Қазақстан Республикасының ұлттық қоры жайлы

КІРІСПЕ
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫ
1.1 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының мәні мен қызметтері
1.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастыру және пайдалану тұжырымдамасы
1.3 Ұлттық қордың кіріс көздері мен пайдалану бағыттары
1.4 ҚР Ұлттық қорының активтерін басқару
1.5 Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының, үкiметтiк қарыз алудың және квазимемлекеттiк сектордың өзара қарым.қатынасы
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗІМІН ТАЛДАУ
2.1Ұлттық қордың қалыптастырылуы және қызмет ету ерекшеліктерін бағалау
2.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының кірістері мен шығыстарын талдау
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ
3.1 Қазақстан Республикасы Ұлттық қорын басқару моделін дамыту
Тақырыптың өзектілігі. Қа¬зір¬гі уақытта ел экономи¬касының қарқынды дамуы нәти¬же¬сінде көптеген қаржы инсти¬тут¬тары қанатын қатайтып, жаңа құ¬рылымдар ірге қалауда. Соның ішін¬де соңғы жылдар бедеріндегі басты жа¬ңалықтардың бірі жеткіншек буынға табиғи ресурстардан түсетін табысты тепе-тең бөлуді қамтамасыз етуге ба¬ғытталған Ұлттық қордың құрылуы дер едім Мемлекеттiң қорланымдарын қалыптастыру, сонымен бiрге дүниежүзiлiк бағалардың конъюнктурасына республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң тәуелдiлiгiн төмендету мақсатында құрылған Ұлттық қорды жан-жақты зерттеу қазіргі таңда ерекше орынға ие болып отыр. Соңғы жылдар бедеріндегі басты жа¬ңалықтардың бірі болашақ ұрпақ үшiн қорланымды және елдiң экономикасын келеңсiз сыртқы факторлардан қорғау үшiн қаржы резервтерiн шоғырландыруға ба¬ғытталған Ұлттық қордың құрылуы, қызмет ету аясы және қор қаражатарын тиімді пайдалану мақсаты өзекті болып табылады.
ҰҚ Мемлекет басшысының 2000 жылғы 23 тамыздағы “Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры туралы” Жарлығына сәйкес құрылды. Ұлттық қор материалдық емес ак¬тивтерді қоспағанда, Ұлттық Банк¬тегі және Үкіметтің есеп-шо¬тын¬да шоғырландырылған қаржы ак¬тивтері түрінде, сондай-ақ өзге де мүлік түрінде мемлекет активтерінен құрылған.
ҰҚ қалыптасуы сол сияқты бiржолғы сипаттағы (республикалық меншiктегi және тау-кен өндiру мен ұқсату салаларындағы мемлекеттiк мүлiктi жекешелендiру, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерiн сату) не түсiмдер көлемi бойынша тұрақты емес (мұнай секторының түсiмдерi) кiрiстер көзi есебiнен жүзеге асырылуы тиiс, оның мөлшерi едәуiр шекте ауытқуы мүмкiн, ол осымен Қазақстанның бюджет саясатына елеулi ықпал жасайды.
ҰҚ жинақтарын қалыптастыру моделi республикалық бюджет пен Ұлттық қор арасында мұнай түсiмдерiн бөлудiң оңтайлы теңгерiлiмiн қамтамасыз етуi тиiс. Сондай-ақ қолайсыз әлемдiк баға конъюнктурасы кезiнде мемлекеттiң әлеуметтiк мiндеттемелерiн қамтамасыз ету үшiн мұнай секторы түсiмдерiнiң көлемiне қарамастан тұрақты деңгейде ағымдағы бюджеттiк бағдарламаларға арналған шығыстарды ұстап тұрудың маңызы зор. Бұл ретте макроэкономикалық деңгейде iшкi баға өсуiн тоқтатуға және теңге бағамын ұстап тұруға арналған Ұлттық қордың тұрақтандырушы функциясы неғұрлым тиiмдi жүзеге асырылуы тиiс. Ұлттық Банк пен Үкімет арасында жасалған Ұлттық қорды сенімгерлік басқару туралы шарттың негізінде Ұлттық қорды дербес ин¬вес¬тициялауды жүзеге асырады. Со¬ған сәйкес Ұлттық Банк Ұлттық қор¬дың активтерін басқаруға сырт¬қы басқарушылармен шарттар жа¬сасады. Ұлттық қорды басқаруға бай¬ланысты қызметтің транспаренттігін қамтамасыз ету мақсатында жыл сайын Ұлттық қордың сыртқы аудиті жүргізіледі.
ҰҚ пайдалану ҚР БК көзделген мақсаттарға ғана жүзеге асырылады. ҰҚҚ пайдалануға қатысты осыған ұқсас басқа қорлардың қара¬жатын пайдаланудың түрлі бағыт¬тары бар.
1. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық / – Алматы: 2005.-322 бет
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры туралы» Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2000 жылғы 23 тамыздағы № 402 Жарлығы
3. Құлпыбаев С., Ынтыкбаева С.Ж., Мельников В.Д. Қаржы: Оқулық / - Алматы. Экономика, -2011- 360 б.
4. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастыру және пайдалану тұжырымдамасы туралы Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2010 жылғы 2 сәуiрдегi № 962 Жарлығы
5. «Қазақстан Республикасы Ұлттық Қорын басқару бойынша Кеңес құрамы» ҚР Президентінің 2010 жылғы 28 желтоқсандағы № 1509 Жарлығы
6. Указ Президента Республики от 1 сентября 2005 года №1641 «О Концепции формирования и использования средств Национального фонда Республики Казахстан на среднесрочную перспективу»
7. Құлпыбаев С., Ынтыкбаева С.Ж., Мельников В.Д. Қаржы: Оқулық / - Алматы. Экономика, -2010- 322 б.
8. Қаржы министрлігінің ресми сайты: www.minfin.kz
9. Сихимбаева Д.Р. Национальный фонд Республики Казахстан: инвестиции в устойчивое развитие. – Алматы. – 2011 г. – 7 б.
10. Постановление Правления Национального Банка от 28 ноября 2010 года №91 О внесении изменеие в постановление Правления Национального Банка от 30 ноября 2009 года №130 «Об утверждении Правил конвертации и реконвертации активов Национального фонда Республики Казахстан».
11. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры - болашақ кепілі. Айқын республикалық қоғамдық-саяси газет, 28 мамыр 2011 ж.
12. "Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастыру және пайдалану тұжырымдамасы туралы" Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2010 жылғы 2 сәуiрдегi № 962 Жарлығына өзгерiстер енгiзу туралы ҚР Президентiнiң 2012 жылғы 16 наурыздағы № 289 Жарлығына
13. Интыкбаева С.Ж. Фискальная политика и ее роль в обеспечении устойчивого развития экономики Казахстана. – Алматы – 2002 год.
14. Проблемы и перспектива развития Национального Фонда Республики Казахстан. Материалы исследования/Под редакцией С.М. Злотникова – Алматы: ОФ «Транспаренси Казахстан», 2004. -86 с.
15. Финансы. Учебник для вузов. Под. ред. М.В. Романовского – М.:Юрист 2001г.
16. Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2001 жыл.
17. ҚР ҰҚ қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2010 жылғы есеп
18. ҚР ҰҚ қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2008 жылғы есеп
19. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану бойынша 2009 ж. арналған есебі
20. Указ Президента Республики Казахстан «О внесении изменения в Указ Президента Республики Казахстан от 1 сентября 2005 года №164» от 29 мая 2007 года №336
21. www.stat.kz
22. Қазақстан Республикасының бюджет кодексі. Егемен Қазақстан, 2011ж. 6 мамыр.
23. Постановление Правления Национального банка от 25 июля 2006 года №66 «Об утверждении правил выбора внешних управляющих активами Национального фонда Республики Казахстан».
24. Қазақстан Республикасының Конститутциясы. Алматы – Қазақстан 2000ж.
25. Н.Назарбаев. Қазақстан жолы. – Қарағанды. – 2006 ж. – 253 б.
26. ҚР Президентінің “Қазақстан Республикасының Ұлттық Қорының кейбір мәселелері туралы”2001 жылдың 29 қаңтарындағы №543 Жарлығы
27. Баян Шапагатова Национальный фонд Республики Казахстан: инвестиции в устойчивое развитие.- Алматы. - 2011 г. -5 б.
28. Общенациональная ежедневная газета Казахстанская правда: www.kazpravda.kz
29. «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан 2007-2009 жылдарға арналған кепілдендірілген трансферт туралы» Қазақстан Республикасы Заңы
30. «ҚР ҰҚ берілетін 2008 жылга арналған нысаналы трансферт туралы» Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2008 жылғы 23 қазандағы N 682 Жарлығы
31. Фонд Сорос – Казахстан: www.soros.kz
32. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы
33. Қазақстан Республикасының Экономикалық жоспарлау министрлігінің 2009-2011 жылдардағы есебі
34. 2010 жылдың 30 қарашасында қабылданған Қазақстан Республикасының «2011-2013 жж Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан кепілдендірілген трансферт туралы» Заңы
35. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің 2011 жылғы есебі
36. «Нефтяное благополучие на Аляске: эту серебряную жилу можно затмить»// Вашингтон Пост, 2 сентября 1979.
37. Стейнер Р. Налогооблажение нефтедобычи и использование нефтяной ренты (поучмиельный опыт американского штата Аляска) // Российский экономический журнал. – 2004 г. - №1. – 36 c.
38. Светлана Цалик. Каспийские нефтяные доходы: кто окажется в выигрыше? – Алматы.- 2011 г. -24 с.
39. Махмутова М., Уаррак А., «Политика управления ресурсами и Фонд наследия Альберты: уроки для Казахстана».-2011 год
40. Дениэл Джонстон. Международный нефтяной бизнес: налоговые
системы и соглашения о разделе продукции. Пер.с англ. – М.: ЗАО «Олимп - Бизнес», 2000 г. – 352 с.
41. www.abc-aksu.narod.ru
42. Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаев к народу Казахстана: «Через кризис к обновлению и развитию» 6 марта 2009 год.
43. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы – Алматы : ЮРИСТ, 2002. – 230бет.
44. Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы.
45. Махмутова М. Доклад «Управление нефтяными доходами: Концепция Национального фонда», Алматы 2011
46. Концепция перехода Республики Казахстан к устойчивому развитию на 2007-2024 гг.Астана, 2006
47. Отчеты о движении средств Национального фонда за 2006-2010 гг.- www.minfin.kz
48. Закон Республики Казахстан «О республиканском бюджете на 2010-2012 годы», статья 8.
49. Стратегический план развития РК до 2020 года – Указ Президента РК от 1 февраля 2010 года. № 922.
50. Regional Financial Centre of Almaty city: www.rfca.kz
51. www.minfin.kz
52. www.budget.kz
53. Интернет газета: www.zona.kz
54. Интернет газета: Central Asia Monitor: Национальный фонд: куда и на что?
55. Деловое издание Казахстана AIM. – www.aim.kz
56. Информационный портал о личных инвестициях и финансах: Investfunds: К концу 2013 года Национальный фонд Казахстана вырастет до 65 млрд. долларов США.
57. Интернет сайт: Агенство «Хабар»: www.khabar.kz
58. 2012 жылдың 27 қаңтарындағы Президенттің халыққа жолдауында
59. Министерство экономического развития и торговли Республики Казахстан: о прогнозе социально-экономичекого развития Республики Казахстан на 2012-2016 годы:
http://www.slideshare.net/KarimMassimov/20122016-20122014
60. Прогноз социально экономического развития Республики Казахстан на 2013-2017 годы: www.budget.kz
61. www.caspionet
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі уақытта ел экономикасының қарқынды дамуы
нәтижесінде көптеген қаржы институттары қанатын қатайтып, жаңа құрылымдар
ірге қалауда. ... ... ... ... бедеріндегі басты жаңалықтардың
бірі жеткіншек буынға табиғи ресурстардан түсетін табысты тепе-тең бөлуді
қамтамасыз ... ... ... ... ... дер едім ... қалыптастыру, сонымен бiрге дүниежүзiлiк бағалардың
конъюнктурасына республикалық және ... ... ... ... ... Ұлттық қорды жан-жақты зерттеу қазіргі таңда
ерекше орынға ие ... ... ... жылдар бедеріндегі басты жаңалықтардың
бірі ... ... үшiн ... және ... ... ... сыртқы
факторлардан қорғау үшiн қаржы резервтерiн шоғырландыруға ... ... ... ... ету аясы және қор ... ... мақсаты өзекті болып табылады.
ҰҚ Мемлекет басшысының 2000 жылғы 23 ... ... ... қоры ... ... ... құрылды. Ұлттық қор
материалдық емес активтерді қоспағанда, Ұлттық Банктегі және Үкіметтің есеп-
шотында шоғырландырылған қаржы активтері түрінде, ... өзге де ... ... ... құрылған.
ҰҚ қалыптасуы сол сияқты бiржолғы сипаттағы (республикалық ... ... ... мен ... ... мемлекеттiк мүлiктi
жекешелендiру, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерiн сату) не
түсiмдер ... ... ... емес ... секторының түсiмдерi) кiрiстер
көзi есебiнен жүзеге асырылуы тиiс, оның ... ... ... ... ол ... ... ... саясатына елеулi ықпал жасайды.
ҰҚ жинақтарын қалыптастыру моделi республикалық ... пен ... ... ... ... ... оңтайлы теңгерiлiмiн қамтамасыз етуi
тиiс. ... ... ... баға ... ... мемлекеттiң
әлеуметтiк мiндеттемелерiн қамтамасыз ету үшiн мұнай секторы түсiмдерiнiң
көлемiне қарамастан тұрақты деңгейде ағымдағы ... ... ... ... ... маңызы зор. Бұл ретте макроэкономикалық
деңгейде iшкi баға ... ... және ... ... ұстап тұруға арналған
Ұлттық қордың тұрақтандырушы функциясы неғұрлым тиiмдi жүзеге асырылуы
тиiс. Ұлттық Банк пен ... ... ... ... ... ... туралы шарттың негізінде Ұлттық қорды дербес инвестициялауды жүзеге
асырады. Соған сәйкес ... Банк ... ... ... ... сыртқы
басқарушылармен шарттар жасасады. Ұлттық ... ... ... ... ... ету ... жыл сайын Ұлттық
қордың сыртқы аудиті жүргізіледі.
ҰҚ пайдалану ҚР БК көзделген мақсаттарға ғана жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қаражатын пайдаланудың
түрлі бағыттары бар.
Магистрлік диссертацияның мақсаты ҰҚ атқарып отырған қызметі негізінде
оның Қазақстан Республикасының экономикасына ... және ... ... ... ... ... қорының мақсатына талдау
жүргізу, қор қаражатын тиімді қалыптастыру жолдары қалай іске асып ... ... ... ... ... ... диссертацияның міндеттері:
- ҰҚ мәні мен қызметін зерттеу;
-ҰҚҚ қалыптастыру және пайдалану ... ... ... ... ... ... ... талдау жүргізу;
- ҰҚ ұйымдастырылуы мен жүзеге асырылуының заңнамалық ... ҰҚ үлгі ... ... ... ... ... шолу ... объектісі негізінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Қорының
қызметі, мемлекетте алатын орны, қор қаражатының ... ... ... сонымен қатар қордың даму болжамы алынады.
Зерттеу пәні болып соңғы қабылданған тұжырымдам негізінде анықталған
қор саясатын, мақсат-мүдделерін іске ... ... қор мен ... ... ... ... теориялық және әдiстемелiк негiзiн ретінде Қазақстан
Республикасының Бюджет, Салық Кодексі және заң ... мен ... ... қаржы министрлігінің және Ұлттық Банкінің
нормативті-құқықтық құжаттары, қордың жылдық ... ... ... ... ... ... ... жасалып, қор қызметінің жүзеге
асуының құқықтық негіздері қарастырылған. Осыған байланысты ... ... ... ... ... мен ... мақсат
мүдделерінің мәнін ашу болып табылады.
Тақырыпты зерттеу деңгейі.
- қордың мәні мен ... ... қор ... ... және ... тұжырымдамасы, қор
саясатының іске асуының заңнамалық негіздері қарастырылды;
- әлемдегі ірі ... ... шолу ... ... басқару моделдері ұсынылып, қордың ел экономикасымен байланысы
анықталды.
Жұмыстың құрылымы мен құрамы. Магистрлік диссертация ... үш ... ... және қолданылған әдебиеттер тізімінен
тұрады.
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... мәні мен ... Ұлттық банктегі шотында шоғырландырылатын, мемлекеттің қаржы
активі түріндегі, ... ... емес ... ... өзге ... ... активтер Қазақстаннның ҰҚ болып табылады. ҰҚ ... ... ... дүниежүзілік бағалардың конъюкторасына
Республикалық және жергілікті ... ... ... ... Ол мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-экономикалық
дамуын қамтамасыз етуге, қаржы ... және ... ... ... өзге де ... қорлануына, экономиканың шикізат
секторына тәуелділігін және қолайсыз ... ... ... ... Қазақстанның Ұлттық қорын қалыптастыру болашақ ұрпақ
үшін қорланымды және елдің экономикасын келеңсіз сыртқы факторлардан қорғау
үшін қаржы ... ... ... ҰҚ екі функция орындайды:
Жинақтаушы және ... ... ... ... ... және ... емес ... қоспағанда, өзге де
мүліктердің қорлануын қамтамасыз етеді. Жинақтаушы функциясымен қатар қор
қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Тұрақтандырушы функция
шикізат ресурстарының әлемдік бағамын конъюнгтурасына ... ... ... ... ... ... ... асыру мемлекеттік бюджетті орта мерзімде жоспарлауға мүмкіндік береді.
ҚР ҰҚ қалыптастыру мен пайдалану дүниежүзілік және шикі ... ... ... ... және шет ... экономикалық
жағдайы, республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының басымдықтары
ескеріле отырып, бұл ретте макроэкономикалық және фискалдық ... ... ... ... ... мен міндеттері сақтала отырып айқындалады.
Ұлттық қордың түсімі мен ... ... және ... ... ... ... ... қорының операциялар жөніндегі
есебі мен есептемесі ұлттық валютамен жүзеге асырылады.
ҚР ҰҚ сенімгерлік басқаруды ұлттық банк пен Үкімет ... ... ... ... ... ... ... Республикасының ҰБ
жүзеге асырады.
Қаражаттардың көздері мен қорды қалыптастырудың тәртібі төмендегідей
анықталады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жоспарының құрамында Қазақстан экспортының едәуір
үлесін құрайтын шикі мұнайға, мысқа және басқа шикізат тауарларына ... ... ... ... ... негізінде Республикалық
және жергілікті бюджеттерді әзірлеп, бекіткен кезде Қазақстан тауар
өндірушілері ... ... ... ... ... және ... шикізат секторынан мемлекеттік бюджеттің кірістерін есептеп
шығарады.
Қор республикалық және жергілікті ... ... ... оған
шикізат секторы ұйымдарынан (заңды ... ... ... ... тізбе бойынша) бюджетке түсетін салық және ... ... ... және ... ... мына ... бойынша қалыптасады:
- корпорациялық табыс салығынан;
- қосылған құнға салынатын салықтан;
- үстеме пайдаға салынатын салықтан;
- бонустардан.
Роялтилердің бекітілген соммаларынан асып түсуін ... ... ... қор мына ... есебімен қалыптасады:
1) шикізат секторы ұйымдарынан республикалық бюджетке ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда
бекітілген ... ... ... асып түсу ретінде айқындалатын
республикалық бюджеттен ... ... ... ... меншіктегі және кен өндіру мен өңдеу ... ... ... ... түсетін түсімдердің есебінен
айқындалатын республикалық бюджеттен берілетін ресми трансфеттер;
3) шикізат секторы ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... ... он пайызы мөлшерінде
есептелген республикалық бюджеттен берілетін ресми трансфеттер;
4) ауыл ... ... жер ... ... ... ... айқындалатын жергілікті бюджеттің ресми трансферттері;
5) қорды басқарудан түсетін ... ... ... ... заңнамасымен тиым салынбаған өзге де
түсімдер мен кірістер.
Қаражаттарды ұлттық қорға есептеудің тәртібін ... ... ... ... ... өндіру мен өңдеу болып ... ... ... ... ... ... ... Шикізат секторы
ұйымдарының тізбесін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
Шикізат ... ... ... ...... ... ... салықтың мынадай түрлері бойынша түсетін түсімдердің
жиынтығы:
Шикізат секторы ... ... ... ... ... секторының
тауарларына республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді
жоспарында айқындалған дүниежүзілік ... есеп ... ... ... жасалады.
Жоғарыдағы бірінші тармақшада көрсетілген ресми ... ... ... ... оны ... ... ... бюджетті атқару жөніндегі
орталық уәкілетті орган айқындап, республикалық бюджеттен ... ... ... ... ... көрсетілген ресми трансфеттер, ... ... және кен ... және ... ... ... мүлікті жекешелендіруден түсетін жоспарлы түсімдер есебінен
айқындалатын республикалық бюджеттен берілетін ресми ... ... ... арналған республикалық бюджет туралы заңмен бекітіледі.
Ауылшаруашылық мақсатындағы жер ... ... ... ... ... төртінші тармақшада көрсетілген ресми трансферттер
маслихаттың тиісті қаржы жылына арналаған ЖБ туралы шешіммен бекітіледі, ал
жоспардан тыс ... ... ... ... жергілікті
бюджеттен бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті орган жергілікті
бюджетті ... ... оны ... ... Ұлттық қорға
аударады.
ҚР ҰҚ ... ... ... кірістер Ұлттық қорды қаржы
активтеріне және материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де мүліктерге
орналасуынан ... ... мына ... ... ... ... алғанда ағымдағы қаржы жылы бойынша шикізат секторы
ұйымдарынан түсетін түсімдердің бекітілген және нақты ... ... ... ... ... бюджет
шығынын өтеу үшін. Өтем мөлшері РБ түсімдері бойынша толық
атқарылмаған жалпы сомасынан ... ... ... ... ... бекітілген көлемінен асып түскен жағдайда өтем
жүзеге асырылмайды;
2) Ұлттық қорда республикалық бюджетке Қазақстан ... ... ... ... берілетін арнаулы
трансфеттер түрінде;
3) Ұлттық қорды басқаруға және жыл сайын аудит өткізуге байланысты
шығыстарды жабуға.
Қазақстан Республикасының ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын сақтау;
2) Ұлттық қордың жеткілікті өтімділік деңгейін ұстап тұру;
3) Тәуекел деңгейінің ... ... ұзақ ... ... қор ... ... деңгейін ұстап тұру;
4) инвестициялық кірістер алуды қамтамасыз ету мақсатында рұқсат ... ... және ... емес ... қоспағанда, өзге де
мүліктерге орналастырылады.
Рұқсат етілген қаржы активтерін және ... емес ... өзге де ... ... ... Республикасының Ұлттық
қорын басқару жөніндегі кеңестің ұсынысы бойынша ҰБ ... ... қоры жеке және ... ... несие беруге және
міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... есебінен РБ шығынын өтеу оның
атқарылуы барысында Қазақстан республикасының ... ... ... ... ... қаржы жылының қорытындылары бойынша
Қазақстан ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының есебінен ... ... ... ... ... ... қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заңмен ... ... ... есептеу және Ұлттық қорды пайдалану ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қоры туралы» Қазақстан Республикасы
Президентiнiң 2000 жылғы 23 тамыздағы № 402 Жарлығымен ... ... ... ... ... ... ... түсiмдер есебiнен
қалыптастырылатын басқа елдерге ұқсас Ұлттық қор құрылды. 2001 ... ... қор ... ... ету жөніндегі қажетті іс-шаралар толық
тиянақталды. Атап айтсақ, ел ... 2001 ... 29 ... ... ... ... қорын қалыптастыру және
пайдалану ережесі”, сондай-ақ Үкімет қабылдаған бірнеше қаулыларға сәйкес,
жоспардан тыс ... және ... ... ... да ... түсімдері
Ұлттық қорға есептелген шикізат секторы ұйымдарының тізбесі, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорын ... ... ... ... ... Ұлттық қорының инвестициялық операцияларын жүзеге асыру
ережесі, Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының жыл ... ... ... үшін тәуелсіз аудиторды таңдау ережесі бекітілді [2].
ҚР Президенті:
1) Қазақстан ... ... ... ... ... құрамын құрады;
2) Қор мәселелері жөнінде Кеңесте, Үкіметке және Ұлттық банкке
орындау үшін ... ... ... ... ... жөніндегі қызметті бақылауды жүзеге асырады;
4) Ұсыныстар беру үшін Кеңеске қорды басқарумен ... ... ... ... ... ... ... қызметімен байланысты өзге өкілеттіктерді жүзеге
асырады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі қорды басқару кезінде ... ... ... есептемені жасау ережелерін, ақшаны қорға есепке алу және ... ... ... ... ... банкпен бірлесіп ақпараттық материалдардың және ... ... ... ... ... есептеменің
графигін жасап, бекітеді;
3) Президентке қордың қалыптастырылуы және ... ... және ... ... қалыптастыру және пайдалану
жөнінде ақпаратты ұсынуды қамтамасыз ... ... жыл ... сыртқы аудитін жүргізуді қамтамасыз етеді;
5) Қорды қалыптастыру мен ... ... ... ... ... ... байланысты өзге өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Қорды сенімгерлік басқаруды Ұлттық банк пен Үкімет арасында жасалынған
сенімгерлік ... ... шарт ... ... банк ... асырады:
1) Қорды оның бір бөлігін сыртқы басқаруға беруді қоса дербес
инвестициялау;
2) Инвестициялық операцияларды жүзеге асырудың ... ... ... қорды сенімгерлік басқарудың нәтижелері туралы есепті
ұсыну;
4) Сенімгерлік басқару туралы ережелер мен ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатында Ұлттық
банктің шешімімен арнаулы лауазымды тұлғаны (Ұлттық банк ... ... емес ... - ... ... ... ... Ұлттық банктің атынан қорды сенімгерлік басқару жөнінде
шешімдерді оперативті қабылдау ... ... ... мен ҰБ қорды басқару мәселелері
бойынша ... ... мен қол ... нәтижелер туралы бір-біріне
ақпарат беріп отыруға міндетті .
ҚР ҰҚ басқару жөніндегі кеңес ... ... ... ... ... Ұлттық қорын тиімді пайдалану және оны
қаржылық активтерге және материалдық емес активтерді ... өзге ... ... жөнінде ұсыныстарды талдап, жасайтын консультациялық
– кеңесші орган болып табылады.
Кеңестің негізгі міндеті қорды пайдалану мәселелері бойынша Президентке
жәрдемдесу және ... ... ... табылады. Кеңестің мәжілістері
Президенттің немесе оның тапсыруы бойынша кеңес мүшелері бірінің төрағалық
етуімен жүргізіледі және ... ... ... ... ... ... санының жай көп дауысымен қабылданады және заңнамамен
бекітілген тәртіппен Қазақстан ... ... ... ... ... құрамына мыналар кіреді: Қазақстан ... ... ... ... Парламент мәжілісінің
төрағасы, Президент Әкімшілігінің басшысы, Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... бюджеттің атқарылуын
бақылау жөніндегі есеп комитетінің төрағасы.
Кеңестік жұмыс органы Қазақстан республикасы ... ... ... ... ... ... қорды қалыптастыру мен пайдалану тиімділігін арттыру
жөніндегі ұсыныстарды талдап жасау;
2) қорды пайдалану көлемдері мен ... ... ... және ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын орналастыру үшін ... ҚА және ... емес ... қоспағанда, өзге де
мүліктердің тізбесі жөнінде ... ... ... ... ... құру туралы шешімді, оның құрамы мен ол туралы қағиданы
Президент бекітеді.
Жыл сайын есепті жылдан ... ... ... дейін Ұлттық банкпен
бірлесіп қордың қалыптастырылуы және ... ... ... ... ... ... ... және оны Ұлттық банкпен бірлесе
отырып жыл сайын ағымдағы жылдың бірінші ... ... ... табыс етеді.
Ұлттық қордың қалыптастыруылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепті
Президент бекіткеннен кейін ... оны ... ... ... ... ұсынады.
Қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепнамаларды
кіріктіруі тиіс:
1) Ұлттық қордың түсімдері және ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің Ұлттық қорды сенімгерлікпен
басқару жөніндегі қызметі туралы ... ... ... басқару жөніндегі өзгеде мәліметтер.
Ұлттық қорды басқаруға ... ... ... ету ... жыл сайын аудит жүргізіледі. Аудиторды ... ... ... ... ... және ... белгілеген
тәртіппен жүзеге асырылады.
Ұлттық қорды қалыптастыру және пайдалану туралы жылдық есеп және аудит
жүргізудің нәтижелері ... ... ... ... ... ... 2010 ... 29 қаңтардағы «Жаңа онжылдық – жаңа
экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2010 жылғы 2 сәуірдегі №962
Жарлығымен ... ... ... ... құрылуы мен
пайдаланылуы Тұжырымдамасының жаңа ... ... ... Ұлттық Қордың жинақталу бағытын күшейту және
республикалық ... ... ... ... ... ... әрі ... жинақталуын, республикалық
бюджеттің тұрақтылығын, экономиканың ... ... ... арасында бөлінуін қарастырады.
Тұжырымдамаға сәйкес, Қордың құралу көздері ... ... ... ... ... ... ... – корпоративті табыс салығы,
үстеме пайдаға салық, роялти, бонустар, өнімді бөлу ... ... ... ... ... ренталық салық болып табылады.
Мұнай секторына мұнай және газ конденсатын өндіруші және ... ... ... ... ... мемелекеттік мүлікті жекешелендіруден және
ауылшаруашылығына арналған жер учаскілерін сатудан түсетін табыстар да ... ... ... ... ... ... ... берілетін жыл сайынғы кепілденген
трансферттің көлемі бюджет ... ... ... ... ... ... КТ ... ұрпақ пайдалана алатын жобаларды
инвестициялауды көздейтін ағымдағы бюджеттік ... ... даму ... ... ... ... активтерін басқару саясаты инвестициялау құралдарын кеңейтуді және
елдер мен валюталар байынша тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... ... арасында активтердің бөлінуі
оңтайландырылады және оларға ... ... ... ... ... ... 2010 ... 28 желтоқсандағы № 1509 ... ... ... ... ... ... бойынша Кеңес құрамы
(лауазымы бойынша):
- Қазақстан Республикасы Президенті – Кеңес төрағасы
- Қазақстан Республикасы ... ҚР ... ... ... (келісу бойынша)
- ҚР Парламент Мәжілісінің Төрағасы (келісу бойынша)
- ҚР Президент Әкімшілігінің ... ҚР ... Банк ... Республикалық бюджеттің орындалуын бақылау бойынша комитет Төрағасы.
- ҚР қаржы Министрі
- ҚР экономикалық даму және сауда Министрі.
Кеңестің ... ... ... ... Президент Әкімшілігі болып
табылады [5].
1.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастыру және
пайдалану тұжырымдамасы
Қазақстан ... ... 2010 ... ... ... - жаңа ... ... - Қазақстанның жаңа мүмкiндiктерi» атты
Қазақстан халқына Жолдауында дағдарыстан кейiнгi дамуға ... ... ... ... және адами капиталдың
бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттыру есебiнен ... ... ... ... ... ... Республикасының 2020 жылға дейiнгi
Стратегиялық даму ... және ... ... ... ... 2010 - 2014 ... ... ... iске ... ... мемлекеттiң одан әрi даму
басымдықтары айқындалған болатын.
2005 жылы ... ... ... ... және ... ... ... арналған алғашқы тұжырымдамасы қабылданып, онда
оның активтерiн басқарудың негiзгi қағидалары мен тәсiлдерi айқындалды.
2006 жылдың ортасынан берi ... ... қор ... ... ... ... ... бюджетке кепiлдендiрiлген
және нысаналы трансферттер, сондай-ақ ... ... ... ... ... инвестициялау көзделген. Бұл ретте ... ... ... ... республикалық бюджетте әзiрленетiн
жылдың алдындағы жылдың соңындағы ... қор ... ... ... ... ... ... қордың негiзгi мақсаты болашақ ұрпаққа арналған жинақтарды
қалыптастыру және ... ... ... ... нарықтарындағы
жағдайға тәуелдiлiгiн төмендету арқылы қаржы ресурстарын жинау болып
табылады ... қор ... ... ... қол ... үшiн олар ... республикалық бюджет арқылы ғана жiберiлетiн болады.
Ұлттық қордың қаражатын қалыптастыру және пайдалану мынадай қағидаларға
негiзделетiн ... ... - ... ... ... (нақтыланған,
түзетiлген) көрсеткiштерiн, Ұлттық қордың қаражатын қалыптастыру туралы
және пайдалану туралы есептердi, ... ... ... ... туралы есептердi мiндеттi түрде жариялау;
- толықтық - Ұлттық қор ... ... ... ... түсiмдер мен шығыстарды
көрсету;
- уақтылық - Ұлттық қордың қолма-қол ақшаны ... ... ... және оларды Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiндегi Үкiметтiң
шоттарына тиiстi нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленген тәртiптi ... ... ... ... - ... ... тәуекел деңгейi орташа болған жағдайда
ұзақ мерзiмдi перспективада ... ... мен ... ... ... сүйене отырып басқару [7].
Ұлттық қордың қаражатын жинақтау мынадай түсiмдердiң есебiнен жүзеге
асырылатын болады:
1) мұнай секторы ұйымдарынан ... ... ... ... есепке алынатын салықтарды қоспағанда), оларға ... ... ... қазбаларды өндiруге салынатын салық, бонустар,
экспортқа салынатын ... ... ... ... салынатын салық, өнiмдi
бөлу бойынша үлес және қызметiн өнiмдi бөлу ... ... ... ... жер ... ... қосымша төлемi жатады;
2) мұнай секторының ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетiн
басқа түсiмдер ... ... ... ... ... оның iшiнде мұнай келiсiмшарттарының талаптарын бұзғаны үшiн
түсiмдер (жергiлiктi бюджеттерге есепке алынатын түсiмдердi қоспағанда);
3) республикалық меншiктегi және кен ... және ... ... мемлекеттiк мүлiктi жекешелендiруден түсетiн түсiмдер;
4) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерiн сатудан ... ... ... басқарудан түсетiн инвестициялық кiрiстер;
6) Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де
түсiмдер мен кiрiстер.
Iшкi нарықтағы ақша ... ... тыс ... ... инфляцияның
өсуiне жол бермеу үшiн, сондай-ақ табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... керi
әсерiн жою мақсатында Ұлттық қорда өзге де түсiмдер шоғырландырылуы мүмкiн.
Ұлттық қордың ең ... ... ... ... ... ... келесi онжылдыққа арналған жаңа тәсiлiне сәйкес
2010 жылдан ... ... мәнi 8 ... АҚШ ... ... ... РБ тiркеу оның жаңалығы болып табылады.
Шығыстардың ... ... ... ... iшiнде республикалық
бюджетке нысаналы трансферттер бөлуге, мемлекеттiк, квазимемлекеттiк және
жеке секторлар субъектiлерiнiң қазақстандық бағалы ... ... ... және жеке ... ... ... мiндеттемелердi орындауды
қамтамасыз ету ретiнде активтердi пайдалануға тыйым салынады.
Ұлттық қордан РБ берiлетiн жыл ... ... КТ ... ... ... құрылымы ескерiле отырып айқындалады. Бұл ретте ... ... ... ... ... бағдарламалар мен
бюджеттiк даму бағдарламаларының шығыстарын ... ... ... ... ... пайдаланатын болады.
Ұлттық қордың жинақтау функциясын орындау үшiн тиiстi қаржы жылының
соңына ... ... ... 20%-ы ... ... ... Бұл ... кепiлдендiрiлген трансферттi жүзеге ... ... ... ... ... ... ... азайтылмайтын қалдық
лимитiн сақтау қажеттiлiгiне ... ... ... ... ... ... ... алғанда, Ұлттық қордың қаражаты тiркелген кепiлдендiрiлген
трансферттi қамтамасыз етуге және ... мен ... ... ... ... тиiс. Ай ... (тоқсан сайын) Ұлттық қордың
шотында республикалық бюджетке берiлетiн айлық (тоқсандық) ... ... ... ... ... қалыптастырылады. Көрсетiлген
шамадан асып кеткен сома рұқсат етiлген қаржы құралдарына инвестициялануы
тиiс.
Төменде ҚР ... ... ... ... ... ... және ... өндіру мен оны жүзеге асырумен айналысатын компаниялар тізімі
берілген:
Кесте 1 - ҚР ... ... ... ... түрінде мұнай және газ
кондентсатын өндіру мен оны жүзеге асырумен айналысатын компаниялар
|1 |АО ... ... ... |
|2 |ТОО ... |
|3 |ТОО ... |
|4 |ТОО ... |
|5 |ТОО ... |
|6 |ТОО ... |
|7 |ТОО ... |
|8 ... Кумколь Ресорсиз” |
|9 |ТОО ... ... |ТОО ... ... |ТОО СП ... ... |АО“НЕФТЯНАЯ КОМПАНИЯ “КОР” ... |АО ... – Ай Дан ... ... ... ... Оперейтинг Б.В.”, казахстанский филилал |
|15 |ТОО ... ... ... ... |АО“Каражанбасмунай” ... ... ... ... Ойл Казахстан ГмбХ” ... ... ... “СНПС – Интернейшнл (Бузачи) Инк” ... ... ... ... ... ... Б.В.” ... |ТОО ... ... |ТОО ... ... |ТОО ... Ойл ... ... |ЗАО ... ... |СП ТОО ... ... “Арман” ... |ТОО ... ... |ОАО “СНПС - Актобемунайгаз” ... |ТОО ... ... Ойл ... ... |АО ... ... |ДОАО “Каспий Нефть ТМЕ” ... |ТОО ... ... ... ... компании “Алтиес Петролеум Интернэшнл Б.В.” ... ... ... компании “Алтиес Петролеум Интернэшнл Б.В.” |
|34 |АО “Атырауская нефтяная акционерная ... ... ... |ТОО ... ... |ТОО ... ... |АО “Конденсат” ... |ТОО ... ... ... |ТОО ... Петролеум Компани” ... |ТОО ... ... ... ... |АО ... ... ... |ТОО ... ... |ТОО ... ... ... ... |
|44 |ТОО ... ... |ТОО ... ... |ТОО “АралПетролеум Кэпитал” ... |ТОО ... |
| |4 ... ... ... |ЖШС ... ... |ТОО “Озтюрк Мунай” ... |ЖШС ... ... ... |ЖШС “Табынай” ... |ТОО ... ... ... |ТОО ... Газ” (конденсат) ... |АО ... дом ... ... ... ... ... ... түрінде мұнай және газ кондентсатын
өндіру мен оны жүзеге асырумен айналысатын ... ... ... ... ҰҚ ... басқару саясаты консервативтiк болып
қалады. Сонымен қатар, Ұлттық ... ... ... кезiнде
инвестициялық операциялардың негiзгi мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... болған кезде ұзақ
мерзiмдi перспективада кiрiстiлiктi қамтамасыз ету болып табылады [9].
Ұлттық қор активтерiнiң ... ... оның ... сәйкес
айқындалады.Ұзақ мерзiмдi перспективада Ұлттық қор активтерiнiң
кiрiстiлiгiн ... ету ... ... мерзiмдi ауытқуын көздейдi.
Ұлттық қордың активтерiн сенiмгерлiк басқаруды – ҚҰ ҰБ, ... ... ... жүзеге асырады [10].
ҰҚА орналастыру шетелдiк қаржы нарықтарында айналымдағы және ... ... ... кеңестiң ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасының
Үкiметi бекiткен материалдық емес активтердi қоспағанда, Рұқсат ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы
тиiс. Бұл ретте шектеулер 2010 жылғы 1 қаңтарға дейiн сатып алынған, ... ... ... ... құралдарына қолданылмайды.
Осылайша, ұлттық холдингтердiң, ұлттық басқарушы холдингтердiң және
олардың еншiлес ... ... алуы мен ... барабар
деңгейiн айқындау ҰҚ жинақталған активтерi ескерiлетiн сындарлы тәсiлдi
талап етедi. Үкiмет осы ... ... ... холдингтер мен олардың
еншiлес компанияларының борышын мониторингтеу мен бағалаудың ... және осы ... ... ... ... алу ... айқындайды.
ҰҚҚ пайдалану жөнiндегi жаңа тәсiл квазимемлекеттiк сектордың Ұлттық
қордан облигациялық қарыздарды тарту ... ... ... басқа, Үкiмет
бюджет заңнамасында белгiленген шектеулер шеңберiнде Астана және ... ... ... алуы ... ... ... органдар
борышының өсуiн реттейтiн болады.
ҰҚҚ үкiметтiк қарыз алумен алмастыруды болдырмау мақсатында мынадай
шектеулер енгiзiлетiн болады:
- үкiметтiк борышқа қызмет ... ... жыл ... ... ... жыл ... ... шартты инвестициялық кiрiсiнiң 4,5%-
ынан аспауы тиiс;
- үкiметтiк борышқа қызмет көрсетуге және оны өтеуге арналған ... ... ... ... Ұлттық қордан берiлетiн трансферттi
қамтитын бюджетке түсетiн түсiмдердiң 15%-ынан аспауы ... ... ... iске ... ҚР ҰҚ ... iстеуiнiң
және оның жинақтарын қалыптастырудың оңтайлы моделiн таңдаудың негiздерiн,
инвестициялық стратегияны ... ... ҚР ... ... ... ... ... ескере отырып, 2020 жылға Ұлттық қордың
қаражаты 90 млрд. АҚШ долларына дейiн өсуi тиiс, бұл ... ... ... ... ... iске асыру республикалық бюджеттiң
тұрақтылығын одан әрi қолдауға, экономиканы әртараптандыруға және ... ... ... ... ... ... етедi [11].
Ең соңғы қабылданған "Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын
қалыптастыру және пайдалану тұжырымдамасы ... ... ... 2010 ... 2 ... № 962 ... өзгерiстер енгiзу
туралы ҚР Президентiнiң 2012 жылғы 16 наурыздағы № 289 Жарлығына ... ... ... ... Ұлттық қордың қаражатын пайдаланудың келесi онжылдыққа арналған жаңа
тәсiлiне сәйкес 2010 жылдан ... ... мәнi 8 ... АҚШ ... ... трансферттi республикалық бюджетке тiркеу
жаңалық енгiзу болып табылады.
- Бұл ретте республикалық бюджетке берiлетiн ... ... ... экономикадағы жағдайға байланысты 15 %-ға дейiн азайту
немесе ұлғайту жағына түзетiлуi мүмкiн.
- Экономикалық өсу ... орта ... ... ... ... қатысты төмендеуi кезiнде республикалық бюджетке
берiлетiн кепiлдендiрiлген трансферттiң мөлшерiн экономикалық өсудi ... 9,2 ... АҚШ ... дейiн ұлғайтуға болады. Экономикалық өсу
орта мерзiмдi ... ... ... ... ... жоғары болған
кезде республикалық бюджетке ... ... ... Ұлттық қордың жинақтау функциясын қамтамасыз ету үшiн 6,8 млрд.
АҚШ долларына ... ... ... Республикалық бюджетке берiлетiн кепiлдендiрiлген трансферттiң
тiркелген мөлшерiнен (8 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... қорды басқару жөнiндегi кеңес қабылдайды.
- Республикалық бюджеттiң кiрiс ... ... ... ... ... ... асыра орындалған жағдайда, Ұлттық
қорды басқару жөнiндегi кеңес ағымдағы қаржы жылына ... ... ... ... ... ... ... жағына
түзету бойынша шешiм қабылдай алады.
- Республикалық бюджетке нысаналы трансферттер бөлуге, мемлекеттiк,
квазимемлекеттiк және жеке ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алуға, заңды және жеке тұлғаларға кредит ... ... ... ету ретiнде активтердi пайдалануға
тыйым салынады» [12].
1.3 Ұлттық қордың кіріс көздері мен пайдалану бағыттары
ҰҚ толтыру ... екі ... ... Бұл Қор ... ... ... жеке ... және үкіметтің құпия шоттарында сақталған
тау-кен мен мұнай-газ кәсіпорындар өндірісі кешенінің ... ... ... ... алынған ақша құралдары [13].
2001 жылдың ҰҚ ... ... ету ... ... ... ... Ел ... 2001 жылғы 29 қаңтардағы Жарлығымен
«Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... сәйкес жоспардан
тыс салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... секторы ұйымдарының тізбесі, ҚР ҰҚ сенімгерлік басқару
туралы шарт, ҚР ҰҚ инвестициялық операцияларын жүзеге асыру ... ҚР ... ... ... ... жүргізу үшін тәуелсіз аудиторды таңдау ережесі
бекітілді.
Президент ... ... ... Қор ... үш ... жұмсалады деп
көрсеткен:
1) Өндірістің шикізат секторынан бюджетке түсетін міндетті төлем және
салықтан түсетін нақты ... мен ... ... жою үшін
жергілікті, республикалық бюджетке Қордан түсім түсу түрінде жұмсалады.
2) ... ... ... ... бір мақсат үшін
республикалық және ... ... ... ... тұтас трансферті
түрінде беріледі.
3) Қорды басқаруға және жыл ... ... ... ... ... ... екі ... Қор тұрақтылық қызметін жүзеге асыру мақсатында
қолданылады (жинақтық қызмет автоматты ... іске ... ... ... болатынын бірнеше жағдайлардың тізімі көрсетілген, сонымен
қатар міндетті қамтамасыз ету ... ... ... жеке
мекемелерді несиелеуді тыятын нормаларды бекітті. Қор берік және өтімді
шетел қор активтеріне ... ... пен оны ... ... ... Қазіргі уақытта активтердің көп мөлшері (60 % жоғары) ... ... ... ... ... ... Германия, Великобритания,
Италия, Франция, Канада, Испания, Швейцария және басқа елдер ... ... ҰҚ ... дербес субъект болып табылады, сенімді басқару
шарты негізінде Қорды инвестициялау жеке ... ... ... ... ... ережесін бекітеді және құрастырады. [14]
ҚР әлеуметтік-экономикалық даму бесжылдық индикативті жоспар құрамында
қазақстандық экспорттың көп ... ... шикі ... мен мыс және ... шикізат тауарларына тұрақты есептелген әлемдік баға қойылады, ... ... ... табысына сәйкес және қазақсандық тауар
өндірушілердің ... ... ... ... ... ... ... өңделген, бекітілген орташа бағасы есептеледі.
Шикізат тауарларындағы тұрақты баға есебі ... баға ... ... ... ... ... ... қордың қалыптасуы
республикалық және жергілікті бюджеттерді ... ... ... өнімдер бөлімі бойынша шикізат секторының ұйымдарынан түсетін
түсімдер мен республикалық және жергілікті бюджеттерге заңды тұлғалардан
түсетін ... ... ... ... ... ... үстеме пайдаға
салынатын салық, роялти, бонустармен қарастырылады [15].
Шикізат секторы ұйымдарының тізімі үкіметпен аңықталады, ал олардың ... ... ... және ... қалалары, кейбір облыстарында республикалық
бюджет туралы жыл сайынғы заңымен және Қазақстан Республикасы ... ... ... ... бюджеттік түсімдер Ұлттық қорды қалыптастыру көздері
болып табылады. Бұл түсімдер:
1) мұнай секторы ... тура ... ... ... ... ... ... оларға: корпоративтік табыс
салығы, үстеме пайда салығы; бонустар, пайдалы қазбаларды өндіру ... бөлу ... ... ... және өнімді бөлу туралы
келісімшарт бойынша қызметті жүзеге асыратын жер қойнауын ... ... ... ... ... ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда),
соның ... ... ... талаптарының бұзылғаны үшін түсетін
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда);
3) ... ... және ... ... мен өңдеу салаларына
жататын мемлекеттік мүлікті жекешелендіруден түсетін түсімдерден;
4) ауыл ... ... жер ... ... түсетін
түсімдерден тұрады.
ҰҚ құралдарының негізгі қайнар көздері ... ... ... ... ... ... трансферттер, сондай-ақ осы қорды
басқарудан түсетін инвестициялық табыстар қарастырылады. Республикалық
бюджет арқылы ресми ... ... ... ... ... ... ... түсімдері мен олардың
бекітілген жылдық көлемдері араларындағы айырмасы мөлшерінде;
- ... ... ... ... айырмасы мөлшерінде
- шикізат табу мен өңдеу салаларына жататын мемлекеттік мүліктерді
жекешелендіруден түскен түсімдер мөлшерінде;
- ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінде.
Жергілікті бюджеттер бойынша ресми трансферттер көлемі ауылшаруашылық
арнаудағы жерлерді сатудан түскен түсімдер мөлшерінде аңықталады.
ҰҚ бюджеттік және ... ... ... ... ал мұнай кірістерінің көп ... ... ... ... ... фискалдық саясат жүргізуге, индустриялық-инновациялық даму
стратегиясында көрсетілген міндеттерді жүзеге асыруға, ... ... ... ... ... игілігін пайдалану мүмкіндігіне
ие болуына жол ашады.
ҰҚ пайдалану ҚР бюджет кодексінде көзделген мақсаттармен ғана жүзеге
асырылады. ... қор ... ... ... ... ... ... қаражатын пайдаланудың түрлі бағыттары бар. Ол ... ... ... ... үшін республикалық бюджетке
аудару, сыртқы борыштарды өтеу, инвестициялық кірістің бір ... ... ... ... ... ... және басқа да
шешімдер негізінде жүзеге асырылады.
ҰҚ қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы ... есеп және ... ... ... ... ... жарияланады. Қордың
қалыптастырылуы және пайдаланылуы жайлы жылдық ... ... ... және ... ... ... ұлттық қорды сенімгерлікпен
басқару жөніндегі қызметі туралы есептер, ұлттық қорды басқару жөніндегі
өзге мәліметтер ... тиіс ... ҰҚ ... мен ... ... 2010 ... есеп ... жылғы 1 қаңтарға Ұлттық қордың таза активтері 3,3 триллион теңгені
(аудиттелген ... ... ... ... ... - 27,9 ... ... немесе елдің барлық алтын-валюта резервтерінің 60,5%-ын
құрады. Қордың жинақтау және тұрақтандыру ... ара ... ... 2009 ... ... бұл сома 1,9 ... ... құрап, Қордың
жинақтау және тұрақтандыру портфелдерінің ара салмағы 90:10% болған еді.
2010 жылы Ұлттық қорға 1,7 триллион ... ... ... ... ... тура салықтардың түсімдері есебінен
(жергілікті ... ... ... ... қоспағанда) -
1,7 триллион теңге, оның 717,8 ... ... (6 ... ... ... ... ... / қайта айырбастау операциясын дәл
сол күні жүргізу жолымен ... ... ... ... ... ... ... валютадағы түсімдер болып табылады, мұнай секторының
кәсіпорындары жүзеге ... ... ... ... түсімдер
(жергілікті бюджеттерге түсетін түсімдерді қоспағанда)- 16,6 миллиард
теңге, ауыл шаруашылығы арналымындағы жер ... ... ... -1,6 миллиард теңге, Ұлттық қорды басқарудан түсетін инвестициялық
табыстар - 66,2 миллиард теңге.
ҰҚ басқаруға және жыл сайын сырткы аудитті ... ... ... ... ... кезеңде жалпы сомасы 2,7 миллиард теңгеге шығыстар
жүргізілді.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан кепілдендірілген трансферт
туралы» Қазақстан ... ... ... 2010 жылы ... ... бюджетке даму бюджетінің шығыстарын жабуға кепілдендірілген
трансферт түрінде жоспарланған 461,4 миллион теңгенің 461,4 миллион теңгесі
аударылды. Ол ... 99,9%- ын ... ... басқа, 2010 жылы Қазақстан
Республикасы Ұлттық қорынан республикалық бюджетке ... ... ... 3,5 ... ... аударылды, бұл 69,1%-ды құрайды
[17].
ҰҚ 2008 жылы жоспардағы 1 394,9 ... ... ... 1 ... ... ... ... Ал ҰҚ РБ дағдарыска қарсы іс-кимыл шараларын
қаржыландыру үшін жыл ішінде 1 107,5 миллиард ... ... ... ... 843,1 ... ... ... 261,5
миллиард теңге мақсаты трансферт. Қорыта айтқанда, 2009 жылы Ұлттық қордың
өсімі 270,6 миллиард теңгеге ... 2010 ... 1 ... есеп ... ... 4 542,8 ... ... жетті.
ҰҚА 2020 жылға қарай 90 миллиард долларға дейін өсуі ... ... 30 ... кем емес ... ... ... ... қорды
қалыптастырудың және пайдаланудың жаңа тұжырымдамасы жасалуда.
«Қазақстан ... ... ... берілетін 2008 жылга арналған
нысаналы трансферт туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына
сәйкес 2008 ... ... мен ... Қазақстан Республикасы ұлттық
экономикасының бәсекеге қабілеттілігін және орнықты дамуын қамтамасыз ... ... іске ... үшін ... ... ... ... қоғамының жарғылық ... ... ... ... ... ... ... түрінде 607,5 миллион теңге
аударылды [18].
ҰҚ ... ... ... ... 2009 жылы ... ... ... инвестициялық табыс 66,2 миллион теңгені
құрады.
ҰҚ басқаруға байланысты қызметтің транспаренттілігін  ... ... ... ... 2009 ... аудиторлық
тексеру жүргізілді [19].
Қордың активтері айрықша ... ... ... ... ... ... Тұрақтандыру портфелі жоғары
кредиттік рейтингі бар ... ақша ... ... ... ... ... әртараптандыру және ұзақ мерзімді
перспективада баршама жоғарырак табыстылық алу мақсаттарында дүние жүзінің
дамыған ... ... ... ... ... үлестік қаржылық
қүралдарға инвестицияланады.
2006 жылдың 1 ... Орта ... ... арналған
Ұлттық қор қаражаттарын қалыптастырудың жаңа әдісіне көшу жүзеге асырылды.
Ұлттық қор да ... ... ... ... ал ... табыстардың үлкен бөлігін Ұлттық қорда жинақтау
анағұрлым салмақталған фискалдық саясатты жүргізуге мүмкіндік жасады [20].
Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... ... шешуге көмектесуі, сондай-ақ болашақ
ұрпақтарға Қазақстанның мұнайлық ... ... ... ... ... ... тап осы қорлар сияқты олардың қаражаттарын
пайдалану тиімділігі болып табылады. Қор активтері шетел банктерінің ... Bank, State Street Bank, Deutche Bank, BNP Paribas, ... ... Қордың жұмыс істеген бүкіл кезеңі
ішінде қор активтерінің табыстылығы 6,1%-ды құрады, бұл 2007 ... ... 8%-ға ... ішінде несиелер бойынша пайыздық мөлшерлемелер заңды тұлғалар ... ... 2008 жылы ... ... ал жеке ... үшін
18,6%-ды құрады. ... ... ... секторының ірі
жобаларын инвестициялау бойынша қордың функцияларын көбейту орынды болады.
Бұл экономикалық ... ... ... ... ... елде қабылданған индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске
асыруға ... Тап осы ... ... ... дағдарыс жағдайларында
2010-2011 жылдарға арналған экономиканы және қаржы жүйесін ... ... ... қор қаражаттарының жылдам өсуіне ... оның ... ... ... ... ... Қор табысының толымдылығы
көбінесе қолайлы сыртқы экономикалық конъюнктурамен және ұзақ ... ... ... ... ... ... отыр [21].
БК сәйкес Ұлттық қорды толтырудың көздері республикалық бюджеттен
түсетін ... ... ... ... ... ... 10%), сондай-ақ шикізат секторынан түсетін нақты түсімдердің
олардың жоспарланғанынан асып түсу ... ... ... [22]. ... ... ... жеткілікті сияқты болғанымен бірақ бұл оның ... ... ... табыстардың бірде болуы, бірде болмай қалуы мүмкін,
сондықтан ... ... ... оған ... ... ... ... қарастырылмайды.
МБ берілетін трансферттер сияқты көзіне келетін болсақ ... ұзақ ... ... ... олар ... ... жағдайда, керісінше, Ұлттық қордың қаражатынан ... ... тура ... ... меншікті жекешелендіруден түсетін кірістер
мен бонустар біржолғы ... ... ... да ... қалыптастырудың
тұрақты көзі деп атауға болмайды.
Сараптаушылардың ... ... ... ... ... көзі болуға тиіс және ол кен ... ... ... ... ... табиғи рентаны алу
кен-геологиялық жағдайлары әр түрлі ... ... ... ҚР ... қорының активтерін басқару
ҚР ҰҚА басқару саясаты консервативті болып қала береді. Сонымен қатар,
Ұлттық қордың қаражатын ... ... ... ... мақсаттары сақтау, өтiмдiлiктiң жеткiлiктi деңгейiн ұстау, тәуекел
деңгейi ... ... ... ұзақ ... перспективада кiрiстiлiктi
қамтамасыз ету болып табылады.
ҰҚ қаражаттары:
1) ҰҚ ... ... ... ... ... түрінде;
2) Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын мақсаттарға Ұлттық
қордан республикалық бюджетке берілетін нысаналы трансферттер түрінде;
3) Ұлттық қорды басқаруға және жыл ... ... ... ... ҰҚ:
▪ Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының сақталуын;
▪ Ұлттық қордың жеткілікті өтімділік деңгейін ұстап ... ... ... қалыпты болған кезде ұзақ мерзімді перспективада
Ұлттық қор табыстылығының жоғары деңгейін;
▪ ұзақ ... ... ... ... ... ... мақсатында материалдық емес активтерді қоспағанда, рұқсат етілген
қаржылық құралдарға орналастырылады.
Материалдық емес активтерді қоспағанда, ... ... ... тізбесін Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару
жөніндегі ... ... ... Үкімет Ұлттық банкпен бірлесіп
айқындайды.
ҰҚ жеке және заңи ... ... және ... қамтамасыз ету ретінде пайдалануға болмайды.
Активтерді Ұлттық қорға ... және ... ... ... тәртібін
Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды [23].
ҰҚ түсетін ... бұл ... ... ... ... банк ... айырбастауға немесе қайта айырбастауға жатады.
Ұлттық қордан республикалық бюджетке түсетін кайтарусыз түсімдер осы ... ... ... ... үш ... ... арналған кепілденілген ... ... ... ... жыл ... қаржы жылының аяғындағы
жағдай бойынша Ұлттық қор активтерінің үштен бір бөлігінен аспауға тиіс, ол
Үкімет белгілеген ... ... және ... Республикасының
заңымен бекітіледі.
Есепті қаржы жылы ішінде Ұлттық қордан республикалық ... ... ... сомасын Республикалық бюджеттік
комиссияның ұсынысы ... және ... ... ... ... ... ... арқылы тиісті бюджеттік бағдарламалар бойынша төленбеген
тіркелген міндеттемелер сомасынан аспайтын көлемде ... ... ... ... ... бюджеттік даму бағдарламаларын
қаржыландыру үшін ағымдағы ... ... ... ... ... қаржы жылы үшін республикалық бюджетте ... ... ... ... ... ... ... қаржы жылының
бюджеттік даму бағдарламалары бойынша тіркелген міндеттемелердің ... және ... ... басындағы бюджеттік қаражаттар қалдықтары
айырмасының сомасында жүзеге асырылады. ҰҚА ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... қор активтерiнiң кiрiстiлiгiн
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... сенiмгерлiк басқаруды - Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкi, қызметiн жалпы үйлестiрудi Ұлттық ... ... ... ... ... орналастыру шетелдiк қаржы нарықтарында айналымдағы және Ұлттық
қорды басқару жөнiндегi кеңестiң ұсынысы бойынша Қазақстан ... ... ... емес ... ... ... ... құралдарының тiзбесiне қосылған қаржы құралдарында жүзеге асырылуы
тиiс. Бұл ретте шектеулер 2010 ... 1 ... ... ... ... ... ... құрылымында ескерiлетiн қазақстандық қаржы құралдарына
қолданылмайды.
ҚР ҰҚБЖК қорды тиімді ... және оны, ... емес ... ... құралдарға орналастыру жөнінде ұсыныстар
әзірлейтін Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы консультациялық-
кеңесші орган болып ... ... ... 1) Ұлттық қорды калыптастыру мен пайдалану
тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу; 2) ... ... ... мен ... ... ... ... және әзірлеу; 3) Ұлттық
қорды орналастыру үшін, ... емес ... ... ... ... ... ... жөнінде ұсыныстарды әзірлеу болып
табылады.
ҚР ҰҚБЖК құру туралы ... оның ... мен ол ... ... ... ... ... [24].
1.5 Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының, үкiметтiк қарыз алудың және
квазимемлекеттiк сектордың өзара қарым-қатынасы
 
Ұлттық қордың қаражатын қарқынды жинақтау, ... оның ... ... ... ... ... дамуында маңызды рөл
атқарады және мемлекеттiк сектордың да, сол ... ... да ... ... ... жоспарлауын және республиканың экономикалық
қауiпсiздiгiнiң тиiстi деңгейiн қамтамасыз ету ... ... ... етедi.
Осылайша, ұлттық холдингтердiң, ұлттық басқарушы холдингтердiң және
олардың еншiлес компанияларының қарыз алуы мен ... ... ... ... ... ... активтерi ескерiлетiн сындарлы
тәсiлдi талап етедi. Үкiмет осы ... ... ... ... ... ... ... борышын мониторингтеу мен бағалаудың тиiстi
көрсеткiштерiн және осы ұйымдар сақтауға ... ... алу ... ... ... жөнiндегi жаңа тәсiл квазимемлекеттiк сектордың Ұлттық
қордан облигациялық қарыздарды тарту мүмкiндiгiн жояды. Бұдан басқа, Үкiмет
бюджет ... ... ... шеңберiнде Астана және Алматы
қалаларының муниципалдық қарыз алуы ... ... ... ... ... ... болады.
ҰҚҚ үкiметтiк қарыз алумен алмастыруды болдырмау мақсатында мынадай
шектеулер енгiзiлетiн болады:
- үкiметтiк борышқа ... ... ... жыл ... шығыстар
Ұлттық қордың жыл сайынғы тiркелген шартты инвестициялық кiрiсiнiң 4,5%-
ынан аспауы ... ... ... ... ... және оны ... ... шығыстар
онжылдық кезеңде орташа алғанда Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... аспауы тиiс.
Қазір әлем сарапшылары мен ... ... ... оның ... ... ... ... шығу жолындағы
дәйекті шешімдерімен тығыз байланыстырады. Бұл тұрғыда, әсіресе, Елбасының
осыдан он жылдан астам ... ... ... қор құру ... ... ... болғанын тілге тиек етеді. Ал Мемлекет басшысы өзінің
«Қазақстан жолы» атты кітабында осынау тарихи ... ... ... ... ... атап ... Ұлттық қор құру
туралы идея алғашында 1997 жылы «Қазақстан стратегиясы - 2030» ... ... ... ... ... ... уақыт Қазақстан ... ... ... ... ... ... шұғыл шараларын қабылдауды талап
етті. ... жоқ, қор құру ... ... ... ... үлкен
дүрбелең туғызды. Қор құрудың ... ... осы ... жөніндегі
бейхабарлығын пайдаланып, қысылып-қымтырылмастан, осыған қатысты ұғымдарды
әдейі шатастырып, мұны басшылардың тағы да бір ақша ... алу үшін ... ... ... ... етіп ... ... сұхбаттар кезінде жұрт маған осы сұрақты қайта-қайта беріп,
оны құрудың қанша қажеттігі барын түсіндіруді сұрайтын. ... ... бере ... мен бұл ... ... біз жаңадан ештеңе ойлап тапқан
жоқпыз дейтінмін. Шикізат ресурстарымен жұмыс істейтін көптеген мемлекеттер
осындай қорларды құрған. Өйткені, ... баға ... ... ал ... сатудан үстеме пайда түсіп тұрса, біз оны әр түрлі алмағайып ... ... ... ... Мен үнемі мемлекет алға, болашаққа қарай
сеніммен жүріп отыруы керек және ол үшін ішкі ... ... ... ... ... ... өз ... Ақыры Ұлттық қор бәрібір
құрылды. Елдің тұрақты ... ... ... ету,
болашақ ұрпақ үшін қаржы жинақтау және сыртқы қолайсыз факторлардың әсеріне
экономиканың тәуелділігін шектеу оның басты мақсатына айналды.
Елбасы қор құру ... ... ... ... ... ... мұнай
қорларының тәжірибелерін зерттеп шыққанын еске алады. Соңғы 40 ... ... ... ... ... ... ... қорды Бразилия - кофеден, Чили - мыс рудасынан ... Сауд ... ... ... ... ... ... Құрама Штаты
Аляска, Канада провинциясы ... - ... мен ... ... табысты
жинақтапты.
Аталмыш қорлардың қызметін зерттеу барысында ... ... ... ... ... ... ... асыру тетіктерін
ойластырғанын еске алады. Мысал үшін, ... 50-ші ... ірі ... ... ... ... резервтік қорын 1960 жылдың өзінде-ақ
құруға мүмкіндік алды. Кейінгі ... ... ... ... ... ... қор ... жасалды.
Құрама штаттарда Алясканың тұрақты қоры 1976 жылдан, ал штаттың
Конституциялық ... ... қоры - 1990 ... ... ... - ... ... ұрпаққа жасалған резерв, ал екіншісі бюджеттің
ағымдағы тапшылығын жабу үшін ... ... мыс қоры 1985 жылы ... ... ... және салық түсімдерінің құбылуын бәсеңдету үшін құрылған. Сонымен
бірге қордың жағдайы Чилидің мемлекеттік мыс компаниясының ... ... ал ... ... ісін ... орталық банкі атқарады.
1998 жылы мұнайдан түсетін табыстың есебінен ... ... қоры ... Оның басты мақсаты - елдің
бюджеті мен ... ... ... ... ... ... ... пайымдауынша, Қазақстан үшін қолайлысы Норвегия мұнай
қорының үлгісі болып шықты. Әлемдегі осы бір ірі қордың ... 1990 ... Оны ... қажеттігі ел тұрғындарының қартая бастауы және мұнай
өндіру ... ... ... ... еді. ... ол әрі
жинақтаушы, әрі тұрақтандырушы қор болып табылады.
Үкімет немесе Қаржы министрлігі осы қордың қаржысын инвестициялаудың
негізгі ... ... Қор ... ... ... елдің
орталық банкі арқылы іске ... Бұл ... ... мүддесіне
әлдеқайда толық жауап беретін, оның даму ... ... ... ... ... болды.
Қор құру төңірегіндегі идея жұртшылық тарапынан ә дегеннен қолдау
таппағаны ... ... оның ... ... да ... ... ... оларға әдеттегідей дәйекті ұстанымдарын қарсы қоятын.
Сонымен бірге Елбасы ... ... де ... қойғанын
жасырмайды. Мысалы, қорды құруға қарсы болғандар оның активтерін шетелдерде
орналастырғанда ғана, ол шетелдің экономикасын инвестициялау ... ... ... өзі де ... ... емес пе ... ... алға
тартты.
Осындай ескертулер қордың қызметін жетілдіру барысында үнемі ескеріліп
отырды. Қазіргі кездегі әлеуметтік-экономикалық дамудың ... ... егер ... ... сыртқа шығарып, инвестицияға
жұмсамағанда, елдегі инфлция деңгейі әлдеқайда жоғары ... ... ... сол ... келеңсіздеу бір оқиғасын былайша еске
алады: «Президентті сайлау науқаны кезінде ... ... ... ... ... ... ... бар қағаздарды үлестірді. Егер олар жеңіп
шықса әркімге осынша ақша ... уәде ... ... осы ... ... ... төлемек болды. Осының бәрі біздің істеген ісімізбен
салыстыруға келе ме? Біз ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің
еңбекақысын 30 пайыз көтердік, көп балалы аналарға, ... ... ... жұмыс орындары жасалуда. Бұл дегеніміз - адамдардың ... ... ... біз ... ... - бір сырғадан» дейтін принцип бойынша
меншікті қайта бөлуге жол бермеуіміз керек. ... ... ... ... Сауд ... мысалын келтірсек те жетеді. Бүгінгі күндері олар
мұндай қадамнан бас тартып отыр, ... олар ... ... ... ... көруде».
Одан әрі Президент нарық экономикасында мемлекет адамның өз әлеуетін
мүмкіндігінше толық қолдануына және сол үшін әділетті ... ... ... ... баса ... ... ... ынта барынша мол болуы керек.
Осындай жағдайлар жасалмаса, тұрғындардың көп бөлігі дивидент ... ... бұл ... ... Тарихи тәжірибе көрсеткендей, «бәрін алу
керек те ... ... ... ... беру керек» дейтін жораны алып қолдана
салу орны толмас апатты зардаптарға соқтыратыны сөзсіз.
Елбасының ... ... қор ... ... ... ... ол Үкіметтің ұлттық банк есеп шоттарында шоғырланған қаржы
активтерінің жиынтығы болып табылады. Қор екі бірдей қызмет ... ... ... (болашақ ұрпақтар үшін жинақтарды қалыптастыру), ал екіншісі -
тұрақтандыру (бюджет түсімдерінің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін шикізат
секторындағы ұйымдардан бюджетке ... ... және ... ... ... және ... ... бекітілген сомадан
артығы қаржы қорына аударылады. Бұл түсімдерге жататындар: корпоративтік
табыс салығы, қосымша құнға ... ... ... ... ... ... роялти, ауыл шаруашылық ... жер ... жеке ... ... ... өнімдер мен қаржыны бөлу туралы
келісімдер бойынша Қазақстанға тиетін үлесі жинақтау қызметін іске ... қор ... және ... ... ... ... ... түсімдер бойынша жоспарланған соманың 10
пайызынан құралады.
Қорды басқару кеңесінің құрамына Қазақстан Республикасының Президенті,
Сенат пен Мәжілістің ... ... ... ... ... және оның ... орынбасары, Ұлттық банктің ... ... ... және ... ... ... сол сияқты
республикалық бюджеттің орындалуын қадағалау жөніндегі санақ комитетінің
төрағасы кіретін ... ... ... ... Кеңеске мемлекеттік
биліктің атқарушы және заң ... ... ... ... Ал мұның
өзі мүдде қақтығыстарын мүлде болдырмайды. Кеңестің барлық шешімдері ... ... ... ... ... ... активтерін жеке дара
пайдалана алмайды [25]. Қорға Парламент бақылау жасайды, демек, ол ... ... пен ... ... ... ... біз қор ... бақылауда ұстауымыз керек.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗІМІН ТАЛДАУ
2.1Ұлттық ... ... және ... ету ... бағалау
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2010 жылғы қаңтардағы ... - жаңа ... ... - ... жаңа ... атты
Қазақстан халқына Жолдауында дағдарыстан ... ... ... ... ... жеделдету және адами капиталдың
бәсекеге ... ... ... ... орнықты өсуiн
қамтамасыз етуге бағытталған Қазақстан Республикасының 2020 ... ... даму ... және Қазақстан Республикасының үдемелi
индустриялық-инновациялық дамуының 2010 - 2014 ... ... ... iске ... ... мемлекеттiң одан әрi даму
басымдықтары айқындалған болатын.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастырудың және
пайдаланудың жаңа тәсiлдерiн ... ... осы ... ... ... ... дағдарыс кезеңiнде өзiнiң ... ... ... жинақтау саясатының қисынды жалғасы болады.
ҚР Ұлттық Қорының құрылуы мен қызмет ету ... ... құру және ... ... өзгеріске ұшырауының үш кезеңі ерекшеленеді:
І кезең. Ұлттық қордың құрылуы мен қалыптасуы (2000-2005 ж.).
ІІ кезең. Ұлттық ... ... даму ... ... ... ... Ұлттық қор дамуының жаңа концепциясы (2010 ж. бастап).
І кезең. Ұлттық қордың құрылуы мен қалыптасуы.
ҰҚ 2001 жылы мамыр айында Қазақстан ... ... ... 23 ... №402 “Қазақстан Республикасының Ұлттық Қоры туралы”
және 2001 жылдың 29 қаңтарындағы №543 “Қазақстан ... ... ... ... туралы” жарлықтарына сәйкес құрылды. Сол кездегі
Стратегиялық жоспарлау агентігінің төрағасы Қайрат Келімбетов Ұлттық Қордың
құрылуы туралы былай деді: ... қор құру ... 1997 ... ... ... 1998 ... ... дағдарыс пен әлемдегі
мұнай бағасының төмендеуі Қазақстанға ... ... ... ... күрт азайтты. Кірістен тыс түсімді резервілеу мәселесі ... ... ... ... ... ... мұнай бағасы өсті.
Екіншіден, Каспидегі үлкен мұнай қорының бар екендігі анықталды. Үшіншіден
келесі жылы Каспилік ... ... іске ... күтіліп отыр, бұл
дегеніміз - жақын арада Қазақстанға мұнай-долларларының келуі ... ... ... ... ... үлкен ағамы ел
экономикасына ... ... ... ... №402 Жарлыққа сай Ұлттық
Қордың басты мақсаты: “...елдің тұрақты әлеуметтік-экономикалық ... ету, ... ... үшін ... ... ... ... экономиканың жағымсыз сыртқы факторларға тәуелділігін төмендету
(тұрақтандырушы қазмет)”. Бұл жарғыға сәйкес ҚР ... Қор ... ... және оны ... ... ... ... Қор активтері Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіндегі
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... Қор ... ... ҚР ... банкі жүзеге асырады.
3. Қорды пайдалану көлемі мен бағытын ҚР ... ... ... ҚР Президенті анықтайды.
4. ҚР Үкіметі ҚР Президентіне жылсайын қорды қалыптастыру мен
пайдалану туралы есеп ... жыл бойы ... қор ... ... мен ... ету
бойынша қажетті негізгі шаралардың барлығы жүзеге асты.
Сонымен қатар, №543 Жарлықпен “Қазақстан Республикасының Ұлттық Қорын
қалыптастыру мен оны ... ... және қор ... ... яғни оның негізгі ... ... ... ... ... функция – мемлекет қаражатының жинағын қалыптастыру
2. Тұрықтандырушы функция – ... және ... ... ... ... тәуелділігін азайту.
Бұл тұжырымдамаға сәйкес Ұлттық қордың жинақтаушы ... ... ... 75%-ы, ал ... бөлігі 25% мөлшерінде белгіленді. Алайда
қордың құрылуының алғашқы кезеңінде бұл теңдік сақталмады. Тұрақтандырушы
портфельге 40%, ал жинақтаушы ... 60% үлес ... ... ... жататын ұйымдардан бюджетке төленетін жоспардан тыс
салықтық және басқа да міндетті төлемдер негізінде ... ... іске ... ол ... ... төлемдердің есебінен
қалыптасады:
- Заңды тұлғаларға салынатын кіріс салығы;
- қосылған құн салығы;
- ... ... ... ... ... жасасқан келiсiм шарттар бойынша Қазакстан Республикасының өнiмдi
бөлу жөнiндегi үлесi.
Жинақтаушы функцияны жүзеге ... ... қор ... ... Республикалық және ... ... ... ... яғни бюджетке төленетін салықтар мен басқа да міндеті
төлемдер бойынша ... ... және ... ... 10% ... ... ... басқарудан түскен инвестициялық кірістер;
- Қазақстан Республикасының заңдарымен тыйым салынбаған басқа ... мен ... ... Ережеге сәйкес қор қаражаттары үш ... ... ... ... ... шикізат секторындағы ұйымдардан бюджетке
түсетін салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің бекітілген және
нақты соммалары ... ... ... анықталатын қаржылық
шығындарды өтеу үшін;
2. ҚР Президенті анықтаған мақсаттар үшін Қордан республикалық және
жергілікті бюджеттерге ... ... ... ... ... басқару және жыл сайын сыртқы аудит ... ... ... екі ... ... ... қор ... қызметін іске
асыру мақсатында қолданылады. Сондай-ақ Ереже ... ... ... ... ... несиелеуге және қандай да болсын
міндеттемелерді қамтамасыз ету үшін ... тиым ... ... ... үшін және ... ... алу мақсатында қор қаражаттарын сенімді
әрі өтімді шетелдің қаржылық активтеріне салу ... қор ... ... ... ... ететін, инвестициялық операцияларды
жүзеге асыру ережелерін дамытып және оны бекітетін ... ... ... [26].
Жоғарыда аталып өткен құжаттарды дамыту мақсатында ҚР Үкіметі
бірқатар қаулыларды бекітті: ... ... ... ... ... ... төленетін жоспардан тыс салықтық және басқа да міндетті
төлемдер Ұлттық қор шотына аударылады; Ұлттық Қорды ... ... ... ҚР ... қорының инвестициялық операцияларды жүзеге асыру
Ережелері; ҚР ҰҚ жыл ... ... ... ... үшін ... ... Ережесі.
Осылайша, бұл кезеңде ҚР ҰҚ қалыптасуы мен оны басқарудың басты заң
шығарушы және ... ... ... ІІ ... - ... ... даму ... жылы ҰҚ қаражатын қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзiмдi
перспективаға арналған алғашқы тұжырымдамасы қабылданып, онда ... ... ... ... мен ... ... ары қарай қызмет етуі барысында орын алып отырған бірқатар мәселелер
айқындалды:
- Республикалық бюджетке ... жыл ... ... ... мөлшерінің
тұрақсыздығы;
- Ұлттық қор жинақтарын қалыптастырудың тұрақты әдіснамасының болмауы;
- Ұлттық қорды ... ... ... ұйымдар тізімінің
шалалығы және тұрақсыздығы.
Аталған мәселелерді шешу мақсатында ҚР Президентінің 2005 жылдың ... №1641 ... 2006 ж. 1 ... ... ортамерзімді
болашаққа арналған ҚР Ұлтық қор қаражаттарын қалыптастыру мен оны ... іске ... ... ... сәйкес қор
қалыптасуының негізгі көздері анықталды:
- ... ... ... ... ... (жергілікті бюджеттерге
төленетін салықтардан басқа), оларға: корпорациялық табыс салығы, үстеме
пайда ... ... ... ... бөлу ... ... шикі ... және
газ конденсаты экспортына салынатын ренталық салық. ҚР ... ... ... ... арнайы бюджеттерге төленетін өзге де салық түрлері. Мұнай
секторындағы кәсіпорындарға шикі ... мен газ ... ... ... тарату қызметімен айналысатын барлық заңды тұлғалар жатады.
- ... ... және ... ... саласына жататын
мемлекеттік мүлікті жекешелендіруден түсетін түсімдер.
- Ауылшаруашылық мақсатындағы жер участкелерін сатудан түскен түсімдер.
- ҚР заңдарымен тиым салынбаған ... да ... мен ... ... ... бұл Ұлттық қор төлеушілер ... ... ... тек алты ... ғана ... ... енді жаңа
Тұжырымдаманың қабылдануына байланысты мұнай секторындағы кәсіпорындарға
шикі мұнай мен газ конденсантын ... және ... ... ... ... тұлғалар жататын болды. Тұжырымдаманы бекіту барысында тізімге
55 компания кірді. Басқа маңызды бір жайт ... ... ... ... ... ... Республикалық бюджетке Ұлттық
қордан түсетін кепілдендірілген трансферт мөлшері Тұжырымдамада бекітілген
формула бойынша анықталады және сол ... ... қор ... ... кезеңдегі қаржы жинақтарының мөлшеріне тәуелді болады. Алайда сол
кезеңде Ұлттық қорға түсетін ... ... ... ... соммаға әсер етпейді. Республикалық бюджетке түсетін трансферт
көлемі тиісті ... ... ... ... бюджет туралы заңда
бекітілген.
2006 жылдың ортасынан берi қолданылған ... қор ... ... ... ... республикалық бюджетке кепiлдендiрiлген
және нысаналы трансферттер, сондай-ақ қаражатты отандық бағалы қағаздарға
ұзақ мерзiмдi ... ... Бұл ... ... айқындау кезiндегi шектеу ... ... ... ... ... соңындағы Ұлттық қор активтерiнiң үштен бiр
бөлiгiнен аспауы болып табылды.
ІІІ кезең. ҰҚ дамуының жаңа ... ... ... ... өсу ... валютаның
шамадан тыс түсуiн зарарсыздандыру, теңгенi айырбастау бағамына және
инфляцияға қысымды азайту ... ... ... ... ... жүргiзу үшiн қаржы резервтерi құрылып, оның шеңберiнде Ұлттық қордан
10 млрд. АҚШ ... ... ... ... және жинақтау саясаты
сақталды. 2009 жылдың соңына қаражат 4,5 трлн. теңгенi құрады, оның 750,0
млрд. ... iшкi ... ... ... ... қоры»
акционерлiк қоғамы мен «ҚазАгро» ... ... ... ... ... 24,4 млрд. АҚШ доллары - шетелдiк активтерге
орналастырылды.
Құрылған ... берi, яғни 2001 ... ... - 2009 ... ... аралығында Ұлттық қордың кiрiстiлiгi Қордың базалық валютасында
(АҚШ долларымен) 55%-ды құрады, бұл ... ... ... ... кезеңде Қордың тұрақтандыру функцияларын жүргiзу үшiн қажеттi көлем
қалыптастырылды. Сонымен қатар қалпына келтiрiлмейтiн табиғиресурстардан
алынған қаражатты ... ... үшiн ... ... ... ... пен Ұлттық қордың теңгерiмдiлiгi және мұнайлық емес тапшылықты жою
туралы мәселе өзектiлiгiн сақтап қалуда.
Осы тұрғыдан Ұлттық қор ... ... ... ... отырып,
республикалық бюджетке берiлетiн кепiлдендiрiлген трансферт көлемiн тiркеу
жолымен оның құбылмалылығын болдырмау қажет болып отыр, бұл ұзақ ... ... ... ... ... ... ... етедi.
Ұлттық қордың негiзгi мақсаты болашақ ұрпаққа арналған жинақтарды
қалыптастыру және республикалық ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын жинау болып
табылады. Осылайша, Ұлттық қордың функциялары жинақтау және ... ... ... орындау үшiн Ұлттық қорда азайтылмайтын қалдық
белгiленедi, сондай-ақ Ұлттық қордың ең жоғарғы ... шек ... ... iске асыру республикалық бюджетке кепiлдендiрiлген
трансферттi қамтамасыз етудi көздейдi.
      Ұлттық қор қаражатын бөлудiң ... қол ... үшiн олар ... республикалық бюджет арқылы ғана жiберiлетiн болады.
Қабылданған жаңа тұжырымдамаға сәйкес Ұлттық қордың қаражатын жинақтау
мынадай ... ... ... асырылатын болады:
1) мұнай секторы ұйымдарынан түсетiн тiкелей салықтар (жергiлiктi
бюджеттерге есепке алынатын салықтарды ... ... ... ... ... ... ... салынатын салық, бонустар,
экспортқа ... ... ... ... пайдаға салынатын салық, өнiмдi
бөлу бойынша үлес және қызметiн ... бөлу ... ... ... ... жер ... пайдаланушылардың қосымша төлемi жатады;
2) мұнай секторының ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетiн
басқа түсiмдер ... ... ... ... ... оның ... мұнай келiсiмшарттарының талаптарын бұзғаны үшiн
түсiмдер (жергiлiктi бюджеттерге есепке алынатын түсiмдердi қоспағанда);
3) республикалық меншiктегi және кен ... және ... ... ... мүлiктi жекешелендiруден түсетiн түсiмдер;
4) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер ... ... ... ... ... ... түсетiн инвестициялық кiрiстер;
6) Қазақстан Республикасының заңнамасында ... ... өзге ... мен ... нарықтағы ақша ұсынысы шамадан тыс болған жағдайда инфляцияның
өсуiне жол ... үшiн, ... ... ... ... ... ... экономикасының басқа секторларының дамуына керi
әсерiн жою мақсатында ... ... өзге де ... ... ... ... ең жоғарғы мөлшерi шектелмейтiн болады.
Қаражатты пайдаланудың келесi онжылдыққа арналған жаңа тәсiлiне сәйкес
2010 жылдан ... ... мәнi 8 ... АҚШ доллары мөлшерiндегi
кепiлдендiрiлген трансферттi республикалық бюджетке тiркеу оның жаңалығы
болып табылады. Шығыстардың ... ... ... соның iшiнде
республикалық бюджетке нысаналы ... ... ... және жеке ... субъектiлерiнiң қазақстандық бағалы
қағаздарды сатып алуға, заңды және жеке ... ... ... ... ... ету ... ... пайдалануға
тыйым салынады.
ҰҚ республикалық ... ... жыл ... ... ... мөлшерi бюджет шығыстарының қалыптасқан
құрылымы ... ... ... Бұл ... ... ... инвестициялауды көздейтiн ағымдағы бюджеттiк бағдарламалар ... даму ... ... ... ... ... ... ұрпақ пайдаланатын болады.
Ұлттық қордың жинақтау функциясын орындау үшiн тиiстi қаржы жылының
соңына ЖIӨ-нiң ... ... 20%-ы ... ... қалдық
белгiленедi. Бұл ретте кепiлдендiрiлген трансферттi жүзеге асыру үшiн
Ұлттық ... ... ... ... жағдайда азайтылмайтын қалдық
лимитiн сақтау қажеттiлiгiне байланысты ... ... ... ... ... болады.
Жаңа тұжырымдамаға сәйкес Ұлттық қор қаражатының қалыптасу және
пайдалану механизмін ... ... ... ... - ... ... емес ... түсетін түсімдерді бөлу
механизмі
ҰҚҚ тiркелген кепiлдендiрiлген трансферттi қамтамасыз етуге және
басқару мен ... ... ... ... ... ... сайын (тоқсан сайын) Ұлттық қордың шотында ... ... ... ... ... трансферттi қамтамасыз етуге
арналған қаражат қалыптастырылады. Көрсетiлген ... асып ... ... ... ... ... инвестициялануы тиiс.
Ұлттық қорды қалыптастыру және пайдалану ... ... ... оны ... көлемдері мен бағыттары бойынша
шешімдерді Президент ... ... ... мен ... ... және ... валюталармен
жүргізіледі, ал оның операциялары бойынша есепке алу мен есептеме ұлттық
валютамен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын ... ... ... пен ... ... жасасылатын сенімгерлік басқару ... ... ... банк ... ... ... қорға жіберілетін бюджеттік түсімдер Ұлттық қорды қалыптастыру
көздері болып табылады. Бұл ... ... ... ұйымдарының тура салықтарынан (жергілікті бюджеттерге
есептелетін салықтарды қоспағанда) тұрады, оларға: корпоративтік табыс
салығы, үстеме пайда ... ... ... ... ... ... бөлу бойынша үлестер; экспортқа рента салығы және өнімді бөлу туралы
келісімшарт бойынша қызметті жүзеге ... жер ... ... ... ... мұнай секторы ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда),
соның ... ... ... талаптарының бұзылғаны үшін түсетін
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге ... ... ... ... ... және тау-кен өндіру мен өңдеу салаларына
жататын мемлекеттік ... ... ... түсімдерден;
4) ауыл шаруашылығы арналымындағы жер ... ... ... ... ... қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепті
Үкімет Ұлттық қор аудитінің нәтижелерін қоса ... жыл ... ... кейінгі жылдың 1 сәуіріне дейін Ұлттық банкпен бірлесіп жасайды және
оны Ұлттық банкпен бірлесе отырып жыл ... ... ... 1 ... ... ... ұсынады.
Ұлттық қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепті
Президент бекіткеннен кейін ... оны ... ... ... ... ... ... басқаруға байланысты қызметтің ашықтығын қамтамасыз ... жыл ... ... ... ... ұйымды таңдау конкурстық
негізде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... ... және ... туралы жылдық есеп және
аудит жүргізудің нәтижелері туралы ақпарат бұқаралық ... ... ... ... Ұлттық қор активтерiнiң кiрiстiлiгiн
қамтамасыз ету кiрiстiлiктiң қысқа ... ... ... ... ... ... басқаруды - Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкi, қызметiн жалпы үйлестiрудi Ұлттық қорды ... ... ... ... ... ... ... нарықтарында айналымдағы және Ұлттық
қорды ... ... ... ... ... ... Республикасының
Үкiметi бекiткен материалдық емес активтердi қоспағанда, Рұқсат етiлген
қаржы құралдарының тiзбесiне қосылған ... ... ... ... Бұл ... ... 2010 жылғы 1 қаңтарға дейiн сатып алынған, Ұлттық
қор активтерiнiң ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оның активтерiн тиiмдi басқару
Қазақстан Республикасының орнықты ... ... рөл ... ... сектордың да, сол сияқты квазимемлекеттiк сектордың да қарыз
алуды дұрыс жоспарлауын және ... ... ... ... қамтамасыз ету жөнiнде шаралар қабылдауды талап етедi.
Осылайша, ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қарыз алуы мен мiндеттемелерiнiң барабар
деңгейiн айқындау Ұлттық қордың жинақталған активтерi ескерiлетiн ... ... ... ... осы ... ... басқарушы холдингтер мен
олардың еншiлес компанияларының борышын мониторингтеу мен бағалаудың тиiстi
көрсеткiштерiн және осы ... ... ... ... алу ... айқындайды.
Ұлттық қор құрылғанынан бері: біріншіден, холдингтің арқасында шығындар
азайтылды. Себебі, әр мемлекеттік ... өз ... ... ... ... Және ... ол компаниялардағы қаржысының қалай
жұмсалғаны дұрыс қадағаланбаған. Бірыңғай бюджеттік ... ... ... қарасты барлық компаниялардағы шығындар азайтылды.
Екіншіден, холдингті құру ... біз ... аса ... ... ... ... ... мүмкіндік алдық.
Мысалы, Балқаш жылу электростанциясы, Бейнеу-Бозой газ құбырын құру, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туды.
Бұлардың әрқайсысы 2 млрд. АҚШ долларынан артық қаржыны талап ... ... ... ... ... мүмкіндігіне сай
келмейді. Сондықтан, үлкен қаражат тарту және ... ... ірі ... ... ... асырыла алады.
Үшіншіден, холдингтің арқасында мемлекет ірі бағдарламаларды ... ... ... ... қарсы бағдарламаның нәтижесін қазір
көріп отырмыз. Ол бағдарлама осы ... ... ... ... ... атқарған істерінің арқасында берілген қаражаттың
барлығы нақты ... ... ... ... жөнiндегi жаңа тәсiл квазимемлекеттiк сектордың Ұлттық
қордан облигациялық ... ... ... ... ... ... ... заңнамасында белгiленген шектеулер шеңберiнде Астана және ... ... ... алуы ... ... ... органдар
борышының өсуiн реттейтiн болады.
Ұлттық қор қаражатын үкiметтiк қарыз алумен ... ... ... ... ... ... ... борышқа қызмет көрсетуге арналған жыл сайынғы шығыстар
Ұлттық қордың жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... тиiс;
- үкiметтiк борышқа қызмет көрсетуге және оны өтеуге арналған шығыстар
онжылдық ... ... ... ... ... берiлетiн трансферттi
қамтитын бюджетке түсетiн түсiмдердiң ... ... ... және Ұлттық қордың теңгерiмдiлiгi жөнiндегi саясат осы
онжылдықтың ... ... ... ... ... тиiс ... емес
тапшылықты азайтуға, сондай-ақ кейiннен тек даму бюджетiн ... ... ... ... ... ... шығыстарға жұмсауды
қысқартуға бағытталған.
Жоғарыда айтылған тәсiлдердi ескере отырып, 2020 ... ... ... 90 ... АҚШ долларына дейiн өсуi тиiс, бұл ЖIӨ-нiң кемiнде 30%-ын
құрайды. Тұжырымдамада ... ... iске ... ... тұрақтылығын одан әрi қолдауға, экономиканы әртараптандыруға және
мұнай кiрiстерiн ұрпақтар арасында қайта бөлуге ықпал ететiн ... ... ... Республикасының Ұлттық қорының кірістері мен шығыстарын
талдау
ҚР ҰҚ Үкіметтің Ұлттық банктегі шотында ... ... ... ... ... емес активтерді қоспағанда, өзге
мүлік түріндегі мемлекет активтері болып табылады. Ұлттық қор мемлекеттің
қорланымдарын қалыптастыру, ... ... ... бағалардың деңгейіне
республикалық және жергіліктібюджеттердіңтәуелділігін төмендету мақсатында
жасалынады. Ол мемлекеттің ... ... ... етуге, қаржылық активтерді және материалдық емес активтерді
қоспағанда, өзге ... ... ... ... ... және ... ... факторлардың ықпалын ... ... қор ... және ... ... ... ... материалдық емес активтерді қоспағанда, қаржылық
активтер мен өзге ... ... және ... ... ... мерзімді перспективада Ұлттық қор активтерінің кірістілігін қамтамасыз
етеді. Тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... тұруға арналған. Қордың тұрақтандыру функциясын
жүзеге асыру үшін пайдаланылатын бір ... ... ... қажетті мөлшерде айқындалады.
ҰҚ қалыптастыру және пайдалану ... ішкі ... және ... ... ... және шет ... ... бұл ретте макроэкономикалық және фискалдық тұрақтылық ... және ... ... ... мақсаттары мен міндеттері сақталынып,
Қазақстаннның әлеуметтік-экономикалық даму басымдықтары ескеріле ... ... және ... ... ... ... сондай-
ақ оны пайдаланудың көлемдері мен бағыттары бойынша шешімдерді Президент
қабылдайды.
ҰҚ түсімі мен жұмсалуы ... және ... оның ... ... есепке алу мен есептеме ... ... ... ҰҚ ... ... ... банк пен Үкімет арасында жасасылатын
сенімгерлік басқару туралы келісімшарттың негізінде ... банк ... ... ... түсімдер Ұлттық қорды қалыптастыру көздері
болып табылады. Бұл түсімдер:
1) мұнай ... ... тура ... ... ... салықтарды қоспағанда) тұрады, оларға: корпоративтік табыс
салығы, үстеме пайда салығы; бонустар, пайдалы қазбаларды ... ... бөлу ... ... ... және өнімді бөлу туралы
келісімшарт бойынша қызметті ... ... жер ... ... төлемі жатады;
2) мұнай секторы ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді ... ... ... ... талаптарының бұзылғаны үшін түсетін
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда);
3) республикалық меншіктегі және ... ... мен ... ... ... ... жекешелендіруден түсетін түсімдерден;
4) ауыл шаруашылығы арналымындағы жер учаскелерін сатудан түсетін
түсімдерден тұрады.
ҰҚҚ:
1) Ұлттық қордан ... ... ... кепілденілген трансферт
түрінде;
2) Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын мақсаттарға Ұлттық
қордан республикалық ... ... ... ... ... Ұлттық қорды басқаруға және жыл сайын аудит өткізуге байланысты
шығыстарды жабуға жұмсалады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры:
- ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті өтімділік деңгейін ұстап тұруды;
- тәуекел деңгейі қалыпты болған кезде ұзақ мерзімді перспективада
Ұлттық қор ... ... ... ұзақ ... перспективада инвестициялық табыстар алуды қамтамасыз
ету мақсатында материалдық емес активтерді қоспағанда, рұқсат ... ... ... емес ... ... ... етілген қаржылық
құралдардың тізбесін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкпен бірлесіп
айқындайды.
Ұлттық қорды жеке және заңи ... ... ... ... ... ету ... пайдалануға болмайды.
Активтерді Ұлттық қорға есептеу және Ұлттық қорды ... ... ... ... ... ... ... бұл қордан алынатын активтер Ұлттық банк белгілеген
тәртіппен айырбастауға немесе қайта айырбастауға жатады.
Ұлттық қордан республикалық бюджетке ... ... ... осы ... үш жылдық кезеңге арналған кепілденілген трансферт мөлшері республикалық
бюджет әзірленетін жыл ... ... ... ... жағдай бойынша
Ұлттық қор активтерінің үштен бір бөлігінен ... ... ол ... ... ... және ... ... заңымен
бекітіледі.
ЕҚЖ ішінде Ұлттық қордан республикалық ... ... ... ... ... бюджеттік комиссияның ұсынысы
бойынша және Үкімет бекіткен тәртіпке сәйкес Үкіметтің ... ... ... бюджеттік бағдарламалар ... ... ... ... ... көлемде өткен қаржы жылының республикалық
бюджетінде бекітілген ... даму ... ... ... қаржы жылында пайдалануға құқығы бар.
ЕҚЖ үшін республикалық бюджетте ... ... ... ... сомаларын тарту өткен қаржы жылының бюджеттік даму
бағдарламалары бойынша тіркелген ... ... ... ... жылының басындағы бюджеттік қаражаттар қалдықтары ... ... ... ҰҚБЖК Ұлттық қорды тиімді пайдалану және оны, материалдық ... ... ... ... ... жөнінде
ұсыныстар әзірлейтін Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы
консультациялық-кеңесші орган болып ... ... ... ҰҚ ... мен ... ... арттыру жөнінде ұсыныстар
әзірлеу;
2) ҰҚ пайдалану көлемдері мен бағыттары жөніндегі ... ... ... ҰҚ орналастыру үшін, материалдық емес активтерді қоспағанда, ... ... ... ... ... ұсыныстарды әзірлеу болып
табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңесті ... ... оның ... мен ол ... ... ... Президенті бекітеді.
ҰҚ қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепті Үкімет Ұлттық
қор аудитінің нәтижелерін қоса отырып, жыл ... ... ... ... 1 сәуіріне дейін Ұлттық банкпен бірлесіп ... және оны ... ... ... жыл сайын ағымдағы жылдың 1 мамырынан кешіктірмей
Президенттін бекітуіне ұсынады.
ҰҚ қалыптастырылуы және пайдаланылуы ... ... ... Президент
бекіткеннен кейін Үкімет оны ақпарат ретінде Қазақстан Республикасының
Парламентіне ұсынады.
ҰҚ басқаруға байланысты қызметтің ... ... ету ... ... ... ... ... ұйымды таңдау конкурстық ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады. Ұлттық
қордың ... және ... ... ... есеп және аудит
жүргізудің нәтижелері туралы ... ... ... құралдарында
жарияланады.
Қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепте:
1) ҰҚ түсімдері және пайдаланылуы туралы есеп;
2) ҰБ Ұлттық қорды ... ... ... ... ... ҰҚ ... ... өзге мәліметтер болуы тиіс.
2009 жылы ҰҚ 1,7 триллион ... ... ... ... мұнай
секторы кәсіпорындарынан түскен тура салықтардың түсімдері есебінен
(жергілікті бюджеттерге есепке ... ... ... 1,7
триллион теңге, оның 717,8 миллиард теңгесі (6 ... АҚШ ... ... ... / ... ... операциясын дәл сол күні
жүргізу жолымен Ұлттық қордың тиісті шотына теңгемен ... ... ... ... ... ... мұнай секторының кәсіпорындары
жүзеге асыратын операциялардан ... ... ... ... ... түсімдерді қоспағанда)- 16,6 миллиард ... жер ... ... ... ... - ... теңге, Ұлттық қорды басқарудан түсетін инвестициялық табыстар -
66,2 миллиард теңге.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан 2007-2009 жылдарға ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңына сәйкес
Ұлттық қорға 2009 жылы жоспардағы 1 394,9 миллиард теңгенің орнына 1 ... ... ... ... Ал Ұлттық қордан республикалық бюджетке
дағдарыска қарсы іс-кимыл шараларын қаржыландыру үшін жыл ... 1 ... ... ... ... Атап ... 843,1 ... теңге
кепілдендірілген трансферт және 261,5 миллиард теңге ... ... ... 2009 жылы ... ... ... 270,6 миллиард теңгеге
жетіп, 2010 жылдың 1 қаңтарындағы есеп бойынша жалпы ... 4 ... ... ... 2020 жылға қарай 90 миллиард долларға дейін өсуі тиіс, ... 30 ... кем емес ... ... ... ҰҚ берілетін 2008 жылга арналған нысаналы трансферт туралы»
Қазақстан Республикасы ... 2008 ... 23 ... N ... ... Республикасының 2004 жылғы 24 сәуiрдегi Бюджет
кодексiнiң 24-бабына сәйкес 2008 ... ... мен ... Қазақстан
Республикасы ұлттық экономикасының бәсекеге қабілеттілігін және орнықты
дамуын қамтамасыз ету жөніндегі шараларды іске ... үшін ... ... ... ... ... ... капиталын ұлғайтуға
Ұлттық қордан республикалық бюджетке нысаналы трансферт ... ... ... ... ... ... ... валюталарда номиналдандырылған
шетелдік қаржылық құралдарға инвестицияланады.Тұрақтандыру портфелі ... ... бар ... ақша ... сенімді активтеріне
инвестицияланады. Жинақтау портфелі ... және ұзақ ... ... ... ... алу мақсаттарында дүние жүзінің
дамыған елдерінде айналыста жүрген борышқорлық, сондай-ақ үлестік қаржылық
қүралдарға ... ... ... 1 ... Орта ... перспективаға арналған Ұлттық
қор қаражаттарын қалыптастырудың жаңа әдісіне көшу жүзеге асырылды.
Ұлттық қор да ... ... ... ... ал ... ... ... бөлігін Ұлттық қорда жинақтау
анағұрлым салмақталған фискалдық саясатты жүргізуге ... ... даму ... ... ... жөніндегі мәселелерді шешуге көмектесуі, сондай-ақ болашақ
ұрпақтарға ... ... ... ... пайдалануға
мүмкіндік беруі тиіс.
ҰҚ проблемасы ТМД елдерінің тап осы қорлар сияқты олардың қаражаттарын
пайдалану ... ... ... Қор ... ... банктерінің (ABN
AMRO Bank, State Street Bank, Deutche Bank, BNP Paribas, ... ... ... ... ... ... ... қор активтерінің табыстылығы 6,1%-ды құрады, бұл 2003 жылдың осы
көрсеткішінен 8%-ға төмен. Ел ... ... заңи ... үшін орташа есеппен 2008 жылы 14,8%-ды құраса,
ал жеке ... үшін ... ... ... ... ... ірі ... қордың функцияларын көбейту
орынды болады. Бұл ... ... ... түрлерінде
мультипликациялық нәтиже тудырады, елде қабылданған ... даму ... іске ... жәрдемдеседі. Тап осы бағыт
әлемдік қаржылық дағдарыс жағдайларында 2009-2010 ... ... және ... ... ... жөніндегі жоспарларда
қабылданған.
ҰҚҚ жылдам өсуіне қарамастан оның қалыптасуының тұрақтылығы ... ... ... Қор ... ... ... қолайлы сыртқы
экономикалық конъюнктурамен және ұзақ уақыт бағаның мұнайға жоғары ... ... ... ... ... ... толтырудың көздері республикалық бюджеттен
түсетін трансферттер (шикізат салаларынан ... ... ... 10%), ... шикізат секторынан түсетін нақты түсімдердің
олардың жоспарланғанынан асып түсу көлемі ... ... ... ... көздері жеткілікті сияқты болғанымен бірақ бұл оның тұрақты
толымдылығына кепілдік бермейді.
Инвестициялық табыстардың бірде ... ... ... ... ... ... инвестициялық табыстары оған түсетін түсімдердің тұрақты
көзі ретінде ... ... ... ... ... келетін болсақ мұнай
мен металдарға бағаның ұзақ уақыт төмендеуі кезінде олар едәуір қысқарады.
Бұл жағдайда, ... ... ... қаражатынан бюджеттің ысыраптарын
өтеуге тура келеді. Мемлекеттік меншікті жекешелендіруден түсетін кірістер
мен бонустар ... ... ... ... да ... қалыптастырудың
тұрақты көзі деп атауға болмайды.
Сараптаушылардың кезқарастары ... тап ... ... ... көзі болуға тиіс және ол кен ... ... ... ауыртпалығын арттырмайды: табиғи рентаны алу кен-
геологиялық ... әр ... ... ... жағдайларын
теңестіреді [31].
ҰҚ 2010 жылдағы қызметінің нәтижелейтін болсақ, өткен жылдардағы
дағдарысты еңсеру ... ... және ... ... жасалған
міндеттерді сәтті аяқтаған. Мәселен, Ұлттық қордан ... ... ... ... 1 ... 87,5 миллиард теңгенің 91 пайызы игеріліпті.
Сондай-ақ, «Самұрық-Қазынаның» қатысуымен ... ... ... «Темірбанк» банктерінің берешектерін қайта құрылымдау да тиімді болды.
Соның нәтижесінде, «БТАбанкінің» сыртқы борыштары 12 ... 3,7 ... ... ... ... ... ... борышы 4,5 млрд-тан
1,16 млрддолларға дейін қысқарса, «Темірбанктің» сыртқы ... ... 61 ... ... ... ... Айта ... өткен жылы әлемге танымал халықаралық агенттіктер аталған үш банктің
несиелік рейтингіне ... баға ... ... қарсы щараларды жүзеге асыру үшін «Самрұқ-Қазына» ... АҚ, ... даму ... АҚ және ... ҰХ» ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкіндегі арнайы шоттарындағы қаражаттарды игерудің
келесідей бағыттары белгіленген болатын:
1) ... ... – 332,1 ... ... жылжымайтын мүлік нарығындағы мәселелерді шешу үшін – 290 ... ... және орта ... ...... 117 ... ... және
«Даму» КДҚ» АҚ-на 3 млрд. теңге;
4) экономиканың нақты ... ... ... – 144 ... ... ... және инфрақұрылымдық жобаларды іске
асыру – 1902 млрд. теңге;
6) ауылшаруашылығы кешенін қолдау – 120 млрд. ... ... ... 1 196,1 млрд ... ... ... «Kаспий банкі» және «Халық банкі» шағын және орта
бизнесті қолдау бағдарламасы бойынша бөлінген 40 миллиард ... ... ... бұрын тапсырды. Ал, «Қазкоммерцбанк» 46,5 ... ... ... ... айтарыпты. Жылжымайтын мүлік
нарығындағы проблемаларды шешу үшінде «Самұрық-Қазына» ... ... ... ... ... 200 ... теңге бөлген. Оның 170
миллиарды – Ұлттық қордың, ал, 30 ... ...... ... ... ... мәліметке сүйенсек, бөлінген қаражаттың 137,4 миллиард
теңгесі тиімді жұмсалып, 52 ... үй ... ... 11 870 үлескер жаңа
үйдің иесі атанса, ... ... тағы 10 832 ... де ... ... ... ... Бүгінгі уақыта Ұлттық қор арқылы тағы да 6 ... ... ... Сондықтан, 43 тұрғын үй нысанының
құрылысын аяқтау ... Оның ... ... 4059 ... бар ... және ... ... 2896 үлескердің қатысуымен 12 ... ... ... қор 2007 ... бері ... және орта ... қолдау
жұмыстарына да ерекше көңіл аударып ... Осы ... 4 жыл ... ... 513 ... ... 10 537 жоба қаржыландырылып, 19 мыңнан
астам жұмыс орны ашылған. Одан ... ... жылы ... қоры ... жол картасы-2020» бағдарламасы өз жұмысын бастағанды. ... 110 ... ... астам қаржыны құрайтын 285 жоба мақұлданса,
осы жұмыстарды тиімді жүзеге асыру үшін бүгінде 137 шарт ... ... орта ... ... негізінде 2010 жылға арналған жұмыстар мен
қызметтерді сатып алудың шоғырландырылған жоспары ... ... 3,5 ... ... Оның ... жасалған шарттардың жалпы сомасы – 3 трлн 472
млрд теңге. Соның негізінде қазақстандық үлестің деңгейі 50 ... ... ... ... ұлттық компаниялар, даму институттары, бизнес-
қауымдастықтар және отандық өндірушілердің өкілдері ... ... ... ... ... ... форумын өткізді. Осы форумда жалпы
сомасы 108 млрд теңгеге көмір, радиотехникалық мұнай-газжабдықтарын, темір-
бетон бұйымдарын жеткізуге арналған ұзақ ... ... ... ... мен оған ... ... ... ынтымақтастықтыда өз
кезегінде ойдағыдай атқарып келеді. Елбасы және қорбасшылығының 2010 ... ... ... «Еуропалық инвестициялық банк»,
«General Electric» сияқты стратегиялық әріптестермен ынтымақтасу туралы
меморандумдарға қол ... ... ... жылы ... қоры ... компанияларының жылдық өндірістік және қаржылық көрсеткіштері
айтарлықтай ... ... ... ... ... бүкіл ішкі жалпы
өнімі өсімінің үштен бір бөлігін ... ... ... ... қамтамасыз еткен. ... ... ... ... 2011 жылы ішкі ... ... нақты көрсеткіште 7
пайызды құраса, осы өсімнің үштен бір бөлігін «Самұрық-Қазына» қорының
компаниялары ... ... ... қоры 2010 жылы ... екінші деңгейлі банктер
берешегін қайта құрылымдауы нәтижелерімен қоса есептегенде 400 млрд ... ... ... өз ... ... ... Аталған қор 2010
жылдың қорытындысы бойынша 400 миллиард теңгеге жуық ... ... ... ... ... ... арналған даму
жоспарларының жобаларын қарай отырып, «Самұрық-Қазына» қоры 2011 жылы ... млрд ... ... ... – 354,7 млрд ... ... 2,4 ... сомасында пайда табуды көздеп ... Ол – ... ... ... және ... ... қорының ұсынымы
бойынша жекелеген еншілес ұйымдардың ... ... ... ... болады деп күтілуде. Ал, еңбек өнімділігі ағымдағы жылы ... ... 11 ... ... бір ... ... 1,1 млн ... 2015 жылы – 5,7 млн теңге құрап, 50 пайызға дейін өседі деген болжам
бар. Сондай-ақ, жылжымайтын мүлік ... ... ... 16 ... ... берілген. Алдағы уақытта да қазақстандық үлестің деңгейі 50-55
пайызға қамтамасыз етіледі. Онымен бірге инвестициялық жобаларды да ... ... ... шешілу үстінде. Мысалы, «Таман» ЖШС базасында қуаты
жылына 3 мың вагон жүк вагондарын шығаруды қамтамасыз ететін жаңа ... ...... ... ... ... ... СЭС салу
және Өзен – ... ... ... тарту жобалары
қарастырылған.
Тұрақтандыру бағдарламасына бөлінген III траншты игеру жөніндегі ... ... қол ... еліміздегі екінші деңгейдегі 12 банк 2009
жылдың 1 шілдесіне дейін 133 млрд. 625 млн ... ... ... Осы ... ... ... 2 551 ... алушымен келісім-шарт жасалған.
Жобаларды қайта қаржыландыру үлесі игерілген жалпы соманың 51 % немесе
67 млрд 650 млн. ... ... Осы ... 1 580 ... ... ... ... қаржыландырып несие ауыртпалығын едәуір жеңілдетуге
мүмкіндік алды. Ал 971 шағын және орта ... ... ... жаңа ... ... өндірісті жаңғыртуға, айналым қаржысын
ұлғайтуға т.б. жобаларын қаржыландыруға жалпы сомасы 65 млрд 975 млн. ... жаңа ... алу ... ... жасасты. Есепті кезең
ішінде шағын және орта ... ... ... ... ... ... көлемі 106 млрд 700 млн теңге немесе игерілген қаржының 80%
құрады. Бұл шағын және орта ... ... ... деңгейлі банктер
берген нақты қаржының ең кемі 29%-ы жаңа бағдарламаларды ... ... ... Жаңа несиелер мен қайта қаржыландырудың
арақатынасы, жалпы алғанда, банктермен келісілген шарттарға сәйкес келеді.
Айта кететін жай, ... ... ... ... ... ... артық көлемдегі қаражат игерілген, артығымен ... ... «АТФ ... ... 1 млн. ... ... «БТА ... АҚ-ның 5 млрд
136 млн. теңге ... ... ... ... ... ... ең жоғары көрсеткіштері: Алматы
қаласы – 47 млрд 669 млн. ... және ... ... – 21 млрд 604 ... ... бойынша ең жоғарғы көрсеткіш ШҚО, Қарағанды және ... ...... қаражаттың 6%-нан келеді. Ал қаражат
игерудегі ең төменгі ... ... ... ... ... онда ... млн теңге көлеміндегі қаржы игерілген.
Игерілген қаражаттың экономикадағы салалар бойынша бөліну көрсеткіші
бұрынғы қалыпта сақталып отыр. ... ... ... ... ... мен ... салаларының үлесіне тиеді. Бұл жағдай ... ... ... ... ... салалық құрылымына байланысты болса керек.
2009 жылдың 30 сәуірінен бастап нақты қаржы беру ... ... ... асып түскені байқалады – бұл ... ... ... ... ... ... оңк өрсеткіш болып табылады.
«Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры АҚ-на осы кезең ішінде ... ... ... алу мәселелері бойынша 33 шағым, 136 өтініш
түсті. екінші деңгейлі банктер қарауына ... ... ... бас ... ... жауап келсе, 14 шағым ... ... ... ... шағын және орта ... ... бас ... ... ... ... тарихы келеңсіз – 10 шағым бойынша;
2. шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі болып табылмайды – 2 ... ... ... ... ... – 2 ... ... шағымданушының өтініші Банкке түспеген – 2 шағым бойынша;
5. өтініш Банктің өз есебінен қаржыландырылды -1 шағым бойынша;
6. Банктің ... ... ... ... ... -1 шағым
бойынша;
Екінші деңгейлі банктер қарауына жіберілген өтініштер бойынша Қорға 5
өтініш берушінің қарыз алу ... ... ... ... ... қаржыландырудан бас тарту жөніндегі жауап келсе, 52 өтініш
әлі де қарастырылу ... ... ... ... ... игерілуге тиіс қаражатты
барлық екінші деңгейлі банктер толығымен игергендігін атап өту керек.
Екінші деңгейлі банктердің қаражатты артығымен игеруі (оның ішінде ... ... де) ... ... ... да ... тигізіп,
Бағдарламаның жалпы сомасына 5% үлес қосты.
2011 ... ҚР ҰҚ ... мен ... ... ... 2011 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайы бойынша Ұлттық қорға 3 488,04
млрд. теңге мөлшерінде түсім түскен, оның ... 1 603,16 ... ... ... ... 10,93 ... АҚШ доллары) Ұлттық қордың
шотына күнбе-күн жасалған конвертациялау операцияларынан шетелдік валютада
түскен ... ... ... ... ... ... ұйымдарының төлеген
тікелей салықтары есебінен 3 360,22 млрд. теңге, ... ... ... ... ... 14,24 ... теңге, ауылшаруашылығы
мақсатындағы жер учаскелерін ... 0,786 ... ... ... ... және
Ұлттық қорды басқарудан 112,8 млрд. теңге инвестициялық табыс ... ... ҰҚШ ... ... ... 4,13 ... теңге
мөлшерінде шығындар жұмсалған [33].
2010 жылдың 30 қарашасында қабылданған Қазақстан Республикасының «2011-
2013 жж Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан ... ... ... сәйкес 2011 жылы Ұлттық қордан ағымдағы бюджеттік және даму
бағдарламаларының шығындарын ... 1 200 ... ... ... ... ... ... бюджетке қаражат
аударылған. Бұл жоспарланған ... ... ... ... ... | ... 2 - 2009-2011 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы Ұлттық | ... ... және оны ... ... есеп ... ... | ... |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл ... | | | | ... | | | | |
|1 |2 |5 |4 |3 ... қордың есепті кезеңнің |3 310,78 |4 500,70 |5 704,44 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | ... барлығы: |2 339,5 ... ... ... |оның ішінде: |  |  |  ... | - ... ... ... ... |2 256,35 |3 360,21 |
| |алынатын тікелей салықтар | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... |  |  |  ... ... ... ... |559,48 |807,09 ... ... ... пайдаға салынатын салық |233,32 |105,88 |109,21 ... ... |4,61 |3,61 |48,76 ... ... ... өндіруге |317,07 |77, 01 |988,23 |
| ... ... ... | | | ... ... ... салығы |204, 36 |470, 81 |824, 42 ... ... бөлу ... ... |52,53 |93,95 |195,77 |
| ... ... | | | ... |қызметін өнімді бөлу жөніндегі |0 |0 |0  |
| ... шарт ... ... | | | |
| ... жер ... | | | |
| ... қосымша төлемі | | | ... | - ... ... ... ... |16,68 |14,24 |
| ... операциялардан түсетін | | | |
| ... да ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ... |  |  |  ... ... ... ... |6, 073 |11, 4 |1,699 |
| ... ... бөлімшелері | | | |
| ... ... ... салатын| | | |
| ... ... өсім | | | |
| ... санкциялар, өндіріп | | | |
| ... | | | ... ... бюджеттен |0 ... ... |
| ... мемлекеттік | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... да | | | |
| ... ... | | | |
| ... өндіріп алулар | | | ... ... ... ... ... |5,26 |12,54 |
| ... орнын толтыру туралы | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... ... |0,01 |0,000 059 ... |
| |түсетін басқа да салықтық емес | | | |
| ... | | | ... | - ... ... және|0,0005 |0 |  |
| ... ... әрі ... ... | | | |
| ... ... мемлекеттік | | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | | ... | - ауыл ... ... |0,53 |0,79 |
| |жер ... ... ... | | | |
| ... | | | ... | - ... ... ... |961,4 |134,17 |57,68 |
| ... ... | | | ... | - ... ... |0,002 |0 |0  |
| ... ... ... | | | |
| ... де түсімдер мен кірістер | | | ... ... ... |1 203,98 |1 204,13 |
|  |оның ішінде: | |  |  ... | - ... ... |843,10 ... |1 200, 00 |
| ... | | | ... | - нысаналы трансферттер |261,50 |0 |  ... | - ... ... және жыл | |3, 98 |4,13 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... жабу |2,89 | | ... ... ... ... ... ... |
| |қаражаты, барлығы: | | | ... ... ... ... ... және оны пайдалану туралы
есеп автормен есептелген
2011 ... ... ... ... ... аталған
кезеңде Ұлттық қорға түскен түсімдердің 42%-ға, ал ... ... ... ... қалғанын байқауға болады. Түсімдердің артуы негізінен мұнай
секторы ұйымдарының төлеген салықтарының ... ... ... ... табыс салығы, бонустар және экспортқа рента салығының
мөлшерінің артуы есебінен ... ... ... ... ... ... ... 2011 жылдың соңында
7 933,24 млрд. теңгені ... 2010 ... ... ... ал ... көрсеткіштен шамамен 75%-ға артық болып отыр (Кесте 2).
ҰБ Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын ... ... ... ... ... ... кезең соңындағы Ұлттық қор портфелінің
жалпы нарықтық құны 46 584,5 млн. АҚШ ... ... ... ... валюталық
портфель 43 694,1 млн. АҚШ долл. (93,80%) және «Самрұқ-қазына» әл-ауқат
қоры» АҚ мен ... ҰХ» АҚ ... ... 2 890,3 млн. АҚШ
долл. (6,20%) құрап отыр. Ұлттық қор валюталық ... ... және ... ... ... құны ... ... млн. АҚШ долл. (39,42%) және 26 470,3 млн. АҚШ ... ... 3 - ... ... ... ... Ұлттық банкінің
Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры активтерін сенімгерлік басқару бойынша
бухгалтерлік ... ... ... |2009 жыл |2010 жыл | 2011 жыл ... | |  |  ... ... және оның |200, 4 ... |618,5 ... | | | ... ... ... қоспағандағы| |  |  ... ... ... ... ... | | | ... ... есептелген қаржылық | | | ... | | | ... ... ... |3 536,89 |4 518, 5 ... ... ... бойынша |0 |62,2 |0 ... | | | ... ... ... ... |276, 8 |402,78 ... |
|салымдар | | | ... ... ... |1 568, 3 |4,23 |4,66 ... ... |0,003 |5, 3 |2,25 ... жалпы сомасы |4 015,7 |5 169,56 ... ... және таза ... | |  |  ... ... ... |1,96 |3,03 |4,55 ... ... ... кредиторлық| |60,95 |0 ... | | | ... ... және есептелген|4,22 |7,05 |4,29 ... | | | ... ... ... |6,17 |71,03 |8,84 ... ... ... ... ... |7 383,62 |
|шотын құрайтын таза активтер | | | ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық қоры активтерін сенімгерлік басқару бойынша
бухгалтерлік баланс
ҰҚ валюталық портфеліндегі бағалы ... мен ... ... ... құны BNY Mellon ... ... ... BNY Mellon банкінің 2011 жылдың 1 қаңтар және 31
желтоқсан аралығындағы инвестициялық ... 245 490,4 мың АҚШ ... ... жылдағы Ұлттық қордың табыстылығы 1,37%-ды құрап отыр. ... ... ... ... ... ... ... 4,65%-ды
құраған.
2011 жылы жеке басқарудағы тұрақтандырушы портфель ... ... ... ... АҚШ ... ... қағаздарына
орнастырлыған.
Тұрақтандырушы портфельдің 2011 жылдағы табыстылығы 0,273%, ал ... ... ... ... (Merrill Lynch 6-month US
Treasury Bill Index) 0,268%-ды құрады.
2011 жылы жинақтаушы ... ... ... ... ... оның ... деңгейі (30% – Merrill Lynch US Treasury; 35% –
Merrill Lynch EMU Direct ... AAA Rated; 10% – Merrill Lynch ... 10% – Merrill Lynch Japan ... 5% – Merrill Lynch ... 5% – Merrill Lynch Canadian ... 5% – Merrill ... Korean ... Index және дамыған мемлекеттер компанияларының
акцияларының индексі MSCI World 20%) 3,72%-ды құрап, үстеме ... ... ие ... ... орта ... ... ... жағдайдың нашарлау қаупін ескере отырып, ... ... және ... ... ... белгіленген 8 млрд АҚШ доллар мөлшерде шектеу арқылы Ұлттық
қорда қаражаттарды ... ... ... ... даму ... ... болжамы бойынша 2015 жылға ... ... ... 72,5 ... АҚШ ... ... жетуі тиіс [35].
Қазіргі кезде Ұлттық қордың жинақтаушы қызметіне ерекше көңіл бөлінуде,
онда ... ... ... ... келеді. Соңғы уақытта әлемде
қалыптасып отырған жағдайда бұндай іс-шараларды жүргізу маңыздылығы арта
түспек. ... ... ... ... ... ... болғандықтан, одан
түскен кірістің жартысынан көбін болашақ ұрпақ игілігі үшін ... ... ... ... ... ... ... ҚОРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ
3.1 Қазақстан Республикасы Ұлттық қорын басқару моделін дамыту
Шетелдік ... ... жер ... байлықтарды барынша
пайдаланатын алдыңғы қатарлы дамыған мемлекеттер табиғи шикізат көздерінен
түсетін түсімдер ... ... ... ... бар ... ... Мысалы, Американың Аляска штатында адам
басына ... ... ... ... ... ... 800 доллардан
(1980ж.) 2000 долларға дейін (2000ж.) өсті. Аляскада 1976 жылы құрылған
Алясканың перманентті ... қоры (АПҚ) және 1990 жылы ... ... ... қор ... атты екі ... ... қызмет
етеді. Бірінші қордың мақсаты – мұнай қоры таусылған кезде болашақ ... ... ... ... ... ... база ... Минералды
ресурстарды пайдаланғаны үшін төленетін барлық төлемдердің 25% ... ... ... негізгі капиталы үнемі инвестицияланып тұрады және өзге
мақсаттарға пайдаланыла алмайды (егер ... ... ... ... ғана ... негізгі капиталы өзге мақсаттарға
пайдаланыла алады) [36]. Конституцияға енгізілген ... ... ... қор ... инфляциядан сақтап қалуға және штаттың барлық
азаматтарына жылсайынғы дивиденттер (1982 ж. бастап 42%) төлеуге жұмсалады.
Қазіргі кезде қордың ... ... 26 ... ... да ... соның 20
млдр.- негізгі капитал құрайды. АПҚ активтерінің 37% отандық кәсіпорындар
акцияларына, 16% халықаралық ... ... 35% ... 2% ... ... және 10% жылжымайтын мүлікке
салынған.
АПҚ бүгінгі таңда әлемнің ірі ... ... ... ... ... америка үкіметінің ірі ішкі несиегерлері қатарына жатады.
Дивиденттер төлеу бағдарламасы Аляска ... қор ... ... күрт жоғарлатты. Екінші қор қаражаттары ағымдағы ... ... ... ... күрт ... және ... ... де қысқаруы) жабу үшін құрылған. КБРҚ-ның ... ... ... ... ... бюджет профицитпен орындалған кезде қордың
өзіне қайтадан қайтарылады. Екі қордың мақсат-мүдделері, қағидалары және
атқарылған жұмыс ... ... ... ... ... ... қор өз ... туралы тек заң шығарушы және атқарушы органдарға ... ... ... штат ... да есеп беріп отырады [37].
Норвегияның Мемлекетік Мұнай Қоры (НММҚ) әлемге үлгілі табиғи ... ... ... Қазақстан өзінің ұлттық қорын құру барысында
норвеждік қор моделін түбегейлі ... ... ... ... ... таңдау мүмкіншілігін қарастыратын мемлекеттерге басты төрт жағдайды
ескеру қажет. Біріншіден, мұнай ... ... ... ... ... ... түсімдерді басқару мәселесі де Норвегия мемлекеті
алдында тұрды. ... ... МҰҚ ... саны аз бай демократиялық
мемлекетте қызмет етеді. ... МҰҚ ... бері ... ... ... ... ... 1970 жылы Норвегияда ... ... ... түрлі өндірістік базалармен ... ... өмір ... де ... ... 1973 ... соңында болған араб-израиль
қақтығысында Израильді қолдағаны үшін ОПЕК мемлекеттері ... ... ... қарсы мұнай өндірісін қысқартып ... бұл ... ... ... жаңадан пайда болған Норвегия мұнайына сұраныстың күрт өсуіне алып
келді. ... ... ... ... ... мен ... өсуіне себеп
болды. 1970-1984 ж. аралығында халықтың нақты табысы жылына орта есеппен
алғанда 11,4 ... ... ал ... ... ... орта ... алғанда
9 пайызды құрады. Мемлекеттің ағымдағы бюджет тапшылығы ... ... ... ... ... ... ұлттық валюта да қымбаттай
түсті. Мемлекеттің кірістері өскен сайын халық та жекеменшік секторда емес
мемлекеттік секторда ... ете ... бұл ... ... ... ... ... өсуіне алып келді. Елдегі қарқынды өсіп ... ... ... ... ... (күннен күнге саны артып
бара жатқан қарттармен қоса ... ... ... ... ... ... ... төлеу принципі) 1990 жылы Норвегияның
мемлекеттік ... ... алып ... 1986 жылғы мұнай бағасының
төмендеуі және экономикалық құлдырау тіпті 1995 жылға ... ... ... мен ... жүзеге асыруға мүмкіндік бермеді. Тек алты жыл
өткеннен ... ғана ... мен ... ... асып НМҚ нарықтағы
бағасы 68 миллиард долларға жетті.
Норвегия қорына салынатын салымдар соммасы жыл ... ... (заң ... жиналыс) ғана анықталады: мұнайлық емес бюджет
тапшылығын жапқаннан кейін қалған мұнайдан ... таза ... ... ... қор ... қанша қаражаттың салынатынын және одан алынатынын ... ... ... ғана шешеді. Қордың мұндай нысаны парламент ... ... ... емес ... ... ММҚ ... ... бере
отырып, олардың қаржылық жауапкершілігін арттыру болып табылады. Қорға жыл
сайын қажетті сомманы салу талабының болмауы, ешқандай ... ... ... алу сияқты ережелер бақылаусыз қор қаражатын жұмсауға
алып келетін еді. Алайда ... ... ... ... айқындылық пен
қоғамдық жекеменшік сезімі және үкіметтің қордан ақша қаражаттарын қарызға
алуына тиым салынуы ... рөл ... ... және жинақтаушы қызметтерді атқарады. Тұрақтандырушы
қызмет: бюджеттік теңгерімге қажетті мұнайдан ... ... ... жүзеге
асырылады. Ал жинақтаушы қызмет жыл сайынғы салымдар мен қор капиталына
кірістерді қосу ... ... ... асырылады. Қордың тағы бір
ерекшелігі бүкіл қор жинақтарын тек болашақ ұрпақ үшін ғана емес, ... ... ... ... ... ... 2002 ... жаңа ережеге сәйкес енді жыл сайынғы қор кірістерінің 4 ... ... ... үшін бюджетке қайтарылып отырады. Қор
табыстылығының жылсайынғы шынайы ... орта ... ... 3,6% ... мен ... ... ... қосқанда).
НМҚ бақылау барысында биліктің бөлінуі өкіметітк органдардың бір-бірін
тексеруге мүмкіндік ... ... ... НМҚ ... заң шығарушы
органның мақұлдауынсыз өзгерістер енгізе алса да, іс жүзінде ... ... ... ... ... йлар туралы хабардар етіп
отырады. Бас аудитордың басқармасы да ... ... ... ... ... ... туралы есеп беріп отырады. Қорды ... ... ... ... ... ... және тәуекелді
шектеулерді, инвестиция салуға ... ... ... ... нәтижелерді ескере отырып нысаналы инвестициялық жобаларды
анықтайды. Инвестициялық шешімдерді қабылдауда тәуелсіз ... ... ... ... ... инвестициялық директивалар мен қауіпті
шектеулер шеңберінде қызмет етуге міндетті, қорды күнделікті ... ... ... ... ... ... асырады. Норгес банкі Қаржы
министрлігіне жылына төрт рет, ... ... ... ... жыл ... ... төрт рет қор ... туралы есеп беріп отырады. Аталған
есептемелерде бюджетке ... және ... ... қаржылар, қордың
барлық жинақтары, олардың құндылығы және тәуекелге ... ... ... мәліметтер берілген. Сондай-ақ ... ... ... жоспарланған және шынайы деңгейін анықтау үшін тәуелсіз
аудиторларды жалдайды. Жүргізілген аудит нәтижелерін Интернет арқылы ... ... ... ... барлық ережелермен Норгес ... ... ... ... тағы бір маңызды жағдай елде бақылаушы кеңестің қызмет етуі,
ол Қаржы министрлігінің өтінішімен қордың шет ... ... ... ... ... ... қабылданған міндетемелерге
сәйкес келуін тексеруге құқығы бар кеңес.
Қор қаражаттары тек шетелге ғана ... және ... ... ... ... ... Басында қор қаражаттарын тек
қарыздық міндеттемелерді сатып алу үшін ғана ... ... ... 1998
жылы біршама жеңілдіктер жасалды, яғни ... ... ... ... дивиденттері жоқ акцияларды инвестициялауға ... ... 30-50% ... ... жоқ жай акцияларға, ал
қалған пайызын тіркелген қаржы инструменттеріне салуға болады. ... ... ... ... ... ... ... салуға
тиым салды, бірақ бұл ойлары жүзеге аспай, кейіннен экологиялық қауіпсіз
жобаларды инвестициялау үшін қаржы ... ... ... ... үш жыл ... мерзімімен құрылған экологиялық инвестициялық жобалар
портфеліне 240 миллион доллар аударылды.
Осылайша қордың қазіргі кезге ... ... ... ... биліктің
бөлінуі, қор қызметінің басты компоненттері болып табылатын ... ... бір ... ... пен ... ... есеп ... үлкен ықпал
етіп қана қоймай, әлемнің кез-келген табиғи ... қоры мен ҚР ... үлгі ... ... ... ... ... барлық түсімдер
алдымен бюджетке емес норвеждік қорға түседі. Егер бюджет тапшылығы пайда
болып және оның ... ... ... ... ғана парламент түскен кірістін
бір бөлігін сол бюджет тапшылығын жабуға бағыттайды. Осылайша ... ... көп ... ... қор нарығының мүмкіншіліктері арқасында
сақтап қана қоймай оны одан әрі арттырады. Басқа ... ... ... қор өз ... ... ... ... (ең
алдымен мемлекеттік бағалы қағаздарға, яғни портфельдік инвестициялау)
инвестициялайды. ... бұл – ... ... ... Дания,
Германия, Голландия, Ирландия, Италия, Испания, ... ... ... Батыс жартышарында – АҚШ және Канада, Азия–Тынық мұхиты
бассейнінде – ... ... Жаңа ... ... және Жапония
мемлекеттері. Норвегия мұнай қорының заңдарында қор қаражаттарының 40-60%
Еуропа мемлекетеріне, 20-40% ... және 10-30% Азия ... ... ... ... қор ... 50-70% ... табысы бар бағалы қағаздарға (яғни облигацияларға), ал 30-50%
қатерлі корпоративті ... салу ... ... ... ... басқару моделіне ұқсас келетін ұлттық әл–ауқат
қорларын басқару мен оны ... ... да ... ... бар. ... мемлекеттерінің арасында Кувейттің ұлтық әл–ауқат ... 1953 ... ... ... ... ... ең ескі қор болып
табылады. ... ... ... ... қорын Ұлыбритания территориясының
құрамында болған кезінде–ақ құрған. ... ... ... ... ... Мекемесі болып өзгертілді) ел байлығын
бір ... ... ... ... ... ... түскен түсімдерді
инвестициялау үшін британ әкімшілігімен құрылды. КИМ ... да ірі ...... ... Мекемесі, инвестициялар бойынша Бруней
Мекемесі және т.б. сияқты өзінің халықаралық операцияларын ... ... ... қаласында өз өкілдігін құрды. Кувейт парламенті ... ... ... ... ... ... ... де айқын және
мұнайдан түсетін түсімдердің 10 пайызы жыл сайын ... ... қор ... ... Кувейттің Инвестициялық Мекемесі екі қорға бақылау
жүргізеді: Ортақ резевртер қоры және Болашақ ұрпақ ... ... ... ... ... өтімді мемлекеттік және коммерциялық бағалы
қағаздарға инвестицияланады. Ал ... ... ... ... Америка, Еуропа, Азия мемлекеттерінің акциялар мен облигациялар
нарығына және түрлі тәуекелді ескере отырып ... ең ... ... алу
үшін жеке меншік компаниялар мен жылжымайтын ... ... ... ... ... мақсаты инвестицияланған капиталдың
теңдестірілген және тұрақты ұзақ мерзімді дамуына жету.
Дұрыс таңдалған инвестициялық стратегияның арқасында ... ... ... ... ... мұнай қорының бағалы қағаздар портфелінен түсетін
түсімдері мұнай өндірісінен ... ... де асып ... Бұл ... ... және әлеуметтік жағдайы бойынша әлем ... ең ... ... ... алып келіп қана қоймай, тіпті елде
мұнай өндірісін толығымен тоқтатуға да мүмкіндік ... ... елге ... ... қоры сияқты қор қаражаттарын халықаралық жоғары технологиялық
өнеркәсіптердің ... ... ... ... ... абзал. Өйткені, бұл сол өнеркәсіптердің еншілес ұйымдарын
біздің мемлекетте құруға мүмкіндік беріп қана қоймай, елде ... ... ... жаңа ... орындарын ашуға мүмкіндік береді [40].
НММҚ әлемге үлгілі табиғи ресуртар қоры ... ... ... ... қорын құру барысында норвеждік қор моделін түбегейлі зерттеп
шықты. Бірақ қордың норвеждік моделін таңдау мүмкіншілігін ... ... төрт ... ескеру қажет. Біріншіден, мұнай өндіретін
көптеген мемлектетер алдында тұрған мұнайдан ... ... ... де ... ... ... тұрды. Екіншіден, норвеждік МҰҚ
халық саны аз бай демократиялық мемлекетте ... ... ... ... бері ... ... жоғары деңгейде болды. Төртіншіден, 1970
жылы Норвегияда мұнай өндірісі басталған кезде түрлі өндірістік ... ... өмір сүру ... де жоғары болатын. Солтүстік теңізде мұнай
табылғаннан кейін мұнай өндіретін мемлекеттер ... ... ... де ... ... ... тұрды. 1973 жылдың соңында болған
араб-израиль қақтығысында Израильді ... үшін ОПЕК ... ... ... ... ... ... қысқартып тастады, бұл мұнай бағасының
және нарықта жаңадан ... ... ... ... сұраныстың күрт өсуіне
алып келді. Мұнайдан түскен үлкен ... ... мен ... өсуіне себеп
болды.1970-1984 ж. аралығында халықтың нақты табысы жылына орта есеппен
алғанда 11,4 ... ... ал ... ... ... орта ... алғанда
9 пайызды құрады. Мемлекеттің ... ... ... ... мұнай
экспортқа шығатын басты тауар болғандықтан ұлттық валюта да ... ... ... өскен сайын халық та жекеменшік секторда емес
мемлекеттік секторда қызмет ете ... бұл ... ... ... сыртқы қарыздың өсуіне алып келді. Елдегі қарқынды өсіп ... ... ... ... ... (күннен күнге саны артып
бара жатқан қарттармен қоса зейнетақыны арнайы зейнетақы ... ... ... ... төлеу принципі) 1990 жылы ... ... ... алып келді. 1986 жылғы мұнай бағасының
төмендеуі және экономикалық құлдырау тіпті 1995 жылға ... ... ... мен ... ... ... ... бермеді. Алты жыл
өткеннен кейін ғана НМҚ ... ... 68 ... ... ... қорына салынатын салымдар соммасы жыл сайын өткізілетін
жиналыста (заң шығарушы жиналыс) ғана ... ... емес ... ... кейін қалған мұнайдан түскен таза түсімдер соммасы .
Осылайша, қор шотына қанша қаражаттың салынатынын және одан алынатынын ... ... ... ғана ... Қордың мұндай нысаны парламент мүшелеріне
тек ... ... емес ... қатар НМҚ бақылау мүмкіншілігін бере
отырып, олардың қаржылық жауапкершілігін арттыру болып табылады [41].
Төменде: тартылған қаражат ... ... ... ірі ... ... 4 - ... қаражат көлемі бойынша әлемнің ірі егеменді қорлары
көрсетілген
|Мемлекет |Қор ... ... ... көзі |
| | |$ млрд | | ... , |Abu Dhabi ... |627 |1976 ... ... |Authotity | | | ... ... Pension Fund |471.2 |1990 ... |
| |– Global | | | ... |SAMA Foreign Holdings |415 | ... ... | | | | ... |SAFE ... Company |347.1 |1997 ... емес ... |China Investment |332.4 |2007 ... емес |
| ... | | | ... ... of ... |247.5 |1981 ... емес |
| |Investmenr Cotpotation | | | ... |Hong Kong Monetary |227.6 |1993 ... емес ... ... ... | | | |
| ... | | | ... |Kuwait ... |202.8 |1953 ... |
| ... | | | ... ... Social ... |2008 ... емес |
| |Fund | | | ... ... Welfare Fund |142.5 |2008 ... ... |Temasek Holdings |133 |1974 ... емес ... |Libyan Investment |70 |2006 ... |
| ... | | | ... |Qatar ... |65 |2005 ... |
| ... | | | ... ... Future Fund |59.1 |2004 ... емес ... |Revenue ... Fund |56.7 |2000 ... ... ... National Fund|38 |2000 ... ... - ... Permanent Fund |35.5 |1976 ... ... ... Pensions |33 |2001 ... емес |
| |Reserve Fund | | | ... |Korea ... |30.3 |2005 ... емес |
|Корея ... | | | ... |Brunei ... ... |1983 ... ... |Strategic Investment |28 |2008 ... емес |
| |Fund | | | ... ... Nasional |25 |1993 ... емес ... |Oil Stabilisation Fund |23 |1999 ... ... |Social and Economic |21.8 |1985 |Мыс |
| ... Fund | | | ... |Investment Corporation |19.6 |2006 ... |
| |of Dubai | | | |
| 4 ... | | | ... | | | | ... |StateOil Fund |18.1 |1999 ... ... Даби ... ... |14 |1984 |Мұнай |
| ... Company | | | ... ... Heritage Fund |13.8 |1976 |Мұнай ... Даби ... ... |13.3 |2002 ... |
| |Company | | | ... Нью - |New Mexico State |12.9 |1958 ... емес |
|Мексико |Investment Council | | | ... |New Zealand |12.1 |2003 ... емес ... ... Fund | | | ... ... Holding |9.1 |2006 ... |
| |Company | | | ... |Sovereign Fund of Brazil|8.6 |2009 ... емес ... |State General Reserve |8.2 |1980 ... және газ |
| |Fund | | | ... |Pula Fund |6.9 |1994 ... ... ... |Public ... Fund |5.3 |2008 ... ... ... ... |2007 ... емес |
| |Fund | | | ... Тимор |Timor-Leste Petroleum |6.3 |2005 ... және газ |
| |Fund | | | ... ... Wyoming |3.6 |1974 ... |
| |Mineral Trust Fund | | | ... |Heritage and |2.9 |2000 ... ... ... ... Fund | | | ... Рас Аль |RAK ... Authotity|1.2 |2005 ... ... | | | | ... |FEM |0.8 |1998 ... ... |State Capital ... |2006 ... емес |
| |Corpotation | | | ... |Excess Crude Account |0.5 |2004 ... ... |Revenue ... |0.4 |1956 ... |
| |Reserve Fund | | | ... ... Investment |0.3 |2006 ... емес |
| |Unit | | | ... ... Fund for |0.3 |2006 ... және газ |
| ... Reserves | | | ... |Emirates Investment | |2007 ... ... ... | | | ... |Oman ... Fund | |2006 ... ... Даби |Abu Dhabi ... | |2007 ... |
| |Council | | | ... және ... ... барлығы |2290.1 | | ... ... |1681.6 | | ... |3971.7 | | ... қаражат көлемі бойынша әлемнің ірі егеменді қорлары автормен
берілген
Төменде ... ... №5 ... ... қор ... қызмет етіп және ұсынылып отырған механизімінің салыстырмалы
мәліметтері берілген, бұдан Ұлттық қор қаражаттарын отандық ... ... ... ... ... жинақтаушы портфелінің
қаражаттарын келесідей етіп бөлу ұсынылып отыр: халықаралық компаниялар
акцияларына - ... ... ... - 35%, ... - 15%, ... ... - ... 5 - ҚР ҰҚА басқаруының қызмет етіп және ұсынылып отырған
механизімінің ... ... Қор ... етіп ... механизм |Ұсынылып отырған ... | ... ... |1.Субпортфель75%:облигациялар ... ... ... ... да ... |компаниялар акцияларына|
| ... ... |- 15% |
| ... ... |2.отандық кәсіпорындар |
| | ... 35% |
| | ... ... | |- 2% |
| | ... |
| | ... - 35% |
| | ... мүлікке -|
| | |10% ... ... ... ... ... ... |
| |(ең көп ... 8 ... АҚШ ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... емес |
| | ... дамуы |
| | ... және кіші ... | ... |
| | ... саланың |
| | ... ... ҰҚА ... ... етіп және ұсынылып отырған механизімінің
салыстырмалы сипаттамалары автормен берілген
Табиғи рентаның мақсатты пайдалануын ... ... яғни ...... ... одан ары ... дамыту үшін бағалау жұмысы
сияқты қажетті жұмыстарды жүргізу; жаңа ... ашу ... ... ... жүргізуге мүмкіншіліктер туғызу [42];
Егер де Ұлттық қор қаражатын бөлу мен пайдаланудың инвестициялық саясатына
өзгерістер енгізілмесе мемлекет пайдасы үшін ... ... алып ... ... ... 2020 жылға дейін Қазақстан экономикасының даму бағыттары және оның
Ұлттық қормен байланысы
Президенттің 2010 ... 29 ... ... ... – жаңа
экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» Жолдауын жүзеге асыру
шеңберінде Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 ... 2 ... ... ... Республикасының Ұлттық Қорының құрылуы мен
пайдаланылуы Тұжырымдамасының жаңа мазмұны ... ... ... ережелері Экономикалық саясат жөніндегі кеңесте ... ... ... ... қаражатын қалыптастыру мен ... ... ... Негізгі мақсат – бұрынғыдай болашақ ұрпақ үшін мұнай секторынан
түсетін кірістерді жинақтау ... ... ... ... әрі
республикалық бюджеттің әлемдік шикізат нарығындағы жағдайға тәуелділігін
азайту. ... және ... ... ... қор ... ... қала береді.
2. Тұрақтандыру функциясын іске асыру бұдан бұрын қор активтерінің көп
дегенде үштен бір бөлігінде ... ... ... ... 8 ... ... ... тіркелген республикалық бюджетке кепілдендірілген
трансферт арқылы жүзеге асырылатын болады. Әлемдік экономикадағы жағдайдың
әлеуетті ... ... ... ала ... орта ... перспективада
Ұлттық қор қаражаттарын қалыптастыру мен пайдалану жөніндегі Тұжырымдамаға
сәйкес 8 ... АҚШ ... ... ... ... ... арқылы
Ұлттық қорда қаржы қаражаттарын жинақтау саясаты жалғасатын болады.
3. Жинақтау функциясын іске асыру үшін Қор қаражатының ... ... ... ... кем ... 20% ... азайтылмайтын
қалдықтары айқындалды.
4. ҚР тұрақты дамуында шешуші рөл атқаратын Ұлттық қорды басқару елдің
экономикалық саясаты ... ... бірі ... ... Осыған
байланысты, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігінің бір бөлігі ... және ... ... қарыз алуын жоспарлау Ұлттық
қордың жинақталған активтерін ескере отырып ойластырылған ... ... ... ... талап етеді:
- үкіметтік борышқа қызмет етудің жыл сайынғы шығыстары Ұлттық ... ... жыл ... ... ... ... ... үкіметтік борышқа қызмет көрсету мен ... ... ... ... онжылдық кезеңде Ұлттық қордан трансферттерді ... ... ... ... ... қордан квазимемлекеттік секторға қарыздар алуға және бюджетке өзге
де қосымша трансферттерге тыйым ... ... ... Тұжырымдама жобасында ұлттық холдингтердің, ұлттық
басқарушы холдингтердің және ... ... ... қарыз алуы
бойынша шектеулер енгізу қажеттігі ұсынылды. ... ... ... ... ... ... ... кейін Үкімет
қосымша айқындайтын болады.
5. ... пен ... ... ... жөніндегі саясат осы
онжылдықтың соңына қарай жалпы ішкі өнімнің 3 ... ... ... емес тапшылықты қысқартуға, сондай-ақ кейіннен даму бюджетін ғана
қаржыландыруға ауыса отырып, ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... болады.
6. Ұсынылып отырған схема іске асырылған кезде болжамды ... ... ... 2020 ... ... 90 млрд. АҚШ долларына дейін
немесе жалпы ішкі ... ... 30 ... ... ... ... 2015 ... 72,5 млрд. АҚШ долларына дейін өсуі қажет. Бұл ЖІӨ-нің
30,4 пайыздан кем емес бөлігін құрайды. Осыған ... ... ... қордан бөлінетін трансферт 1 200,0 млрд. теңге ... ... ... ... кепілденген трансфертті шектеу Қорда
мұнайдан түскен табыстардың таза жинақталуына мүмкіндік ... ... ... ... жалпы көлемінде кепілдендірілген
трансфертті шектеу мұнай қаражатының таза жинақталуына және ... ... ... үлесінің 2012 жылғы 21,8 пайыздан 2014 жылы 18,7
пайызға ... ... әсер ... [46]. ... қордың қаражатын жинақтау
бірқатар түсiмдердiң есебiнен жүзеге асырылатын болады. Атап айтқанда,
мұнай ... ... ... тiкелей салықтар (жергiлiктi бюджеттерге
есепке алынатын ... ... ... ... ... ... ... өндiруге салынатын салық, бонустар, экспортқа салынатын
рента салығы, ... ... ... ... ... бөлу бойынша үлес және
қызметiн өнiмдi бөлу туралы келісімшарт бойынша жүзеге ... ... ... ... төлемi жатады [47]. Төменде ҚР ҰҚА 2010-
2020 ж. қарай өсу болжамы көрсетілген:
2 сурет - ҚР ҰҚА 2010-2020 ж. ... өсу ... ... ... ... асыратын операциялардан түсетiн басқа
түсiмдер (жергiлiктi бюджеттерге есепке алынатын түсiмдердi қоспағанда),
оның ... ... ... ... бұзғаны үшiн түсiмдер
(жергiлiктi бюджеттерге есепке алынатын түсiмдердi қоспағанда) [48].
Республикалық меншiктегi және кен ... және ... ... ... ... жекешелендiруден түсетiн түсiмдер [49].
Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерiн ... ... ... ... ... кiрiстер. Қазақстан
Республикасының заңнамасында ... ... өзге де ... ... ... ақша ұсынысы шамадан тыс болған жағдайда инфляцияның
өсуiне жол ... үшiн, ... ... ... экспорттаудан түсетiн
кiрiстердiң Қазақстан экономикасының басқа секторларының дамуына керi
әсерiн жою ... ... ... өзге де ... ... ... қордың ең жоғары мөлшерi шектелмейтiн болады [50].
Шығыстардың басқа түрлерiн қаржыландыруға, соның iшiнде республикалық
бюджетке нысаналы трансферттер бөлуге, мемлекеттік, ... ... ... субъектiлерiнiң қазақстандық бағалы қағаздарды сатып алуға,
заңды және жеке тұлғаларға кредит беруге, ... ... ету ... ... пайдалануға тыйым салынады.
ҰҚ республикалық ... ... жыл ... ... трансферттiң мөлшерi бюджет шығыстарының қалыптасқан
құрылымы ескерiле отырып айқындалады. Бұл ретте ... ... ... көздейтiн ағымдағы бюджеттік бағдарламалар мен
бюджеттік даму бағдарламаларының шығыстарын
қаржыландыруға бағытталады, ... ... ... ... пайдаланатын
болады [51].
Ұлттық қордың жинақтау функциясын орындау үшiн тиiстi қаржы жылының
соңына IЖӨ-нiң болжамды ... 20 ... ... ... ... Бұл ретте кепiлдендiрiлген трансферттi жүзеге асыру үшiн
Ұлттық қордың қаражаты жеткiлiксiз ... ... ... ... ... ... байланысты кепiлдендiрiлген трансферттiң
мөлшерi тиiстi шамаға азайтылатын болады ... ... ... ... ... тiркелген кепiлдендiрiлген
трансферттi қамтамасыз етуге және басқару мен аудитке байланысты шығыстарды
қаржыландыруға ... тиiс. Оның ... ... ... болып қалады [53]. Сонымен қатар, Ұлттық қордың қаражатын
басқару кезiнде инвестициялық операциялардың негiзгi ... ... ... ... ... тәуекел деңгейi орташа болған кезде
ұзақ мерзiмдi перспективада кiрiстiлiктi қамтамасыз ету ... ... ... ... оның ... ... айқындалады [54]. Ұзақ
мерзiмдi перспективада Ұлттық қор активтерiнiң кiрiстiлiгiн қамтамасыз ету
кiрiстiлiктiң қысқа мерзiмдi ... ... ... қордың активтерiн
сенiмгерлiк басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi, ... ... ... ... ... жөніндегі кеңес жүзеге асырады [55].
ҰҚА орналастыру шетелдiк қаржы рыноктарында ... және ... ... жөніндегі кеңестiң ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасының
Үкіметі бекiткен материалдық емес ... ... ... етiлген
қаржы құралдарының тiзбесiне қосылған қаржы ... ... ... Бұл ретте шектеулер 2010 жылғы 1 қаңтарға дейiн сатып алынған, Ұлттық
қор активтерiнiң құрылымында ескерiлетiн ... ... ... қарқынды жинақтау, сондай-ақ оның активтерiн тиiмдi басқару
Қазақстан Республикасының ... ... ... рөл атқарады және
мемлекеттік сектордың да, сол сияқты квазимемлекеттік сектордың да ... ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету жөнiнде шаралар қабылдауды талап етедi.
ҰҚҚ пайдалану жөніндегі жаңа ... ... ... ... облигациялық қарыздарды тарту мүмкiндiгiн жояды. Бұдан басқа, Үкiмет
бюджет заңнамасында белгiленген шектеулер шеңберiнде Астана және ... ... ... алуы ... жергiлiктi атқарушы органдар
борышының өсуiн реттейтiн болады [56].
Осы атарған шараларды iске асыру ҚР ҰҚ ... ... және ... ... ... ... ... негiздерiн,
инвестициялық стратегияны өзгертудi көздейдi және Қазақстан Республикасының
заңнамасына өзгерістер енгізудi талап етедi. Осы ... ... ... ... ... Республикасының тиiстi нормативтiк құқықтық
актілеріне тиiстi өзгерістер енгiзiлетiн болады.
Бюджеттiң және Ұлттық ... ... ... ... осы
онжылдықтың соңына ішкі жалпы өнімнің 3 пайызынан артық болмауға тиiс ... ... ... тапшылықты азайтуға, сондай-ақ кейiннен тек даму
бюджетiн қаржыландыруға көше отырып, Ұлттық ... ... ... ... ... бағытталатын болады [57].
2012 жылдың 27 қаңтарындағы Президенттің халыққа жолдауында мемлекет
басшысы ... ... ... ... ... ... ... жаңа міндеттерін; Қазақстан үшін экономикалық ... ... ... қамтамасыз етудің оңтайлы теңгерімін табу – өмірлік
маңызды нәрсе болып табылатынын және ... ... бұл – ... ... ... мәселесі екендігін, сондай-ақ таяу
онжылдықтардағы Қазақстан дамуының он ... ... ... ... ... тиіс ... атап өтті. Қазақстан дамуының он бағыты:
1. ... ... ... ... ... ... ... Тұрғындарға мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасын арттыру.
5. ХХІ ғасыр барған сайын ... бара ... ... ... ... ... талаптар қояды.
6. Сот және құқық қорғау жүйелерін жаңғырту.
7. ... ... ... ... өсуі ... беру мен денсаулық
сақтау).
8. Зейнетақы жүйесін жетілдіру.
9. Индустриялық-инновациялық жобалар.
10. Ауыл шаруашылығын ... ж. ... ... даму ... ... мемлекттік
бюджет кірістерінің 2013 ж. 4 789,1 млрд. теңгеден 2015 ж. 6 091,1 млрд.
теңге дейін өсуі ... отыр ... 6 - ... мемлекеттік бюджет кірістері
(трансферттердіқоспағанда),
млрд. Теңге
| |2013 жыл |2014 жыл |2015 жыл ... ... ... ... ... ... | | | ... түсімдер |4 687,5 |5 257,9 |5 983,8 ... емес ... |71,1 |73,2 |75,3 ... ... |30,5 |31,2 |32,0 ... түскен түсімдер | | | ... ... ... ... ... ... – 2015 ж. ... жоспарланған мемлекеттік бюджеттің дамуы
Салықтық және Кедендік кодекс пен түрлі ... ... ... ... орта мерзімді кезеңге арналған макроэкономикалық
көрсеткіштер болжамына негізделіп есептелген. Мемлекеттік бюджетке түсетін
салықтарды және ... ... ... ... ... ... да ... отыр. Төменде мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдер
жоспары көрсетілген [59].
мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдер жоспары автормен
есептелген
3 сурет - мемлекеттік ... ... ... жоспары, (млрд. теңге)
Жоспарланып отырған мемлекеттік шығындардың артуы экономикалық даму
үшін қажетті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мен ішкі ... бір деңгейде ұстап тұрады.
мемлекеттік бюджет көрсеткіштерінің жоспары автормен есептелген
4 сурет – мемлекеттік бюджет көрсеткіштерінің жоспары (млрд.теңге)
Болжам бойынша 2013 – 2015 ж. ... ... ... ... ... ... мұнай саласынан түсетін түсімдер де төмендейді. ... ... ... саласынан түсетін тікелей салықтар 2013 ж. – 2 805,3 млрд.
теңге, 2014 ж.– 2 738,2 ... ... ал 2015 ж. – 2 612,9 ... ... түседі деп жоспарланып отыр[60].
Ескерту – ҰҚ параметрлерінің жоспары ҚР экономикалық даму және сауда
министрлігінің жылдық есебі
5 сурет – ҰҚ параметрлерінің жоспары ... ҰҚ ... ... ... ... ... азаюы жоспарланып отыр.
ҰҚ кепілдендірілген трансферт түрінде тартылатын қаражат үлесі мемлекеттің
ресми ... ... ... - ҰҚ ... ... ... ... қаражат үлесі
(мемлекеттік бюджет түсімдерінің жалпы көлемі түрінде)
Үкіметтің ҰҚ мен бюджетті теңдестіру саясаты бойынша кепілдендірілген
трансферт көлемінде қор ... ... тиым ... ... емес ... арттыру көзделіп отыр. Егер үкімет осы саясатты
ұстанатын болса Ұлттық ... ... ... түсетін түсімдер
жинақталып,олар 2015 жылға 106,4 млрд. АҚШ ... ... ... ҚР ... 2012 ...... ... ішінде 17% , яғни $51,011 млрд. өсті.
ҰҚ жалпы халықаралық қоры жыл басынан бастап 19,5 % өсіп, $35,038 ... ... ... ... $29,816 ... ... өсті [61]. ... Ұлттық қор шотының толықтырылуы елдің егемендік рейтингісін
жоғарлатып, ертенгі ... ... ... ... ... сытрқы қаржы
ресурстарын тартып қана ... жаңа ... ... пайда болуына жол
ашады.
ҚОРЫТЫНДЫ
ҰҚ ұстанған саясат нәтижесінде экономикалық өсу кезеңінде ... тыс ... ... теңгені айырбастау бағамына ... ... ... ... ... ... қарсы белсенді
саясат жүргізу үшін қаржы резервтері құрылып, оның шеңберінде Ұлттық ... ... АҚШ ... ... ... ... және жинақтау саясаты
сақталды. 2009 жылдың соңына қаражат 4,5 ... ... ... оның ... ... ішкі ... («Самұрық-Қазына» ұлттық әл-әуқат қоры»
акционерлік қоғамы мен «ҚазАгро» ұлттық басқарушы ... ... ... 24,4 ... АҚШ ... - ... ... өзгерістерді ескере отырып, Ұлттық ... ... ... ... 2010 ... 2 ... ... Ұлттық қорды қалыптастыру және қаражатын ... ... ... ... Ұлттық қор қаражаттарын қалыптастыру мен
пайдалану жөніндегі Тұжырымдамаға ... 8 ... АҚШ ... ... ... ... ... Ұлттық қорда қаржы қаражаттарын
жинақтау саясаты жалғасатын болады. Ұлттық қордың ... 2015 ... 72,6 ... АҚШ ... ... өсуі ... отыр. Тұжырымдамада
жиынтықталған бюджет әдісіне көшу ұсынылды, яғни ... ... ... Ұлттық қорға бағытталуы қарастырылған. Бұл мемлекет келешекте
мұнайдан алынатын ... ... етуі тиіс ... ... Өз
кезегінде ұлттық экономика үшін өңдеуші саланың рөлі мен мәні артып отыр.
Өйткені онсыз мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдердің өсуі ... ... ҰҚ ... және макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз
етуге бағытталған, ал мұнай ... көп ... ... ... ... ... ... саясат жүргізуге, индустриялық-инновациялық даму
стратегиясында көрсетілген міндеттерді жүзеге асыруға, сондай-ақ болашақ
ұрпақтың Қазақстанның мұнай ресурстарының ... ... ... ... жол ... ... қаражатын қарқынды жинақтау, сондай-ақ оның ... ... ... ... ... ... ... рөл
атқарады және мемлекеттiк сектордың да, сол сияқты квазимемлекеттiк
сектордың да ... ... ... ... және ... ... тиiстi деңгейiн қамтамасыз ету жөнiнде шаралардың
қабылдануын ғана емес, ... ... оны ... ... асыруды талап етеді.
Осылайша, ұлттық холдингтердiң, ұлттық басқарушы холдингтердiң және
олардың еншiлес ... ... алуы мен ... ... ... Ұлттық қордың жинақталған активтерi ескерiлетiн сындарлы
тәсiлдi талап етедi. Үкiмет осы мақсатта ұлттық басқарушы ... ... ... ... борышын мониторингтеу мен бағалаудың тиiстi
көрсеткiштерiн және осы ұйымдар сақтауға мiндеттi ... алу ... ... қор ... бері қандай пайда әкелді дегенге келсек,
біріншіден, холдингтің ... ... ... ... әр мемлекеттік
компания өз бетінше кезінде есепсіз шығындар жасаған. Және мемлекеттің ол
компаниялардағы қаржысының қалай жұмсалғаны дұрыс қадағаланбаған. Бірыңғай
бюджеттік ... ... ... ... ... барлық
компаниялардағы шығындар азайтылды.
Екіншіден, холдингті құру арқасында біз еліміздегі аса ... ... ... ... ... ... ... Балқаш жылу электростанциясы, Бейнеу-Бозой газ құбырын құру, Батыс
Қазақстан облысында газ-химиялық кешен құрылысын ... ... ... ... 2 ... АҚШ долларынан артық қаржыны талап ететін
жобалар. Мұндай қаражатты ұйымдастыру—жеке компаниялардың ... ... ... ... ... ... және қаражатты тиімді
жұмсау—осындай ірі холдинг арқылы жүзеге асырыла алады.
Үшіншіден, ... ... ... ірі ... ... мүмкіндік алды. Дағдарысқа қарсы бағдарламаның нәтижесін қазір
көріп отырмыз. Ол бағдарлама осы «Самұрық-Қазына» ... ... ... Холдингтің атқарған істерінің арқасында берілген қаражаттың
барлығы нақты мақсаттарға, шығынсыз жұмсалынды.
ҰҚ ... ... ... ... гөрi өз ... ... ... Мемлекет басшысының экономикамыз бен елiмiздi
түптамырымен ... ... ... жобалардың құны он миллиардтаған
долларға жетедi. Сонымен, президент тiзген жобалар ... құны ... ... жететiн Балқаш Жылу электр стансасы, Батыс Еуропа – Батыс
Қытай автожолының Қазақстандағы бөлiгiн салып бiтiру, ......... ... ... ... ... облысында құны
2 миллиард доллар ... ... ... өндiрiсiнiң жобасын
жалғастыру. Бұдан бөлек мемлекет басшысы ... ... ... ... ... ... ... құру (1,7 миллиард доллар), Атырау газ-химиялық
кешенiн (6,3 ... ... ... ... ... кен орнында
жобалауды аяқтау мен газ өңдеу зауытының құрылысын бастау, Қазақстанның
орталық аймақтарын ... ... ету үшiн ... жүйесiн салу қолға
алынбақ.
Бұл жобалардың бәрiне нақты неше қаржы ... ... ... ... ... қор ... ... кәсіпорындарға инвестициялау
қажеттілігін туындайды. ... ... ... ... етіп бөлуді ұсынамыз: халықаралық компаниялар акцияларына -
15%,отандық кәсіпорындар акцияларына - 35%, ... ... - ... облигацияларға - 35%. Алайда қордың одан әрі сәтті қызмет етуі ... және ... ... мұнай қорлары ұстанған айқындылық
принципін біздің қордың да ... ... Яғни қор ... ... ... өзінің жеке сайтын ашу, және сол сайтта қызметі, мақсаты мен ... қор ... ... ... ... тек ... сондай-ақ тоқсандық және айлық есептерді, жүргізілген ... ... және ... алдына ұсыну. Біздің елге де Кувейт
мұнай қоры сияқты қор ... ... ... ... акцияларына, әсіресе акциялардың бақылау пакетіне
инвестициялаған дұрыс. Өйткені, бұл сол ... ... ... ... құруға мүмкіндік беріп қана қоймай, елде жоғары кәсіби
мамандарды ... жаңа ... ... ашуға мүмкіндік береді. Мұнай
өндірісімен байланысты жиелеп кеткен экологиялық ... ... ... ... қалпына келмейтін ресурстарды өндіру мен ... ... ... ... дамуына және ресурстарды
өндіруден кейінгі пайда болатын ... ... ... ... ... ... ... азайту шараларына арнап қордан
қаржы бөлген жөн.
Үкіметтің ... ... ҰҚ мен ... ... ... ... трансферт көлемінде қор қаражаттарын пайдалануға тиым
салынып, мұнай секторынан емес түсімдерді арттыру жоспарланыр ... ... осы ... ... ... ... ... қорға мұнай саласынан
түсетін түсімдер жинақталып, олар 2015 ... 106,4 ... АҚШ ... болады. ҚР ҰҚ активтері 2012 қаңтар – ақпан ... ... 17% ... $51,011 млрд. өсті. ҰҚ жалпы халықаралық қоры жыл басынан бастап 19,5
% ... $35,038 ... ... қатар валюталық активтер $29,816 млрд.
дейін ... Бұл біз ... жас ... үшін үлкен жетістік. Ұлттық қор
шотының толықтырылуы елдің егемендік рейтингісін ... ... ... ... артып, тиімді сытрқы қаржы ресурстарын тартып қана қоймай
жаңа жұмыс орындарының пайда болуына жол ... ... 27 ... ... ... ... мемлекет
басшысы Қазақстан дамуының басты бағытын анықтады: ... ... жаңа ... ... үшін ... ... мен
қоғамдық игіліктерді қамтамасыз етудің оңтайлы теңгерімін табу – ... ... ... ... және ... әлемде бұл – әлеуметтік-
экономикалық жаңғыртудың түбегейлі мәселесі екендігін, ... ... ... ... он ... бойынша міндеттер кешенін
жүзеге асыруға тиіс екенімізді атап ... – ақ ең ... ... ... ... Ұлттық қорының
қаражатын қалыптастыру және пайдалану тұжырымдамасы ... ... ... 2010 ... 2 ... № 962 ... ... туралы ҚР Президентiнiң 2012 жылғы 16 наурыздағы № 289
Жарлығына сәйкес біршама түзетулер енгізілді, олар:
- Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес 2010 жылдан бастап абсолюттi мәнi 8 млрд. АҚШ доллары
мөлшерiндегi ... ... ... ... ... ... болып табылады.
- Бұл ретте республикалық бюджетке берiлетiн тiркелген кепiлдендiрiлген
трансферттiң мөлшерi экономикадағы жағдайға байланысты 15 %-ға ... ... ... ... түзетiлуi мүмкiн.
- Экономикалық өсу қарқынының орта ... ... ... ... қатысты төмендеуi кезiнде республикалық бюджетке
берiлетiн кепiлдендiрiлген трансферттiң мөлшерiн экономикалық өсудi қолдау
мақсатында 9,2 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... өсу
орта мерзiмдi кезеңге арналып жоспарланған деңгейге қатысты жоғары болған
кезде ... ... ... ... ... Ұлттық қордың жинақтау функциясын қамтамасыз ету үшiн 6,8 ... ... ... ... болады.
- Республикалық бюджетке берiлетiн кепiлдендiрiлген ... ... (8 ... АҚШ ... ... ... туралы шешiмдi
Ұлттық қорды басқару жөнiндегi кеңес қабылдайды.
- Республикалық ... кiрiс ... ... жылының басында
болжамдалған параметрлермен салыстырғанда ... ... ... Ұлттық
қорды басқару жөнiндегi кеңес ағымдағы қаржы жылына бөлiнген республикалық
бюджетке берiлетiн кепiлдендiрiлген ... ... ... ... ... ... қабылдай алады.
Республикалық бюджетке нысаналы трансферттер бөлуге, ... және жеке ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алуға, заңды және жеке тұлғаларға кредит ... ... ... ету ретiнде активтердi пайдалануға
тыйым салынады»
Міне, ... ... бері ... Ұлттық қоры ел ... ... ... жасап келеді. Қор әсіресе бүкіләлемдік қаржы
дағдарысы кезінде қазақстандықтардың ... ... ... ... ... ... ... тікелей басшылығымен құрылған
Ұлттық қордың ел мүддесі үшін алдағы уақытта да қызмет жасай ... ... ... ... ... Қ.Қ., ... С. Қаржы: Оқулық / – Алматы: 2005.-322 бет
2. «Қазақстан ... ... қоры ... ... ... 2000 жылғы 23 тамыздағы № 402 Жарлығы
3. Құлпыбаев С., ... С.Ж., ... В.Д. ... ... / ... Экономика, -2011- 360 б.
4. Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы Президентiнiң
2010 жылғы 2 сәуiрдегi № 962 Жарлығы
5. «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Кеңес құрамы»
ҚР Президентінің 2010 жылғы 28 желтоқсандағы № 1509 Жарлығы
6. Указ Президента Республики от 1 ... 2005 года №1641 ... ... и ... средств Национального фонда
Республики Казахстан на среднесрочную перспективу»
7. Құлпыбаев С., Ынтыкбаева С.Ж., ... В.Д. ... ... / ... Экономика, -2010- 322 б.
8. Қаржы министрлігінің ресми сайты: ... ... Д.Р. ... фонд ... ... ... в
устойчивое развитие. – Алматы. – 2011 г. – 7 б.
10. ... ... ... Банка от 28 ноября 2010 ... О ... ... в ... ... ... ... 30 ноября 2009 года №130 «Об ... ... ... ... ... ... фонда Республики Казахстан».
11. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры - ... ... ... ... ... 28 ... 2011 ж.
12. "Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастыру және
пайдалану тұжырымдамасы туралы" Қазақстан Республикасы ... ... 2 ... № 962 ... ... ... туралы ҚР
Президентiнiң 2012 жылғы 16 наурыздағы № 289 Жарлығына
13. Интыкбаева С.Ж. ... ... и ее роль в ... ... экономики Казахстана. – Алматы – 2002 год.
14. ... и ... ... ... ... Республики
Казахстан. Материалы исследования/Под редакцией С.М. Злотникова –
Алматы: ОФ «Транспаренси ... 2004. -86 ... ... ... для ... Под. ред. М.В. ... – М.:Юрист
2001г.
16. Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу құралы. – ... 2001 ... ҚР ҰҚ ... мен ... ... 2010 ... ... ҚР ҰҚ қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2008 жылғы есеп
19. Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... 2009 ж. ... ... Указ ... Республики Казахстан «О внесении изменения в Указ
Президента Республики ... от 1 ... 2005 года №164» от ... 2007 года ... ... Қазақстан Республикасының бюджет кодексі. Егемен Қазақстан, 2011ж. 6
мамыр.
23. Постановление Правления Национального банка от 25 июля 2006 года ... ... ... ... внешних управляющих ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конститутциясы. Алматы – Қазақстан 2000ж.
25. Н.Назарбаев. Қазақстан жолы. – Қарағанды. – 2006 ж. – 253 ... ҚР ... ... ... Ұлттық Қорының кейбір
мәселелері туралы”2001 жылдың 29 қаңтарындағы №543 Жарлығы
27. Баян ... ... фонд ... ... инвестиции в
устойчивое развитие.- Алматы. - 2011 г. -5 б.
28. ... ... ... Казахстанская правда:
www.kazpravda.kz
29. «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы
Заңы
30. «ҚР ҰҚ берілетін 2008 жылга арналған нысаналы ... ... ... ... 2008 ... 23 ... N 682
Жарлығы
31. Фонд ...... ... ... жол картасы-2020» бағдарламасы
33. Қазақстан Республикасының Экономикалық жоспарлау министрлігінің 2009-
2011 жылдардағы есебі
34. 2010 жылдың 30 қарашасында ... ... ... жж ... ... Ұлттық қорынан
кепілдендірілген трансферт туралы» Заңы
35. Қазақстан ... ... ... 2011 ... ... ... благополучие на Аляске: эту серебряную жилу можно
затмить»// Вашингтон Пост, 2 ... ... ... Р. ... нефтедобычи и использование нефтяной
ренты (поучмиельный опыт американского штата ... // ... ... – 2004 г. - №1. – 36 c.
38. Светлана Цалик. Каспийские нефтяные доходы: кто окажется в ... ... 2011 г. -24 ... Махмутова М., Уаррак А., «Политика управления ресурсами и ... ... ... для ... ... Дениэл Джонстон. Международный нефтяной бизнес: налоговые
системы и ... о ... ... ... ... – М.: ЗАО «Олимп -
Бизнес», 2000 г. – 352 с.
41. ... ... ... ... ... Н.А. ... к народу
Казахстана: «Через кризис к обновлению и ... 6 ... 2009 ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы –
Алматы : ЮРИСТ, 2002. – ... ... ... ... және ... ... актілер жинағы.
45. Махмутова М. Доклад «Управление нефтяными доходами: Концепция
Национального фонда», Алматы ... ... ... ... Казахстан к устойчивому развитию на
2007-2024 гг.Астана, 2006
47. Отчеты о движении средств ... ... за ... ... ... ... Казахстан «О республиканском бюджете на 2010-2012
годы», статья 8.
49. Стратегический план развития РК до 2020 года – Указ ... РК ... ... 2010 года. № 922.
50. Regional ... Centre of Almaty city: ... ... www.budget.kz
53. Интернет газета: www.zona.kz
54. Интернет газета: Central Asia Monitor: Национальный фонд: куда и ... ... ... ... AIM. – www.aim.kz
56. Информационный портал о личных инвестициях и финансах: Investfunds:
К концу 2013 года Национальный фонд Казахстана ... до 65 ... ... ... ... ... «Хабар»: www.khabar.kz
58. 2012 жылдың 27 қаңтарындағы ... ... ... ... ... развития и торговли Республики
Казахстан: о ... ... ... Республики
Казахстан на 2012-2016 годы:
http://www.slideshare.net/KarimMassimov/20122016-20122014
60. Прогноз социально экономического развития Республики Казахстан на
2013-2017 ... ... ... ... ... салық
Корпоративтік табыс салығы
Пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық
Бонустар
Өнімді бөлу ... ... ... ... қоры» АҚ, «қазАгро ҰХ» АҚ
Жинақтаушы портфель
Тұрақтандырушы портфель
Мемлекеттік бюджетке берілетін ... (8 млрд АҚШ ... ... ... 75%
Субпортфель 25%
Шетелдік компаниялардың акциялары
Облигациялар және қаржы нарығының өзге де құралдары

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры7 бет
Екінші деңгейдегі банктер12 бет
Тұрғын үй де — ұлттық байлық5 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
60-80 жылдардағы ортасындағы Қазақстандағы нақты социализм12 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Адамның этномәдени даму мәселелері29 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь