Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық стратегиясын жүзеге асыру мәселелері туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.ИНДУСТРИЯЛЫҚ.ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Экономикалық жүйені қайта құруда индустрияландырудың рөлі, тарихи даму кезеңдері мен қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Индустриялық.инновациялық саясатты жүзеге асырудың объективті қажеттіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
1.3 Экономикалық дамудағы индустриялық.инновациялық саясаттың рөлі және оның шет елдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИНДУСТРИЯЛЫҚ.ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСУ БАРЫСЫН ТАЛДАУ ... ..54
2.1 Индустриялық.инновациялық саясаттың ҚР аймақтарында жүзеге асуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
2.2 Стратегияны жүзеге асырудағы Қазақстандық даму институттарының қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64
2.3 Қазақстандағы технопарктер желісінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..83
3. ИНДУСТРИЯЛЫҚ.ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН КӨТЕРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..99
3.1 Инновациялық факторлар . экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..99
3.2 Индустриялық.инновациялық саясатты жүзеге асырудың қазіргі проблемалары және оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...120
3.3 Инновациялық жобаның тиіміділігі және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .133
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .142
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .145
Зерттеудің өзектілігі. Қазақстанның 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы ғылым және инновациялық сферасында мемлекеттік саясатты белсенді жүргізу арқылы экономиканың жоғары технологиялық құрылымын құруға бағытталған. Өнеркәсіптік өндірістің жеткіліксіз даму жағдайларында индустриялық-инновациялық дамуды жетілдірту проблемасы «Қазақстан – 2030»стратегиясымен, сондай-ақ Президенттің Қазақстан халқына деген жолдауымен анықталған ұзақ мерзімдік басымдылықтарға жауап беретін экономиканың саласын басқарудың тиімді экономикалық құралдарының қатарында өте өзекті болып табылады. Экономика саласының индустриялық-инновациялық даму проблемасын шешу елдің, кәсіпорынның жағдайын, болашағын және қажет етілетін қаражаттарды бағалауды білдіретін қаржы-экономикалық талдаудың талаптарына және нәтижелеріне сәйкес жүзеге асырылуы керек.
Соңғы кезде индустриялық-инновациялық даму саясаты жалпы экономикалық сипаттағы жеке ғылыми жұмыстардың, әрі арнайы зерттеулердің объектісі болып табылады. Олардың ішінен Назарбаев Н. А, Купешова С.Т, Ә. Сапарбаев, Ю. К. Шокоманов, Кенжегузин М. Б, Есентугелов А, Мамыров Н. К және т.б. ғалымдардың еңбектерін атауға болады.
Инновациялық қызметтің теоретикалық және тәжірибелік сұрақтарын, оның пайда болу және таралу механизмін Д. Сахал, Б. Твисс, Р. Фостер, Э. Янч, Дж. Мартино, У. Ж. Алиев, А. Т. Ашимбаева, А. А. Арупов, С. А. Турсунова, Н. Кондратьев, В. Логинов, Ю. Яковец, т.б. зерттеген.
Ал инновациялық дамуды мемлекеттік қолдау, инновациялық инфрақұрылымының қалыптасуын және жаңа индустриалды елдердің тәжірибелерін оқу бойынша Р. А. Алшанов, Ф. Альжанова, С. А. Аханов, Е.Джумабаев, Ф. М. Днишев, Т. А. Есиркепов, М. Р. Куватов, З. Сальжанова, Т. С. Сатпаев, С. Сатубалдин, Р. К. Жуламанов, т.б. ғалымдар өз зерттеулерін жүргізген.
Индустриялық-инновациялық даму проблемасын зерттеу бойынша экономикалық әдебиетті талдау ИИДС жүзеге асыру жағдайында оның қалыптасу және басқарудың сұрақтарын жетілдірту, шетел және отандық тәжірибені терең зерттеу, стратегияны іске асырудың тиімділігін көтеру бойынша ұсыныстарды жасау қажеттілігін дәлелдейді.
Зерттеу мақсаты мен міндеті. Диссертациялық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық даму саясатын іске асырудың қазіргі проблемаларын анықтау және оларды тиімді шешу жолдары бойынша ұсыныстар жасау болып табылады.
Бұл мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді шешу қажет:
- әлемдік ғылым мен тәжірибеге сүйене отырып, инновацияны экономиканың нақты саласына енгізу механизмін реформалаудың ғылыми әдіснамасын ғылыми түрде тұжырымдау;
1. Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 Қазақстан халқына Жолдауы.
2. Статистика 1991-2001 десят лет независима Казахстана. Алматы. - 2002г.
3. Шумпетер Й. Теория экономическая развития. – Москва: Прогресс. 1998. – 454 с.
4. Купешова Сауле Телеухановна / Теория и практика инновационного процесса в переходной экономике Республике Казахстан. – автореферат Алматы, 2002 г.
5. Инновационный менеджмент / К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова. – Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 с.
6. Есентугелов А. Долгосрочная стратегия развития экономики и размещение производительных сил в РК // Аль-Пари, - №6. - 2000 г.
7. Ю. К. Шокоманов Состояние и перспективы экономического развития Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия экономическая.- №4.- 2001 г.
8. Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
9. Н. А. Назарбаев. Задача науки – способствовать развитию экономики // Казахстанская правда, 16 апрель, 2002 г.
10. Әбдiжапар Сапарбаев Инновация – негiзгi қозғаушы күш// Егемен Қазсқстан, 24 наурыз.- 2004 ж.
11. Н. Ә. Назарбаев. Бәсеке қабiлеттi Қазақстан, Бәсекеқабiлеттi экономика және Бәсекеқабiлеттi халық деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз. - 2004 ж.
12. Қуат Бораш Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн маңызы қандай // Егемен Қазақстан, 23 ақпан. - 2004 ж.
13. Бердашкевич А.П Оподдержке инновационной деятельности в Японии // Инновации №7. - 2002 г.
14. Купешова С.Т. Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны //Саясат . - №2. - 2001 г.
15. Бойко И.В. Технологический рывок: до или после экономического роста. (Опыт зарубежных стран для России). -М., 2001. -168с.
16. Андрианов В.Д. Новые «индустриальные страны» в мировом капиталистическом хозяйстве. - М.: Наука, 1989.- 234с.
17. Ломакин В.К. Мировая экономика. Учебник. - М.: ЮНИТИ, 2000.- 727 с.
18. Мировая экономика. Экономика зарубежных стран /под редакцией В.П. Колосова, М.Н. Осьмовой. - М., 2000. - 438 с.
19. Пискунов Д. Влияние инновационной политики на международную конкурентоспособность государств//www/stra.teg.ru
20. Инновационный процесс в странах развитого капитализма /под редакцией д.э.н. Рудаковой И.Е. - М.: изд-тво МГУ, 1991.-188с.
21. Папава В. Роль государства в современной экономической системе// Вопросы экономики.-1993. -№ 11-С.23-31.
22. Туркебаев Э.А. Основы рыночной экономики. - Алматы: Казахстан даму институты, 1998. - 321 с.
23. Варга В. Роль государства в рыночном хозяйстве//Мировая экономика и международные отношения.- 1992.-N 10-11. -С92-98.
24. Зименков Р. Роль государства в зарубежных инвестициях США// Российский экономический журнал.- 1997.- №3.-С.26-32.
25. Шамхалов Ф.И. Государство и экономика: основы взаимодействия: Учеб. для вузов по спец. "Менеджмент".- М.: Экономика, 2000. - 381 с.
26. Арынов Е.М. Экспортная ориентация национальной экономики. Алматы: КИСИ, 1994. - 251 с.
27. Жуламанов Р.К. Конкурентоспособность национальной экономики (теория и практика). - Алматы: ИРК. - 1995. - 165 с.
28. Нурланова Н.К. Инвестиционная ситуация в Казахстане и перспективы ее позитивных сдвигов.// Евразийское сообщество. -1999.- №3. - С. 106-110.
29. Кенжегузин М.Б. Интеграция Казахстана в мировую экономическую систему в условиях ее глобализации.// Интеграция Казахстана в мировую экономику: проблемы и перспективы. Отв. ред. М.Б.Кенжегузин. – Алматы, 1999. - 156 с.
30. Вольчик В.В. Курс лекций по институциональной экономике.- Ростов - н/Д: изд-во Рост.ун-та, 2000.- Сетевая версия.
31. Капелюшников Р. «Где начало конца?..» (к вопросу об окончании переходного периода России).//Вопросы экономики. 2001.- №1.- С. 139
32. Норт Д. Институты, институциональные изменения и функционирование экономики./ Пер. с англ. - М., 1997.- 194с.
33. Полтерович В.М. Институциональные ловушки и экономические реформы. - М., 1998. -228с.
34. Рих А. Хозяйственная этика. - М., 1996.-238с.
35. Рязанов В.Т. Экономическое развитие России. - СПб., 1998.-246с.
36. Уильямсон О.И. Экономические институты капитализма. - СПб., 1996.-329с.
37. Большой экономический словарь. 2-е изд. - М.: Большая Российская Энциклопедия; СПб.: «Норинт», 2000.- 542с.
38. Эрроу К. Возможности и пределы рынка как механизм распределения ресурсов. - М., 2004.-124с.
39. Стратегия индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2003-2015годы. Указ Президента РК от 17 мая 2003 г. №1096.
40. Мировая экономика: Учебник /под редакцией проф. А.С. Булатова. - М.: Юрист, 1999. - 737 с.
41. Сатубалдин С.С. «Драконы» и «Тигры» Азии: сможет ли казахстанский «Барс» пройти их тропами? -Алматы: Гылым, 1998.- 600 с.
42. Санто Б. Инновация как средство экономического развития. Пер. с венг. - М.: «Прогресс», 1990. -322с.
43. Сергеев П. В. Мировая экономика / Учебное пособие. - Москва: Юриспруденция, 1999. - 246с.
44. Портер М. Международная конкуренция. -М.: Международные отношения, 1993. Гл. 8, 13.
45. Иванов В.: Актуальные проблемы формирования Российской инновационной системы.// www. Opec.Ru.
46. Бойко И.: Инновационная экономика: мировой опыт и Россия. //www/Opec.Ru.
47. Горбунов А.Р. Дочерние компании, филиалы, холдинги: Организационные структуры. Налоговое планирование. Создание кредитных союзов. - М.: Анкил, 1999, с. 27.
48. Азроянц Э.Н., Эрзикян Б.А.; Холдинговые компании: Особенности, опыт, проблемы, перспективы. Кн. 1. - М.: 1992, с. 17.
49. Хучек М. Холдинговые компании в Польше.//Российский экономический журнал. - 1995. - № 8. - с. 159.
50. Петухов В.Н. Корпорации в российской промышленности: Законодательство и практика. - М.: Городец, 1999, с. 64-65.
51. Холдинги: Сборник нормативных актов с комментариями и схемами. Сост. Епишин А.В. - М.: Юрист, 1994, с. 250-251.
52. Келлер Т. Концепции холдинга: Организационные структуры и управление./пер. с нем. - Обнинск: ГЦПИК, с. 24.
53. Авдашева С., Дементьев В. Акционерные и неимущественные механизмы интеграции в российских бизнес-группах.//Российский экономический журнал. - 2000. - № 1. - с. 15.
        
        ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС» ФАКУЛЬТЕТІНІҢ МАГИСТРАТУРАСЫ
«Менеджмент және Бизнес» кафедрасы
Магистрлік диссертациясы
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНДУСТРИАЛДЫ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ СТРАТЕГИЯСЫН ... ... ... Данабаев А.Б.
«___» ________2008ж.
Ғылыми жетекші
э.ғ.к., доцент______________________ Смагулова Г.С.
«___» ________2008ж.
Қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісі
э.ғ.д., проффесор______________________Кубаев Қ.Е.
«___» ________2008ж.
Алматы, 2008 ... ... ... АСЫРУДЫҢ ... ... ... ... ... ... рөлі, тарихи даму
кезеңдері мен қағидалары………………………………………………….…6
1.2 ... ... ... ... ... ... дамудағы индустриялық-инновациялық саясаттың рөлі ... шет ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСУ
БАРЫСЫН ТАЛДАУ……54
2.1 Индустриялық-инновациялық саясаттың ҚР ... ... ... ... ... ... Қазақстандық даму институттарының қызметін
талдау ……………………………………………………………………64
2.3 Қазақстандағы технопарктер желісінің дамуы…………………………........83
3. ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫ ... ... ... КӨТЕРУ
ЖОЛДАРЫ………………………….......................…..99
3.1 Инновациялық факторлар – ... ... ... ... ... Индустриялық-инновациялық саясатты жүзеге асырудың қазіргі проблемалары
және ... шешу ... ... ... ... және оны ... ... ……………………………………………………………….142
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ…………………………………..145
КІРІСПЕ
Зерттеудің өзектілігі. Қазақстанның 2003-2015 жылдарға арналған
индустриялық-инновациялық даму ... ... және ... ... ... белсенді жүргізу арқылы экономиканың жоғары
технологиялық құрылымын құруға бағытталған. ... ... даму ... ... ... ... ... – 2030»стратегиясымен, ... ... ... ... жолдауымен анықталған ұзақ ... ... ... ... саласын басқарудың тиімді
экономикалық құралдарының қатарында өте өзекті болып табылады. ... ... даму ... шешу елдің,
кәсіпорынның жағдайын, болашағын және қажет етілетін қаражаттарды бағалауды
білдіретін қаржы-экономикалық талдаудың ... және ... ... ... ... ... индустриялық-инновациялық даму саясаты жалпы экономикалық
сипаттағы жеке ... ... әрі ... ... ... ... Олардың ішінен Назарбаев Н. А, Купешова С.Т, Ә. Сапарбаев, Ю. К.
Шокоманов, Кенжегузин М. Б, ... А, ... Н. К және ... ... атауға болады.
Инновациялық қызметтің теоретикалық және тәжірибелік сұрақтарын, оның
пайда болу және таралу механизмін Д. Сахал, Б. Твисс, Р. ... Э. ... ... У. Ж. ... А. Т. ... А. А. Арупов, С. А. Турсунова,
Н. Кондратьев, В. ... Ю. ... т.б. ... ... ... ... ... инновациялық инфрақұрылымының
қалыптасуын және жаңа индустриалды елдердің тәжірибелерін оқу бойынша Р. А.
Алшанов, Ф. Альжанова, С. А. ... ... Ф. М. ... Т. ... М. Р. ... З. ... Т. С. Сатпаев, С. Сатубалдин, Р.
К. Жуламанов, т.б. ғалымдар өз зерттеулерін жүргізген.
Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... ... ИИДС ... ... жағдайында оның қалыптасу және
басқарудың сұрақтарын ... ... және ... ... ... стратегияны іске асырудың тиімділігін көтеру бойынша ұсыныстарды
жасау қажеттілігін дәлелдейді.
Зерттеу мақсаты мен міндеті. Диссертациялық жұмыстың мақсаты ... ... даму ... іске асырудың
қазіргі проблемаларын анықтау және оларды тиімді шешу жолдары ... ... ... ... ... жету үшін келесі міндеттерді шешу қажет:
- әлемдік ... мен ... ... ... инновацияны экономиканың
нақты саласына енгізу механизмін ... ... ... ... тұжырымдау;
- инновацияны өндірістің техникалық дамуына тарту қажеттілігін
тұжырымдау, ... ... ... оқу ... оның ... ... ... бойынша проблеманы зерттеу;
- индустриялық-инновациялық дамудың шетелдік тәжірибесін зерттеу және
бағалау;
индустриялық-инновациялық саясатты жүзеге асыру механизмін жетілдіртуге
байланысты проблемаларды анықтау және ... ... ... ... асу ... ... оған ... түрде баға беру;
- индустриялық-инновациялық саясатты жүзеге асыру бойынша проблемаларын
тиімді шешу жолдары бойынша ұсыныстарды ... ... ... Қазақстан Республикасының индустриялық-
инновациялық саясатын тиімді іске асыру ... және ... ... мен ... ... табылады.
Зерттеу пәні: Қазақстан Республикасында индустриялық-инновациялық
саясаттың ... ... ... және ... ... ... ... саясатты жүзеге асыру проблемасын қарастырған ... ... ... ... ... ... индустриялық-
инновациялық процестің дамуы, оның қаржыландырылуы мен несиеленуі ... заң және ... ... аумақты түрде қолданылған.
Зерттеудің ақпараттық негізіне ... ... және ... шетел статистикалық органдарының ресми ақпараты, Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... және ... мен ... ... түрлі басылымдар, мақалалар
алынған.
Диссертациялық жұмыстың ғылыми жаңалығы келесі ... ... ... ... ... мәнін, соның ішінде
оны жүзеге асыру алғышарттары, мақсаты мен міндеттерін, экономикада алатын
орнын ... ... ... сұрақтар қарастырылған;
- индустриялық-инновациялық саясаттың қалыптасуы және жүзеге асырылуы,
оны ... ... ... ... ... ... индустриялық-инновациялық саясатты мемлекеттік қолдаудың бағыттары мен
шаралары негізге алынған;
- Қазақстанда индустриялық-инновациялық саясаттың ... ... ... ... ... Республикасында индустриялық-инновациялық саясатты жүзеге
асыру проблемалары және оларды тиімді шешу жолдары бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... жағдайы:
- елдің индустриялық-инновациялық саясаттының рөлін, мақсатын және
міндетін авторлық тұрғыдан анықтау;
- индустриялық-инновациялық ... ... даму ... ... ... ... орны;
- Қазақстан Республикасында индустриялық-инновациялық саясаттың қызмет
етуі және өзара әрекеттесудің әдістемелік қағидалары;
- индустриялық-инновациялық саясаттың ... ... ... ... ... ... саясаттың тиімді жүзеге асырылуы бойынша
ұсыныстар.
Жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы мынада:
- Қазақстан Республикасында индустриялық-инновациялық саясаттың ... ... ... индустриялық-инновациялық саясаттың қызмет етуін басқаруға және оны
жүзеге асырудағы проблемаларын шешуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... 2 ғылыми
мақала жарияланды.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Диссертациялық жұмыс 100 бет көлемінде
баяндалған, ... ... 15 ... және 12 ... бар. ... ... ... қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен және ... ... ... ... ... ... Экономикалық жүйені қайта құруда индустрияландырудың рөлі, тарихи даму
кезеңдері мен қағидалары
Әлемде ... ... ... құру ... ілімнің пайда болуы
француз ғалымы Раймон Аронның ... ... ... ... ... ... ... елдердегі индустрияландыру үрдістері нәтижесінде бірегей
индустриялық қоғам құруға болады. Оның кеңестік және ... ... ... ... түрлері деп санауға болады.
Қоғамның экономикалық және әлеуметтік-саяси даму ... ... ... ... ... екені бәрімізге белгілі. Өз
кезінде австриялық экономист Йозеф Шумпетер индустриялық дамудың циклдық
үлгісін ... ... ... ... оның ... 50-60 жыл ... ... циклдың басталуы өнеркәсіптік революциямен байланыстырылады,
сөйтіп сол қоғамдағы жаңа ... ... ... ... индустриялық цикл, Шумпетердің айтуынша, ... ... ... ... ... тікелей байланысты болады. Индустриялық
циклдың бір мерзімінен ... ... ... ... ... ... әркелкі дамуы жатады. Сонымен бірге
әрбір индустриялық цикл қоғамдағы экономикалық өркендеудің ... ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге осы салалардағы
түбегейлі өзгерістерге де байланысты ... ... ... ... Шумпетер бірінші өнеркәсіптік
революциямен байланыстырады және ол 1785 ... ... деп ... ... үрдістерде судың энергиясын белсенді түрде пайдаланумен
сипатталады, сөйтіп ол металлургия және тоқыма сияқты іргелі ... ... ... тигізді.
Екінші индустриялық цикл кезінде бу двигательдерінің пайда болуына
байланысты тоқыма және металлургия ... ... құю ... пайда
болады) әрі қарай дамыта отырып, теміржол көлігі саласының пайда болуы
арқылы сол уақыттағы ... ... ... ... ... цикл электр және химия энергиясын пайдалануға
байланысты ... ... ... ... ... ... ... Бұған, жеке алғанда, ішкі жану двигателін
ойлап табуды жатқызуға болады. Осы ... ... ... мен ... ... қалыптасуы басталды. Төртінші индустриялық циклдың
факторларына атом энергиясы мен электроника ... ... ... салалардың құрылымын түбірімен өзгертті. Сөйтіп авиакосмостық,
радиоэлектроника, электрондық машина ... ... жаңа ... ... әсер ... бастап бесінші индустриялық циклдың басталуы ақпараттар мен
телекоммуникация ... ... ... жетістіктері негізінде
ақпараттар жүйесінің дамуымен байланыстырылады. Бұл ... ... 2020 ... деп ... Осы ... цикл ... ... циклы болып, содан кейінгі жаңа пост ... ... ... өтудің жаңа сатысы болып табылады. Ауыр қол еңбегін
механикалық еңбекпен ауыстыра ... ... ... жаңа ... ... ... ... Машина мен механизмдерінің жаңа түрлерін
пайдалану арқасында өндірістік үрдісте адам ... ... ... ... ... ... Эминэльдің пікірі бойынша техникалық прогресс ... ... ... жаңартып қоймай, сонымен бірге олардың
мазмұнын да өзгертіп отырады, ... ... ірі ... ... та ... ... ... тиеді. Ал, постиндустриялық қоғам
тұжырымдамасын тұңғыш рет американ социологы Даниель Белл әзірлеген. ... ... ... ... кейін қоғамда экономикалық
ерекшеліктерге басты назар аударылады да, ол постиндустриялық қоғамның бес
белгісімен анықталады:
1) экономиканың ... ... ... ... ... бет ... жұмыскерлердің жалпы санында білікті мамандар мен техниктер үлесінің
артуы;
3) теориялық білімнің маңызының күшеюі;
4) технико-экономикалық ортаның технологияны бақылауға бейімделуі;
5) қоғамның жаңа ... ... ... ... бет ... индустриялық қоғам теориясы Американың көрнекті экономист-ғалымы
Джон Гелбрейттің бірқатар еңбектерінде, соның ішінде ... ... ... ... орын ... Онда ... ... жүйесі екі түрлі сектордың ... ... ... ... шығындар, технологияға негізделген қоғам
және мемлекеттегі билігі ... ірі ... ... ... екіншісіне
ұсақ фирмалар, азайып бара жатқан қолөнеркәсібі, қызмет ... аясы ... б. ... ғасырдың ортасынан бастап, өңдеу өнеркәсібінің жалпы ішкі өнімдегі
үлесі ... бір ... ... ... ... ... ... елдерде
оның деңгейі 60 жылдардың аяғында 13-15 мың АҚШ долларына деін жетіп, ... оның ... ... ... ... ... ... қысқару
60-жылдардың ортасында АҚШ-та, Ұлыбританияда, Францияда байқалды.
Индустрияландыруды кеш ... ... ... Италия), өңдеу өнеркәсіп
салаларының үлесі 70 жылдардың ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-та, Жапонияда, Францияда жалпы ішкі өнім көлемінде
өнеркәсіпке қарағанда қызмет көрсету аясындағы өнім көлемі ... ... ... ... ... ... аралығында жалпы ішкі
өнімнің құрылымында ауыл ... ... ... 2%-ға ... ... 28%-ға дейін төмендесе, қызмет көрсету аясында,
керісінше 58%-дан 70%-ға ... ... ... ауыл ... үлесі
13%-дан 2%-ға, өнеркәсіптің 37%-дан 32%-ға дейін азайып, қызмет көрсетуде
45%-дан 60%-ға көтерілген. Ал ... ауыл ... 6-дан ... ... 34-ке ... қызмет көрсету аясында 40-тан 59-ға
көтерілген, Францияда ... 9-дан 3-ке, ... 24-ке ... ... 43-тен 68% артқан. ... ... ... жоғары
мемлекеттердің бәрінде де ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке қарағанда қызмет
көрсету ... ... ішкі ... ... ... отырған.
Одан кейінгі онжылдықта көптеген бағыттар бойынша әлемде алға суырылып
шыққан аралас экономикаға негізделген «жаңа индустриялық елдер» ... ... ... ... пайда болды. Мәселен, Оңтүстік ... ... ... ... – мемлекеттік экономикалық
жоспарлау Кеңесінің дайындаған шаруашылықты дамытудың бес жылдық жоспары
еді. Қазіргі ... ... ... ... тарапынан реттеудің басты
бағытына экономикалық ... ... ... ... ... ... Осы ... экономикалық ынталандыру әдістерін жүйелі
түрде ... өз ... ... ... елдерде мемлекет араласатын экономика салаларында импорттық
саясат пен қаржы-несие жүйесі ... ... ... тауарларға
(ұн, қант, кофе, дәрі, телевизор), сонымен қатар, көптеген өндірісі
монополияландырылған немесе ... ... ... ... ... алатын (электр қуаты, отын, болат, химиялық өнімдер) ... ... ... ... бақылауға алынған.
Аралас экономиканың артықшылығын дәлелдейтін екі шартты факторлар бар:
Біріншісі. Ресурстарды бөлудің тиімділігі. Ол ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологияны
өндіріске барынша көптеп енгізуге күш салады.
Екіншісі. Еркіндік. Нарықтық аралас жүйенің маңызы экономикалық ... ... оның жеке ... ... жатады.
Демек, ондай елдерде өнеркәсіптің салалық құрылымында кен ... ... ... өңдеуші өнеркәсіптің үлесі жоғарыланып отырады.
Әсіресе, машина жасау және химия өнеркәсібінің үлесі артып ... ... ... өнеркәсібінде капитал және материал сыйымдылығы жоғары
салалардан (металлургия, ... ... ... ... ... ... қарай ауысуы жүріп жатыр. Соның әсерінен әлемдік
нарықта «босаған қуысты» жаңа индустриялық дамыған мемлекеттер иемденуде.
Олар ... ... ... ... ... орташа және төмен
деңгейде дамушы елдерге қарай ығыстыруда.
Әлемдік ... ... ... ... ... кешендердің
ішінде қалыптасып, салаішілік пропорцияларды жетілдіруге ықпалын ... ... ... ... ... ... (Кондратьев
циклдары) қолдайды, оны әлемдік шаруашылықтың ғылыми-техникалық прогрестің
табиғатын үлкен ... ... ... даму ... байланыстырады. Жаңаша экономикалық даму ... ... ... ... ... циклдық теория мен
қоғамдық даму кезеңдерін ... және ... ... ғалымдар
индустрияға дейінгі, индустриялық және постиндустриялық даму деп ... ... ... ... аграрлық даму кезеңі деп те атайды.
Қазақстан бет бұрып отырған индустриялық қоғамның оған дейінгі қоғамнан
айырмашылығы қайта индустрияландырылған ... күрт өсу ... ... қарқынды түрде артуы ... ... ... автоматты, ақпараттық технологиялар енгізу арқылы инновациялық
тауарлар өндіруге қол ... ... ... ... өнімдерді
өндіруге мүмкіндіктер пайда болуға тиіс. Әрине, бұл ұзақ мерзімді ... ... ... және ... ... ... қоғамға өту
жөнінде қуанышы қойнына сыймай жариялауы айтулы нәтиже бермеді. Оның
себебіне ... ... ... жаңа технологиялар өндіретін ортаазиялық
мемлекеттердің инновациялық өнімдер өндіру арқылы ... алға ... ... ... ... кеңістіктегі индустрияландырудың тарихи-теориялық
үрдістерін ... ... ... ... ... ... салдарынан индустрияландыру шараларын кеңінен жүргізуге ұмтылыстың
болғанын байқауға болады. Жиырмасыншы ғасырда елімізде ... ... ... ... ... ... қаланды. Тек ғылымда
ғана емес, нақты тәжірибеде КСРО-ның ... ... ... сапа ... өсу ... ерекше мән берілді. Негізгі
салалар бойынша директивті көрсеткіш ретінде қоғамдық өнім ... ... және ол ... ... қадағаланып отырды. Елімізде қысқа
мерзімде экономиканы ... ... ... Содан кейін
соғыс жылдары қираған шаруашылық қалпына келтіріліп, өндірісті техникалық
реконструкциялау қолға алынды. Бір салаларда ... ... ... орындалу дәрежесі басқалардың дамуына кедергі келтіріп отырғанын
жоққа шығаруға болмайды. Себебі сыртқы экономикалық байланыстардың ... ... ... болу мүмкін емес еді.
Пайдалы қазба байлықтардың бай кеніштерінің болуы Қазақстанда ... ... ол кен ... ... ... ... ... баса дамыту үшін негіз болды. Бұл салалар ... ... оның ... шикізаттық бағыттығын ... ... ... ... ... комбинаты, Қарсақпай ... ... мыс ... ... және ... қайта құрылған кәсіпорындар
базасында жұмыс істеді. Шымкент қорғасын зауыты, Балхаш мыс қорыту және
Ащысай ... ... ... Текелі полиметалл және ... ... ... Өскемен қорғасын-мырыш зауыты және басқалар
салынып, өркендеп ... ... ... тек ... ғана ... ... ... еліндегі түсті металлургияның ең ірі кәсіпорындары еді.
Әсіресе, ауыр ... ... ... ... ... салу және техникалық жағынан қайта құру, оған сай келетін қуатты
энергетикалық база ... ... ... ... ... ... ... СЭС-і, Балхаш мыс балқыту комбинатының, Шымкент қорғасын зауытының,
Ақтөбе химкомбинатының, Ащысай полиметалл комбинатының және т.б. ... ... ... Электр қуатын өндіру республикада 1913 ... 486 есе ... ... ... және ... ... ... табыстарға қол
жеткізілді. Алматыда аяқ-киім және екі ... ... ... ... ... және ет ... Атырау балық-консерві және Алматы жеміс-
көкініс комбинаттары, нан және май шығаратын зауыттары қатарға ... ... ... ... ... индустриялық дамуының мұндай
жоғары қарқында жүргізілуі Ресейдің, Украинаның және Кеңес Одағының басқа
өнеркәсібі дамыған ... ... ... және сан-алуан
шаруашылық байланыстардың арқасында жүзеге асырылды.
Қазақстанның индустриялық дамудағы зор табыстарына қарамастан, ... ... ... де жол ... ... ең ... ... шикізаттық бағытқа бет бұруы жатады. Бұл оның
орасан зор табиғи ресурстарымен айқындалған еді. ... ... ... ... ... ... ... әлемдік темір рудасы қорының
шамамен 8 пайызына, әлемдік уран қорының 25 ... ... ... ... барланған қоры бойынша Қазақстан әлемде 12 орын алады және болжам
бойынша 2015 жылы мұнай өндірудің көлемі жағынан ... ... ... ... ... ... көмір өндіретін ел ретінде әлдеқашан
танылған. Республикадағы көмір қоры 35,8 миллиард тоннаны ... бола ... ... ... ... мұнайды, газды, түсті
металдарды өңдейтін, әсіресе машина жасаудың жетекші салалары станок,
көлік, ... және ... ауыл ... машиналарын жасайтын кәсіпорындар
аз болды. Жеңіл өнеркәсіптің бірсыпыра жетекші салаларының нашар ... ... ... ... тауарларының көпшілігі (киім, аяқ киім,
металдар және т.б) республикадан тыс жерлерден ... ... ... рудамен бірге Қазақстаннан Ресейге, Орта Азия және ... ... мен ... ... ... ... ... Ресейден көп мөлшерде машиналар, металл
бұйымдары, цемент, ағаш жүктері және т.б. ... ... ... ... ... ... өнім ... экспортты ұлғайта отырып, импорт үшін
төлейтін қаржы табуға көмектесті. Нарықтық қатынастарға ... ... ... ... ... ... қатаң билеп-төстеуші тетікті
қолданған тоталитарлық экономика қалыптасты.
Жиырмасыншы ғасырдың аяғында бұл жүйе тарап, нарықтық экономикаға көшу
басталды. Бұл ... ... ... ... ... тұрақты түрде дамудың үлгісін жасауды талап етті.
Индустриалық даму стратегиясын ресейлік экономист-ғалымдар Д. ... 4 ... ... ... капиталистік емес, ... ... ... ... ... ... жүргізу басты орын алады. Ол жаңа
салаларда мамандар мен шикізаттардың көп жинақталуын қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... ... резервтерді жұмылдыра отырып пайдалануды қажет етеді. Ол ... ... ... ... ... өндіріс қуаттарын
барынша пайдалану, экспортқа бағытталған салалардың ... ... ... ... ... ... ұдайы түрде
дамитын өндірістік базасын жаңартуды ... ... ... ... ... ... ресурстарды
үнемдейтін технологияға көшу арқылы оның құрылымын жетілдіру және ... ... ... ... жатады.
Үшінші кезеңде жаңа технологиялар негізінде отандық өндірісті жаппай
қалпына ... ... ... ... ... өнеркәсібінде кешіккен
индустриялық модернизацияны аяқтау үшін жоғары ... ... ... ... ... қалпына келтірудің ауқымдары
анықталады.
Төртінші кезеңде ... ... ... перспективалық
үлгісіне өту перспективасы бар салалардың салыстырмалы артықшылықтарын
қалыптастыру ... ... ... Ал ... мұндай даму стратегиясын
жүзеге асыру үшін барлық жағдай бар деп есептеуге болады.
Енді, әлемдік экономикадағы индустриландырудың бірнеше негізгі ... ... ... саты ... ... ... дейін жалғасып,
ауыр индустрияның дамуымен сипатталады. ... ... ... базалық
салалар, яғни тау-кен өндірісі, металлургия, энергетика дамыды. ... ... ... ... тұтынушылық сипаты бар өнім өндіруші
салалар басым болды. Оларға телевизордан бастар ... ... ... ... ... ... кезде елдерді аграрлық және индустриялық деп бөлуден гөрі, оның
орнына индустриялы-технологиялық экономикасы бар елдерді дамыту қажеттігі
туды. ... ... ... ... және ... етіп ... төңкерістен кейін капитализмнің және өндірісте ірі ... ... ... болды. Әйтсе де аграрлық және индустриялық
етіп бөлудің ... ... ауыл ... ... ... ... ... еңбекті
пайдалану, жоғары технологиялардың жаңа үлгілерін енгізумен түсіндіруге
болады. Соңғы ... ... ... ... ... ... бір
градациялар пайда болып, индустрияландыру деңгейін анықтауды ... ... ... ... ... ... ... екіншісінде өнім өндіру,
үшіншісінде өңдеу өнеркәсібі үстем ... ... ... ... көп ... климаттық, географиялық орналасуы, шикізат базасының
көлемі, ... ... және т.б. ... ... ықпалын
тигізетіні белгілі. Осыған байланысты соңғы кезде ғылыми әдебиеттерде
индустриялы-шикізатты және ... деп ... көп ... ... ... шикізатты өндіруде техниканың жаңа үлгілерін
пайдаланып, автоматтандырылған, ... ... ... ... түріне жатқызуға болады. Ал, шикізатты өңдеуден
өнім өндіруге, содан кейін тұтынушыға ... ... ... ... ... ... жаңа ... технологияға, алдыңғы қатарлы
инновациялық жетістіктерге негізделсе, онда оны индустрияландырудың екінші
түріне, яғни индустриялы-технологиялық деп ... ... ... ... ... артта қалушы және даму жолына енді түскен
елдердің көпшілігіне индустриялық-шикізатты бағыт сәйкес келсе, ал дамыған
елдер ... ... ... ... Әрине аралық
жағдайда қалған елдер де бар. ... ... мен ... ... анық ... ... әртүрлі өзгерістерге ұшырауға бейім келеді.
Совет дәуірі кезінде макроэкономикалық артықшылық ауыр өнеркәсіп кешенінде
болуына байланысты советтік жоспарлы ... ... ... болғаны сөзсіз. 1960 жылдардағы шаруашылықтың шығынды
жүйесінің ... ... ... ... ... индустриялы-
технологиялық деңгей жоғары болды.
Әрине, ... ... ... ... ... құру ... мен дағдарыстар, жекешелендіру мен ... ... ... ... ... мен ... ТМД елдері
экономикасын индустриялы-технологиялық державадан ... ... ... ... ... сатудан түскен валюта түсімінің
60-70%-ы индустриялық бағыттағы технологияны сатып алуға бағытталатын еді.
Яғни, ол өндіргіш күштерді ... жаңа ... ... ... орындарын
техникамен жарақтандыруға, модернизациялау жұмыстарын ... ... ... ... ... ... түрлерін өзгерту,
жекешелендіру іс-шараларын жүргізу, ... ... кең ... құру индустрияландыру үрдістерінің баяулауына ... ... ... ... ... ... ... немесе акционерлік
меншік иелеріне жеңілдікпен беру және сауда мен қызмет көрсету ... сату ... ... үй ... сату арқылы іске асырылды.
«Мемелекет меншігінен алу және ... ... ... Заңына сәйкес концерндер, ... ... ... ... ... Бұл үрдістер 1991-1992 жылдарда жүргізіліп,
жекешелендірудің бірінші кезеңін анықтады.
Екінші кезеңде ... ж) 200-500 ... ... адам жұмыс істейтін
орташа кәсіпорындарды жаппай жекешелендіру, ірі және ... ... ... ... ... жұмыстары орын алды.
Үшінші кезеңде (1996-1998 ж.а.) мемлекеттік меншіктегі ірі және алып
кәсіпорындар жекешелендірілді. ... тыс ... ... ... АҚ, «Кармет» АҚ, ... ... ТӨК, ... АҚ және т.б. ... ... Меншік
нысандары бойынша 2000 жылы жеке меншік 83%, басқа мемлекеттердің меншігі -
14%, мемлекеттік меншік - 3% ... ... ... ... ... 85 ... жуық ... секторда өндіріледі.
Жекешелендіру үрдістерін жүргізуде кешенді ... ... ... ... субъективті факторлардың орын ... ... ... ... технологиялық құрылысының
ыдырауына әкеп соқтырды.
Экономикалық жүйеде ... күрт ... ... жаңа ... ... ... қатысты болған құрылымдық қайта құру
шаралары технологиялық құрылысты ... ... ... әкеп соқтырды.
Тұтас өндіріс блоктарын жүйелі түрде өзгертетін әртүрлі кезеңдердегі
макрожүйені қалыптастыратын ... ... ... ... ... ... бар. Экономикалық ғылымда индустриялы және
басқа да дәуірлерде кездесетін бес негізгі ... ... ... ... ... ... ... 60-70 жылдардағы тұтас ұдайы
өндірістік жүйе ретінде қалыптасса, 70 ... ... ... ... ... ... өсудің технологиялық базасын құрады.
Бұл технологиялық құрылыстың анықтаушы компоненті ретінде микроэлектроника,
бағдарламамен қамтамасыз ету, есептеуіш техника, ... ... ... ... ... ... ... байланыстың жаңа
түрлеріне жету саналады. Болашақта жаңа ... ... ... ... ... ... ауқымды ақпараттық
жүйе, жоғары жылдамдықтағы тасымалдаудың кешенді түрлері және т.б. жатады.
Технологиялық құрылыстағы ... ... ... ... орын ... жылдардан бастап «постиндустриялық қоғам» термині қолданысқа енуіне
байланысты дамыған елдердің бәрінде өнеркәсіптің ... ... ... ... төмендеу қалып, азая түсуін жалғастырды. ... ... ... ... пен ... ... ... еңбекпен
айналысты. Мысалы, Ақш-та өндірістік сектор экономиканың 17%-ын ... ... ... ... жоғары технологиялық құралдарды
пайдалану көрсеткіштерін қарастыратын болсақ, онда ... ... ... артқанын байқауға болады.
Жоғарыда қарастырылған экономикасы дамыған АҚШ, Жапония, Ұлыбритания,
Германия, Франция, Италия секілді мемлекеттерде ... ... ... өндіретін өндірістің жалпы өнеркәсіптегі үлесі 1997 жылы АҚШ-та –
14,7%, Жапонияда – 15,7%, ... – 11,7%, ... – 8,3% ... ... ... өндірістің үлесі АҚШ-та - 32%, Жапонияда - ... – 4,4%, ... – 6%, ... - 3% ... ... ішкі
өнімнің нақты өсімшесіндегі ақпараттық-коммуникациялық капиталдың үлесі
1985-1990 жылдар аралығында АҚШ-та 13%, ... – 5,8%, ... ... ... –7,5%, Францияда - 6,4%, Италияда – 10,2%, ... – 14,6%, ... ... – 18,7% ... өндірістің мазмұнының артуына ... ХХ1 ... ... ... ең маңызды сипаттамасына компьютерлер ... ... ... ... қызметкерлер саны мен үлесінің артуы,
телекоммуникацияның пайдалануға ... ... ... ... супермагистральдың тез жұмыс істеу әрекеттері жатады.
Әлемде ақпараттық технологияларды пайдалануда болып жатқан өзгерістер
Қазақстанды айналып өткен жоқ. Алматы ... ... ... ... ... ... және ... қызмет түрлерін
көрсету, интернет және ақпараттық технология, телефондар мәліметтерін
тарату және ... ... ... ... ... ... ... Бұл сектор прогрессивті ұлттық және ... ... ... ... ... пайда болды және дами
бастады.
Соған қарамастан, Қазақстан экономикасын дамытуда мынадай ... ... ... отыр:
- экономиканың шикізаттық бағытының ұзақ жылдарға созылу қаупі;
- әлемдік экономикаға ... ... ... және ... ... ... өңдеу өнеркәсібіндегі еңбек өнімділігінің төмендігі;
- ішкі нарықта ... ... мен ... ... ... мардымсыздығы;
- ғылыми-зерттеу және тәжірибе-конструкторлық жұмыстарға қаржылардың
аздығы;
- шетел инвесторларының өңдеу ... ... ... ... ... ... рентасының артуына байланысты экономикалық өсудің баяулауы;
- халықаралық тауарлық нарық жағдайына тәуелділік;
- экономиканың дамуындағы аймақтық диспропорциялардың қалыптасуы;
- шикізатты өңдеуде ұзақ ... ... ... ... және ... ... ... бірге, мұнай-газ
және тау-кен металлургия ... және тағы ... ... ... ... ... қорлардың тозуының артуы;
- кәсіпорындарда техника мен технологияның тозу ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
келмеуі, икемді технологияның болмауы;
- ғылым мен өндірістің арасындағы тиімді өзара ... ... ... және ... ... өтуде ұлттық
кәсіпкерлік класс пен менеджерлік корпус міндеттерін шешудің төмен
болуы және тағы ... ... ... мен кідіртуші факторлардың әсеріне қарамастан
Қазақстан тәуелсіздік ... бері ... ... ... бойынша прогрестің біршама жоғары дәрежесіне көтерілді деп
айтуға болады. Мысалы:
- Қазақстан нарықтық ... өту ... ... ... ... халықаралық деңгейде танылды;
- экономикалық өсу соңғы үш жылда 35,5%, өнеркәсіптік өндіріс 42,9%
өсу қалыптасты.
- ақшаның құнсыздануы бақылауға ... 2002 жылы – 7% - дан ... ... ... ... ... ... деңгейге жетті,
халықаралық резервтердің өсуі байқалды;
- халықаралық ... ... ... үшін ... ... үшін ... құру ... алынды;
- тиімді түрдегі қаржы-банк және жинақтау зейнетақы жүйесі ... ол ... ... ұлттық жинақтау жүйесін қалыптастырды.
- Республикада банк жүйесіндегі ... ... 530 ... құрады. Зейнетақы жүйесінің резервтері АҚШ-тың 1,5 млрд.
долларынан ... Ең ... рет ... ... ... алдыңғы қатарлы халықаралық рейтинг агенттіктері
тарапынан ... ... ... ие болды;
- Шетел инвестициясы үшін қолайлы инвестициялық ахуал қалыптасты. ... ... ... ... Еуропа, Балтық теңізі жалауы
елдері және ТМД елдері арасында көш бастаушылардың біріне айналды.
Бұндай жетістіктердің бәрі әлемдік даму ... мен ... ... және ... ... ... ... деңгейін көтеруге барлық жағынан негіздің
бар екендігін көрсетеді. Бұл, өз ... ... ... ... және ... ... ... өңдеудің жаңа деңгейіне ... ... ... ... ... ... (мысалы, өндірістің энерго
және материал сыйымдылығы жөнінде) жаңа ... жол ... ... ... ... негізін құрайтын өнеркәсіпті ... ... ... ... және тиімді құрылымын
қалыптастырудың алғы шарттарын атап өтелік. Оларға:
- бәсеке қабілеті ... ... ... ... өнім ... ... ... ие болуын қамтамасыз етуі;
- өнеркәсіп өнімдерінің әлемдік нарыққа бағытталуы және ондағы өзінің
орнын анықтауы;
- қосылған құны жоғары жаңа ... ... және ... ... ... көптеп өндіруі;
- өнеркәсіп көрсеткіштерінің сапалы түрде өзгеруі ( табыс, жұмыспен
қамтамасыз етуі, еңбек ... ... және т.б.) ... ... ... тиімді қызметін қамтамасыз ететін міндеттерді шешуге;
- индустриялық саясат қаржымен қолдау көрсетуде жариялық ... ... ... ... ... ... бағыттар қатарына жататын
немесе бизнес шарттарына қолайлы жағдай ... ... ... стратегиялық нақты міндеттерді шешетін ашық
конкурстарға қатысатын жобаларды жасауға;
- экономиканың өңдеу ... ... ... және ... өндірістерді алға шығаруды қамтамасыз ету бағыттылығын
анықтауға;
- өнеркәсіптің индустриялық деңгейін көтеруде инновацияның рөлін
күшейтуге;
- ... және орта ... ... индустриялық саясаттың бағытын
анықтауға;
- тең бәсекелестік шарттар мен бәсекелестік ортаны құру, экономиканың
нарықтық емес секторларын ... ... ... ... ... және ... жеке салықтық және несиелік жеңілдіктерден бас
тарту, соның ішінде импорт алмастыру ... ... ... Қазақстан өңдеу өнеркәсібінің экспортқа бағытталған қызметін
ұйымдастыруға;
- тиімді және ... ... ... өнім ... ... ... нәтижесінде дамыған елдер тәжірибесінен
экспортқа ... ... ... ... алмастыру
өндірістерінен жоғары екендігін көрсетуге;
- ... ... ... бет ... шикізатты тереңдете өңдеу мүмкіндіктерін пайдалана отырып, химия
және мұнай-химия, металлургия, ядролық ... мен ... және ... ... ... ... технология
мен жоғары технологиялық және ғылыми ... өнім ... ... ... өнеркәсібінде бәсеке артықшылығы бар өнімдер өндіруді
қолға алуға;
- индустриялық саясатты жүзеге асырудың барлық шаралары бір ... ... ... бағытталады. Қазіргі кезде
өнеркәсіпті қайта индустрияландыруды ... ... үшін ... оның ... ... ... ... әзірге
қалыптаспаған. Осы тұрғыдан алғанда, біз келесі қағидалар жүйесін
ұсынғанды жөн көрдік. ... ... ... ... ... ... ол уақыт өткен сайын толықтыруды талап етеді. Дегенмен,
біздің пікіріміз бойынша, өнеркәсіпті ... ... ... үшін оның ... жүйесін анықтамай оң нәтижеге
жету мүмкін емес деп санаймыз. ... ... ... ұсынамыз:
- мақсатты бағыттылық;
- тиімділік қағидасы;
- жүйелілік қағидасы;
- икемділік қағидасы;
- инновациялық сипатқа ие болу ... ... ... экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
қағидасы;
- көп варианттылық және ұтымдылық қағидасы;
Ең басты қағидаға мақсатты бағытты ... ... ... Өнеркәсіпті
қайта индустрияландырудың мақсаты экономикалық, ... ... ... ... оның ... ең ... анықталады. Анықталған
мақсатқа сай қайта индустрияландыру үрдістерінің бағыты белгіленеді.
Мақсаттар жүйесінің иерархиялық ... ... ... мақсаттың өзі
жеке немесе жалпылама болып бөлінеді.
Мақсатты ... ... ... ... ... тығыз
байланысты. Бұл қағиданың орындалуын қатаң түрде қадағалауға және бақылауға
алу қажет. Себебі нарық ... ... пен ... ... қағидасы ұтымдылық қағидасымен тығыз байланыста болады, себебі
ол индустрияландыруды жүргізуде оң нәтижелерді ... ... ... ... үшін көп ... ... ... үрдістерінің
экономикалық, әлеуметтік, экологиялық баламалы ... ... және ... ... ... ... индустрияландыру шұараларын жүргізуде ішкі және
сыртқы орта жағдайларына тез бейімделуге тиіс.
Нарықтық экономика заңдылықтары өнеркәсіптің ... ... ... етуде оның инновациялық сипатқа ие болу қағидасын сақтап отыруды
талап етеді. Жалпы табыс көлеміндегі патенттер мен ... ... өнім ... үлес ... және есеп ... ... саны инновациялық қағиданың орындалуын көрсетеді.
Экономикалық, әлеуметтік, экологиялық қауіпсіздік қағидасының орындалуы
өнеркәсіп кәсіпорындарының ішкі және сыртқы нарық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, экологиялық теріс
нәтижелердің болмауынан қорғануға мүмкіндік береді. Мұының өзі ... және ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік,
экологиялық ұйымдастыру шараларын ұтымды жүргізуді талап етеді.
Өнеркәсіпті қайта индустрияландырудың ... ... ... ... ... ... оның ... варианттары есептеліп,
ішінен ұтымды вариантты анықтау көптеген есеп-қисап жүргізуді, шетелдің
озық тәжірибелерін ... ... ... бар ... ... ескеруді, тіпті кейде ішкі және сыртқы орталарды зерттеп,
олардың теріс ықпалын болдырмауды талап ... ... ... ... барлық өндірістік ақпараттарын жетілдіру, ... ... ... жаңа және ... ... ... жоғары технологияны енгізу, жаңа өнім түрлерін игеру, ішкі және
сыртқы нарықтарға бәсекеге қабілеті жоғары өнімдерді шығару;
- өнеркәсіпте құрылымдық жаңартуларды ... яғни жаңа ... ... ... ... ... ... әлемдік инновациялық үрдістерге ену арқылы әлемдік шаруашылық
жүйесіне және аймақтық экономикаға ... ... ... ... ... ... ... экономика құрылымында сапалы өзгерістер
болады және ол Қазақстанды ... ... ... ... саясатты ұтымды жүргізу арқылы шаралар кешенінің көмегімен
мемлекет бәсекеге қабілетті және тиімді ұлттық ... ... ... ... ... және ... ... жасайды.
Индустриялық саясаттың басты мақсатына Қазақстанда өнеркәсіпті
модернизациялау және ... ... ... ... ... ... және ... арттыру арқылы ұзақ мерзімді тұрақты
экономикалық өсуді ... ету ... ... ... ... ... келесі әлеуметтік-
экономикалық міндеттерді шешеді:
- экономиканы индустриялық-инновациялық даму түріне ... ... ... жағдайын көтеру;
- бәсекеге қабілетті өнеркәсіпті көтеру және халықаралық экономикалық
бәсекеге белсенді түрде қатысуы;
- әлемдік экономикалық қауымдастыққа елімізді ... ... ... саясат келесі негізгі қағидаларға сүйенеді:
1. Экономиканың тиімді қызметін қамтамасыз ету ... ... ... индустриялық саясаттың бағыттылығы;
2. Индустриялық саясат, ... ... ... көрсетуде
жариялылық және ашық болуы тиіс. Ашық конкурстарда маңызды
стратегиялық ... ... ... және ... ... ... ... қолайлы және ынталандырушы бизнес
шарттарын құрайтын жобалар ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылығы мен жоғары
технологиялық өндірістердің басып ... ... ... ... ... инновациялық белсенділікті күшейтуге индустриялық
саясатты бағыттау ;
5. Шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... бейімдеу;
6. Тең бәсекелестік шарттар мен бәсекелестік орта құруға бағыттау,
экономиканың нарықтық емес секторларын қысқарту, ... ... ... ... саясатын жүргізу, барлық жеке
салықтық және несиелік ... бас ... ... ... ... ... арқылы индустриялық жаңа деңгейге
көтерілу;
7. Қазақстанның өңдеу өнеркәсібін экспортқа бағытау. Тиімді ... ... ... өнім ... ынталандыру;
8. Бәсекелестік артықшылықты қалыптастыруды мақсат тұту. Оның
міндетіне жоғары технология және ғылыми сыйымды өнім ... ... ... ... химия және мұнай-химия,
металлургия, ядролық физика, микробиология, ... ... ... жетістіктерге жету, шикізатты
терең өңдеу мүмкіндігін пайдалана отырып, өңдеу ... ... ... ... ... ... ... барлық шаралар
біріктіріле отырып, бір жүйені құру ... және ... ... саясаттың негізгі басым бағыттарына:
1. өңдеу өнеркәсібін дамыту;
2. жоғары технологиялық және ғылыми ... ... құру ... жаңа ... және ... ... дамыту.
Өңдеу өнеркәсібі отын-энергетика және тау-кен өнеркәсібіне қарағанда
әлемдік жағдай тербелісіне аз ... Ол ... ... ... түрде дамиды, сөйтіп онда жоғары технологияны, ... ... ... құны ... ... дамытуға мүмкіндіктері
жоғары болады. Өңдеу өнеркәсібінде орта және ... ... ... ... негізінде орташа тапты қалыптастыруға болады. Бұл саланың
шикізат ... ... ... ... төмен, сондықтан капиталдан
қайтарым жоғары. Сөйте тұра, шикізат саласына қарағанда капитал салымының
бірлігіне жұмыс ... 2-3 есе көп құра ... ... ... жоғары
болуын қамтамасыз етуге болады. Осы саланың дамуымен көп жағдайда адам
факторының және ... ... ... ... ... ... өңдеу өнеркәсібінің дамуы дамыған минералды-
шикізаттық кешеннің ... ... ... ... және ... әлеуеттің дамуы негізінде
инновациялық қызметті ынталандырудың әсерімен анықталады.
Алдағы уақытта өңдеу ... ... ... ... ... ... ... және химия салалары. Пластмасса және ... ... ... ... азот және минерал тыңайтқыштары, жасанды
жуу құралдары, мұнай өңдеу үшін катализаторлар, ... ... ... ... салалар. Өнімнің жоғарғы ... ... ... жасау саласы. Машина мен құралдарды мұнай-газ және тау-кен
металлургия кешендері үшін өндіру, ауыл шаруашылық және ... ... жол ... ... және т.б. ... ... жаңа технологияны белсенді тасымалдаудың көмегімен біріккен
кәсіпорындарды қазақстандық және алдыңғы ... ... ... құру жолымен дамыту;
Ашық экономика және өспелі халықаралық бәсекелестік ... ... ... ... халықаралық бәсекелік қабілетін дамытуға бағыттау
қажет. ... ... ... ... ... ... ... міндеттеріне мыналар жатады:
- халықаралық стандарттар, мысалы ISO-9000-9003, ISO-14000 талаптарына
сәйкес келетін өнім сапасының ... және ... ... ... ... ... құқықтық база, қазба байлықтар жөнінде заңнамалық
актілер және өңделетін шикізатты кешенді пайдалануды жетілдіру;
- ғылыми-техникалық білімді ... ... ... мен ғылыми-
өндірістік интеграциялық құрылымды шетел инвесторларын тарту арқылы
жетілдіру, сонымен бірге, отандық ғылыми-техникалық өнімді ... ... ... жылжыту;
- ғылыми-техникалық және инновациялық шағын ... ... ... барлық деңгейін бюджет арқылы қолдау,
венчурлық инвестициялауды дамытуды ынталандыру (шетел ... ... ... ... және ... ... ... сақтандыру, инновациялық менеджментті дайындау,
санаткерлік меншік және ... ... ... бойынша
биржаларын құру;
- халықаралық ғылыми-техникалық қауымдастықты, жаңа ... ... және ... менеджмент бойынша білікті
мамандар дайындау мүддесінде және халықаралық кооперацияларды
дамыту, шетелде ... ... ... құру және ... ... ... зерттеу, жоба-конструкторлық, ... және ... және ... ... ... ... ... жаңа ғылыми сыйымды және жоғары технологиялық өндірісті құру ... ... ... қорытындылайтын болсақ, индустриялық
дамудың негізгі бағыттарына:
1. бесінші және алтыншы ... ... ... жаңа ... (технопарктер, технополистер, инжинирингтік
компаниялар, ұлттық ғылыми орталықтар, ғылыми-техникалық аймақтар)
бұрыннан жұмыс істеп келе ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге, ғылыми-техникалық
әлеуеті жоғары өнеркәсіптік ұйымдар және ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық әлеуетті постиндустриялық экономика
салаларын дамыту үшін пайдалану.
Бүгінде Қазақстан ғылыми сыйымды өндірісті ... үшін ... ... бар ... ... ... әзірленімдер негізінде жүргізбек:
- биотехнологиялық және биохимиялық;
- ядролық технология;
- космостық технология;
- сирек кездесетін ... ... жаңа ... ... ... ... ... зерттеу жүргізу үшін қажетті
жағдайлар жасау, мысалы:
- жаңа материалдар мен химиялық технология;
- ақпараттық технология;
- тірі жүйе технологиясы;
Өнеркәсіп пен ... ... ... ... ену ... ... заңнамалық базаны жетілдіру қажет.
Мемлекет индустриялық саясат шеңберінде ... ... ... көтеру жөнінде келесі шараларды жүргізуді қолға
алуды жоспарлап отыр:
- меншік иелері мен инвесторлар, несие берушілер, ... ... ... құқын қорғау;
- аймақтардағы өндірістік инфрақұрылымды кәсіпкерлердің іскерлік және
инвестициялық белсенділігін күшейту үшін ... емес ... ... және ... барлық кәсіпорындарға бірдей жағдай жасау, жеке түрде салықтық және
несиелік жеңілдіктер мен субсидтер беруден бас тарту;
- меншік ... ... ... және ... барлық
инвесторларға шаруашылықтың бірдей бәсекелестік шарттар жасау;
- кәсіпорындарды тіркеу ... ... ... ... ... ... ... экономиканы реттеуді жалғастыру;
- тауар нарығы мен капитал нарықтарында монополияға ... ... ... ... ... есебінің халықаралық
стандарттарына көшуді жеделдету.
Мемлекеттік ... ... ... міндеттеріне:
- еліміздің индустриялық даму бағдарламасына сәйкес экономиканың басым
салаларына жаңа ірі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға бастапқы инвестициялау
және қаржыландырудың дәстүрлі көздерінен ... ... ... жеткізу;
- жаңа өндірістік және технологияны (технопарктерді) дамыту мен ... ... ... ... ... ... даярламалары бар компанияларды инвестициялаумен
айналысатын инвестициялық құрылымдары бар біріккен венчурлық қорларды
құруда мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық негізінде орналастыру және
қаржыландыру;
- ғылыми-техникалық әзірленімдерді өндіріске енгізу ... ... ... ... үшін ... ... банк несиелері
бойынша несие ставкасын жекелей субсидтеу.
Қазақстан кеңестік кеңістікте индустрияландыру үрдістерін жүргізуде жаңа
сатыға көтеріліп, бірқатар ... қол ... ... ... ... ... жоcпарлы экономика тарап, нарықтық
экономикаға өту аталған үрдіске тоқтау ... ... ... ... жаңа ... ... мен ... өсу
тенденциялары индустрияландыру үрдістерін қалпына келтіруді және оны
жеделдету арқылы жаңа сатыға ... ... ... етіп қоюда. Сөйтіп,
өнеркәсіптің технико-технологиялық базасын құру, ... ... ... ... ... ... басым үш бағытын жүзеге ... ... ... ... және жалпы экономиканы шикізаттық шылаудан алып шығатын
бірден-бір жол деп ... ... ... ... ... ... ... өндірісі жылдар бойы күйзеліс-дағдарысқа ұшырап,
құлдыраудан кейін 1999 жылдан бастап даму жолына түсті. Ал қай ... ... ... өнеркәсіптің жағдайына байланысты болатыны
белгілі. Кейінгі жылдары дами бастаған Қазақстан өнеркәсібі – кен ... оның ... шикі ... ... есебінен өсуде. Сондықтан да
оның сипаты шикізат өндіруші болып отыр. Бұл, ... ... және ... да ... ... 2003 жылы Қазақстан экспортының құрамында
минералдық өнімдердің үлес ... 65 ... жай ... үлес салмағы
20 пайыз, осы екі шикізаттардан тұратын өнімдерді ... ... ... ... экспорттың 85 пайызы келеді.
Осы жағдайлар ескеріле отырып, экономикны әртараптандыру және жаңғырту
негізінде елдің тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін Ел ... ... 17 ... №1096 Жарлығымен «Қазақстан Республикасының Индустриялық-
инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... бағытталудан арылуға ықпал
ететін экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдің ... ... ... ... ... ұзақ ... жоспарлы түрде
көшуге жағдай жасау табылады. ... ... ... ... ... ... саласында бәсекеге қабілетті әрі экспортқа бағдарланған
тауарларды, жұмыстар мен ... ... ... ... ... ... сапа ... енгізу де мемлекеттiк индустриялық-
инновациялық саясаттың басты нысанасы болып табылады.
Стратегияның негізгі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлiк ахуалды, құрылымды қалыптастыру және жеке ... әрi ... ... ... ... ... қосылған құнға барынша қол ... ... ... ... құн тiзбегiндегi элементтердi игеру;
- ғылымды көп қажет ететiн және ... ... ... ... ... ынталандыру;
- елдiң экспорттық әлеуетiн қосылған құны жоғары ... ... ... ... ... сапаның әлемдiк стандарттарына көшу;
- дүниежүзiлiк ғылыми-техникалық және инновациялық процестерге қосылу
арқылы әлемдiк ... ... және ... ... ... болып табылады.
Сонымен бірге, Стратегия мынадай қағидаттарға негiзделедi:
- жеке сектормен серiктестiк;
- инвестициялық және инновациялық ұсыныстардың өнеркәсiптің ... ... ... ... мен ... ... арттыруға бағытталуы;
- өнеркәсiптi жаңғыртуға, оларға қолдау көрсету ... ... мен ... бағытталған жобаларды iске асыруға мемлекеттiк
қаржылық және өзге қолдау көрсету;
- қосылған құн ... ... ... ... ... ... көрсету шараларының кешендi сипаты;
- тең бәсекелестiк жағдайларды және салауатты ... ... ... ... ... да болсын жеке сипаттағы жеңiлдiктерден және преференциялардан
бас тарту;
- индустриялық саясаттың ... ... ... ... сақталғанда және экономика құрылымында түбегейлi
сапалық өзгерiстер болғанда, ол әртараптандырылған ... алға ... мен ... шешу ... тұрақты экономикалық дамуға қол
жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
Бағдарлама 3 кезеңде жүзеге асырылады. Бірінші кезеңде, 2003-2005 жылға
дейін, ... және ... ... ... өзгерістер енгізілді,
ғылым мен білім беруді қаржыландырудың көлемі анықталды, даму институттары
құрылды.
Екінші кезеңде, 2006-2010 ... ... жеке ... ... ... бағдарламаны қаржыландыра алатын инвесторларды
іздеуге және басқарушылық, оқытушылық, инженерлік, техникалық және жұмысшы
кадрларын ... ... ... ... ... (2011-2015жж.) ұйымдастырушылық шаралардың
жиынтығын реттеу, өңдеуші өнеркәсіп өнімнің бәсекеге қабілеттілігін күшейту
және нәтижесінде экономиканың құрылымын ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өсімі жылына 8,8-
9,2% төмен болмау керек, өңдеуші өнеркәсіптің – 8,4% ... ... ... ... 2015 ... ... 3,5-3,8 есе өсу қажет.
Қазақстанның 2015 жылға дейін индустриялық-инновациялық даму Стратегиясы
ғылым және ... ... ... ... ... ... ... экономиканың жоғары технологиялық құрылымын қалыптастыруға
бағытталған.
Ғылыми-техникалық потенциал – кез ... ... ... ... саласы. Барлық дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей, экономикалық
даму, көркейтудің негізгі жолы - ғылыми-техникалық және ... ... ... ... мен ... ... құлдырауына төтеп
беріп, ғылыми-техникалық прогрестің белсенді түрде дамуына жағдай жасап,
ұлттық ... ... мен ... ... ... ... дүниежүзіндегі кәсіпкерлер инновацияларды тиімді басқару
мен ұйымдастыруға ерекше көңіл бөледі. Ал мемлекет өз ... ... және ... даму саласына қолдау жасап, тиімді саясат
жүргізіп отырады. Өйткені мемлекеттік ғылыми-техникалық және ... - ... ... адам ... үшін ... өмір сүру ... сапалы түрде жақсартуға бағытталған. Ал, бұл
бүкіл адамзат тіршілігі мен шаруашылығының ... бас ... ... ... ғылыми-техникалық зерттеулер мен
инновациялық саласы дағдарыстық ... ... сол ... Қазақстан кәсіпкерлері шетел жаңалықтары мен ғылыми-техникалық
жетістіктерін табысты түрде игеріп, оларды жоғары қарқынмен ... ... ... бұл ... ... ... деңгейге
көтерілуге мүмкіндік береді, бірақ сол ғылыми-техникалық жетістіктерінің
көбісі тек біз үшін ғана инновация, ал ... үшін олар ... ... ... да ... ... мен ... игерумен қатар,
өз ғылыми-техникалық потенциалымыздың дамуына жағдай жасап, отандық
ғалымдардың ... ... ... ... ... ... білуіміз
керек.
Индустриялық саясат дегенiмiз мемлекеттiң бәсекеге түсуге ... ... ... өнеркәсіпті қалыптастыру үшiн кәсіпкерлікке қолайлы жағдайлар
жасауға және қолдау көрсетуге бағытталған шаралар кешенiн бiлдiреді.
«Инновация сөзі» 1440 ... ... ... «жаңғырту немесе
жаңару», әлде «зат жасаудың жаңа жолы» ... ... ... ... ... ... Жаңа идея немесе инновация жаппай
қолдануға қабылданған сәттен бастап жаңа сапаға ие ... ... ... ... деп ... ал ... ... енгізу –
коммерциялау деп аталады. Жаңа идея тек ... ... ... ... ... және экономикалық тиімді болған кезде ғана ... ... ... жаңа өнім түріне көше алады.
Инновация ХІХ ғасырда пайда болды деп ... ... ... ... ... бір ... ... жүйеге енуі түрінде болды.
Инновация заңдылықтарын ... тек ХХ ... ... ғана қолға алынды.
1911 жылы австрия, кейін американ ғалымы ... ... ... теориясының дамуы» еңбегінде инновация туралы ... ... ... Ол инновация үрдістері туралы былай ... ... ... ... ... ... жаңа ... өндіріске
жіберіледі, жаңа сатылым нарықтары, жаңа шикізат пайда ... және ... ... ... ... ... Шумпетер инновация дамуының бес белгісін көрсетеді:
1) Өндірісті жаңа техникамен, ... ... ... ... ... ... ... Жаңа қасиеттері бар өнімдер өндіру;
3) Жаңа шикізатты қолдану;
4) Жаңа нарық сатылымдарының пайда ... ... ... кәсіпкерлік туралы түсінігінде ең алдымен бұл саланың
экономикалық прогрестерге маңыз беруі инновация рөлін жоғары ... ... ... ... ... кәсіпкердің қызметі жаңа
тауар шығару, ескі тауарды жаңа әдіспен ... жаңа ... ... материалдарды пайдаланғанда немесе жаңа нарық, саланы қайта
құруда, т.б. өндірістік ... жаңа ... ... ... ... соғысы алдындағы темір жол құрылысының басталуы,
электроқуатты өндіру, бу қуаты мен құрылым, көлік, колониялдық ... ... бәрі ... ... ... Міне, тура осындай қызмет
– экономикалық организмнің қозғаушы күші болып, оның ... ... ... ... ... ... ... табылады. Өйткені оның
салдары жаңа тауар өндіруде немесе жаңа әдістерді пайдалануда тұрақтылықтың
бұзылуына әкеледі.
Экономикалық әдебиеттерден ... ... ашу, ... ... ... анықтамасын кездестіреміз, оларға:
• Жаңа немесе жетілдірілген өнім, технологиялық үрдіс ретінде жүзеге
асырылатын санаткерлік және өнімділік қызметтің ... ... Жаңа ... ... ... енгізілген өнім ретінде, жаңа
немесе жетілдірілген ... ... ... табатын
үрдіс түріндегі инновациялық қызметтің соңғы нәтижесі;
• Қоғамның әртүрлі аясындағы қызметтің үрдісін және оның нәтижелерін
жетілдіруге бағытталған ... ... ... Жаңа және ... ... түрінде немесе экономикалық
айналымда қолданылатын ... ... ... алынған
интеллектуалдық шығармашылық еңбектің соңғы нәтижесі жатады екен.
Жоғарыдағы келтірілген бірқатар пікірлерді жинақтай отырып, «инновация»
терминіне өзіміздің анықтамамызды беріп көретін болсақ, онда оның ... ... ... түсінігі енгізілген жаңалықтарды жаңа
технологиялар, өнім мен қызмет түрінде, ... ... ... және ... да ... ... ... шешімдер ретінде кірісті пайдалануды білдіреді».
Пікірдің пайда болуынан жаңартпаны құру, ... және оны ... ... ... ... өмірлік циклы деп атайды. Жұмыстардың
орындалу тәртібін есепке ала отырып инновацияның өмірлік циклы инновациялық
процесс ретінде қарастырылады.
Инновацияны ... жаңа ... ... ... үрдісін жеті
элементтен тұрады дегенге саяды. Ол инновациялық ... ... ... ... ... анықтау, өнімді шығару, сату болып жалғаса береді. Соның
ішінде ... жаңа ... аз ... шығарып, оны жарнамалау, сауда
жұмыстарын ұйымдастыру арқылы оның өміршеңдігін ... өмір сүру ... ... табылады. Бұл орайда инновациялық өнімді нарықта өткізу
көлемін арттыру, сұранымын молайтуда тауар ... ... ... сый-сыяпаттар ұсыну сияқты қосымша тәсілдерді қолданудың қажеттігін
айтады. Сонымен ... ... бір ... ... ... ... ... ескіріп кетпеу үшін оны ... ... ... ... ... сияқты тәсілдерін пайдалануды ескертеді.
Жаңартпалар нарығының негізгі тауары ... және ... ... ... ... ... бірлескен және басқа да заң
және нормативті актілерге сай рәсімделген авторлық ... ... ... ... тәжірибеде ғылыми (ғылыми-зерттеулік), ... ... ... ... ... білу қалыптасқан. Ғылыми (ғылыми-зерттемелі) қызмет жаңа ... ... мен ... ... ... ... ұйымдар, уақытша ғылыми ... ... ... жеке ... мен ... ... және
шетелдік жаңалық табушыларды, кәсіпорындардың ғылыми-зерттемелік ... ... ... – бұл жаңа ... ... ... не
қызмет көрсетуі, оларды өндірудің жаңа әдістерін қолдану ... және ... ... шаралар жүйесі. Бұл жеке
сұранысты, сонымен бірге ... ... ... ... мұқтажын
қанағаттандыру үшін пайдаланылады.
Инновацияның технологиялық сипатына байланысты өнімдік және үрдістік деп
екіге бөледі. Өнімдік ... жаңа ... мен ... ... ... жаңа өнім ... негізделсе, үрдістік
инновациялар өндірісті жаңа технологиялар бойынша ұйымдастырудың ... ... ... бірге, өнімнің маңыздылығы мен қызмет ету аясына
қарай әлемдік салалар ... ... ... ... үшін және ... ... үшін қажетті инновациялар деп жіктейді.
Жаңалық дәрежедегі инновация негізінде жаңа, яғни өткен, ... ... ... ... жоқ және жаңа ... ... ... ұсақталады. Негізінде өнімнің жаңа түрлері, технологиясы және қызмет
көрсетуі басымдық, ... ... ие ... және ... түп
нұсқасы болып табылады.
Кәсіпорынның инновациялық қызметін әзірлеуде, енгізуде, жаңалықтарды
пайдалануда қосылатындары:
• жаңалық идеяны ... ... ... ... ... ... үлгілерін, техниканың жаңа түрлерін, жаңа
конструкцияны және бұйымдарды дайындауда ғылыми ... ... ... жүргізу;
• өнімнің жаңа түрлерін дайындау үшін шикізаттар мен материалдардың
қажетті түрлерін таңдап алу;
• жаңа өнім дайындауда технологиялық процесті ... ... ... дайындау үшін жобалау, жасау, сынақтан өткізу
және жаңа техниканың үлгілерін ... ... іс ... асырауға бағытталған ұйымдастырушылық-
басқарушылық шешімдерді әзірлеу және енгізу;
• қажетті ақпараттық ресурстарды және инновацияны ... ... ... және ... ... ғылыми-зерттеу және конструкциялық жұмыстарды ... ... ... жаңа ... беру және ... әдіспен іріктеу;
• лицензиялау, патенттеу, ноу-хау жұмыстарын жүргізу немесе қажетті
құжаттарды алу;
• инновацияны жетілдіруді ... және ... ... ... жағдайында инновациялық қызметінің тиімділігін талдау
қиындайды және көп сатылығын білдіреді. Талдаудың бірінші кезеңінде – ... және ... ... ... ... қорытындылайтын
техникалық деңгейдегі жеке көрсеткіштер және жаңа техника мен технологияның
тиімділігі.
Техникалық-ұйымдастырушылық деңгейінің экономикалық ... ... және өз ... ... яғни ... ... ... және ғылыми-зерттеу,
конструкторлық жұмыстар жөніндегі ... ... ... ... Ең ... ... ... деңгейі өндірістік
процестің негізгі элементтерін пайдалану ... ... ... еңбек
құралдары, еңбек заттары. Міне, сондықтан да, ... ... ... ... қор ... ... қажетсіну,
айналым қаражатының айналымдылығы ретінде өндірістің қарқынды ресурстарын
пайдалануды қамтитын жаңа техника мен ... ... ... ... ... ... аталған көрсеткіштер (еңбек ... қор ... ... және ... қаражатының айналымдылығы) қарқындатудың
жеке көрсеткіштері деп аталады. Бұларды талдау техникалық-ұйымдастырушылық
деңгейінің нысаны бойынша жүргізу қажет.
Қолданылатын техникалы және ... ... ... ... тығыз байланысты. Өндірістің технологиялық
деңгейінің ең үлкен дәрежесі технологиялық ... ... ... және ... ... ... оның ... деңгейіне әсер етуіне байланысты болады.
Жобалауда, әзірлеуде және жаңа техника мен ... ... бұл ... ... ... анықтау төрт кезеңнен
тұрады:
Бірінші кезең – бұл инновациялық ... іске ... үшін ... ... ... – бұл ... мүмкіншілік көздерін анықтау;
Үшінші кезең – бұл жаңа техника мен технологияны өндіріске енгізудегі
экономикалық тиімділікті бағалау;
Төртінші кезең – бұл ... ... ... ... ... ... бағалау.
Өндіріс жағдайында экономикалық тиімділікті анықтау ... ... ... және ... ... қолданыстағы көтерме сауда, бөлшек
сауда бағалары және тарифтер;
• қолданыста заңды түрде ... ... ... ... еңбек және табиғи) үшін нормативтік төлемдер;
• қолданыстағы кәсіпорнынның пайдадан нормативтік аударымы және
орталықтандырылған салалық қорлар және ... ... ... ... мемлекеттік және жергілікті бюджеттердің
бірігуі;
• банктердің несие берудегі немесе жеке қаржыларын сақтау жөніндегі
кәсіпорынның тәртібі мен есеп ажырасу ... ... ... ... есептеу нормативтері, т.б.
Жалпы түрінде ғылыми-техникалық прогресті жеделдету ... ... ... ... ресурстық, техникалық және әлеуметтік.
Экономикалық нәтижелілік – бұл еңбек ... ... ... ... ... төмендету, өнімнің өзіндік құнын кеміту,
пайданы асыру және пайдалылықты одан әрі ... ... – бұл жаңа ... мен ... ... және ... ... ноу-хау және басқа да ... ... ... ... – бұл ... ... және ... артуы, олардың тауарлар және қызмет көрсетуде қанағаттандыру,
жағдай және ... ... ... ... ауыр қол ... ... ... де үкімет тарапынан ғылыми-техникалық прогресті жеделдетуге толық
жағдай жасалса, бұл нәтижелерге қол ... ... ... ... ... жасау әрқашанда қиын және жаңа затты сату ісі
өзіндік ерекшелігі бар экономикалық қызметті көрсетеді, ... ... жаңа зат ... үйреншікті құбылыстардан айрықша болуы себепті
ол кез ... ... өз ... ... лайықты орнын алуы қажет.
Бүгінгі күнде, дүниежүзілік стандарт негізінен қарағанда, инновация
дегеніміз – бұрын нарықта болмаған жаңа өнім және жаңа ... ... ... белгілі өнім немесе тіпті жаңа және жақсартылған технологиялық
процестер түрінде көрінетін жаңалықтар мен өзгерістер.
Қазақстан ... 2002 ... ... ... ... заңының қазіргі ғылыми-техникалық саясатты ... ... Осы заң ... ... ... ... ... қоғамға
енгізу және оны әрі қарай жетілдіру бірінші кезекте тұр. Инновациялық
қызметті қоғамда, ... ... ... ... ... ... тағы
басқа салаларында да кеңінен қолдануға болады. Жаңа жетістіктерге қол
жеткізу ... ... және ... ... барысында жаңа әдіс-тәсілдерді
қолдану заман талабынан туындап ... ... ... бет бұру
дегеніміз – бұрынғы даму жолдарын өзгерту, қоғамның ... ... ... ... ... ... жаңа стимул беру мақсатында
жұмыс істеу. Мұның өзі ғылым мен өндірісті тоқайластыру ... ... ... қабылданған еліміздегі «Инновациялық қызмет ... заң ... ... жаңа ... ... Бұл ... негіздеріне
сүйенетін болсақ, мұнда негізінен инновациялық саясат – ... ... бір ... ... ... ... ... басшылыққа алу керек. Бұл процесс бәсекеге қабілетті ... ... ... ерекше әсер етеді. Инновациялық жаңа ғылыми идеялар
озық технологияны қолдануға барлық жағдайлар жасау қажет ... ... ... мәні ... қажеттілікті қамтамасыз ету жолындағы
өзгерістер арқылы қоғам мен ... ... жаңа ... ... ... ... саяды. Полиэтникалы Қазақстанның егеменді ел ... мен ... ... демократиялық жаңа принциптер негізінде
жүргізілетін ғылыми-техникалық саясатпен тығыз байланысты. Осы негізде іске
асырылып отырған ... ... ... ... ... ... жаңа ... жүзеге асыру, сол ... ... ... ... құқықтық салада
өзгеру ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты – отандық өнімдердің ... ... ... ету, осы ... ... әл-ауқатын көтеру
және қоғамның экономикалық дамуы мен ... ... ... да ... ... ... инновациялық қызмет кез келген
мемлекеттің даму тарихында ... ... ие. ... ішкі және ... және ... ... ... мен инновациялық қызметтің,
ғылыми-техникалық саясаттың даму қарқыны да ... Осы ... ... ... ... ... қызмет туралы» қабылданған
заңының саяси-әлеуметтік маңызы өте зор, себебі әрбір елдің экономикасы мен
интеллектуалдық потенциалы жоғары деңгейде ... ... мен ... өзек ... ... ... ... бағыттарындағы негізгі ядро болып
отырған инновациялық қызметті қабылдау және ... ...... Қазақстанның кезек күттірмейтін өзекті мәселелердің бірі.
Инновациялық іс-әрекет нәтижесін интеллектуальды өнім ... ... ... өнім ... ... бөлінеді:
• ғылыми-техникалық өнім, яғни жаңалықтар, гипотезалар, теориялар,
жаңа техника мен технология, жаңа өнім;
• информатика ...... ... ... ... ... саласындағы жаңалықтар.
Егер ғылыми-техникалық өнімдерді толығырақ қарастыратын болсақ, ғылыми-
техникалық зерттеулер мен тәжірибелер ... ... ... ... өнім ... жаңа ... мен ... белгілі
құрал-саймандарды жаңа қажеттіліктерге жарату қам-қарекеттері жатады.
Жаңа техника дегеніміз еңбек ... ... ... ... ... істер мен білім.
Инновациялық менеджмент – бұл инновациялық процестерді, инновациялық
қызметті және осы ... ... ... ... ... ... ... принциптері, әдістері мен түрлерінің жиынтығы.
Экономиканың инновациялық саласын әр түрлі формадағы инновациялық
қызметтерді іске ... ... ... Әдебиеттерде ол фирмаларды
түрліше атайды – ... ... ... ... ... фирма», «жаңа технология жасаушы фирма». Бұл фирмалардың
бәрінің мәні – ғылыми зерттеулермен ... ... кез ... ... кәсіпорындар.
Экономиканың инновациялық саласы бірнеше сегменттерден құралған:
• корпоративті құрылым. Бұл құрылым – ірі компаниялардың ғылыми-
техникалық ... мен ... ... бөлімдері мен ішкі
венчурлары, компаниядан бөлініп шыққан уақытша немесе ... ... ... құрылымдар – оқу орындары, ғылыми
орталықтар, мемлекеттік өнеркәсіптік институттар, лабораториялар.
• кіші ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына түрлі
факторлар әсер етті:
1. экономикалық дамудың баяулауы;
2. энергетикалық дағдарыстың дамуы;
3. жаңа технологиялардың дамуы мен кең ... ... ... үшін зор ... ... ... осы факторлардың барлығы да ... ... ... қолдау өте төмен деңгейде.
Инновациялық саясаттың негізгі ... ... ... ... есепке алынады. Мұнда, қысқа, ұзақ, орта
мерзімдік ішкі ... ... ... мен ... ... ... мен есеп ... бірлігін анықтайды. Инновациялық саясатты
іске асыруда өнеркәсіп, кәсіпорындар көбіне экономикалық ... ... ... ... ... ... саясатты
қалыптастырудың негізгі принциптері төмендегідей:
- орта және шағын бизнес субъектілерін инновациялық қызметке тарту,
олардың қаржылық-несиелік салада толық ... ... ... талап ету;
- инновациялық саясатты дамытуға халықаралық серіктестіктерді тарту
және ұлттық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық бағытын жеке дара
қарастыру;
- әлеуметтік-экономикалық тиімділікті қамтамасыз ететін ғылыми-
техникалық ... жаңа ... ... ... ғылым мен техниканың басым бағыттарын іске асыру үшін ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісінің
объективті үрдістерін көрсету үшін халықаралық ғылыми-техникалық
ынтымақтастықтар мен ... мүше ... осы ... қолданысқа енгізіп, қалыптастыру үшін қажетті орталықтың
болуы;
Сонымен қатар, инновациялық саясаттың қағидаттарын дайындау ... ... ... ... ... ... ... шешілетін
сұрақтар арасындағы бірлікті, сондай-ақ аймақтық жүйелер ... ... ... ... ... Кез келген мәселенің шешімін
табарда оған жауапты құрылымдар бірлігі аса ... ... ие ... ... ... саясатты қалыптастырып, жүзеге асыра алады.
Сондықтан ғылыми еңбектерде, әдебиеттерде аймақтық ... ... ... ... ірі ... ... облыстар деңгейінде),
сондай-ақ инновациялық саясатты оқу ... ... ... ... ... ләзім.
Жаңа шаруашылық жағдайында инновациялық саясатты қалыптастыру мен жүзеге
асыруда жеке бөлімшені, өнеркәсіпті ... ... ... ... жиі
орын алады. Сонымен бірге, жаңа өндіріс формасы – концерн, ... ... ... әр ... ... ... акционерлік қоғам және т.б. ретінде бағалау жиі кездеседі.
Жергілікті және тұтастай мемлекеттік деңгейде ... ... ... ... пен ... тәуелділік инновациялық саясат
бірлігін қарауға ... ... ... жаңа ... қалыптастыруда және
жүргізуде халық ... ... ... мен мүдделерін
білдіреді. Таралу механизмнің принциптерінің ортақтығы барлық деңгейдегі
өндіруші мен ... ... ... ... Бұл ... ... негізделеді. Өндіріс орындары еркіндікте,
басқаруда тәуелсіз болады. Билік орталықтанған елдерде ... ... ... ... тек қана ... ... билік
өкілдеріне қатысты болса, ал демократиялық елдердегі жағдай басқаша болмақ.
Онда өндіріс орындарының құқықтары мен бостандықтары анағұрлым кең ... ... ... ... жаңа ... ... ... қызметінің шектен шыққандығын көрсетпейді. Бірақ ол мемлекеттің
инновациялық саясаты әсерінен іске ... ... ... ... ... бірлігі ғылыми-техникалық прогрестің мемлекеттік
реттелуінің жалпылама сипатын білдіреді. Мемлекеттік ... ... ... ... жаңа ... ... әрі
жемістісіне және осы бағдарда барлық ресурстардың, күштердің топтасуына
тікелей әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... базалық технологиялар санын азайтып, олардың алдағы уақытта көп
бөлігіне өзін өзі ... ... ... ... ... ... жасайды. Мұндай жағдайда мемлекет ... ... ... саясаттың басты мақсаты мемлекеттік бағдарламаларды қамтамасыз
ете ... ... ... ... қолайлы құқықтық база, ... бөлу және ... да ... тетіктерімен толықтырыла түсуі
тиіс.
Сонымен, қорыта келгенде, инновациялық саясаттың қоғамдағы орны өте ... ... ... ... ... ... ... болады.
1.3 Экономикалық дамудағы индустриялық-инновациялық саясаттың рөлі және
оның шет елдік тәжірибесі
Қазақстанның 2003-2015 жылдарға арналған ... ... ... және ... сферасында мемлекеттік саясатты
белсенді жүргізу арқылы экономиканың жоғары технологиялық құрылымын құруға
бағытталған. Бұл ... іске асуы ... ... ... кадрларды дайындаудың маңыздылығы бар ... ... ... ... және ... ... ... жаңалықтар
және революциялық прогресс адамзаттың санасынсыз мүмкін ... ... ... ғана ... ... ойлап табады және енгізеді, бәсекеге қабілетті
өнімді шығарады. Сондықтан, қаржы-қаражаттарды ең ...... салу ... Мұнда да инвестициялар ғалымдар мен инженерлердің
одақтарын нығайту үшін, жасампаздардың жаңа ұрпағын дайындау үшін ... ... ... бәрі ел ... ... әсер ететін
ғалымдардың аманатын ұлғайту үшін жасалынады.
Отандық ... ... ... шарты ретінде Қазақстанда
инновациялық қызметті белсендіру болып табылады. Инновациялық өнімді шығару
инновациялық бағдарламаны іске асырудың ... ... ... ... алғышартын қалыптастыру керек. Инновациялық экономика және
инновациялық қызмет өндіріс пен ... ... ... ... жаңартқанда ғана өмір сүре алады. Бұл ғылыми ... ... ... ... іске асатын және қолданылатын ... және ... ... ... білдіреді. Инновациялық
өнімнің технико-технологиялық (тұтынушылық) көрсеткіштері ҒЗЖ және ... ... ... және ... мен ... ... көрсету аясында
қалыптасады. Бұл – оның жүзеге асуын анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... шығу үшін біздің
өнеркәсібіміз қатаң бәсекелестік жағдайларда жұмыс істей алуы ... ... ... пен ... ... өңдеумен байланысты салаларды дамытуға
күш жұмсау керек, өндірістік инфрақұрылым мен ... ... және ... жеке ... ... үшін қолайлы жағдайлар
қалыптастыру қажет. Дамыған азиялық елдердің (Жапония, Оңтүстік Корея,
Малайзия, ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысы халықаралық нарықта беделді болуға ұмтылған.
Бірақ, барлық ... ... даму ... ... ... сәттер болған.
Айта кететін жағдай, анау немесе басқа ... ... ... да бір ... ... оның ... элементтері екі негізгі
дәрежеге келтірілген: мемлекет ... ... ... ... ... саясат өзгеріп жатқан жағдайды дұрыс сезінуі
қажет. ... ... ... мемлекеттің рөлі не өседі, не
төмендейді. Маңызды экономикалық процестерді жоспарлаудың және ... ... ... ... ... елдер өнеркәсіптік саланы
жаңарту және технологиялық қайта құруда ... ... ... Азиялық
елдердің тәжірибесі көрсеткендей, ... даму ... және ... ... ... ... Оның ерекше сипаты болып жеке және мемлекеттік салалардың
өзара байланыстары ... ... ... ... негізі ретінде алдыңғы қатарлы
техника мен инновациялық технологияларды меңгеру және қалыптастыру болып
табылады. Олардың ... ... ... ... ... көп ... табыстың тиімділігі мен деңгейін жоғарлаттық.
Нарық қажеттіліктері негізінде ... ... ... ... ... ... негізіне жақсы толықтырушы болар
еді. Қазақстан ... ... ... оның ... ... баға жағдайына бағынышты қылады. Сол себептен, ... ... есе ... ... ... технологиялық өнімдерді сату қажет. Сондықтан,
шикізат факторының ... ... және ... ... ... ... жетістіктерге негізделген жаңа экономикалық
саясатты ... ... ... ... даму ... ... бөлу ... елдің жағдайы байланысты болып келеді. Бұл негізгі
басымдылық және оның айналасында жалпы әлемдік ... өтіп ... үшін бұл ... ... ... және тенденцияларында
стратегиялық сипат бар. ... ... ... құны бар ... ... табиғи бай ресурстарын кешенді пайдалану қажет. Осы кезде
қолданбалы ғылыми зерттемелердің ... ... ... ... ... ... инновациялық қызметтің стратегиялық мақсатының өзі
өндірістің барлық ... жаңа ... ... ... ... Оның жетістіктері экономикалық өркендеу мен ... ... ... қызметті жетілдірудің ең оңтайлы
тәсілі – ғылым мен техника, өндіріс бірлестігінің ұштастырылуында.
Қазіргі кезеңдегі демократиялық ... ... ... ... ... бірі жаңа ... қызметті дамыту болып
табылады. Осы мәселені ... ... ... үшін ... ... ... дамыту және оны дұрыс жүргізу тетіктерін анықтау қажет.
Бұл саясатты жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... кеңес құрылуы керек.
Елбасымыз инновациялық қызметті, ғылым мен білім беру жүйесін ... ... игі ... ... ... Атап ... «Болашақ» бағдарламасының
жүзеге асырылуы, интернет жүйесінің іске қосылуы, дистанциялық білім беру
технологиясы ... ... қол ... ... ... ... сол сияқты инновациялық саясатты жүзеге асырудың алғашқы теориялық ... ... келе ... ... ... демократиялық
қоғамда жалпы дамудың өзіндік моделін қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... дара жолын табу керек.
Инновациялық даму ... ... ... әкеліп жатыр, осы
жаңалықтарды ұтымды пайдалана алуымыз тиіс.
ХХІ ғасырдағы дүниежүзілік ғылыми-техникалық саясатта алда келе ... ... ... ... т.б. ... ... көрсеткендей,
ғылым мен өндірісті ұштастыру, қатар дамыту көптеген ... ... еді. Сол ... сияқты Қазақстанда экономиканы дамытудың басты көзі
ғылым мен техниканының жаңалықтарымен тығыз байланысты.
«Мықты ғылым – мықты экономика» ... ... ... ... ... жолын тереңірек зерттеу – қазіргі кезеңдегі қоғамдағы,экономиканы
дамытудағы жаңа ... ... ... ... оның ... мен қарқынды дамуы адам ... ... ... ... ... талабы, жаһандық жағдайдағы жаңалықпен
байланысты, ... ... ... ... ... ... ... тікелей мемлекет тарапынан қаржылық ... ... ... Бұл саясаттың дамуы адамды тек қана алға жылжуға, адам
өмірін жеңілдетуге, ... өмір ... ... Ол тек қол ... ... солардың негізінде дербес ... және ... ... ... ... ... және ... пайдаланудың өзі жылдам
өзгеріп жатқан бүгінгі дүниеде лайықты өмір сүру және жұмыс ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан өзгерістермен онша үндеспей жатыр. Қазіргі Қазақстан
қоғамындағы ең ... ... ... ... ... бірі – ... қызметтің ұлттық моделін құру, оны қолданысқа енгізудің ең
ауқымды міндеті тұр. Жалпы саяси ... ... ... ... ғылым мен
техниканың, инновациялық қызмет жүйесінің негізгі принциптері ... ... ... ... ... көрсетілген.
Ғылыми-техникалық саясатты жетілдірудің ... ... ... ... тереңдетуді және толық түрде жаңартуды, ғылым мен
байланысты ... ... ... тез ... ... білім
беру мен ғылыми саланы одан әрі демократияландыруды талап етеді.
Қазақстан Республикасының ішкі ... жаңа ... одан ... ... ... ... ... жаңа рухани
келісімді дамытуға, мемлекетті және оның институттарын қалыптастыру ... ... ... көтеруге бағытталған болса, сыртқы саясаты
республиканың көп ... және көп ... ... ... және ... қауіпсіздікті нығайтуға, әлемдік ... ... ... ... етуге, жоғары технологияны пайдалана
отырып, экономикалық өсуге бағытталған. Осы екі ... ... ... ... ... жетілдіру, оны бүгінгі күнмен қабыстыру
мақсаты көзделген.
Инновациялық прогрестің ... ... ... ... Осы ... ... инновациялық прогресті жаңа жағдайда
мемлекеттік реттеу былай ... ірі ... ... іске асыруда белгілі бір уақытта
кәсіпорын өзін өзі ... ... оған ... ... ... көмегі керек болады. Бұл өз кезегінде ғылыми
ізденістің тәуекелшілдік элементімен байланысын ... ... ... қызметін керек ететін және технологиялық
жүйелердің мызғымастығын анықтайтын кешенді өндірісті ... ... ... және ... алға
жылжушылыққа әкелетін ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... ірі ... ... және оларды қоғамның денсаулық сақтау,
мәдениет, білім ... ... ... ... ... қолдану, сонымен қатар мемлекеттік деңгейде тәжірибеден
өткізу мүмкіндігін қарастыру;
Инновациялық саясаттың басты ... – оның ... ... болуы. Қызықтысы, ғылым мен техника нарық жағдайында басқа
салалар сияқты өз алдына ... дами ... ... қабілетсіз болып келеді.
Алайда, ғылым жеке меншік өндіріске жұмыс істеген ... оның ... пен ... ... ... даму даму ... жоғары екені
сөзсіз. Мұны қазіргі күні АҚШ, Жапония, Оңтүстік Корея ... ... ... дәлелдеп отыр. Ғылыми-техникалық саясаттың
жетістіктері индустриалды қоғамды әрі қарай дамытуға жол ... ... пен ... ... ұлттық негізде ұйымдастыруды талап ететін
ғылыми-техникалық жаңартулар кезеңі қиын және қаржылай қымбат болуы
мүмкін. ... ... ... арқылы енгізілген жаңартулар
экономикалық өсудің негізгі іргетасы бола алады. Біріншіден, ғылыми ... ... ... ... 10 ... 3-7 ... ... аралықта
қысқарды. Бұл мақсаттарды жүзеге асыру үшін ішкі экономикалық ... ... мен ... ... ... т.б. ... ... мүмкіндік
береді.
Екіншіден, қазіргі уақытта әлемде ... ... ... жағынан басқа елдерден анағұрлым алда. Бұл мемлекеттер ғылым
мен ... ... ... ... Осы ... ... ғылым мен
техниканың дамуы ішкі саясатпен қатар, сыртқы саясатта да жетістікке
жетудің ... жолы ... ... ... ... жүйенің
тұрақтылығы, басқа мәдени, экономикалық жүйелермен бәсекеде дұрыс бағытты
таңдаудың да ерекшеліктері бар. ... ... ... ... үшінші әлем елдеріне үстемдік жүргізуі осы ... де ... ... Тағы бір ... ... мәселе, кеңестік жүйе
кезеңіндегі екі блоктың арасындағы қайшылықты ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық революцияның
мемлекеттендірілуіне әкелді. Бұдан басқа жеке кәсіпкердің ғылыми-техникалық
жетістіктерді қабылдау және ... іске ... ... ... ... ... дұрыс жүргізе алмауы қиындық туғызды. Бұл арада
ірі корпорацияларды еске ... ... ... да көп ... ... ... ... шексіздігін есептей алмай, ғылыми-
техникалық прогрестің ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Инновациялық саясат мақсаттары шығармашылық бастауының
көтерілуі, ... ... ... қоғамның жаңа сапаға көтерілуіне
бағытталып, әлеуметтік-экономикалық дамуға тәуелділікпен анықталады. Осы
стратегия ... ... ... және ... ең ... ... деп
қарап, адам дамуының барлық жағдайында олардың еңбек, қызмет теу, демалу
секілді әлеуметтік мәселелерін шешу ... ... ... ... ... ... ұжымның, этникалық және діни бірлестіктің мүшесі
ретінде қарау жөн болады. Себебі инновациялық ... ... ... адам ... табылады. Сапа деңгейін көтеру мәселесінде тұтыну және
ұсыну ... ... ... бір ... жаңа ... ... ... болса, мемлекеттер осы салаға көп көңіл бөледі.
Ең қажетті жаңа технологияны өмірге ... ... ... қоршаған ортаны қорғау мәселесі, оны ластамау, ... іске қосу жағы ... ... ...... ... пайдалану назардан тыс қалмауы керек.
Ғылыми-техникалық прогрестің маңызды қызметтеріне негізінен ауыр және
зиянды ... ... қол ... арылу, жанама қызмет түрлерін
қысқарту, оны жедел түрде іске асыру ... ... ... өзі ... ... құндылық – адам үшін жасалады. ХХІ ғасыр өмір сүруге қолайлы
жағдайлар ... ... ... тиіс.
Аэрокосмостық техниканы жаңа өнім өндіруде, ... ... ... оны ... ... ... ... сітеу
сияқты көптеген істерде мемлекет ғылыми-техникалық прогресс жетістіктеріне
үміт артуға мүдделі. Осындай объективті және ... ... ... бұл саясатты тез арада дамытуға өзі көп қызығушылық
танытуға тікелей мүдделі ... ... ... ... ... ... өндіріс өнімінің көлемін
ұлғайту тұрғысында сападан алшақтамау бірінші ... ... ... Тек ... орталығымен ғана шектеліп коймай, «өндірістен-
өндіріске» принципін ... ... ... зерттеушілер. Мұның мәні –
шикізат өндіре отырып, одан ... өнім ... ... ... ... ... күні Қазақстан үшін ең қажетті принциптердің
бірі болып отыр. Бұл принцип өндірісте шығынды өте ... әрі ... ... ... сақтандырады. Осындай адамзат үшін өте тиімді және оңтайлы
болып отырған ... ... ... ... төмендегідей болып
келеді:
- жоғары бәсекелестікке ұмтылған, шығыны аз, ... ... ... ... жаңа ... ... ... арқылы өндіріс өзінің ... ... ... ... және ... байлықтары
баршылық. Ресурстарды үнемдеудің ... ... ... құрылымдарындағы ішкі саудада қазба байлықтарының
үлес салмағы кеміп, керісінше, оларды ... ... ... ... қажет;
- елдердің техникалық артта қалуын тоқтатып, жаңа технологияларға қол
жеткізу. Арнайы ... ... ... ... технологияларының заман талабына сәйкес болмауы ... ... Енді осы ... инновациялау керек. Бәсекелестікке
ұмтылған әрбір мемлекет саясаты технологияларды меңгеруді басты
міндет деп санайды;
- өнім ... ... ... алға ... яғни
технологиялық негізде қамтамасыз ету;
- әр аймаққа икемделген аз күш ... ... ... ... ... ... және ... ортаның ластанбауын
қамтамасыз ете алатын жаңа технологиялар жүйелерін тарату арқылы
ғылыми-техникалық прогрестің әлеуметтік ... қол ... ... ... ... жаңа ... керек.
Осы негізгі мақсаттар мен ... ... ... ... ... ... дамыту жолдарын саяси жүйеде жүзеге асыру
басты қажеттілік болуы тиіс. Бүгінгі ХХІ ғасыр көз ... ... Осы даму ... ... тезірек көшке ілесуді талап ... ... озық ... қоғамның тез өзгеруіне, қоғамдық
санаға үлкен ықпал етіп отыр.
Инновациялық қызметке ... ... ... ... ... елдердің тәжірибесі ғаламдық ... ... ... ... ... жаңа ... талдамаларды өндіріске негізудің жоғары деңгейі негіз болып отырғанын
көрсетеді. Әртүрлі бағалар бойынша осы елдерде ... ... 70 ... ... ... ... ... инновацияларды пайдалану есебінен
қамтамасыз етілуде.
Экономикасы дамыған елдерде мемлекет қажетті экономикалық, ... және ...... ... жасау арқылы инновациялық
қызметтің дамуын көтермелеп отыр.
Экономикалық жағдайларға:
- инновациялар нарқында ұсыныстардың ... ... ... және баға ... саясатын жүргізу;
- инновация саласында тиімді жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету;
- инновацияларды игеріп және таратып жатқан отандық ... ... ... ... және ... ... ... беру;
- техниканы жаңғыртуға жәрдемдесу;
- ғылымды қажет ететін өнім лизингін дамыту;
- кәсіпкерлікті жандандыру;
- теріс пиғылды бәсекелестіктің алдын-алу;
- инновация саласында сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... үшін кеден жеңілдіктерін беруді қоса алғанда сыртқы
экономикалық қолдау жатады.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жүргізу;
- мемлекет үшін ықтимал маңызы зор, бірақ жеке ... ... ... ... мен ... іске ... ... мемлекеттік инвестициялар бөлу;
- инновация саласында жайлы инвестициялық ахуал жасау;
- инновациялық қызметке ... ... және ... ... ... ... кепілдіктер беру жатады.
Ұйымдық жағдайларға:
- мемлекеттік, салалық және аймақтық инновациялық ... және іске ... ... инфрақұрылымды дамыту;
- инновациялық қызметті жүзеге асыратын кадрлар даярлауға, қайта
даярлауға және олардың біліктілігін ... ... ... қызметке ақпараттық қолдау көрсету (мемлекеттік
инновациялық саясаттың басымдықтары туралы ... ... және ... ... бағдарламалар мен жобалар,
инновациялық қызмет үшін ... ... ... ... ғылыми-
техникалық зертеулер туралы және т.б. материалдарға емін-еркін ... ... ... ... ... ... процестерге, аймақтардың өзара іс-
қимыл кеңейтуге, осы салада халықаралық ынтымақтастықты ... ... ... ... ... ... ілгері басуы;
- халықаралық ұйымдарда инновациялық қызметтің отандық субъектілерінің
мүдделерін қорғау жатады.
Нормативтік – құқықтық жағдайларға:
- инновациялық қызмет субъектілерінің ... ... ... ... инновациялық қызмет субъектілерінің құқықтары мен мүдделеріне, ... ... ... ... ... беру ... ... тікелей мемлекеттік реттеу ғылым мен техниканы
дамытудың басыңқы ... ... және ... ... ... жобаларды мемлекеттік бюджеттен нысаналы түрде қаржыландыру және
мемлекеттік емес ... іске ... ... мен ... қаржыландыру, инновациялық қызметтің инфрақұрылымын қалыптастыру
және басқалар негізінде жүзеге асырылады.
Инновациялық қызметті көтермелеудің ... ... ... ... ... салық салу, жедел амортизация, жекелеген
нарықтарды, салаларды реттеу), зияткерлік ... ... беру және ... ...... ... ... ғылыми білімдерді
коммерциялауға қатысатын құрылымдардың қызметі үшін жайлы жағдайлар
қалыптастыруды қамтиды.
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... жағдайлар жасау ең алдымен мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... экономиканы бірқалыпты
дамытуды қамтамасыз ету мүмкін ... ... рөлі ең ... ... ... ... инновациялық процестерді жандандыру болып
табылады.
Ғылым-техникалық саясаттағы мемлекет рөлінің жоғары ... ... өсіп ... ... ... өзін өзі көрсете алуы ғылым
мен ... ... ... байланысты. Қазіргі уақытта АҚШ әлемде өз
үстемдігін құрып ... ең ірі ... ... ... көрсеткішке қол
жеткізуін тек ғылыми-технологиялық фактордан іздеу қате болар. Алайда
аталған саланың бұл ... үлес ... ... ... ... ... мен инновациялық қызметті жандандыру.
Дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отырғандай, инновациялық ... ... және ... ... жай-күйіне және ғылыми-техникалық
талдамалардың коммерциялық мақсатта қажет ... ... ... ... ... ... сипаттайтын
көрсеткіштердің бірі ғылымды қаржыландыру көлемі болып табылады.
Мәселен, 2000 жылы ... ... мен ... ... шығындары: АҚШ-та 246,2 млрд. доллар (ЖІӨ-нің 2,9%), ... ... ... ... 3,0%), ... 45,8% млрд. доллар (ЖІӨ-нің
2,35%), Францияда 28,0% ... ... ... 2,25%), Швецияда 7,6% млрд.
доллар ... 4,0%) ... ... ... ... ... ... қаржы деңгейін ЖІӨ-нің 2,5%-не жеткізуді ұсынады.
Салыстыру үшін – Ресейде бұл көрсеткіш 2000 жылы 2,2 млрд. доллар (ЖІӨ-
нің 1,09%), Қазақстанда – 13,7 млн, ... ... 0,08%) ... Халықтың
жан басына шаққанда бұл шығындар АҚШ пен Швецияда -858, ... ... – 536, ... – 480, ... – 64, ... – 0,9 ... ... дамудың басымдылықтарын таңдау әдістемесі мен ҒЗТКЖ мен
инновациялық ... ... ... әртүрлі елдерде әрқилы іске
асырылады, ... олар ... ... ... да, ішкі ... ... ... ұдайы өзгертіліп отыратын мемлекеттік
саясаттың стратегиялық бағыттарына сәйкес келуге тиіс.
Инновациялық ... ... ... ... ... ... барлық нарықтық экономикалы елдер үшін ... ... ... асырады. Қаржы көмегін көрсетудің қосымша қағидаты елдің
технологиялық дамуындағы олқылықтарды ... ... ... ие ... ... ... түсуі мүмкін зерттеулер
мен талдамаларға қолдау көрсету қағидаты мемлекеттің нарықта өз фирмалары
арасында ... ... ... ... ... қол жетімді ғылыми-
техникалық өнім жасауға ғана субсидия ... ... ... ... ... агенттіктерді, несиелік және
инвестициялық мекемелерді тарта отырып, қолдау көрсету жөнінде ... ... ... ... пайымдауы бойынша, әрбір ғылыми ... 80% ... ... мен ... ... ... байланысты
дейді. Ендеше, осы мәселелерге ерекше назар ... ... ... ... ... ... шешуші қадам жасауға алғышарттар бар.
Ол бірінші кезекте – мықты ғылыми потенциал және инновациялық ... ... ... мен ... ... бар мүмкіндіктерді тез
арада пайдалана білуге тиістіміз.
Азиялық мемлекеттер ғылыми-техникалық ... көп ... ... ... бірі – ... Бұл ... ... академиясы қайта құрылған болатын.
Бұл өзгеріске «Бір академия, екі ... ... атау ... ... ... ... ... табыспен бірлескен жағдайда жүзеге
асады. Бұл елде ғылыми-зерттеу ... ... ... ... мен корпорациялар өте көп. Мұндай фирмалар тек ірі қалаларда ғана
емес, елдің барлық аймақтарында бар. ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Жергілікті басшылықтың қолдауымен зерттеу
орталықтары негізінде 50 кәсіпорын құрылған. Мұндай ... ... ... ... «Сынь Хуань» корпорациясын келтіруге болады. Бұл
корпорация физика институтының ... мен ... ... ... ... кездесетіе элементтері негізінде магнитті материалдар
жасап шығаруды қолға алған. Бұл ... ... ... әлемде ең үздік деп танылады. Соңғы үш жылдың ішінде бұл өнімді
экспорттаудан түсетін ... ... 800 000 ... ... ... ... АҚШ, Жапония компанияларымен құрған консорциумы келешекте бұл
өнімнің экспорттық мөлшерін тек бір ... ғана 30 млн. ... ... ... ... ... озық тәжірибесін пайдалана отырып, Қытай
үкіметі «экономикалық және ... ... ... ... ... жолға қойған болатын. Қытайда технопарктер «экономикалық
және технологиялық даму» ... деп ... ... ... ... жылдан бастап жұмыс істей бастаған болатын. Технопарктердің саны 5
жылдың ішінде 26-ға көбейсе, 1995 ... ... бұл ... ... Бұл технопарктердің 27-сі мемлекет қарамағында ... және ... ... ... 43 мың адам ... ... он жыл ... Қытайда ғылымды көп қажет ететін өнімнің
жартысы өндірілген.
Пекиндегі жаңа ... ... ... ... ғылым мен
техниканы дамытуда үлкен алға жылжудың бар екенін қазірде бүкіл әлем
мойындап отыр. ... бас ... ... бұл ... 100 ... ... орын ... Мұндай үлкен әрі маңызды кешенді қала басшылығы мен
Ғылым академиясы, университет және өндіріс ... ... ... ж. ... ... бұл жерде 2,5 мыңнан астам ... ... ... ... ... ... Бұл фирмалардың 500-і шет ел
ғылыми орталықтарының ... ... ... ... ... алады.
Жапония сияқты Азия аймағында ғылыми-техникалық дамуда үлкен ... ... бірі – ... Корея. Бұл мемлекеттің дамуында тиімді түрде
жүзеге асырылған ... ... рөлі өте зор. ... ... ... да өз ... саясатын алғашында басқа
мемлекеттердің ғылыми жетістіктерін пайдалану ... ... ... Бұл ... ғылыми-техникалық саясатын басқа жолмен ... де ... еді. ... ... ... ... ... бастаған болатын. Корея да 60-жылдардан бастап ... ... ... ілгерілетудің басты құралы ретінде қарастыра бастады.
Ғылым мен техниканы дамыту экономикалық ... ... ... бірге
қарастырыла бастаған болатын. Ғылыми-зерттеу орталықтары мен жоғары оқу
орындарына елдегі индустриялауға толықтай атсалысу жүктелген ... ... ... аса ... ... ... ... болатын. Бұл
уақытта үкімет экономиканы құрылымдық қайта құруды жүргізе бастаған еді.
Корея үкіметі ... ... ... қаржыны 2 пайызға
ұлғайтқан болатын. 2001 ж. Кореядағы ғылыми зерттеулерге бөлінетін қаржы
бұл елдің ... ішкі өнім ... ... 5 ... ... 11 ... ... жеткен. Мұндай қаржының тек ғылыми ... ... ... Оңтүстік Кореяның ғылыми-технкалық прогрестің лидерлері қатарына
қосылуына мүмкіндік берді. Бұл елде алпысыншы ... ... ... ... ... ... және жеке ... ұйымдардың
қызметін біріктіру тәжірибесін іске асырыла бастаған ... ... ... ... ... ... болды. Корея университеттерінде
фундаментальды ғылымға үлкен көңіл бөлінген. Ал жеке ... ... ... көп ... ... ... ... қайтарымын ғана
назарда ұстайды. Мемлекет қаржысы негізінде қызмет ететін институттар осы
екі ... ... ... қызметін атқарады. Бұл институттар ... ... ... ... ... және тәуекел
көрсеткіші өте жоғары ...... ... ... ... ... институттар жалпы мемлекеттік ... ... ... де ...... өндірістік технологияларды дамытуда елеулі орынға ие
бірнеше ірі компаниялар мүддесіне сай келетін ... ... ... болатын. Егер ірі компаниялар ... ... үшін ... ... болса, онда мемлекет тікелей және жанама түрде олардың
қызметіне ... ... ... берген. Мұндай жобалардың бірі ретінде
жаңа электронды есептеу машинасы мен байланыс, ... 200 ... ... ... үшін ... 1982 ж. бастап Корея үкіметі
шетелдік технологияларға тәуелділікті жою және ... ... ... ... үшін өндірістің басты салаларын дамыту мақсатында қажетті
жалпыұлттық масштабтағы ғылыми ... ... ... мен ғылыми
зерттеулерді жүзеге асыруды қолға алған болатын. Бұл ... ... үшін аса ... ... ... ... өндіріс орындарының өзі
мемлекеттік қатысуынсыз жүзеге асыра алмайтын еді.
Осы елдің үкіметі ұсынған Кореяны 2000 ж. ... ... ... ... ... мен ... ... мән берілген. Аталмыш
мақсатты жүзеге асыру үшін бұл елде ... мен ... ... ... ... ... қабылданған болатын. Бүкіл мемлекеттің
аумағында ғылым мен техниканы ... ... ... қарастырылған. Бұл
мақсатта «ғылым қалашықтарын» құру қызу қолға алынған. ... ... ... – Даедук. Даедуктағы зерттеулер жаңа ... ... ... ... ... жатады. Технополис жаңынан осында
жасап шығарылған технологияларды ... ... ... ... ... ... белдеуін» құру жоспары жүзеге асырыла
бастады. Бұл арқылы ғылыми ... ... ... ... көлік жүйелері арқылы өзара байланыстыру ойластырылған. Мұндай
саясатты ... ... үшін ... ... ... мен конструкторлық
жұмыстарды ұйымдастыру мен ... ... ... жаңа ... болатын. Бұл бағыттың ерекше атап өтетін тұсы үкіметтің қаржысына
ашылған 16 лабораториядағы мамандардың шет елге ... үшін ... ... ... ... ... ... болады. Сонымен қатар,
Оңтүстік Кореяда ғылым мен техника министрлігі құрылған. Бұл министрлікте
техника, техникалық ынтымақтастық, атом энергиясы, ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Мұнымен бірге ... ... ... мен ... ... және оған ... жүргізу бөлімі бар. Кең ауқымды шағын және ... ... ... ... ... мемлекет үлкен мән беріп отыр.
Мұндай қолдау Корея өндірістік технологиялар академиясы ... ... ... ... ... ақпаратқа аса бай мекемелердің бірі.
Бұл мекемелермен ... ... және ... ... ... ... ... отырады. Оңтүстік Кореяда шағын және орташа
кәсіпорындарға арналған ... ... ... ... ... даму корпорациясы және банктік корпорация жұмыс істеді. Аталған
құрылымдардың қызметі ... және ... ... ... ... жүзеге асыру үшін бағытталған. Үкімет елдегі ... өз ... кем ... бір ғылыми зерттеу орталығын құруға
кеңес берген. Ал орта деңгейдегі және кішігірім ... ... ... ... ... үшін консорциумдар құру қажеттігін айтқан
болатын. Егер компаниялар ... ... бұл ... жүзеге асыратын
болса, онда оларға жеңілдіктер мен қаржылай қолдау, өндірісті дамытуға ұзақ
мерзімді несиелерді төмен пайызбен беру ... ... ... ... барлығы дерлік Кореяда өзін толықтай ақтаған болатын. Егер 1980
ж. жекеменшік ... ... ... саны 52 болса, онда 1992 ж.
олардың саны 1445-ке ... Осы ... ... 683 жаңа жаңа ғылыми
зерттеу консорциумы құрылған болатын. ... ... ... ... ... ... жыл ... 15 пайызға көбейіп отырған.
Францияда инновациялық қызметті қолдау шағын және орта кәсіпорындар
саласына ... ... ... ... ... ... ұйымдық және ақпараттық қолдау көрсетуді АNVAR
мемлекеттік агенттігі жүзеге асырады, оның ... үш ... ... ... ... мен технологиялар, шағын және орта
кәсіпорындар) ... ... ... бірге, онда өнеркәсіптік зерттеулерді
ұйымдастырумен айналысатын 50 техникалық индустриялық ... бар ... Centres for Industry (CTI). ... зерттеу ұйымдары – Contract
Research Organizations (CRO) мемлекеттік бағдарламалар үшін зерттеулерді
жүзеге асыратын ірі компаниялармен құрастырылатын ... ... ... ... үшін ... қамтамасыз ететін жоғары
технологиялар саласында ауқымды зерттемелерді жүргізеді. Инновация және
трансферттік ... ... ... – Regional Centers ... and Transfer of Technology (CRITT) трансұлттық корпорациялар
үшін ... ... ... ... кезде Францияның
мемлекеттік лабораторияларын технологиялық ресурстар орталығына өзгерту
бойынша эксперимент жүргізу ... ... ... ... ... ... ... -
әрқайсысының өз бюджетінде ғылымға ... бар ... ... ... ... ғарыш) және басқа да ұйымдар жүзеге
асырады. Сондай-ақ, ғылым мен технологияның аса ... ... ... ... кеңесі қаржыландырушы ұйымдар болып табылады. ... ... бар және ... ... ... ... негізінен,
гранттар нысанында конкурстық негізде бөледі.
Осы елде мемлекеттік саясат нақты ... ... ... іске ... LINK бағдарламалар жүйесі өнеркәсіп пен
ғылыми-зерттеу саласы арасындағы инновациялық ынтымақтастыққа мемлекеттік
қолдау көрсетудің ... ... ... ... ... ... түсетін ғылыми-техникалық талдамалардың
басқарылатын бағдарламалары шеңберінде қолдау көрсету және ... ие өнім ... ... ... ... ... ... бағытталған жұмыстарды одан әрі жалғастыруға өнеркәсіп
орындарының қаражат ... ... ... ... ... бәскеге
түсу қабілетін және халықтың тұрмыс сапасын ... ... ... бағдарлама шеңберінде кейіннен нарықтық өнімге айналдыруға
есептелген бәсекеге түсетін ... өнім ... ... ҒЗТКЖ-лар қолдау табады. LINK шеңберінде ... ... ... ... ... ... өз қаражатын салуға
дайын өнеркәсіп орындары тиісті бағдарламалар ... ... ... бола ... LINK ... ... жобаларды қаржыландыру үлестік
негізде жүзеге ... ... 50 ... дейінгі мөлшерін үкімет
департаменттері мен ғылыми кеңестер бөледі. ... ... ... ... әдетте бірнеше департамент пен ғылыми кеңес
белгілі бір бағдарламаны қаржыландыру үшін бірігеді. Қаражаттың ... ... ... ... қамтамасыз етеді. ... ... ... төленеді.
Германияда федеральдық бюджеттен жобаларды тікелей қаржылық ... ... ... зерттеулер және технология министрлігі (ВМВҒ)
мақсатты бағдарламалар шеңберінде жүзеге асырылады. Онда 20 ... ... ... ... ... ... ... ассоциациясы – German Association for ... ... ... ол ... жеке ... бар 100 ... ... біріктіреді.
Тұтастай алғанда, таңдаулы салалардағы отандық ғылым мен техниканы
әлемдік деңгейге ... ... ... бар ел үшін ... мәні ... мен ... ... Артықшылық қаржыландыруда жеке капиталды да
талап ететін байсалды ... ... ... ... ұзақ ... бар ... артықшылық беріледі. Бұған мәселен, критикалық
технологиялар саласындағы салааралық әзірлеулер ... ... ... ... ... ... дәл айқындалуы тиіс;
- қаржылық қолдау бір рет көрсетіледі;
- нәтижелер ашық сипатта болуы тиіс.
Нидерландыда инновациялық ... ... ... кәсіпорынды
мемлекеттік қолдау шараларын оның SENTER агенттігі арқылы ... ... Жыл ... SENTER ... 400 млн. ... ... ... Бұл қаражат эенргия үнемдеу және ... ... ... ... ... ... ... бағытталған
жобалар, сондай-ақ шағын және орта ... ... ... ... ... мен әзірлемелерді қаржыландыратын болады.
Технологиялық артықшылықтардың негізіне инвестициялық ресурстар, білім
ресурсы, технологиялық ресурс және т.б. ... Олар ... ... ... етеді. Мысалы, жапондық зерттеуші Т. Мацуоның
айтуынша, ... ... ... ... ... ... дамытудағы негізгі ресурсы болып табылатын интеллектуальды
потенциалды максималды түрде қолдану жолымен технологиялық ұлт ... ... ... инновациялар мен экономикалық гүлдену арасында
қатаң корреляцияны көрсетеді. ... ... ... ... көп ... бөлуде. Бірақ, қазір әлі әлемдік тәжірибеде жеке
корпорациялар және бүкіл салалар дамуының деңгейін ... ... ... ... ... ... тиімділігін салыстыруға және белгілі уақыт
аралығында корпорацияның іс-әрекетіне инновациялық қызметінің ықпал ... ... ... асыруға көмектесетін 50 ... ... ... – Research ... Metric – ... жалпы көлеміне жататын ҒЗТКЖ-дың шығындарын анықтайды; Total R&T
Spending – ҒЗТКЖ-ға жұмсалатын жалпы шығындар көрсеткіші; Cost Saving ... ... ... ... жаңа технологияларды пайдалану нәтижесі ретінде
пайда болған корпорацияның қор деңгейін көрсететін ... ... ... көрсеткіштерінің мониторингісі және талдауы негізінде әр
жеке сала бойынша сәйкес ... ... ... ... ... саланың
орны «технологиялық иерархияда» анықталады.
Қазақстан үшін инновациялық процестерді ... ... ... іс-
шараларды жүргізу кезінде ЕО мемлекеттік органдары басшылыққа ... ... ... іске асыру үшін пайдаланылатын қағидаттар біраз
қызығушылық білдіреді.
Ең алдымен бұл, ... ... ... ... ... ... жеткізуші) және өнеркәсіп (пайдаланушы)
салаларының арасындағы алшақтықты жоюмен байланысты.
Дамыған нарықтық ... бар ... бұл ... ... қатысушылар - әлеуетті әріптестер экономиканың әртүрлі ... ... ... ... ... ... жатады және
олардың жұмыстары ... ... ... ... кәсіпорындар жеке және корпорациялық
капиталға жатады. Мемлекет нарықтағы қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда, мемлекет екі саланың ұйымдары, мәселен, мемлекеттік
саладан әріптеске мемлекеттік тапсырыс ... ... ЕО ... ... басымды бірлескен жобаларды қаржыландыру өте пайдалы,
яғни әдейі ... қол ... ... ... алуды төлейді.
Қазақстан үшін АҚШ пен Жапонияда қалыптасқан ғылымды ... де ... ... Бұл ... ... ... ... салаларды дамыту үшін тірек болып табылатын сол ... ... ... ... ... ... шашылуынан жалтаруға,
негізгі бағыттарда жоғарлануға және салыстырмалы қысқа мерзімде біраз
нәтижелерге қол ... ... ... ... АҚШ-тың алдыңғы өнеркәсіптік салаларының инновациялық
рейтингін және супертехнологиялық ... ... ... ... тізімі берілген.
Берілген мәліметтердің талдауы көрсеткендей, біріншіден, әлемнің
трансұлттық ... ... –на ... ... мөлшері
үлкен болды; екіншіден, ҒЗТКЖ тиімді болды, себебі олар жұмсалған шығындар
интеллектуальды нәтижеге - ... ... ... ... ... деңгейі өте жоғары болды.
1- кесте - ҒЗТКЖ-ға салынатын инвестициялар бойынша АҚШ өнеркәсібінің 10
алдыңғы қатарлы салалары
| | | ... ... ... орын ... ... ... |
| | ... | |(млн дол.) |
|1 ... және ... ... |
|2 ... препараттар ... |
|3 ... және ... ... |
|4 ... ... |
|5 ... ... ... |
|6 ... коммуникациялар ... |
|7 ... ... ... |
|8 ... ... ... |
|9 |Бағдарламалық қамсыздандыру ... ... ... ... ... |
| ... | ... кестеде көрсетілгендей АҚШ-та алдыңғы өнеркәсіптік салаларға ... ... ... және ... ... млн. ... препараттарға 16 216,54 млн. доллар, компьютерлік және
офистік құрал-жабдыққа 12 813,73 млн. ... ... Бұл, ... осы
салалардың одан әрі жетіліп дамуына оң ... ... ... ... ... ... ... арттыратындығы Латын Америкасы мен Оңтүстік Шығыс
Азия елдерінің даму ... ... көз ... ... ... ... шығыстар, әдетте, ІЖӨ-нің 1% азырағын ... ... ... ынталандырудың мемлекеттік саясаты нәтижесінде Оңтүстік
Шығыс Азияның жекелеген ... ... бір ... ... осы көрсеткіш
бойынша АҚШ мен Германияны да қуып жетіп, ІЖӨ-нің 2% -не ... ... ... ... ... ... Малайзия микропроцессорлар
нарқында, Сингапур – ... ... ету мен ... ...... ... ... Оңтүстік
Корея – ... ... өз ... ... - кесте - АҚШ өнеркәсібінің 10 ғылымдандырылған салалары
|Рейтингтегі| ... ... ... ... ... | ... |
|1 ... химиялық және өсімдік |0,53 |
|2 ... |0,42 |
|3 ... ... |0,16 |
|4 ... ... |0,15 |
|5 ... ... |0,13 |
|6 ... және ... ... |0,11 |
|7 ... ... |0,11 |
|8 ... зерттеулер |0,11 |
|9 ... ... ... |0,11 ... |Компьтерлік байланыс жабдығы |0,11 |
| ... ... үшін ... ... 2 ... ... ... сүйене отырып, мынадай қорытындыға
келуге болады: АҚШ-та негізінен медициналық, химиялық және ... ... ... ... көп ... Сол себептен,
бұлардың басқа салаларға қарағанда зерттеу интенсивтілігінің индексі де
айтарлықтай жоғары ... - АҚШ ... ... ... ... және ... ... шығындар)
| | | | ... ... ... ... ... ... |Зерттеу |жұмсалған |
| | ... ... |
| | | |ің ... |рейтингі |
| 1 ... ... | 8 |6 | 2 |
|2 ... ... |11 |3 |8 |
|3 ... және телеграфтік |16 |5 |11 |
| ... | | | |
|4 ... ... |22 |2 |20 |
|5 ... |24 |14 |10 ... АҚШ ... ... супертехнологиялық салаларының
тізімі берілген. Бұл тізімде алдыңғы орынды фармацевтикалық препараттар,
биологиялық өнімдер алып ... ... және ... ... ... ... негізгі
құрылымдарының бірі ынталандыратын салық жүйесін ... ... ... елдерде мынадай салық жеңілдіктері көп қолданылады:
- жаңа жабдыққа және құрылысқа капитал салулардың мөлшерінде пайдаға
шегерімдер;
- ҒЗТКЖ-ға шығыстар мөлшерінде пайдаға ... ... ... ... ... ... жабдықтың жекелеген
түрлеріне шығыстарды ағымдағы ... ... ... қоры ... ... ... ... мақсаттағы қорларды
құру;
- төмендетілген ставкалар бойынша пайдаға салық салу ... ... ... салық жеңілдіктері көбінесе «инвестициялық салқы
несиесі» түрінде беріледі. Әдетте, бұл жеңілдік жаңа ... ... және т.б. ... ... ... беріледі. Бұл шегерім компанияның пайдасына есептелген салық
сомасынан (салықтар сомасынан шегерілетін кәдімгі ... ... ... салық шегерімі пайдалануға жаңа техниканы енгізгеннен
кейін ғана беріледі. ... ... ... құқық компанияға автоматты түрде
беріледі, оны дәлелдеудің және ... ... жоқ, ... ... ... ... техниканың құнынан процентте белгіленеді
және мынаны ... ... 53% ... ... мен ... үшін),
Ұлыбританияда 50% (жаңа техниканы, технологияны және т.б. пайдаланудың
бірінші жылы ... ... 10-15% ... ... ...... ... және игерілмеген аудандары) және Ирландияда
100%. АҚШ-та ... ... ... энергетикалық жабдық үшін ғана
қолданылады.
Шетелде ... ... ... осы ... ... шегерімдер түрінде беріледі. Салық шегерімдердің екі –көлемді
және өсімді түрі бар. Көлемді ... ... ... мөлшеріне
жеңілдік береді. Мәселен, АҚШ-та, Ұлыбританияда, Канадада, Бельгияда,
Швецияда, Италияда ҒЗТКЖ-ға шығыстардың 100% ... ... ... ... ... ... ... - 150%. Нидерланды,
Норвегия, Австрия, Малайзия сияқты бірқатар еледерде энергетика саласының
кәсіпорындары салық салуға дейін пайдадан ҒЗТКЖ-ға шығыстарды ... ... ... ... ... ... қандай-да кезең үшін орташа
деңгеймен салыстыру бойынша ҒЗТКЖ-ға ... ... ... ... ескеріп айқындалады. Бұл шегерім аталған ... ... ғана ... Ең шекті шегерім - 50% Францияда
орын алады, бірақ ол жылына 5 млн. франктен асуы ... ... ... ... ... және Тайваньда ол 20% құрайды. Алайда, мұнда бірқатар
шектеулер бар. Мысалы, ... ... ... ... салық шегерімі
жаңа өнім жасауға ... жаңа ... ... әзірлеуге
бағытталған ҒЗТКЖ-дың сол шығыстарына ғана қолданылады және ... ... ... ... және өзге де ... мен ... өхзгеруімен байланысты шығыстарға таралады.
Бұдан өзге, осы жеңілдіктерге шектеу белгіленген – ҒЗТКЖ-ға ... ... ... ... ... ... шығыстардың сомасынан
50% аспауы тиіс. Канадада жеңілдік мөлшері жетуге жолы қиын ... ... ... ... жағдайлары үшін 30% дейін
ұлғаяды. Жапония мен Тайваньда 20% шегерім ҒЗТКЖ-ға ... ... ... ... ... ... ... өсу
сомасынан есептеледі, шектеу бар – осы ... ... ... ... 10% ... тиіс.
Кейбір шетелдік елдер шығыстардың әртүрлі түрлеріне қатысты салық
шегерімдердің екі – ... және ... ... де ... ... ... жалпы өсімдік шегерім іргелі зерттеулерді қаржыландыруға
жеке саланың шығыстары үшін 20% мөлшерінде көлемімен толықтырылған.
ҒЗТКЖ-ға ... ... ... ... ... мөлшерінің шекті
мөлшерін белгілеу тәжірибесі де бар. ... мен ... ... ... ... ... 10% ... тиіс. Ал, Канадада, Испанияда,
Тайваньда шекті мөлшері біраз жоғары – тиісінше 75, 35 және 50%. ... ... ... және ... ... шегерімнің құндық
шегі белгіленген.
Пайдаға салық төлеуден уақытша босату немесе оны ішінара кеміту ... ... ... және олар ... табыс салығының 50%-
не олардың қызметіне алғашқы бес ... ... ... ... ... және
орта фирмаларға (оның ішінде ғылыми-зерттеу) таралады.
Ұлыбританияда бастау алатын инновациялық компаниялар үшін пайдаға салық
20%-тен 1%-ке ... ... ... ... ... ... шекті мөлшері 50%-тен 150 мың фунт ... ... ... алатын инновациялық компанияларға ұзақ ... ... ... ... және мұндай компанияға қайта
инвестиция салу кезінде салық алынып тасталған. 10 млн. фунт ... емес ... ... көлемі бар компаниялар үшін тиісті
компаниялармен тартылған ... 1 млн. фунт ... ... ... салық жойылған.
Шағын және орта кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ең шекті деңгейі асқан жағдайда салық салынатын ... ... ... ... ... ... мен әзірлемелерге
шығыстардың шегінен 6%-ке азайтуға мүмкіндік береді, бірақ бұл жағдайда
азайту ... ... ... ... аспайтынды құрауы тиіс.
Ғылыми-технологиялық ... ... ... ... ... ... ... шығыстар салық салынатын пайдадан есептен
шығарылады.
Шетелде ... ... ... үшін ... бірі ... тез тозуы қолданылады. Мәселен, АҚШ-та ... он ... ... ету ... ... үшін ... ... пен аспаптарға бес
жыл тозу мерзімі белгіленген. Жапонияда тез тозу жүйесі ... ... ... ... не ... ... пайдалануға жәрдем жасайтын
және қоршаған ортаға зиян келтірмейтін жабдық компаниялары үшін ... ... ... 50% -ке дейінгі әртүрлі нормасы ... ... ... ... ... 15-18% ... ... оның жұмысының бірінші жылына техникалық
жабдықтың толық құнын есептен шығаруға рұқсат етілген. ... ... ... ... үшін пайдаланылатын жабдық пен аспаптарды сатып алуға
шығыстардың 40% есептен шығарылуы мүмкін. ... ... ... ... үш ... дейінгі қызмет ету мерзімімен және елеусіз
құндылықтағы жабдықты сатып алу ... ал ... ... ... мен
жабдықты төрт-бес жыл ішінде шығыстарға есептен шығаруға мүмкіндік берді.
Францияда ... ... ... ... ... ақпараттық
түрлеріне тез тозуды қолданудың мүмкіндігі бар. ... ... ... ... болады. Төрт жылға дейінгі қызмет ету ... тозу ... 1,5; ... жыл – 2; алты ... ... ... ... Салық реформасы туралы АҚШ заңы мемлекеттік салық ... ... ... ... ... ... рұқсат етілген салық жеңілдіктерін
қолдануды шектеді. ... тозу ... ... ... ... ... пассивті бөлігіне – үй-жайлар, ғимараттар: тұрғын үй емес
және тұрғын ... үшін 31,5 ... 10-15 жыл ... және 27,5 ... ... ... белсенді бөлігі үшін тозуды есептен ... тағы ...... бес ... ... ... мерзімі кезінде рұқсат беру
алғашқы екі жылда жабдықтың 64% дейін есептен шығаруға рұқсат ... ... ... ... ... үшін ғана сақталды.
Бұдан басқа, шетелде зерттеулердің перспективалық бағыттары үшін ұзақ
мерзімді несиелерді беру ... ... ... ... ... кең ... АҚШ-та ресми үкіметтік құжаттарда ғылыми-
техникалық салаға ... ... ... ... ... ... ал ҒЗТКЖ саласы стратегиялық ұлттық мақсатты жүзеге ... ... ... бірі ... қаралады.
Инновацияларды мемлекеттік реттеудің жанама экономикалық шараларына
елдің ішіндегі жаңалықты қорғау мен іске ... ... ... ... ... ... ... да жатады. Мысалы, 1987
жылы АҚШ Электрондық өнеркәсібі қауымдастығының қысымымен Рейган әкімшілігі
16%-ке ... ... ... ... ... электрондық
бұйымдардың импортының асуымен байланысты американ нарығына әкелінетін
жапон электроникасының жекелеген түрлеріне 100% ... ... ... экспортын ынталандыруды қолдайтын әдістер
пайдаланылды. Шетелде ... ... ... тәуекел шығыстары алты
жыл ішінде салық салуды азайтуға алып ... ... ... ... ... ... мүдделерге қол жеткізу
мақсатында инновациялық қызметті қолдау мен ... ... ... ... туралы куәландырады.
Инновациялық сала үшін кадрларды даярлау.
Экономикалық дамыған елдерде жоғары білікті менеджерлерді, оның ішінде,
күрделі ... ... және ... ... ... саласындағы жобалық менеджер-мамандарды дайындауға
ерекше назар аударылады. Биліктің жергілікті ... ... ... және ... дайындау, менеджмент пен инновациялық
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... де ... ... дамыған елдердің тәжірибесі көрсететіндей білікті менеджерлер
инновациялық жобаның табыстылығына ... ... ... Бұл ... ... ... мамндарды даярлау оқу орындарында білім
алумен ғана ... және ... ... ... ... мен фирмаларда тренингпен айналысады. Мұндай
тәсіл әлемдік деңгейдегі сертификаттары бар инновациялық ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік береді.
Еуропа Одағының әртүрлі елдерінде инновациялық сала үшін кадрларды
даярлау кезінде айрықша белгілі ерекшеліктерге ие өз ... ... ... бар ... де атап өту қажет.
Германиядағы кәсіби білімге ... ... ... көп жағдайда
әлеуметтік бағыттылығымен сипатталады. Үкімет жоғары оқу ... өз ... ... ... үшін ... ... оқу орнын бітірушілерде қалыптастыруға бағытталған бағдарламаларды
қолдайды.
Нидерланды мен ... ... ... ... тең қатысу мүмкіндігінің осы елдер үшін қамтамасыз ететін
оқу орнын бітірушілердің жоғары біліктілік деңгейіне қол ... ... ... ... ... беделін оқитын жастар
арасында қалыптастыруға жәрдем көрсетіледі. Соңғысы машина ... ... ... шетелдік алдыңғы қатарлы фирмаларды аумаққа кең
таратуға бағытталған ... ... ... дайындаудағы мемлекеттің қатысу үлгісі де
қызығарлық. Бұл елде кадрларды дайындауға ... ... 25% ... (жұмыссыздық көп жерде бұл шығыстарға тіптен салық салынбайды).
АҚШ-тың, Жапонияның, ... ... және ... да ... ... ... ... инновациялық экономиканың негізін
нақ инженерлік қызмет құрайды.
Осымен ... ... ... үшін ... ... ... ... дайындау жөніндегі АҚШ-тың тәжірибесіне назар аударуға
болады. АҚШ-та инженерлік кадрларды ... ... ... ... - ... ... бизнес)» жүйесі бойынша
жүзеге асырылады. Экономиканың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағыт ұстау
және бюджет мүмкіндіктеріне ... ... оның ... ... еңбектің
беделін көтеру үшін университеттер, мектеп және жоғары оқу ... ... ... қолдауын кеңейту негізгі басымдықтар болып
табылады.
Атап айтқанда, өткен ғасырдың 80-ші жылдары АҚШ ... ... ... бірінші рет соқтығысқан кезде, жоғары оқу орны ... ... ... ... ... арнайы бағдарламалар
енгізілді. Инновациялық әлеуетті күшейтуге ... осы ... ... ... ... бизнестің қажеттіліктерімен
байланысты жекелеген инженерлік пәндерді ... ... ... ... Бұдан өзге, мемлекет нарыққа инновацияларды жылжытуға
жәрдем ететін «инженерлік инкубаторларды» ... оқу ... ... ... ... да ... ... инновациялық қызметтің жай-күйі.
Қазіргі уақытта ТМД елдерінде ТМД-ға ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасына және 2005 жылға
дейінгі кезеңге тиісті ... ... ... ... ... ... ... елдеріндегі инновациялық қызметті дамытуды ынталандырудың қажетті
заңдар базасын қалыптастыру негізіне «Инновациялар туралы» модельді ... ... ... Осы ... ... ТМД ... ... экономикасы қалыптасқан елдермен әлеуметтік-экономикалық дамудағы
алшақтықты қысқартуды қамтамасыз ету үшін жағдай жасауды көздейді.
Мәселен, Ресей Федерациясында ... ... ... ... ... бойынша инновациялық саланы тікелей және жанама қолдаудың
барлық шараларын көздейді. Мысалы, ... ... ... үшін ... ... салық несиелері беріледі;
мақсатты инновациялық бағдарламаға енгізілген инновациялық жобаларды
орындау кезеңіне ... ... ... ... салықты, мүлік
салығын және бірқатар басқа да салықтарды төлеуден босатылады.
Ресейде қазіргі уақытта ғылыми-техникалық салада ғылыми ... үшін ... ... үшін де бірқатар салық жеңілдіктері ... ... және ... ... ... ... ... мекемелерінің жер салығын төлеуден босатылуға жеңілдіктері, өнімнің
өзіндік құнын ... мен ... ... жатқызуға рұқсаты,
қосылған құн салығы бойынша жеңілдіктері бар. 2001 жылы ... ... және ... ... ... ... ... иелігінде қалған пайданың бөлігін ... ... ... ... ... ... ... болатын.
Бұл қаулымен салық салу кезінде ескерілетін пайданың ... ... ... тізбесі де бекітілді. Бұл тоғыз ... ... ... 1996 жылы ... және ... ... қайта қаралатын
критикалық технологиялар тізбесінің ірілендірілген бөлімдерін, ал екеуі ... ... мен ... саласындағы іргелі зерттеулер мен
ҒЗТКЖ-ды білдіреді.
Ресей Федерациясының аймақтарында он екі филиалы бар ... ... ... ... ... ... орталығын,
инновациялық бизнестің аймақтық оқу-ғылыми орталықтарының кең дамыған
желісін, сондай-ақ ... ... ... біріктіретін зор
ақпараттық желіні құрайтын инновациялық ... ... ... жылы Орталық базасында жоғары кәсіби білімнің білім беру мекемесі –
Инновациялық технологиялар мен ... ... ... ... бұл ... ... инновациялық сала үшін мамандарды ... ... ... мамандандырылған кафедраларда жүзеге
асырылады.
Қырғызстан Республикасында мемлекеттік инновациялық бағдарламаны іске
асыру үшін ... ... ... ... Осы бағдарламаларды орындаушыларды қолдау ... ... және ... жеңілдіктер, басқа да преференциялар арқылы
жүзеге асырылады. Ел аймақтарының экономикасы үшін біраз мәні бар ... ... ... тиісті кәсіпорынмен бірге мемлекет
қаржыландыратын инновациялық бөлімдер құрылған.
Ресей Федерациясында да, ... ... да ... қаржыландырудың негізгі көздерінің бірі мемлекеттік бюджет болып
табылатынын атап өту ... ... ... ... ... ... Заңмен Томск облысының ... ... ... ... ... көлемі тиісті жылдағы облыстың даму
бюджетінің 20% кем ... ... ... ... ... ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫҢ ЖҮЗЕГЕ
АСУ БАРЫСЫН ТАЛДАУ
2.1. Индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... ... ... Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған Мемлекеттік стратегиясының мақсаты – шикізат ... ... ... ... экономика салаларын әртараптандыру жолымен
елдің тұрақты дамуына қол жеткізу, ұзақ мерзімді ... ... ... өту үшін ... ... болып табылады. Мұндай
стратегияның қабылдануына әлемдегі экономикалық даму қарқыны негіз ... ... ... ... ... ... Трансұлттық корпорациялар
сияқты институттардың осыған дейін де әлемдік экономикада билік жүргізіп
келуі дамушы елдерге ... ... ... ... ... ... ... жатқан дамушы елдер шикізат жеткізуші ... ал ... ... ... ... ... орталықтағы
іргелі мемлекеттердің оны өңдеп, оларға қайта сату үрдісі ... ... ... әлемдік тауар нарықтарындағы
жағдайларға тәуелді болып қалу ... ... ... тәжірибе
көрсеткендей, шикізат қорына бай кейбір елдер осы сектор ... ... ие ... да, өнеркәсіптің жаңа салаларын дамытуға ынталанбайды.
Дегенмен, ... қоры бір ... ... да ... даму
тұрғысынан алғанда шикізатты ел елеулі проблемаларға тап ... ... ... ... ... Америкасындағы Мексика мен Бразилия
елдері, Шығыс Азиядағы Оңтүстік Корея, Сингапур мемлекеттері ... ... яғни ... экономикаға өту арқылы
өркендеуге қол жеткізуге болатынын дәлелдеп ... ... жаңа ... ... жағдайды қалыптастыратын
әлемдік экономикадағы басым ... ... ... ... ... ... ... экономикадан сервистік-технологиялық
экономикаға өту;
• ғаламдану;
• экономиканы ырықтандыру;
• ғаламдық бәсекенің артуы және аймақтық ықпалдасу.
Жиырмасыншы ғасырдың соңғы ... ... ... елдер
индустриялық даму сатысынан аса жоғары сервистік-технологиялық ... Бұл ... ... ... ... (ЖІӨ) үлкен бөлігі қызмет көрсету
секторында қалыптасты. Мұндай ... ... ... ... ... ... бар.
Мемлекеттік ішкі саясат бағытының бірі ретінде аймақтардың әлеуметтік-
экономикалық даму жіктелуін азайту болып ... ... ... ұлттық (мемлекеттік) инновациялық жүйелер территориялық
дамудың тиімді ... ... ... ... ... есекре
отырып, әр аймаққа дамудың проблемасын шешетін жеке әдістемені дайындау
қажет.
Сондықтан, әр аймақта экономикалық ... ... ... ... ... ... және мәдени дәстүрлерді ескеретін
макродеңгейдегі ұлттық аймақтық инновациялық жүйелер құрылу керек. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ... негізделген өзінің ... ... ... ... және ... құрылымдардың интеграциясы гипер деңгейдегі
тұтас ... ... ... ... ... ... кесте - Аймақтар бойынша инновациялық белсенділіктің ... ... ... ... |
| ... %* |
| |2005 ж. |2006 ж. ... |2,1/100 |2,3/100 ... | | ... |0,6/2,0 |0,2/0,5 ... |7,4/2,7 |3,2/5,4 ... | 4,9/2,7 |1,7/5,4 ... |- |0,5/0,5 ... Қазақстан |1,5/20,8 ... ... |5,4/3,4 |2,7/4,9 ... |2,9/4,1 |2,0/2,8 ... ... |4,2/16,3 ... |6,3/9,5 |1,2/2,8 ... |- |1,3/1,6 ... |2,2/3,4 |4,5/4,3 ... |2,3/6,7 ... ... |1,7/2,7 |1,4/2,8 ... ... |0,7/6,1 |1,4/4,3 ... ... |- |0,4/0,5 ... ... ... |2,6/24,5 ... – %-пен ... ... ... ... ... - %-
пен елдегі инновациялық-белсенді кәсіпорындардың жалпы санына.
Соңғы он ... ... ... ... бюджет
дотациясын алуға, табиғи ресурстар мен өнеркәсіптік потенциалды қолдануға
негізделген ... ... ... ... территорияның
кешенді дамуын және халықтың өмір сапасын жоғартпайды. Бұрын айтылғандай,
бұл проблемаларды ... ... ... ... қолдану
арқылы шешуге болады.
Ғылыми-техникалық қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... себептер бар. Мәселен, біріншіден,
инновациялық қызмет өзінің ... ... ... ... екіншіден, оның жолы өзгерістерге деген ... және ... ... ... ... ... ... онда ол Қазақстан
өнеркәсібінің аймақтық-салалық құрылымының ерекшеліктерімен анықталады.
4 ... ... ... ... кәсіпорындар
шикізаттық аймақтарда емес, жоғары дамыған ғылыми және ... ... ... 4 ... ... Алматы қаласының
үлесіне мұндай кәсіпорындардың 24,5%, Қарағанды ...... – 12,5%, ... – 10,9% ... Тек осы аймақтар ғана
елдің инновациясына үлкен үлес ... ... ... ... ... деңгейі бойынша бұл аймақтар орташа республикалық
көрсеткіш бойынша алда болса да, әлі де екі ... ... ... отыр ... және ... ... ... инновациялық белсенділіктің
деңгейі орташа республикалық көрсеткіштен төмен, әсіресе, көбінесе – 2 ... одан да ... ... бес ішкі ... ... индустриялық-
инновациялық саясатты жүзеге асыру бойынша жеке-жеке қарастырайық.
Солтүстік Қазақстан экономикалық аймағы.
Ақмола облысы.
2006 жылдың ... ... ... ... ... «Қазақстан
Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық даму
Стратегиясының» екінші ... ... ... ... жұмыс жүргізілген.
Стратегияның аумағында Ақмола облысының 2004-2006 жылдарға ... даму ... іске ... ... жұмыс
жалғастырылған, ол облыстық мәслихат сессиясы ... ... ... 2004 жылы ... ... 2005 жылы ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің бірнеше жаңа қаулыларды
шығарумен және оны іске ... ... ... ... бірі - ... Республикасы Үкіметінің «2003-2015 жылдарға
арналған Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырысына, ... және ... да ... ... сәйкес индустриялық-
инновациялық дамудың аймақтық бағдарламасын ... ... ... ... ... туралы» хаттамалық шешім, сонымен қатар облыстық ... ... өнім ... ... 2006 ... ... жарты
жылдығында 44,2 млрд. теңге құрады, бұл өткен жылдың ... 160,4 ... ... ... ... 127,9 пайыз құрады.
Ағымдағы жылда тау-кен өндірісі саласының кәсіпорындарымен 4,1 млрд.
теңге құраған ... ... ... бұл 2005 ... ... 1,8 млрд.
теңгеге өсті.
Өнеркәсіптің өңдеу саласының көлемінде ауылшаруашылық өнімін өңдеу ... ... ... ... ... 18,5% ... ... облыс
бойынша ауылшаруашылық өнімдерді өңдеу көлемі өсіп жатыр. Ұнды өндіру
20,0%, арақ өндірісінің көлемі 1,6 есе ... ... ... 2,7%, ет ... өнімдерінің өндірісі 34,2% өсті.
Өнеркәсіптің көлікті құрастыру саласы тез дамып жатыр. Өндірістің ... ... ... ... 34,5% ... өндіріс көлемі 2005
жылға қарағанда 4,0 млрд. теңгеден астам 14,0 млрд. ... ... ... ... ... ... ЖАҚ «СПЗ», АҚ «Байтерек А»,
ТОО «Камаз-Инжиниринг» секілді кәсіпорындар өз үлестерін ... ... 1,5 есе ҰК ... ... ... ... ремонт және техникалық
қамсыздандыру бойынша қызметтер өсті.
Өнеркәсіптің химиялық саласы фармацевтикалық өнімді, молибденді, күкірт
қышқылы және аммонитты ... ... ... 2006 ... шикізатын өңдеу бойынша инвестициялық жоба іске асырылды, сондай-
ақ ТОО «Достық ... ... ... ... ... жобасы іске асырылған. Химиялық асланың көлемі ағымдағы жылда ... ... ... ... ... Аксу және ... ... сілтілеудің екі
кеніші және Аксу мен Жолымбет кендерінде ... екі ... ... іске ... ... өнеркәсіптің өндіріс көлемін
айтарлықтай ұлғайтуға мүмкіндік берді. Ағымдағы жылдың алты айы ішінде 8,0
млрд. тенгеден астам ... өнім ... ... екі ... ... және тігін, тоқыма өнімдерін
өндіру бойынша бірнеше цехтармен белгілі. Саланың көлемі ... ... 1% ... ... Өтім ... жоғары бәсекелестіктің болуы
саланың дамуын тежейді, өйткені ондағы құрал-жабдық жоғары ... ... ... ... ... Саланың өндіріс көлемі 250 млн. теңгеден
төмен құрады.
Ақмола облысының өнеркәсіптік кәсіпорындармен өндірілетін ... ... ... өңделген алтын, уран қосылымдары, молибден
концентраты, ... ... ... жабдықтарынан басқа, олардың
өтім нарығы РФ және Швейцария болғандықтан, облыс және ... ... ... ... мәліметке ашық рұқсат жоқ, себебі статистика
бойынша Мемлекеттік комитет бұл ... ... ... ... ... ... ол ... болып саналады.
Қазақстан Республикасының даму институттарымен жұмыс жасау.
Ағымдағы жылдың бірінші жарты жылдығында даму институттарына 42 тапсырыс
берілген. Экспорттық ... ... 14 ... басқалары
қайтарылды. Даму институттарымен жобаларды аз қарастырудың негізгі себебі
болып олардың материалдық, энерго және жоғары ... құны бар ... ... ... ... табылады.
Жоғары технологиялық және экспортқа бағытталған өндірісті қалыптастыру.
Шикізатты өңдеуден жоғары ... ... бар өнім ... ... ... ... Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-
инновациялық даму Стратегиясы» және ... ... ... ... ... даму ... аумағында бірінші
жарты жылдығында облыстың кәсіпорындарында ... ... ... ... ... ... бағытталған инвестициялық
жобаларды дайындау және іске ... ... ... ... ... 54 ... теңге құраған, соның ішінде 33,5 ... ... ... 20,5 ... ... кәсіпорынның жеке қаржысы және 6 млн. ... ... ... 39 ... ... іске асыру
бойынша жұмыс жүргізілді. Жүзеге асыру мерзімі 2005 жылы ... ... ... ... жалғастырылуда, соның ішінде:
ТОО «Камаз-Инжиниринг» Көкшетау қаласы – «Автомобильдік техниканы шығару
бойынша кешенді құру» (513 млн. теңге);
ТОО «Көкшетау Каолин» Зеренді ауданының ... ... ... салу» (1400 млн. теңге);
ТОО «Синергия» филиалы «Құрылыс заттарының Макинск зауыты» Буланды
ауданы – «Керамикалық ... ... ... ... ... ... теңге).
Кіші кәсіпкерліктің дамуы.
Облыста кіші кәсіпкерлікті ақпараттық ... ... ... жұмыс
жүргізілді. Бұл жұмысты АҚ «Кіші кәсіпкерлікті дамыту қорының», 2 ... және 7 ... ... ... ... ... кіші ... субъектілерінің құқықтарын қорғау және
қолдауға, заңгерлік және консалтингтік көмек беруге, домалақ үстелдер ... ... ... ... 21 ... ұйымдар қызмет етеді.
2006 жылы 1 шілдеде облыста кіші бизнестің 5273 кәсіпорындары тіркелген ... ... ... ... 6 ... өскен физикалық тұлғалар.
Кәсіпорындардың көпшілігі сауда сферасында – 39%, ауыл шаруашылығында -
19%, құрылыста - 14%, өнеркәсіптік өндірісте - 13%, ... ... ... 15% мамандандырылған.
Кіші бизнес кәсіпорыннан бюджетке 1,9 млрд. теңге құраған салықтар мен
төлемдер түскен, бұл ... ... ... 1,4 есе ... ... ... кіші ... сферасында 2,8 мың жаңа ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың жағдайы, кадрларды
даярлау.
Стратегия аумағында облыста ... ... ... ... ... іске асырылады. Еңбек нарығында еңбек күшіне деген үлкен
ұсынысқа ие ... ... ... ... ... ... жүргізуші, сатушы, мұғалім және т.б.
Аймақта экологиялық саясаттың ... ... ... соңғы стадиядағы уран өңдейтін өнеркәсіптің
радиоактивті қоқыстарын жою бойынша Бағдарлама іске ... орта ... ҚР ҚОҚМ ... Стратегияны жүзеге асыру
бойынша жұмыс созылуда және тұрақты бақылауда болып отыр.
Орталық Қазақстан экономикалық аймағы.
Қарағанды облысы.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... даму ... ... асыру бойынша жұмысты жетілдірту.
2006 жылдың 8 ақпанда индустрия және сауда ... В.С ... ... ... және ... ... өтті.
Қазақстан Республикасының индустрия және сауда Министрілігі мен Қарағанды
облысы әкімшілігінің ... ... ... Меморандумға қол қойылған.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының индустрия және сауда Министрілігі,
АҚ «Миттал Стил Темиртау», ТОО ... ... және ... ... арасында өзара түсінушілік туралы ... ... ... ... «Металлургия» жүзеге асыру аумағында
Индустриялық паркті құру концепциясы жасалған. 2006 ... ... ... ТОО ... ... ... ... құру туралы қаулысы
қабылданған.
Индустриялық-инновациялық даму Стратегияның іске асуы облыстық СМИ ... ... ... ... даму жағдайын талдау.
Өнеркәсіптік өнім өндірісінің ... 2006 ... ... ... 305,2 ... ... ... Физикалық көлемнің индексі (ФКИ)
105,9% құрады.
Тау-кен өнеркәсіп өндірісінің көлемі 2006 жылдың 6 ай бойы 21,1 ... ... ... ... индексі (ФКИ) 105,5% құрады. Өнеркәсіптік
өнімнің жалпы көлеміндегі үлес ... 6,9% ... 2006 ... ... ... ... бойынша өңдеуші өнеркәсіптің өндіріс көлемі
264,5 млрд. теңге, ФКИ – 107,1%, үлес ... -86,7% ... ... ФКИ 186,3%, ... және ... ... - 112%, ... өнеркәсіпте және дайын металликалық
өнімдер өндірісінде - 106% құрады.
Азық-түлік өнімдер өндірісі де өсіп ... ... және ... өсім 34,1%, ... емес ... ... өндіріс
өсімі – 1,1% құрады.
Өнеркәсіптік өнім көлемінің өсімі үшін қосымша қор ретінде 17 жаңа
өндірістер ... ... ... мына ... құрылған: құрылыс материалдары
(ЖШС «АВЕА қайта дамуы»); ... ... (ЖШС ... ... ... (ЖШС «FULL ... ... қаласында полипропилендік қаптардың өндірісі ашылған
(ЖШС «Cool Service», кокстік ... №7 іске ... ... ... ұн ... іске ... және нан өнімдерін
өндіретін цех ашылды (ЖШС «Орда»);
• керамикалық ... ... (ЖШС «Ир» ... Қарағанды қаласында керамикалық кірпіштерді шығару басталды (ЖШС
«Құрылыс материалдардың Қарағанды зауыты», ... ... (ЖШС ... АҚ ... жел ... бойынша участок ашылды;
• Жаңаарқан ауданында асфальт-битумдық жабындылардың ... (КФО АМК ... ... ... ... ... (ЖШС «Жаңабұлақ»);
• Құрылыс материалдарының өндірісі (ЖШС «Караганда кирпичстрой»).
Еңбек ресурстары бойынша сұраныс пен ұсыныстың жағдайы, ... ... ... деген сұраныс мониторингі кадрлардағы ... ... ... ... ... асырылуда.
Вакансиялардың негізгі бөлігі өнеркәсіпке – 33,8%, құрылысқа - 15%, ... ... – 9,6% ... ... ... ... ... кезде дәстүрлі мамандықтардан басқа жаңа жабдықтар ... ... ... алатын қызметкерлерге деген сұраныс өсіп
жатыр. Әр жыл сайын 4 ... ... ... жаңа маман иесі болады және
кәсібиліктерін өсіртеді, олардың 90% ... ... ... ... ... ... ... үшін
мамандықтардың тізімін ұлғайту бойынша шаралар ... ... және ... ... ... Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-
инновациялық даму Стратегиясын және ҚР Премьер ... ... іске ... ... ЖШС ... UniScien Tech» ... ... 539,461 млн. теңге құраған. Ұйымдастырушылар ретінде АҚ
«ЦИТТ» (74,2% акциялар) және кәсіпкерлік пен ... ... ... ... ... ... Технопарк минералогия және
металлография саласындағы қызметтерді көрсететін Лабораториялық орталықты
құру бойынша жұмыстар ... ... ... ... ... 140 ... бар,
сонымен бірге 29 консалтингтік фирмалар, 4 кіші бизнес орталықтары, 3 оқыту
орталықтары және т.б.
Қазіргі кезде ірі кәсіпорындар айналасындағы 27 ... ... ... ЖШС «Казахмыс корпорациясы» -8 кәсіпорын, АҚ «ЖГОК» - 6, ... ... Эфес ... дайындайтын зауыт» -2, ЖАҚ «Cеntral Asia Cement»
-5, АҚ «Қарағанды кәмпиттері» -2, АҚ ... Стил ... ... ... ... ... ... Республикасының 2003-2015 жылдарға ... ... даму ... ... асыру мақсатында облыста Ақтөбе
облысының ... ... ... дамудың аймақтық
Бағдарламасы жасалған, ол облыстық мәслихат ... №49 2004 жыл 22 ... ... Ақтөбе облысы бойынша Қазақстан Республикасының 2003-
2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық даму Стратегиясын ... ... ... ... ... ... жоспары жасалған және
тұжырымдалу кезеңінде болып отыр.
Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға ... ... даму ... ... ... бойынша жұмысты жетілдірту.
Мемлекеттік-жеке серіктестіктің аумағында облыста 100 МВт когенерациялық
газқұбырлы электростанциясы ... ... ... іске ... ... ... ... шығару және жинақтаушы
зейнетақы қорының қаражаттарын тарту арқылы болып жатыр.
Әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары шетелдік көрмелерге, конкурстарға,
жәрмеңкелерге қатысқан.
«Ақтөбе» аймақтық индустриялық технопарк қызметінің ... ... ... және ... ... ... қорғау, олардың шығарылымын
ұйымдастыру болып табылады.
Аймақтың экономикалық даму жағдайын талдау.
Бірінші жарты жылдықтың нәтижесі ... ... ... ... оң ... және негізгі көрсеткіштер бойынша өсудің жоғары
темпі сақталған. Өнеркәсіптік өнім өндірісінің ... 267,8 ... ... бұл 2005 ... 6 ... 62,6 ... ... көп. Физикалық көлемнің
индексі (ФКИ) 105,6% құрады.
2006 ж. басынан бастап ... мына ... ... ... ... ... етілген: резиналық және пластмассалық өнімдерді
өндіру – 36,7%; целлюлоза-қағаз өнеркәсібі және баспа өнімдері – ... ... – 6,7%. ... ... 68,7 млн. ... құраған
өнімді өндірген. Тамақ өнеркәсібінде өндіріс ... 7,8 ... ... ... ... ... көлемі 5,2% құрады.
Индустриялық-инновациялық даму Стратегиясын жүзеге асыру және тиімді
инновациялық жүйені құру ... ЖШС ... ... ... ... Оның ... ... ЖШС «Батыс Инжиниринг» -
жарғылық капиталдың 60%, АҚ ... ... ... - 30% және ... - 10% ... ... ... кезеңде жарғылық капитал 100 млн.
теңге құрады.
Технопарктің ... ... ... ... ... ж. даму Бағдарламасы жасалып жатыр.
Технопарктің жұмысында негізгі акцент экологиялық бағыттағы жобаларды
іске асыруға қойылған.
«Далем-Аса» ... ... ... шыны ... ... қарастырылып жатыр, оны АҚ «Ұлттық инновациялық қоры»
арқылы ... ... ... кластерлерді құру бойынша жұмыс
жүргізіліп жатыр. Тамақ ... 4 ... ... ... ... ет және өсімдік майын өндіру. Тамақ кластерлерінің одан әрі ... ... ... 2006-2007 жылдарға арналған тамақ кластерлерін құру
бойынша шаралардың жоспары жасалған. ... ... атты ... ... ... маңызды орын берілген. Мұнда бастама жеке
бизнеске берілген, ол ... ... ... ... тізбекті
құраған.
5-кесте -Жаңа технология және техника объектілерінің саны
| | ... ... ... ... ... |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... |355 | ... | | |
| | ... ... ... ... |
| | ... |технология-|металлур-г|Медици-н|
| | ... |ия |а |
| | |ін ... | | |
| | ... | | |
| | | | |30 | |
| | | |51 | |116 |
| | |55 | | | |
| | | | | | ... |18 |1 |3 |2 |12 |
| | | | | | ... | | | | ... |51 |2 |4 |12 |16 ... | | | | | |
| |12 |- |- |1 |3 ... | | | | ... |25 |1 |3 |5 |13 ... облысында 2004 жылы алты кәсіпорын озық технологияны және техника
объектілерін құру және ... ... ... ... ... 1 ... 12 озық ... және техника объектілерін құрды,
жеке меншіктің 5 кәсіпорны 6 озық ... және ... ... - Жаңа өнім ... ... (мың. ... | | |
| ... баға есебінде |Соның ішінде экспортқа |
| | ... |
| | | ... ... ... ... | | |
| | | ... |4489647 |156983 |
| | | ... |1165300 |728598 |
| | | ... ... |9210535 |
| | | ... |292464 |- ... ... ... ... жеке меншіктің
кәсіпорындары 156983 мың. теңге (3,5%) құрайтын жаңа өнімді өндірген.
Еңбек ресурстары бойынша ... пен ... ... кадрларды
даярлау.
Ақтөбе облысының әкімшілігі 2015 ж. дейін ... ... ... ұсыныс жағдайы бойынша әлеуметтік зерттеу мен талдау ... ... ... облыс әкімшілігі мамандандырылған-техникалық
кадрларды даярлау жүйесін жақсарту бойынша шаралардың жоспары және ... ... және ... ... ... ... аймақтық
бағдарлама жасалады.
01.07.06 ж. бойынша облыста қызмет ететіндер: ... ... ... 16 ... мен курстық дайындықтың 32 ұйымдары; 20 колледж.
Әр жыл ... 1000 ... ... және қайта даярлау жүргізіліп
жатады. 2006 жылдың басынан бастап кәсіби дайындыққа, қайта даярлауға және
квалификацияны көтеруге 739 ... ... ... Бұл ... 61,6% ... ... ж. 1 шілдеде облыста кіші ... 32,2 ... ... ... өнім ... 23,8 млрд. теңге құрады.
Бюджетке кіші кәсіпкерлік субъектілерінен ... ... 11,5 ... ... ... 21,1%).
Кіші және орта бизнестің дамуына байланысты облыста кәсіпкерлікті дамыту
бойынша 10 ақпараттық-консалтингтік оқыту орталықтары қызмет ... оның ... ... ... ... ... жұмыс істейді.
Шығыс Қазақстан экономикалық аймағы.
Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған ... даму ... ... ... ... жұмысты жетілдірту.
2006 жылдың ақпанында «Аймақтың кейінгі экономикалық және кластерлік
дамудың және облыс ... ... ... көтеру жолдары»
атты семинар өткен. Индустриялық-инновациялық даму облысындағы шетелдік
тәжірибесімен «Shart Corporation» және «Shell Global ... ... ... ... даму жағдайын талдау.
2006 ж. 5 айы ішінде облыстың өнеркәсіптік кәсіпорындарымен 187,7 ... ... өнім ... ... ... 2006 жылы 63,273 млрд. теңге құраған
өнім өндірілген, физикалық көлемнің индексі (ФКИ) 99,7% құрады.
Тау-кен өнеркәсібінде 2006 ... ... ... 24,63 ... құраған өнімдер өндірілген. Өңдеуші өнеркәсіпте 102,6 млрд. теңге
құраған өнім өндірілген.
2006 жылы 30307,5 млн. теңге құрайтын 17 ... іске ... ... ішінде:
- Курчатов қаласында жылына қуаттылығы 100 мың тонна ... ... ... ... ... ... ильменитті құмдардың Сатпаев кенішін игеру бойынша
жұмыстар жүргізілуде;
- Қуаттылығы ... 4 мың ... ... АҚ ... ... цехты салу.
Инновациялық саясат және ғылыми-техникалық дамудың жағдайы.
Облыс әкімшілігінің қаулысымен 2004 ж. 5 сәуір №406 АҚ ... ... парк ... ... Ұйымдастырушысы ретінде облыс
әкімшілігі болып табылды.
Облыс әкімшілігі АҚ «Ұлттық инновациялық қор» және АҚ ... ... ... ... бірге аймақтық венчурлік қордың
аумағында тиімді нұсқаулар жасалуда.
Оңтүстік Қазақстан экономикалық аймағы.
Алматы облысы.
Аймақтың ... даму ... ... ... ... 2006 жылы ... ... 97676,3
млрд. теңге құрады. Тау-кен өнеркәсібінде өнімнің физикалық көлемі 149,0% ,
өңдеуші өнеркәсіпте – 111,4%, электроэнергияны, газ бен суды ... ... ... – 112,3% ... және ... өнеркәсібі өңдеуші өнеркәсіп көлемінде 0,8% алады.
«Тоқыма өнеркәсібі» ... ... ... Алматы аймақтық
тоқыма кәсіпорыны құрылған.
Құрылыс заттарының өнеркәсібі 100 кәсіпорындармен берілген, ... ... ... 40 ... шығарылады.
Өңдеуші өнеркәсіп өнімінің көлемінде 44,2% тамақ өнеркәсібі алады.
Кіші бизнес.
2006 жылы кіші ... ... ... 26 ... ... соның ішінде 3 жеке бизнес-инкубаторлары және 4 ... ... ... ... ... ... жылы Панфиловтік уран кенішін қалпына келтіру бойынша жұмыстар
жүргізілуде, сонымен қатар Коксу және Іле ... улы ... ... ... ... ... көму үшін екі полигонның жобалық-кезеңдік
құжаттануы жасалуда.
2.2. Стратегияны ... ... ... даму ... талдау
«Даму институттар» термині 1960 жылы пайда болды және ол айналымға
«даму» терминінің ... ... ... ... даму ... өтіп ... ... енгізілген. Осы жылдары өз аттарында «даму» термині
бар (Халықаралық Даму Банкі, Дамудың және ... ... ... т.б.)
біріккен халықаралық қаржы ұйымдары (ХҚҰ) ... ... ... ... ... даму жолындағы елдердің экономикалық дамуына
қолдау көрсету табылады. Дамуды қолдауға ... ... және ... ... мемлекет немесе екінші деңгейлік
коммерциялық банктер арқылы жүзеге ... ... бұл ... ... ... ... ... берілген мәселелер біртіндеп
мемлекеттің өзімен іске асады. Үкіметтің мақсаты ретінде елдің экономикалық
дамуына әсер ететін өзінің мемлекеттік ... құру ... ... ... Даму ... құру ... ... тиімді
мемлекеттік-кәсіпкерлік әдістерді және бизнес қаражаттарын пайдалану
негізінде ... ... ... ... мемлекеттік қолдау
(бюджеттік қаржыландыру) арқылы отандық ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары:
- бәсекеге қабілетті экономиканың құрылуына бағытталған ... ... ... ... ... жеке ... ... қызметтестіктің және ынталандырудың
әртүрлі формаларын қолдану арқылы ... ... ... ... ... жәрдем беру;
- тәуекелдіктерді бөлу негізінде нарық саласына жеке капиталды тартуға
жәрдем беру.
Бұл мақсаттарда көрсетілгендей, Даму ... ... ... ... органы болып табылады. Олардың мемлекеттік қолдау беру
жүйесінің басқа элементтерінен ... мен ... ... ... мен ... ... шараларына қарағанда олар белгілі
кезеңге тән және олардың «дизайны» берілген кезеңнің ... ... ... Егер ... ... беру ... ... дамудың әр кезеңіне тән жанама, жалпы және әмбебап құралдар
болып ... онда ... Даму ... ... пайдалану кезеңінде
эволюциялы түрде пайда болады. Бұл тұрғыдан қарағанда, олар ... ... ... ... ... және тікелей мемлекеттік
ынталандырумен байланысты экономикалық дамудың жаңа сапалы сатысына тән
болып келеді.
Даму ... ... ... ... ... ... ... іске асыратындықтан, олар ... ... ... және ... бар жеке ... ... көрсетіледі. Дербес экономикалық субъектілер және
мемлекеттік ... беру ... ... ... ... ... субъектілерімен бірге іскер әріптестіктің ... ... ... беру, техникалық көмек көрсету, кадрларды даярлау, ... ... ... ... ... ... ... асыру
үшін қолданады. Мұнда әріптестік Даму Институтының мамандануының бағыттары
аумағында іске асады, бірақ өнеркәсіптік саясаттың стратегиялық бағытындағы
өндірушілердің ... ... және ... ... жәрдем
берумен бірге жүзеге асады. Арнайы жобалар түрінде іске асатын мемлекеттік
қолдау беру ... ... ғана ... елде және ... ... кезеңінде құрылатын ДИ-ның құрамын анықтайды.
Жоғарыда айтылғандай, егер де экономиканы мемлекеттік реттеу мен қолдау
беру жүйесінің элементтері ... ... ... ... ... ... ... баж салығы, квоттау, халықаралық келісімдерге келу арқылы
қорғау және т.б.), онда ДИ анау ... ... ... ... ... ... ... субъектілері болып табылады.
Айтылғанды келесі сызба түрінде көрсетуге ... онда ... ... ... ... ... орны мен ролі және
инвестициялар, ... даму ... ... ... ... ... жіктелуі индустриялық-инновациялық дамуды
мемлекеттік қолдау және ынталандырудың құрылымдық ... ... ... ... ... берудің жіктелуі топтастыру ерекшеліктерімен
анықталады.
Бұл тұрғыдан алғанда даму ... ... ... ... ... ерекшелігі бойынша:
- мемлекетаралық ДИ;
- аймақтық ДИ;
- мемлекеттік ДИ;
2. Қолдауды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджетпен қаржыландырылатын ДИ;
- корпоративтік және басқа ... емес ... ... Даму мен ... ... бойынша:
- ақпараттық-құқтық және басқа ұйымдастырушылық қолдау беретін ДИ;
- қаржы-экономикалық қолдау ... ... ... ... ДИ ... ... бойынша:
- жедел (белгілі мақсатпен белгілі кезеңге құрылғандар);
- жедел емес.
5. Ұйымдастырушылық-экономикалық форма ... ... ... емес ұйымдар (несиелеу құқығысыз) түріндегі ДИ,
мысалы, Қазақстанның Инвестициялық қоры, Инновациялық қоры;
- ... ... ... ... ДИ, мысалы, Қазақстанның Даму
Банкі, кіші кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... ДИ, ... және технологиялар трансферті Орталығы, венчурлік қорлар;
- консультациялық-қамсыздандыру компаниялар түріндегі ДИ, мысалы,
экспорттық несиелерді және инвестицияларды ... ... ... ... ... Ұйымдастырушылық-құқықтық форма бойынша ДИ мынаған бөлінеді:
- ЖШС түріндегі Даму Институты;
- АҚ ... Даму ... ... емес ... ... Даму Институты;
- әріптестіктер түріндегі Даму Институты (мысалы, Ресейде).
1-cурет - Индустриялық-инновациялық дамуды мемлекеттік қолдау
жүйесіндегі ДИ ... ... ДИ ... ... ... ... ... экономикалық стратегияға бағдарланған. Осындай стратегия
негізінде көбінесе индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... белсенділігі, технологияларды жаңарту, жаңа
нарықтық салаларды қамту және ұйымдастырушылық жаңашылдықтар – ... ... ... ... ... болып табылады. ХХ ғасырдың
90-жылдарынан бастап, ... ... ... ... ... бұл ... ... индустриялық моделінің әлемдік
дағдарысымен анықталады. Инновациялық даму моделін қабылдаған ... ... алға ... ... ... ... ... экономикалық саясаттың негізгі мәселесі ретінде
инновациялық экономиканың инфрақұрылымындарын және ... құру ... ... әр ...... ... аймақтық
және жергілікті. Инновациялық экономика экономиканың дербес сферасы ғана
емес, сонымен бірге, ... ... ... ... көтерудің
шарты болуы керек. Инновациялық салада қалыптастырылатын қосылған ... және ... ... ... салаларда негізгі
мемлекеттік басымдылықтардың бірі болуы керек.
Әлемдік банк мемлекеттік индустриялық саясатқа деген жолды үш ... ... ... бағыттылығы, іскер әріптестіктің дамуы
және ... ... ... даму ... индустриялық-
инновациялық экономиканы ынталандырудың дербес қазақстандық жолы дамып
жатыр. Оның ерекшелігі ретінде ... ... ... ... ... ... табылады.
Индустриялық-инновациялық даму Стратегиясын (ИИДС) ... ... ... негізгі блоктарды көрсетуге болады:
1) Институционалдық даму. Индустриялық-инновациялық даму Стратегиясына
сәйкес арнайы ... ДИ ... ... даму Банкі, Ұлттық
инновациялық қор, Қазақстанның Инвестициялық қоры, ... ... ... қауіпсіздендіру бойынша Мемлекеттік қауіпсіздендіру
корпорациясы, инжиниринг және ... ... ... Ғылым
қоры, маркетингтік-аналитикалық зерттеулердің Орталығы, кіші кәсіпкерлікті
дамыту қоры.
2) Кластерлер. Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... таңдалған. Бұл мақсаттарда 2006 жылы
экономиканың 150 ... емес ... және ... ... және жеті ... ... туризм, мұнайгазды көлік
құрастыру, тамақ және тоқыма ... ... ... ... ... ... қалыптасу процесі 2007 жылы
аяқталуы қажет.
3) Ұлттық ... ... ... ... шешу ... ... Ұлттық инновациялық жүйені қалыптастыру және ... ... ... ... жұмыстарына деген (ҒЗЖ) мемлекеттік
тапсырыспен қатар Бағдарлама тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды гранттық
қаржыландырудың жүйесін кеңейтуді конкурстық негізде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік саясаттың негізгі жетекшісі болып табылады
және үкіметтің инновацияларды ... мен ... ... ... ... саясатының механизмдеріне және мақсаттарына
қатысады. Енді, ДИ арқылы индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... және басымдылықтарына
тоқталайық.
1. Ұлттық инновациялық жүйені ... ... ... ... бірі – инновациялық қызметті қолдаудың
дамыған инфрақұрылымын құру және ... ... ... ... ... тез ... ... нарыққа жаңа ғылымдандырылған тауарлар мен қызметтерді
шығару. Бюджеттік инвестициялардың ... ... даму үшін ... ... ... ... ... қалу керек. Бұл үшін
даму институттары ұлттық инновациялық жүйені қалыптастыруға
және ... ... ...... өнімді құруда
және іске асыруда өзара әсерлесетіншаруашылық субъектілерінің
жиынтықтары: ... ... ... жоғары
технологиялық бәсекеге қабілетті өнімдер мен ... ... ... ... ... ... ... негізгі аспект болып – кіші
бизнесті ... ... үшін ... ... Инновациялық экономиканы инвестициялық қолдау өндіріске
инвестициялық ресурстарды тартуды оның дамуы үшін негізгі шарты
болып ... ... ... ... ... ... және кемшіліктері.
Жалпы алғанда, келесі 2 басқару моделін көрсетуге болады: министрлік
арқылы ... ... және ... ... ... ... холдингтерді қалыптастыру арқылы басқару (2 сурет).
1 Модель. ДИ мемлекеттік басқару органдары арқылы басқару.
Мемлекеттік органдар ДИ үшін ... иесі және ... ... ... ... Бірінші жағдайда мемлекет сыртқы ... иесі ... ... жалпы жиналыстарына, директорлардың кеңестеріне, ДИ-
ның бақылау органдарына қатыса алады.
Екінші жағдайда мемлекет басқаратын ... иесі ... ... ДИ-
ның атқарушы органына кіреді.
Бірінші ұйымдастырушылық форма (аутсайдерлік) дәстүрлі және ... ... Оның ... ... ... пакеті және ДИ активтері сәйкесінше
курьерлік министрліктің басқаруына беріледі;
- ... ... ... ... туралы заңға сәйкес ... ... ... ... жиналыстарына,
отырыстарына қатысу, жалғыз акционердің бұйрықтарын шығару арқылы
іске асырады (ДИ-да 100% ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
қатысуымен басқару туралы заңдылығына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жоспарларды қарастырады және тұжырымдайды, ... ... ... және ... - Даму ... ... ... модельдері
Артықшылықтары:
- акционер ретінде әр ДИ-ның қызметіне тікелей әсер ... ... ... органның қызметіне тәуелді қоюға мүмкіндік
береді;
- басқарушылық ... ... ... ... ... ... орындау басқару органның ДИ қызмет нәтижелеріне және
мемлекеттік стратегиясын іске асыруға жауапкершілігін көтереді;
Кемшіліктері:
- Даму ... көп ... (20-30), бұл ... ... өсуіне немесе ДИ-ты басқару сапасын төмендетуге
әкеледі;
- аутсайдерлік ... ... ... ДИ ... ... ... ... Егер де ДИ қаржылық
көрсеткіштерді жақсартуға ұмтылса, онда министрлік ДИ-нан формальдық
(саясаттық) көрсеткіштерді ... ете ... ... ДИ ... және ... ... ... инвестициялық
қызметін тоқтатуға мәжбүр болып отыр.
Екінші ұйымдастырушылық форма – инсайдерлік, министрліктің корпоративтік-
басқарушылық қызметін күшейтеді және министрлікте корпоративтік ... ... ... ... ... ... ДИ-қа байланысты тікелей менеджерлік
қызметтерді басқарады және іске асырады.
Артықшылықтары:
- ДИ басқару тиімділігі мен жылдамдығы айтарлықтай өседі.
Кемшіліктері:
- Даму ... көп ... ... ... ... саны ... ... шаруашылық құрылымдарды басқару бойынша кәсіби мамандар
мен кадрлер ... ... ... мемлекеттік органдар мұндай мамандарға
жоғары жалақыны ұсына алмайды.
2 Модель. Арнайы құрылған холдингпен ДИ-ын басқару.
Мемлекеттік ДИ ... ... ... ... мемлекет
холдингтік түрдегі ұйымдасқан құрылымды құру арқылы шеше алады, мысалы,
мемлекеттік немесе холдингтік.
90 ... ... ... ... құру қазақстандық
компанияларын жандандырудың формасы ... ... (ең ... ... ... ... т.б.). Қазір олардың көбісі жоқ,
арасында қалғандары мыналар: ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі мемлекеттік холдингтерді отандық
өнеркәсіпті жаңартудың магистральдық жолы ретінде қарастырады. Олар ... ... құру және ... ... суперхолдингтерге (АҚ
«Самрук»), немесе түрлі компаниялардың холдингке бірігу мен ... ... ... жатыр. Соңғысына Қазақстанның даму институттарының холдингке
бірігуін ... ... даму қоры ... ... негізгі артықшылығы ретінде мамандандырылған холдингті
басқару деңгейінде басқарушылық ресурстарды ... және ... ... Бұл ... таңдаудың негізгі шарты болып мемлекеттік ДИ-ы
акциялар пакетінің өлшемі табылады. Мұндай модельді мемлекет тек ... иесі ... ғана ... ... бұл ... жалпы
жиналыстарында және директорлар кеңесінде шешімдерді бақылауға ... ... ... ... – бұл ... ... ... арқылы ұйымдасқан құрылымға біріккен басқа ... ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда, холдинг түрлі
кәсіпорындардың тобын мемлекеттік түрде ... ... ... ... ... ... жүйесі бар. б) ... ... анау ... ... үлесі бар.
Берілген модель мемлекеттің өз акционерлік және корпоративтік агент
басқарушының қызметтерін - ... ... ... ... ... ... ... басқарудың 2 ұйымдастырушылық
формаларына ... ... екі ... ... классикалық холдинг және
өнеркәсіптік холдинг.
Классикалық холдинг (холдинг-акционер). Бұл – өзіне ... ... ... ... ... ... Әдеттегідей, ол портфельге көп
профильды ДИ-ры кіретін үлкен емес ... бар ... ... ... ... ... құрмайды, қаражаттарды
бөлмейді, салалық ... ... ... ... ... ... – бұлардың бәрімен үкімет айналысады. Мұндай ... ... ... ... ... ДИ ... кеңесінде
таныстырады. Осындай холдингтің түрі болып Қазақстанда 2006 жылы наурызда
құрылған АҚ «Тұрақты даму қоры ... ... ... ... (холдинг-менеджер). Өнеркәсіптік холдингті құрудың
негізгі мақсаты ретінде дочерлік ұйымдарды (ДИ) ... ... ... және ... ... ... ... бірге басқаруға қатысу болып табылады.
Стратегияның маңызды мiндеттерiнiң бiрi ... ... ... ... iске ... ... белсендiлiктi
реттеу мен ынталандыру болып табылады. Бұл индустриялық-инновациялық
дамудың ... ... ... ... қайта қарауды және белгiлi бiр
дәрежеде қайта құруды қажет етедi.
Стратегияда айқындалған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн жаңа ... ... құру және ... ... атап ... ... ... Қазақстан Даму Банкiн, Инновациялық қорды, Экспортты
сақтандыру корпорациясын нығайту қажет.
Тұтастай ... даму ... ... ... ... ... бәсекелестiк және ашықтық қағидаттарына
негiзделетiн бiрыңғай жүйенi қалыптастыруға тиiс.
Орталықсыздандыру қағидаты жеке сектордың ... ... ... қоса ... ... сан ... ... бiлдiредi. Iс
жүзiнде бұл мемлекеттiң қаржы және ақпараттық ... бiр ғана ... ... ... ... шешiмдер қабылдау кезiнде ықтимал жүйелi қателердi болдырмауға;
- бәсекелестiктiң негiзiн салуға, соның нәтижесi ретiнде қолдау көрсету
кезiнде ... ашық ... ... жеке сектордың бастамашылықтарын неғұрлым терең талдауды жүзеге
асыруға ... ... ... егер перспективалы жоба даму
институттарының бiрiнде қолдау таппаса, онда оны ... ... ... ... ... даму институттарының қызметтiң белгiлi ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Даму Банкi жобаларды банктiк кредиттеу арқылы; Қазақстан инвестициялық қоры
- жарғылық капиталға ... ... ... ... ... қор ... оның iшiнде ғалымдар мен ғылыми мекемелерге гранттар беру және
капиталға үлестiк ... ... ... ... маманданады.
Мамандану қағидаты даму институттарының мамандану шеңберiнде операциялармен
және қызмет түрлерiмен ғана айналысатынын бiлдiрмейдi. Олар ... ... ... ... ... ... да (қызмет түрлерiн) жүзеге
асыра алады. Бұл үшiн ... емес ... мен ... ... жүзеге
асырудың лимиттерi белгiлендi.
Бәсекелестік қағидаты даму институттарының қызметiн бәсекелестiк негiзде
жүзеге асыруды бiлдiредi. Мұндай қажеттiлiк ... ... осы ... жоқ ... ... ... бейiлдi екенiмен
байланысты. Институттардың қызметi ... ... ... ескере отырып, әуел бастан олардың қызметiн нарықтық, яғни
бәсекелестiк негiзде құру қажет. ... ... ... да ... ... нәтижелерiн салмақтауға мүмкiндiк бередi.
Ашықтық қағидаты менеджерлердiң есептiлiгi мен жауапкершiлiгiн, қаржы
ресурстарын мақсатты әрi тиiмдi пайдалану үшiн тиiстi ... ... ... мемлекеттiк институттарын корпорациялық басқарудың ашық
жүйесiн құруды бiлдiредi. Мемлекет даму ... ... ... ... iске ... ... олардың қызметiне қандай да бiр
қысымнан қорғауды қамтамасыз етуi тиiс. Осы ... ... ... ... ... ... (мiнсiз iскерлiк беделi бар шетелдiк жоғарғы
бiлiктi менеджерлердi тарта отырып), сондай-ақ ... ... ... ... ... ... болады.
АҚ «Қазақстанның даму банкі» 2001 жылы құрылған. ДИ-ның құрылуы 2003жылы
Қазақстан Республикасының 2003-2015ж. дейін индустриялық-инновациялық даму
Стратегиясын ... ... Сол жылы 100% ... ... ... құрылған, олар: «Қазақстанның инвестициялық қоры»,
«Ұлттық инновациялық қор», «Экспорт және инвестицияларды сақтандыру бойынша
мемлекеттік корпорация», ... ... ... және ... ... ... Сонымен бірге, даму
институттардың құрамына АҚ ... ... ... ... және АҚ ... кәсіпкерлікті дамыту қоры».
Мемлекеттік даму институттар мемлекетте экономиканың ... ... ... құралдардың болу мақсатымен құрылған. Әр ... ... ... ... олар ... және ... ... қолдау жүйесін құрды.
Даму институттарының бақылау пакеттерін иемдену және қолдану құқығы
индустрия және ... ... ... ... ... ... ... және бюджеттік жоспарлау Министрлігіне берілген.
Келесі төмендегі 7 ... ... ... ... ... ... және ... сәйкес даму институттарының бағалы
қағаздарын шығару туралы ақпарат берілген.
Үш жыл бойы 2003 ... 2005 ... ... ... ... даму ... ... капиталын толтыруға 87 863 450,6
мың. тенге бөлінген.
7 кесте - Мемлекеттік даму ... ... ... ... ... ... қаражаттар.
|Институттың аты |2003 год |2004 |2005 ... |
| | | | ... ... | | | | |
| | | | ... ... |- |10 651 300|15 000 000|63 351 300 ... |- | 1 578 |- | 4 740 494,9 |
| | |204,6 | | ... |23 000 000 |- ... |28 892 246 ... | 3 000 000 |10 500 000|7 116 810 |20 616 810 ... | 100 000 | 1 354 890| 970 000| 2 424 890 ... бар ... | 100 000 | 400 000| 500 000| 1 000 000 ... |7 700 000 |- |- | 7 700 000 ... ... |33 900 000 |24 484 |29 479 056|128 725 740,9 |
| | |394,6 | | ... ... мемлекеттік қаржыландырудан басқа капиталды тартудың басқа
да көздері бар. Әсіресе АҚ ... ... ... ... ... ... Даму Банкі, Реконструкция және Дамудың
Еуропалық Банкі, т.б.). ... ... ... берілгендей,
бүгінгі таңда Қазақстанның Даму Банкінде үлкен қорлану бар, оның ... 2005 жылы 63 351 300 мың ... ... ... даму ... ... 58,53% құрайды. ДИ-тың жалпы жарғылық капиталы 2006
жылдың басында ... 1 ... ... ... Әр ... өзіндік
мамандануы, орны бар, оларға ... ... ... ... ... ... етілмейді.
1. Мемлекеттік даму институттарын қаржыландыратын негізгі көз
респубиликалық бюджет болып табылады, одан ... ДИ ... ... құрғанда және жарғылық капиталды ... млн. ... ... ... ... тартудың басқа көзі мынау: ... ... ... ... ... – 7500 млн. ... даму ... – 55,6 млн. АҚШ долл; Реконструкциялау және
дамудың Еуропалық ... – 77,5 АҚШ ... ... ... ... ... ... – 10,8
млрд. тенге; Қазақстан Республикасының Үкіметі және экономика
және бюджеттік жоспарлау, индустрия және ... ... ... ... қаласының және Оңтүстік-Қазақстан
облысының Әкімшілігі бюджеттік және басқа да ... ... ... және ... ... - 1 868 млн. ... және 72 761,1 мың. АҚШ ... талдаудың негізіне даму институты және жоба ... ... ... ... ... даму институтының инвестициялық
қызметін регламенттейтін негізгі құжаттар алынған.
Енді, даму институттарының әрқайсысына тоқталайық.
Қазақстанның инвестициялық қоры
Қазақстанның инвестициялық қорының (ҚИҚ) ... ... да, ... де ... ... капиталына үлестiк және бақылаусыз
қатысу арқылы жеке сектордың ... ... емес ... қаржылай қолдау көрсету болып табылады.
ҚИҚ құру қажеттiлiгi қор ... ... ... ... төмендiгiне, отандық рынокта өңдеушi өнеркәсiпке келiп түсетiн
инвестиция ағымына ықпал ететiн барабар нарықтық тетiктердiң ... ... ... ... инвестициялық қорын құру қаржы секторы
үшiн қызмет ... ... жаңа ... көшу ... белгi болып
табылады. Банктермен және басқа да қаржы агенттерiмен ҚИҚ ... ... пен ... ... ... үшiн ... серпiлiс болады.
Жеке инвестициялық қорлардың пайда болуымен мемлекеттiк қаржы ... ҚИҚ рөлi ... ... ... ... 3-5 ... ... қорлардың пайда болуымен жекешелендiрiлетiн болады.
Қаржылай қолдау көрсету туралы шешiм ... құн ... ... ... ... ... жасалып, тiзбенiң неғұрлым маңызды
элементтерi анықталғаннан кейiн жүзеге асырылатын ... Егер ... ... ... бiрқатар өндiрiс құру қажеттiгiн көрсететiн
болса, онда барлық ... ... ... құру ... ... ... бойынша талдау технологиялық әрi жоба үшiн маңызды өзге де
сипатта жүзеге асырылуы тиiс. Бұл ... ... ... ... ... бiрi ... коммерциялық қайтарымдылығы болып
табылады.
Бағалаудың басқа өлшемдерi жобаның экспортқа бағдар ... ... ... ... ... ... мәнi экономиканың шикiзат
секторына жатпайтын жеке сектордың барлық ... ... ... ... ... үшiн, жеке ... ... жағдайда ҚИҚ жарғылық капиталға (акцияларды сатып алуда) бақылау
пакетiн алмай ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк пакеттiң жобасы iске асырылғаннан кейiн
сатылатыны жөнiнде нақты ереже ... ... ... жаңа ... оның iшiнде жоғары технологиялы өндiрiстер
құруда ғана емес, сондай-ақ бағалы қағаздар рыногын дамытуда да ... ... ... ... Даму ... ... қарым-қатынаста жұмыс iстеуi тиiс.
Бұл екi институт банк желiсi бойынша жобаларды қаржыландыру және капиталды
бастапқы ... ... ... ... ... және орта ... ... шетелдiк маманданған қаржы
ұйымдарын ҚИҚ қызметiне тарту туралы мәселе қаралатын болады. Ынтымақтастық
шетелдiк мамандарды тарту бағытымен ... ҚИҚ ... ... ... да ... асырылатын болады.
Қазақстанның Даму Банкі.
Қазақстанның Даму Банкiнiң негiзгi мiндетi ұзақ мерзiмдi және орташа
мерзiмдi төмен проценттi банк ... оның ... ... ... ... сондай-ақ басқа кредиттiк институттар беретiн заемдар ... ... ... ... беру арқылы жеке сектор ... ... ... ... ... қаржылай
қолдау көрсету болып табылады.
Қазақстанның Даму Банкiнiң қызмет етуi қаржы жүйесiнiң банк ... ... және ... ... ... ... экономикадағы ұзақ мерзiмдi және төмен проценттi
кредиттердi берудi қамтамасыз ете алмауымен белгiленедi.
Осындай қаржылай қолдау көрсету туралы ... ҚҚТ ... ... ... ... тiзбенiң неғұрлым маңызды элементтерi анықталғаннан
кейiн жүзеге асырылатын ... ҚҚТ ... ... ... технологиялық
және жоба үшiн өзге де маңызды сипаттарда жүзеге асырылуы тиiс. Бұл ретте
жобаларды бағалаудың ... ... ... бiрi ... ... ... ... арада жарғылық капиталды ұлғайтуды, еншiлес маманданған қаржы
ұйымдарын, атап айтқанда лизингтiк ұйымдарды құру ... ... Даму ... ... ... ... болады.
Сонымен бiрге Қазақстанның Даму Банкiне Қазақстан Республикасынан тысқары
жерлерде жобаларды қаржыландыру ... ... ... ... Даму
Банкі туралы» заңның 1бабына, 16 статьясына сәйкес Банктің ... ... және ... ... ... ... Бірақ, талдау көрсеткендей, ... ... ... ... ... статьясын орындауға қызығушылық танытпайды. Оған
ҚР Индустрия және Сауда ... ... ... ... ... ... ... арқылы жобаларды қаржыландыруға мамандандырылған. ҚДБ өз
қызметін ... ... және ... ... бағыттаған.
ҚДБ 2006 жылдың 1 қаңтардың жағдайы бойынша 40 инвестициялық жобаларды және
43 ... ... іске ... ... ... ... бойынша марапаттаудың орта ставкасы 8,46 жылдық пайыз құраған.
Инвестициялық ... ... орта ... 10,8 жыл ... Даму
банкі жобаларының айтарлықтай бөлігін қаржыландырылуы 10 жылдан астам
мерзімі бар ұзақ ... ... ... ... Даму ... жобаларды және экспорттық операцияларды 9,9 млрд. ... ... 384 ... ... ... ... ... қаржыландырудың алдын-алу үшін
мемлекет жобаларды жеке ... ... ... ... ... қоры мен ... ... Қордың қаржыландырылатын
жобаларда 49% астамын иемдене алмайды. ҚДБ, ... ... ... ... ... ... келмейді. Кіші кәсіпкерлікті дамыту қоры
өз тәуекелдіктерін сақтандыра отырып, екінші деңгейлі банкте несиелерді
алғанда орта және кіші ... ... 80% ... ... қор тiптi дамыған елдердiң бәрiнде бiрдей толық дәрежесiнде
бола бермейтiн нарықтық экономиканың еншiлес функциясын ынталандыруға тиiс.
Бұл функция экономиканың ... ... ... және
басқалары сияқты жоғары технологиялық салаларын құру мен ... үшiн ... ... ... қор ... ... ... Қазақстан
Республикасында инновациялық белсендiлiктiң артуына, жоғары ... ... көп ... ... ... дамытуға жәрдемдесу болуы тиiс.
Инновациялық қорды құру инновацияларды енгiзудiң тиiмдi және нарықтық
тетiктерiнiң болмауына ... ... ... ... кеңiстiктiктiң
барлық елдерiне тән жүйелi проблеманы шешуi тиiс.
Бұл проблеманың екi жағы бар. Бiрiншiден, бұл әзiрленген инновацияларды
енгiзудiң қажеттiлiгi. ... жаңа ... ... ... ... ... мен тәжiрибелiк-конструкторлық жұмыстарды
қаржыландыру.
Осы проблеманы шешу үшiн Инновациялық қордың ... ... ... тарапынан Қазақстандағы венчурлiк қаржыландыруды ынталандыру мен
дамытуға және ... ... ... ... ... қор өз ... бастапқы кезеңiнде отандық және шетелдiк
серiктестермен бiрге инновациялық жобаларды қаржыландыруды жүзеге ... ... ... ... ... қор отандық еншiлес капиталдың құралуы және өсуi бойынша
еншiлес жобаларды қаржыландыру ... ... ... ... инновациялық инфрақұрылымды нығайтуға және қолданбалы ғылыми
зерттеулердi қаржыландыруға бағыттайтын болады.
Қордың негiзгi мiндеттерi:
- инновациялық инфрақұрылым ... ... ... ақпараттық-талдау орталықтарын және т.б) құруға қатысу;
- отандық және әлемдiк ... iрi ... ... ... ... құру;
- құрылатын және жұмыс істеп тұрған кәсiпорындардың ... ... ... және ... көп қажет ететiн өнiм
өндiру, жаңа технологияларды әзiрлеу мақсатында қатысу;
- коммерциялық тиiмдiлiгi мен ... ... ... ... ... болып табылатын жаңа технологияларды,
тауарларды, қызмет көрсетулердi жасауға бағытталған жекелеген ... мен ... ... гранттар беру арқылы
қаржыландыру болып табылады.
Инновациялық қордың гранттарды бөлу туралы шешiмi ... ... ... ... ... ... ... кейiн
ғана жүзеге асырылуы тиiс. Қаржыландыру үшiн таңдалған ғылыми зерттеулер
ҚИҚ және Қазақстанның Даму ... ... ... ... ... алғанда сәйкес келуi тиiс.
АҚ «Қазақстанның инвестициялық қорына» (ҚИҚ) 2003 жылдан бастап ... ... ... 342 сұранымдар түскен. Олардың ішінен 30 ... ... ... құны 170 ... ... құраған. Бұл жобаларға
тартылған қордың инвестициялары 21,7 млрд. теңге құрады. ҚИҚ ... ... ... ... ... ... ... және басқа да ұсыныстар бойынша 27 перспективалық
зерттеулерді атап ... ... ... Қор» (ҰИҚ) ... ... ... қаржыландырады және еншілес қорларды құрады. Ол арқылы 5 мың ... ... ... ... ... Бұл - ... үшін ... толық жиынтығын даярлау мақсатына бөлінген
гранттар. ҰИҚ екі ... ... 19,6 ... доллар құраған жобаларды
қаржыландыру бойынша міндеттеме алған, мұнда 9 инновациялық жоба және грант
негізіндегі 26 жоба ... ҰИҚ және ... ... мен ... ... ... ... корпорациясы (МСК) тікелей
инвестициялардың қорын, инновациялық инфрақұрылымды және ... ... үшін ... ... ... ... ... ерекше хұқтарын жүзеге асырады.
Қаржы инфрақұрылымын дамыту аумағында Ұлттық Инновациялық Қордың
бақылаусыз ... ... ... ... ... жатыр.
Мәселен, Ұлттық Инновациялық Қор өзінің жеке капиталымен бірге 28 млн. ... ... ... ... ... үш ... қор құрылған.
Осылай мемлекет жеке инновациялық инвесторлардың қаржы ... ... ... ... Қор ... ... ... жоспарлайды: американдық CASEF және неміс ... ... ... және ұлттық деңгейдегі технопарктер,
сонымен қатар технологиялық бизнес-инкубаторлар секілді элементтер құрылған
және дамып ... ... ... ... жасанды жер серігі құрылған
және жіберілген, оның ... елде ... ... ... ... ... төмендетілуі күтілуде.
Елдегi венчурлiк институттардың кенже қалғанын ескере ... iске ... ... ... ... ... ... реттеу үшiн барабар заңнамалық база әзiрленiп, қабылданатын ... ... ... ... жаңа ... жинақтау
жүйесiнде бiрдей мәнi бар және қолданбалы ғылыми зерттеулерге ғана ... беру ... ... ... ... ... отыр. Бұдан өзге,
еңбек пен капиталдың өнiмдiлiгiн арттыру, демек экономиканың бәсекелестiгiн
арттыру, ... ... ... ... және ... ... емес.
Сондықтан да iргелi ғылыми ... ... ... ... ... ... қор өз қызметiн мемлекеттiк ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... «Экспорттық несиені және инвестицияны сақтандыру жөнiндегi
мемлекеттік ... ... ... несиені және инвестицияны сақтандыру ... ... ... ҚР ... 2003 ж. 12 ... №442
қаулысына сәйкес құрылған.
Міндеті:
- саяси және реттемелі қатерлердi сақтандыру және қайта сақтандыру
арқылы ... ... ... мен қызметтерiнiң
экспортына тiкелей жәрдемдесу болады;
- қазақстандық өнiмнiң экспортын дамыту, ... ... ... ақпаратты зерделеу және кейiннен тарату үшiн ... ... ... сақтандыру және қайта сақтандыру арқылы шетелдегі
инвестицияларды ынталандыру.
Бұл жалпы әлемге ... ... ... табылады әрi қаржылық және
әкiмшiлiк тұрғыдан алғанда ... ... ... ... ... ... өсуi және оның ... ... ... ... ... ... ... корпорациясы коммерциялық сақтандыруды қысқартып,
саяси тәуекелдердi сақтандыру мен халықаралық нарықтар туралы коммерциялық
ақпаратты таратуға баса ... ... ... ... ... ... құрылады және
7700 000 000 тенге құрайды.
АҚ «Маркетингтік-аналитикалық зерттеулердің орталығы» (АҚ «МАЗО»).
АҚ «Маркетингтік-аналитикалық ... ... ҚР ... 2003 ж.
1 тамыз №775 қаулысына сәйкес құрылған.
Маркетингтік-аналитикалық зерттеулер орталығының мақсаты – ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Міндеттері:
-ішкі және сыртқы нарықтардың жағдайларын талдау;
-өте маңызды нарық жерлерін және салалардың, жеке ... ... ... ... ... үшін ... ... жасау және жаңа
нарықтарды игеру;
-нарық және ... ... ... ... ... ... ... потенциалын меңгеру және бағалау, ... ... ... ... ... бәсекелестікті меңгеру және
бағалау, жасалған талдау ... ... кіру ... ұсыныстар жасау
бойынша қызмет көрсетеді.
Орталықтың жарғылық капиталы республикалық ... ... ... теңге құрайды.
АҚ «Инжиниринг және технология трансфертінің орталығы».
АҚ «Инжиниринг және технология ... ... ҚР ... ж. 1 ... №775 ... ... ... құру мақсаты:
- Инновациялық кәсіпкерлікті дамыту және өндірушілердің тұтынушылармен
қызметтестігінің, ... ... ... ... ... ... мен өнеркәсіп арасындағы байланысты
қамтамасыз ету, халықаралық іскерлік ... ... ... ... ... ... ... және технология трансфертіне
қолдау берудің инфрақұрылымын жетілдірту.
Міндеттері:
- инжинирингтік қызмет көрсету;
- алдыңғы шетелдік технологияларды, басқа да ... ... және ... ... ... ... технологияның ішкі және сыртқы нарығының маркетингі және ... ... ... ... ... ... инвестициялық және коммерциялық жобаларының
технологиялық экспертизасын жүргізу;
- ... және ... ... лицензияларды, технологияларды,
ноу-хау және басқа да инновациялық өнімдердің мәліметтер базасын
құру және қолдану;
- бағдарламалық өнімдерді жасау;
- ... ... беру ... ұсыну.
Орталықтың жарғылық капиталы республикалық бюджеттен құрылады және
100 000 000 теңге құрайды.
Сонымен, Даму ... құру ... ... ... даму ... ... асыруға жәрдемдесу болып табылады. ДИ
Қазақстан Республикасының ... іске ... ... ұйымдастырушылық-
қаржылық және аналитикалық құралы және локомотиві ... ... ... ... ... ... әр ... дұрыстауға, олардың құрылымын және өзара қарым-қатынастарын қайта
қарауға мүмкіндік ... ... ... ... ... жаңарту
шешімінің нәтижесі ретінде ҚР Президентінің 2006 жылғы 16 наурыз айындағы
«Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... көтеру бойынша шаралары туралы»
Жарлығының пайда болуы болып табылады. Онда ... және ... ... өсуін қамтамасыз ететін оңтайлы жағдай
жасау саласында мемлекеттік басқарудың жүйесін жетілдірту ... ...... ... «Тұрақты даму қоры «Қазына»
құрылған. Барлық ДИ-ы холдингке ... оның бас ... ... ... оған барлық жеті ДИ-ның мемлекеттік пакеттері берілген.
Сондықтан, ДИ-ды мемлекеттік басқару 2006 жылдың наурызынан бастап
классикалық ... ... ... ... ... бойынша жүзеге
асырылады. «Қазына» Қорының құрамына (2006 жылдың қыркүйек айы ... ДИ ... ... Даму ... ... ... ... Инновациялық Қор, экспорттық несиелер мен ... ... ... ... ... (МСК), Кіші
кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... орталығы
мен инвестицияларды тарту бойынша компания «Казинвест».
«Қазына» холдинг түріндегі басқарушы компания болғандықтан ... ... ... ... ... ... ... заң
актілеріне өзгертулер мен толықтырулар ... ... Заң ... ... холдинг», «ұлттық басқарушы компания», «ұлттық даму
институттары» ... ... ... ... енгізілуін қарастырған,
сондықтан 2006 жылдың наурызынан бастап берілген ДИ-ы ... ... ал ... Қоры – ... басқарушы компания» және «Ұлттық
холдинг» мүддесіне иемденген.
Ұлттық басқарушы компания және ... ... ... ... ... ... ... компаниялар арасындағы
координацияны және корпоративтік басқару деңгейін айтарлықтай ... ... және қор ... ... дамуын ынталандыруға
мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, «Қазына» Қорының рөлінің нығайтылуы ҚР Үкіметінің оны
қаржы нарығы мен қаржы ... ... және ... ... Қазақстан
Республика Агенттігінің реттеуінен шығару туралы ... ... ... ... ... даму ... ... заңға өзгертулер енгізілген.
Онда ұлттық басқарушы компанияның 100 пайыздық қатысуымен акционерлік қоғам
ретінде банктің мүддесін анықтау жайлы айтылған. Даму ... ... ... ... ... жылы 22 ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің индустриялық-
инновациялық даму аумағында мемлекеттік басқару сұрақтары бойынша арнайы
кеңесті құру ... ... ... Кеңес акционерлік қоғамды басқару
бойынша негізгі мақсаттар мен мәселелер жайлы ... АҚ ... ... ... ... мемлекеттік акциялар пакетін иемдену және
пайдалану құқығы бойынша ... ... үшін ... ... ... ... ж. ... индустриялық-инновациялық даму Стратегиясына
сәйкес компанияның ... ... ... мен мәселелер бойынша
ұсыныстарды, мемлекеттік және салалық бағдарламаларды жасау;
«Қазына» Қорының қызметін бағалау.
Кеңесті ... - ... ... ... ... Кеңестің төрағасы Кеңес қызметінің жалпы басқармашылығын іске
асырады, оның ... ... ... ... ... ... көтеруге бағытталған шараларды анықтайды, Кеңестің қызметіне
жауапты болады. Кеңестің құрамына индустрия және сауда, ... ... ... қаржы министрліктерінің ... ... Қоры ... ... ... кіреді.
ҚР Үкіметінің 2006 ж. 3 мамыр №362 тағы да бір қаулысымен ... ... ... ... ... ... заңдылық актілер жиынтығымен «Қазына» Қоры холдингінің рөлі
және басқарушы компания ... оның ... ... ... үшін ... база ... меморандум қабылданған.
2.3 Қазақстандағы технопарктер желісінің дамуы
Халықаралық сауданы ... және ... ... ... ... ... инновациялық дамуы түрлі
елдердің индустрияландыру саясатының негізгі мақсаттарының бірі болды.
Жалпы алғанда, инновациялық саясат үш ... ... әсер ... ұсыныс және өзара әрекет. Мысалға, ғылыми зерттеулерді қолдау бұл
ұсынысқа әсер етудің ... ... ... ал ... ... жауап
беретін мамандандырылған институттарды құру инновациялардың ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Технопарктердің дамуы ғылыми және кәсіпкерлік ... ... ... толтыратын өзара әсер ету жүйесін құрудың мысалы ... ... ... саясаттың құралы ретінде бірнеше
факторларға байланысты пайда болды.
Біріншісі, 1980 ж. ... ... ... ... ... ... Бұл ... қызметін олардың
білімдерін коммерциялау жағына әкелген. ... ... ... ... ... өз ғылыми қызметінің нәтижелерін патенттеуге
ынталандыратын ... ... ... жаңа өнім ... технологиялық күрделігінің өсуі және
қазіргі кезде ғылым мен ... беру ... ... ... ... да деректерден жаңа ... ... ... ... бірізділігінің болуы. Кейбір
салаларда, негізінен фармацияда ҒЗТКЖ-ға ... ... ... ... ... іске ... ... тапсырыстары
шығындарды төмендетудің мүмкіндігі болды.
Үшіншісі, ақпараттық технологиялар мен биотехнологиялар саласындағы
техникалық ... ... ... ... ғылыми
жұмыстарды коммерциялауға мүмкіндік береді. Ақпараттық ... ... ... ірі корпорациялардың ерекше хұғы ретінде
болуы тоқтатылды және көптеген кіші, орта ... ... ... ... ... ... ... бағыттың түрлі деңгейі
бар әр түрлі ... ... ... ... ... және ... мен басқа да тауар түрлерін
өндірушілерімен ... ... ... ... байланысты болып
келген ғылыми парктер ретінде көрінеді. Дамыған елдерде кластерлік дамуды
енгізуге байланысты технопарктің анықтамасы одан ... ... ... ... ретіндегі технопарктердің дамуын елдің
инновацияға деген қабілеттілігі бұл тек ... ... ... ... сонымен қатар технологияларға деген сұраныстың, елдің дифузиялық және
абсорбтивті қабілеттілігінің нәтижесі ретінде түсіндіруге болады (1 сурет).
Экономиканың ... ... оның жаңа ... ... ... ... жатыр. Елдің ғылыми потенциалы тек ... ... ... ғана ... ... ... шеттен алынған білімдерді
бейімдеу тұрғысынан маңызды болып келген.
3 сурет - ... ... ... қабілеттілігі
Экономиканың дифузиялық қабілеттілігі елдерге инновацияларды тиімді
енгізуге және коммерциялауға мүмкіндік ... ... ... ... Инновацияларға деген сұраныс ғылыми жұмыстардан, экономиканың
дифузиялық және ... ... ... алу ... әсер ... ... болып табылады.
Технопарктер әлемде мемлекеттік зерттеу институттарының ғылыми
жұмыстарын коммерциалай ... ... ... ... өсіртуге
ықпал ететін құралдары ретінде болу керек. ... ... ... ... жоғарыда берілген төрт факторлардың әрқайсысын дұрыс
синтездеуге негізделген.
Мемлекеттің инновациялық саясатының құралы ретіндегі технопарктер ... мен ... ... ... жаңа ... енгізу
процесін жеделдетуге әсер теу керек.
Сонымен қатар, технопарктерді өз ... ... ... формалардың жиынтығы ретінде түсіну керек, яғни олар
білімдерді жедел ... ... ... механизм болып
табылады. Бұл олардың қойылған мақсаттарға сәйкес ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігіне
байланысты сұраққа нақты жауаптың жоқ ... ... ... ... әртүрлі формаларын ескере отырып бағалау қиын: бизнес
парктер, ғылыми парктер, ... және т.б. ... ... ... және оны дамытудың технологиялық жолына бағдарлаудағы рөлі
соңғы 20 жыл ішінде айтарлықтай өсті.
Жалпы алғанда, технопарктің ... бір ... жоқ. ... ... мен ... ... және жалпы
бағыттарының көп ... ... ... ... элементтері
болып табылатын жаңа терминдер пайда ... ... ... ... ... ... парктер, индустриалды парктер.
Түрлі деректемелер технопаркті әртүрлі ... ... ең ... ... Ұлыбританияның ғылыми ... ... бұл жері мен ... бар ... ... ғылыми және білім беру орталықтарымен формальды, іскер байланыстары
бар;
- өзінің негізгі мақсаты ... ... және ... ... мен ... ... және ... ету болып табылады;
- басқару қызметін іске асырады және технопарктің аумағында ... ... мен ... білімдерді тасымалдау процесіне
белсенді қатысады.
Технопарктерді жіктеудің ... ... ... ... ... ... ... құрылымына негізделген жіктеме;
- ірі аумақты өндірістік жайдың болуы бойынша жіктеме.
Технологиялық жіктемеге ... ... ... жалпы сипаттағы технопарктер – технопарктердің берілген түріне
инновациялық өнімдерді өндірмейтін ұйымдар жатады;
2. технологиялық технопарктер - инновациялық ... ... ... негізделген жіктемеге сәйкес технопарктердің түрлері:
1. жүйені құраушы ... ... ... ... ... ... және білім беруші орталыққа негізделген
технопарктер;
3. ... ... ... ... тәуелсіз
технопарктер.
Төменде технопаркті анықтайтын 4 негізгі ... ... ... ... ... ... технопарктермен инкубациялық қызметтер және ірі өндірісті
ұйымдастыратын жайлар, территориялар ... ... ... ... ... ... ... келесі анықтамаларды беруге болады. Мұны
8-кесте - Қазақстан ... ... ... ... | | ... ... |
| ... ... |мен ... |
| ... болуы |қызметтердің болуы |қызметтердің болуы |
|Технологиялық |Ғылыми-техникалық |Технологиялық |Технологиялық ... парк ... ... ... ... ... |Индустриалды парк |Бизнес-инкубатор |Бизнес парк |
|бағыттылықтың | | | ... | | | ... ... бойынша технопарктердің келесі түрлерін қарастыра
аламыз:
1. Ғылыми-техникалық парк – бұл инновациялық өнімді өндіруге
бағытталған, ... және ... беру ... ... байланыстары бар, технопарктің аумағында орналасқан
кәсіпорындармен инновациялық өнімдердің өндірілуін ұйымдастыру
үшін бос ... бар ... ... ... парк – бұл тек ... ... ғана ... сондай-
ақ ауқымды капиталды өнімді өндіруге бағытталған, ірі ауқымды
өндірістерді ұйымдастыру үшін өндірістік жайлар ... ... ... ... Технологиялық бизнес-инкубатор – бұл ... мен ... ... ... ... ... және басқа да қызметтерді ұсыну арқылы
үлкен емес ... ... ... бағытталған,
өнімнің тәжірибелік үлгілерін ... ... ... ... Бизнес-инкубатор - өнімнің немесе өндірістің жаңа түрлерін меңгеретін
кәсіпорындарға жайлар мен инкубациялық қызметтерді ұсынуға бағытталған,
кішігірім ... ... ... ... бар
технопарктің түрі.
5. Технологиялық бизнес-парк - инновациялық өнімді өндіруге бағытталған,
бизнес-инкубаторы, ғылыми және білім беру орталықтарымен ... ... және ... ... үшін аудандары бар технопарктің
түрі.
6. Бизнес-парк – ірі және ... орта ... ... ... жаңа түрлеріне бағытталған, инкубациялық қызметтерді
ұсынатын, өндірістерді ... үшін ... бар ... ... ... өте кең. Технопарктерді анықтайтын 4
негізгі ... ... ... көптеген түрлерін
анықтауға мүмкіндік береді. Олардың ішінен біреуі ... ... ... ... болуына әкеледі, мысалға, бизнес-инкубатор түсінігін
алайық.
5-сурет- Бизнес-инкубатордың негізгі сипаттамалары.
Парктің түрлері арасындағы негізгі ... ... ... ... ... ... мен бизнес-парктердің ... ... ... ... құны бар жаңа өнімдердің өндірісіне ықпал ету;
- халықтың жұмыспен қамтылуын көтеру;
- кіші және орта ... ... ... ... мен сертификаттарды енгізу арқылы өндірістің
сапасын көтеру.
9 кесте - Қазақстандағы бизнес инкубаторларының өсім ... ... ... ... ... |
| |инкубаторлардың |жұмыс |(АҚШ ... ... ... ... | |(АҚШ ... |
| |клиенттерінің | | ... | |
| ... | | | | ... |18 |120 |233 058 |16 824 |5886 ... |48 |256 |417 348 |76 592 |7783 ... |109 |1203 |1 244 790 |221 418 |16 314 ... |128 |1437 |1 182 |133 853 |17 664 ... ... ... ... технологиялық бизнес
инкубаторлар, технологиялық бизнес парктердің ... ... мен ... ... ... ... ... негізделген:
- Қазақстанның экономикасына инновациялық өндірістерді ... ... ... және ... ... ынталандыру;
- экономиканың технологиялық дамуын технологиялар трансферті процесі
арқылы қолдау.
- экспортқа бағытталған өнімдерді өндіру.
Төменде 10 кестеде ... ... ... өсім көрсеткіштері
берілген. Осы кестеге толық тоқталайық.
Жоғарыда берілген кестеде көрсетілгендей, әр жыл ... ... ... ... ... нәтижесінде жаңа жұмыс орындар да
көбейіп жатыр. Бұл Қазақстан экономикасының одан әрі күшеюіне тиімді ықпал
етіп жатыр. Мысалға, 2005 жылы ... ... саны 128 ... жаңа
жұмыс орындарының саны 1437, ал салықтар көлемі 17664 құрады.
10 кесте - ... ... ... клиенттерінің орташа
статистикалық көрсеткіштері
|Негізгі қаражаттар (1 компания үшін АҚШ ... |1 800- 2 500 ... ... ... саны |5-9 ... ... ... (АҚШ доллар) |2 000 ... ... ... орта ... ... (%) |23.06 |
| ... ... ... ... (бизнес |60 Алматы бизнес |
|инкубаторларда ұйымдастырылғаннан соң %) ... ... ... ... ... ... %) |11.98 ... әрине, белгілі қиындықтар ... ... ... ... ... ерекшеліктер түрлі себептерге байланысты
болу мүмкін. Мысалы, технопарк басқарушылары оның ... ... оның ... және т.б. ... ... алады.
Қазақстанда технопарктерді құру концепциясына өтпес бұрын Қазақстандағы
инновациялық инфрақұрылымының ... ... даму ... ... ... ... жеке ... жеткіліксіздігі мемлекеттік
ғылыми орталықтарымен жасалынатын инновациялық технологиялар мен
өнімдер бөлігінің ... ... ... ... ... ... ... көрсетпейді.
2. Қазақстандағы технопарктер мен бизнес ... ... ... ... және ... бағытталмаған.
3. Елдегі инновациялық өндірістер мен кәсіпорындардың әлсіз дамуы,
экономиканың минералдық ресурстарды ... ... ... ... ... және инновациялық
өнімдерге деген сұраныстың төмен деңгейімен ... ... ... ... саласында инновациялардың
болмауы осындай инновацияларға деген сұраныстың болмауымен
түсіндіріледі.
5. ... ... ... бөлігі процестік
инновациялар болып табылады, яғни процестерді жақсарту немесе
жетілдіртуге, инженерлік ... және т.б. ... ... ... ... ... ... келесі
даму моделін ұысынамыз.
Қазақстанда технопарктерді құру процесін екі деңгейде іске асыру қажет:
1. ... ... ... ... ... ... концепциясы аймақтық деңгейде инновациялық
белсенділіктің дамуына ықпал ету керек, сондай-ақ ұлттық деңгейде жүйе
құраушы ... пен ... ... ... дамуын қамтамасыз етуі
қажет.
Ұлттық технопарктер қазақстандық экономиканың ... ... ... әсер ... жаңа ... ... ... Азия елдерінің индустриалды және ғылыми парктеріне сәйкес
трансұлттық корпорациялар ұлттық технопарктердің даму негізі болуы қажет.
Аймақтық ... ... жүйе ... құрамды бөліктері ретінде
аймақтардың өнеркәсіптік кәсіпорындары, ғылыми және академиялық ұйымдар
болып табылады. Аймақтық технопарктер экономиканың ... ... ... ... ... ету және ... орта ... бизнес үшін жағдайлар жасауға көзделу керек.
Ұлттық технопарктер.
Ұлттық технопарктерді салалық арнайы ... ... ... құру ... ... құрылымы, біздің ойымызша, ... ... ... ... жерінде ұлттық технопарктерді орналастыруға
қолайлы болып отыр. Бұл төменде берілгендермен түсіндіріледі:
-біріншіден, ... ... ... ... ... ... және т.б. ... салық жеңілдіктері бар, сонымен бірге әкелінетін
жабдықтарға баж салығын төлеуден босату ... ... АЭЗ ... ... ... географиялық аймақты құрайды.
Бұл АЭЗ-тің жерінде технопарктердің пайдаланушыларын дамыту үшін қолайлы,
ерекше әкімшілік және әлеуметтік жағдайларды ... ... ... ... ... негізгі пайдаланушылары ретінде трансұлттық
компаниялар (ТҰК) болу керек. Ол – ... және ... ... ... ... бар экономикалық белсенділіктің
көзі болып табылады. ТҰК ... ... ... көзі ... және ... ... ... құру үшін қолайлы орта болып
табылады. Мемлекеттің күші ұлттық кәсіпорындардың өсуін ... ... ТҰК ... ... абсорбтауға бағытталуы керек.
Мұндай тактика Қазақстанның ... ... ... келеді және интенсивті өсім тактикасы ретінде
белгіленеді. Басқаша айтқанда, мемлекет АЭЗ-ты құру ... ... ... ... және бұл ... ... ... өсіртуге
ықпал тигізеді.
Индустриалды-инновациялық даму Стратегиясын іске ... ... ... ... интенсивті өсім тактикасы ... ... ... ... ... ... жол ... ұлттық технопарктердің салалық, секторлық мамандануы болу
керек. ... ... құру ... ... ... ... береді.
Екіншіден, ұлттық технопарктерді құру үшін басымды салаларды анықтау
қажет. Біз оларды анықтау үшін ... ... ... мультипликативті тиімділік – бұл қайта өңдеуші кәсіпорындарды дамыту
үшін негіз ... ... ... ... дамытатын жүйе құраушы
салалар.
2. болашағы – Қазақстанның ... ... ... ... үшін ... ... ... экспорттық потенциал – технопарктерде дамытылып жатқан ... ... ... және ... экспорт
құрылымының көзі болу керек.
Айта кету керек, бастапқы екі көрсеткіштер ... ... ... ... сол ... ... тұратын кешенді болып табылады.
Таңдау ... ... жүйе ... ... ... ... потенциалының болуының анықтау керек.
Жоғарыда берілгендерді ескере ... ... мына екі ... ... дамыту ұсынылып жатыр:
- жүйе құраушы салалардағы ұлттық технопарктер (ЖСҰТ);
- болашақ салалардағы ... ... ... екі түрі олардың қызметтерін ұйымдастыруға түрлі
жолдарды ... ... ... ... түрі ... ... артықшылықтарын қолдануға негізделген:
- қайта өңдеуші салаларды ... үшін ... ... болуы
(нефтехимия, металлургия);
- Қазақстанның көлік потенциалы.
Технопарктердің екінші түрі ... ... ... жаңа ... мен ... ... ... негізінде өндірісті ұйымдастыруға
бағытталған.
Ұлттық технопарктерді құру берілген процестің 4 мүшесін біріктірумен
берілген:
- Казақстан Республикасының ... ... даму ... жеке ... ... ... ... мемлекеттік өкілді органы ретінде мемлекеттік институттар мен
жеке әріптестікпен ... ... ... ... ... ... ... Жеке инвесторлардың қатысуы
міндетті емес.
Жергілікті атқарушы органының қатысуы ... мен ... ... үшін ... ... негізделген.
Басқарушы компания акционерлік қоғам немесе жауапкершілігі шектеулі
серіктестік құрылыс ... ... ... ... ... орналастыру және тартуды басқарады және технопарк қызметін
ұйымдастырудың басқа да ... ... ... ... ... ... ісін іске асыратын
технопарктің әкімшілігіне жүгінеді. Мұндай ... ... ... кең ... және Қазақстан үшін тиімді болып келеді.
a. Жүйе құраушы салалардағы ұлттық технопарктер (ЖСҰТ).
Жоғарыда айтылғандай, жүйе құраушы салаларда ... ... ... және Қазақстан үшін маңызды салалардың ... ... ... салалардағы ұлттық технопарктердің экономика ... ... болу ... яғни ... ... негізгі
салалардың өнімін өндіретін көптеген басқа ... үшін ... бола ... ... бұл ... ... ... Ол «ары тізбек
бойынша» дегенді білдіреді.
Қазақстанда өнеркәсіп дамымағаннан, біз 2 сызбада көрсетілгендей ЖСҰТ
қызметінің келесі ... ... ... ... ... ірі ... компанияларды
тарту қажет. Бұл үшін дайын инфрақұрылым, салық және ... ... үшін ... болу ... технопарктердің аумағында өндірілетін өнімнің бір бөлігі
экспортталынады, ал екінші ... ... ... қолданылуы
қажет. Технопарктер аумағында қазақстандық компанияларды құру ... даму ... ... ... деңгейде Қазақстан экономикасы үшін технопарктерді құрудың
түйінді сипаттамаларына:
1. мұнай-химия, ... ... ... ... ... технология, жаңа материалдар сияқты басым
салаларды дамыту;
2. салалық ... ие ... ... 50%-ға ... ... ... технологияны
трансферттеуді және өнім ... ... ... ... ... ... ... қатарлы халықаралық
компаниялар орналасуы тиіс;
4. технопарктің ... ... ... ... ... ... алуы тиіс.
6-сурет - Жүйе құраушы салалардағы ұлттық технопарктердің жұмыс ... ... ... ... ... құру ... парк ... парк формасында жүзеге асуы тиіс. Жаңа жүйе құраушы салалар
мен олардың ... жаңа ... құру ... ... генерлейтін ортаны дамытады.
Осылай, келесідей негізгі экономикалық мақсаттарға қол ... ... ... қосылған құны бар жаңа тауарлардың өндірісін
қалыптастыру;
- ... өнім ... және оның ... ... жаңа ... орындарын ашу;
-Қазақстанға технологияларды трансферттеу;
-өнеркәсіптің технологиялық деңгейін көтеру.
б. Болашақ салалардағы ұлттық технопарктер (БСҰТ)
БСҰТ – бұл жаңа өндірісті, ғылымды, білім ... ... үшін ... әлеуметтік-экономикалық жағдайларды қалыптастыратын физикалық аумақ
болып табылады.
Мысалы, биотехнологиялар, ақпараттық технологиялар, электроника, т.б.
келтіруге болады.
ЖСҰТ-ге қарағанда ... ... ... ... ... ... керек. Егер де ЖСҰТ «downstream» ... ... онда ... ... ... ... ... кезеңінде экономикалық белсенділіктің көзі ... ... (ТҰК) ... ... ... мемлекеттік саясаттың
барлық күш жігері ТҰК-ға қызмет ететін және оларға өнім өндіретін отандық
кәсіпорындарды құруға бағытталады.
Ұлттық ... жаңа ... ... құру ... немесе технологиялық бизнес-инкубатор формасында жүзеге асу керек.
Ғылыми-техникалық парк – бұл ғылыми және ... беру ... және ... ... сондай-ақ технопарктің аумағында
орналасқан кәсіпорындармен инновациялық өнім өндірісін ұйымдастыру үшін ... бар, ... ... ... ... технопарк.
Технологиялық бизнес-инкубатор – бұл жайлар мен ... ... ... ... бухгалтерлік,
маркетингтік және басқа да қызметтерді ұсыну арқылы үлкен емес инновациялық
компанияларды ... ... ... ... үлгілерін жасайтын
инфрақұрылымы бар технопарктің түрі.
Мұндай технологиялық парк өзінің аумағында жоғары ... ... ... және ... ... іске ... ... (отандық
кіші және орта бизнес) қамту керек.
Мемлекет ... ... жаңа ... ... ... қамтамасыз ету және кіші бизнес арасындағы жалпы кәсіпкерлік
деңгейді көтеру керек.
Парк ... кіші ... ... өсірту және оларға жан-
жақты қолдау берудің қолайлы ортаны құруды ... ... Бұл ... ... дамуына даму институттары ат салысу керек. Сондықтан,
инновациялық даму ... ... ... байланыстарға
негізделіп құрылады.
Аймақтық технопарктер
Индустриалдық инфрақұрылымын аймақтық дамытуының мақсаты ретінде тек
инновациялық ғана ... ... ... ... индустриалдық базаны
қолдау және ынталандыру болып табылады. ... ... ... құру және ... негізгі қағидалары:
- аймақтық деңгейде технопарктерді құру берілген аймақтағы ... ... ... кіші және орта ... ... ... орта бизнестің технологиялық жабдықтандырылуына ықпал ету керек.
- аймақтарда технопарктерді құру жергілікті биліктің, университеттерінің
және өнеркәсіптік аймақтардың күштерін ... ... ... ... ... ... ұйымдастырғанда бизнес парк, бизнес-
инкубатор, технологиялық бизнес-инкубаторды құру ... құру ... ... ... ... алынады:
1. Аймақтардың өнеркәсіптік даму деңгейі;
2. Ірі ғылыми және ... беру ... ... ... өз ... болуы.
Аймақтық технопарктер инновацияны коммерциализациялауға және кіші, орта
бизнесті дамытуға бағытталған инновациялық процесс ... ... жері ... ... ... ... дамытудың бастапқы
буыны ретінде бизнес-паркті құру болу керек, онда мына ... ... ... ... кіші және орта ... ... ... тиімді басқарудың сұрақтары бойынша кеңес беру;
- Семинарларды ұйымдастыру және компания-клиенттерін оқыту;
- Бизнес жобалардың ... ... ... ... конкурстық таңдауын жүргізу;
- Инновациялық, технологиялық, ұйымдастырушылық ... ... ... құру және ... ... ... ұйымдастырғанда кәсіпкерлерге көмек
беру;
- Шетел әріптестіктермен немесе инвесторлармен қызметтестік бойынша
шараларды жүргізу.
Бизнес-паркті басқарушы компания басқарады, оның ... ... ... ірі ... ... мен жеке ... ... табылады.
Төменде аймақтық технопарктерді басқару және оның ... ... ... бизнес парк клиенттері қызметтеріне бағыт беріп, кіші
және орта кәсіпорындарды ынталандыруға бағытталған ұйымдастырушылық-
әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... тиімді
таңдауын жасау мен кәсіпкерлерге өндірістік жобаларды іске асыруда көмек
беру үшін басқарушы компания ... және ... ... - ... технопарктерді ұйымдастыру
Аймақтық технопарктердің ... ... ... жеке ... ... инновациялық дамытуды
ынталандыру болып табылады. Технопарктерді дамытуда аймақтық оқу ... ... ... қатысуы, сонымен бірге аймақтық шағын
және орта бизнесті ... ... ...... бәрі аймақтық
технопарктердің негізгі белгілері болып табылады. Оларға аймақтық өнеркәсіп
кәсіпорындарын тарту арқылы сыртқы және ішкі ... ... ... ... және ... ... көрсетуді басты бағыт етіп ұстануы жатады.
Сонымен қатар қосылған құн тізбегіне ... ... ... ... ... құру ... құрылымын жетілдіруге көмектеседі деп
санаймыз.
Қазіргі кезде үш аймақта технопарктер ұйымдастыру жөнінде белсенді жұмыс
түрде ... ... ... Қарағанды, Орал және ... ... ... ... ... дамыған ғылыми және
білім беру ұйымдарының болуы, қала мен ... ... ... ... ... ... Үкімет республикалық бюджеттен аймақтық
технопарктердің ... ... ... бірақ та ... ... ... ... ... ... ... бөлінуі керек деп болжануда.
8-сурет - Аймақтық технопарк мүшелерінің әрекеттесулері
Жергілікті әкімшілік бизнес-паркті басқаратын компанияны ... ... ... ондағы кәсіпорын-клиенттерімен тікелей әсерлесуі керек.
Мұндай ... ... ... ... компаниямен, салық және ... ... ... ... ... түрлі консультацияларды ұсынуға
немесе ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Жоғарыда берілген ... ... даму ... рөлі ... ... ... ... кәсіпорын-клиенттеріне
консультациялық қызмет көрсетуге негізделген.
Университеттер мен ҒЗИ ... ... ... ... ... ... үшін ... және қолданбалы ақпараттың
алмасуына ықпал ету ... ... ... ... ... біріккен зерттеулерді жүргізуге, кадрларды даярлауға
мүмкіндіктері бар.
Қазіргі таңда республикада үш ... ... ... ... ... ЖШС ... ... құру және мұнай өндіруші өнеркәсіп үшін металл
өндіру), Қарағандыда ЖШС ... (тау ... ... және ЖШС ... ... технопаркі» (құрылыс, жаңа материалдар,
энергетика).
Жақын уақытта ел экономикасының жақсы әртараптандырылуы үшін тағы ... ... ... ... болып Шығыс Қазақстан облысының әкімшілік
орталығы Өскемендегі жоба іске асырылады, сосын Шымкентте, Петропавловскіде
және ... да ... ... ... тау ... мен жаңа металлдар өндірісі аумағында
инновацияларды дамытады, ал СҚО-да көлік құру және ... ... ... ... ... жоба ... ... және металлургиялық
өнеркәсіпті, ал Астанадағы СЭЗ ... ... ... пен ... ... ... ... Ақпараттық Технологиялар Паркінің
құрылысына 340 гектар жер бөлінген. Бұл жерлер поселкіге, жартысы Алматы
облысының ведомствісіне ... ... ... екі жыл ... ... осы жылдың тамызында қолданысқа ... ... ... ... ... ... 18 мың ... метрді құрады. Мұнда 360 адамға
арналған офистік мекемелер, 500 орын бар асхана, ... ... 9 мың ... №1 және №2 ... ... инженерлік және
телекоммуникациялық жүйелер, автотұрақтар мен түрлі ойындарға арналған
аудандар ... ... ... ... бірнеше артықшылықтары бар.
Мысалға, салық жеңілдіктерін келтіруге болады. Корпоративтік салық жартылай
төмендетіледі, ал ... жер және ... ... толық босатылады,
қызметі іске асыру бойынша айналымдар ... ... ... ... ... ... ... және даму
институттарымен жеңілдікпен қаржыландыруды атап өтуге болады.
Технопарктердің олардың аумағында орналасқан IT-компанияларын дамытуда
үлкен рөлі бар. ... ... ... ... қол жеткізеді.
Арнайы экономикалық зонада басқа ... ... ... бар. ... ... ғылыми ұйымдармен және ғалымдармен
байланысуға мүмкіндіктері бар. Сондай-ақ, фирманы орналастыру ... ... ... ... қолдау үшін технопарк клиенттерін әртүрлі
офистік, өндірістік, ... ... ... ... ... ... екінші нысанына консалтингтік
қызмет көрсету жатады. ... ... ... ... несиені
басқару, маркетингтік талдау, санаткерлік меншікті қорғау және т.б.
Технопарктерді жасақтау кең ауқымды жобалар қатарына жатады. ... ... ие ... ... кезекте аймақтық
инновациялық-технологиялық орталықтары кеңінен ... ... жөн. Бұл ... ... ... ... ішінде, бірінші кезекте технологиясы
озық үлгідегі кәсіпорындары белсенділік көрсетуі тиіс.
3. ИНДУСТРИЯЛЫҚ-ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН КӨТЕРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Инновациялық ...... ... ... ... бағыты
Шаруашылықтың қазіргі әлемдік жүйесі ресурстардың алғашқы ... ... ... ... қолдануға деген қажеттіліктердің
тереңдеуімен сипатталып ... ... ... қолдану ұлттық
экономиканың әртүрлі секторлары мен құрылымдық деңгейлерінде инновациялық
процестермен іске ... ... ... ... ... ... енуі мен ... бәсекенің қысымына төтеп бере алу
мүмкіншіліктері инновациялық шараларды дұрыс ұйымдастырып, оны іске асыра
білуіне ... Олай ... ... ... ... барлық
деңгейлерінде: тауарлық, фирмалық, салалық және мемлекеттік ... ... құны ... ... артықшылықтары бар өнім өндіруде көптеген
кедергілерге соқтығады.
Елбасы Н. Назарбаевтың 2004 ж. Қазақстан халқына жолдауында инновациялық
дамудың, яғни ... ... ... ... ... ... ... белгіленген. Республикамыздың 2003-2015 жж.
индустриалды-инновациялық дамуы Стратегиясының басты ... ... ... ... ... ... –технологиялық экономикаға
көшіру мақсатында өндіріс салаларын әртараптандыруға негізделген. Яғни бұл
мәселелерге ұлттық ауқымда көңіл бөліне ... ... ... ... әрі күрделі салаларда бәсекеге түсе алатын экономиканы атайды, ал
бұндай жетістіктерге тек инновациялық ... ғана қол ... ... ... да бір салада бір өнімді басқа өнім тез аламастырып отырса,
онда фирмалар ... ... ... ... қалып, өз өнімдерін
бәсекелестерге қарағанда шапшаң енгізу үшін ҒЗТКЖ-на көп ... пен ... ... ... яғни инновациялық стратегияларды ... ... ... ... анықтайды. Сонымен қатар саладағы
тәжірибе қисығы қиғаш болса, жаңа өнімді ең алғаш ... ... ... қол ... ... өндіріс шығындарын төмендетуге негізделген
бәсекелік артықшылықтарды да ... ... мен ... ... ... саладағы бәсеке
интенсивтілігіне ықпал ете алатын мықты ... ... ... Ерекше
технологияларға патенттер мен біліктілігі жоғарғы деңгейдегі ... ... ... енгісі келетін және басқа да бәсекелестіктерге ... бола ... Әр ... ... бәсекелік артықшылықтар беріп отырған
технологиясын қорғап отыратындықтан, бақталастардың ... ... ... ... ... бәсекеге түсе алмайды.
Инновацияларды шартты түрде екі деңгейде қарастыруға болады:
1. Өндіріске алғаш рет енгізіліп отырған ... ...... ... ... инноваторлар жоғарғы деңгейдегі
бәсекелік артықшылықтарға қол жеткізе алады.
2. ...... ... ... ... ... ... деңгейдегі инновациялар мекемелердің барлығында жаппай қолданыс
таба алмауы ықтимал. Екіншісі ... ... ... төтеп бергісі
келетін фирмаларда қолданыс табуы керек.
Қазіргі кезде экономикалық ... ... ... ... да жаһандық сипатқа ие болуы ішкі ... ... ... ... де сәйкесінше өзгерістер енгізіп отыр. Мұны төмендегі
тенденциялардан байқауға ... ... өнім ... ... ... ... мекемелермен
өндірістік байланыстарын нығайта отырып, шығындарын ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін көтеру мақсатында тік
интеграция жүргізе ... ... ... ... ... бәсеке интенсивтілігінің күшеюіне ... ... ... ... ... ... және ... негізінде құрылған
конгломераттардың көбеюі.
Біздің пікірімізше, ұлттық экономикадағы инновациялық ... ... ... ... бола алады. Бұл мәселе жөнінде ресейлік
экономистердің дұрыс пайымдауынша ... ... ... көп факторлы мәселелері жан-жақты бағытта ... Бұл ... ... ... ... ... ... тұр,
өйткені дәл осы факторлардың ықпалымен экономиканы құрылымдық ... ... ... жағдайы мен өсімінің мықты ... ... ... мен ... ... артуы қамтиды. Бірақ бұл процесс мемлекетімізде
инновациялық ... ... ... ... ... ... қолданыс таппай отыр. Әлемдік тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... ... ... инвестициялық ресурстарды
стратегиялық бағытта қолдану бәсекелі ортаны қалыптастырып, ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... өсімін анықтай алады.
Республикамызда инновациялық белсенділікті арттыруға ... ... ... ... ... жатқызуға болады: бюджеттік қаржыландырудың
жеткіліксіздігі, банктердің несиелік мөлшерлемелерінің жоғарылығы, тапсырыс
берушілердің ... ... ... ... ... Салық
кодексіндегі кемшіліктер кіші бизнестің дамуының басты ... ... ... ... де тежеуішіне айналуда. Оған қоса
Қазақстанның экономикалық дамуы мен өндірістік қуатының ... ... ... ... де ... ... ... әлемдік нарыққа,
оның ішінде біздің елімізге экспорттауда контрстратегияларын ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық маңызы бар өзекті мәселелеріне отандық ғылыми
сыйымды өндірістер мен дамушы салаларды ... ... ... ... негізделген және мемлекетіміздің ... ... ... мен ... арқылы ұлттық бәсекеге қабілеттілік пен
экономикалық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... маңызды
факторларының бірі – мемлекеттің инновациялық саясаты болып отыр. ... ... ... ... ... ... саласында тұрған
мемлекеттерде нарық субъектілерінің ... ... ... өсім ... шартты байланыс дәлелдеп ... ... ... ... жоғары және жоғарғы технологиялық салалардың
болуы, олардың ішкі нарық пен ... ... ... ... өнім ... қабілеттері түбінде ... ... ... мен ... инновациялық жүйенің басты факторы бола алады.
Мемлекеттің негізгі инновациялық саясаты келесі шараларды қамтуы тиіс:
• инновациялық ... ... ... және
ұйымдастырушылық негіздерін қалау;
• өндіріс тиімділігі мен ішкі нарықтағы тауар ... ... ... технологиялық жаңалықтар
енгізу негізінде арттыру;
• кәсіпкерлердің инновациялық ... ... және ... ... ... ... қаржыларды тиімді
қолдану;
• отандық инновациялық өнімді халықаралық нарықта өткізуде қолдау
және Республикадағы ... осы түрі ... ... ... инновациялық саясат іске асқаннан кейін келесі нәтижелерді күтуге
болады:
- өндірістік жүйедегі ресурстарды қолданудың ... ... ... артықшылықтың ерекше түрімен
ұлттық экономиканы жетілдіруде құрылымдық ... ... ... өмір сүру ... ... ... іске асуының белсенділігі негізі ... ... ... экономикалық қажеттілікті анықтайтын нарықтық
сұранымға, бәсекелік ... ... ... ... ... ... ... білімі мен мәдени деңгейі және сыртқы
экономикалық байланыстарға тәуелді. ... ... ... ... ... ... түрде әсер етіп отырады.
9-сурет - Ұлттық инновациялық жүйе
* Купешова С.Т. Теория и практика ... ... в ... ... ... ... ... бағдарламаларды дамыту үшін
арнайы даму институтары құрылған. Оның ... 3 ... және 2 ... институтары бар. Алдынғы уақыттарда экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... жоспар болып
келдi. Бiрақ әлемдегi дамыған елдер тәжiрибесi және ... ... ... ... ... қол ... инновациялық қызметсiз
жүзеге аспайтындығына көз ... Мiне осы ... ... 3-4 ... ... ... өзгердi. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев Ұлттық
акедемия ... ... атап ... ... ... жүйе ... ... жеттi” деп атап көрсеттi.
Инновацияны жүзеге асыру үшiн оны мемлекеттiк қолдайтын ... ... ... iске асуы үшiн оны ... ... ... және оны ... түрде жүзеге асыратын мекемелер, ҒЗТКЖ
ұйымдарын қалыптастыруымыз керек. ... ... ... ... ... ... көреміз.
Қ.Р-ның Статистика агенттiгi көрсеткендей, негiзгi ... ... ... ... ... Өйткенi шетелдiк
инвесторлар дайын өнiм шығаруға ынталы емес, ... олар ... ... ... ... өз елдерiне бәсекелес болуға ұмтылмайды. Оларға керегi бiздiң
шикiзатымыз болып отыр. (18 ... - 2004 жылы ... ... ... ... тартылған
инвестицияның үлесi
* Қуат Бораш “Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн маңызы қандай” //
Егемен Қазақстан, 23 ... 2004 ... ... ... ... өтпелi кезеңiнде
экономикада кәсiпкерлiк қызмет даму үстiнде. ... ... ... ... ... ... қызмет ету үшiн кәсiпорын жаңа
технологиялар мен жаңалықтар ашып отыруы керек. Сонда ғана олардың ... мен ... ... ие ... ... ... отандық
кәсiпорындардың инновациялық қызметi мардымсыз болып, соның салдарынан
отандық товарлардың бәсекеқабiлетi әлсiз екенi белгiлi.
Әйтсе де бұл ... ... ... ... ... ... ол ... ЖIӨ-нiң құрамынан көп мөлшерде ала алмаймыз, өйткенi
елiмiзде бұдан ... ... ... сұранысы туындап отыр, әсiресе
әлеуметтiк салаларға. Сондықтан қаржы тартудың бiрден бiр көзi ... ... ... ... ... ... ендiгi жерде iшкi және сыртқы инвестициялардың
негiзгi бөлiгiн өңдеушi салаға құйылуын мемлекеттiк және кәсiпкерлiк қолдау
арқылы ... ... Ол үшiн ... ... ... ... ... қолайлылықтар туғызуымыз қажет. Мысалы,
оларға салық жеңiлдiктерi, пайыз мөлшерлемесiнiң жоғары болуы және ... орта ... ... ... ... ... дамуымен байланысты интеллектуалды өнімнің
дамыған нарығы жоқ. Бірақ, патентпен, ... ... ... ... жаңалық ашулар, өнеркәсіптік үлгілер, тауар белгілері, әдеби
шығармалар түріндегі интеллектуалды ... ... ... ... ... ... ... Экономиканың индустриалдануымен
байланысты республикада инновацияға деген қажеттілік өсе бермек: шикізатты,
энергияны және ... ... ... ... ететін, сонымен
бірге өндіріс процесіне үлкен икемділік және тез өзгеретін өндірістік және
жеке қажеттіліктерге ... ... ... және ... ... мен ... үлкен сұраныс болады.
Сондай-ақ, интеллектуалды өнім деп қандай да бір объективті ... ... ... және ... және экономиканың түрлі салаларында
қолданылатын және жаңғыртылатын шығармашылық қызметтің нәтижесін айтамыз.
Егер де инновацияларды интеллектуалды өнім ... ... онда ... сипаттамаларға байланысты маңызды болып келеді: қоғамдық игілік,
жаңашылдық, біртума, тұтыну ... ... ... жоғары ақпаратты.
Сонымен қатар, жоғарыда айтылғандай, интеллектуалды өнімді көп ... және оны ... ... жеке ... ... ... өнімді құрастыруға кеткен шығындарды бағалау қиындығы оның
бағасын жанама жолмен, соңғы өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалды өнім нарығын
өндіріс факторларының нарығы ретінде ... ... ... ... ... ... оның ... көтере
алады, ақырғы өнімнің сапалық ерекшеліктерін жақсартады және оның ... ... ... Әсіресе, соңғысы ғылыми қызмет нәтижелеріне
байланысты – инновацияларға. Ғылыми-техникалық ... ... ... оның ... ... қалушылығын жеңуге және ауқымды
жаңартылуына, жоғары технологиялық және ... ... ... шикізаттық
бағыттағы экономиканың құрылымындағы екпіндердің ауысуына әсер ... ... ... болмаса, онда тек материалды өндіріс
ғана емес, адам іс-әрекетінің басқа да саласы дами алмайды.
Интеллектуалды ... ... анау ... ... ... да
салаларында экономикалық, әлеуметтік және танымдық мазмұны бар тиімділік
пайда болады.
Шығармашылық қызмет нәтижелерін ... ... ... ... ... ЖҰӨ және ұлттық табыстың өсімінен көрінеді.
Мысалы, дамушы елдерде ЖІӨ ... ... ... ... ... мамандандырылуында іске асатын жаңа ғылыми білімдер
есебінен алынған. Жоғары-технологиялық өнімнің үлес ... ... ... ... өсіп ... ... берілген
көрсеткіш 2% аспайды).
Әлеуметтік тиімділік адамның өміріндегі сапалы өзгерістер, тұлғаның жан-
жақты дамуы және оның ... күші мен ... ... ... ... ... ... көрінеді. Егер де жалпылама айтсақ, онда бұл
тиімділік қазіргі жағдайларда қоғамның жетілдірілуі динамикасынан, оның
өндірістік ... ... ... ... қызмет
қоғамдық өмірдің барлық жақтарына әсер етеді. Нәтижесінде материалдық және
материалдық емес игіліктерді ... ... ... адам ... жаңа ... ... болады. Мысалы, жоғары технологиялар
аумағындағы бір жұмыс орны ... 5-10 ... ... ... [3].
Шығармашылық өнімнің танымдық тиімділігі адамға табиғат және қоғамның
дамуы туралы жаңа нәрсені білуге көмектесетін ... ... ... ... еңбектің әрі қарай дамуы үшін негіз болады.
Сонымен, экономикадағы мультипликациялық ... ... ... шығармашылық қызметке енгізудің де белгілі бір тиімділігі
болатындығы туралы айтуға ... ... ... ... ... мәні келесіде: инвестицияның ұлғаюы ұлттық
табыстың ұлғаюына әкеледі. Инвестицияның ұлғаюы экономикада табыстың және
жұмыспен ... ... ... ал ... өндіріске енгізу
аумағының ұлғаюы еңбек өнімділігінің өсіміне, өндіріс шығындарының азаюына
және ... ... ... және сандық көрсеткіштерінің өсіміне
әкеледі. ... ... ... ... ... ... Яғни, өнеркәсіптің ғылыми салалары өңдеуші өнеркәсіптегі өнімнің
үлес салмағының өсуінен болатын ... өсім ... ... ... ... экономикада құрылымдық ығысулар қоғамдық өндірісті
теңестіру жағына өту болып табылады.
Сол себептен, маңызды шаруашылық мәні бар ірі ғылыми ... ... көп ... ... және ... тиімділік әкеледі, ал
ақша түрінде бастапқы салынған ... асу ... ... ... өнімді екі жақтан қарастыруға болады: біріншіден,
қоғамның ... ... ... ретінде; екіншіден, ... ... ... ретінде.
Қоғамның инновациялық негізде әрі қарай дамуы үшін интеллектуалды өнімді
толық пайдаланбау қоғамның ресурстарын ... ... ... және
интеллектуалды ресурстарының толық жойылуына әкелу мүмкін.
Елдің инновациялық даму мәселелерін шешу үшін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік деңгейде қолдау
ғана емес, сонымен бірге, елдің ... ... ... ... ... дамытудың толық
бағдарламасын жасау және қабылдау қажет. Бағдарламада ... ... ... ... құқықтық және
ұйымдастыру-техникалық өзара байланыстарды жетілдірту аймағында басымды
мақсаттар болу ... ... ... ... жүзеге асыру мерзімі,
мақсаттарды іске асыру бойынша ... да ... ... ... iске ... оны өнеркәсiптiк өндiрiстi инновациялық даму
талабына сай барабар әрекет ... ... ... ... ... етуге тiкелей тәуелдi. Бұл ғылыми, инженерлiк-техникалық, ғалым-
конструктор мамандарға да, ұйымдастыру-басқару мамандарына (менеджерлерге)
да бiрдей ... ... ... шешу үшiн өнеркәсiптi қарқынды дамыту және жоғарғы
технологиялар жағдайындағы жұмысқа ... ... ... ... ... стратегиясы әзiрленедi.
Стратегияда тiкелей қозғалатын басқа да маңызды әлеуметтiк-экономикалық
проблема жұмыспен қамтамасыз ету болып ... ... құны ... өнеркәсiп салаларын жеделдете дамыту, бiр жағынан жұмыспен ... және ... ... ... ... ... алып ... ал екiншi
жағынан инновациялық даму жекеленген салаларда, әсiресе бiлiктiлiгi төмен
жұмысшыларды жұмыспен қамтудың төмендеуiне әкеп соғады.
Соңғы проблема ... ... ... ... ... мен ... оны ... арттыру есебiнен жеңiлдейтiн болады. Бұл кадрларды,
оның iшiнде жұмысшы мамандарын кәсiби даярлау және қайта даярлауды мемлекет
арқылы да, ... ... ... мен ... үй, әлеуметтiк-тұрмыстық
блок, өндiрiстiк инфрақұрылымды және т.б. дамытудың жекеше жүйесi ... ... ... талап етедi.
Бүгiнде Қазақстанның еңбек және жұмыспен қамту ... ... ... шетел компанияларындағы шетел мамандары мен жұмысшыларының
ағылып келуi айтарлықтай салмақ ... ... ... ... ... бар:
Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген квота шеңберiнде шетел
мамандарын тарту немесе сондай ... бар ... ... ... ... ... ... адам капиталының болуы индустриялық-инновациялық стратегияны
ойдағыдай iске асырудың ажырамас шарты болып табылады.
Бiлiм беру секторы ... ... ... ... ... ... ... "отты нүктелердiң" бiрi болып ... ... ... ... ... ... ... ғалымдар мен жоғарғы
бiлiктi мамандарды ... ... ... ... саясаты етiп алды.
"Ақыл-ойдың сыртқа кетуi" бұрынғы ... ... ... ... басты фактордың бiрi болды. Бұл ахуалды тұрақтандырмай
әрi елдегi бiлiм берудiң жалпы деңгейiн ... ... ... ... ала ... ... ... өсу ғылыми-техникалық прогреспен, бiрiншi
кезекте, еңбек ресурстарының кәсiби сапасымен теңестiрiледi. Қазақстандағы
бiлiм беру ... ... ... ... мен ... қарқынды
әлемдiк процестерiне барабар әрекет етуге қабiлеттi болуы тиiс. Бiлiм
берудi реформалау және ... ... ... ... нақты
мемлекеттiк саясат кәсiптiк техникалық бiлiм беру және ... ... де ... Осы ... жұмысты жүйелеу дамыған
елдердiң тәжiрибесiн жұмыс берушiлермен тығыз ... ... ... ... ... елдерде, мысалы Германияда бизнестiң
барлық субъектiлерi жұмыс күшiне сұранысқа сәйкес ... ... және ... ... ... ететiн ұйымдардың мүшелерi болуға
мiндеттi. Мұндай ұйымдардың әр мүшесi өзiнiң жарнасын төлеуi тиiс әрi ... ... ... ... өтiнiм бере алады. Шетелдiк тәжiрибе
көрсеткендей, инновациялық қызмет ... мен ... ... ... ... талап етедi. Бiлiм беру процесiн
реформалау өтпелi және кәсiптiк кадрларды даярлаудың ... ... ... ... тиiс. Бiлiм беру мен кәсiби мамандарды даярлау саласындағы
мемлекеттiк саясат мына ... ... ... бiлiм ... ... басымдықтарының бiрi ретiнде инновациялық қызмет
үшiн кадрлар даярлауды айқындау;
• мемлекеттiң және жеке сектордың қатысуымен жұмысшы және ... ... ... ... аттестаттау және қайта
даярлау мәселелерiмен айналысатын институттарды құру;
• бiлiм ... ... ... ... ... базасын ұлғайту;
• халықаралық стандарттарға сай келетiн бiлiм беру стандарттарын әзiрлеу
мен енгiзу;
• құрылатын жаңа өндiрiстер мен ... үшiн ... ... Қазақстанда құрылатын жаңа өндiрiстерiндегi жұмыс үшiн
даярлау және ... ... ... ... ... ... өндiрiстер саласында кадрларды даярлау үшiн жаңа
жоғары оқу орындарын (халықаралық тәжiрибе негiзiнде) құру ... ... ... ... оқу ... мамандандырылған институттарға
(университеттерге) қайта бейiмдеу;
• республикада инновациялық ... ... үшiн: ... ... мен сарапшылары; халықаралық маркетинг пен
патент құқығы, инновациялық жобалардың ықтимал ... ... ... азайту тәсiлдерi бойынша, венчурлiк қаржыландыруды ұйымдастыру
және басқалары бойынша мамандарды қажеттi ... ... ... денсаулық жағдайы кез келген елдiң әлеуметтiк-экономикалық,
мәдени және индустриялық даму ... ... ... ... халықтың әл-ауқатының тұрлаулы да тұрақты өсу
тұрғысынан елдегi негiзгi және басым сала ... ... ... ... ... ... негiзгi мiндетi өзiндiк ғылыми және инновациялық
әлеуеттi құру және дамыту болып айқындалады. Осыған орай деңгейлерге ... және қол ... ... бекемдеу үшiн отандық және әлемдiк
тәжiрибенi ескере отырып, денсаулық сақтау жүйесiн ... ... ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттiк саясат оның
мемлекеттiк медициналық-әлеуметтiк және құқықтық қолдау кешендi шараларын
әзiрлеу мен ... ... ... ... ... ... базасын нығайту сияқты дәстүрлi бағыттармен қатар, денсаулық
сақтау халықтың медициналық ... қол ... ... ... сақтайтын, экономикалық тиiмдi әдiстерге баса ... ... ... мен ... ... ... ... қоса
алғанда, қазiргi заманғы медициналық технологияны енгiзуге ... ... ... ... ... ... ... мыналар:
• денсаулық сақтаудың қызметтерiнiң бәсекеге қабiлетiн арттыру, отандық
ғалымдардың ғылыми зерттеулерiнiң ... ... ... ... қамтамасыз ету;
• жаңа дәрi-дәрмектер, оның iшiнде әлеуметтiк маңызы бар аурулардың
алдын алу мен ... ... ... ... ... денсаулық сақтауда қазiргi заманғы ақпараттық және инновациялық
технологияларды дамыту;
• денсаулық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудiң жоғары қарқынын
сақтайтын ... ... ... ... ету, ... ... қолайлы бәсекелестiк жағдайды және елдiң төлем теңгерiмiнiң
тұрақтылығын қамтамасыз ету, банктiк ... ... ... ... ... ... нақты секторына кредит беруiнiң
одан әрi өсуi үшiн жағдай жасау ... ... ... ... ... ... орташа жылдық инфляцияны 4-6% шегiнде ұстап тұру
және оны 2005 жылға қарай 3-5%-ке дейiн, ал одан ... ... ... ... болады. Монетарлық саясаттың негiзгi құралдары РЕПО
операциялары сияқты ашық рынок ... ... ... ... ... мерзiмдi ноталарын шығару және вексельдермен қайта есептеме
операциялары болады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктi РЕПО ... ... ... ... ... ... өзiнiң ресми ставкаларының
реттеушiлiк рөлiн күшейту шараларын қолдануды жалғастыра бередi әрi ... ... ... оң ... ... ... Бұл ақша-кредит саясатын
инфляция көрсеткiштерiн жоспарлауға көшуге дайындық үшiн база ... ... ... жоспарлауға көшумен қатар жүргiзiлетiн
ақша-кредит саясатына сенімді ... алға ... ... қол ... ... ... сақтауды қамтамасыз ететiн тетiк жасалатын
болады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi алдағы ... ... ... ... ... ... елдерiнiң ортақ төлем
жүйесiн ұйымдастыру және қаржы рыноктары интеграциясының ... ... ... ... ... ... ... рыногының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру
рыногын, бағалы қағаздар ... одан әрi ... және банк ... ... экономиканың нақты секторына кредит беруiнiң одан әрi
өсуi үшiн жағдай ... ... ... ... ... жәрдемдесетiн болады.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... мен ... нарықтық қатынастар дамып келе жатқан
елдердiң көпшiлiгiне ... ... ... ... уақыттың және халықаралық
практиканың талаптарына ... ... ... реттеудiң өзге
әдiстерiн қолдану кезiнде жекелеген ... ... ... ... ... ... ... өңдеушi өнеркәсiп пен экспортқа
бағдарланған саланы қолдауға бағытталатын болады.
Валюта режимiн толық ырықтандыруға 2007 жылы қол ... ... ... мен ... ... ... ... АҚШ долларымен салыстырғанда теңгенiң айырбас бағамын реттеуде
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi тарапынан валюталық реттеу ... ... ... ... ... рыногында шетелдiк
банктердiң қатысуын кеңейту көзделуде.
Қазақстан стратегиялық тұрғыдан алғанда тауарлар мен қызмет көрсетулер,
капитал экспортына ... ... ... ашық ... ел ... ... жағдайында дамыған iрi рыноктар тауарлар мен
қызмет көрсетулерден гөрi, ... ... ... баса ... Бұл олар үшiн ұзақ ... ... жаңа ... ашуға
мүмкiндiк бередi. Егер қазақстандық қаржы ресурстары Қытай мен Ресей ... ... ... ... болса, онда бұл кәсiпкерлерге табыстардың
тұрақты және сенiмдi көзiне ие болуға мүмкiндiк бередi.
Экономиканың ... даму ... ... мен ұйымдардың жұмыс iстеуi
үшiн ынталандыру жағдайларын жасаумен ұштасады. Бұл белгiлi бiр деңгейде
салық ... ... ... саясатынан экономикалық дамудың тұрақты жоғарғы қарқыны
стратегиясына көшу ... ... ... ... ... ... ... бөлу процесiн реттеу тетiктерiн жетiлдiрудi
қажет етедi. Бұл проблеманы шешудiң өзектiлiгi экономикалық өсiмнiң ... ... және ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл салалардың өнiмдерi елдiң өнеркәсiп өндiрiсi
мен экспорты көлемiнiң 70%-iнен астамын иеленедi.
Бұдан ... ... ... салаларының, тауарлар мен қызмет
көрсетулерiнiң iшкi өндiрiсiнiң жартысынан ... ... ... ... мен ... көрсетулерге деген қажеттiгiн
қамтамасыз ... Бұл ... ... ... түрде дамуына керi
әсерiн тигiзедi, ... ... ... мен ... әлемдiк
бағаларының күрт құлдырауы елдiң көптеген кәсiпорындарының ... әсер етiп, ... ... ... ... ... ықпал етедi.
Республика экономикасының негiзгi экспорттық тұрғыдағы ... ... ... ... үшiн ... құнның үлесi жоғары
өнiмдер өндiрiсiн дамытуды ынталандыратын жағдайлар жасау қажет. ... орта ... ... қосылған құны жоғарғы меншiктi өндiрiс
өнiмдерiн өткiзетiн кәсiпорындар үшiн ... ... ... мен
қосылған құн салығы бойынша салық салудың жекеленген тәртiбiн енгiзу қажет.
Инновациялық ... ... және ... ... ... ... ... экономикалық дамуды қамтамасыз ... бiрi ... ... ... практикада бұл мiндеттердi жүзеге
асыру инновациялық инфрақұрылымның, инновациялық ... iске ... ... ... инновациялық
қызметтiң мамандандырылған субъектiлерiнiң мүлдем болмай отырғандығынан
күрделене түceді. Экономиканың ... емес ... ... ... ... ... ... нысандардың бiрi еркiн кеден
аймағының айрықша режимi бар ... ... ... ... әрi -
AЭA) құру болып табылады.
АЭА-ны дамыту үшiн ... ... ... ... ... ... биотехнологиялар, ядролық технологиялар,
радиоэлектроника, байланыс және т.б.) ынталандыратын экономикалық қолайлы
жағдай жасау ... ... ... ... ... ... ... корпоративтi табыс салығын азайту, мүлiк салығын және
жep салығын төлеуден ... ... ... деп ... ... ... режимнiң белгiлi бiр шектеулi аумақ шеңберiнде
қолданылуы экономиканың барлық салалары мен ... тең әрi ... ... ... ... iске ... ... бермейдi.
Бұл үшiн ғылыми және инновациялық қызметтi салықтық ынталандыру жөнiнде
қосымша ұсыныстар қарастырылады.
Фискалдық саясат.
Салық салудың жеңiлдiк режимiн енгiзумен ... ... ... қолдау ғылыми және инновациялық инфрақұрылымды құру және дамыту
процестерiн қаржыландыру түрiнде жүзеге асырылуы тиiс.
Бұдан басқа, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... активтердi жаңартуды
ынталандыру, ғылымды көп қажетсiнетiн және жоғары технологиялы ... ... ... негiзгi бағыттарының бiрi болып
табылады.Негiзгi қорларды жаңартуды ынталандыру салық төлеушiлердiң жиынтық
жылдық ... ... ... қайта енгiзiлген тiркелген активтер
бойынша мүлiкке ... ... және ... инвестициялық немесе инновациялық
жобаны iске асыру үшiн алынған және ... ... жер ... босату құқығы түрiнде инвестициялық салық преференцияларын беру
арқылы жүргiзiледi.
Сонымен ... ... ... ... ... және ... ... өнiмдердiң бәсекелестiк қабiлетiн
төмендетуге алып келетiн негiзгi қорлардың моральдық және ... ... ... ... ... ... ... республикада негiзгi
құралдардың тозу дәрежесi экономикалық қызмет салаларына байланысты 50-75 ... ... ... ... ... тексеру негiзiнде оларды
тозу нормаларын қайта байқау мүмкiндiгiн ... ... ... қарастыру қажет.
Аталған жеңiлдiктер экономиканың басым салаларындағы ... ... ... ... жаңартуға бағытталған
және салық салудың әдiл қағидатын бұзбайды.
Ғылыми-техникалық және инновациялық саясат.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... деңгейiнiң төмендiгi өндiрiс факторларының
өнiмдiлiгiн жоғарылату, нақ ... және ... ... ... бола ... экономиканы реформалаудағы ғылым рөлiнiң жете
бағаланбауынан туындап отыр.
Дамыған индустриялық елдермен ... ... ... ... ... бар. ... елдерде iргелi ... ... ... жыл сайын ұлғаюы, ғылымның жеке
сектормен ықпалдасуын ынталандыру ... жаңа ... ... ... ... секторын құруға және дамытуға жан-жақты
жәрдемдесу, маңызды экономикалық және әлеуметтiк мiндеттердi шешуге ғылыми-
техникалық ... ... ... ... Атап ... 2000 ... ... мен әзiрлемелерге арналған мемлекеттiң шығыстары: ... ... ... ... 2,9 %), Жапонияда 94,2 млрд. долларды (IЖӨ-
нiң 3,0%), Германияда 45,8 млрд. долларды (IЖӨ-нiң 2,35%), ... ... ... (IЖӨ-нiң 2,25 %), Швецияда 7,6 млрд. долларды (IЖӨ-нiң 4,0
%) ... ... өз ... ... ... ... деңгейiн ІЖӨ-
нің 2,5 %-iне дейiн жеткiзудi ұсынып отырғанын атап өту ... ... бес ... ғылымды қаржыландыру көлемi IЖӨ-нiң 0,2 %-iн
құрап отыр, бұл ... ... ... ... ... ... ... 2010 жылға ғылымды қаржыландыруды IЖӨ-нiң 2 %
және 2015 жылы 2,5-3 % ... ... ... ... ... ... ... ғылыми тақырыптарды қаржыландырудың жеткiлiксiз ... ... жас ... ... ... саласынан кетуiне, ғылымның
материалдық-техникалық базасының ... және ... ... ... ... ... саясатын басымдықпен жүргiзу қажет.
Ғылымды дамыту саласындағы мемлекеттiк саясаттың басты бағыттары:
• әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі стратегиялық басымдықтарының
бiрi ретiнде ғылымды ... ... ... өнiмiнiң экспортына бағдарланған ғылымды көп
қажетсiнетiн әрi ресурстарды ... және ... ... ... ... зерттеулердi дамыту;
• ғылыми жетiстiктердi нақты iске асыруға ықпал ететiн тетiктер мен
ынталандыру жүйесiн құру;
• жаңа ... ... ... жан-жақты ынталандыру
(сұранысты ынталандыру) және оларды ... ... ... үшiн ... ... ... ... ғылыми зерттеулер жүргiзу үшiн материалдық базаны нығайту;
• кадр әлеуетiн сақтау мен дамыту, ғылыми-технологиялық дамудың ... ... ... ... ... ... ... мен
аттестаттау;
• ғылыми зерттеулердiң тиiмдiлiгi мен сапасын жоғарылату үшiн ғылыми
ұйымдарды аттестаттау және ... ... ... ... мемлекеттiк емес секторын қалыптастыру мен дамыту, ... ... ... ... талантты жас ғалымдарды қолдау;
• мамандарды әлемнiң ең ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулердi қаржыландыру тетiктерiн жасау мен
жетiлдiру;
• қазақстандық ғылымның халықаралық ... ... ... ... ... iске ... ... саясатты
барабар ғылыми қамтамасыз етудi жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi.
Экономикалық қатынастардың жалпы жүйесiнде инновациялық қызметтiң түпкi
нәтижелерi - өндiрiс тиiмдiлiгiн ... ... ... мен капиталдың
өсуi, жоғары технологиялы өнiм көлемi - ... ... ... ... оған басты рөл берiледi.
Дамыған индустриялы елдерде технологиялардан, ... ... ... ұйымдастырудан көрiнiс табатын ... ... ІЖӨ ... ... 95 %-iне дейiн келедi. Бұл елдерде жаңа
технологияларды енгiзу нарықтық ... ... ... ... ... және ... мен ... сапасын жақсартудың
негiзгi құралы болып отыр.
Қазiргi уақытта ғылымды көп қажетсiнетiн отандық өндiрiстi дамыту,
бәсекеге ... ... ... ... жаңа ... әзiрлеу мен игеру және республиканың өнеркәсiп пен ғылыми-
техникадағы әлеуетiн сақтау мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... инновациялық процестердi
жандандыруға, жаңа технологиялық құрылымдарды енгiзуге, ... жаңа ... ... ... ... ... ... ғылым мен өндiрiс арасындағы алшақтықты еңсеруге,
индустриялық қызметтi ынталандыруға, озық ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталуы керек.
Ғылыми техникалық салада ... ... ... ... ... ... емес. Соңғы жылдар iшiнде өнеркәсiп
өндiрiсi көлемiнде және жұмыспен қамтылу санында ... ... ... өзгерiссiз қалып отыр және тиiсiнше 2,8-3,2% және 12,4-14,0%-тi құрап
отыр, бұл индустриясы дамыған елдердегiден бiрнеше есе ... ... ... дамуы тежелуiнiң негiзгi себебi шағын
кәсiпорындардың әдетте, iрi ... ... ... ... ... алмауында болып отыр. Шағын кәсiпкерлiктi iрi
кәсiпорындармен бiрiктiру ... ... ... ... ... қызметiне қатыссыз қызметтер көрсету жөнiндегi
функцияларын ... ... ... ... ... ... әзiрлеу қажет. Бұдан өзге, шағын бизнесте инновациялық және ғылымды
көп ... ... оның ... ... ... ... технологияларды сатып алу және шағын және iрi бизнестiң франчайзингтiк
қатынастарының кең таралуы есебiнен ... үшiн ... ... ... ... ғылыми әзiрлемелердi рыноктық тауар деңгейiне
жеткiзу тәжiрибесi жетпейдi, менеджмент, маркетинг және талдау саласындағы
жоғары ... ... ... ... ... ... жетекшi шетелдiк ғылыми-зерттеу институттары мен компанияларына
тағылымдамаға жiберу және ... ... ... үшiн ... ... ... мамандарын тарту тәжiрибеге енгiзiлетiн болады.
Қазақстандағы ғылымның ... ... ... ... ... мен ... өндiрiстер санының көптiгiмен ... ... ... ... және оны пайдалану инновациялық қызметтi дамытудың
негiзгi ... бiрi ... ... ... пайдалану мен құқықтарын қорғау инновациялық
қызметтi дамытудың ... ... ... ... Құқықтық қатынас
субъектiлерiнiң құқықтары мен мүдделерiнiң теңдестiру есебiнен зияткерлiк
меншiктiң тиiмдi шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық зерттеулердi дамытуды, оларды
өнеркәсiпте iске ... ... ... жаңа ... мен ... ... мен ... қамтамасыз ете алады.
Инновациялық дамудың базалық моделi негiзiнде iшкi (өcipу) және сыртқы
(трансферт) инновация көздерiнiң ... ... ... ... стратегиясы iргелi және қолданбалы жеке зерттеулерге негiзделген
өзiндiк технологияларын белсендi ... ... ... ... ГФР, ... Жапония) тән. Технологиялардың трансфертi стратегиясы
iргелi және қолданбалы жеке әзiрлемелерi жоқ және бұл ... ... ... ... де iске ... ғылыми-техникалық және инновациялық қызмет саласындағы
мемлекеттiк саясаттың негiзгi бағыттары:
... ... ... ... қорлар құру және
венчурлiк ... ... және ... салаға тарту;
• инновациялық қызмет субъектiлерiн мемлекеттiк қолдау нысандары мен
әдiстерiн әзiрлеу;
• инновациялық қызметтiң ... ... ... және өңiрлiк
сипаттағы маманданған субъектiлерiн құру ... ... ... ... сала үшiн ... ... және ... даярлау;
• өнеркәсiптiң базалық салаларында жаңа ... ... ... ... ... үшiн ... ... яғни авторлық
құқықты, патенттер мен сауда ... ... ... ... ... тану ... ... технологиясының
трансфертiн ынталандыру;
• отандық кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... ... халықаралық донор ұйымдардың, мүдделi қаржы-кредит және шаруашылық
құрылымдарының гранттарын тарту болып табылу тиiс.
Қазақстанда ғылымды мемлекеттік қаржыландыру ... өсіп ... ... ... ... көруге болады. (19 сурет)
11-сурет – Қазақстан Республикасында 2006 жылы ... ... ... ... ... ... ... 7 есе ұлғайған
Космостық бағдарламаны қаржыландыру көлемі 2006 жылы 2,2 млрд. теңге, ал
Білім және ... ... ... жұмсаған шығындары 31,5% құрады.
Қаржыландыруды кеңірек ұлғайту жоспарлауды және ... ... ... ... ҚР ... ... ... мәліметтері
бойынша іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулерге бөлінетін ... ... ... ... ... Бұны ... ... кестеден
айқын байқаймыз.
Берілген кестеде көрсетілгендей, 2005 ж. ... ... ... өңдеу жұмыстары 295 ғылыми ұйымдарда жүргізіліп, ... ... ... ... 19,2 ... теңгені құрады.
Өнеркәсiп пен экономиканың басқа да салаларының бәсекеге ... ... ... және әлеуметтiк инфрақұрылым жағдайына ... ... және ... ... ... ... ... экономикалық даму мүмкiн емес. Инфрақұрылымның осы
элементтерiнiң ... ... ... ... қазiргi заманғы
әлемдегi елдiң бәсекелестiк қабiлетiнiң ... ... ... ... үдей ... мен ... бәсекелестiктiң күшейе түсуi
жағдайында шаруашылық субъектiлердiң әлемдiк рыноктың ... ... әрi ... ... ... ... ... табыстың негiзi болып
табылады.
11-кесте – Жиынтық ішкі өнімге шаққандағы ғылыми-зерттеу жұмыстары мен
өңдеулердің үлесі, (%)
| | | | | ... |2002 |2003 |2004 |2005 |
| | | | | ... ішкі ... |3776,3 |4612 |5542,5 |6035 ... ... | | | | |
| | | | | ... | | | | ... ... |2,7 |2,9 |3,6 |4,5 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... шаққандағы | | | | ... ... |0,07 |0,06 |0,06 |0,08 ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | |
|% | | | | |
| | | | | ... |13,8 |14,4 |18,5 |19,2 ... ... | | | | ... ... | | | | |
| | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... |0,37 |0,31 |0,33 |0,35 ... % | | | | ... ... ақпараттық-телекоммуникациялық инфрақұрылымның болуы ұлттық
экономиканың өсуiнiң, қоғамның ... және ... ... ... ... бiрi ... ... ол халықаралық
қоғамдастықтағы елдiң ... ... ... күнi ... бiрде-бiр
түрi өздерiнiң құрылымдық бөлiмшелерi арасында да, сондай-ақ сыртқы ... ... ... ... ... дами ... ... салаларын дамыту оларды дамытудың бағдарламаларына сәйкес жүзеге
асырылуы тиiс.
Ақпараттық саясат.
Ақпараттық технологиялар (AT) саласындағы негiзгi мiндет ашық ... ... ... қоғамдастық іске асыратын ғаламдық
ақпараттық инфрақұрылымның бiр бөлiгi (Global Information ... ... ... ... (ұлттық ақпараттық инфрақұрылым) ... ... ... өнiмдердi және софт-технологияларды дамытуды
ынталандыру болып табылады.
АТ-ны дамыту кезiнде компьютер жабдықтарына бағаның ... ... ... компьютер жабдығының өндiрiсiнде ... ... ... өсiмi ... - ... құралдар, қызметтер мен
консультациялар секторында шоғырланатынын ескеру қажет. АТ ... ... ... ... 1997 ... 327 ... AҚШ долларына
қарағанда 2008 жылға қарай 1 трлн. АҚШ ... ... ... болатын АТ секторы экономиканың аса маңызды салаларында нығаюы
тиiс. Бұлай ... ... осы ... өнiмi ... ... ... қала ... мүмкiн. Бұдан басқа, тұтас алғанда ұлттық ... ... ... ... бола отырып, АТ елдiң
телекоммуникацияларын дамытуда айқындаушы рөл атқарады.
АТ саласындағы мемлекеттiк ... ... ... ... ... ашық және тұрақты нормативтiк-құқықтық
базалар мен стандарттарды жасауға;
• халықтың, шаруашылық ... ... ... ... ... мемлекеттiк басқару органдарының, ҰАИ-ға жан-
жақты қол жеткiзуiн қамтамасыз етуге;
• мемлекеттiк органдар ... ... ... ... ... құжат айналымы рәсiмдерiн қоса алғанда, "электрондық үкiметтi"
әзiрлеп, енгiзуге;
• ақпараттандырудың мемлекеттiк құралдары мен жүйелерiн ... және ... iшкi және ... ... рыноктардың жаңа мүмкiндiктерiн барынша
пайдалануға мүмкiндiк беретiн ... ... ... ... ... ... сатып алу саласында электрондық аукциондар мен тендерлер
тетiгiн енгiзуге;
• халықтың бiлiм деңгейiн электрондық оқу мекемелерi мен ... ... ... ... ... ... мен ... ұлттық индустриясын
дамытуды жан-жақты қолдауға бағытталуы тиiс.
Телекоммуникацияларды дамыту
Өскелең әрi перспективалы ... бiрi ... ... ... ... ... бизнес пен халықтың
барынша қол жеткiзуiне және неғұрлым ... ... ... ... ... бағытталуы тиiс.
Қазақстан әлемде болып жатқан ... ... ... ... ... ... ... жаңа телекоммуникациялық
технологияларды: мобильдi ... үшiн ... көп ... ... ... кең ... ... сияқты, Интернет пен
мәлiметтер беру, сондай-ақ мобильдi телефондардың үшiншi буын ... ... мен ... ... ... ... ... телекоммуникациялық компаниялар шетелдiк және
халықаралық спутник компанияларынан спутник ресурстарын жалға алуға мәжбүр.
Сондықтан ... ... ... ... ... тapaтy үшiн жағдай
жасауға, шалғай және аз ... ... ... ... байланыс арналарының қуаттылығын әртараптандыру мен кеңейтуге
көмектесетiн ғарыштық ... ... ... ... жер үстi ... желiлерiн цифрлауды және жылдам дамытуды,
талшықтық оптикалық байланыс желiсiнiң құрылысын жалғастыру ... ... ... ... ... ... ... сектордың нарықтық толығымен жағдайға өтуiне жәрдемдесетiн болады.
Көлiктi дамыту
Көлiк саласындағы ... ... ... инфрақұрылымы дамыту факторын
шектейтiн жағдайларды болдырмау мақсатында елдiң жедел экономикалық ... ... мен ... ... ... мен ... ... ету
болып табылады. Елдiң көлiк әлеуетiн барынша дамыту басқа да маңызды мiндет
болып табылады.
Қазақстанның ... ... ... ... ... басты
артықшылығы - бұл арақашықтықты айтарлықтай ... ... ... жағдайларында теңiз жолымен жүктердi жеткiзу мерзiмi Берлиннен қытай
порты Ляньюнгаға дейiн 20 күндi құрайды, ал ... жол бұл ... ... дейiн қысқартады, тасымалдау арақашықтығын екi eceгe азайтады.
Экономикалық процестердiң ғаламдануы барлық ... ... ... ... қол ... ... ел арасындағы өзара тиiмдi сауда үшiн ... ... ... ... негiздейдi. Қазақстанның тасымалдың қалыптасқан әрi
түзiлген ... ... орны бар буын ... кiру ... ... арқылы өтетiн халықаралық көлiк дәлiздерi желiсiн дамытудың
қазiргi тұжырымдамасы үш басым бағытқа ... ... ... және ... елдерi;
• Қытай, Жапония және Оңтүстiк-Шығыс Азия елдерi;
• Орта Азия және ... Иран және ... ... ... ... жер үстi және су магистралi кешенiн қамтитын
қалыптасқан ... ... ... бар. Олар қазiргi заманғы
техникамен ... және ... ... тасымалдаулардың
шоғырлануына арналған.
Қазақстанның аумағы арқылы 6 темiр жол, 6 ... және 72 ... ... Елдi ... ... ... ... алып, Еуропаның
түкпiрiне кететiн Транс-Азия-Еуропалық талшықты-оптикалық желiлер байланысы
кесiп өтедi. Оңтүстiктен солтүстiкке бағытталған ... ... ... ... желiлерiне қосып отыр.
Елдiң көлiк-коммуникация жүйесiндегi ерекше орын ... ... ... ... екi ... ... ... - "Достық"
темiр жол өткелi мен батысындағы - "Ақтау" теңiз сауда порты.
Көлiк кешенiн дамытудың ... ... ... ... экспорттық
тауарларды тиiмдi жеткiзу мен оны ... кең ... ... жиынтығын көрсету. Саланы дамытудың басым бағыттары тиiмдi әрi
технологиялық жаңартылған көлiк кешенiн құру, транзиттiк ... ... ... табылады.
2015 жылға дейiнгi кезеңде көлiк жүйесiн елдiң қажетiне сай ... ... ... ... жалғастырылуы тиiс. Ол өзiне:
• жаңа темiр жол желiлерiнiң құрылысын қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... және жөндеуге арналған өнеркәсiп базасын дамытуды, темiр
жол тарифтiк жүйесін жетілдіруді;
... мен ... ... жаңа ... құбыр жолдары
жобаларымен жұмысты, жұмыс істеп тұрған құбыр жүйесiн кеңейтудi,
пайдалануға беру 2010 ... ... ... жоспарланған жаңа
магистральдық экспорттық мұнай жолдарын тартуды;
• автожолдар желiсiн салу, кеңейту және қайта жаңарту;
... ... ... қоса алғанда, авиациялық
тасымалдауларды және шетелдiк инвестицияларды белсендi тартуды және
шетелдiк ... ... ... ... келiсiмдер
жасасуды қоса алғанда, көлiктiк тасымалдауларды ... және ... ... мультимодальды көлiк жүйелерiн және Каспий
теңiзiндегi теңiз көлiгi мен өзен көлiгiн дамытуды ... жол ... ... ұлттық желiсi елдiң барлық аумағын дерлiк қамти отырып,
дамыту мен оңтайландыруды қажет етедi. Сол себептен де елдiң ... ... ... ... тармағының құрылысы басталды.
Қазақстандағы "Достық" станциясы, Қытайдағы "Алашанькоу" станциясы ... және ... ... өзектi буыны болып табылады.
Осыны ескере отырып, Қазақстан оны қайта жаңартуға және ... ... ... ... ... жылдары станциялардың қуатын ұлғайту жөнiндегi кешендi
шаралар өткiзу жоспарланып отыр.
Республиканың автожол кешенi Қазақстанның өңiрлерi арасындағы, сондай-ақ
мемлекетаралық ... ... ... ... мен ... ... ... байланыстырушы буын бола отырып, ... ... ... рөл ... Республикасы үшiн жүктер мен жолаушылардың басым бөлiгiн
тасымалдауда автомобиль жолдары үлкен маңызға ие. ... ... ... ... ... жүктерді және жолаушыларды
тасымалдауды ... жаңа ... ... халықаралық
автомобиль дәлiздерiнiң сервистiк инфрақұрылымын дамыту және ... ... ... ... ... әуе ... арқылы бағыттардың трансазия жүйесi әуе
трассаларының желiсi ... ... ... ... ... ағындардың
негiзгi бағыттары Еуропадан Оңтүстiк-Шығыс Азия елдерiне өтетiн ағын болып
табылады. Қазақстанның әуе ... ... ... ... ... ... ... құралдарын, навигацияны және байланысты
жетiлдiрудi қажет етедi.
Су көлiгiнде Ақтау порты ... ... ... ... ... ... ... жаңартылған мынадай инфрақұрылымға ие: темiр жолдар, ... жер асты ... ... және ... ... ... Басқа жобаларды iске асыру кешенiнде Ақтау портын дамыту, оның
iшiнде арнайы ... ... - ... ... ... ... ... бағыттарының бiрi. Жүк ағыны өсуiнiң арқасында
портты табысты ... ... ... ... ... ... тасымалдауды дамыту үшiн "Қазтеңiзтрансфлот" теңiз кеме жолы ұлттық
компаниясы (ҰТЖК) құрылды, сол арқылы Қазақстанда өзiнiң теңiз сауда флотын
құрудың негізі ... ... ... жүзеге асырудың қазіргі
проблемалары және ... шешу ... ... ... ... Республикасының өзiндiк орны
айқындалып қалды. Бұл ... ... ... ... елiмiздiң нарықтық бағытта дамушы ел деп танылуымен ... ... ... атап ... “мемлекетiмiз әлем таныған,
алдыңғы қатарлы елдер ... ... ... деп атап көрсеттi.
Сондықтанда болар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын ... ... ... кең ... талқылауға түсiп отыр.
Егемендiк алғаннан кейiнгi макроэкономикалық көрсеткiштерге назар
аударсақ ұлттық экономикада 1998 жылдан ... ... өсу ... соңғы екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып отыр. Бұл
шама елiмiз үшiн ... ... яғни әлем ... ЖIӨ өсiмi ... ... мұндай жетiстiктерге жетуiмiз жер қойнауымыздағы минералды
қорымыздың бай болуымен және ... ... ... және ... ... ... байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы құрып
кеткен шикiзаттық негiзде болып отыр. Ал ... ... ... ... олар ... ... ... өндiрiске
өтiп, индустриялы-инновациялы дамуға бет ... Ал ... ... ... ... ... және дамушы елдер ғана айналысады екен. Елбасы
атап өткендей, ... ... ... елдер қатарына қосылу үшiн және
экономикамыз ... ... ... ... емес ... өсу үшiн бүгiнде инновациялық ... ... ... ... ... ... қосылуымыз керек. реформалар жүргiзiп
және ұзақ мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Қ.Р-ның инновациялық ... ... XXI ... ... ... ... ең бiрiншi ғылыми техникалық дамумен байланысты болып
отыр. Елдiң негiзгi экономикалық ... , яғни ... пен ... ... жоспарлау үшiн инновациялық қызмет ең қажеттiсi.
Алдынғы уақыттарда экономикалық өсу факторы ретiнде посткеңестiк елдерде
инновация екiншi деңгейдегi жоспар болып ... ... ... ... ... және отандық тәжiрибе бойынша тұрақты экономикалық өсуге
қол жеткiзу инновациялық ... ... ... көз ... ... ... сонғы 3-4 жылда инновацияға деген көзқарас өзгердi. Елбасымыз
Н.Ә. Назарбаев Ұлттық акедемия ... ... атап ... ... инновациялық жүйе құратын уақыт жеттi” деп атап көрсеттi.
Индустриялық ... ... ... ... түсуге қабiлеттi және
тиiмдi ұлттық өнеркәсiптi қалыптастыру үшiн кәсiпкерлiкке қолайлы ... және ... ... ... ... ... ... елiмiз осы мәселелердi шешiп жоғары бәсекеқабiлеттi алдынғы қатарлы
елдер санатына қосылуы үшiн, тұрақты ... ... және ... ... қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi
стратегиясын қабылдады және ол ... ... ... оң ... ... ... Елбасымыз биылғы жылы “Бәсекеге ... ... ... ... және ... ... халық” деген
Қазақстан халқына Жолдауында, елiмiз үшiн ... ... ... стратегияның негiзгi бағыттарын атап көрсеттi.
Стратегияның негiзгi мақсаты – ... ... ... және экспортқа бағытталған тауар шығаратын өнеркәсiптер ... ... ... ... даму ... сәйкес бiз экономиканың
шикiзаттық бағытынан арылып, Қазақстанның индустрияландыруының тездетуге,
машина жасау мен өнеркөсiп ... ... ... қоюға тиiспiз. Яғни
инновация – негiзгi қозғаушы күш болмақ.
Ендi осы тұрақты экономикалық ... ... ... ең ... ... болып отырған Индустриялы-инновациялы даму стратегиясының
мақсаты мен ... ... ... ... ... мақсаты шикiзат бағытынан қол үзуге ықпал ететiн
экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң ... ... ... ұзақ ... жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өту
үшiн жағдай жасау болып табылады.
Өңдеушi өнеркiсiпте және қызмет ... ... ... ... және ... ... ... , жұмыстар және ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында ... ... ... ... ... ... орын алуда:
• экономиканың бiр жақты шикiзат бағыттылығы;
• әлемдiк ... ... ... ел ... ... және ... ... ықпалдасудың
босаңдығы;
• iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге тұтыну сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
• өндiрiстiк және әлеуметтiк ... ... ... дамымауы;
• кластерлiк желiлердiң дамымауы, яғни кәсiпорындардың бiр орталыққа
шоғырланбауы;
• мұнай-газ және кен-металургиялық ... ... ... ... ... тез ... ... жалпы техникалық және технологиялық артта қалушылығы;
• ғылыми зерттеу және ... ... ... ... ... ... мен өндiрiс арасында ұтымды байланыстыболмауы;
• мамандарды және жұмысшы ... ... мен ... ... ... ... болмауы;
• экономиканың өңдеушi секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы
институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң ... ... 1 ... ... ... ... деңгейi бойынша, сондай-
ақ экономика салаларындағы еңбек ... ... ... индустриялдық
дамыған елдерден 7-10 еседен астам артта қалып отырмыз;
Қазақстан кәсiпорындарының негiзгi қорлары құлдырау алдында, 2001 жылдың
басында негiзгi ... тозу ... орта ... 29,7% ... Ал ... ... ... түсу қабiлетiнiң төмендеуiне душар етедi. Егер
Қазақстанда ЖIӨ-нiң 1 долларын өндiруге 2,8 ... ... ... ... ... Италия және Жапония сияқты ... ... 0,22 – 0,3; АҚШ, ... Түркия, Кореяда – 0,4-0,6; Канада мен
Қытайда – 0,8-1,2 киловатт сағатты құрайды.
Ендi өндiрiске жұмсалатын электр энергиясының ... ( ... ... ... ... ... ... елдер бойынша және оларды
Қазақстанмен салыстырып көрсек. Оны келесi 7-шi ... көре ... ... шешу ... ... стратегияның келесi мiндеттерiн
атап өтсе ... ... ... ... ... жылдық өсу қарқынын 8-8,4% мөлшерiнде
қамтамасыз ету, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖIӨ ... сыйымдылығын 2 есе төмендету:
• өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
... ... ... ... ... ... институттарды қамту; қосылған құнға барынша қол
жеткiзе ... ... ... ... құн ... элементтердi
игеру;
• ғылымды көп қажет ететiн және жоғары технологиялық экспортқа негiзделген
өндiрiстер құруды ынталандыру;
• сапаның әлемдiк стандартына ... ... ... – техникалық және инновациялық процестерге қосыла
отырып, өңiрлiк және дүниежүзiлiк ... ... ... ... iске ... ... 2003-2015 жылдарды қамтиды және
ол даму барысында келесiдей кезеңдерден тұрады:
1-шi кезең – ... ... ...... ... кезең – 2010-2015 жылдар
Күтiлетiн нәтижелер: Индустриялық-инновациялық саясатты белсендi жүргiзу
экономиканың өсу қарқынын жылына 8,8-9,2% қамтамасыз етедi. Бұл 2000 ... 2015 жылы ЖIӨ ... 3,5-3,8% ... ... ... ... ... өңдеушi өнеркәсiпте орташа жылдық өсу қарқынын 8-8,4%-
ке дейiн жеткiзуге, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖIӨ ... ... 2 есе ... ... ЖIӨ құрылымында ғылыми және ғылыми инновациялық қызметтiң
үлестiк салмағын 2000 ... ... 2015 жылы ... арттыруға
мүмкiндiк беру.
Бiрiншi кезең (2003-2005 жж.) басты түрде ... ... ... ... ... ... болады. Стратегияны табысты түрде iске
асыру мақсатында ... ... ... ... мен ... енгiзу, жаңа заңдар әзiрлеу, инвестициялық және
инновациялық жобаларға мемлекеттiң қатысуын қамтамасыз ... ... ... ҚҚT талдау жүргiзу ... ... ... ... iске ... ... жобаларды айқындау көзделедi.
Бұл кезеңде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына салық
ауыртпалығын ... ... ... ... ... ... конвенцияға қосылуы, Халықаралық электротехникалық
комиссиясына, т.б. кiруi жоспарланады.
Осы кезеңде қорларды құруға ... ... ... Даму Банкiнiң
жарғылық капиталын ұлғайту, жобаларды инвестициялаудың мемлекеттiк жүйесiн
айтарлықтай жетiлдiру ... ... ... және оны ... ... отырып, кәсiби кадрларды даярлау саласындағы ... ... мен ... ... ... ... кiру
процесiн аяқтау көзделiп отыр.
Осы кезеңдегi экономиканың дамуы индикативтi жоспардың ... ... ... ... ... ... ... өткен жылдардағы ЖIӨ-нiң нақты
қарқынын ескере отырып, ЖIӨ-нiң екi ... ... ... жету ... ... ... экспорт пен iшкi тұтынудың дәстүрлi тауарлары және
қызметтерi өндiрiсiнiң бiр мезгiлде сан жағынан ... ... ... ... ... қайта жаңғырту, жұмыстың инвестициялық-құрылыс күллi
кезеңiн түбегейлi өзгерiсi ... ... ... ... ... үшiн ... ... қажет.
Орта мерзiм iшiнде ғылыми, ғылыми-техникалық қызметтiң, бiлiм және
денсаулық сақтау ... ... ... ... ... мен ... ... қызметкерлерiне еңбекақы
төлеу жүйесiн, бюджетаралық қатынастарды жетiлдiру, қаржы секторын дамыту
және ... ... ... ... инновациялық инфрақұрылымның
негiзi қалануға тиiс.
Соңғы жылдардағыдай тауарлар мен ... ... өсуi ... ... ... алу ... ең ... мұнай мен газ
өндiрудi ұлғайту есебiнен ... ... ... Бұл ... ... төмен инфляцияны қамтамасыз етуге, ... ... ... ... және ... ... ... жасауға бағытталуы тиiс.
Осыған сәйкес монетарлық саясат 5,5 және 4 % ... ... ... ... ... етуi тиiс. ... бағасының конъюнктурасы
Қазақстан үшiн қолайлы кезде теңгенiң құнсыздануы АҚШ ... ... ... 4,5 және 3 % ... ... ... кезең (2006-2010 жылдар) Стратегия iс-шараларын экономиканың
барлық салаларында ... iске ... ... ... Бұл ... ... ғылым мен техниканың жетiстiктер негiзiнде қуаттарды
құру, сондай-ақ қажеттi мамандарды даярлау ... ... ... ... ... инфрақұрылым негiзiнен қалыптасатын болады.
Жеке сектордың, шетел ... ... ... ... ... институттарының қаржы ресурстары бiрыңғай бағытта ... ... ... ... жаңғырту, жұмыс iстейтiн кәсiпорындарды
кеңейту және жаңа өндiрiстер құру проблемаларын кешендi түрде шешедi. Бұл
ретте iрi, орта және ... ... ... ... ... ... құру нормаларын ескере отырып, индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын iске асырудың ... ... ... ... және экономика құрылымын әртараптандыруға
бағытталған көптеген жобаларды iске асыру басталады.
Экономиканы әртараптандыру ... ... ... ... ... ... мұнай мен газды өндiру және ... ... ... ... ... 2010 жылы 2000 ... салыстырғанда ЖIӨ екi еселенуi
саласындағы стратегиялық мақсат мұнай мен газды өндiрудi дамыту ... ... iске ... ... ... ... ... iске асыру бөлiгiнде аса
өнiмдi болады. Осы кезеңде iске қосылған қуаттарды және жаңа ... ... ҚҚТ ... ... асатын болады. Тауарлар мен қызметтер
өндiрiсiнiң және ... өсу ... ... мен газ ... ... ... ... салалары мен экспорт құрылымын әртараптандыру
жүредi.
Стратегияны іске асыру тетiгi
Стратегияны орындау Қазақстан Республикасының ... ... ... ... оның iске ... жөнiнде iс-шаралар жоспарлары
арқылы жүзеге асырылады және Қазақстан Республикасының Үкiметi үш ... ... ... ... ... ... ... әрбiр
кезеңiнiң сапалық ерекшелiктерi көрсетiлiп, Стратегия қағидаттарын iске
асыру жөнiндегi нақты шаралар ... ... ... ... ... бөлек салалық бағдарламалар әзiрленедi. Онда нақты
атқарушылар мен iске асырудың ... ... ... ... ... ... мен көздерi көрсетiледi. Бағдарламаларды әзiрлеу
ғылыми-зерттеу және басқа да ұйымдардың меншiк нысанына және ... ... ... жүзеге асырылатын болады.
Кешендi түрде жоспарланатын iс-шаралар орталық және жергiлiктi атқарушы
органдардың ... ... ... барлық бағыттары
бойынша мақсатты және келiсiлген iс-қимылын ... ету ... ... ... ... бередi.
Қазақстан Республикасының Үкiметi Стратегияның iс-шаралар жоспарын
орындау және ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк стратегияны iске ... ... мен ... ... жүзеге асырады.
Қажеттi ресурстар және оларды қаржыландыру көздерi
Стратегияны iске асыруға арналған инвестициялық сипаттағы ... ... ... ... 1,2 ... АҚШ ... құрайды. Бұл ретте
Стратегияны icкe асырудың мемлекеттiк шығындарының құны 2002 ... ... ... 260 ... AҚШ долл. құрайды. Стратегияны iске асыру
шеңберiнде жеке секторды ... үшiн даму ... ... жыл ... бөлу жоспарланады. Республикалық және жергiлiктi
бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... жылға арналған бюджеттi қалыптастыру кезiнде айқындалатын
болады. Стратегияның ... ... үшiн Даму ... ... ... ... қаржылары iске қосылады. Бұл
орайда инвестициялық және инновациялық жаңа институттар құруда iрi қаржы
ресурстарын ... ... ... ... жаңа технологиялық және ғылымды қажетсiнетiн өндiрiстi
дамыту мен құруға, инфрақұрылымды ... ... ... ... ... жобаларды iске асыру үшiн ... ... мен ... көзделедi.
Негiзгi қаржы жүгi жеке секторға түсуi тиiс. Алдын ала бағалау бойынша
мемлекеттiк және жеке ... ... ара ... ... бiрге
қатынасын құрауы тиіс.
Стратегияны iске асырудан күтiлетiн нәтижелер
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын ... iске ... ... ... негiзiнде елдiң экономикасының ұзақ
мерзiмдi тұрақты өсуiне және өнiмнiң бәсекелес түрлерiн ... ... ... ... ... ... етуге ықпал етуi тиiс.
Ел экономикасында жеке бастамалар басымдыққа ие болады. Барлық рынок
субъектiлерi үшiн тең ... ... ... ... ... арттыруда ғылым жетiстiгiн пайдалану
жақсарады, менеджмент және ... ... ... ... ... және т.б. ... ... қалуды еңсеру ... және ... ... ... ... ... қаржыландыру үшiн таңдау бөлiгiнде ... ... ... ... мен ... ие ... идеялар мен жобалардың келешегiн айқындау саласында
қазiргi кездегi әдiстер қолданатын, жаңа қаржы ... ... және ... ... ... ... ... және елдiң экономикасына инвестициялардың келуiн ынталандыруға
бағытталады.
Қазiргi заманғы және ... ... және ... құру, бiлiктiлiгi жоғары басқарушы, ғалым, инженер, техник
кадрлар мен жұмысшы кадрларын ... ... ... құру ... ... ... ғылыми жетiстiктермен алмасу үшiн
Қазақстанның тартымдылық деңгейi жоғарылайды.
Маңызды құрылымдық өзгерiстер қосылған құны жоғары ... ... және ... ... өндiрiсiнiң пайдасына жүргiзiледi.
Экспорт елеулi түрде әртараптанады әрi ... ... ... ... ... ... ... әлемдiк экономикаға Қазақстан
экономикасының кiрiгуi шикiзат тауарлары ғана емес ... ... ... қызметтер есебiнен тереңдей түседi.
Шағын және орта, әсiресе инновациялық бизнестi дамытуда шешушi бетбұрыс
болады. Елде ... ... емес ... ... күрт ... қаржы-шаруашылық қызметiнiң ашықтығы қамтамасыз етiледi.
Тәуекелдердiң азаюы өнеркәсiптiң өңдеу секторында ... ... ... оны ... ... үшiн ... етедi, осы
секторға қазiргi басқару әдiстерi мен ... ... ... етедi.
Қор нарығы жұмысының түбегейлi жақсаруы ... ... ... ... мен ... қаражатын экономиканың нақты
секторының инвестициялық ресурстарына тарту күтiледi, шикiзат ... ... ... ... мен ... ... қайта құйылуын өзгертуде айтарлықтай iлгерiлеу болады.
Ұсынған тәсiлдер мен шаралар банктер капиталдануының өсуiне және банктiң
несие ... ... ... Бұл, өз ... ... ... ... бойынша ставкаларды 3-4 %-ке дейiн төмендетуге,
банктiң кредит ресурстарын шағын және орта бизнестiң қол ... ... ... ... Банк және ... да ... ... сенiмдi нығайту салымдардың жалпы өңдеу ... ... ... ... ахуалды жақсарту және экономиканы одан әрi ырықтандыру
тұтастай алғанда шетел инвестицияларын ... мен ... ... ғана ... ... капиталды шетелге заңды түрде әкетуге және
пайдалы ... ... ... ... ... және ... қызметтi қайта
реттеу жөнiндегi шараларды iске асыру "ресми" және ... ... ... ... түрде өзгертедi.
Индустриялық-инновациялық саясатты белсендi жүргiзу экономиканың өсу
қарқынын жылына ... 8,8-9,2 % ... ... Бұл 2000 ... 2015 жылы ЖIӨ көлемi шамамен 3,5-3,8 есе өседi. Сонымен
қатар, өңдеу өнеркәсiбiнде орта ... өсу ... 8-8,4 % ... ... ... 2015 жылы жұмыс өнiмдiлiгiнiң өсiмi кемiнде 3 есе ... ... ... - 2 eceгe ... iске асыру нәтижесi 2015 жылы мұнай және газ кен орындарын
қарқынды игеру кезiнде өнеркәсiп ... мен ... ... ... әкелмейдi.
Стратегияны iске асыру:
ЖIӨ құрылымындағы өнiмдердi шығарудың үлес салмағын 2015 жылы 46,5 %-тен
50-52 %-ке дейiн ұлғайту;
ЖIӨ ... ... және ... ... үлес
салмағының қызметiн 2000 жылы 0,9 %-тен 2015 жылы 1,5-1,7 %-ке ... ... ... ... ... 2000 жылы 13,3 %-тен 2015
жылы 12-12,6 %-ке төмендеуiнiң қарқынын баяулату (осы көрсеткiш салыстыру
үшiн ... ... ... 2015 жылы 10,9 %-тi ... ... iске ... ... өндiрiсiндегi тау-кен салаларының
қосылған құн үлесi 2015 жылы 55-56%, оның ішiнде 2000 жылы 31,0% және ... ... ... - 50-51% жетедi. Стратегияны iске асыруды ескере
отырып, тау-кен өндiрiсi 45-47% ғана ... Бұл ... ... және ... ... ... үлесi 2000 жылы ЖIӨ 0,1 %-
тен 2015 жылы 1-1,4 %-кe дейiн өседi.
Өңдеу өнеркәсiбiнiң қосылған құн құрылымында сапалы өзгерiстер ... және ... ... ... өңдеу өнеркәсiбiнiң қосылған
құнының жалпы көлемiнен 40,1 %-тен 27-28%-кe дейiн төмендейдi, ал ... ... ... 38,1 %-тен 45-46 %-ке ... ... Бұл ... қажетсiнетiн және жоғары технологиялы өнiм 2000 жылғы 0,6 ... 9-11 %-тi ... ... ... ... ... ең аз жалақы және зейнетақы
өседi. Ел тұрғындарының ... ... ... 2,1-2,4 есе ... ... бәсекенiң дамуымен экономикада мемлекеттiң ролi
төмендейдi. Бiрақ дамыған ... ... ... тек қана ... ... ... базаның қалыптасуы мүмкiн емес.
Елдегi инновациялық даму мемлекеттiң араласуынсыз оң ... ... ... мен ... ... реттеудiң объектiсi болып
табылады. Көптеген дамушы елдер табиғи ресурстарға бай бола ... ... қол ... ... ... ... ... экспорты бұл елдердің
мемлекеттік қазынасына ... ... ... ... ... ... өте келе ... табыс экономиканы ... ... ... ... және оның әлемдік рыноктағы жағдайынан
тәуелді ... ... аз ... ... жаңа ... дамуын ынталандырмайды
және шикізаттың күндердің күнінде таусылатынын еске алсақ, бұл мәселенің
қаншалықты маңызды екенін түсінеміз. Дәл осы ... ... ... ... ол - ... технологиялық өндірісті дамыту.
Қазіргі таңда ел экономикасы дамуының шешуші факторлары - ғылым ... ... ... ... көз ... келеміз. Бүкіл
әлемде озық технология мен техниканы ... 1951 ж. ... ... жүзіндегі ең алғашқы технопарк – АҚШ-тағы ... ... ... ... ... ... ғасырдың 80-жылдары
технопарктер тек АҚШ, Еуропада ғана емес, Канада, ... ... ... ... Жапонияда да құрыла бастады.
1990 ж. бүкіл КСРО елдерінің экономикасында ... ... ... ... ... ... ... ғылымға көңіл бөлінбеді,
көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, бөлшектену, тіпті қайта ... ... ... ... бәрінің себебі – нарықтың
қатал талабы болды.Тозған құрал-жабдық, шығыны көп ... ... ... сын ... қаржылық жағдай және осы сынды мәселелер аяғына
шырмауық болып оралды.
Нарыққа көшу процесі ... ... ... ... ... шикізат (газ, мұнай, металл) сатудан түскен ... ... ... болды. 2000-2002 жылдарда Қазақстанда экономикалық өсу
байқалды. Бірақ бұл өсім шикізат сатудан түскен пайда есебінен, яғни ... ... ... ҚР ... қырағылық танытып, елдің индустриалды-
инновациялық саясатын қолға алды. 2002 ж ... ... ҚР ... ... ... туралы Заң күшіне енді.
12-сурет - Инновациялық ... ... ... ... Купешова С.Т. Теория и практика инновационного процесса в переходной
экономике Республики Казахстан
Әрбір ел дүниежүзілік рынокта өз ... ... ... ... Бұл ... ... ... екені мәлім. ХХ ғасырдың 50-60
ж.ж дамыған елдер қолға алған негізгі ... де осы ... ... ... негізін жасап, мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырып немесе басқа қаржы ресурстарын жұмылдырып, бағыт бермесе, ... ... ... да ... ... ... зерттеулер мен инновациялық процестерді мемлекеттік
қолдаудың негізгі кең тараған 3 әдісі бар:
1. Ғылыми ... ... ... ... бюджеттен қаржыландырылатын ірі лабораториялар қалыптастыру,
нәтижесін ақысыз түрде көпшілікке ... ... бұл ... ... ... сақтау, ауыл шаруашылығы мәселелерін
шешумен айналысады;
2. Қайтарымсыз негізде субсидиялар бөлу;
Мемлекеттік емес лабораторияларда іске ... ... ... қайтарымсыз негізде мемлекеттік ... ... ... ... зерттеулер барысы бойынша толық есеп беру,
алынған ... ашық ... ... ... зерттеулер мен тәжірибе жүргізуге инвестиция
бөлінген жеке бизнеске салық ... ... ... қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету 2-шi
суреттегi жүйе ... iске ... ... ... ... ... инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау үшiн ең
бiрiншi ... ... ... ... ... ... Ал мемлекеттiк қаржылық қолдау және инновациялық құрылымдарды
құру үшiн оған көп мөлшерде қаржы керек. Осы мәселе қазiр ... ... бiрi ... ... сондықтан қаржыландыру, сырттан инвестиция
тартуға негiзделген Инвестициялық, Инновациялық қорлар, Даму ... ... мен ... ... ... ... ... құрылды.
Бұл мәселенің шет елдерде қалай шешілетініне назар аударып көрелік.
Жапонияда инновацияларға II дүниежүзілік соғыстан кейін көп көңіл бөліне
бастады.Елде ... және орта ... ... экономиканың негізін
құрайды.
Ал мемелекет инновациялық саясатты ... ... ... ... барлық кәсіпорындардың 99%-н құраса, олардың ... ... ды ... Мемлекет саясатының шағын және орта бизнестегі
кәсіпкерлікті ... мәні ... ... ... мен ... ... сәйкестендіру болып табылады.
Мемлекеттік деңгейде кәсіпорындарына мынандай қолдау көрсетеді:
1. Мамандандырылған ... ... ... инновациялық
кәсірорындарға кеңес беретін комисссиялар, кәсіпорындарды қолдайтын бас
басқарма, регионалдық органдар, ... даму ... ... ... ... шағын инновациялық кәсіпорындардың
бүкіл жапондық регионалдық орталық ... ... ... ... көмек көрсетеді.
2. Қаржылық кепіл беру мен қаржылық көмек көрсету;
Оны 59 филиалы бар ... ... ... 102 ... ... ... корпорация, 117 филиалы бар сауда және ... ... ... ... ... ... арналған
кредиттерді сақтандыру ұйымдары жүзеге асырады.
Шағын және орта бизнесті ... ... ... негізгі элементі
ол құқықтық-нормативтік қамтамасыз ету болып табылады. Оған ... ... ... ... қолдау” туралы Заңнан бастап “Жаңа ... ... ... ... ... ... Заңға дейін т.б. заңдар
кешнін қамтиды.
Жапонияда орталық ... ... 47%-н, ал ... ... 100% ... ... және орта ... береді. Шағын
инновациялық кәсіпорындарды қаржылық ... ... ... Олар ... ... деп ... Егер жай ... 4-8%-бен
алса, шағын инновациялық кәсіпорындар қарызды осының жартысымен алады.
Шет ... ... ... ... ... рөлінің өте
маңызды екеніне көз жеткіздік.
Индустриялдық саясат елдің экономикалық саясат бөлігі екенін ... оның іске асуы үшін ... ... ... пайдаланылады.
Нарықтық экономикаға мемлекеттік араласуының маңызды құралы ретінде салық
салу болып ... Сол ... ... ... ... мемлекеттің
индустриялық-инновациялық саясатын іске асыруға бағытталған ... ... ... ... ... табысын ұлғайта отырып, нақты
салаға салық салу қиындықтарын төмендетуді қамтамасыз етеді. Басқа жағынан,
қазақстандық салық ... ... ... ... ... ... салық режимдерін теңестіру болып табылады.
Сондықтан, Қазақстанның индустриялдық саясатын іске асырудың салықтық
аспектіне ҚР ... ... ... ... ... ... инвестициялық салық преференциялары корпоративтік табыс
салығы бойынша қосымша ... ... ... және ... ... түріндегі инвестициялық жобалар
аумағында беріледі;
- кіші және орта ... ... ... ... ... ... төлеуді және есеп беруді
квартал бойынша бір рет іске ... ... ... ... ... береді ;
- «Астана-жаңа қала» және «Морпорт Ақтау» сияқты ... ... үшін ... салудың арнайы тәртібі
ұсынылған. Яғни, салық кодексінде корпоративтік салықты
50% төмендету, 0 коэффицентін жер салығының ... ... ... және ... ... ... ставканы қолдану қарастырылған;
- мұнайхимиялық өнеркәсіпте қызмет ететін жеке ... ... ... арнайы тәртібі;
- 2005 ж. 1 ақпаннан бастап Салық кодексіне жеке
өндірісінің ... ... ... ... ... ... ... өндіретін ұйымдарға
салық салуды реттеу жағына толықтырулар енгізілген.
Салық жүйесін әлі де жетілдірту қажет. Негізгі ... 50-65% ... ... ойымызша, кіші және орта кәсіпорындар негізгі қорларды
жаңартуы үшін мүлік салығынан босатылуы қажет деп ойлаймыз.
Қазақстан ... ... даму ... асу ... ... шешу үшін келесідей ұсыныстарды жасаймыз:
• Индустриялық-инновациялық даму ... ... көзі ... ... ... ... ... табылады. Сәйкесінше құрылымдық қайта құрудың стратегиялық
мақсаттарына жету ... ... ... ... табысының
ағылып кетуінің алдын-алу және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы өнеркәсіптік өндірістің даму процесінде «білім беру-
ғылым-өндіріс» үштігіне негізгі рөл беру;
• Мемлекет елдің ... ... ... ... ... және ішкі ... экспорт үшін қажетті
технология мен ғылымдандырылған өнімнің қандай да бір түрі ... ... ... ... жасау;
• Бәсекеге қабілеттіліктің технологиялық деңгейдегі және ... ... ... шығын, тиімділік аспектісінің
болуы;
• Индустриялық-инновациялық даму стратегиясы елдің ... және ... ... ... ... болуын
қарастыру;
• Үкіметтің орталық және аймақтық органдарының, ... ... ... ... ... болуы және материалдық, қаржы ресурстарды жасақтау,
тұрақты бақылау, Стратегияда көрсетілген нәтижелерге жетуге жауап
беру;
... ... ... ... ... бағытталған
кластерлік стратегия рөлінің күшейтілуі;
• Жоғары технологиялар өндірісін қолдаудың мықты ... ... ... ... ... мұнай және газды, түсті және
қара металлдарды, барлық шикізатты толық қайта өңдеу;
• Университеттер мен компанияларды, ... ... ... меншікті қорғау жүйесін жақсарту,
ақпараттық ... ... және ... ... реттеуді
жетілдірту;
• Отандық ғылыми-техникалық жетістіктерге аудит жүргізу,
интеллектуалдық ... баға ... Ең ... ... ... зерттеулерді енгізу.
3. Инновациялық жобаның тиіміділігі және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар
«Прибор» кәсіпорны елдегі арнайы электрондық құралды жабдықтайтын ... ... және оның ... ... осы ... ғылыми зерттеулер
жүргізіп, өндіру және техникалық қызмет көрсетумен айналысады. Кәсіпорын
өнеркәсіптік сала дамуының ұзақ ... ... даму ... ... ... бірқатар компаниялармен ынтымақтастық орнатқан.
«Прибор» кәсіпорны жай құралдар өндірісіне ... ... ... ... ... даму ... ғылыми-зерттеу
институттары, конструкторлық бюро және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар құрылды.
Нәтижесінде ғылыми-өндірістік «Прибор» бірлестігі құрылды. Қазіргі кезде ол
мыңдаған ... ... ... ... ... ... ... техника, халық тұтынатын тауарлар, электронды
техниканы шығаратын ірі кәсіпорын.
Соңғы 10 жылдықта «Прибор» кәсіпорны акционерлік ... ... ... ... ... бағдарламасы құрылды.
Фирманың күшті жақтары:
• шығарылатын өнімдердің жоғары ғылыми-техникалық деңгейінің тәжірибеде
расталуы;
• фирмада жоғары білікті ғылыми, инженерлік ... ... ... ... спектірінде кең ауқымдағы технологиялық
мүмкіндіктер;
• академиялық білім және ЖОО-мен тығыз қарым-қатынас;
• рынокқа еркін шығу;
• ТМД-дағы осы құралды жалғыз өндіруші;
• табысты ... ... ... үшін жаңа ... мен ... болуы.
Фирманың әлсіз жақтары:
• еуропалық рынокқа шығу мүмкіндігінің болмауы;
• қазіргі заманғы ... ... ... ететін
жабдықтаушылардың болмауы;
• халықаралық стандарттар бойынша жұмыс ... ... ... ... ... жатады:
• өндірілген құралды Украина, Балтық елдеріне және Ресейде өткізу үшін
рынокты кеңейту;
• әлемдік ... ... ... ... ... ... ... шығару мен өндіруде жоғары
технологияларды қолдану саласында Ресейдің ғылыми-техникалық
потенциалын көтеру;
• жоғары ... ... ... ... ... ... ... фирмалармен байланыс орнату.
Жақын болашақта атқарылу керек іс-шаралар:
– фирмадағы ұйымдық құрылымды жетілдіру;
–өндірісті мамандандыруды кеңінен енгізу;
–шығарылатын өнімді жетілдіру;
–сатудан кейінгі қызмет көрсету;
–қызмет ... ... ... ... ... пайдалану;
–халықаралық әдістеме мен стандарттарға көшу;
–шетел фирмаларының инвестицияларын тарту.
Осылайшы кәсіпорынның ресурстары мен ... ... ... ... ... жобаны табысты жүзеге асыруға болады деген
қорытындыға келуге ... ... ол үшін ... ... ... ... алу, ... да техникалық ... ... ... ... ... 281 млн АҚШ ... көлемінде инвестициялық кредит
алуға мүмкіндік ... ... ... ... құрал-жабдық зауытында әскери
мақсаттағы өндіріс ... ... ... көлемі бірден қысқарды.
Зауытты құрылымдық қайта құру үшін ... ... ... ... (ИВЛ) «Ф-9» ... ... және ... үшін бизнес-жоспар
жасалған болатын.
Осы жобаға сәйкес жаңа туған және 6 ... ... ... ... ... ... ... атқаруға арналған өкпені жасанды
желдету балаларға арналған (ИВЛ) «Ф-9» аппаратын шығару көзделеді.
ИВЛ «Спирон-402» (Ресей), «Bear 3001»(АҚШ) аппараттарына ... ... ... габариті, салмағы аз және бағасы төмендеу.
«Ф-9» аппаратының басқалармен салыстырғанда келесі артықшылықтары бар:
– аппратты ашпай-ақ тыныс алу контурын ... ... ... алу ... ... және автоматты түде жылытуға
мүмкіндік береді;
– қосымша желдеткіш режимін қамтамасыз етеді;
– тыныс алу мен ... ... ... ... кезінде автоматты түрде өзгерту арқылы барлық негізгі
көрсеткіштерді сандық индекстеуге ... ... ... оттегі концентрациясын ұстап тұру блогы бар;
– жұмыс істеген кезде шуыл естілмейді;
– алдыңғы жұмыс режимін сақтау, кезекші ... ... ... ... схемалық және бір коструктивті шешім үшін авторлық куәлік бар.
Аппарат экологиялық нормаларға сәйкес келеді. ... ... ... және ... ... ... 613 000 АҚШ долларға
бағаланды. Шығындардың жалпы көлемінен құрал өндіруші зауыт ... ... ... ... асыру т.б жұмыстарға
332 000 АҚШ долларын алады. ... ... ... АҚШ ... АҚШ ... ... ... келесі шараларға жұмсалады:
• жабдық сатып алу –38 000 АҚШ доллар
• кәсіпорынды реконструкциялау–153 500 АҚШ доллар
• технологиялық процестерді ... ... АҚШ ... жарықтандыруды дайындау–151 000 АҚШ доллар
• КД және ТУ-ды ... 000 АҚШ ... ... және ... ... ... АҚШ доллар
• жарнама және маркетингтік зерттеулер–55 500 АҚШ доллар
• сертификаттау–31 000 АҚШ доллар
• аппаратты ... ... 000 АҚШ ... ... АҚШ доллар
• айналымдағы қаржылар–53 000 АҚШ доллар
Алғашқы жылы ИВЛ «Ф-9» аппаратының 500 ... 3 857 АҚШ ... ... жылы - 850 ... ... ... дана шығару.Өнімді өткізуден
түскен күтілетін баланстық пайда 1-жылы–385 000, 2-жылы–655 000, ... АҚШ ... ... (ИВЛ) «Ф-9» аппараты жаңа туған және 6 ... ... ... ӨЖЖ арқылы реанимациялық іс-шараларды жүзеге
асыратын құрал.
(ИВЛ) «Ф-9» аппараты тынысалу жиілігін автоматты түрде де, механикалық
түрде де ... ... ... арқылы реттеуге болады. ИВЛ «Спирон-
402» (Ресей), «Bear 3001»(АҚШ) аппараттарына ... «Ф-9» ... ... аз және ... ... ... басқалармен салыстырғанда келесі артықшылықтары
аппратты ... ... алу ... ... ... ... алу
жолдарын ылғалдандыруды және автоматты түде жылытуға мүмкіндік береді.
Бір бірлік тауардың бағасы, шығыны және пайдасы.
– күтілетін баға–3 857 ... ... ... ... ... пайда–772 у.е
Өнімді өткізу рыноктарын ... үшін ... ... ... ... ... балаларға арналған мекемелер, ғылыми-
зерттеу институттары.
Өткізудің екі негізгі рыногы бар:
–медициналық мекемелер;
–Ұлттық медициналық агенттік және «Медтехника», ... ... ... ... ... сыйымдылығы да өте кең.
Өнімге сұраныс келесі факторларға байланысты:
1-рынокта:
• медициналық мекемелердің қаржылық ... осы ... ... ... ... ақпараттануы, яғни мақсатты
жарнама
2-рынокта:
• денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттің бюджеттік ... ... ... баса ... ... ... сұраныс бірнеше жылдар көлемінде бағалары икемді
болмайды, баға сатылым көлеміне көп әсер етпеуі керек. ... да ... ... маркетингтік шаралар қолдану керек.
Қосымша рынок ретінде ТМД елдерін қарастыруға ... Ол ... ... ... келіссөздер жүргізілуі қажет.
Тауарға қатысты 3-рынокты да дамыған ... ... ... ... ... ... де шыққан жоқ.
Аталған өнімге сұраныс артуы үшін келесі факторлар әсер етуі керек:
• аппараттың басқалармен салыстырғанда төмен бағасы;
• өнімнің ... ... мен ... ... ... ... ... салаларындағы Ресей Үкіметінің саясаты.
Осы аппаратқа ұқсас өнімді Мәскеу мен Санкт-Петербургте өндіреді. Алайда
бүгінгі күні 6 ... ... ... ... ... жоқ. Санкт-
Петербургте өндірілетін өнім ... ... ... ... болса,
Мәскеуде шығарылатын аппаратта ондағы жоғары табыс пен үстеме ... 20-30 ... ... ... ... және ... деңгейде деп қарастыруға
болады.
Төменгі деңгейде:
• арзан жұмыс еүшң;
• қажетті шикізат;
• қымбат емес ... ... ... ... ... ... қайталанбауы;
• қолданатын технологиялардың бірегейлігі;
• жоғары білікті мамандар;.
Бағаны ... ... ... ... объективті факторлар әсер
етеді:
• жоғары сапалы және бәсекеге қабілетті өнімді кәсіпорынның шығару
мүмкіндігі;
• материалдар мен өнімдер бағасының үнемі өсуін ескеру және жалақыны
индексациялау ... бос ... ... ... ... алдағы 2-3 жыл көлемінде баға құрылуының келесі
стратегиясын жасау қажет:
• бағаны бәсекелестер бағасына қарап белгілеу;
• келесі жылда ... ... баға ... ... ... ... үшін келесі маркетингтік әс-шараларды жүзеге
асыру қажет:
1. жарнама проспектісін жасау;
2. медициналық техника бойынша ... ... ... ... ... ... ... журналына басып шығару;
4. теледидарға жарнама ролигін беру.
Ішкі рынокта:
• «Медтехника», «Медсервис» арқылы «Прибор» АҚ өткізу рыногы мен
зауыттың ... ... ... ... ... бас қйым негізінде сатудан кейінгі қызмет көрсету
орталықтарын құру;
• Тюменьде өкілеттігін ашу.
Сыртқы рынокта:
• ТМД ... ... ... ... ... ... ... медициналық агенттікпен ТМД арасында 400 000 ш.б.
сомасына 100 аппаратты жеткізу жөнінде келісім-шарт бар.
Өткізу мен сервистік қызмет көрсетуге кететін ... –30 000 ... ... мен ... қызмет көрсетуге – 23 500 у.е
– сатудан кейінгі қызмет – 6 500 у.е
Маркетинг шығындары:
... ... – 17 000 ... ... – 26 500 ... ... қатысу–12 000 у.е
Рыноктың біреуін жаулап алғаннан кейін маркетингке кететін шығындар
азаюы мүмкін.
1. Өндірістік жоспар
Өнімді өндіруге барлық жағдай жасалған. ... ... ... сынақтан өткізу үшін үлкен парктер бар. Жартылай фабрикаттар мен
құрамаларды тексеру қалыптасқан жүйеге сәйкес жүзеге асырылуда.
2. Ұйымдастырушылық ... ... ... ... Зауыт директоры – жоғары білімді;
• басқарушылық құрам және мамандар – 610 адам;
... ... ... – 6 адам, жоғары білімді;
• бас мамандар, олардың орынбасарлары – 20 адам.
• өндірістік цех ... мен ... – 25 ... ... 60 ... ... білімді.
1. Ашық типтегі «Құрал өндіруші зауыт» АҚ 1992 жылы 1-шілдеде ... №721 ... ... Құрылтай құжаттары – кәсіпорын жарғысы
2. Кәсіпорынның жарғылық капиталы – 147 000 у.е
3. Акциялар саны 514 380 және номиналды бағасы – 1000 ... Жай ... – 375 585 ... ... ... – 107 310 ш.б. ... үлесі – 73 пайыз.
Артықшылығы бар акциялар:
А типіндегі– 128 625, ... құны – 36 750 у.е, ... ... – 25 пайыз.
Б типіндегі – 10 290, номиналды құны – 2 940, жарғылық капиталдағы ... 2 ... ... ... ... арнайы мақсаттағы күрделі электрондық құрал-
жабдықтар өндіру.
Инновациялық жобаны жүзеге асыру үшін 613 000 у.е қажет, олардың ішіне
зауыт 332 000 ... ... ... ... алу мен ... ... — 191 500 ш.б.,
техпроцесті жасауға — 234 000 ш.б.,
сынақтан өткізу мен ... ... — 42 000 ... ... - 60 000 ... және ... іс-шаралар-85 500 ш.б.
Жоба өндірістің профильденген ... ... ... ... алу ... жүзеге асырады. Жылына 10 ... ... бар ... ... ... алу ... ... кезде қаржыландыру акционерлік-коммерциялық банк “Авиабанк” арқылы
жүзеге асырылады. Кредитті қайтару мерзімі – 3 жыл. Кредитті қайтару ... ... және өтеу ... таза ... бірдей үлестік сомамен
қайтару.
ИВЛ “Ф-9”-дың жылдық есептелген жобалық өндірістік қуаты -960 ... ... ... ... ... күтілетін нәтижелер көрсетілген.
|Көрсеткіштер ... |
| ... ... ... |
|Өндіріс көлемі, дана. |500 |850 |900 ... ... ш.б. |1 928 500 |3 278 450 |3471 300 ... ... құны |1 542857 |2 622 250 |2 776 500 |
| ... ... |385643 |656200 |694800 ... | | | ... ... |134975 |229 670 |243 180 ... ш.б. | | | ... ... ш.б. |250668 |426530 |451 620 ... % |16,3 |16,3 |16,3 ... ... ... асырудан күтілетін нәтижелер
Екінші және үшінші ... ... ... құны ... 20 % ... деп күтілуде.
Кредитті өтеу кепілдігін Мәскеу халықаралық банкі берген.
Келесі ... ... ... ... ... ... ... капиталды
шығындары берілген. Қарызға алынған қаражаттар ... ... ... ал өз ... жылдың аяғында. Өнімнің өзіндік құнына кіретін
шығындарды қарастырып, әр жылы өнімді сатудан түскен табысты есептейміз.
14 -кесте. Кәсіпорынның шығындары мен табыстары
|Шығындар мен ... ... жыл ... жыл |Үшінші жыл |
|ш.б. | | | ... ... |976 436 |1 066 925 |1 122 925 ... ... |562 079 |1 532639 |1 626 346 ... ... |4400 |22686 |27229 ... ... |134 975 |229458 |242 955 ... шығындар |1 677 890 |2 851 708 |3 019 455 ... ... ... |250 610 |426 742 |451 845 ... сезімталдығы дегеніміз – жоба тиімділігіне жеткен кездегі оның
көрсеткіштерінің минималды мәндері. Ал тұрақтылығы ... – әр ... жоба ... ... ... Егер ... ... 10% -ға өзгерген кезде жоба сезімталдығы ... ... жоба ... деп саналады.
Жобаны жүзеге асырудың 3 жылында сату ... ... ... ... ... қарастырып көрелік. Сату көлемі қысқарғанда
сезімталдық өзгерісінің есептеу нәтижелері келесі кестеде көрсетілген:
Сату ... мен ... ... және салыстырмалы есептеу
көрсеткіштері келесі кестеде көрініс табады:
|Сату көлемінің абсолютті өзгерісі, |0 |-173 565 |-867 825 ... | | | ... ... ... |0 |-236 |-590 ... | |449,94 | ... ... салыстырмалы өзгерісі, |0 |-2 |-10 |
|% | | | ... ... ... |0 |-96,83 |-241,62 |
|% | | | |
15 - ... Сату ... мен ... ... және
салыстырмалы есептеу көрсеткіштері
Талдаудан байқағанымыздай сату көлемінің қысқаруы 188 000 ш.б.-ден
аспауы керек, сатудың ... ... 2,2 %-дық ... ... сату ... ... салыстырмалы түрде тұрақты деп санауға
болады.
13. Инновациялық жоба тиімділігі көрсеткіштерін есептеу
Инвестициялық жобалар тиімділігін есептеудің негізі – ... ... ... таза ... Rt t (жыл) ... ... ... тең:
Rt = ЧПt + Аt + ФИt - KVt - ... ... ... ... ... айналым капиталының өсімі
Rt для 1-го года:
Rt = 250668 + 4400 + 25067 - 613000 - 0 = ... для 2-го ... = 426530 + 22686 + 42653 – 0 – 0 = ... для 3-го ... = 451620 + 27229 + 45162 – 0 – 0 = ... Таза ... ... (ЧДД)
Бұл инновациялық жоба тиімділігін бағалаудың негізгі ... ... ... ... = ЧДД = (Rt - ИПt) * 1/(1 + ... ИПt ... ... 1538515 ш.б. ... ...... исконттау нормасы, 18% или 0,18
NPV = ЧДД = -332865 + 491869 * 1/(1 + 0,18) =- 332865 + 416838 = ... ... – таза ... табыс «Ф-9» аппаратын енгізудің екінші жылы оң
мәнге ие ... Ол ... ... ... береді және жобаны қабылдау
мәселесінен хабар береді.
Табыстылық индексі(ИД)
ИД = 1/К * (Rt - ИПt) * 1/(1 + ... = 1/613000 [(250668 + 4400 + 25067) + (426530 + 22686 + 42653)/ ... + (451620 + 27229 + 45162)/ (1+ 0.18)] = 1/ 613000 * (280135 ... + 376337) = 1073310 / 613000 = 1.75
мұндағы 250668, 426530, 451620 – 3 жылдағы таза табыс, ш.б. ... ... 22686, 27229 ... ... у.е ... ... ... – таза табыстан жылына 10 % көлемінде
кредитті (250668 * 10 / 100 = 25067 ш.б. ... ... ... ... көп, ол ... тиімділігін білдіреді.
3. Ішкі табыстылық нормасы ВНД
ВНД = Кt / (1 + rВН) – К = ... - t ... ... ... + 280135/ (1 + rВН) + 491869/ (1 + rВН)2 + 524011/ (1 + ... ... 613000 – қажетті инвестиция, ш.б.
491869 - Rt 2-жыл үшін
524011 - Rt 3-жыл үшін
280135 - -332865 (Rt 1-жыл + 613000 = 280135 ... ... ... ... ішкі ... деңгейі – 43 %
Түйін 3:
Ішкі табыстылық нормасы талапқа сай.
2. Инвестицияның қайтарымдылық мерзімі
Rt / (1 + r)t = ... h – ... ... ... капитал
Дисконтталған табыс сомасы:
S = Rt = - 332865 + 491869 + 524011 = 683015 ш.б. > 613000
Есептеулерден көрінгендей, ... 2 ... көп 3 ... аз, ... үшін келесідей есептеуге болады:
683015 – 3
613000 – Х
Х = 2,7 года
Түйін 4:
Инвестицияның қайтарымдылық ... – 2,7 ... таза ... ... ... ... ... –ИВЛ «Ф-9» аппаратын қаржыландыруға болатынан хабардар етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекеттің индустриялық-инновациялық саясатын жүзеге асырудың қазіргі
проблемаларын талдай ... ... ... мен ... жасаймыз:
1. Экономикалық динамика мен экономикалық өсудi ... ... ... ... болып табылады;
- индустриялық-инновациялық даму Стратегияның негiзгi
мақсаты – бәсекелестiкке ... ... ... ... ... тауар шығаратын өнеркәсiптер
құрып, қызмет көрсету саласын мығымдау;
- дүниежүзiлiк ғылыми – ... және ... ... ... ... және дүниежүзiлiк
экономикамен ықпалдасуды күшейту;
- мемлекеттiк мекемелердiң қызметiн ... ... ... сәйкес қайта құру. Бұл
– бiлiм, ғылым, қаржы фискальдық және тарифтiк саясатты
жетiлдiрудi қажет етедi;
- ... ... ... рыноктарда
бәсекеқабiлеттiлiгiн арттыру үшiн әлемдiк стандарттар
мен сертификаттарға көшу;
- инновациялық қызметке ... ... ... шағын
инновациялық бизнестi ынталандыру;
- технологиялық жаңашылдықтарды енгізу және оларды нарыққа
шығару механизмін жетілдірту;
- ішкі ... озық ... мен ... ... ... қабілеттілігін ұлғайту.
2. Барлық әлеуеттi бәсекеге қабiлеттi, оның ... ... емес ... ... ... iстейтiн экспортқа бағдарланған
өндiрiстер индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтары болып ... ... ... ... шешу ... ... көп ... және жоғары технологиялық өндiрiстердi дамыту үшiн жағдайлар жасауға
ерекше көңiл бөлу қажет.
3. Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, ... ... ... ... ... ... ... жеке сектормен
ынтымақтастық орната алады. Осындай ... ... ... ... ... ... және соңғы отыз жылда өздерiнiң
экономикалық даму саласында iрi бетбұрыс жасаған басқа да ... ... ... шешу және ... ... алға ... мақсаттар мен
мiндеттерге қол жеткiзу үшiн Даму Банкiнiң қызметiн жандандырумен қатар
Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты ... ... ... қор ... арнайы даму иеституттарын құру ... ... елде ... және ... ... ынталандыруға бағытталған
белсендi мемлекеттiк ғылыми және инновациялық саясат ... ... ... iске асыру экономиканың адам капиталын, өңдiрiлген
және табиғи капиталды тиiмдi пайдалануға ... ... ... ... оның ... ... өзгерiстер жасауға, Қазақстанның
әлеуметтiк дамуының құрылысының сапалық жаңа деңгейiне шығуына ықпал ... ... ... ... ... мен ... ... жекелеген ұсыныстарды ... үшiн ... ... ... ... және экспортқа бағытталған саясатты iске
асыру ... шет ... ... оның ... ... ... ... мен кезеңдерi, сондай-ақ әлемдiк рыноктарда бәсекелестiк
артықшылыққа қол жеткiзуге мүмкiншiлiк беретiн ... ... ... ... ... iшiнде 2003 жылы тұнғыш рет ... өсу ... ... ... өсу ... асып ... ... бұл көрсеткiш 20 пайыздан артық болды. Ауыл шаруашылығы
өнiмдерiн өңдеу көлемi өткен жылы ... ... 9,5 ... аса
ұлғайып отыр.
Алдынғы уақыттарда экономикалық өсу факторы ретiнде посткеңестiк елдерде
инновация екiншi деңгейдегi жоспар болып ... ... ... ... тәжiрибесi және отандық тәжiрибе бойынша тұрақты ... ... ... инновациялық қызметсiз жүзеге аспайтындығына көз жеттi. Мiне
осы себептен сонғы 3-4 жылда инновацияға деген көзқарас өзгердi. ... ... ... акедемия ғалымдарымен кездесуiнде атап өткендей,
“елiмiзде ұлттық инновациялық жүйе құратын уақыт жеттi” деп атап ... ... ... ... ... дамыту үшін келесiдей шараларды
атқаруымыз керек:
• елдегi инновациялық күштердi қалыптастыру және нығайту;
• мемлекеттiк мекемелердiң қызметiн индустриялық-инновациялық ... ... ... ... Бұл – ... ... қаржы фискальдық және
тарифтiк саясатты жетiлдiрудi қажет етедi;
• индустриялы-инновациялық дамуды халық арасында насихаттау;
• отандық өнiмдердiң халықаралық рыноктарда ... ... ... ... мен ... ... ... қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету, ... ... ... ... ... мен ... қорларының венчурлік ... ... ... ... ... ... қосылу үшiн сол елдердiң даму жолын
зерттеп, ... ... ... тиiмдi жақтарын ала бiлуiмiз қажет.
Бiздiң ... ... ... ... ... жаңа индустриялы елдерiнiң
ұстанған саясаты ыңғайлы болып отыр. Яғни “Азия айдаһары мен ... ... ... ... ... ... ... жүргiзу арқылы үлкен жетiстiктерге қол жеткiздi. Яғни , инновация –
экономикалық ... ... ... күш ... ... Республикасы алдағы кезеңде тиiмдi реформалар жүргiзу
арқылы және ... ... iске ... ... өсу ... әлем ... алдынғы қатарлы дамыған елдер
қатарына “Азия барысы” деген ... ... ... мол. Ол ... ... ... осы шара үшiн аянбай еңбек етуi керек.
8. Инновациялық саланы мемлекеттік басқару индустриалды-инновациялық
саясатты жүзеге асырушы ғана емес, оның ... ... сол ... ... ... ... ... қадағалайтын бірден-бір қуатты
құрал. Біздің елімізде де осы ... ... ... ... ... ... екені көңіл қуантады.
Стратегияның басты мақсаты шикiзат бағытынан қол үзуге ықпал ... ... ... жолымен елдiң тұрақты дамуына қол
жеткiзу; ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистiк-технологиялық ... ... ... ... ... ... өнеркiсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге ... және ... ... тауарларды, жұмыстар және қызмет
көрсетулер өндiрiсi, венчурлік бизнесті ... ... ... саясаттың басты нысанасы болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 ... ... ... Статистика 1991-2001 десят лет независима Казахстана. Алматы. ... ... Й. ... ... развития. – Москва: Прогресс. 1998.
– 454 с.
4. ... ... ... / ... и ... ... в ... экономике Республике Казахстан. – ... 2002 ... ... ... / ... ... ...
Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 ... ... А. ... ... ... ... и размещение
производительных сил в РК // Аль-Пари, - №6. - 2000 ... Ю. К. ... ... и ... экономического развития
Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия ... 2001 ... ... / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ ... ... ... 2003 ... Н. А. ... ... ... – способствовать развитию экономики //
Казахстанская правда, 16 апрель, 2002 г.
10. ... ... ...... қозғаушы күш// Егемен
Қазсқстан, 24 наурыз.- 2004 ж.
11. Н. Ә. Назарбаев. ... ... ... ... және ... халық деген Қазақстан халқына Жолдауы.
// Егемен Қазақстан, 19 наурыз. - 2004 ... Қуат ... ... оның ... экономикасы үшiн маңызы қандай //
Егемен Қазақстан, 23 ақпан. - 2004 ж.
13. Бердашкевич А.П ... ... ... в Японии //
Инновации №7. - 2002 г.
14. Купешова С.Т. Ғылыми-технологиялық және ... ... орны ... . - №2. - 2001 г.
15. ... И.В. ... ... до или после экономического роста.
(Опыт зарубежных стран для России). -М., 2001. -168с.
16. ... В.Д. ... ... страны» в мировом
капиталистическом ... - М.: ... 1989.- ... ... В.К. ... ... ... - М.: ЮНИТИ, 2000.- 727 с.
18. Мировая экономика. Экономика зарубежных стран /под ... ... М.Н. ... - М., 2000. - 438 ... ... Д. ... ... политики на международную
конкурентоспособность государств//www/stra.teg.ru
20. Инновационный процесс в странах развитого капитализма /под ... ... И.Е. - М.: ... МГУ, ... ... В. Роль ... в ... экономической системе//
Вопросы экономики.-1993. -№ 11-С.23-31.
22. Туркебаев Э.А. Основы рыночной экономики. - ... ... ... 1998. - 321 ... ... В. Роль государства в рыночном хозяйстве//Мировая экономика и
международные отношения.- 1992.-N 10-11. -С92-98.
24. Зименков Р. Роль государства в ... ... США// ... ... 1997.- ... ... Ф.И. Государство и экономика: основы взаимодействия: Учеб. ... по ... ... М.: Экономика, 2000. - 381 с.
26. Арынов Е.М. Экспортная ориентация национальной экономики. Алматы: КИСИ,
1994. - 251 с.
27. Жуламанов Р.К. ... ... ... ... ... - ... ИРК. - 1995. - 165 ... Нурланова Н.К. Инвестиционная ситуация в Казахстане и перспективы ее
позитивных сдвигов.// ... ... -1999.- №3. - С. ... ... М.Б. ... ... в ... экономическую систему в
условиях ее глобализации.// Интеграция Казахстана в мировую ... и ... Отв. ред. ...... 1999. - ... ... В.В. Курс ... по институциональной экономике.- Ростов ... ... ... 2000.- ... ... Капелюшников Р. «Где начало конца?..» (к вопросу об ... ... ... экономики. 2001.- №1.- С. 139
32. Норт Д. Институты, институциональные изменения и функционирование
экономики./ Пер. с ... - М., 1997.- ... ... В.М. ... ... и ... ... -
М., 1998. -228с.
34. Рих А. Хозяйственная этика. - М., 1996.-238с.
35. Рязанов В.Т. ... ... ... - СПб., ... Уильямсон О.И. Экономические институты капитализма. - СПб., 1996.-329с.
37. Большой экономический словарь. 2-е изд. - М.: ... ... СПб.: ... 2000.- ... ... К. Возможности и пределы ... как ... ... - М., ... ... ... развития Республики Казахстан на
2003-2015годы. Указ Президента РК от 17 мая 2003 г. ... ... ... ... /под ... ... А.С. Булатова. - М.:
Юрист, 1999. - 737 с.
41. Сатубалдин С.С. «Драконы» и ... ... ... ли ... ... их ... -Алматы: Гылым, 1998.- 600 с.
42. Санто Б. Инновация как средство экономического ... Пер. ... - М.: ... 1990. -322с.
43. Сергеев П. В. Мировая экономика / Учебное ... - ... 1999. - ... ... М. ... ... -М.: ... отношения,
1993. Гл. 8, 13.
45. Иванов В.: Актуальные проблемы формирования Российской ... www. ... ... И.: ... ... ... опыт и ... Горбунов А.Р. Дочерние компании, филиалы, холдинги: Организационные
структуры. Налоговое планирование. Создание ... ... - ... 1999, с. 27.
48. Азроянц Э.Н., Эрзикян Б.А.; Холдинговые компании: ... ... ... Кн. 1. - М.: 1992, с. ... ... ... ... в Польше.//Российский экономический
журнал. - 1995. - № 8. - с. 159.
50. Петухов В.Н. Корпорации в российской промышленности: Законодательство и
практика. - М.: ... 1999, с. ... ... ... ... ... с ... и схемами. Сост.
Епишин А.В. - М.: Юрист, 1994, с. 250-251.
52. ... Т. ... ... ... структуры и
управление./пер. с нем. - Обнинск: ГЦПИК, с. ... ... С., ... В. ... и ... ... в российских бизнес-группах.//Российский экономический
журнал. - 2000. - № 1. - с. ... даму ... ... ... ... ... ынталандырудың тікелей механизмдері
Жанама механизмдер (салықтық, кедендік, валюталық-несиелік және басқа
құралдар)
Басқарудың Мемлекеттік органы (МЭиБП, МФ, МИиТ и ... ... ... ... модельдері
Даму Институттары
Қаржылық, экономикалық және ұйымдастырушылық дамуды қолдаудың басқа
формалары
Кіші бизнесті ынталандыру (кіші инновациялық фирманы ынталандыру,
инфрақұрылымды, бизнес-инкубаторды, технопарктерді ұсыну)
Экспорттық қолдау (қауіпсіздендіру, көрмелерді ... т.б. ... және ... ... ... және
технологиялар трансферті Орталығы,т.б.)
Инвестициялық қолдау (инвестицилық қорлар, венчурлік қорлар)
Жеңілдіктінесиелік қолдау (даму банкілері)
Мемлекеттік басқарудың екінші моделі ... ... ... ... бірінші моделі (басқарудың мемлекеттік органдары
арқылы)
Жалпы шаруашылық және саяси-әлеуметтiк жағымды климат
Салықтық және несиелiк жеңiлдiктер
Инновациялық құрылымды құру
Мемлекеттiк қаржылық қолдау
Мемлекеттiк құқықтық ... ... в 2006 ... сала – 14%
Өндiрушi сала – 86 %
Банктер, инвестициялық, сақтандыру және ... ... ... ... ... венчурлық қорлар, даму
институттары, экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация және Даму ... ... ... ... және ... ... лизингтiң дамуы, қысқа
және ұзақ мерзiмдi стратегиялар.
Ұлттық инновациялық жүйе
Ғылыми зерттеу институттары, ғылыми конференциялар, тәжiрибе-құрастырушылық
орталықтар, ... ... ... және шағын кәсiпкерлiк.
Мемлекеттiк реттеудiң тiкелей және жанама құралдары
ҒЗТКЖ ұйымдары
Қазақстанда жүйе ... ... ... ... жаңа ... дамыту
Қазақстанның ірі жеке бизнесі
Мемлекеттік даму институттар
Басқа салаларда қолданылатын өнім – компонентін ... ... ... ... ... ... озат компаниялар Компании,
мировые лидеры в специализированной отрасли технопарка
– салық және кеден жеңілдіктері;
– қажетті инфрақұрылымының болуы;
... ... ... жәй ... ... ... болуы;
Ұлттық технопарк (АЭЗ)
Экспорт
Инкубациялық қызметтерді ұсыну
Бизнес-инкубатор
Мүлікті басқару
Технопарк
Жеке меншігінде мүлігі және жері бар
Ғылымдандырыл -ған және жоғары технологиялық кәсіпорындар
Технологияларды тасымалдау ... ... ... және ... беру орталықтарымен формальды, іскер байланыстары бар
Инновацияға деген сұраныс
Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... модель (мемлекет менеджер ролін ойнайды)
Классикалық холдинг
(холдинг-акционер)
Өнеркәсіптік холдинг
(холдинг-менеджер)
Модель 1. ДИ басқару әртүрлі атқарушы ... ... іске ... ... ... ... ... және
мемлекеттік басқару органдарының құрылымымен.
Модель 2. ДИ басқару акциялар пакетін арнайы құрылған институттарға
(холдинг)
беру
ДИ мемлекеттік басқару модельдері

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 177 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық стратегиясын жүзеге асыру мәселелері86 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
Индустриялық–инновациялық даму қажеттілігі мен стратегияны жүзеге асыру жолдары15 бет
Қазақстан Республикасындағы индустриялық инновациялық стратегияны жүзеге асырудың сараптамалық мәселелері60 бет
Қазақстанның индустриалды-инновациялық стратегиясын жүзеге асырудың негізгі бағыттары6 бет
Индустриялық–инновациялық даму36 бет
Өтпелі экономикадағы әлеуметтік-экономикалық қатынастардың қалыптасуы59 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
Баға саясаты және баға стратегиясы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь