Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің құрылуы мен дамуы

1Ипотекалық тұрғын үй несиелеу жүйесінің құрылуы мен дамуы.
1.1Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің мәні.
1.2Тұрғын үй құрылыстық жинақ жүйесі арқылы берілетін ипотекалық несиелер.
1.3Шет ел тәжірибесіндегі ипотекалық несиелеу жүйесінің даму үлгілері.

2ҚР.дағы ипотекалық несиелеудің ұйымдастырылуы.
2.1Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несие беру бойынша қазіргі жағдайы.
2.2 «АТФ Банк» АҚ.ның қаржылық көрсеткіштеріне жалпы талдау.
2.3.«АТФ Банк» АҚ.ның ипотекалық несиелеу процесін ұйымдастыру және беру шарттары.

3Түрғын үй құрылысы және ипотекалық несиелеу қызметін дамытудағы экономикалық мәселелер мен оларды шешу жолдары.
3.1Тұрғын үй құрылысы және ипотекалық несиелеу қызметінің экономикалық мәселелері.
3.2Тұрғын үй құрылысы мәселелерін шешу жолдары мен ипотекалық несиелеу қызметін дамыту шаралары.
3.3 Қазақстан Республикасында ипотекалық несие беруді жетілдірудің негізгі бағыттары.
Диплом жұмысының өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Әлеуметтік – экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағытты» 2012 жылғы 27 қаңтардағы жолдауында халықты қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету мемлекеттің негізгі мақсаты етіп қойған болатын.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы экономиканың қаржылық секторының қазіргі даму кезеңі екінші деңгейдегі банктердің активінде ипотекалық несиелендірудің белгілі бір ұлғаю үлесімен мінезделеді. Сонымен қатар ипотекалық өнімнің дамуы сапалы орынды иеленеді, құрылысты және үйді сатып алуда алғашқы төлемді төлеу арқылы несиенің мерзімі мен пайызы бойынша топтастыруға және коммерциялық мүлікті жөндеуге, жаңартуға болады.
Азаматтарды жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз ету әрбір дамыған және дамып келе жатқан мемлекеттердің маңызды мәселесі болып табылады. Қазақстанда қазіргі уақытта бұл мәселелер өте маңызды – жаңартуды қажет ету мен ескірген тұрғын қорын иелену және салынған үйдің жеткіліксіздігі.
Әрбір жанұяның бірінші талғамы өзінің меншік баспанасын алу. Қазақстанда көптеген ипотеканы несиелердің жоғарлау арқасында өздерінің пәтер мәселелерін шешеді.
Бүгінгі таңда Қазақстандағы ипотека өзін қозғалмайтын мүлікті сатушыларды және сатып алуды, банктерді, бағалау агенттігін сақтандыру және құрылыс мекемелерін қоса отырып қатынастың дамыған жүйесін көрсетті.
Қазақстанның ипотекалық жүйесі жас болса да Қазақстан Республикасының Президенттінің «Қазақстанның мүлігі туралы» үкіміне біраз жыл толды. Қазір таңда ипотекалық несиелендірудің пайыздық мөлшерін қайта қаржыландыру жүйесі және т.б. сияқты түсініктер ел экономикасына толықтай енді.
Қазақстандық ғалымдардың пікірінше баспаналық ипотекалық несие – бұл баспананы қарызға алуға клиентке банкпен ұсынылған ақша құралдары. Клиент ұсынылған несиені қолданғаны үшін банкке пайыз төлеу қажет және ай сайын орнатылған келісім бойынша қарыз қаражаттарын мерзімінде қайтару қажет. Несие есебінде алынған баспана қарыз алушының атына тіркеледі және клиент ипотекалық несиені толық өтегенге дейін банк кепілдігінде болады.
Бұл жағдайда ешқандай тәуекелдік болмайды. Сатып алушы банкке келіп несиені рәсімдегеннен кейін меншікке баспананы алады. Егер де несие берген банк шығынға ұшыраса және әртүрлі жағдайларда да азамат бұл баспананың иеленушісі болып қалады.
Тақырыпты зерттеудің дәрежесі. Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелендіруді ұйымдастыру жағдайын зерттеу барысында ипотекалық несиенің қазіргі жағдайы, жеткен жетістіктері, проблемалары отандық және шетелдік экономистердің еңбектерінде жан-жақты қарастырылған. Екінші деңгейлі банктерде ипотекалық несиені ұйымдастыру жұмыстарына зерттеу жүргізген Ғ.С.Сейітқасымов Ғ.С., Мақыш С.Б., Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Мельников В.Д., Рафалович Л.А., Долан Э.Дж., Шарипов К.А., Худяков А.И., Юрченко Т.В., Лаврушина О.И., Ефимова Л.Г. сияқты беделді экономистер зор үлес қосқан.
1. Шыныбеков Н. «Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесі». Әль-Фараби ат. Қ¥У Хабаршы. 2007 жыл. №5,566
2. «Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2009-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» 20 тамыз 2008 ж. №838 Жарлығы Астана.
3. www.inform.kz
4. www.afn.kz
5. www.minfin.kz
6. www.profinance.kz
7. www.atf.kz
8. www.egemen.kz
9. www.nationalbank.kz
10. «АТФ Банк» АҚ 2010-2011 жылғы жиынтық есебі // www.atfbank.kz
11. Алматы қаласында ипотекалық несиелендiру жүйесiн дамыту Бағдарламасына N 4 қосымша
12. «Қазақстан Республикасының 2007-2024 жылдар аралығында тұрақты дамуға көшу концепциясы» ҚР Президентінің 2006 ж. 16 сәуірдегі №216 Жарлығы.
13. «АТФ банкі» АҚ-ң 31.01.2011 жылы аяқталған қаржы жылындағы консолидерленген есеп беру мәліметтері. 24 наурыз 2010 ж., Алматы, Қазақстан.
14. Банк ісі. Мақыш С.Б. Оқулық.– Алматы: Издат-Маркет. 2007ж.
15. « Реализация стратегии индустриально-инновационног развития на 2003-2015 годы» Мамытбеков Е.К.
16. «Қазақстандағы ипотекалық несиелеудің дамуы» Е.А. Елболатқызы Астана қаласы, 2006 ж.
17. Қазақстан экономикасындағы нақты секторды несиелеу жағдайы мен болашағы // ҚазҰУ хабаршысы. Экономикалық серия. - 2008ж.
18. Коммерциялық банктер операциялары (оқу құралы) – Алматы, Издат-маркет, 2004ж.
19. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003- 2015 жылдарға арналған стратегиясы.
20. Аралбаева А.А. «Бүгінгі таңдағы банктік қызметті реттеуге арналған заңдардың дамуының кейбір мәселелері»/Банки Казакстана №11.2006.
21. «Ең басты мақсат – әлеуметтік жағдайды төмендетпеу» «Айқын» газеті 2008 ж. 5 желтоқсан, C.Соқпақбаев.
22. «Үкіметтің, Ұлттық Банктің және ҚҚА-ның экономиканы тұрақтандыру жөніндегі 2009-2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспары».
23. «Формирование и управление страной первого президента Казахстана» Кубаев К.Е. «Вестник Международной Академий Бизнеса» 2007 г. №4.
24. Ақша айналысы және несие (оқу құралы) – Алматы, Издат-маркет, 2007ж.
25. Стратегиялық басқару мен стратегиялық жоспарлаудың банк әлуетіне ықпалы // Вестник Университета международного бизнеса.2008ж. №3
26. Несиелік мониторинг және проблемалық несиелермен банктің жұмысы // ҚазҰУ хабаршысы. Экономикалық серия. 2006ж. №3
27. Бәсекелестік ортадағы өзгерістер жағдайында банктің құнын арттыру стратегиялары // Қазақстан Республикасы экономикасының бәсекелестік қабілеттілігінің жағдайы мен болашағы: өнеркәсіптік маркетингтің, қаржыландырудың және басқарудың қазіргі әдістемесі: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Алматы: Қазақ ұлттық техникалық университеті, 2007ж.- 1 бөлім
28. «Системный подход к исследованию рынка банковских услуг»/Вестник КАЗЭУ 2005г.
29. К:Шаяхметова «Банковская система Республики Казахстана» 100бет./ҚАЗҰУ хабаршысы.№5 2003ж.
30. Астана 2006жылғы 18 ақпан Нұрсұлтан Назарбевтың Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан экономикалық,әлеуметтік және саяси жедел жаңарту жолында.»
31. . «Ипотечное кредитование в Казахстане» Алиева Б.М.2009г.
32. «Құрылысты дамытудың Қазақстандық үлгісі», «Айқын газеті» Өмір Есқали 2009 ж. 9 қаңтар
33. Коммерциялық банктің активі мен пассивін басқарудың теориялық тұжырымдамалары // Экономика, бизнес және білім беру саласындағы жаңа үрдістер: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Алматы: Халықаралық бизнес университеті, 2007ж.
34. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,1998г.
35. Банктік капитал жеткіліктігіне қойылатын талаптардың басқару шешімдерін қабылдауға ықпалы // Қазақстан және Орта Азия экономикасын жан-жақты үдемелі модернизациялау: қазіргі заман және болашағы: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - Алматы: Қазақ ұлттық университеті, 2007ж.
36. . «Қазақстан Республикасының Тұрғын үй қатынастар туралы Заңы» 1997 ж. 16 сәуір № 94-1 Жарлығы.
37. Коммерциялық банктің қаржылық қызметін бағалау // Ғаламдық даму аясындағы ұлттық экономика: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. – Алматы: Қазақ университеті, 2005ж.
38. Концепция развития финансового сектора Республики Казахстан на 2007 – 2011 годы, от «25» декабря 2006 года №1284
39. Ертаев Е.Ж. Қазақстан Республикасы облыстарының іске қосылған тұрғын үйлер көлемін маркетингтік зерттеу // «Қазақстан жоғары мектебі» журналы. -2009ж.
        
        Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің құрылуы мен дамуы
1Ипотекалық тұрғын үй ... ... ... мен дамуы.
1.1Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің ... үй ... ... ... арқылы берілетін ипотекалық несиелер.
1.3Шет ел тәжірибесіндегі ипотекалық несиелеу жүйесінің даму үлгілері.
2ҚР-дағы ипотекалық несиелеудің ұйымдастырылуы.
2.1Екінші деңгейлі банктердің ... ... беру ... ... «АТФ ... ... қаржылық көрсеткіштеріне жалпы талдау.
2.3.«АТФ Банк» АҚ-ның ипотекалық ... ... ... және ... үй ... және ... несиелеу қызметін дамытудағы
экономикалық мәселелер мен оларды шешу ... үй ... және ... несиелеу қызметінің экономикалық
мәселелері.
3.2Тұрғын үй ... ... шешу ... мен ... ... дамыту шаралары.
3.3 Қазақстан Республикасында ипотекалық несие беруді ... ... ... ... ... Республикасының Президенті
Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына ...... ... ... ... ... ... 2012 жылғы 27 қаңтардағы жолдауында
халықты қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... Республикасы экономиканың қаржылық
секторының қазіргі даму ... ... ... ... активінде
ипотекалық несиелендірудің белгілі бір ұлғаю үлесімен мінезделеді. Сонымен
қатар ипотекалық өнімнің дамуы сапалы орынды иеленеді, ... және ... ... ... ... ... арқылы несиенің мерзімі мен ... ... және ... ... жөндеуге, жаңартуға болады.
Азаматтарды жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз ету әрбір ... ... келе ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстанда қазіргі уақытта бұл мәселелер өте маңызды – жаңартуды қажет ету
мен ... ... ... ... және ... ... ... жанұяның бірінші талғамы өзінің меншік баспанасын ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешеді.
Бүгінгі таңда Қазақстандағы ... өзін ... ... және ... ... ... бағалау агенттігін сақтандыру және
құрылыс мекемелерін қоса отырып қатынастың дамыған жүйесін көрсетті.
Қазақстанның ... ... жас ... да ... ... «Қазақстанның мүлігі туралы» үкіміне
біраз жыл толды. Қазір таңда ипотекалық несиелендірудің пайыздық мөлшерін
қайта ... ... және т.б. ... ... ел экономикасына
толықтай енді.
Қазақстандық ғалымдардың пікірінше баспаналық ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған ақша құралдары.
Клиент ұсынылған несиені ... үшін ... ... ... ... және ... орнатылған келісім бойынша қарыз қаражаттарын мерзімінде қайтару
қажет. Несие есебінде алынған баспана қарыз ... ... ... ... ... ... ... өтегенге дейін банк кепілдігінде болады.
Бұл жағдайда ешқандай тәуекелдік болмайды. Сатып алушы ... ... ... ... ... баспананы алады. Егер де несие
берген банк шығынға ұшыраса және ... ... да ... ... ... болып қалады.
Тақырыпты зерттеудің дәрежесі. Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық
несиелендіруді ... ... ... барысында ипотекалық несиенің
қазіргі жағдайы, жеткен жетістіктері, проблемалары ... және ... ... жан-жақты қарастырылған. Екінші деңгейлі
банктерде ипотекалық ... ... ... ... ... Ғ.С., ... С.Б., ... К.К., Зейнельгабдин А.Б.,
Мельников В.Д., ... Л.А., ... ... ... К.А., ... А.И.,
Юрченко Т.В., Лаврушина О.И., Ефимова Л.Г. сияқты беделді экономистер ... ... ... ... - ... Республикасының екінші деңгейлі
банктерінің ипотекалық несиелендіруін ұйымдастырудың қарқынды дамуын және
механизмін зерттеу.
Қойылған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... ... банктердің ипотекалық несиелендіруді ұйымдастыруға
толық түсінік беру;
• Қазақстанның және ... ... ... ... ... несиелендіруді ұйымдастырудың маңызы мен артықшылықтарын ашу;
• екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... «АТФ ... ... ипотекалық несиені ұйымдастыру қызметіне талдау;
... ... ... ... ... ... өндеу;
• Екінші деңгейлі ... ... ... ... пайыздық
мөлшерлемені төмендетіп, құжаттарды рәсімдеу көлемін жеңілдету.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... мәселелері.
Дипломдық жұмыстың пәні – «АТФ ... АҚ ... ... ... ... және ... ... ... және әдістемелік негізі. Дипломдық жұмыстың
әдістемелік және тәжірибелік негізі ... ... және ... оқу ... ... ... ... ақпараттары,
ҚР «Ипотекалық несиелендіру» туралы ... «АТФ ... АҚ ... интернет сайт мәліметтері қолданылды.
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік негізі. ... ... ... ... нәтижелерін Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі
банктері, сонымен бірге ... ... ... ... қаржылық
институттардың қызмет етуінде және ... оқу ... ... және ... біліктілігін жетілдіру институттарының оқу
үдерісін ұйымдастыру барысында ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі
банктердің ипотекалық несиені ұйымдастырудың басты әдістері, оның одан ... ... табу және ... және оны «АТФ ... ... ... ғылыми жаңашылдығы мен практикалық маңызы:
• ипотекалық несие сияқты ... ... ... және олар ... ... ... ұсынылды;
• Қазақстандағы ипотекалық несиені ұйымдастыруды дамыту факторлары
құрастырылып, бір жүйеге келтірілді;
... ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттары ұсынылды;
... ... ... ... ... және ... болып отырған негізгі факторлар және олармен күресудің
іс-шаралары анықталды;
... ... ... несиелеу үдерісін жетілдіру
бойынша ұсыныстар келтірілді.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. ... ... бет ... негізгі бөлімі
кіріспеден, 3 бөлімнен, қорытындыдан, сонымен ... ... ... ... ... Жұмыста 17 кесте және 9 сурет бар.
Кіріспеде тақырыптың өзектілігі, мақсаты мен ... ... мен ... зерттеу әдістері қарастырылған.
Бірінші бөлімде ипотекалық несиелендіруді ұйымдастырудың теориялық негізі,
ипотекалық несиелендірудің мәні мен маңызы, екінші ... ... ... формалары және Ипотекалық несиені ұйымдастыру
барысындағы ... және ... ... жайында көрсетілген.
Екінші бөлімде «АТФ Банк» АҚ-ның ипотекалық несиелендіруіне, қаржылық
көрсеткіштеріне, ... ... ... ... ... ипотекалық несиенің қазіргі мәселелерімен толықтырылды.
Үшінші бөлімде ... ... ... мен даму болашағы
қарастырылды.
Дипломдық жұмысты зерттеудің нәтижелері қорытындыда жинақталған.
1. Ипотекалық тұрғын үй ... ... ... мен ... ... үйді ... ... жүйесінің мәні.
Алғашқы кезде тұрғын үйді қаржыландыру жүйесі тұрғын үй саясатына
толық сәйкес келді және мемлекеттік тұрғын ... ... ... ... ... ... бөлу орын алды.Нәтижесінде өзінің
тұрғын үй ... ... ... не ... үй алу ... тұрған
азаматтарға үй тегін берілген болатын. Кеңес үкіметінің құлдырауы және
тұрғын үй ... ... ... ... алуы ... ... жүргізуге алып келді. Бұл реформаның алғашқы қадамдары 1993 жылы
«Жаңа ... үй ... ... ... және оның іске ... ... ... Республикасының Президенттінің Жарлығымен
жүзеге асты. Бағдарлама мемлекеттің тұрғын үй саясаты саласында мынадай
стратегиялық қадамдарын ... ... үй ... ... құқықтық
нормаларға қажетті өзгерістер мен толықтырулар енгізу; тұрғын үй ... ... ... ... қаржыландыру жүйесін реформалау;
монополиясыздандыру[1]; түрғын үй ... ... ... және оны
халыққа арнап арзандатушараларын жасау; тұрғын үй қүрылысының процесіне
қатысушыларға және бүл ... ... ... мен ... ... мақсатында жеңілідк жүйесін ... және ... ... үй
саласында жалға алуды кеңейту шараларын жүзеге асыру; ... ... ... ... үй ... ... жер телімшелерін бөлу және
тіркеу процедураларын жасау; ... ... және ... ... үй ... дамыту; мемлекеттің тұрғын үй
саясатын жүзеге асыруы үшін
тиімді ұйымдық құрылымдар құру; тұрғын үй және ... ... ... ... ... ... тұрғын үй мәселесін шешуде ... ... осы ... ... аталған құжатта көрсетілген ... ... ... десе болады. Мұндағы ойлар бүгінгі күні тұрғын
үй секторын және оны қаржыландыру жүйесін әрі ... ... ... ... ... үшін өте маңызды.
Тұрғын үй қүрылыс саласындағы инвестициялық мүмкіндіктердің қүлдырауы
көптеген мердігерлік ұйымдардың экономикалық жағдайына теріс ... ... ... үй құрылысында жүмыс жасаушылар саны қысқарды. Шын
мәнісінде мүндай жағдайда ... үй ... ... тыс ... ... ... жаңа механизмдерін іздестірудің маңыздылығы арта
түседі. Ондай механизм ... ... үй ... ... жүйесін
қарастыруға болады және оның көмегімен қүрылыс саласьшдағы дағдарысты
тоқтатып, жұмысбастылық көрсеткішін ... және ... ... үй мәселесін шешуге мүмкіндік туады.
Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу ... бұр ... үй ... дамуын
қамтамасыз ететін тұрғын үйді несиелеу процесін ұйымдастыруды анықтайтын
элементтерінің жиынтығын білдіреді. Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу ... ... ... ... үй ... қаржыландыруға қажетті
қаражаттармен
қамтамасыз ету
түрғын үй несиелерін беру және оларға қызмет көрсету
инвестордың ... ... үй ... ... ... ... ... сияқты, өзіне тән ішкі құрылымдық элементтері
болады.
Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің ... ... ... ... ... үйді ипотекалық несиелеу түрлері; тұрғын
үйді ипотекалық несиелеу субъектілері, ... үйді ... ... ... үйді ... ... ... тұрғын үйді
ипотекалық несиелеу шартары, тұрғын үйді ... ... ... ... ... ... үйді ... несиелеу жүйесінің негізгі элементтеріне оның
субъектілері жатады. Субъектілеріне мыналарды жатқызуға болады:
• қарыз алушылар;
• несие берушілер;
• риелторлық және сақтандыру компаниялары;
• инвесторлар;
... ... ... түрғын үйді ипотекалық несиелеу нарығының
қатысушылары болып табылады. Олардың мақсаттары мен қызметтері ... ... ... ... ... үйді ... несиелеу
нарығында көптеген қатысушылар қызмет етеді. Мұндай қатысушылардың ... үйді ... ... өзіндік ерекшеліктерін сипаттайды.
Кесте 1. Тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің ерекшеліктері.
|Субъектілері ... және ... ... ... ... ... жақсы үй сатып |
| |алу, ... ... ... ... ай |
| ... ... ... әзір болу |
|Несие берушілер (екінші деңгейдегі |Қарыз алушының төлемқабілетсіздігіне|
|банктер және өзге де ... ... ... ... ... ... пайданы арттыру |
|Үй сатушылар (жеке түлғалар) ... ... ... сату |
|Риелторлық ұйымдар ... бір ... ... |
| ... оның ... үйді |
| ... бағада сатып, одан өзіне |
| ... ... ... алу ... ... жөніндегі |Қазақстан Республикасы аумағында |
|орталық ... ... ... меншік |
| ... ... ... ... ... |
| ... беру ... ... ... ... ... пайда |
| ... ... ... ... ... кепіл заты |
| ... ... ... үйді ... |
| ... оның ... ... ... ... ... ... |Ипотекалық несие беру, ипотекалық |
|АҚ ... ... және ... ... ... ... |
| ... пайда алу ... ... ... ... ... ... |
| ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |ету; банк ... мүдделерін |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... және ... |
| ... ... ... ... |
| ... үй сатып алуына жағдай жасау |
Дерек көзі: Шыныбеков Н. ... ... ... ... ... Әль-Фараби ат. Қ¥У Хабаршы.
Отандық тәжірибеде тұрғын үйді ипотекалық ... ... және ... ... ... ... ... Мұндағы мамандандырылған банкке - Тұрғын үй құрылысы банкін , ... ... ірі ... банктеріміздің құрылтайшылығымен
ашылып жұмыс жасап жатырған несиелік мекемелерді жатқызуымызға болады.
Тұрғын үйді ипотекалық ... ... ... бір элементіне оның
обьектілері жатады: тұрғын үй құрылысына арналған жер телімшесі, ... ... және ... ... тұрғын үйді сатып алу.
Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу ... ... үй ... ... ... болады:
түрғын үй құрылысына арналған жерді сатып алуға берілетін несиелер
түрғын үй құрылысына және қайта құруға берілетін ... үйді ... ... ... несиелер.
Отандық банктік тәжірибедегі ипотекалық неиселу ерекшеліктеріне сәйкес
аталған соңғы екі несие түрінің өзара айырмашылығы былай ... ... үй ... ... ... ... басқа өтімді мүліктің болуын
талап етеді және ол қысқа ... ... ... ... ал халықтың
тұрғын үй сатып алуға берілетін несие бойынша кепіл заты ретінде сол сатып
алынған ... өзі ... және ... несиенің берілу мерзімі ұзақ мерзімді
құрайды, мысалы: 10-15 жыл және одан жоғары. Сонымен ... айта ... ... егер де салынып жатқан тұрғын үй, соның ішінде жеке үйлер несиені
қамтамасыз ету заты болмаған ... ... ... үйді ... обьектісіне жатқызуға болмайды. Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу
жүйесінің келесі элементіне ипотекалық несиенің ... жэне ... ... ... ... ... ... заңдардың талаптарын бейнелейтін тұрғын үйді ипотекалық
несиелеу ... ... Олар ... мақсаттылығы; несиенің
диференциалдығы; несиенің мерзімділігі; несиенің қайтарымдылығын, несиенің
ақылылығы; несиенің қамтамасыз етілуі.
Мүндағы ең маңыздысы несиенің ... ... өз ... ... ... өз кезегінде несиенің қайтарылуына кепілдік ... ... ... ... ету ... мыналар жатады:
• алғашқы көзі: қарыз алушының түрақты ... ... ... ... алу не ... байланысты
тәуелді
болатындықтан, банктер екінші көздің болуын қалайды.
• екінші реттегі көзі: сатып алынатын түрғын үй.
Түрғын ұйді ипотекалық ... ... ету заты ... ... заты болғанымен ол несие берушінің қолына ... ... ... иелігінде қалады. Бұл оның басты ерекшелігіне ... ... ... «ипотека» термині мынадай үш ... ... ... алу үшін ... ... кепілге беру ( таза
құқытық қызметі)
салынған мүлік актісі (борыштық куәліктің басқа да аты бар)
ипотекалық несие (ақшалай займ) - жылжымайтын мүлікті кепілге ... ... ... үй несиесі - ипотекалық несиенің бір түрі. Ипотекалық
несие әрқашан ... ... ... - ... ал ... үй
ипотекалық несиесі тек қана тұрғын үй жылжымайтын мүлігімен ... ... ... ... бір ғана ... етілу кепілдігіне
несие қаражаттарына алған тұрғын үй жатады. Мұндай жағдайда банкпен қарыз
алушының арасында келісім шарт ... және ... ... ... ... ... ... ал қарыз беруші ... ... ... және ... ... міндеттемесін толық орындағанша дейін кепілдікті
ұстаушы болып саналады. Кепілдік беруші (қарыз ... өз ... ... ... ... ... ... кепілге қойылған
мүліктің құны есебінен өзінің талабын қанағаттандыруға құқы бар.
«Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... заң күші бар ... сәйкес жылжымайтын мүлік
ипотекасы(ипотека) - кепілдік берушінің немесе үшінші бір түлғаның иелігнде
не пайдалануында ... ... ... ... Мүндай қамтамасыз ету
түрінің өзіндік кемшіліктері бар. Атап ... ... ... үшін кепіл заты
ретінде оны рәсімдеу қымбаттығы, несиені қайтармаған жағдайда ... ... ... (бұл ... ... ... үйді ... алғаннан соң жасаған
қосымша шығындары есепке ... ... ал банк үшін : ... беруден
бүрын кепілге алатын обьектіге толық тексеру және бағалай ... ... ... ... ... ... қаупінің болуы.
Жалпы тұрғын үй ипотекалық несиесін қамтамасыз ... ... ... ... өзге де ... ... кепілдеме және сақтандыру
міндеттемелеріде пайдаланылуы мүмкін.
1.2 Тұрғын үй құрылыстық жинақ жүйесі арқылы берілетін ипотекалық
несиелер.
Қазiргi кезде ипотекалық ... ... ... бередi.
Ипотекалық несие берудiң мәнi азаматтарға дайын тұрғын үй ... ... ұзақ ... ипотекалық несие берудiң нарықтық жүйесiн құруға
негiзделедi. ... ... ... нарығында мамандандырылған қызмет
атқаратын «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ және ... ... АҚ өз ... ... асыруда. Олар, тұрғын үй
сатып алу мақсатында толық көлемде ақша жинауға мүмкіндігі шектеулі ... үшiн ... ... ... ... өйткенi бұл тұрғын үй сатып алуды
елеулi ... ... ... үй ... алу ... үй ... ... негiзгi
ғана емес, сонымен бiрге шешушi рөл атқаратын екiншi деңгейдегi банктер
экономикалық қызметтiң базалық саласы ... ... Ал ... ... ... барлық қатысушылардың өзара iс-қимылының тиiмдiлiгiн
қамтамасыз ететiн жалпы ережелердi белгiлеу арқылы көмекшi рөл ... ... ... жағдайда бюджет қаражаттарын тұрғын үй саласына
қосымша жеке инвестициялар тарту және азаматтардың тұрғын үй ... ... үшiн ... немесе жанама түрде қатыса алады.
Ұзақ мерзiмдi ипотекалық несие берудiң мақсаты – азаматтардың ... мен ұзақ ... ... ... ... монополияланудан
тәуелсiз тұрғын үй рыногынан тұрғын үй сатып ... ... ... ... ... бар ... ... жетерлiк баға бойынша
тұрғын үймен қамтамасыз етудiң тиiмдi ... ... ... құру ... ... ... ... үй саласына халықтың жинағы және бюджеттен тыс ... ... ... ... ресурстарын тартуға;
• тұрғын үй рыногын жандандыруға мүмкiндiк туғызады.
Қалыптасу үстiндегi отандық ипотекалық несие беру жүйесi:
• Қазақстан ... ... және ... ... болуға;
• даму сипатында болуға;
• азаматтардың, банктердiң, инвесторлардың, зейнетақы қорларының,
сақтандыру ... және тағы ... ... ... халықтың төлем қабiлетiнiң шектеулiлiгiн, инфляция деңгейiнiң
салыстырмалы жоғарылылығын, қаржы ресурстары құнының ... ... ... ұзақ ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы үшiн Қазақстан Республикасының Үкiметi 2010
жылдың 21 тамызында № 1290 ... ... ... ... үй ... ұзақ мерзiмдi қаржыландыру ... ... беру ... ... ... ... әрi ... мынадай негiзгi мiндеттердi алға тартқан болатын:
• заңнамалық және нормативтiк базаны жетiлдiру, ипотекалық ... ... ... мен ... үй ... ... ... қамтамасыз етушi зейнетақы ... ... ... ... ... ... беру жөнiндегi қызметтердi жүзеге асыруға үмiткер
екiншi деңгейлi банктерге қойылатын талаптарды белгiлеу;
• екiншi деңгейлi банктердiң ипотекалық ... ... ... зейнетақы активтерiн басқару жөнiндегi компаниялардың ... ... ... ... ... ... ету ... белгiлеу;
• ипотекалық несие алушы ... ... ... ... салықтық ынталандыру;
• қарыз алушыларды қарыз берушiлердiң заңсыз әрекеттерiнен де, әрi
бұрын алған ипотекалық ... өтей ... ... ... ... кезiндегi оларды қорғау үшiн әлеуметтiк тетiктердi жасау;
• әрi жеке, әрi ... ... ... ... ... кездегi банктердiң тәжiрибесiнде жиi кездесiп ... үйге ... ... беру ... құру ... ... ұзақ ... ипотекалық несиелердiң шарттарын төмендегi
тәртiппен айқындауға ... ... ұзақ ... ипотекалық несие инфляция деңгейiне ... ... ... ... үйге ұзақ ... ... ... алынған несиелердi
қайтаруға нақты жағдайлар жасай отырып, 5 жылдан бастап және ... көп ... (20 ... ... ... ... бұл орайда кепiлдiң нысанасы болып табылатын сатып алынатын
тұрғын үйдiң нарықтық құнының 70 %-нан аспайтын ... ... ... ... ... жеке ... ... қарыз берушiге сатып
алынатын тұрғын үй құнының 15-30 % ... ... ... ... сыйақының (мүдденiң) мөлшер нарықтық мөлшерге сай болуы керек, бұл
олардың төлемiн уақытылы ... ... ... деп ... мамандары және осы орайда банктер, ... ... ... ... ... және ... да ... несие
институттары үшiн ұтымды болар едi деген болжамдар қалыптасуда;
• негiзгi қарыздың сомасы мен ол бойынша төленетiн сыйақы ... ... ... есептелген ай сайынғы төлем нысанында
төленуi тиiс.
Ұзақ ... ... ... ... ... несие қаражаттарын пайдалану қатаң бақылауға алынып
отырып ... Осы ... ... ... ... кепiлi несиелiк
қаражаттардың қайтарымдылығының негiзгi ... ... ... ... алудың стандартты ... ... ... тұрады:
1. Қарыз алушының ... ала ... ... берушi туралы ақпарат,
қарыз берушiлердiң шарттары, несиелiк мәмiле жасау барысындағы құқықтар ... ... ... ипотекалық несиелердiң өтелу ықтималдылығын
бағалауы (қарыз алушы берген ақпаратты тексеру, оның ... ... және ... ... үйдi – ипотека нысанасын оның нарықтық құнын анықтау
мақсатында бағалау ... ... мен ... ... ... Ипотека нысанасын, ... ... ... және ... ... оның ... ... сақтандыру.
5. Қарыз алушылар мен тұрғын үйдi сатушылардың арасында пәтердi
сатып ... ... және ... алушы мен қарыз берушi арасындағы несиелiк
шартты жасасу, қарыз алушының тұрғын үйдi ... алуы және оның ... ... ... ... ... заң бойынша кепiлге өтуi. Егер
банк тұрғын үйдi сатушы ... ... банк пен ... ... ... ... алу-сату шарты жасалады.
Ипотекалық несие берген кезде несие тәуекелiн болдырмау мақсатында
(несиенi қайтармау тәуекелiн) ... ... ... қажет болар
едi:
• қарыз берушiлердi кепiлге берiлген мүлiктен айыппұл өндiрiп ... оны ... ... ... ... ету;
• Қазақстан Республикасының азаматтық iс жүргiзу заңдарына сәйкес
бұйрықты iс жүргiзу тәртiбiмен кепiлдi даусыз алуды жүзеге асыру;
• ипотекалық ... ... ... iске ... ... оның ... арттыру;
• ипотекалық несие беру мен оларға ... ... ... ... ... ипотекалық несиенiң негiзгi стандарттары, оларға
қолданылатын талаптар, ұзақ мерзiмдi ипотекалық ... беру ... мен ... ... ... ... ... нормативтiк-
құқықтық кесiмдерiнде толық баяндалып отырады.
Несие валютасы - Ұлттық теңге; Пайыздық мөлшерлеме - 10% (бүкіл мерзім
бойы бірқалыпты); Бастапқы жарна - ... ... ... 10% кем ... мерзімі - 20 жылға дейін.
Несие алуға берілетін ... ... үшін ... 5000 ... ... несие алуға берілетін комитетінің аралық тұрғын үй заемын
беру туралы ... ... ... ... ... ... ... Несие алуға берілетін комитеті аралық тұрғын үй заемын ... оң ... ... кейін сақтандыруды Заемшы Банк анықтаған
сақтандыру компанияларында жүзеге ... ... ... ... ... ... тұрғын үй алуға берілетін несие шарттары бойынша кеңес алу
тегін ... ... ... тұрғын үй алуға берілетін қарыз алушының
қажетті құжаттар тізбесін қарастырып ... ... ... 2. Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктеріндегі тұрғын
үй алуға берілетін қарыз алушыны тарапынан берілетін ... ... ... ... ... ... |Банктік заем алуға арналған сауалнамасы ... ... ... жеке ... ... ... ... төлеушікуәлігінің көшірмесі (РНН) ... ... ... ... ... |
| ... ... ... он екі ... ... ... ұйым басшысының және бас |
| |бухгалтерінің қолы ... ... ... ... берген ұйымның |
| |толық атауы,почталықмекен-жайымен банктікдеректемелері, клиенттің Банкке|
| |хабарласусәтіндегіатқарып отырған лауазымы, түрлері бойынша |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... қолы ... ... зейнетақы қорыныңмөрі басылған |
| |жинақтаушы зейнетақы қорындағы соңғы онекі айдағы жеке зейнетақы шотынан|
| ... ... ... ... ... толмаған отбасы мүшелерінің туу |
| ... ... ... ... ... ... ... отбасы мүшелерінің |
| ... ... және ... ... ... ... ... |
| |отбасы мүшелерінің атынан кепілдік мүлікті кепілге қоюға және |
| ... ... ... ... меншік иесі болыптабылатын кепіл зат беруші отбасының |
| |кәмелеттік жасқа толған ... ... ... |
| ... ету ретінде беруге және тұрғын үйдісоттан тыс тәртіппен |
| |сатуға ... ... тұру ... (не ... ... ... ... барболса |
| ... ... ... беру |
| ... ... ... туралы |
| ... ... ... белгілейтінқұжаттары ... ... ... ... ... ... ... берген және мөрмен расталған 3 нысандағы клиенттің |
| |отбасы құрамы туралы анықтама ... ... ... алдындазаемдарбойынша ағымдағы, оның ішінде |
| ... ... ... несиелік берешегінің мөлшері |
| |туралыанықтама ... ... ... ... ... және мүлікпен жер салығы|
| |бойынша берешегін төлегені туралыквитанциялардыңкөшірмелері ... ... жасы ... ... |
| |бойынша жеке сақтандыруды растайтын құжаттар (сақтандыру |
| ... ... ... ... ... ... үй ... дамытудың
2008-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы».
2. ... ... ... ... несие тұрғын үй
бағасының 70% төлеуге беріледі, қалған 30% сіз ... ... ... ... үшін ... ... жоқ ... үшін компания мынандай жеңілдік
ойластырған: егер «Ипотекалық несиелерге кепілдік беру ... қор» ... етсе сіз ... жарнаны 10% көлемінде төлейсіз. Қарызды өтеу
әдістемесі несие алу мерзімі ұзақ ... ... әр ... ... ... етіп ... Бұл ... алушы ге өте ыңғайлы. Ипотекалық
несиенің ... ... ... ... ... және инфляцияға
байланысты жылына екі рет сәуір мен қазан айларында қайта қарастырылады.
Несие валютасы - Ұлттық теңге; Несие ... - 600 000 ... ... ... - ... ... ... екі рет сәуір
мен қазан айларында қайта қарастырылып ... ... ең ... ... ... мөлшерлеме инфляцияның қаншалықты өскеніне
қарамастан 4,5% көп ... ... ... ... - Ипотекалық несие тұрғын
үй бағасының 70% төлеуге беріледі (немесе ... ... ... ... ... АҚ кепілдік берген жағдайда 90%); Сақтандыру -
Қарыз алушы өзінің ... жеке ... ... ... ... және ... өтеудің бүкіл мерзіміне кепілдікке берілетін
тұрғын үйін ... ... ... ... ... бір ... Несие мерзімі - 3 жылдан 20 жылға дейін.
Кесте 3.Нарықтық бағдарлама шегінде берілетін ипотекалық несиені алу
үшін қажетті құжаттар ... ... ... қол қоюға дейін қажетті құжаттар: |
|1 ... ... ... ... қол ... өтініш-сұрақнама |
|2 ... ... ... ... ... дің жеке ... (көшірме) |
|3 ... ... ... ... жайлы куәлік (көшірме) |
|4 ... ... ... ... ... ... ... куәлік) немесе |
| ... ... ... алушы дің несие алу кезеңінде некеде |
| ... және ... ... ... ... |
|5 ... ... ... қарыз алушы дің) негізгі және қосымша жұмыс (ондай|
| |бар жағдайда) орындарынан анықтама, немесе қарыз алушы дің ... |
| ... ... дің) басқа да табыстарын сәйкес ұйымдар растаған |
| ... |
|6 ... ... дің ... ... ... ) жұмыс орнындағы кадр бөлімі |
| |растаған ... ... ... ... ... ... |
|7 |Нотариустың ... ... ... ... ... отбасы |
| |мүшелерінің, оған қоса кәмелетке толмаған отбасы мүшелерінің |
| ... ... ... ... ... тыс ... |
| ... рұқсаты |
|8 ... ... ... ... ... оған ... |
| |- ... алу-сату келісім-шарты, үйдің немесе пәтердің техникалық |
| ... ... ... |
| |- ... ... бар (жеке үй салу бойынша) жер учаскесіне |
| ... ... ... құқығын) беретін мемлекеттік акт; |
| |- ... ... және ... ... іс-әрекетке құқықтың |
| ... ... ... ... ... (Жылжымайтын мүлік |
| |орталығынан); |
| |- ... ... ... ... |
| |- ... кадастр тіркеу қағазынан көшірмемен бірге №2 ақпараттық |
| |анықтама (Жылжымайтын мүлік орталығынан), (Үйді ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... алушы заңды тұлға болмай, кәсіпкер болған жағдайда |
| |ұсынуға қажетті қосымша ... |
|1 ... ... ... ... ... ... анықтамасы |
|2 ... ... ... ... ... және ... ... |
| |Кепілгер бар жағдайда ұсынуға қажетті қосымша құжаттар: |
|1 ... ... ... ... тұлғаның кепілгер болуы, банкпен кепілдік |
| |келісім-шартын жасасуы міндетті |
|2 ... жеке ... ... |
|3 ... кепілгер жеке тұлға болса, онда оның жалақысы туралы анықтама, |
| |жұмыс ... кадр ... ... ... келісім-шарты немесе |
| |еңбек кітапшасының көшірмесі қажет |
|4 ... ... ... ... ... ... - ... растауымен |
| |жарғы мен құрылтай құжаттарының көшірмесі, оған қоса ... ... ... бар баланс, табыс пен шығыс туралы есеп, соңғы есеп күніне |
| |сәйкес дебиторлық және ... ... ... |
| ... қажет. ... ... ... Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2008-
2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы».
Тұрғын үйді салуға арналған ипотекалық несиелер келесі шарттар ... ... ... – 600 000 теңгеден 50 000 000 теңгеге дейін;
- Несие мерзімі – 3 жылдан 20 ... ... ... ретінде қарыз алушы дің немесе үшінші жақтың ... ... ... үй ... басқа да мүлігі жарайды;
- Құрылысқа лицензиясы бар адаммен жасалған сәулеттік ... ... үйді ... ипотекалық несие алу үшін А.Қ.Ж. сақтандырған
жағдайда қарыздың жалпы сомасы тұрғын ... ... ... 85% ... ... үйді ... ... ипотекалық несиелер келесі шарттар
бойынша беріледі:
- Несие сомасы – 600 000 теңгеден 10 000 000 ... ... ... ...... ... бағасынан 50% дейін;
- Кепілзат ретінде ... ... дің ... ... ... (затқа
кепілгер) жөндеуге қажетті тұрғын үйі ... ... ... да
тұрғын үйі, мүлігі жарайды;
- Жүргізілген жұмыстың кестесі мен бағасы, жұмысты тапсыру жайлы ... ... ... ... үйді ... ... несие алу үшін қарыздың жалпы ... ... ... ... 70% ... болмауы қажет. Ал А.Қ.Ж.
сақтандырған жағдайда 85% аспауы қажет;
- ... ... ... ... ... дің ... жылжымайтын
мүлік қайта бағаланады.
Ипотекалық несиені алу шарттары:
- Коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алуға арналған несие ... жеке ... ... ... декларация
бойынша немесе патент арқылы жұмыс істейтін) ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме бірқалыпты немесе
ауытқымалы бола алады;
- ... ... ... ... бірқалыпты болған жағдайда 37
айдан 120 айға дейін, ал ... ... ... 37 айдан 180 айға
дейін;
- Коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алуға ... ... ... ... сатып алуға беріледі: бөлек тұрған ғимараттар, офистік
алаңдар; ... ... ... ... ... ... сауда алаңдары; кәсіпкерлік бағытта пайдалану
мақсатында тұрғын үй ... ... ... ... уақытта тұрғын үй
қорынан шығарып, коммерциялық жылжымайтын ... ... ... тұрғын пәтерлер;
- Ипотекалық несие мөлшері - 2 000 000 теңгеден жоғары.
Ипотекалық несиені алу шарттары:
- Коммерциялық жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікпен айналысатын (жеңілдетілген ... ... ... ... ... істейтін) адамдарға беріледі;
- Ипотекалық несие бойынша пайыздық мөлшерлеме бірқалыпты немесе
ауытқымалы бола алады;
- Несие ... ... ... ... ... ... ... 120 айға дейін, ал ауытқымалы болған ... 37 ... 180 ... ... ... мүлікті сатып алуға арналған ипотекалық
несие келесі ... ... ... ... ... ... ... офистік
алаңдар; ғимараттардағы алаңдар, бизнес-орталықтардағы офистер; өндіріс
алаңдары, қоймалар, сауда ... ... ... ... тұрғын үй қорынан шығарылған пәтерлер; алдағы уақытта тұрғын үй
қорынан шығарып, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... несие мөлшері - 2 000 000 теңгеден жоғары.
Ипотекалық несиені алу шарты:
- Бастапқы жарнаның ең аз мөлшері – ... ... ...... 240 айға ... ... ... – 600 мың теңгеден жоғары;
- Пайыздық мөлшерлемесі бірқалыпты;
- Міндетті түрде жеке бас пен ... ... ... ... ... ... кезектен тыс өтеу несие
берілгеннен кейін кез-келген уақытта жүзеге асырылады.
Соңында, ... үйді ... ... және ... арналған ипотекалық
түрғын үй қарызын алуда, «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» Акционерлік
Қоғамы жүзеге ... ... ... несиелер бағдарламаларының
қаншалықты тиімді екенідігін, ... ... ... ... ... бар ... ... қажет.
1) сыйақы мөлшерлемелерінің төмендігі;
2) несие мерзімінің ұзақтығы;
3) несиені теңгемен алу мүмкіндігі;
4) аннуитенттік төлемдердің қарызгер бюджетіне ... ... ... ... ... ... ... бастапқы жарнаның аздығы.
Ипотека көмегімен үй жағдайын жақсартқысы ... ... ... ... мен шығындарын жоспарлау мәселесі өте күрделі мәселе және
ешкім оны дер кезінде шеше ... ... ... Ипотекалық
Компаниясы өз қарызгерлеріне мерзімі өтіп кеткен берешегін өтеуге 60 күн
уақыт береді. Осы ... ... ... ... ... шешуге
мүмкіндігіңіз болады.
Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесі – тұрғын үй ... ... ... заем алу ... өз ... жинақтауға негізделген тұрғын
үйді қаржыландыру жүйесі.
Салымшының сатып алатын тұрғын ... ... ... үй құрылыс
жинақ банкі» АҚ-да шарттың жалпы сомасының 50% мөлшерінде алдын ала ... ... ... ал Банк өз ... ... ... ... процентпен қалған 50%-і мөлшерінде тұрғын үй заемын береді.
Салым жинақтаудың ең аз ... – 3 ... үй ... жинақ ақшасы жүйесі тұрғын үй құрылысы жинақ
ақшасының Салымшыларына мемлекеттік сыйлықақыны ... ... ... Сыйлықақы мөлшері негізгі сомадан және ол бойынша
есептелетін Банктің сыйақысынан тұратын ... ... ... ... үй ... ... ... АҚ мамандандырылған қаржы
мекемесі болып табылады. Ол ... ... ... мен ... ... үшін ... пайдала алады. Уақытша бос ... ... ... қағаздарға және басқа да тәуекелсіз қаржылық құралдарға
сала алады, ол Салымшылардың тұрғын үй заемына қажетті соманы ... ... ... ... кепілдік алуын қамтамасыз
етеді.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ ... АҚ ... ... – заем ... ... ... ішінде сыйақының төмен ставкалы
болатындығына кепілдік берілуі, бұл ... ... үй ... ... ... ... капиталы рыноктарынан тыс жұмыс істеуімен, соған қарай
банктің проценттік саясатының ... ... ... ... тәуелсіз екендігімен байланысты. Бұл тұрғын үй ... ... ... ... ... ... соның негізінде Салымшы
мен Заем ... бір ... ... ... ... үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-ның қаржыландыру және қайта қаржыландыру жүйесін қалыптастырады.
Ұтымды жақтары:
1. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы ...... ... жерге
салу;
2. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы аз ... ... ... ... мүмкін береді;
3. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасының салымшыларына тұрғын үй заемы
бойынша ... және ... ... ... ... ... үй ... жинақ ақшасы жүйесі – тұрғын үй жағдайын жақсарту
үшін кейіннен заем алу ... өз ... ... негізделген тұрғын
үйді қаржыландыру жүйесі.
Салымшының сатып алатын тұрғын үйіне «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс
жинақ банкі» АҚ-да шарттың ... ... 50% ... ... ала ... жинақтауы қажет, ал Банк өз кезегінде Салымшыға ... ... ... ... 50%-і ... ... үй ... береді.
Салым жинақтаудың ең аз мерзімі – 3 жыл.
Тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... үй құрылысы жинақ
ақшасының Салымшыларына ... ... ... ... ... ... мөлшері негізгі сомадан және ол бойынша
есептелетін Банктің сыйақысынан тұратын ынталандырылатын ... ... ... үй құрылыс жинақ банкі» АҚ мамандандырылған қаржы
мекемесі болып табылады. Ол Салымшыларға тұрғын ... мен ... ... үшін ... ... ... Уақытша бос ақшаны Банк
мемлекеттік бағалы қағаздарға және басқа да тәуекелсіз ... ... ... ол ... ... үй ... ... соманы алатындығына
және жинақталған ақшаларының ... ... ... қамтамасыз
етеді.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ заемдарының негізгі
артықшылығы – заем ... ... ... ... ... ... ставкалы
болатындығына кепілдік берілуі, бұл «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-ның несие капиталы рыноктарынан тыс ... ... ... ... проценттік саясатының сыйақы ... ... ... ... ... ... Бұл тұрғын үй құрылысы
жинақ ақшасы жүйесінің ерекшелігі болып табылады, ... ... ... Заем ... бір тұлға ретінде «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-ның қаржыландыру және қайта қаржыландыру жүйесін ... ... ... үй ... ... ақшасы жүйесі – қаражатты сенімді жерге
салу;
2. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы аз мөлшерде тұрақты ... ... ... ... ... үй ... ... ақшасының салымшыларына тұрғын үй заемы
бойынша тұрақты және төмен проценттердің болатындығына кепілдік берілген.
«Қазақстанның тұрғын үй ... ... ... АҚ ... ... ... ... жинақ ақшасының механизмін іске асырушы Қазақстандағы жалғыз банк
болып табылады.
Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесі – бұл тұрғын үйді ... ... ... не ... ... соманың жартысын «Қазақстанның тұрғын
үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-дағы жинақ шоттарында алдын ала ... ... ... ... ... ұзақ ... ... сомасына Салымшылардың салымдары, «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс
жинақ банкі» АҚ-ның сыйақысы және мемлекеттің сыйлықақысы кіреді.
Қазақстан Республикасының ... ... үй ... ... іс-шаралар кредиттеу объектісі болып табылады, ол іс-шараларға:
1) тұрғын үйді сатып алу, оның ... ... үй ... ... оны ... ... ... үйді салу, жөндеу және жаңарту (құрылыс материалдарын, ... ... ... ... ... ... ... төлеуді қосқанда)
жатады.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ жинақтаудың мынадай
мерзімдерін ... ... үй ... ... ... ... ең аз
мерзімі – 3 жыл, ал ең көп мерзімі – шектелмеген. ... ... ... үй заемын пайдалану жинақтау мерзіміне қарай 10 жылдан 15 жылға
дейін. Заем бойынша ... ... ... ... үшін айыппұл
салынбайды.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның бекітілген тарифтік
бағдарламасына сәйкес салымдар бойынша бүгінгі күнгі проценттер жылдық ... ... ... заемдар бойынша – 3,5%-тен 6,5%-ке дейін.
Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ ... ... ... ... істейді: Жеделдетілген тарифтік бағдарлама;
Стандартты тарифтік бағдарлама; Ұзақ ... ... ... үй ... жинақ ақшасына салымдар бойынша сыйақы есептеумен
қатар «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның Салымшыларына жыл
сайын ... ... 20% ... ... ... ... ... сыйлықақысы есептеледі. Жыл сайын ... ... ... 60 ... ... көрсеткішті құрайды. Тұрғын
үй құрылысы жинақ ақшасына салынған салымдар ... ... ... ... сыйлықақылары салымның негізгі сомасының ұлғаюына бағытталады.
Мұндайда, егер тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... сомасынан артық болса, салымның ынталадырылмаған
қалған ... ... ... ... жылы ... сыйлықақысы
есептелетін кезде ынталандырылады.
Тұрғын үй құрылысы жинақ ... ... ... ... ... үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... Банктің
Салымшысына оның инфляцияға байланысты болатын шығынынан артық кірісті
қамтамасыз етуі – Салымшыны одан әрі ақша ... ... ... ... үй ... жинақ банкі» АҚ-на тұрғын үй
құрылысы жинақ ақшасына салынған ... ... ... ... Мемлекеттің қатысуымен, сондай-ақ жеке тұлғалардың салымдарына
міндетті ұжымдық ... беру ... ... ... ... етіледі. Бүгінгі күні Банктің жарғылық капиталын мемлекет толық
төледі және 1,5 млрд. ... ... үй ... ... Банк ... үй жағдайын жақсарту жөніндегі
іс-шараларды жүргізу үшін аралық тұрғын үй заемын да бере алады.
Аралық тұрғын үй заемы ... ... ... ... ... еркін
болуы мүмкін және ол тартылған ... ... ... ... ішінде комиссиялық алым, Банк көтеретін тәуекел үшін сыйлықақы
мөлшеріне қарай айқындалады.
«Қазақстанның ... үй ... ... ... ... ... ... үй құрылысы жинақ ақшасы туралы шартты мерзімінен бұрын бұзуға және
Банктің есептеген сыйақысымен ... ... ... ... Егер сол ... ... 5 ... артық мерзімге жинақталған жағдайда Салымшы жинақтаған
қаражатын мемлекет сыйлықақысымен бірге ала алады.
1.3. Шет ел тәжірибесіндегі ипотекалық несиелеу жүйесінің даму ... ... жаңа ... құрылысын ынталандырушы,
жылжымайтын мүлік және бағалы қағаздар нарығын құрушы ... ... ... Дамыған елдердегі ипотекалық ... ... ... ой - ... бар. Осы ... ... сыныптау барынша негізді
болуы тиіс (сурет-1).
Сурет -1. Ипотекалық несиелеу ... ... ... ... |
| |г | | | ... көзі:www.inform.kz сайтынан
Ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру жүйесінің шетел тәжірибелерінде әрекет
етіп отырған негізгі үлгілері осылар ... ... ... ... ... және біршама жетілген үлгісі
шартты түрде айтсақ, «қарапайым ашық үлгі[5]». Бұл ... ... ... ... ... ... деген барлық
клиенттердің жалпы өтініші банктің ... және ... ... ... ... клиенттердің қаражаттары; банкаралық
несиелер және тағы сол ... ... ... ... ... банк ... ... параметрлерін бекітеді, және де
мөлшерлеме ағымды экономикалық коньюктура ... ... ... ... ... бар ... ғана ... асады. Алайда өтпелі
экономикадағы елдерде инфляция, пайыз мөлшерлемесі, ұлттық валюта бағамы,
яғни ... да ... ... ... ... ... ... бұл үлгіні қолдану қажетті деңгейде қолайлы емес. Осыған қарамастан
көптеген Ресейлік ... ... ... ... ... осы ... ... ашық үлгінің екінші бір принциптік сипаты ипотекалық ссудалар
бойынша белгіленетін пайыз мөлшерлері елдегі несие - ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл тәуелділік ... ... ... ... ... және ... мәнді
эсер етеді.
Бұл үлгі негізінде ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру, ... ... мен ... ... ... ... қалыптасып болмаған көптеген
елдерде іс жүзінде кеңінен таралған. Мәселен, ... ... ... ... ... ... үлгіден ажыратылатын келесі үлгі «кеңейтілген ашық
үлгі» деп аталады. Бұл үлгі ... ... ... ... ... несиелік ресурстардың қалыптасуы арнайы ұйымдастырылатын, жылжымайтын
мүліктермен қамтамасыз етілген екінші реттегі бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ашық ... тек ... ... нарық
құрылымының кұрылған жағдайында, екінші нарықта ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетін және жиі
бақылауға алу жағдайында ғана іске ... ... ... ... ... ... оның тұрақтылығын сақтау да маңызды рөл
атқарады. Екінші нарықтағы айналатын бағалы қағаздар бағасы мен ... ... ... ... ... ... бекітіледі.
Кеңейтілген ашық үлгі барынша тұрақты және әмбебап болып табылады. ... ... алу орта ... ... ... мөлшерлеме және
төмен деңгейдегі тәуекелді ескеру салыстырмалы түрде пайыз мөлшерлемесінен
жоғары емес. Қор биржасында қарызға алу орта ... ... ... және ... түрде пайыз мөлшерлемесі төмен деңгейдегі
тәуекел арқылы мүмкін. Бұл үлгі іс жүзінде ... ... бар ... ... Әсіресе, бұл үлгінің дамуы АҚШ-та қанат жайды. ... ... бұл ... ... «ипотеканың американдық үлгісі» деп
атап кеткен.
Американдық үлгінің қағидасы бойынша әр жылда белгілі бір табысы бар ... ... ... жартылай нақты ақшамен, ал қалған бөлігін клиенттің
иелігінде бар немесе ... ... ... ... ... кепілге ала
отырып, берген арнайы ипотекалық бенктің ссудасы есебінен төлеп, ... үй ала ... ... несиенің қайтарылуы ипотеканың типіне және
қарыз алушының әр жылдық ... ... 15-30 ... ішінде жүзеге
асырылады.
Бұл тұрғын үйді қаржыландыруды ұйымдастыру үлгісінің дамуы ... ... ... ... ... мүмкін болатын нарықтың болуын
талап етеді. Американдық үлгі ипотекалық эмиссиондық компаниялар үшін ұзақ
мерзімді ... ... ... ... ... ... ... көптеген
банктерді өзіне тартады.
1938 жылы құрылған «Фанни Мэй» федералды ұлттық ипотекалық ассоциация
қарыздың бағалы ... ... ... ... ... банктерден
ипотекалық несиелер сатып алады. 2002 жылы ... ... ... 4,3 млрд ... ... ... жалпы көлемінің
22%) болғанын атап өту керек. Облигациялар эмитенттері мен ... ... ... ... ... ... маңызды әсер көрсетеді.
Қарапайым ашық және кеңейтілген ашық үлгілердің сипатты белгісі ... ... ... ... механизмін білдіреді. Мұндай жағдайда
ақшаға деген сұраным мен ... ... және ... көбіне екі өзара
байланысты көрсеткіштермен реттеледі.
1) ... ... ... ... ... және ... нарықта
орналасқан бағалы қағаздардың табыстылығына байланысты анықталатын несиелік
ресурстар бағасымен; 2) сақтандыру компанияларын қоса алғандағы ипотекалық
нарықтың барлық ... ... ... ... ... ... ... бір үшінші үлгісі — бүл «балансталған
автономды үлгі[6]». Бұл үлгінің ең басты ... оның ... ... принципіне негізделуінен көрінеді. Мұндай принцип банктердің жиынтық
несиелік портфелі капиталдардың ашық ... ... алу ... ... ... ... ... көмек принципі бойынша болашақ қарыз алушының
қаражаттарын тарту есебінен қүрылады. Бұл үлгі ... ... ... ... ... уақытша бос қаражаттарын сұрайтын несиенің жартылай сапасы
мөлшерінде жинақталғаннан кейін ғана ... ... ... ... алдындағы қарастырылған үлгілермен салыстырғанда
басты кемшілік болып табылады, өйткені бұл үлгі ... ... ... мүлікті сатып алудағы мүмкіндігін кешеуілдетеді.
Бірақ та бұл балансталған автономиялық үлгінің ... ... ... яғни бұл үлгі ... ... күшіне байланысты жалпы қаржы -несие
нарығының жағдайына тәуелсіз. ... ... ... ... ... ипотекалық банк үшін қай жерден және қандай бағада
несиелік ресурс табу ... ... ... тек өзінің көрсететін
қызметі үшін ақыл-ойға сыйымды маржаны ... ғана ... ... ... табыс мөлшері және несиені пайдаланғаны үшін
төленетін пайыз ... ... ... ... Банк ... жинақтарға
табыс төлемей-ақ сол төленетін табыс мөлшерінде несиенің бағасын ... ... ... ... ... ... табыс 10%, ал
несиеге қойылатын пайыз мөлшері 13% ... онда банк ... ... ... бағасынан шегеру арқылы маржаны 3% деп хабарлауы мүмкін.
Демек, бұл үлгі қарызға алатын ақшалардың нарықтық бағасына да, ... бұл ... ... ... ... ... табылады. Балансталған
автономиялық үлгінің бұл сапасы экономикасы ... ... ... ... үшін аса ... ... та бұл ... барлық өзара есеп
айырысулар еркін, алмастырылатын валютада жүргізілгенді қалайды. Сондай-ак
аталған үлгінің тағы да бір ... ... ... ... ... ең ... тәуекелге барады.
Қазіргі кезде Германияда бұл үлгі іс жүзінде кеңінен қолданылуда. Мұнда
қорлану (құрылыс қаражаттары) ... ... ... ... ... ... үй жағдайын жақсартуға мақсатты қаражат
жинақтау және ... ... ... ... ... қолдау көрсетуге байланысты ... ... ... барлық елді қамтыған «құрылыс жинақтарының
жүйесі» ... үй ... ... ... ... үйді ... алатын уақыттан
бұрын, яғни 2-10 жыл ... ... ... - ... ... ... түседі. Өзінің мүмкіндігіне қарай арнайы банктерге немесе ... ... Наll және т.б. ... ... ... ... ... 45% жинақтайды. Содан кейін барып, ... ... ... (үйдің құнының 10% шамасында) және қалған
төлейтін бөлігінің шамасында банктен жеңілдікпен 10-15 ... ... ... ... ... ... мақсатты салымдар есебінен жинақталған қаржылық
ресурстарды банк бұл осы ... ... ... орнатып, несие алу
кезеңіне өткендерге, яғни ссуда сұрап отырған ... үшін ... ... ... құрылыс қаражаттарын жинақтау үлгісі
жылжымайтын мүліктердің салынған мүлік туралы ... ... ... ... ... ... ... байланыспайды және оған
тәуелді емес.
Германияның құрылыс қаражаттары ... ең ... бір ... ... ... ... ... құрылыс қаражаттарына, берілетін несиеге
байланысты есептелетін пайыз мөлшері автономиялық болғандықтан да, несие -
қаржы ... ... ... ... болып табылады. Бұл сызбаның басты
сипаты оның шетеулігін көрсетеді, яғни несиенің берілу көзі ретінде құрылыс
қаражаттарын жинақтау ... ... ... ... ... ... ... болады. Бүл ... ... ... ... ... нарықтан төменгі жағдайда,
пайыз төлеумен қатар, нарықтан төменгі жағдайда несиелер беру мүмкіндігі
бар.
Германияда құрылыс ... ... ... ... ... ... капиталдау жинақталуына тұрғын үй ... беру ... ... жеңілдіктер жасау арқылы ынталандырып
отырады. Салым иесінің ынталандыру түрін таңдау құқы бар. Егер ол ... ... ... онда оның ... 300 ... ... ... үшін) немесе 16000 маркаға (отбасылар үшін) жеткенде ... ... ... ... ... ... жинақтау жүйесіне мемлекет тарапынан қолдау
көрсетілуі тиіс. ... өз ... ... үй ... дотация беру
арқылы немесе салықтық жеңілдіктер арқылы меншікті капиталдың ... ... ... ... ... үй қүрылыс банкі тәжірибесінде
Германияның үлгісін қолдану қарастырылған.
Көптеген шетелдердің тәжірибесі дұрыс ... ... ... ... ипотека жайлап өзін - өзі қаржыландыратын
жүйеге айналады, ол өз ... ... үй ... ... атқаруын
айтарлықтай дәрежеде анықтап және қамтамасыз етеді. Бұл жағдайда тұрғындар
жағынан төлем қабілетті сұраныстың ... өсуі ... жаңа ... ... ... материалдарының мамандандырылған, техниканың
шығуы арта түседі, жаңадан жақсартылған архитектуралық жобалар пайда бола
бастайды, экономиканың өзара байланысқан көптеген ... ... ... үй ... ... ... мақсаты - қаражат ... мен ... ... ... ... ... иелік ете алмайтын осы
тұрғын үйді ... ... ... ... ... арасында қаражаттың
қайта бөлінуі.
Барлық әлемде тұрғын үй саласына инвестициялау технологиясы үш негізгі
принцип арқылы кұрылады. Осы принциптер жоғарыда ... ... ... ... ... ... бір ... болып табылады. Яғни
жоғарыда аталған әрбір үлгі сәйкесінше осы ... ... ... ... асады. Принциптердің түрлері келесідей болып келеді :
өзара шарттасқан (контраттық) жинақтар ... ... ... тұрғын үй алуына мемлекеттік қолдау көрсету (мақсатты
мекен - жайлы субсидиялар жүйесі).
Бұл принциптердің жүзеге ... ... ... ... Экономикасы дамыған елдерде тұрғын үй саласына инвестициялау
бұрыннан бері ипотекалық ... ... не ... құрылыс тұрғын үй
жинақтары жүйесі көмегімен жүзеге асады. Осы ... ... ... ... үй ... шеше ... жүйенің өміршеңдігін
қамтамасыз ете алатын жағдайды қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... потенциалды тұрғын үй сатып алушылар анықталған ... ... ... ... нарықтықпен салыстырғанда мейлінше
төменірек пайыздық мөлшерлемемен жинақтауға келісімшарт жасасады. Негізінен
бұл жүйе ... ... де ... төмен пайыздық мөлшерлемемен
(нарықтан төмен) несие алады.
Тұрғын үй жинақтау ... ... ... ... орын алады және ипотекалық несиені алушы клиент пен банк арасындағы
өзара қарым - қатынаста маңызды рөл ойнайды.
Тұрғын үй ... мәні - ... үй ... кассаларында
ашылған шоттарда алдын ала қаражаттарды жинақтап, кейін келе тұрғын үй
жағдайын жақсартуға бағытталған ұзақ ... ... ... ие ... үй ... ... ... қолдау көрсетудің негізгі формасы
жүйе қатысушыларының салымдарына әр жылдық ... ... ... ... мөлшерлемелер (салымға қандай болса, несие де сондай)
келісімшарт әрекет етуінің бүкіл ағымында ... ... ... мен
қарыз мөлшерлемесі арасындағы айырма 3% деңгейін құрайды.
Тұрғын үй салымдары ипотекалық ... ... ... айтарлықтай қызығушылық тудырады. Бәрінен бұрын, олар банктер ... ... ... ... ... аналогын құруға
мүмкіндік береді. Тұрғын үй ... ... үзақ ... ... ... кем ... ... қарыз алушымен танысуға, оның табыстарын
бағалауға, өзінің табысынан үнемі алып отыруларды жүзеге ... ... ... бақылауға мүмкіндік береді. Тұрғын үй салымы айтарлықтай
ұзақ уақыт бойында (бір ... кем ... ... ... ... ... табыстарын бағалауға, өзінің табысынан үнемі алып отыруларды жүзеге
асыруға дайындығы мен қабілеттілігін бақылауға мүмкіндік ... ... ... ... тәртібін клиент тарапынан сақтауы (ережеге
сай, эр айлық периодтылық, ... ... банк үшін оның ... көрсетеді.
Өзін - өзі қаржыландыратын өзара байланысқан түрғын үй жинақтары мен
ипотекалық несиелеу жобаларына бет ала отырып, ипотекалық несие беру ... да ... ... ... ... жөн. Бұл ... тұрғын
үй несиесін алғысы келетін тұрғындардың жинақтары шамасымен тұрғын үй
салымдары ... ... ... ресурстарды тарту мүмкіндігінің
шектеулігімен байланысты. Тұрғын үй ... ... ... жэне ... ... ... ... жаңа салымдарды
рәсімдеу бірден азаюы немесе тіптен жойылуы әбден ... ... ... ... жағдайымыздағы салыстырмалы түрдегі қысқа мерзімді
қаражаттарды жинақтау және оларды несиемен ... ... ... ... ... ... жасайды.
Азаматтардың тұрғын үй жинақтарына қызығушылығы кем ... ... олар ... ипотекалық несие алу құқығын жинақтауға ... Ол ... ... ... ... жоқ азаматтарға өте маңызды болып
табылады.Сонымен қатар, тұрғын үй салымдары ... ұзақ ... ... бар ... ... Бұл өз кезегінде нашар дамыған ұзақ
мерзімді несие мен ... ... ... мерзімді тұтыну несиесінің
дамуына алып келеді. Салымға белгілі бір бекітілген ай ... ... ... ... қарыз алушыны несие тәртібіне үйрете бастайды.
Осылайша тұрғын үй жинақтары ... ... ... ... да, ... де ... ... Ипотекалық несиелеу (mortgage loan) деп ... ... ... қоя ... ... алушыны белгіленген схема бойынша кері
қайтару төлемдерін жасауға міндеттейтін несиені айтамыз.
Екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... несиелеуді ұйымдастыруды барынша дамушы формасы еді. ... ұзақ ... ... ... ... мақсатымен өздігінен дербес
ипотекалық бағалы қағаздарды эмиссиялады. Жеке сектордың ... үйді ... ... институционалдық инвесторлар (сақтандыру
және зейнетақы қоры немесе қор ... ... ... беру жүреді.
Несиелер ипотекалық несиелерді депозиттер тарту ... ... ... ... ... ... ... мәселен құрылыс
қоғамдары немесе коммерциялық банктер бола алады. Бұл жүйе ауыспалы ... ... Оның ... ... етуі ... ... пайыз мөлшерлемесінің қолданылуын талап етеді.
Ипотекалық банктердің ... ... ... бір ... негізінде жатыр. Мүндай жүйелер Дания, Швеция, ... ... ... сондай-ақ Германия, Австрия, Нидерланды, ... ... ... өте ... дамыған. Франция және Испанияда бір деңгейлі
жүйе монопольді мемлекеттік ипотекалық банктер арқылы ... ... ... ... ипотекалық облигациялар шығарылымы және сатылымы
арқылы қамтамасыз етілген. Ипотекалық ... ... ... шамамен 30%-ын қамтамасыз етуде.
Ұлыбритания және Ирландияның ... үй ... ... ... ипотекалық несие нарығына соңғы жылдарда коммерциялық ... ... ... ... ... ... қарамастан,
соңғы инвестордан жылжымайтын мүлікті сатып алушы -қарызгерге ... ... ... ... келіп оралады.
3. Тұрғындардың түрғын үй ... ... ... ... ... ... ... барлық елдерге мемлекет несие
институттары мен қарызгер - тұрғындарға көмек ... ... ... ... ... қол ... болуы, яғни тұрғындардың тұрғын үйдің жеке
иелігіне өзінің жэне қарызға алған қаражаттар арқылы алу ... ... ... ... даму ... ... ... төлем
қабілеттілігі жетерліксіз деңгейдегі сұраныс, тұрғын үй бағасынан реалды
табыстың артта қалуы, алатын табыстардың ... - осы ... ... ... ... ... тұрғын үй алу мүмкіндігіне
кері әсер етеді. Құрылғалы ... ... үйді ұзақ ... ... ... ... талаптарының бірі ипотекалық несиенің тек қана
жоғары табысты емес, бәрінен бұрын орта ... ... ... ... ету болып табылады. Бұл жағдайда ипотекалық несиелеу
жүйесі ... емес ... ... ... ипотекалық несиелеу
процесінің барлық қатысушыларына түсінікті және барынша анық болуы тиіс.
Ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... мемлекеттік бюджет
қарамағынан қаржыландыруына емес, керісінше ... ... ... ... қаржы ресурстарының маңызды жолмен
қолданылуына ... ... ... ... үй ... ... даму темпі мен масштабы аймақтың объективті экономикалық
жағдаймен, ... үйге ... ... ... және ұсыныспен, сондай-
ақ қажетті аймақтық нормативті-құқықтық база мен инфраструктураның бар-
жоқтығымен ... ... ... ... келіп еуропалық жүйе банк жүйесінің
капитализацияланған және сенімді ... ... ... Өйткені ипотекалық
несиелеу схемасындағы орталық звено банктер ... ... ... ... ... ... ... банктердің ипотекалық несие беру бойынша қазіргі жағдайы
Әрбір банктердің ипотекалық несие беруде алдағы қойған мақсаты несие
алушының ... ... ... ... ... ... ең ... талап етіп отырған несие сомасының 10-30 %
мөлшері болуы керек, яғни ... ... ... ... несиеге беру
арқылы тұрғын үйді кепілге ала отырып ұсынады. Ипотеканы ... ... ... ... ... ... ... клиент өзіне қажетті құжат бланктерін
алып өз бетімен толтырады;
2) Сараптау (экспертиза) бөлімі. ... ... ... ... яғни мұнда клиент жөнінде толық мағлұмат болады: жұмыс орны,
табысы, ... ... егер бар ... ... жинақ сомасы жөнінде
ақпараттар тіркеледі. Клиенттен салымдарын тексеру үшін сенімхат алады.
Банк салымдардың ... ... ... ... ... Егер ... тартылған мұра және т.б жағдайлар бойынша құнды заттары ... ... ... тексеріледі. Сонымен қатар қарыз алушының жанұя мүшелеріне
міндетті төлемдері бар немесе жоқ ... ... ... ... ... (экспертиза) бөлімі клиенттің табысы мен шығындары жөнінде
толық ақпарат береді. Егер клиент міндеттемесі оның жалпы табыс сомасынан
32% ... ... онда ... беру ... бермеу жөнінде қорытынды
жасайды. Ипотеканы беру үшін ... ... ... ... ... есептеуде
келесілерді ұсынуға болады:
3) Қызмет көрсету басқармасы. Төлем жүйесі жүргізілетін несиелік ... ... ... ... ... ... қарызын өз
мойнына жүктеп алған болса және т.с.с ... ... ... ... ... құны оған ... ... төлемінен және сол
сияқты әртүрлі комиссиондық төлемдер мен алымдардан тұрады. Банк проценттен
басқа қарыз шотын ... үшін ... ... ... яғни ол ... ... қажетті процедура шығындарын жабады. Бұл алымдар
әдетте қарыз сомасын ... ... ... және ол соманың 1-1,5 % құрайды.
Қазiргi ... ... ұзақ ... ... ... ... ... әлеуметтiк, экономикалық, құқықтық нормалық және
салық тұрғысындағы өзгерiстерге ... ... ... ҚР
Үкiметiнiң, ҚР Ұлттық банктiң сондай-ақ жеке несиелiк, ... және ... ... ... ... нәтижесiнде елiмiзде әрқалай ипотекалық бағдарлама ... олар ... және ... емес ... ... ипотекалық несиелеу бағдарламасы несие ресурстарын тартуда
оның көздерi мен әдiстерiне және сипаттамасына қарай қатысушылар қабылдаған
мiндеттерге сай ... ... ... ... ... ... үй құрылысының ипотекалық
бағдарламасын жүзеге асыруда өздерiнiң мүмкiншiлiктерiн әлеуметтiк ... ... ... ... болады, осы ретте оның кейбiр
тармақтары жақсы жаққа қарай өзгеруi ықтимал, осы ... ... ... да ... экономикалық және әлеуметтiк қалыптасқан жағдайға байланысты
қаланың даму мүддесi жолында тұрғын үй ипотекалық несиелендiрудiң әр жақты
сызбаларын қолдау, жан-жақты ... ... және ... алдымен ипотекалық несие мұқтаж ... ... ... ... ... ... ... көпшiлiктiң көңiлiнен шығуға мүмкiндiк
бередi;
Кәсiби риэлторларды тарту арқылы қолда бар тұрғын үйдi сатып жаңа үй
құнының бөлiгiн ... ... ... ... ... үй ... займ
(iшкi) шығару үлгiсiнде қаражаттарын жинастыруға уақыт беру;
Кезекте тұрғандарға тұрғын үйге ... ... ... соң
облигация үлгiсiнде екi жақты келiсiммен тұрғын үйдi ... ... ... ... өтей ... ... қайтарым қайтару кезiнде
уақытша тұруына резервтiк қор ... үй ... ұзақ ... және ... ақша ... ... Кепiлдiк қор мүлкiн кепiлдiк беру арқылы Алматы қаржы компаниясы
жұмыс атқарады;
Сурет 2.ҚР банк секторының ипотекалық ... үй ... ... ... www.afn.kz сайтынан
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... өткен берешектің |26,0 |25,3 ... ... ... үй | | ... ... % | | ... ... кредиттердің* ипотекалық |24,3 |25,2 ... үй ... ... % | | ... ... банктермен берілетін ипотекалық несие бойынша қарызалушының
несие қабілетін бағалау
Ел басының Презинденті Н.Назарбавтың жолдауына ... ... ... міндет-тұрғын үй проблемасын жеделтеде шешу. Баспанаң болмайынша,
түтін түтетіп, бала өсіру қиын деген. Үкімет және ... ... ... өздеріне алып, қолдарынан не келетінін қазақстандықтарға
көрсетсін. Тұрғын үй құрылысы-біздің ... алға ... ... ... ... ... ... Президентінің халыққа
жолдаған ... ... 2009 ... ... ... тұрғын үй
құрылысын дамыту” бағдарламасын іс жүзінде асыру басталады.
Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... деңгейлі мемлекеттік ұйым, ... ... ... ... сай ... жаңа түрін
жасағандардың алғашқылары болды. «Ипотека light» ... ... ... ... көзін көрсету шарт емес. Ипотеканың бұл түрі жұмыс
орнынан, зейнетақы ... ... ... ... етпейді. Он бес жылға
дейінгі несиенің өтемақысы 14 % құрайды.
«Тұран Әлем Банкісі» халыққа ипотеканың ... ... ... ұсынады.
Солардың үшеуін қарастырсақ: «Халықтық» ипотека пакетімен қаламыздан 7 мың
АҚШ доллары тұратын пәтерді сатып алуға ... ... бар. ... 40000 ... құрайтын жұмыскер 15 жылға ипотека ала алады. Банк
тарапынан оған бір ... ... ... ... ... пакетінің
алғашқы жарнасы он пайызды құраса, несие беру мерзімі он жыл көлемінде
болмақ. Сонымен ... ... ... ... кез-келген
қаласынан үй сатып ... ... Бұл ... түрі ... деп
аталады.
Қазіргі таңда кейбір банктерде ипотеканың жылдық төлемақылары ... ... ... табысына қарамастан несие беріліп жатыр. Қарап
байқасақ, еш ... жоқ, ... ... ... ... Алайда, банк
және несиеші тарапынан тиімсіздіктер бар. Енді осыны қарастырып көрейік.
Тұрақты жұмысы жоқ қала тұрғыны жеделдетілген ... ... он ... ... ... Бүгінде ақша табуға шамасы болмағанымен, болашағы
белгісіз. ... ... бес жыл ... ай ... төлеп отырды. Енді
банкке беретін ақшасы жоқ ... ... он ... ... ... ... ... Банк берген уақыт мерзімі де аяқталып, несие алушы баспанасыз
қалды. Пәтерді банк ... ... ... ... Осы жолмен көптеген үйлер
сатыла берсе, халыққа оның пайдасы шамалы. Сондықтан, біздің ... ... ... және өз ... ... ұшырамау.
Құжаттар мәселесіне келсек. Сатып алушының әр құжаты жылжымайтын мүлік
орталығына тапсырыс беру ... ... ... Неге ... ... соңғы үш жылда бір пәтердің бірнеше қожайыны ... ... ... ... ... ... ... баласының келісімінсіз пәтерді сатып
жіберді. Заңсыз сатылған үйдің жаңа иесі ... ... ... ... көшіп жүрді. Соңында бір несиеші ипотека арқылы ... ... Ол ... ... ... ай сайын үй құнын өтеп отырды. Осы кезде
алғашқы қожайынның баласы шетелден қайтып келсе, үйден бөтен адамдар, ... ... ... шықпаған. Ешбір сөзсіз пәтердің заңды иесі-
шетелден келген азамат болады. Банк те, ... де ... ... ... ... ... тексеруге көңіл бөлген абзал.
«Альянс Банк» ипотексы ұзақ мерзімді және қысқа ... ... ... Ұзақ мерзімді несие мемлекеттік жүйеге ... ... ... ... ... ... яғни ... - Экспресс» үш жылға
арналған. Алғашқы жарнасы 30 ... ... ... 14 ... ... ипотеканы қолданған азаматтарға айлық табыстарын өтеу міндетті емес.
Олардан банк жеке куәлігін, салық төлеушінің тіркеу ... және ... ... ... ... ... ипотекамен жұмыс атқару банк үшін
пайдалы жақтары зор. Несие мерзімі қысқа болғандықтан, сатып ... мен ... ... жағдай тууы қаупі азаяды. Сонымен қатар банк ... ... өз ... ... ... ... несиеде сатып
алушының үйді жақын адамының атына жазуына толық құқы бар.
Бұл банктің екі ... ... бар. ... ... ... болса,
екіншісі «Центр Несие банкінің» ұсынып отырған ипотекасы. Мемлекеттік несие
бері бойынша көптеген банктермен салыстырғанда айырмашылығы бар. ... үй ... ... ... доллар курсы бойынша бірнеше жыл боый
төлеп ... ... ... ... ... әр күннің өзіне доллардың
теңгемен айырбасы құбылмалы, әрі ... ... ... ... ... ұлттық валютамен ұсынуды жөн көрдік. Тағы бір
ескеретін жағдай. Ипотека алушы «Центр Несие банкпен» ... ... ... ... сома ... ... осы ... клиенті атанады. Оған банк
екі ай мерзімге несие арқылы үй сатушыны ... ... ... ... ... ішінде ол үй таба алмаған жағдайда, банкпен келісім ... үшін ... ақша ... Үй ... ипотекаға сенімсіздік
білдірсе, банк оған кепілдеме қолхатын ... ... ... үйді ... алу ... ... бекітуімен пәтердің төленген немесе
төленетін құқы көрсетіледі.
Әрбір банктердің ... ... ... бұрынғы, алдағы қойған
мақсаты несие алушының төлем қабілеттілігін ... ... ... несие беруде ең бірінші әрбір ... ... ... 30-50% ... ... яғни қажетті соманың жартысын несиеге
беруге, сол алып отырған ... ... ала ... ... ... ... ... жерін жалпы қараудан басталады,
сонымен қатар ғимараттың сипаттамасын, оның қазіргі қалпын тексереді. ... бұл ... ... ... ... ... ... анықтау. Объектінің құнын ... ... ... ... , ... ... меншік бағамына ... ... ... ... ... ... ... асырады.
Тұрғын-үй ғимаратын (жеке меншік үйлер, ... ... ... 20-50% ... ал тұрғын емес ғимараттың кепілдік құны 30-
60% құрайды.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... есептеп
жүргізгеннен кейін алынған мәліметтерді салыстырады. Барлық ... ... ... ... оның әрбірінің артықшылын
мен кемшілігін анықтау үшін алынған бағамдарды түзетеді және ... ... ... отырған жылжымайтын мүлікті бағалауда ... ... мен ... ... ... ... ... болады.
1) Талдау жүргізу негізінде қолданатын ақпараттардың түрі, саласы және
кең ауқымдылығы;
2) Объектінің ... ғана тән ... ... ... ... ... табыстылығы және басқалары;
3) Жылжымайтын мүлік нарығындағы жалпы экономикалық жағдайды тіркеу;
4) Қарастырылған аудандағы экономикалық, саяси және ... ... ... ауқымды түрде кеңейту үшін және бастапқы ... ... үшін ... бағыттардың бірі. Жеке сақтандыру
компанияларымен жылжымайтын мүлік несиесін ... ... ... ... жеке ... әдетте 10 жылға дейін созылады. Бұл
мерзім ... ... ... ... ... ... төмендейді.
Қарыз көлемі мен жылжымайтын мүлік құнының қатынасы өскен ... ... да ... ... ... бойынша қарапайым сақтандару көлемі
жоғарыда айтылғандай, «Қарыз бен кепіл құнының» қатынасы, ... ... ... несиелерді кепілдендірудің Қазақстандық қоры» АҚ-ты өзінің бір
жылдық қызметін атқаруында болашаққа сенімді ... ... ... үй ... ... ... қарай дамуының негізгі
инфрақұрылымы болып табылатын қор ... ... ... ... яғни ипотекалық ... ... ... ... қол жеткізу ипотекалық несие мерзімін 20 ... ... ... ... 10% ға ... ... ... бойынша пайыз
көрсеткіштері 9-10% дейін төмендету.
Ипотека саласындағы мәселелер баршаға мәлім тұрғын үй құнының жоғарылылығы,
ипотека бойынша ... ... ... ... ... ... бастапқы
ипотекалық жарна, сонымен қатар банктер ұзақ ... ... ... ... ... ... қаржылық нарықта көптеген
тұрғындардың несиелік ...... ... азаматтарға орындалмас
армандай болып кетті.
Бұл жағдай тұрғын үй ... ... ... ... ... ... инвестицияны тартудың ең тиімді әдісі бола ... ... ... ... мен ... ... үшін өздерінің
несиелік тәуекелдерінің ... ... ... әрі ... ... ... ретінде қарастырылады. Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі ... ... ... ... минималды пайыздық
көрсеткіші үлес салмағы несиеорлық шығындарын жабуға ... ... ... ... ... 49,2 %, ... ... алған
несиеорларға 59,8% құрайды. Көрсетілген мысалдар елдің нарықтағы несиелік
тәуекелді тиімді ... ... үшін ... ... Әлемдік тәжірибеде ипотекалық ... ... ... ... қоры құрылып оны кепілдендіру
(сақтандыру) ... ... ... ... әртүрлі экономикалық
дағдарыстық жағдайдан өткеннен кейін келді.
Бүгінгі күні ипотекалық несиелерді кепілдендірудің банк қатысушылары және
ипотекалық ... бар. Бұл АҚ ... ... АҚ «БТА ... ... АҚ ... ... жинақ банкі»,АҚ «Темір
Банк»,АҚ «АТФ Банк» және АҚ «Еуразиялық Банк» жақын арада АҚ ... үй ... ... ... ипотекалық несиелерді кепілдендіру
туралы жүйеге ресми қатысушы ... ... бас ... ... ... ... кепілдендіру банктерге және ипотекалық компанияларға
несиелік тәуекелдерді қор мен бөлу арқылы, яғни сәйкес капиталдандыру және
реттеу ... ... ... Қор ... ... ... қарыз алушылардың ипотекалық тұрғын үй несиелік көрсеткіш бойынша өз
міндеттемесін орындаудан болған шығындарына ұзақ ... ... ... ... ... ету түрі ... ... қарыздар (млрд. теңге)
|Көрсеткіштің атауы |01.01.2012 ... |
| ... ... ... ғы|оның ішінде|
| | ... | |шет. |
| | |шет. | ... |
| | ... | | ... ... |3 343,7 |1 3 1 0, 5|3 260,8 |1 060,6 ... ... | | | | ... ... ... |1 52,9 |20,2 |1 3 7, 8|3 5 ,2 ... | | | | ... ... |1 099,0 |476,5 |1 397,9 |400,9 ... ... | | | | ... | | | | ... ... етуге |2 445, 1|1 303,7 |2 709, 0|1 245, 1 |
|берілген қарыздар | | | | ... ... |826, 8 |313,7 |1 223,6 |3 5 9,4 ... ... |2 605,3 |1 209,2 |2 758,8 |1 218,3 ... ЕДБ және ... ... |- |170,0 |67,8 ... берілген қарыздар| | | | ... ... ... 472,8|4 633,8 |11 657,9|4 387,3 ... ... ... ... 2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... ... ... ... 3 260,8 млрд. теңге ... ... ... ... Жылжымайтын мүлік кепілдігіне берілген
қарыздардың кредиттік портфельдегі үлес салмағы 2012 жылы 3,9 ... ... 2013 ... 1 ... ... ... 28,0% болды.
Өткен жылда тұтынушылық мақсаттарға берілген кредиттер 2013 жылғы ... 1 446,3 ... ... құрап, 434,2 млрд. теңгеге немесе 42,9%-ға
өсті. Тұтынушылық мақсаттарға берілген кредиттердің үлесі жыл басынан 2,7
пайыздық ... ... 2013 ... 1 ... 12,4% болды.
Тұтынушылық кредиттердің сапасын қарай ... ... ... ... ... ... ... дейін 0,5 пайыздық тармаққа
азайғанын атап көрсету керек, бұл ретте үмітсіз кредиттердің үлесі 8,0%-дан
7,7%-ға дейін қысқарды ... ... ... ... сапасы
* - тұтынушылық қарыздар автокөлік сатып алуға берілген ... ... ... ... ... ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша ипотекалық тұрғын үй қарыздары бір
жыл ішінде 74,9 млрд. теңгеге немесе 9,9%-ға өсіп, 832,6 ... ... ... күнге ЕДБ кредиттік портфеліндегі ипотекалық тұрғын ұй қарыздарының
үлесі 7,1% болды.
Жыл ... ... ... ... ... ... 13,6%-ға
дейін қысқарды, күмәнді санаттағы ... ... ... ... ... Бұл ретте, үмітсіз қарыздардың үлесі есепті күні ... ... ... ... ... ... ... үй қарыздарының сапасы
Дерек көзі: www.afn.kz сайтынан
Қазақстан Республикасының резиденті еместерге ... ... ... портфельдің көлемінде өткен жылдың басындағы 14,4%-ға қарсы 13,1%-
ды құрады. Бұл ретте, Қазақстан ... ... ... ... ... ... Республикасының резиденті еместерге
қойылатын талаптардың жалпы көлемінде 90,9%-ды құрады (2012 ... ... ... ... - 84,7%) ... ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ипотекалық ұйымдар активтерінің
жиынтық мөлшері 110,1 млрд. теңгені құрады, бұл 2012 ... 1 ... 11,7 ... ... ... 11,9%-ға көп.
Ипотекалық ұйымдар активтерінің жалпы сомасында ең көп үлесті заңды және
жеке тұлғаларға берілген қарыздар алады - 50,3% (55,4 ... ... ... ... қағаздар - 21,4% (23,6 млрд. теңге), ... ... - 0,4% (0,4 ... ... ... ... ... салымдар -
24,1% (26,5 млрд. теңге) болды (кесте 4).
Кесте 4.Ипотекалық ұйымдардың жиынтық активтерінің ... ... ... | |
| ... ... ... |жиынты |Өсімі, |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | ... | ... |0,0 |0,0 |0,1 |0,1 |100 ... шоттар |3,8 |3,8 |0,4 |0,4 |-89,5 ... ... |23,0 |23,4 |23,6 |21,4 |2,6 ... ... |10,7 |10,9 |26,5 |24,1 |2,5 есе ... ... | | | | | ... ... |60,2 |61,2 |55,4 |50,3 |-8,0 ... ... - ... |4,1 |3,0 |2,7 |-25,0 ... ... емес | | | | | ... | | | | | ... ... етуі ... |-4,4 |-4,5 |-3,7 |-3,4 |-15,9 ... ... | | | | | ... мен ... | | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | | ... ... |1,1 |1,1 |4,8 |4,4 |4,4 есе ... уәкілетті |5,7 |- |4,8 |- |-15,8 ... ... етуі | | | | | ... ... | | | | | ... ... мен | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... активтер |98,4 |100 |110,1 |100 |11,9 ... ... ... ... ... 1 ... жағдай бойынша ипотекалық ұйымдардың жиынтық несие
портфелі 55,4 млрд. теңге болды, бұл алдыңғы жылдың басындағы ... ... ... немесе 8,0%-ға төмен (сурет 5).
Сурет 5.Ипотекалық ұйымдардың кредиттік портфелінің өзгеру
динамикасы
Дерек көзі: www.afn.kz сайтынан
Ипотекалық ұйымдардың кредиттік портфелінің ... ... ... ... ұлғаюын байқауға болады. ... 2012 ... ... жағдай бойынша стандартты кредиттер үлесіне 85,9%, 2013 жылғы
ұқсас күнге - 88,1% ... ... ... үлесі 6,8%-дан
4,0%-ға дейін төмендеді.
2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ипотекалық ұйымдар 0,3 ... ... ... ... ... ... мөлшері есепті күні 10,7 млрд.
теңгені (2012 жылғы 1 қаңтарда - 11,1 млрд. теңге), ... -10,4 ... (2012 ... 1 ... - 17,3 ... ... құрады (5.1.36-кесте).
Кесте 5.Ипотекалық ұйымдардың кірістілігі (млрд. теңгемен)
|Атауы ... ... ... ... ... ... ... |7,6 |-9,5 ... ... ... |9,4 |8,6 |-8,5 ... | | | ... ... ... емес |2,7 |3,1 |14,8 ... | | | ... ... ... ... |1,8 |-77,2 ... | | | ... ... ... ... ... ... ең көп үлесті ЕДБ-ның клиенттерге қойған
талаптары бойынша сыйақы алумен байланысты кірістер (47,7% немесе 5,1 ... ал ... ... ... - ... ... ... төлеумен байланысты шығыстар (64,4% немесе 6,7 млрд. теңге) иеленді.
Ипотекалық ұйымдардың баланс бойынша меншікті ... 2013 ... ... ... ... ... 18,7 ... теңгеден 23,7 млрд. теңгеге
дейін ұлғайды.
2.2. «АТФ Банк» АҚ-ның қаржылық көрсеткіштеріне жалпы талдау.
«АТФ Банк» АҚ 1995 жылы құрылған ... Банк ... ... ... ... ... және Ресей аймақтарында банк қызметтерін
жүзеге асырады. «АТФ ... АҚ ... ... ... ... ... ... Банктің қазіргі кезде ... ... 20 ... ... ... Банк акцияларының 99,86% Австриялық
«Юникредит Банкінің» меншігінде. Банктің негізгі қаржылық көрсеткіштері 6-
кестеде берілген.
Кесте 6.«АТФ Банк»АҚ-ның қарызға ... ... ... алған |2010 ж | 2011 ж | 2012ж ... | | | |
| ... |% ... |% |Сомма |% |
|Банктерден несиелер мен |43062 |44,5 |54871 |46,2 |55791 |46,2 ... | | | | | | ... ... |1263 |1,3 |498 |0,4 |512 |0,4 ... ... мен |40741 |42,1 |53854 |45,3 |54454 |45,1 ... несиелер | | | | | | ... ... ... ... |1,1 |832 |0,7 |825 |0,7 ... | | | | | | ... де ... |5285 |5,5 |4245 |3,6 |4579 |3,8 ... | | | | | | ... ... ... |2089 |2,2 |1612 |1,4 |1605 |1,3 ... | | | | | | ... ... |3196 |3,3 |2875 |2,4 |2974 |2,5 ... қоры | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |96694 |100 |118787 |100 |120740 |100 ... | | | | | | ... ... ... АҚ 2010 жылғы жиынтық есебі // www.atfbank.kz
6-кестеде «АТФ Банк»АҚ-ның қарызға алған қаражаттарының барлығы 2010 ... 694 мың ... ... 2011 жылы 118 787 мың ... ... 2010
жылмен салыстырғанда 22 093 мың теңгеге артқан. Ал 2010 жылы бұл көрсеткіш
120 740 мың ... ... 2011 ... ... 1953 мың теңгеге
артқан. «АТФ Банк»АҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс жағдайында банк жүйесін жақсарту үшін ақша
қаражатының ... ... ... ... отыр [10].
Ал енді «АТФ Банк» ... ... ... ... тоқтала кетелік. Баланс өтімділігін талдау мәселесін
қарастырар алдында кәсіпорын активтерінің өтімділігін ... алу ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін өтеу
қаблеттілігімен ұғынылады.
Кәсіпорынның перспективті ... ... ... үшін ... жиі қолданылады:
1. абсолюттік өтімділік коэффициенті;
2. аралық өтеу коэффициенті;
3. жалпы өтеу коэффициенті.
Абсолютті өтімділік коэффициенті ақша ... мен тез ... ... ... және қысқа мерзімді міндеттемелерге ... ... Осы ... ... ... ... түрде болады:
Ка.ө. > 0,2 мен 0,5
(1)
Бұл – ағымды міндеттемелердің қандай ... ... ... ... ... ... қаблеттігінің қатаң белгісі. В.П. Палий ... мәні ... ... болуы керек деп санайды.
Аралық өтеу коэффициентін есептеу үшін ақша қаражатының құрамына алдың
ғы көрсеткіштің алымына дебиторылық борыш және басқа да ... ... өтеу ... қалыпты төменгі шегін бағалау былайша
өрнектеледі.
Кар.ө > 1
(2)
В.Ф.Палий «бұл коэффициенттің теориялық бағалауы 0,7-0,8 ... деп ... өтеу ... ... ... ... және қысқа мерзімді
міндеттемелерінің сомасын өтейтінін білдіруге мүмкіндік береді және сонымен
баланс құрылымының тұрақтылық ... ғана ... ... ... ... ... бойынша тез есептесе алу ... ... ... үшін мына ... ... мән ... табылады:
Кағ.ө. > 2
(3)
Кесте 7.«АТФ Банк» АҚ-ның активтерінің өтімділік көрсеткіштері, мың
теңге
|№ |Көрсеткіштер | 2010 ж. | 2011ж. |
| | ... ... ... |Б |2 |3 |
|1 ... ... теңге, оның|75945363 ... |
| ... | | ... |Ақша қаражаты және оның |73422545 ... |
| ... | | ... ... ... және басқа|311987 |675814 |
| |да ... | | ... ... ... ... |2210831 |2038866 |
|2 ... мерзімді |32241688 ... |
| ... | | |
|3 ... ... |- |- ... |Абсолюттік өтімділік |2,277 |4,846 |
| ... (1.1/2) | | ... ... ... |2,287 |4,877 |
| ... | | |
| |(1.1 + 1.2)/2 | | ... ... өтімділік |2,356 |4,97 |
| ... | | |
| ... | | ... көзі: www.atfbank.kz сайтынан
7- кестеде абсолюттік өтімділік коэффициенті 2010 жылы 2,277 -ды,
өткен ... ... ... ... Ал 2011 жылы абсолюттік
өтімділік коэффициенті 4,846 ... 2010 ... ... ... «АТФ ... АҚ-ның абсолюттік өтімділік коэффиценттің мәні үш жыл
аралығында да 0,2-0,25-тен жоғары. Аралық өтімділік коэффициенті 2011 ... ... бұл ... 2010 жылы 2,287 ... Оның ... ... «АТФ Банк» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелері 2010 ... Ал 2011 жылы ... ... коэффициенті 4,877-ке өсіп, 2010
жылмен салыстырғанда 2,589 артқан. ... ... ... ... 3,703 құраса, 2011 жылы 2,356-ге, 2010 жылы 4,97-ге артқан. Бұның
былай өсу ... ... ... ... міндеттемелері жылдан жылға
өсуінен [14].
Сонымен, «АТФ ... АҚ ... мен ... ... барысында
байқағанымыз: Клиенттерге берілетін қарыздар үлесі 2010 ... – 69,15 %, 2011– 65,95%. ... ... ... берілген
қарыздар 2012 жылы төмендеген. Себебі 2012 ... ... ... банктері ауыр кезеңді басынан кешкен. Бұл ... әлі де ... ... жоқ. ... деңгейлі банктер қазіргі таңда несиелеу процесін
қысқартып, депозит тарту операцияларын күшейтуде. «АТФ ... АҚ ... ... ... ... бөлігін жеке тұлғаларға арналған
несиелер алып ... ... ... , ... ... ... АҚ ... қоржынының жағдайы
Кесте 8. «АТФ Банк» АҚ активтері мен пассивтерінің құрылымы, млн. теңге
|Көрсеткіштер ... ... ... %|
| ... ... |Сомасы |Үлесі,| |
| | |% | |% | ... ... |57 580 |5,8 |35 591 |9,4 |66,0 ... ... |60 880 |6,2 |21 655 |2,1 |74,5 ... ... қағаздар |31 043 |3,2 |24 904 |2,4 |19,8 ... ... ... |4 994 |0,5 |3 556 |1,3 |171,4 ... |783 253 |79,5 |499 054 |78,4 |-2,0 ... ... |46 904 |4,8 |34 649 |6,3 |37,8 ... ... ... |100,0 |719 578 |100,0 |+3,5 ... Үкіметі және Ұлттық |412 |0,1 |207 |- |-49,8 ... ... | | | | | ... ... ... |293 755 |32,3 |317 561 |34,4 |-16,6 ... ... |380 605 |41,8 |343 421 |37,0 |-9,8 ... ... |174 987 |19,2 |204 988 |22,2 |+17,1 ... ... |55 028 |6,0 |55 157 |6,0 |+0,2 ... ... |4 967 |0,5 |2 351 |0,4 |-52,7 ... ... |909 754 |100,0 |923 685 |100,0 |+1,5 ... ... |57 989 |77,4 |89 170 |93,0 |+53,8 ... ... |334 |0,4 |12 945 |13,5 |+377,5 ... ... |15 826 |21,1 ... |(7,2) |- ... ... |751 |1,0 |677 |0,7 |-9,9 ... ... |74 900 |100,0 |95 893 |100,0 |+28,0 |
| ... ... «АТФ ... АҚ 2010 ... жиынтық есебі // www.atfbank.kz |
8-кестенің мәліметтерінен «АТФ Банк» АҚ жалпы активтерінің 3,5%-ға
өскенін ... ... ... банк осы кезеңде өз ресурстарын ақша
қаражаттарына, ... ... және ... ... ... ... өсірген. Талдауға алынған кезеңде аталған көрсеткіш-тер
сәйкесінше 66,0%, 19,8% және 171,4%-ға өскен.
Банк активтерінің ... ... ... ... ... Мысалға, 2009 жылдың қорытындысы бойынша жалпы активтер-дегі
несиелердің үлесі 79,5%-ды ... 2010 жылы бұл ... ... құрап
отыр.
Ресурстар қалыптастыру көзіне тоқталар болсақ, онда ... ... 2010 ... ... ... ... ... өскен. Қаражат
тарту барысында банк негізінен ... ... ... ... ... және ... қағаздар шығаруға ниет білдіретінін
байқаймыз.
2010 жылы «АТФ Банк» ... ... ... ... ал резервтік
капиталын 377,5%-ға арттырған. Бұған себеп болған мына жағдай: банк 2010
жылды табыссыз, яғни шығынмен ... ... 2010 жыл банк үшін өте ауыр ... еді. Сол ... банк ... қаржылық жағдайын және беделін сақтап
қалу мақсатында өзінің жарғылық капиталын және ... ... ... ... ... «АТФ ... АҚ ... операцияларын талдауға алалық. Банктің
несиелік саясаты мынадай элементтерді қамтиды:
несиені беру шарттары ... ... ... ... ... ... салалары бойынша);
несиелік тәуекелдерді басқару.
«АТФ Банктегі» несиелік тәуекелді төмендетуге бағытталған шаралары
(несиелердің ... ... ... ... Несиені кепіл-
дендіру көлемі мен түрі қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан. Несиелерді
кепілдендірудің негізгі түрлері мыналар:
бағалы қағаздарды ... беру және ... ... ... бойынша
кепілдікке ақша қаражаттары немесе бағалы қағаздар алынады;
компанияларды, орта және ... ... ... несиелеу бойынша
кепілдікке жылжымайтын мүлік, ... ... және ... алынады;
тұтыну несиелері бойынша кепілдікке тұрғын үй, көлік құралдары және үшінші
тұлғалардың кепілдіктері (гарантиялары) алынады.
Банк басшылығы қарыз ... ... ... ... ... да ... түрлерін талап етуі мүмкін. Кепілдік мүлкінің ... ... ... отырады.
Банктің несие қоржынының құрылымы туралы мәліметтер 9-кестеде
көрсетілген.
Кесте 9. «АТФ ... АҚ ... ... ... млн. теңге
|Несиелер ... ... ... %|
| ... |Үлесі |Сомасы |Үлесі | |
| | |% | |% | ... ... |499 845 |63,9 |225 676 |65,8 |-5,2 ... орта бизнеске несиелер |179 359 |22,9 |124 404 |24,3 |-8,4 ... ... |85 315 |10,9 |49 522 |11,2 |-4,9 ... ... |43 436 |5,5 |34 776 |6,8 |-26,1 ... ... ... |807 955 |- |564 376 |- |-7,0 ...... ... |(24 702) |(3,1) |(45 322) |(7,6) |-164,4 |
|ЖАЛПЫ НЕСИЕЛЕР |783 253 |100,0 |599 054 |100,0 |-2,0 ... ... «АТФ ... АҚ 2011 жылғы жиынтық есебі // www.atfbank.kz |
| ... 6. «АТФ ... АҚ ... ... ... млн. ... ... көзі: «АТФ Банк» АҚ 2011 жылғы жиынтық есебі // www.atfbank.kz
9-кестенің мәліметтерінен банктің несиелік саясаты экономиканың нақты
секторын қолдауға бағытталғанын байқауға ... ... ... берген
несиелерінің құрамында корпоративтік несиелердің үлесі 63,9% және 65,8%-ды
құрап отыр және бұндай несиелердің көлемі 2010 жылы ... ... ... орта және ... ... ... ... үлесі де айтарлықтай
жоғары деңгейде қалыптасып отыр және ... ... ... ... ... және ... ... отыр. Аталған несиелердің көлемі 8,4%-ға
өскен. Керісінше, ... ... және ... ... берген
несиелерің үлесі төмен екенін байқаймыз.
Кесте 10. «АТФ Банк» АҚ ... ... ... ... ... ... ... |01.01.2011 ... %|
| ... ... ... ... | |
| | |% | |% | ... ... |128 751 |16,0 |114 296 |16,7 |-12,1 ... ... |85 315 |10,6 |59 522 |10,4 |-4,9 ... несиелер |39 955 |5,0 |31 830 |6,0 |-29,7 ... ... |3 482 |0,4 |1 944 |0,3 |-15,5 ... ... |94 170 |11,7 |39 408 |16,1 |-48,0 ... |107 346 |13,3 |88 463 |16,0 |-29,0 ... сауда |100 875 |12,5 |71 826 |11,8 |-9,4 ... ... |65 778 |8,1 |59 461 |8,0 |-5,6 ... мүлік |74 262 |9,2 |32 432 |4,9 |-42,9 ... ... |29 228 |3,6 |16 468 |4,2 |-24,8 ... ... ... |807 955 |100,0 |567 376 |100,0 |-6,9 ... ... «АТФ Банк» АҚ 2011 жылғы жиынтық есебі // www.atfbank.kz |
Кестенің мәліметтерінен банк көтерме және жеке ... ... ... ... ... ... ... Мысалға, көтерме
саудаға берілген несиелердің көлемі 2010 және 2011 жылдары сәйкесінше 11,7%
және 16,1%-ды ... ... қоса ... ... ... ... Жеке
саудаға берілген несиелердің үлесі 12,5% және 11,8%-ды ... ал ... ... өскен. Құрылыс саласына берілген ... ... 13,3% және ... құраған, ал олардың көлемінің өсу қарқыны
29,0%-ға жетіп отыр. Сонымен қоса, ... ауыл ... ... ... де 2010 жылы ... өскен.
Банктің несиелік қызметіне тәуекелдер тән. «АТФ Банк» АҚ шеңберінде
тәуекелдерді басқару жүйесі қалыптасқан. ... ... ... ... ... және бақылау, сонымен қатар тәуекелдер деңгейін
шектеу және басқа да ішкі бақылау шараларын қамтиды. Тәуекел-дерді ... ... ... қамтамасыз ету үшін шешуші маңыздылыққа ... ... ... ... ... өзінің кәсіби міндеттерімен байланысты
тәуекелдер үшін жауапкершілік тартады. Банктің қызметінде көрініс табатын
негізгі тәуекелдер мыналар: несиелік ... ... ... ... ... ... құрылымы былайша сипатталады. Тәуекелдерді
анықтау және бақылау бойынша жалпы жауапкершілік Директорлар ... ... ... банк ... тәуекелдерді басқаруға және
бақылауға жауап беретін жекелеген ... ... ... ... кеңесі тәуекелдерді басқару жөніндегі жалпы көзқарасты
анықтайды, тәуекелдерді басқару принциптері мен ... ... ... ... осы ... және ... орындалуын
бақылау жүктелген.
Тәуекелдерді басқару стратегиясын, ... және ... ... ... ... жұмыстарын тікелей жүзеге асыратын
бөлім – бұл «Активтер мен ... ... ... ... табылады.
Аталған бөлім тәуекелдерді ... ... ... ... ... тәуекелдерге қатысты қабылданған ... ... ... ... ... ... басқару бойынша қабылдан-ған
принциптердің және саясаттың, сондай-ақ тәуекел шектеулерінің орындалуын
бақылайды. [12]
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... бойынша жауап беретін ішкі бөлімшелер қызмет ... ... ... тәуекелдер бойынша барынша ... ... ... басқару бөлімдеріне ұсынады.
Банктің өзінің несиелік ресурстарының сапасын басқару ... ... ... белгілі бір рейтингтік бағалар беру (несиелерді ... ... ... ... «АТФ Банктің» несие қоржыны несиелердің
сапасы ... ... ... ... 11. 2010 ... ... қарай «АТФ Банк» АҚ несие қоржынының
сапалық көрсеткіштері, млн. ... ... ... ... |
| |н ... ... ... ... |
| | | ... | ... несиелер |36 559 |112 650 |17 621 ... ... % |6,9 |21,5 |3,3 |68,2 ... ... бизнеске |3 013 |1 198 |23 330 ... ... % |1,5 |6,4 |12,1 |85,9 ... ... |185 |186 |10 277 |78 874 ... % |0,2 |0,2 |11,1 |88,5 ... несиелер |397 |25 |3 345 |51 007 ... % |0,7 |0,04 |6,1 |93,1 ... ... сомасы|40 154 |114 058 |54 604 |655 560 ...... |26 607 |28 307 |1 147 |9 260 ... | | | | ... ... |13 547 |85 751 |53 456 |646 300 ... ... «АТФ Банк» АҚ 2011 жылғы жиынтық есебі // www.atfbank.kz |
11-кестенің мәліметтерінен банк үшін ең ... ... ... несиелер екенін көреміз. Мысалға, компанияларға берілген
несиелердің 21,5% күмәнді, 6,9% – ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... көлемі небәрі 68,2%-
ды құрап отыр. Орта және ... ... ... несиелердің құрамында да
күмәнді және мерзімі кейінге ... ... ... ...... 6,4% және ... жетіп отыр. Жоғары тәуекелді болып
саналатын ипотекалық және тұтынушылық несиелері бойынша сапасыз несиелердің
үлесі айтарлықтай жоғары ... Оның ... банк ... және ... беру тұрғысынан белсенділік таныта қоймаған.
2.3«АТФ Банк» АҚ-ның ипотекалық ... ... ... ... ... АҚ ұсынатын Ипотека – Жеке жылжымайтын мүлік жайында көптен
бері армандап жүрген арманыңызды іске ... үшін ... ... 12. ... АҚ ... ... ... ... беру ... ... ... ... алу; |
| |жер ... ... алу; |
| ... үй ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын |
| ... ... 80% ... ... ... АҚШ ... ... ... |KZT |
| |6-12 ай 11% ... / от 15,2% |
| ... |
| |13-60 ай 14% ... / от 15,8% |
| ... |
| |61-180 ай 14,5% ... / от 16,0% |
| ... |
| |USD |
| |6-12 ай 10% ... от 14,1% |
| ... |
| |13-60 ай 13% ... от 14,6% |
| ... |
| |61-240 ай 13,5% ... от 14,6% |
| ... ... беру ... |240 айға ... ... ... |от 0% (при ... залоге |
| ... и ... |
| ... |
| |от 20% от ... ... |
| ... (залог – приобретаемая |
| ... ... ... алып ... ... ... ... алып отырған жылжымайтын мүлік|
| |+ ... бар ... ... ... ... ... ... сақтандыру |
| ... ... ... |
| ... ... ... АҚ ... ... ... ... өтеуге |жоқ ... ... | ... ... ... қазіргі жұмыс орнындағы |
| ... ...... 6 ай |
| ... жұмыс өтілі – кемінде 12 ай |
* Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі
Дерек көзі:www.atfbank.kz
Құжаттар тізімі:
Жеке куәліктің түпнұсқасы ЖСН көрсетілген;
... ... ... ... 6 ... зейнетақы аударымдарының
мөлшері туралы анықтама;
• Жұмыс орнынан алынған соңғы 6 айдағы орташа ... ... ... Үй ... тіркеу кітапшасы;
• Кепілді қамсыздандыру бойынша құқық белгілейтін құжаттар;
• Оң нәтижелі жауапты ... ... ... қол ... ... рәсімдеп, заттарыңызды жинай беріңіз!
** Банк қосымша құжаттарды сұрауы мүмкін.
Мысалы, ... ... ... шығындарыңыз төмендегідей соманы құрайды:
|Кредит сомасы, теңгемен |5 000 000 |8 000 000 ... ... ... |60 |120 ... ... ... ... |116 341 |126 629 ... ... ... |6 980 475 |15 195 531 ... ... ... |1 980 475 |7 195 531 ... АҚ ... ... ... жеңілдетілген ипотека – жеңіл, тиімді
әрі жылдам!
Кесте 13. «АТФБанк» АҚ ұсынып отырған саралануы жеңілдетілген ипотека
|ҚЫЗМЕТТЕРІ ... ... беру ... ... ... ... алу; |
| |жер ... ... алу; |
| ... үй ... |
| ... ... қайта |
| ... ... ... ... |KZT 15 000 000 / USD 100 000 |
|Валюта ... АҚШ ... ... ... ... / 16,1% ... |
| |15,1% ... ... беру ... |240 айға ... ... жарна |50% бастап ... ... алып ... ... |
| ... |
| ... алып ... ... |
| ... + ... бар  ... |
| ... ... ... мүлікті сақтандыру |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... АҚ ... ... ... ... ... |жоқ ... мораторийлер | ... ... ... ... ... орнындағы |
| ... ...... 6 ай; |
| ... ... ...... 12 ай |
* ... ... сыйақы мөлшерлемесі 
Дерек көзі:www.atfbank.kz
Құжаттар тізімі:
• Жеке куәліктің түпнұсқасы ЖСН көрсетілген;
• Зейнетақы ... ... ... 12 ... зейнетақы аударымдарының
мөлшері туралы анықтама;
• Жұмыс орнынан алынған соңғы 6 ... ... ... ... туралы
анықтама;
• Үй кітапшасы/азаматтарды тіркеу кітапшасы;
• Кепілді қамсыздандыру бойынша құқық белгілейтін ... Оң ... ... ... ... шартына қол қойыңыз;
Мысалы, сіздің кредит бойынша шығындарыңыз төмендегідей соманы құрайды:
|Кредит сомасы, ... |5 000 000 |8 000 000 ... ... ... |60 |120 ... сайынғы төлем, теңгемен |118 949 |129 067 ... ... ... |7 136 979 |15 488 155 ... ... теңгемен |2 136 979 |7 488 155 ... ... Ай ... төлемдер несие бойынша негізгі қарыз ... ... ... ... ... қайтарғанға айыппұл салу
көзделеді.
Отбасының орташа айлық табысын есептеуде соңғы 12 айлық ... ... оны ... ... ... ... ... ерлі-
зайыптылардың және жақын туыстарының табыстары жатады.
Табыс алу көздеріне мыналар кіреді:
- ... ... ... ... ... ... ... істейтін жұмысынан алатын жалақы;
- дивиденд[9] түріндегі табысы;
- салымдары бойынша ... ... ... және ... зейнетақы және стипендия;
- жалгерлік ақы ... таза ... ... және ... ... жәрдем ақы;
Сонымен қатар, ай сайынғы шығыстарға да мән беріледі. Несиелік қаражаттарға
сатып алатын тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... бойынша ай сайынғы төлемдер (негізгі қарызды және ... ... ... ай сайынғы төлемдер (қарыз алушының өмірін
сақтандыру, тұрғын үйді сақтандыру)
- ай ... ... ... ... ... ... ... үйге
байланысты);
- айсайынғы коммуналдық төлемдер.
Тұрғын үйді сатып алуға байланыссыз ай сайынғы шығыстар:
- ... ... ай ... ... ... ... ... (осы ипотекалық несиеден басқа);
- міндетті салықтық төлемдер (өзге мүлікке ... ... ... ... өзге де ... ай сайынғы шығыстар (тұрғын үйді ... ... өзге де ... және ... мүліктерді ұстау,
қызмет көрсету, сақтандырумен ... ... ... ... ... сатып алынған тұрғын үйге байланысты шығыстардың
отбасының табыстарына қатынасы 35%-дан аспауы ... ... ... ... ... ... және ... айтылған) отбасының табыстына қатынасы 40%-дан аспауы тиіс.
Егер аталған көрсеткіштермен ипотекалық несиеге байланысты төлемдер қарыз
алушының отбасының ... ... 150 АҚШ ... кем ... ... 45% және 50%- ға ... түзетуге болады.
Дерек көзі: «АТФ Банк» АҚ сайтынан алынған мәліметтер негізінде жасалды.
«АТФ Банк» АҚ бағдарламасы бойынша ... үй ... алу ... қамтиды:
1- кезең. Алдын-ала біліктілігін (класификациясын) ... яғни ... ... несиелеу шарттары туралы қажетті ақпараттарды алу және
ипотекалық несие алуға мүмкіндігін анықтау ... ... ... ... ... ... және банкке берген ақпаратты
тексергеннен кейін қарыз алушының қаржылық мүмкіндігіне қарай және ... ... ... ... ... ... Сонымен, тұрғын үйді
сатушы мен сатып алушы арасында тұрғын үйді ... алу, сату ... ... келісімшарт жасалады. Несие беруші несиенің қайтарылуын қамтамасыз
ететіндей етіп, тұрғын үйді бағалайды, сондай-ақ ... ... ... мен ... ... сомасы есептейді. Егер тұрғын үй ... ... ... онда оны ... заты ретінде қабылдайды.
Бағалауды мемлекетік лицензиясы бар ... ... ... ... үйді бағалау, яғни ипотека затының нарықтық құнын анықтау мақсатында
жүзеге асады. ... ... ... үй ... соң, бағалаушы өзінің
қызметі үшін ақы төленген жағдайда тұрғын үйге тәуелсіз бағалау жүргізеді,
ал банк ... ... ... ... сомасымен салыстырады. Банк бұл ... ... ... ала ... оның ... әр ... факторлардың
ықпалына байланысты өзгеруін болжай білу керек.
Жер тілімшесі бар үйді бағалауды ғана ... ... ... ... ... құнын бағалауда үш негізгі әдіс қолданылады:
1. Шығындық әдіс. Бұл әдіс 5 сатыдан тұрады:
- жердің құнын бағалау;
- ... ... ... ... ... құнын бағалау;
- моральды және затай тозу шамасын бағалау;
- тозу құнын белгіленген құнынан шегеріп тастау;
- жер құнын ғимараттың ... ... ... ... ... ... Табыстық әдіс. Бұл әдіс күту принціпіне негізделеді, яғни ... ... ... алдағы уақыттағы табыс алатынын есепке алып, мүлікті
бағалауды. Мұндай бағалау төмендегі кезектілікпен ... жыл ... ... ... бағалау;
- бос қалған орындарды ұстауға кететін және жалгерлік ақы ... ... ... ... ... ... жыл ... жұмсалатын шығыстарды шегеріп тастап,
таза пайдалану табысын анықтайды;
- мүліктен алатын табысының ... ... бұл ... ... ... ... мүлікті нарықта сатуц бағасына ... ... ... ... және таза пайдалану табысы негізінде мүліктің құны
мынандай ... ... ... ... ... құны = ... (4)
Капиталдану нормасы
3. Сатуды тікелей ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... ... алу-сату мәмілесіне негізделеді.
Бағалау процедурасының негізгі ... ... ... ... ... ... байланысты мәмілелер, ұсыныстар
туралы ақпараттар жинау мақсатында ... ... ... ... растау мақсатында ақпаратты таңдау;
- жылжымайтын мүлікті бағалауға сәйкес келетін өлшем бірлікті таңдау ... ... ... ... ... ... талдау жүргізу;
- нарықта салатын сол типтес мүліктің ... ... ... ... ... ... ... әрбір әдістерінің
артықшылықтары мен кемшіліктерін мынандай ... ... ... ... ақпараттар түрі, сапасы мен ауқымдығы;
2) Мұліктің құнына ерекше ықпал ететін факторлардың ескерілуі;
3) Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... аудандағы экономикалық, саяси және физикалық
күштердің ... ... ... ... ... ... Андеррайтинг – қарыз
алушыларды төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... таңдауға мүмкіндік беретін шаралардың кешені. Бұл ... ... ... оның ... ... қайтару қабілетін және оның берген
мәліметтернің шынайлылығын тексереді.
Қарыз алушы туралы барлық ... ... ... ... ... ... Біріншіден, қарыз алушының тапсырған
құжаттардың заңи жағынан шынайлылығы тексеріледі. ... ... ... ... ... заң ... мен ... қызметкерлері
несиелеу бөлімшелеріне қорытынды жазып береді. Қаншалықты ұзақ мерзімге
несие берілетіндіктен қарыз алушы ... ... ... ала ма не жоқ па?
– деген сияқты сауалдарға жауап іздестіру мақсатында ... ... ... алушының құжаттарына қаржылық талдау жүргізеді. Ең бастысы
қарыз алушының жұмыспен қамтамасыз етілу жағдайына мән ... Ол ... ... ... ... ... ... кемінде екі жыл ішінде бір ... ... егер ... ... ... соның себептерін түсіндіру талап
етіледі. Қарыз алушының әлеуметтік ... оның ... ... алу ... ... жасының мөлшерімен сипатталады.
2) Соңғы екі жыл ішіндегі жұмыспен қамтамасыз етілуі тұрақсыздығы
анықталған жағдайларды мынандай факторлар ескеріледі:
- ... ... бір ... ... қызмет аясында болуы;
- жұмыстың ауыстырылуының кәсіби өсуге байланыстылығы. Кейінен банк
клиенттің несиелік қабілетін анықтайды. ... ... ... ... ... және ... құқықтарына баға беріледі.Жеке басының бағасының
сапасын бағалауда, қарыз ... өмір сүру ... мән ... Қарыз
алушы өзінің банкке беделі, денсаулығы, білімі, ұйымдастыру қабілеті туралы
ақпараттар беруге тиіс. Егер қарыз алушы банктің ... ... онда ... ... ... ... несиелік қарым-қатынастарға мән
беріледі,
Несиелік қабілетті бағалауда екі негізгі әдіспен жүзеге асады:
1. Сараптамалық бағалау ... Бұл әдіс ... ... несиелік
қабілетін бағалаудағы жалпы экономикалық тәсілдерді қамтиды.Ақпаратты
талдай отырып, ... ... ... беру ... мәселені
шешеді,
2. Балдық жүйе әдісі (несиелік скоринг әдісі). Бұл әдіс ... ... ... ... ... және ... ... қабылдауға
мүмкіндік береді. Мұндағы басты қиындық, қарыз алушының ... ... жүйе ... ... ... бұл өз ... несиелік
шарттың орындалу үрдісіндегі өзгерістерді ескеріп, ақпаратты үнемі ... ... ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін
шынайы бағалауда американ экономисті – Д.Дюран үлгісін пайдалануға ... ... ... ... балын есептеуде мынандай ... Жасы 20 ... асса әр ... 0,01 балл ( ең ... 0 балл ) ... ... әйел – 0 ... еркек – 0 балл.
- Аталған жерде тұру мерзімі: әрбір тұрған жылына 0,042 балл ( ең ... ... ... ... ... бар ... үшін 0,55 балл, жоғары
тәуекелі бар ... үшін 0 балл және өзге де ... үшін ... ... ... саласы: мемлекеттік мекемеде, банкте, брокерлік фирмада,
қоғамдық көлік ... және ... ... ... ... 0,21 балл.
- Жұмыспен қамтылуы: аталған кәсіорында жұмыс жасаған әр жыл үшін 0,059
балл (ең жоғары 0,59 ... ... ... шоты ... 0,45 ... жылжымайтын мүлкі
болса 0,35 балл, өмірін сақтандыру полюсі болса 0,19 ... ... ... Д.Дюран «жақсы» және «жаман» клиенттердің
арасындағы бөлетін ... 1,25 ... ... Яғни 1,25 ... ... онда қарыз алушы несиелік қабілетті болып саналады.
Қазақстан ... ... ... ... ... төлем қабілетін анықтау өзінше ерекшеленеді. Қарыз алушының
табыстары мен ... ... ... ... оның ... ... төлем қабілеті бағаланады.
Несие бойынша ай сайынғы төлем ең жоғарғы ... ... ... ... 40%-
нан аспауы көзделеді.
Жоғарғы төлем сомасы = Қарыз алушының табыстары/2 ... ... ... ... ... және тең қарыз алушының ... ... ... ... ... төлеуге тиісті ең жоғарғы соманың есеп айырысу ... ... ... ... төлем қабілетін сипаттайды. Мұндай
қатынас 1,0 (немесе 100%-дан) артық болуға тиіс.
Нормативтік ... ... ... ең жоғарғы сома/Есеп айырысу
төлемдері ... ... ай ... табыстары мен ай сайынғы шығыстарының айырмасы,
оның бос ақша ... ... яғни ... ... оның ... қаражаттың барлығын сипаттайды.
Бос ақша қаражаттары =Қарыз алушыны отбысның ай сайынғы табыстары/Қарыз
алушының ай ... ... ... ақша ... есеп айырысу төлемдеріне қатынасы қарыз алушының
нақты ... ... ... ... ... табысының есептеуде соңғы 12 айлық табыстары
алынады және оны құжатпен растау қарастырылады. ... ... ... және ... ... ... жатады.
Табыс алу көздеріне мыналар кіреді:
- негізгі жұмыс орны бойынша алынатын жалақы;
- қосымша жұмыс істейтін орнынан алынатын ... ... ... ... салымдары бойынша сыйақы түріндегі табыстары және сақтандыру
төлемдері;
- зейнетақы және ... ... ақы ... таза табысы;
- алимент және балаларға арналған жәрдемақы.
Сонымен қатар ай сайынғы шығыстарына мән беріледі. Несиелік ... ... ... үйге ... ай ... шығыстарға мыналар жатады:
- Несие бойынша ай ... ... ... ... және сыйақыны
қайтару);
- Сақтандыруға байланысты ай ... ... ... ... ... ... үйді ... Ай сайынғы мүлікке салынатын салық (сатып алынған тұрғын ... Ай ... ... ... үйді ... алуға байланыссыз ай сайынғы шығыстар:
- алимент бойынша ай ... ... ... да ... ... (осы ипотекалық несиеден басқа);
- міндетті салықтық төлемдер (өзге де мүлікке салынатын салықтар, көлік
құралдарына салынатын салық);
- өзге ... ай ... ... ... үйді ... ... өзге ... және жылжымайтын мүліктерді ұстау, қызмет көрсету,
сақтандырумен байланысты шығыстар; қосымша медициналық сақтандыру);
Несиелік қаражаттарға сатып алынған ... үйге ... ... ... ... ... ... тиіс.
Барлық тұрақты шығыстардың (тұрғын үймен ... және ... ... ... ... қатысына 40%- нан аспауы тиіс.
Егер аталған көрсеткіштермен ипотекалық несиеге байланысты төлемдер қарыз
алушы ... ... ... 150 АҚШ ... кем ... ... 45% және 50%-ға ... түзетуге болады.
Нақты төлем қабілеті=Бос ақша қаражаттары /Есеп айырысу төлемдері ... ... ... ... ... жасау негізінде, оның төлем
қабілеттілік рейтингі анықталады;
- жоғары төлем қабілеттілік, яғни нақты ... ... ... ... ... болады;
- қанағаттандырарлық төлем қабілеттілік, нақты төлем қабілеттілік ... ... ... ... ... ... яғни нақты төлем қабілеттілік шамасы 110%-
дан төмен көрсеткішпен сипатталады.
4-кезең. Несиелік сараптама қорытындысын қарау, яғни жеті ... ... ... ... ... Несиелік комитет шешім қабылдайды.
5-кезең. Келісімшарт жасау – ... ... мен ... ... ... ... Сатып алу- сату келісімшарттарын жасау, сатушымен есеп
айырысу күні мен тұрғын үйді ... алу – сату ... ... ... күні займ ... ... жасалады.
6-кезең. Есеп айырысу күні – несиені беру туралы оң шешім қабылданғаннан
кейін тұрғын үйді сатушы мен есеп ... ... ... Сол күні ... өзінің өмірін және сатып алынатын тұрғын үйді сақтандыруға, сондай-
ақ ... ... ... ... ... соманы банк төлейді. Сонымен ... ... ... ... ай ... ... ... Сатып алынатын үйді бір жылға сақтандыру. Ипотекалық несиелеумен
айналысатын банктер арнайы сақтандыру бағдарламасын ... ... екі ... ... ... Жеке ... сақтандыру, яғни өміріні, денсаулығын, еңбекке
қабілеттілігін сақтандыру;
- Мүліктік сақтандыру, яғни ... ... және ... ... ... ... бағдарламасының объектісі 14-кесте берілген.
Кесте 14. Ипотекалық несиелеудегі сақтандыру
|Сақтандыру түрі ... ... ... ... басын |Қарыз алушының өмірі |Сақтандыру шарты ... ... | ... ҚР аумағында немесе |
| | ... ... ... |
| | ... әр ... |
| | ... ... өлімін|
| | ... |
| ... ... ... шарты мерзімі |
| ... ... әр ... ... |
| | ... жартылай не толық|
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... мерзімді ипотекалық |Әрбір келісімшартқа ... ... ... тұрғын үй |байланысты анықталады |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... құқығы ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... |
|Ескерту – «АТФ ... АҚ ... ... ... ... ... |
Сақтандыру шартына сәйкес қарыз алушының барлық сақтандыру төлемдерін
төлеуіне несие беруші ... ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынастарын ... және ... ... ... кестеде берліген.
Кесте 15.Сақтандыру шартының параметрлері.
|Құжаттардың түрлері |Сақтандыру тарифтері ... ... |
|1 |2 |3 ... және ... ... ... |Несиенің сомасынан 10% |
|қабілетінен айырылу |сомасынан 0,5-1% ... ... ... |
| ... ... ... ... азайған сайын |
| ... ... ... да |
| | ... отырады). |
| | | ... ... ... ... ... құны ... |мерзіміне сақтандыру | |
| ... 0,3-1,5% | ... – «АТФ ... АҚ сайтынан алынған мәліметтер негізінде жасалды |
Сақтандыру шарты ... ... ... ... ... ... ... Сатып алу – сату келісімшартын тіркеу, 5 жұмыс күні ... ... ... ... алу – сату ... ... және содан соң ғана қарыз ... ... ... иесі ... ... көрету мерзімі ішінде қарық алушының тұрғын үйге
қойылатын уақытша шектеу алынып тасталып, ... соң ... ... толық
тұрғын үйдің иесі болып саналады.
9-кезең. несиенің қайтарылуына мониторинг ... ... ... ... ... кестесіне сәйкес жүзеге асады.
Ипотекалық несиеге алатын жылжымайтын мүлікке банккердің қоятын талаьы
мынандай:
- ... үйге ... ... ... ... қойылмаған, арест
жасамауы;
- тұрғындардың денсаулығы және қауіпсіздігін қамтамасыз ету байланысты
санитарлы-гигиеналық қызмет орындарының бекіткен талаптарына сай ... ... ... ... ... газ және ... ... қамтамасыз етілуі
тиіс;
- тиісті органдардың рұқсатынсыз үйге не ... ... ... жұмыстары болмауға тиіс.
Ипотекалық несиені беру механизмі ... және ... ... ... ... ... ... бастап банктер екі апта ішінде ... ... ... ... ... ... және шетел валютасында
жүзеге асады. ... ... ... теңгенің АҚШ долларына қатысты
бағамының төмендеуі немесе жоғарылауына байланысты қарыз ... ... ... ... ... Ал егер ... валютасында алсаңыз,
онда айталық теңге бағамы АҚШ долларына қатысты ... онда ... ... қарыз алушының алған пайызына қосылып отырады. Айталық
теңге бағама АҚШ долларын қатысты 3,3%-ға төмендеген ... егер ... ... алса, онда 13,3% (10+3,3) жылдық пайыз төлеуге тура келеді.
3.ҚР-ғы ипотекалық ... ... мен даму ... үй ... және ... ... ... қазіргі
ахуалы.
Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы өзінің халыққа
жолдауында «Баспанаң болмайынша, ... ... бала ... ... ... ... - ... экономикамызды алға сүйреуші күш» - деп алдымызға үлкен
мақсат қойған.
Қазақстан Республикасын көтеру, сондай-ақ халықтың ... ... ... үй жағдайларын жақсартуға ... ... ... ... ... себепші болды. Тұрғын үй құрылысы Қазақстанның
2030 жылға дейінгі даму стратегиясының ... ... бірі ... және ол жалпы ұлттық сипаттағы неғұрлым маңызды міндеттердің ... ... ... ... ... ең ... ол ... баспанамен қамтамасыз ету мәселесі.
Республиканың ... үй ... ... ... ... ... сипатталады:
тұрғын үймен жеткіліксіз қамтамасыз етілуі
тұрғын үй құрылысы деңгейінің жектіліксіздігі
тұрғын үй қоры бойынша ... ... ... ... үй - ... шаруашылығын қаржыландырудың
жеткіліксіздігі
тұрғын үй қоры мен ... ... ... ... ... ... барлық проблемаларды ... ... ... ... ... үй ... ... мақсаты
болып отыр. Реформаның негізгі міндеттері, республиканың әрбір азаматына,
әрбір жанүясына ... үй ... ... ... ... ... бірге, түрғын үй ... ... ... ... ... ... беретін, республикада тұрғын үй
нарығын құруға бағытталған.
Ипотекалық ... ... ... ... ... үй жағдайын
жақстартуға байланысты маңызды әлеуметтік-мәселені шешуді күрт ... ... ... үй ... ... жүргізу арқылы, елдегі жалпы
макроэкономикалық ахуалға оңды ықпал ... ... ... ... ... ... еліміз экономикасының өзге салалары үшін
өзіндік «локомотив» бола алады.
Алматыда ... ... ... ... I ... ... қатысушылар
жылжымайтын мүлік бағасының шарықтауына ипотекалық несиелендірудің өсуі
факторының әсері бар, алайда ол әсер ... емес ... ... келді.
Ипотеканың дамуын экономикалық дамудың ... ... ... ... инфраструктурасы болған жағдайда және мемлекет тарапынан
қолдау көрсетілген жағдайда ипотека дами ... де ... ... сұраныс арта түседі. Ипотекалық несие нарығының дамуы өзінің оң
әсерімен қатар, теріс әсерін ... ... жоқ. ... беру мөлшері 2-3
есе көбейген ... ... ... 10-ға жуық ... ... отыр. Баспанаға
деген сұраныс баға өскен сайын, қалыспай өсуде. Жаман айтпай, жақсы жоқ
демекші, Қазақстандағы ипотекалық ... ... ... ... әлі де
қолға алынбаған мэселелері мен кемшіліктері жеткілікті-ақ.
Сапалы көрсеткіштерге жүгінер болсақ, Қазақстан Республикасы тұрғын үй
жағдайы ... ... ... ... он бес ... ... ... халқы
бар республикадағы тұрғын үйдің жалпы ауданы 253 млн.м2 ... яғни ... бір ... шамамен 17 м2 келеді. Дегенмен де, бұл ... ... ... маңызды мэселелер жеткілікті.
Жылжымайтын мүлік орталығының ... ... ... ... ... үйге ... ... жоғары, сұраныс пен ұсыныс арасындағы
деңгейі 40% құрайды.
ҚРҰБ бағалауы бойынша, бүгінгі күні 1,3 млн адам ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін, жылына кем дегенде 3-3,5 млн. ... ... ... салуы керек екен. Тек Алматының өзінде құрылыс
Департаментінің ... ... қала ... 400,305 адам ... ... ... күні ... қаласындағы тұрғын үй қүрылысын шартты түрде 3
типке бөлуге болады: элиталық коттедждік ... ... ... және
жеке қүрылыс. Біздің тұрғындарымыз үшін әрине егер ... ... ... ... ... ... ... бүл елдегі жаңадан салынып жатқан үй бағасы, екінші реттегі
нарықтағы баспана бағасына қарағанда бірнеше есе көп. Жете ... ... ... ғана ... қаланың көне аудандары болып саналатын
«хрущевкалардың» да ... ... ... ... екі есе
көтерілген. Ал бүгінде қаланың ескі ... ... ... ... ... ... аса қымбат. Қаланың құрылыс компанияларының
қазірде ... ... құны ... ... қол жеткісіз. Жаңа
көп қабатты элиталық үйлердің екі қабатты пәтер ауданы 100 ... ... ... ал 1 шаршы метрдің орта бағасы 2000$ құрайды. Дегенмен де,
соңғы жылдардағы сәулет ... ... ... ... ... басқа қалаларына сән кіргізгенін мойындаймыз.
Ескі пәтерлердің бағасы ... ... жаңа үйді ... ... ... ... жаңа ... өндірістер санаулы
ғана болғандықтан, ішкі анрықтың өзінде ... ... тән. ... ... ... көпшілігі шетелден әкелінеді. Бірақта құрылыс
аймағындағы технологиялық ... ... ... ... айы мен ... ... ... баға өсімі 5%-ті, ал шілде айымен
тамыз айындағы 0,4%-ті құрайды. Құрылыс монтажды жүмыстардың ... ... ... 0,3%), ... ... ... -4,9% (тамыз айында
0,5%), басқа да жұмыстар мен шығындар - ... ... ... 0,2%)
тұрады. Егер 2000 жылдың қаңтар айының есебі бойынша құрылыстағы бағаның
өсімі 34,7% ғана ... Ал ... бес жыл ... ... үй нарығындағы
бағаның өсімін салыстырсақ жер мен көктей.
Статистикалық талдауда ... үй ... ... бір ... ... қызметтерінің бағасысын қарастырылды. Бірақ бұл ... ... үй ... тез ... септігін тигізетін ақпараттар табылмады.
Соңғы жылмен салыстырғанда құрылыстық қызметтің бағасы 4,7%, ... 4,5%, ... 4,3%, ... ... ... өсім
байқалады.
Қазіргі күні республикада 4900 құрылыс компаниялары тіркелген және онда
170 000 адамдар жүмыс жасайды. Ал сол ... ... ... ... ... ауыр жағдайда істеген жұмысына ... ... ... жаңа ... ... өзіндік құны өсуде, бірақ
құрылысшылардың құрылыстық қызмет көрсету ... мен ... ... ... ... бағасының тез өсуіне бас себеп бола алмайды.
Сарапшылар бағаның шарықтауының екінші себебі - жасанды ... ... өз ... ... риэлторлар себепкер болып отыр. Себебі бірінші
реттегі нарықтағы үйлер ... ... ... ... ... ... үзақ ... мен маклерлердің бүл ойынға ... ... Ал ... баға ... ... анықтап отырады. Қазіргі
уақытта 364 риэлторлық қызмет[12] көрсететін компания тіркелген. ... ... ... ... ... ... ... кең
тобының мүмкіндігіне сай келелетін екінші реттегі ... үйді ... ... ... ... ... мемлекет қымбат емес үйлермен, түрғын
үй қорын жаңартумен кеңінен айналысуы керек, не ... жеке ... ... ... үйлерді тұрғыза отырып, және өз қүрылысын
тек қана жоғары табысты ... ... ... ... ... ... Осы халық тобының сұранысы, дегенмен де жеткілікті дэрежеде
шектеулі жэне болашақта ол көбейетіндігі түсінікті. Осыған ... ... орта ... ... ... үйді ... ... үлкен
тобына басты назарды аудару керек.
Екінші деңгейлі банктер мен ... ... үшін өз ... ... ипотекалық несиелердің болашақ дамуын анықтайтын
фактор ... ... ... ... ... мерзімін ұзарту және алғашқы
жарна көлемін төмендету несие алушылардың тәуекелін төмендетусіз мүмкін
емес. ... ... ... ... ... ... несие
тәуекелі жалпы көлемде алғанда несие ... ... ... компонент болып табылады. Ал ол өз кезегінде несие ... ... ... ... валютада 49,2%-бен, шетелдік валютада 59,8%-
бен жабуға мүмкіндік береді [32].
Несие тәуекелдігін кемітудің бірнеше ... бар. ... ... ... бір түрі ... осы ... арқылы оны да реттеуге
мүмкіндік ... ... Банк ... ... ... яғни ... ... несиелеудің «жоғарғы шегін» белгілеу жолымен бір қарыз
алушыға берілетін несиенің мөлшерін ... Бұл ... банк ... өтей ... ... көзі ... яғни, клиенттің
несиені қайтаруына сенімсіздік білдіргенде ... ... ... оның ... қалған жағдайында ... ... ... ... өтеу қабілетін, яғни қарыз алушыны несиені өтей алатын
мүмкіндігін талдау, көптеген банктер осы тәсілді ... ... ... ... ... болдырмауға мүмкіндік береді.
Қарыз алушының несиені өтеу қабілетін бағалау қарыз алушының қаржылық
жағдайының қатерін сипаттайтын ... ... әрі ... ... ... мыналар жатады:
- абсолютті өтімділік коэффициенті - бүл ақшалай ... + ... ... ... қағаздар қатынасы;
- өтеудің аралық коэффициенті - бүл ақшалай қаражат + бағалы қағаздар +
қарыз алушының ... ... ... ... ... ... жалпы коэффициенті - бұл айналым ... ... ... мерзімді міндеттемесіне қатынасы.
Жеке тұлғаларды несиелендіру операцияларын ... ... ... ... бөлімдер қызмет етеді: заң қызметі, қауіпсіздік қызметі,
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... - валюта бөлімі,
бағалы қағаздар бөлімі, түрғын үй құрылысы бөлімі ... ... ... деп ... ... риэлторлық қызмет атқаруына
лицензиясы бар ұйымдар (бүл ... сол ... ... ... ... ... андеррайтинг процедурасының қаншалықты күрделі әрі
жауапкершілігі мол екендігін аңғартады. Сондықтан банк ... ала ... ... мол ... ақпаратын алуға тырысады. Сондай-ақ
кепілдік беруші жайлы да ақпаратты да қызыға жинақтайды, өйткені ... ... ... ... ... банк ... ... етуді ҚР
азаматтарынан кепілдік ретінде қабылдайды.
Қарызгер ... ... ... ... ... ... ... бағалаудың объективті бағалау жасаудың
базалық ақпараты болып табылады. Қарызгер несиелерге шыншыл ақпарат ұсынуы
керек.
Андеррайтинг нәтижесі ... ... ... үміткер төлемқабілетті болып,
банктің ипотекалық несие алушы қарызгерге ... ... ... сай келсе, онда банк несиені ұсынуға келісім береді.
Алайда әрбір банкте өзінің андеррайтинг ... бар, яғни ... ... ... ... өзі қүрады.
Оның критерийлері мен ... ... ... ... ... мен ... ... бекітулеріне негізделе отырып
келесідей қарызгердің андеррайтингін жүргізу үлгісіндегі кезеңдерді ... ... ... ... ... ... ... үй несиесін ұсыну арызын рэсімдеу.
Қарызгердің несиені өтеу ықтималдығын бағалау.
Андеррайтинг шешуші моменті - қарызгер ... ... ... ... ... ... табылады. Онда:
- қарызгердің жұмысбасты ... ... ... ақшалай және материалдық ... ... ... ... ... тексеру;
қарызгердің шығынын талдау.
3. Несиелерді сақтандыру. Ол сақтандырумен айналысатын ... ... қалу ... ... ... етуді үйғарады. Несиені
сақтандырудың әр түрлі нұсқалары бар, ... ... ... ... ... ... қарыз алушының есебіне жатқызылады.
Ипотекалық несие тәуекелін төмендету үшін отандық қаржы нарығында
тиімді ... ... ... Әлемдік тәжірибедегі көпшілік
мойындаған ипотекалық ... ... ... оны ... ... ... ... несиені кепілдендіру (сақтандыру)
институтын құрған ... ... бұл ... ... ... кризистер
және дүмпулердің нэтижесінде келген. Яғни ... ... ... тәуекелді кепілдендіруді қаржылық ... ... ... алу ... ... ... кейпінде қүрылтайшысы мемлекет болып табылатын ипотекалық несиені
кепілдендіру Қазақстандық қорының 2003 жылдың қазан айында құрылуы ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Ипотекалық несиелерді кепілдендіру банктер мен ипотекалық компанияларға
несие тәуекелін қормен бөлісу ... ... ... ... Қор ... ... ... және ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша
қарыз алушының өз ... ... ... ... ... ... ... ұйым ретінде қарастырылады.
Қордың кепілі ипотекалық несиенің толық мерзімінде әрекет етеді.
Қор өзін-өзі қаржыландырушы ұйым бола тұра, ипотекалық ... ... ... өзіне негізгі мақсат деп қарастырмайды.
Олар қордың резерві болып жинақталады.
Әлемдік тәжірибеде қорға ... ... ... ... Қор
кепілдендірілген ипотекалық несиеден сыйақы көлемін 0,12 %-дан 3,37%
аралығында ... және әр ... ... ... модель түріне
байланысты бекітеді.
Кепіл келесі үш түрлі модель бойынша беріледі:
Модель 1 - ... ... ... ипотекалық несиенің алғашқы
жарнасының 30% - ын құрайды.
Модель 2 - максимальды ... ... ... таза ... соманың 30%
- ын құрайды.
Модель 3 - максимальды төлем ... ... таза ... сомасының
50%-ын құрайды.
Қордың несиегердің залалын өтейтін ... ... ... ... ... ... есептеудің шартты мысалдары
келтірілген:
Модель 1.
Аталған модельді таңдағанда К/3=83% коэффициентінде несиегердің залалы
6630 теңге ((1) баған) құрайды, алайда К/3=80% ... ... ... ... байқалады. ((2) баған).
Кесте 16. Модель 1 бойынша кепілді өтеу
|Модель 1 бойынша кепілді өтеудің мысалы |(1) |(2) ... ... ... қүны |117650 |117650 ... ... ... ... сома |100000 |94120 ... ... ... төлем сомасы |107220 |97220 ... ... ... пайызбен |60% |60% ... ... ... таза табыс |70590 |70590 ... Таза ... (5.-3) |-36630 |-26630 ... ... максималды сомасы (2.*30%) |30000 |28240 |
|8. Төленген кепілдің сомасы |30000 |26630 ... ... ... және ... ... ... |-6630 |0 ... алушының залалы (6.+8). | | ... ... ... таңдағанда К/3=85% коэффициентінде несиелердің залалы
4460 теңге ((1) баған) құрайды, алайда К/3=80 ... ... ... жабылатындығы байқалады ((2) ... 17. ... 2 ... ... ... 2 ... кепілді өтеудің мысалы |(1) |(2) ... ... ... ... құны |117650 |117650 ... ... ... алғашқы сома |100000 |94120 ... ... ... ... ... |107220 |97220 ... Жойылу құны, пайызбен |60% |60% ... ... ... таза ... |70590 |70590 ... Таза ... (5.-3) |-36630 |-26630 ... ... ... ... (2.*30%) |32160 |29160 |
|8. ... ... ... |32160 |26630 ... Мүлікті өткізу және кепілді төлеуден |-4460 |0 ... ... ... ... (6.+8). | | ... ... ... ... ... ... өзгеруіне
байланыссыз түрде залалды болады. К/3=85% коэффициентінде несиегердің
залалы 18310 ... ((1) ... К/3=80 ... 13310 ... ((2)
баған) құрайды, алайда бұл модель қарызгер үшін ең арзан болып табылады,,
Кесте18. Модель 3 ... ... ... 3 ... ... ... ... |(1) |(2) теңге ... ... ... құны |117650 |117650 ... Несие бойынша алғашқы сома |100000 |94120' ... ... ... төлем сомасы |107220 |97220 ... ... ... ... |60% |60% ... ... ... таза табыс |70590 |70590 ... Таза ... (5.-3) |-36630 |-26630 ... ... ... сомасы (2.*30%) |18310 |18310 |
|8. Төленген ... ... |18310 |18310 ... Мүлікті өткізу және кепілді төлеуден кейінгі |-18310 |-18310 ... ... ... (6.+8). | | ... ... ... несиелеуді кепілдендіру
нұсқаларының артықшылықтары айтарлықтай ұзақ мерзімде АҚШ, ... ... ... ... жүйесінің негізі болып келді. Ал қазіргі кезде
Еуропада, дамушы және өтпелі экономикалы елдерде даму ... ... Маe және Ғreddу Маск ... ... ... ... ... сақтандыруы жоқ несиені
алмайды. Осындай жолмен Ginnіе Мае компаниясы тұрғын үй құрылысын ... ... ... ... ... біздің Қор да ипотекалық несие қайталама нарығының жалғыз
бастамашысы АҚ ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие портфелінің сапасын арттыруға ... ... ... ... ... ... әлемдегі базалық ипотекалық кепілдендіру
(сақтандыру) жүйесінің негізгі принциптеріне ... ... ... ... ... - ... ... сақтандыру компаниясын құрмайтын
қызығушылығы жоқ үшінші бір тұлға иелігінде болуы керек. ... ... ... ... ... ... несие
тәуекелін сақтандыру болуы мүмкін жүйелік ... ... ... ... ... ... ... ету - әлемдік тэжірибеде ипотекалық сақтандырумен
айналысатын ... ... ... ... өте ... ... минималды қатынасы 20:1 стандартты ... ... ... резервтерге талаптар сыйақыдан 60% болып бекітілген.
Бір өнімділік - ипотекалық несиені кепілдендіру мен өзге сақтандыру
түрлерін сәйкестендіруге ... ... ... үй құрылысы мәселелерін шешу жолдары мен ... ... ... ... нарықтың ерекшеліктері компанияның қаржылық есеп ... ... ... ... тарихи ақпараттар базаныңы болмауы
сенімді, қарызгер жайлы ... ... бар), ... ... ... ... жағдайында негізді дефолттар модельін қулруда
күрделі қарсыластық болуда. Сәйкесінше, ... ... ... мен ... ... несие қабілеттілігі бағалаудың
ішкі моделін қүрып бірінші деңгейлі шарты РД - ді есептеу мәселесі ... ... ... ... бағалаудың классикалық ұстанымдары
біздің еліміздегі жағдайға сай келмейді. Нарықтық үлгіге негізделген ... ... ... ... капитал нарығында айналатын қарызгерлер
санының мейлінше шектелген жағдайда қолдануға ... ... ... ... ... ... ... спреді РД дефольты
мен несиелік шығындардың актуалды ықтималдылығын дефолт ... ... ... ... ... ескере отырып бағалауды
байланыстыруға болады. Сондай - ақ, акцияның нарықтық құнының ақпараттарын
қолдану жайлы да дәл осы ... ... ... ... дефолт жағдайын
жорамалдағанда компания ... ... оның ... ... ... ... несие беру мен құрылыстық жинақ жүйесiн ... ... ... жолдары.
Әлемнiң көптеген елдерiнде тұрғын үйдi несиеге алу тұрғындардың тұрғын
үй проблемасын шешудiң ... ... ... қана ... ... ... ... базалық саласы болып табылады, мұнда осы ссалаға
капиталдың құюлуын қамтамасыз ... ... ... басты рөль атқарады.
Ипотекалық неселендiрудiң толық жүйесi - ұзақ ... ... ... ... және басқа да қарыз беретiн азаматтарды, сонымен бiрге
қарыз берушiлердi ұзақ ... ... ... ... ету ... қамтуы керек.
Ең басты мәселесiнiң бiрi болып ипотеалық ... беру мен ... ... ... ... ... қабiлетiн бағалаудың ережесiн
бекiту, сонымен қатар қаржы тарту үшiн құралдарын анықтау болып табылады.
Ипотекалық ... үй ... ... ... ... ... ... беретiн қарыз берушiлердiң өтiмдiлiгiн қамтамасыз ететiн
жүйесi олардың қайта қаржылану механизмiнiң қызмет етуiне негiзделген және
өзiне ипотекалық ... ... және ... ... ... ... акционерлiк қоғам үлгiсiндегi ... ... Оның ... Қазақстан Республикасының Ұлттық
банкi, халықаралық қаржы ұйымдары, ... ... ... ... алғашқы кезеңiнде бұл компания резервтiк және айналым
капиталының қызметiн атқаруы ... ... ұзақ ... ... тартудың үлгiсi:
- қарыз берушiлердiң ипотекалық облигациялар шығаруы және ... ... ... ... ... жүйесi арқылы қарыз берушiлiрдiң қайта
қаржылануы;
- ... ... ... ... операторлары арқылы
қарыз берушiлердiң қайта қаржылануы.
Нарықтың дамуына байланысты несие ресурстарын тартудың ... ... ... ... ... несие үшiн ұзақ мерзiмдi ресурстарды
тарту төменгi көздерден iске асатын болады:
1. ... мен ... да ... ... ... ... ... мен қарыздары есебiнен;
2. инстиутуционалды және ... да ... ... екiншi
деңгейдегi банктердiң шығаратын ипотекалық облигацияларға жайғастыру
есебiнен;
3. ... ... ... ... ... ... ... нарықта қаржы құралы болып табылатын кепiлге қойылған
мүлiктi сату.
Тұрғын үй ... ... ... ... мен ... қызметке деген сенiмсiздiктi жоюды ұстануы өте ... ... ... ... және ... байланысты көптеген
банктерде, коммерциялық құрылымдар мен ... ... ... ... ... ... ең жаңа ... құрылымдар мен
инвестициялық институттардың пайда болуында сенiмдiлiктi жоғалтты. Бұл
психологиялық ... жеңу мен ... ... ... болдырмау шектеулi жүйелердiң әрқайсысында ... ... ... ... қол ... бiз ... ... жылдарда iске асырылуға тиiс
“Тұрғын үй ... ұзақ ... ... мен ... ... ... бағдарламасының” қабылданғаны туралы айтып
өткен болатынбыз. Ендiгi кезекте ел ... ... ... күтiлетiн нәтижелердi атап өткен дұрыс болар едi:
- ... ... ... ... ... ... ... үй қорының пайдалану мерзiмi мен қолайлылығын арттыру;
- азаматтардың өмiр сүру қауiпсiздiгiн арттыру;
- елдi ... ... ... ажарландыру;
- республика азаматтары мен жылжымайтын мүлiк нарығындағы жағдайды
тұрақтандыру;
- ... ... ... жаңа жұмыс орындарын құру;
Қорыта келе, қазiргi ... ... ... ... ... қалыптастыру және дамыту арнайы мамандандырылған мекемелер ... ... ... Ал ипотекалық жүйе қалыптасуы үшiн кез келген
мемлекетте оның инфрақұрылымы қалыптасуы алғы шарт болып табылады.
Қазақстанның ... ... ... ... ... элементтерi:
1. жылжымайтын мүлiктi мiндеттi түрде тiркеудiң жүйесi;
2. жылжымайтын ... ... ... ... ... ипотекалық несие механизмiн реттейтiн және ... ... ... ... ... ... банктер;
5. коммерциялық банктер;
6. банктiк емес қаржы –несие институттары;
7. ... ... ... несие механизмiн ... және ... ... ... ... мамандандырылған ипотекалық банктер;
10. коммерциялық банктер;
11. банктiк емес қаржы –несие институттары, сақтандыру компаниялары.
Осы ... ... ... ... ... ... емес
нарығын реттеудің халықаралық қағидаттарына сай келеді, оларға сəйкес тек
депозиттік операцияларды жүзеге асыратын ... ғана ... ... ресурстары капиталды шоғырландыру дəрежесі жоғары
жəне қаржылық жүйе тəуекелдері бар ... ... ... ... ... өтудегі банк жүйесiн реформалау ... ... ... сапалы, жаңа деңгейге ... ... ... ... экономикаға көшкен жылдар
аралығында Қазақстан ... банк ... ... ұзақ ... ... бастан кешiрдi. Бұл кезеңде елiмiздiң банк ... ... ... ... ... ... өзгерiстер болды деп айтуға болады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн енгiзу тұрғын үй проблемасын шешуге
елеулi үлес ... ... ... ... ... жинақ қаржылары
тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға халықтың тiкелей қатысуын ынталандырады.
құрылыстық жинақ жүйесi дамыған қаржы ... ... ... етпейдi
және ол көбiне халықтың орташа табысы бар ... ... ... ... ... оның ... тарапынан тиiстi қолдау
табуы, ипотекалық несие бойынша белгiленетiн сыйақы ... ... ... ... ... реттелетiн қажеттi және қолайлы
жағдайлардың қалыптасуы тұрғын ... ... ... ... ... жүйенi неғұрлым тартымды етуге мүмкiндiк бередi. құрылыстық
жинақ жүйесiн дамытуға ең алдымен мемлекет мүдделi ... ... ал ... ... оның ... пайдалана алады.
3.3 Қазақстан Республикасында ипотекалық несие беруді ... ... ... ... және ... үйді ... сатып алу
Қазақстан Республикасында өз қалпында жүруде.Ипотеканы ... ... ... ... жоқтығына байланысты төлемқабілетілік
сұранысының төмендігі кедергі болады. Екінші ... ... ... және ... емес ... ... болмауы да ипотекалық
несиенің ... ... ... ... Бұл жағдайда бағалы қағаздар
нарығы арқылы ипотекалық жүйеге ұзақ мерзімді инвестиция ... ... ... ... ... ... қаржыландыру негізінде еікнші
деңгейлі ипотека нарығын құру әсер ету қажет.
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үйді ... ... ... құру ... ... ... бері ... жатыр. Мемлекетпен
халыққа 30 жылға 5% ... ... ... ... мемлекеттік
тұрғын үй-құрылыс банкі ... ... ... ... ... ... іске асыруға талап қойылған. Осы банкті ... ... ... ... үйді салу ... ... тұрғын үйді сатып алуда несиені төмендету үшін субсидия бөлінді.
Ол тек Астана қаласында тәжірибеленеді. ... ... ... және ... үйді несиеге сатып алу ... ірі ... ... және ... операциялардың жеке түрін іске асыратын ұйымдармен
іске асырылады. Сөйтіп Қазақстанда бірінші ипотекалық ... ... ... ... Ипотекалық жүйедегі тартылған капиталдың көлемін
ұлғайту үшін 2000 ... 21 ... №1290 ... үй құрылысын ұзақ
мерзімді қаржыландыру және ипотекалық несие жүйесін дамыту концепциясы
туралы» және №1774 ... үй ... ұзақ ... ... және ... ... жүйесін дамыту концепциясы туралы»
Қазастан Республикасының Үкіметімен қаулы қабылданды.
Осы қаулылырмен екінші ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің қалыптасуына жол
салынды. Ипотекалық жүйені ұйымдастырудағы бар ... ... ... малазиялық модельді пайдалануды мақсатты деп санады. Осы модельге
байланысты ҚР Ұлттық ... ЖАҚ ... ... ... оның ... ретінде, ипотекалық бағалы қағаздарды эмиссиялау
және тұрғын үй несиелерінің ... ақша ... ... ... ... ... деңгейлі банктерді қайта қалыптастыру болып табылады.
Тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді несиелендіруді жүзеге асырып қана ... ... ... үйді ... ... ... және орта ... ипотекалық несиені беруді ,жеке ипотекалық компаниялардың
атқарымдығын ұйғаратын американдық ... ... ... жүйе ... әлеуметтік базаны қалыптастыруға ықпал ететінін, ал
сол әлеуметтік база ипотекалық жүйенің ... және ... ... дамыған елдердің тәжірибесін ... ... ... база ... жүйенің айналымын жоғарлатуға ықпал
етеді, өйткені ипотекалық ... ... ... ... иелері
болып келетін жеке және заңды тұлғалар көптеп тартылады. Осыны ескере
отырып, қазақстанның бір ... ... ... ... ... ... үй және коммерциялық жылжымайтын мүлікті ұзақ ... ... ... жеке және ... тұлғаларға соларды сатып
алуға ипотекалық несие беру.
Модель жеке меншік түріне ... ... ... ... және жеке ... ... басқарудың жүзеге асуын және
оларды пайдалану арқылы ипотекалық жүйеге ұзақ ... ... ... ... жүйе ... болып табылатын
жылжымайтын мүлік иелері, өздерінің салымдарынан инвестициялық табыс алуға
мүмкіндігі болады. Ішкі нарық капиталынан алып ... құны ... ... ден 14 % ... ... ... деңгейлі банктермен берілетін
ипотекалық несиенің құны 20 дан 24 % ... ... ... қызмет
көрсету тәртіп бойынша әр 6 ай сайын жүзеге асырылады, ал ... ... ... ... ай ... ... ... жүйеде потенциалды инвесторларға - жылжымайтын мүлік иелеріне
көп табыс табуға мүмкіншілік болады.
ҚР Азаматтық кодексіне ... жеке және ... ... ... ... ... басқаруды тағайындауға құқтары бар.
Сенімгерлік басқару жылжымайтын мүлік иелеріне қосымша ... табу ... ... туғызады. Сенімгерлік басқару ... ... ... ... және оның басқаға өтуіне немесе ... ... ... иесі өзі ... көруге немесе сол пйданы алатын тұлғаны
тағаыйндауға құқығы бар. Иеленушінің бақылауындағы ылжымайтын ... ... ... ... ... және ... қимылдарды сенімді
басқаруға құқылы. Басқарушы қозғалмайтын ... ... ... ... іске асырады.
Жылжымайтын мүлік сенімді басқару уақытында екі жақтан ... ... да ... ... ... тең. ... мүлікті
сенімді басқаруға бергенде, ол жылжымайтын мүлік бойынша ... ... жеке ... ... және ол ... ... жүргізіледі. Қозғалмайтын мүлікті сенімді басқаруды ... ... ... иемденушісіне жеке банктік шот ашылады. Бұл шотқа
басқарушының ... ... ... ... табысы есептеледі.
Сенімді басқарудың объектісі болып, экономиканың аграрлық секторына ірі
қаржылық ... ... ауыл ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстандағы ипотекалық несиенің дамуының басты алғы-шарты- бұл тұрғын
үйге сұраныстың потенциалды ... ... ... экономиканың
тұрақтануы, банктік операция құрылымының өзгерістері.
Соңғы жылдары банктер орта және ұзақ ... ... әр ... ... ... ... ... мүмкіншілігі орта және ұзақ
мерзімді қарыз алу көздерінің пайда болуымен нығаяды. Бұл халықтың банктегі
депозиттерінің санының ... ... ... ... ... қарыздық
құралдарға ақша салуға дайын институционалды инвесторлардың ... ... ішкі ... қор нарығының дамуына бастама ... ... ... ... ... болды.
Ұлттық Банкпен ипотекалық сақтандыру ұйымын құру туралы ... ... ... ... қарызгерлерді қорғау жүйесін
қарастырады. Оған кіретіндер: несиелік келісім-шарт ... ... ... ... несие бойынша кепіл юолып келетін
тұрғын үйді ... ... ... мен ... ... ... ипотекалық облигацияны шығару мен ... ... ... ... және ... мен ... байланысты
артық шығындардан эмиссияны босату.
Берілген проблеманы шешудегі жиынтық, несиелендіру ... ... ... ол компанияның, несиегердің және қарызгердің ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендірудің мемлекттік қаржылық ... ... ... ол үшін ... жағдайлар орындалу керек:
• күші бар заңдылықтарға сәйкесінше өзгертулер енгізілді;
• қаржылық нарық ... ... ... ... ... ... қайта қарастыру қажеттілігі
Мемлекет өзіне шешу керек: Қазақстанда ... ... ... ... ... мүмкіншілік беретін ... ... ... Егер ... ... жаңа бастаудағы
қолдау мен сәйкес тәсіл қажет.
Қазақстан Республикасындағы ұзақ мерзімді ипотекалық кредиттеудің мақсаты –
орта табысты азаматтарды жеке ... ... ... ... ... ... ... негізделген тиімді жүйесін талдап жасау.
Осындай жүйе ... ... ... ... ... ... ... Тұрғындардың жинақтары және басқа да бюджеттен тыс ресурстар түріндегі
қажетті қаржы-қаражаттарды тұрғын үй сферасына тарту;
... үй ... ... ... ... ... ... қалыптасатын ипотекалық кредиттеу жүйесі
мынадай талаптарға жауап беруі тиіс:
• Қазақстандық заңнамалық базаға және ... ... ... ... ... банктердің, инвесторлардың қаржылық ресурстары,
зейнетақы қорлары, сақтандыру компаниялары және ... да ... ... ... ... ұзақ ... жүйесінің орнығуы мен дамуы үшін
өзекті дейтін келесі негізгі ... ... ... ... ... ... және нормативтік базаларды жетілдіру, зейнетақы активтерін
орналастыру іс-әрекеттеріне өзгертулер енгізуді ипотекалық кредиттеуге
қосымша қаржыларды тарту мақсатын ... ... ... ... беру ... мүдделі екінші деңгейлі банктерді
ынталандыруға қажетті критерийлерді анықтау;
• Зейнетақы ... ... ... ипотекалық
облигацияларды сатып алу ережесін талдап жасау;
• Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық облигациялар шығару ережесін
талдап ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру;
• Несие алушыларды әлеуметтік қорғау механизмдерін талдап жасау;
• Жеке және мүліктік сақтандыру рыногын ... ... ... кең ... ... алатын ірі мемлекеттік емес
ұйымдардың қазіргі кездегі тапшылығына байланысты Қазақстан үшін ... ... ... ... моделі қолайлы болып отыр. Аталған
модель ... үй ... ... ... ... ... ... құру
арқылы жүзеге асады. Ал, банктер ипотекалық ... ... ... ипотекалық облигациялар ... ... ... қайта
қаржыландыруға қол жеткізеді. Уақыт өте келе еуропалық немесе ... ... ... де ... ... ... пайдалану
жақтары да қарастырылуы ашық мәселе.
Соған қарамастан ҚР ипотекалық несиелендіру және ... ... ... әлі де ... ... ... салыстырғанда баяу
қарқында дамып келеді, ... да ... ... ... ... ... отыр. Табысы төмен халық бөлігінің ... ... ... ... және екінші деңгейдегі банктердің ұзақ мерзімді және
арзан қаржылық ресурстарының жетіспеушілігі соған мысал бола ... ... шешу үшін ... ... 2009-2011 жылдарға арналған
Мемлекеттік бағдарлама жасалған болатын.
Ипотекалық несиелендіру нарығының тиімді және қарқынды ... ... ... ... ... ... ... керек:
• Бағалы қағаздар нарығына банктердің ипотекалық облигацияларды оңай
жолмен орналастыру үшін жағдайлар жасау;
• Инфляция мен ... ... ... ... қамтамасыз
ететін елдегі жалпы экономикалық жағдайдың тұрақты дамуын ұстап тұру;
• Ипотекалық ... ... ... аппаратты қамтамасыз
етудің үлестік шығындарын азайту жолымен банктерге өзінің пайыздық
маржасын біртіндеп төмендетуге мүмкіндік ... ... ... ... ету мәселесіне байланысты ҚР-да
шығарылған ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыру және т.б.
Сонымен, тек ипотекалық несиелендіру нарығының ғана ... ... ... ... ... дамуы үшін республикада қажетті
инфрақұрылым қалыптастырылды. Қалыптасқан ... ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз етудің
ерекше моделінің ұйымдастырылуын анықтайды.
Бүгінгі таңдағы бүкіләлемдік қаржы дағдарысы тұсында банк ... мен ... ... құрылымындарының басты мәселесі болып жатқан қаржылық
дағдарыстан зардап ... ... ... қызметтері мен жағдайын
жоғарлата шығуды көздейді. Қазақстанда қаржы дағдарысы 2008 ... ... ене ... және ол ... банк ... ең ... болып әсер
етті. Елдегі екінші деңгейлі банктердің барлығына дағдарыс ауыр ... ... мен ... ... бірнеше есе кеміді.
Экономиканы банк секторы арқылы несиелеу көлемі ... ... Оған ... елге ... ... ... күрт ... және пайыздардың жоғарлауы
себеп болды.
Аталған несиелердің және ... ... ... ... ... ... төмендетті, жұмыс орындары қысқарып, әлеуметтік
жағдай нашарлай ... елде ... саны өсу ... ... ... ... мәселелерді ескере отырып бүкіләлемдік ... ... әрі одан әрі ... ... ... бағдарламалар іске аса
бастады. Оның ең бастысы өткен 2011 жылдың соңына ... ... қор ... сектордан еліміздің қаржы нарығы мен банк секторын қаржыландыру
бағдарламасын іске ... ... ... ... ... айтсақ банк секторын қаржыландыруға ұлттық қордан және де жинақтаушы
зейнетақы қорларынан 4 ... АҚШ ... ... ... шешім қабылдады және
ол қаржыларды ең басты еліміздің 10 ... ... ... ... ... Оның ... ең ... банктерге 4 екінші деңгейлі ... ... ... Банк» АҚ, «Банк Тұран Әлем» АҚ, «БТА Банк» АҚ және
«Казкоммерцбанк» АҚ еліміздің ірі ... ... ... Үкіметінің бүгінгі таңдағы атқарылып жатқан шараларының барлығы дерлік
елімізді ... ... ... әрі ... ... ерітнде алып
шығуға бағытталған шаралар болып табылады. Атап айтсақ ҚР ... ... банк ... ... ... ... ... олардан беріліп жатқан
несиелерді қадағалап, несиелердің қажетті деген нақты салаларға, ... ... ... ... ... ... мақсатында олардың
жеңілдетілген несиелерге қол жеткізуге және де қаржылық тұрақтылығын сақтау
үшін оларға салынатын ... ... де ... отыр.
Атап айтсақ корпоративтік табыс салығын 30 ... 20 ... ... отыр. Жеке тұрғындарын несиелерін және ... ... ... ... ... ... іске ... және де
төлем қабілеттілігі төмен студенттердің несие алуына жол ашу, үлгерімділігі
жоғары студенттерге мемлекеттік гранттар ... іске ... ... үй құрылыс жинақ банкі» АҚ филиалдары ... ... ... және ... ... ... қалаларында жұмыс
істейді.
Тұрғын үй саясаты туралы мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асқаннан бері
10-14 жыл ... ... Осы ... ... ... үй ... ... позитивті
өзгерістер болды. Қазақстандағы жылжымайтын мүлікке бағаның ... ... ... пен ... деңгейі ипотекалық несиелеу рыногын
қалыптастыру перспективасын ... ... ... ... ... ... ... болып келді. Тұрғын үйге ... ... ... ... және ... ... жоғары қалыптасқан екі
орталықта - Астана және Алматы, ... ... ... ... ... өңдеу кәсіпорындары шоғырланған қалаларда болды.
Сұранысқа әсер ететін факторлардың бірі ... ... яғни ... ... ... табысының орташа деңгейі жоғары емес деңгейде
болды. ... ... ... ... ... бойынша 2011 жылы халықтың жан басына шаққандағы ақшалай табысы
43210 теңге (2003 жылы ... 3224 ... ... 23 АҚШ ... Қазақстанда үй шаруашылығының орташа құрамы 2011 жылы 25261 теңге
және үй ... ... (үш ... -58632 ... ... ... ... факторларға тәуелді болады: еңбекақыны және жиынтық табысты
жоғарылату.
Қазіргі кезде тұрғын үй ... ... және ... ... ... әсер ... ... факторларының бірі болып табылады.
Елдің экономикасы мен халықтың қызығушылығына бағытталған тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... үй рыногының қалыптасуы жаңа үйлердің құрылысын кеңейту және
бар үйлердің пайдалануын жақсартуға ынталандыру әсерін ... ... үй ... ... қоғамның өндіргіш күштерін орналастыру ... ... ... экономика саласын даму болашағында әлеуметтік
бағдарламасын және ғылыми техникалық прогресті даярлауда ... ... ... үй ... ... ... белсенділігінің артуының көп бөлігі
мемлекетке қатысты. Э. Пашина осы салада мемлекеттің ... 2 ... ... ... ... ... үшін оң заңнамалық
климат құру қажет. Жылжымайтын мүлік нарығында жұмыс ... ... көбі осы ... ... ... тұрған негізгі кедергілердің бірі
заңнамалық базаның жоқтығы деп еске түсіреді». Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... қатарына жоғарғы салықтар
(19%), саяси тұрақсыздық (12%), тіркеу ісінің күрделілігі және ұзақтығы
(8%) жатады. Мемлекеттің ... ...... үй ... ... ... емес құралдарды тарту болып ... Бұл – ... ... несиелер компанияларының жеке қаражаттары, сондай-ақ
тұрғын үй ... ... ... заңды тұлғалардың және
азаматтарының мемлекеттік қолдауларының әртүрлі формаларының болуы.
Мемлекеттік бағдарламаның сәтті жүзеге асу ... бірі – ... ... яғни ... анықталған - 1 шаршы метрінің құны
1000 АҚШ доллорынан аспау қажет. Осыған байланысты Үкімет, ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылыс
құнын төмендету бойынша шаралар қабылданды.
Аймақтарда тұрғын үй құрылыс жобалары мен жобалауының міндеттеріне ... ... ... ... ... мен ... қолдану
мемлекеттік қаражаттар есебінде енгізілген тұрғын үй құрылысы ... ... ... мен импорт құралдарын қолдануды азайту жоспарланған.
Бағдарламаның жүзеге асуы және ... ... шешу ... ... ... ... арналған құрылыс
материалдары, бұйымдар мен құралдар өнеркәсібін дамыту ... Бұл ... ... ... ... ... ішкі және ... рынокта отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін
жоғарылату, қазіргі жоғары сапалы, бәсекеге ... және ... ... ... ... мен құралдарды алу үшін жаңа
өндірісті құру үшін ... ... ... ... мақсаттарына мыналар жатады:
• құрылыс материалдары ... ... 380 млн. АҚШ ... ... құралдардың жыл сайынғы келуін 120-170 млн. АҚШ доллорына
қысқарту;
... ... ... арқылы өндірістің материалды
сиымдылығын, энергия сиымдылығын және ... ... ... ... саланың өдірістік әлуетінің болашақта өсуі ... база құру ... үй ... ... ... ... деңгейге дейін
көтеріліп, халықаралық құбылысқа айналды. Қазақстан ... ... ... ... ... Алматы және басқа
қаларындағы ірі құрылыс объектілерін ... және ... ... ... ... инженерлер мен мамандарды тартуға даңғыл
жол ашты. Қазақстандық ірі инвесторлар шетелдердің нарықтарына ... ... 2030 ... ... ... даму стратегиясының басымды
бағыттарының бірі Астана және Алматы қалаларында тұрғын үй құрылысы болып
табылады. ... ... ... ... ... ... және
алғашқы салымды төмендетуді қамтамасыз етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы қорытындылай келе, мен ... ... ... ... ... және оның пайда болу тарихы, Қазақстандағы тұрғын үйді
ипотекалық несиелеу жүйесі және шет ел ... ... ... даму үлгілеріне, сондай-ақ Банктің ипотекалық ... мәні мен ... және ... ... және ... үй құрылысы мен ипотекалық несиелендіру процесінің жүзеге асырылу
қарқынына ерекше мән бердім. Ең бастысы ... ... ... үй ... ... ... ... дамытудағы экономикалық мәселелерді
қарастырып қана қоймай, ... шешу ... ... ... бөлуімнің
себебі: ипотекалық несиелендіру арқылы халықты тұрғын үймен ... ... - ... ... ... ... ... шешімі болмақ.
Банктердің ипотекалық несиелендіру қызметі бүгінгі күнде халықты түрғын
үймен қамтамасыз ету мәселесін шешудегі басты шешім болып отыр. ... ... ... ... тиімді етіп құру, халықтың түрғын ... ... ... ... ... ... күрт
жеңілдетіп қана қоймай, тұрғын үй құрылысын қарқынды жүргізу ... ... ... ... оңды ықпал етіп, экономиканың өрлеуіне
серпін берілуіне ... ... ... ... ... бірі - клиенттердің аймақтарда сұраныс деңгейінің төмендігі.
Клиенттерді, яғни түрғылықты халықты ипотекалық несиелендіру арқылы ... ... ету ... ... ... отырып, олардың жылдан-
жылға несиелендіру шарттарын жеңілдететін болсақ, онда ... ... ... ... Мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асуының
тиімділігін басқарып қана қоймай, олардың уақытылы әрі тиянақты ... ... ... ... ... және болашақта салынатын
үйлердің сапасына деген көңіл толмастықты болдырмасы анық. Жалпы ипотекалық
несиелендіру арқылы мемлекеттік бағдарлама ... ... ... ... ету ... ... деңгейін ескере отырып
жүзеге асырылып жатса да, әлі де істің соңы шала ... ... ... ... ... ... барлық елдерге мемлекет несие
институттары мен қарызгер - тұрғындарға ... ... ... жүйенің
құрылуы кезеңінде. Тұрғын үйдің қолжетерліктей болуы, яғни ... ... жеке ... ... және ... ... қаражаттар арқылы алу
қабілеті белгілі бір мөлшерде қоғамның даму ... ... ... қабілеттілігі жетерліксіз деңгейдегі сұраныс, тұрғын үй
бағасынан реалды табыстың артта қалуы, алатын ... ... ... ... ипотекалық несие арқылы тұрғын үй алу
мүмкіндігіне кері әсер ... ... ... ... үйді ұзақ ... несиелеу жүйесінің негізгі талаптарының бірі ипотекалық несиенің
тек қана ... ... ... ... ... орта табысты
тұрғындарға қолжетерліктей болуын қамтамасыз ету болып ... ... ... ... ... дотациялық емес нарықтық сипатта,
сондай-ақ ипотекалық несиелеу ... ... ... түсінікті
және барынша анық болуы тиіс.
Ипотекалық тұрғын үй несиелеу ... ... ... ... ... ... ... керісінше тұрғындардың, коммерциялық
банктердің, инвесторлардың ... ... ... ... жолмен
қолданылуына негізделуі тиіс. Ипотекалық тұрғын үй несиелеу жүйесінің
аймақтағы даму ... мен ... ... ... ... түрғын үйге деген төлемқабілетті, сұраныс және ұсыныспен, сондай-
ақ қажетті аймақтық нормативті-құқықтық база мен ... ... ... керек. Ал осы несиелендіру процесінде банктер маңызды
қарыз қаражат беруші және ... ... ... ... ... табылады.
Бүгінде халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселелерінің шешімін табу
мақсатында ипотекалық несиелендірудің жаңа тиімді шарттарын ... ... ... сай етіп үхыныстар түзу маңызды тенденция. Сондықтан,
шет мемлекеттерінің тэжірибесін ескере отырып ұсынған матрициалдық модульді
тиімді ... алу және ... ... ... қазақстандық
жаңа модулі ретінде ендіру болашақтағы халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету
мәселесінің бір ... ... ... ... Шыныбеков Н. «Қазақстандағы ... үйді ... ... ... ат. Қ¥У ... 2007 жыл. ... ... Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2009-2011
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» 20 тамыз 2008 ж. ... ... ... ... ... www.profinance.kz
7. www.atf.kz
8. www.egemen.kz
9. www.nationalbank.kz
10. «АТФ Банк» АҚ 2010-2011 жылғы жиынтық есебі // ... ... ... ипотекалық несиелендiру жүйесiн дамыту
Бағдарламасына N 4 қосымша
12. ... ... ... жылдар аралығында тұрақты дамуға
көшу концепциясы» ҚР Президентінің 2006 ж. 16 сәуірдегі №216 ... «АТФ ... АҚ-ң ... жылы ... қаржы жылындағы
консолидерленген есеп беру мәліметтері. 24 наурыз 2010 ж., Алматы,
Қазақстан.
14. Банк ісі. ... С.Б. ... ... ... 2007ж.
15. « Реализация стратегии индустриально-инновационног развития на 2003-
2015 годы» Мамытбеков ... ... ... ... ... Е.А. ... Астана
қаласы, 2006 ж.
17. Қазақстан экономикасындағы нақты секторды ... ... ... // ... ... ... серия. - 2008ж.
18. Коммерциялық банктер операциялары (оқу құралы) – Алматы, Издат-маркет,
2004ж.
19. ... ... ... дамуының
2003- 2015 жылдарға арналған стратегиясы.
20. Аралбаева А.А. ... ... ... ... ... ... дамуының кейбір мәселелері»/Банки Казакстана №11.2006.
21. «Ең басты мақсат – әлеуметтік жағдайды ... ... ... ж. 5 желтоқсан, C.Соқпақбаев.
22. «Үкіметтің, Ұлттық Банктің және ... ... ... ... ... ... ... жоспары».
23. «Формирование и управление страной первого ... ... К.Е. ... ... Академий Бизнеса» 2007 г. №4.
24. Ақша айналысы және ... (оқу ...... ... ... Стратегиялық басқару мен стратегиялық жоспарлаудың банк әлуетіне
ықпалы // ... ... ... ... №3
26. Несиелік мониторинг және проблемалық несиелермен банктің жұмысы //
ҚазҰУ ... ... ... 2006ж. ... ... ... өзгерістер жағдайында банктің құнын арттыру
стратегиялары // ... ... ... бәсекелестік
қабілеттілігінің жағдайы мен болашағы: өнеркәсіптік маркетингтің,
қаржыландырудың және басқарудың қазіргі әдістемесі: Халықаралық ғылыми-
тәжірибелік ... ... - ... Қазақ ұлттық
техникалық университеті, 2007ж.- 1 бөлім
28. «Системный подход к ... ... ... услуг»/Вестник КАЗЭУ
2005г.
29. К:Шаяхметова «Банковская система Республики Казахстана» ... ... ... ... 18 ... Нұрсұлтан Назарбевтың Қазақстан ... ... ... және ... ... жаңарту
жолында.»
31. . «Ипотечное кредитование в Казахстане» Алиева Б.М.2009г.
32. «Құрылысты дамытудың Қазақстандық үлгісі», «Айқын газеті» Өмір Есқали
2009 ж. 9 ... ... ... ... мен ... ... теориялық
тұжырымдамалары // Экономика, бизнес және ... беру ... ... Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. -
Алматы: Халықаралық бизнес университеті, 2007ж.
34. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: ... ... ... ... ... талаптардың басқару
шешімдерін қабылдауға ықпалы // Қазақстан және Орта Азия ... ... ... қазіргі заман және ... ... ... ... - ... ... университеті, 2007ж.
36. . «Қазақстан Республикасының Тұрғын үй қатынастар туралы Заңы» 1997 ж.
16 ... № 94-1 ... ... ... ... ... бағалау // Ғаламдық даму
аясындағы ұлттық экономика: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция
материалдары. – Алматы: Қазақ университеті, 2005ж.
38. ... ... ... ... ... Казахстан на 2007 –
2011 годы, от «25» декабря 2006 года №1284
39. Ертаев Е.Ж. Қазақстан Республикасы облыстарының іске қосылған ... ... ... ... // «Қазақстан жоғары мектебі»
журналы. -2009ж.
-----------------------
[1] экономикалық саясат пен заңнама шеңберіндегі бәсекені ... ... ... ... бағытталған шаралар кешені.
[2] сақтандырушы сақтандыру шартын куәландыру ретінде беретін және оның
шарттары баяндалған құжат, куәлік. Қолданылу мерзіміне, жауапкершіліктің
ауқымы мен шегіне, ... ... т.б. ... Полистің бірнеше түрлері
болады.
[3] Қазақстан Республикасы Үкіметінің 30.03.2011 жылғы №295 қаулысына және
2011 жылғы 12 сәуірдегі №20 иелік ету және пайдалану ... ... ... ... ... ипотекалық несиелерге кепілдік беру
қоры» АҚ акционері ауыстырылды.
[4] бұл борышкердің кредиторының алдында оның өз міндеттемелерін толықтай
немесе ішінара орындауы үшін ... беру ... ... ... ... Ипотекалық несиелеудің біршама қарапайым және біршама жетілген үлгісі
шартты түрде айтсақ, «қарапайым ашық ... ... ... ... ... ... ссудаларға деген барлық клиенттердің жалпы
өтініші банктің меншікті және сырттан тартылған қаражаттары; депозиттерде
жатқан клиентердің қаражатары; банкаралық несиелер және тағы сол ... ... ... ... ... ... бір үлгісі –бұл «баланстанған автономды
үлгі». Бұл үлгінің ең басты белгісі оның қызметінің жинақ-ссуда принципіне
негізделуінен көрінеді. Мұндай принцип ... ... ... ... ... ашық нарығынан қарызға алу арқылы емес,
оның орнына өзара кассалық көмек ... ... ... ... алушының
қаражаттарын тарту есебінен құралады .
[7] «Қазақстандық ипотекалық компания» АҚ (2000 ... ... ... ... ... ... нарығының операторы болып табылады
және халыққа ұзақ мерзімді ипотекалық кредиттер беретін кредит берушілерді
қайта қржыландыруды жүзеге асырады.
[8] пассив бойынша міндеттемелерді ... үшін ... ... ... ... материалдық құндылықтарды өткізудің‚ сатудың‚ қолма-
қол ақшаға айналдырудың оңайлығы; субъектінің өз активтерін қолма-қол
ақшаға айналдыру және ... ... ... ... ... ... ... сатып алған инвестор компанияның тең иесі атанады және таза
табыстың бірі бөлігі – ... ие бола ... ... жылына бір
мәрте, жылына бірнеше мәрте төленеді немесе мүлдем төленбейді.
[10] ... ... ... қағаздарды шығару және бастапқы нарыққа
шығару қызметін көресету. Шығарылған эмиссиялық құнды қағаздарды нарыққа
шығару жолдары:
а) ... ... ... сату ... ... ... ... қағаздарды сатып алу;
б) Нарыққа шығарылмай қалынған құнды қағаздарды ... ... ... ... бар ... ... ... тәсілмен.
[11] Қарызгердің сапасын бағалау, кредит қаражаттарының қайтарылмау
тәуекелін анықтау, резервтерді қалыптастыру мақсатында банктер ақпараттың
үлкен көлемін ... ... ... ... ... ... ... сөйтіп кредит мекемесінің жұмсайтын
уақыты мен қаражаттарын төмендету үшін кредит скорингі жүйесі әзірленген.
[12] қазіргі заңға сәйкес азаматтық-құқықтық ... және ... ... ... ... ... жасалуы кезіндегі риэлторлық
бірлестіктердің тұтынушыға ұсынатын қызметтері

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің қалыптасуы және жетілдіру жолдары76 бет
Екінші деңгейлі банктердің тұтыну несиелері8 бет
Ипотекалық несиенің теориялық аспектілері мен тәжірибесі108 бет
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеудің талдауы39 бет
Қазақстандағы ипотекалық несиелеу48 бет
“Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”87 бет
Ипотекалық несиелеу жүйесі31 бет
Ипотеканы стимулдау21 бет
Тұрғын үй мақсатындағы жерлерге салық салуды есептеу жолдары27 бет
Тұрғын үй несиелендіру саясаты, қазіргі жағдайы және даму болашағы65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь