бар ... ... ... қанағаттандырылуы.
Қазақстандағы тұрғын үй рыногының қалыптасуы мен дамуы 90-ыншы жылдары
жекешелендіру үдерісімен басталды.
Бұл кезеңде елде тұрғын үйді ... ... алу ... ... Жеке сектордағы үйлер әрдайым да сатылып, сатып алынғанымен,
мұндай қозғалмайтын мүлік рыногы болмаған. Пәтерді жалдаушылардың ... ... ... ... ... мемлекеттік жергілікті билік
органдары қатаң реттеп отырды.
Қозғалмайтын мүлік объектілерін пайдаланудың нәтиежелілігін арттыру оны
құру, ... мен ... ... туындайтын қатынастар
жүйесін сапалық өзгерту арқылы мүмкін ... Ол үшін ең ... ... рыногындағы барлық шаралар мен ... ... ... ... стратегиялық бағыттар қалыптастырылыуы керек.
Зерттеулерге сәйкес, қозғалмайтын мүлік рыногына тән барлық заңдылықтар
өтпелі кезеңде ... ... ... Одағы таратылып, Қазақстан
Республикасы тәуелсіздігін ... ... ... ... ... ... көшуге байланысты отандық қозғалмайтын мүлік
рыногының қалыптасуының алғашқы кезеңі ... ... ... ... тән емес ... мен заңдылықтар пайда болды. Қозғалмайтын
мүлік ... ... ... ... ... үшке ... ... [46]:
бастапқы – 1991-1999 жылдар; жалғасушы – 2000-2004 жылдар; аяқтаушы – 2005
жылдан бастап (7-кесте).
Кесте 7 - Қазақстандағы ... үй ... ... ... ... ... қалыптасуының негізгі кезеңдері |
| | |
| ... ... ... |
| ... ж.) ... ж.) |(2005 ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... ... ... | | | ... ... ... өсімінің өте|Баға өсімінің жоғары|Тұрақтану, |
| ... ... ... ... |
| ... 50-100% ... 30-50% ) ... |
| | | ... ... ... өсу ... өсу |Тұрақты ... ... | | | ... пен |Сұраныс ұсыныстан|Ұсыныс сұраныстан |Салыстырмалы ... ... ... алда, |теңдік,ұсыныс |
|арақатынасы: | ... ... ... ... ... | ... | ... | | | |
|- ... ... | | | ... және ... ... |Қайталама рынок |Дифференциация, |
|қайталама ... ... ... ... ... |Динамикалық |
|рыноктардағы ... ... ... |теңдік ... ... | | ... база ... ... ... |
| ... | ... |
| ... | | ... ... ... ... ... |
|рыногындағы ... ... ... ... |ерлер, құрылысшылар |түрі ... | | | ... ... |Негізінен тұрғын |Тұрғын үй, ... үй, ... |үй ... ... ... ... | ... мүлік, |өндірістік |
|түрлері | ... ... ... |
| | | ... ... |Көп емес |25-30% ... 50% ... үлесі | | | ... ... ... ... |
|бәсекелстік деңгейі| | | ... ... ... ... ... ... ... ... |(тиімділіктің |түрде төмен |
| |50% ... |20-30

Пән: Құрылыс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 136 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек қорғау8 бет
Атомдық физика3 бет
Гетерохрония және мутация9 бет
Қазақ өлеңінің құрылысы5 бет
Өнеркәсіптік ғимараттарға қойылатын талаптар4 бет
12 қабатты тұрғын үй құрылысы54 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
4 қабатты 20 патерлі тұрғын үй19 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь