Бидай алейрон клеткаларында АР-эндонуклеазаларының белсенділігі

КІРІСПЕ 3
1 Әдебиетке шолу 4
1.1 Бидай алейрон клеткаларына жалпы сипаттама 4
1.2 Гиббериллин және абсциз қышқылдарына сипаттама 6
1.3 Оттегінің белсенді түрлері 8
1.4 ДНҚ репарациясына қатысатын ферменттер 13

2 Тәжірибелік бөлім 17

2.1 Материалдар мен зерттеу әдістері 17
2.1.1 Бидай дәнінің жекелеген алейрон ұлпасын бөліп алу мен
инкубациялау шарттары 17
2.1.2 Ішек таяқшасы клеткасын өсіру жағдайлары 17
2.1.3 p. Bluescript.Alk A плазмидасын бөліп алу 19
2.1.4 ДНҚ репарация ферменттерін экстракциялау және белсінділігін анықтау 20

3 Зерттеу нәтижелері және оны талдау 21

ҚОРЫТЫНДЫ 28

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 29
Алейрон ұлпасы, бидай дамуының өсiп-өну сатысында, синтетикалық және секреторлық қызмет атқаратын күрделi ұлпа. Яғни бидай дәнінің өсіп-өну барысында алейрон қабаттары бірқатар гидролитикалық ферменттерді синтездеп, оны крахмалды эндоспермге секрециялайды [1,2]. Онтогенездің соңғы сатысында алейрон клеткалары элиминацияланады. Алейрон қабаттарының бұл өлімі программаланған (апоптоз), яғни генетикалық детерминацияланған деген болжам бар [3,4,5].
Оттегiнiң белсендi түрлері (ОБТ) – супероксид (.О), сутектiң асқын тотығы (Н2О2), гидроксид радикалы (.ОН) өсімдіктер клеткаларының программаланған өлімі барысында маңызды роль атқаратындығы белгілі [6,7,8]. ОБТ клеткалық метаболизмнің өнімдері болып табылады, олардың ішкі клеткалық мөлшерін бірқатар антиоксидантты ферменттер (супероксиддисмутаза, аспартат пероксидаза, глутатионредуктаза, каталаза және т.б.) реттейді. Өсімдік клеткаларында ОБТ-нің митохондрияларда, хлоропласттарда, плазмалық мембраналарда, пероксисомаларда және апопластық кеңістіктерде синтезделетіні анықталған. Сонымен қатар, ОБТ қысқа толқынды сәулелердің (ультракүлгін және иондаушы сәулелер) және химиялық агенттердің әсерінен де пайда болуы мүмкін. ОБТ белоктар, липидтер, ДНҚ және т.б. сияқты клеткалық биомолекулалармен қарым-қатынасқа түсіп, оларды тотықтыру арқылы зақымдайды [9].
Клеткадағы бұндай процестер әсерінен болатын ДНҚ-ның зақымдалуы, ДНҚ-дағы генетикалық информацияны өзгертіп, клетканың тіршілігі үшін қауіп тудыруы мүмкін.
Сондықтан клеткада осындай зақымданулардан сақтайтын, тікелей зақымдалған негіздерді алмастыратын, DNР пулдарын тазартатын, мисмэтч, BER-, NER- және NIR-репарация секілді көптеген механизмдері дамыған. Осы ДНҚ репарациялау жүйелерінің ішінде маңызды қызметті ДНҚ-гликозилаза ферменті атқарады. Бұл фермент негіздер мен қант қалдығы арасындағы N-гликозидтік байланысты үзіп, зақымдалған негізді аластатады.
Осыған орай, бұл жұмыстың мақсаты ДНҚ репарациясының басты ферменттерінің бірі АР эндонуклеаза ферменттерiнiң белсендiлiгiне гиббереллин (ГҚ) және абсциз (АБҚ) қышқылдарының әсерiн зерттеу болып табылады.
1. Wyail S. E. and Carpila N. C. Trends Cell Biol. 3. - 1993. – P. 413-417.
2. Oixon R.A., Harrison M.J. and Lamb C.J. Annu. Rev. Phytopathol. 32. – 1994. – P. 479-501.
3. Bach M., Schnitzler J.P. and Seilz H.U. Plant Physiol. 103. – 1993. – P. 107-412.
4. Niirnberger Т., Nennstiel D., Jabs Т., Sacks W.R., Hahlbrock K. and Scheel D. Cell. 78. - 1994. – P. 449-460.
5. Fath A., Bethke P., Lonsdale J., Meza-Romero R., Jones R. Programmed cell death in cereal aleurone // Plant Molecular Biology. - 2000. - Vol. 44. - P. 255-256.
6. Фурсов О.В. Амилазы и их регуляция в зерне злаковых: Автореф. д-ры биол. наук: 03.00.04. – М, 1990.- С.41.
7. Bethke P.C., Hillmer S. and Jones R.L. Isolation of intact protein storage vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - P.521-529.
8. Paul C., Bethke P.C., Robert Schuurink and. Jones R.L. Hormonal signalling in cereal aleuron // J. Exp. Bot. - 1997. - Vol.48, №. 312. - P. 1337-1356.
9. Heirmovaara-Dijkstra S., Heistek J.S., Wang M. Counteractive effects of ABA and GA on extracellular and intrasellular pH and Malate in barley aleurone // Plant. Phyysiol. - 1994. - Vol.106. - P. 359-365.
10. Козьминой Н.П., Любарский Л.Н. Пшеница и оценка ее качества. Изд. Колос. – М, 1968.- С.52-56.
11. Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies heterogecity of Taka-amylas A: Isolation of an amylase having one N-acetylglucosoamine residue as the sugar chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. 265-270.
12. Jacobsen J.V., Knox R.B., Pyliotis N.A. The structure and composition of aleuron grains in the barley aleurone layer // Planta. - 1971. - Vol. 101. - P.189- 209.
13. Gilroy S., Jones R.L. Perception of gibberellin and abscisic acid at the external face of the plasma membrane of barley (Hordeum vulgare L.) aleurone protoplasts. Plant Physiol. - 1994. - Vol. 104. - Р. 1185–1192.
14. Bethke P.C., Hillmer S., Jones R.L. Isolation of intact protein storage vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - P.521-529.
15. Bethke P.C., Jones R.L. Gibberellin signaling // Plant Biol. - 1998. - Vol. 1. - Р. 440–446.
16. Гильманов М.К., Сабитов А.Н., Саменов Н.А., Ибрагимова С.А., Мусабеков К. Изучение механизмов активации надф-гдг сферосом в семенах злаковых культур ионами Са2+, медиатором цитокинина и гиббереллином // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2006. - №3(29). С. 111-116.
17. Lovegrove A. and Hooley R. Gibberellin and abscisic acid signalling in aleurone // Trends in Plant Science. – 2000. – Vol. 5. – P. 102–110.
18. Wang M., Van Duijn, B. and Schram A.W. Abscisic acid induces a cytosolic calcium decrease in barley aleurone protoplasts. // FEBS Letters. – 1991. – Vol. 278. – P. 69–74.
19. Ritchie S. and Gilroy S. Abscisic acid signal transduction in the barley aleurone is mediated byphospholipase D activity //Proceedings of the National Academy of Sciences, USA. – 1998a. – Vol. 95. – P. 2697–2702.
20. Verslues P.E., Zhu J.K. Before and beyond ABA: upstream sensing and internal signals that determine ABA accumulation and response under abiotic stress // Biochemical Society Transactions. - 2005. – Vol.33. P. 375–379.
21. Hahlbrock К Scheel, D, Logemann. E., Niirnberger. Т., Parniske. M.. Reinold, S.,Sacks W.'R. and Schmelzer, E. Proc. Nad. Acad. Sci. USA. 92. – 1995. – P. 4150-4157.
22. Stavreva D.A., Gichner T. DNA damage induced by hydrogen peroxide in cultured tobacco cells is dependent on the cell growth stage, Mutat. Res.// Genet. Toxicol. Environ. Mutagen. – 2002. – Vol. 514. - P. 147–152.
23. Jiang M., Zhang J. Effect of abscisic acid on active oxygen species, antioxidative defense system and oxidative damage in leaves of maize seedlings // Plant Cell Physiology. – 2001. – Vol, 42(11). – P. 1265-1273.
24. Elstner E.F. Mechanisms of oxygen activation in different compartments of plant cells. In: Pell EJ, Steffen KL, eds.Active oxygenjoxidalive stress and plant metabolism.Rockville, MD: American Society of Plant Physioloaists. - 1991. – P. 13-25.
25. Fridovich I. Superoxide dismutases // Advances in Enzymology and Related Areas of Molecular Biology. 58. - 1986. – P. 61-97.
26. Kanematsu S, Asada K. Ferric and manganic superoxide disinutases in Euglena gracilis // Archives of Biochemistry and Biophysics 195. - 1979. – P. 535-545.
27. Bannister WH, Bannister JV, Barra D, Bond J, Bossa F. Evolutionary aspects of superoxide dismutase: the copper/zinc enzyme, free Radical Research Communications. 12-13. - 1991. – P. 349-361.
28. Kliebcnstcin DJ, Monde R, Last RL. Superoxide dis¬mutase in Arabidopsis: an eclectic enzyme family with dis¬parate regulation and protein localization // Plant Physiology. 118. - 1998. – P. 637-650.
29. Tsang EWT, Bowler C, Herouart D, Van Camp W, Villarrocl R, Genetello C, Van Montagu M, Inze D. 1991. Differential regulation of superoxide dismutases in plants exposed to environmental stress. The Plant Cell 3, 783-792.
30. Marcus S, Mark D, Lunec J. Oxidative DNA damage: mechanisms, mutation, and disiase,1195-1210.
31. Foyer C.H., Descourvieres P. and Kunerl K.J. Plant Cell Environ. 17. – 1994. – P. 507-523.
32. Elstner E.F. Mechanisms of oxygen activation in different compartments of plant cells. In: Pell EJ, Steffen KL, eds.Active oxygenjoxidalive stress and plant metabolism.Rockville, MD: American Society of Plant Physioloaists. - 1991. – P. 13-25.
33. Salin M.L. Toxic oxygen species and protective systems of the chloroplast // Physiologia Plantarum 72. - 1988. – P. 681-689.
34. Takahashi M.A, Asada K. Superoxide anion permeability of phospholipid membranes and chloroplast thylakoids // Archives of Biochemistry and Biophysics. 226. - 1983. – P. 558-566.
35. Myouga F., Hosoda C., Umezawa T., Iizumi H., Kuromori T., Motohashi R., Shono Y., Nagata N., Ikeuchi M. and Shinozaki K. A Heterocomplex of iron superoxide dismutases defends chloroplast nucleoids against oxidative stress and is essential for chloroplast development in Arabidopsis //The Plant Cell. – 2008. – Vol. 20. – P. 148-3162.
36. Smith MW, Doolittle RF. A comparison of evolutionary rates of the two major kinds of superoxide dismutases // Journal of Molecular Evolution 34. - 1992. – P. 175-184.
37. Wood R.D. Nucleotide excision repair in mammalian cells // J. Biol. Chem. - 1997. – Vol. 272. – P. 23465–23468.
38. Laurent G, Saparbaev M, Laval J. Enzimology of the repair of free radicals-induced DNA damage // Oncogene. 21. – 2002. – P. 8905-8925.
39. Королев В.Г. Эксциционная репарация поврежденных оснований ДНК: ДНК-гликозилазы. Генетика. 2005. -№ 6 (41). –С. 725-735.
40. Василенко Н.Л., Невинский Г.А. Ферменты прямой, эксцизионной и коррекционной систем репарации высших и низших организмов и их биологическая роль. Молекулярная биология. 2003. -№ 6 (37). –С. 944-960.
Norbury C, Hickson I. Cellular responses to DNA damage. - 2001. – P. 367-401.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
әл-фараби атындағы қазақ ұлттық университеті
Биология факультеті
Генетика және молекулалық биология кафедрасы
Бітіру жұмысы
Бидай алейрон ... ... ... 4 курс ... ... ... ... Бисенбаев
А.Қ.
б.ғ.к., доцент ( ... ... ... ... ... қолы, күні)
Кафедра меңгерушісі
Айташева З.Г.
б.ғ.д.,профессор ( ... ... ... 3
1 ... шолу ... ... ... ... жалпы сипаттама ... ... және ... ... ... ... ... ... түрлері
8
1.4 ДНҚ репарациясына қатысатын ферменттер 13
2 ... ... ... мен ... әдістері
17
2.1.1 Бидай дәнінің жекелеген алейрон ұлпасын бөліп алу ... ... ... Ішек таяқшасы клеткасын өсіру жағдайлары
17
2.1.3 p. Bluescript-Alk A плазмидасын бөліп алу
19
2.1.4 ДНҚ репарация ферменттерін экстракциялау және ... ... ... және оны ... ... ... ... ... ... бидай дамуының өсiп-өну сатысында, синтетикалық және
секреторлық қызмет атқаратын күрделi ... Яғни ... ... ... алейрон қабаттары бірқатар гидролитикалық ферменттерді синтездеп,
оны крахмалды эндоспермге секрециялайды [1,2]. Онтогенездің соңғы сатысында
алейрон клеткалары элиминацияланады. ... ... бұл ... ... яғни ... ... деген болжам
бар [3,4,5].
Оттегiнiң белсендi түрлері (ОБТ) – ... (.О), ... ... (Н2О2), гидроксид радикалы (.ОН) өсімдіктер клеткаларының
программаланған өлімі барысында ... роль ... ... ... ... ... өнімдері болып табылады, олардың ішкі клеткалық
мөлшерін бірқатар антиоксидантты ферменттер ... ... ... ... және т.б.) реттейді. Өсімдік
клеткаларында ОБТ-нің ... ... ... ... және ... кеңістіктерде
синтезделетіні анықталған. Сонымен қатар, ОБТ қысқа ... ... және ... ... және химиялық агенттердің әсерінен де
пайда болуы мүмкін. ОБТ ... ... ДНҚ және т.б. ... ... ... түсіп, оларды тотықтыру арқылы зақымдайды
[9].
Клеткадағы бұндай процестер әсерінен болатын ДНҚ-ның зақымдалуы, ДНҚ-
дағы генетикалық информацияны ... ... ... үшін ... ... ... осындай зақымданулардан ... ... ... ... DNР ... ... ... BER-
, NER- және NIR-репарация секілді көптеген ... ... Осы ... ... ішінде маңызды қызметті ДНҚ-гликозилаза ферменті
атқарады. Бұл фермент негіздер мен қант қалдығы арасындағы ... ... ... ... ... орай, бұл жұмыстың мақсаты ДНҚ репарациясының ... бірі АР ... ... ... (ГҚ) және абсциз (АБҚ) қышқылдарының ... ... ... ... ... ... ... клеткаларына жалпы сипаттама
Астық тұқымдастардың алейрон қабаты біртекті жоғары дифференияланған
клеткалардың бір немесе бірнеше ... ... ... Алейрон ұлпасы,
бидай дамуының өсiп-өну сатысында, синтетикалық және секреторлық қызмет
атқаратын күрделi ұлпа [1,2]. ... ... ... ... ... ... ... онтогенетикалық
программаланған клеткалар өлiмi апоптотикалық сипатта жүзеге асады деген
болжам бар ... ... ... ... және ... ... ... сәл созылған пішінде болады. Көптеген мәліметтер
бойынша, алейрондық ... ... ... 65-70 μ ... (1 ... ... клетка қабырғасы негізінен клетчаткадан тұрады [10].
Бидай дәнінің эндоспермі тозаң қапшығында, орталық клетканың аталық
жыныс ... ... ... ... ... триплоидты ұлпа.
Тозаңдану процесінен кейін шамамен 8-10 тәуліктен соң, дән эндоспермі
крахмалды ... және ... ... ... ... ... бір клеткадан пайда болатынына қарамастан, алейрон
ұлпасы мен крахмалды эндосперм клеткаларының өлуі ... ... ... ... ... ... ... дәнінің пісіп-жетілу барысында
өліп, дән қуысын белокты және крахмалды ... ... ... тұрады
деген болжам бар. Ал алейрон клеткалары, дәннің ... ... ... ... тек қана оның өніп-өсу сатысын, ... ... ... ... ... ... ... [11].
Алейрон клеткаларының ультра құрылымы олардың қызметін көрсетеді.
Дәндегі алейронның ... ... оның ... және ... жүйе болуын қамтамассыз етеді. Астық тұқымдастарының ... ... ... ... ... бір ... ... қара бидай, бидай) немесе бірнеше қабатынан (күріш, ... [12]. ... ... ... ... ... ... қоршалған және олар ешқандай да клеткалық
бөлінуге ұшырамайды. Алейрон қабаттарын жабысып ... өлі ... ... алуға болады және ажыратып алынған алейрон ұлпасынан
ферменттердің көмегімен протопластардың біртекті популяциясын дайындауға да
болады [13].
Алейрон клеткаларының ... ... ... ... ... тән, оларды көбінесе алейрондық түйіршіктер деп те атайды, олар
бүкіл клеткаларды алып жатады. Бұл органелла алейронның ... ... ... ... ... ... ... Бидай дәнінің алейрон қабатының құрылысы
Протеиндердің қоры бар ... ... ... ... ... протеиндерді секреторлық белоктардың түзілуіне қажетті
аминқышқылдармен қамтамасыз ету үшін қор ретінде сақтай ... ... қоры бар ... ... ... ... минералдардың негізгі қоймасы болып табылады. ... ... ... ... ... алынған. Фитин К+, Mg2+, және
Ca2+ иондары мен ... ... ... ... кристалды,
ерімейтін комплекс болып табылады. Бұл кристалды ... ... деп ... Рентгендік микроанализ нәтижелері бойынша дән құрамындағы РО43+,
К+, Mg2+ және Ca2+ иондарының шамамен 75% ... ... ... ... ... протопластардың инкубациялық кезеңінде вакуольдер
көлемдері ұлғайып, бір-бірімен орталық үлкен бір ... ... ... ... ... ... ... жағдайда клеткалар мен
протопластардағы алейрон қабаттарының вакуольдену процесі жылдамдай түседі.
Бейтарап майларды сақтайтын ... ... ... ... да
алейрон клеткаларының маңызды органеллалары болып табылады, олар клетканың
бүкіл кеңістігінің 30% алып ... ... ... ... ... ... ... белок (альбумин, глобулин және т.б.), майлар,
қант, клетчатка, күлдер (золы), суда еритін ... ... ... ... ... ... мен рибофлавин өте ... ... Олар ... ... ... ... ... сурет. Бидай дәнінің алейрон қабатының құрамы
1.2 Гиббериллин және абсциз қышқылдарына сипаттама
Гиббереллиндер 1926 жылы ... ... Sow ... ... ауруын зерттеу кезінде атақты жапон ғалымы Е.Куросавамен
ашылған болатын. 1935 жылы ... ... ... ... ... кристалды түрде бөліп алып, оған өзіне тән атау ... ... ... ... ... ... ... класы. Өсімдіктердің өнуінің стимуляторы болып
табылады және ... ... мен ... ... Гиббереллиндердің 27 түрі анықталды; олардың барлығы
тетрациклдік дитерпеноидтарға жатады және ... ... ... ГК9 ... ... ең негізгі құрылымына
жатқызылады; ал қалған гиббереллиндер оның туындысы ретінде қарастырылады.
Гиббереллиндер тұрақты емес және ол ... мен ... ... ... ... ... ... және екі байланыс : 233-
2350C пен молярлы ... ... ... ... ... биологиялық белсенділікті қамтиды [17]. Гиббереллиндер өсімдіктер
өсімін жүйелейтін жүйенің ... ... ... ... оны “жасыл ... ... деп ... болады.
Гиббереллиндер негізінен фотосинтезделген ұлпаларда өңделеді, бірақ ... да ... ... ең ... ... бекітілетін түйіншіктер жақын
орналасқан интеркалярлы меристемаларға әсер ... ... ... ... көп ... ... оның алаңы үлкен болады және ... ... ... бола бастайды, үлкен жапырақ гиббереллинді көп
өндіреді және интеркалярлы меристемаға күшті сигнал береді).
Гиббереллиндер және дәндердің(зерна) өсіп-өнуі
Гиббереллиндермен пайда болатын ең басты ... бірі ... ... ... ... ... заттардың мобилизациясы. Бұл процесс
арпада, бидайда жақсы зерттелген, сыра өндіріп ... оның ... өте зор. ... ... ... ... және ... қабығынан
құралады. Қосымша қоректік заттар крахмал түрінде эндоспермде жинақталады.
Дәннің ... ... ... ... тірі ... құрылмайды.
Эндоспермнің перифериясында тек қосымша ақуыздарға алейронды қабатқа ... ... жұқа ... ғана ... ... ... эндосперм
қалқаншасымен жабысады. Қалқанша өніп-өскен кезде, ол гиббереллиндерді
бөліп шығарады. Бұл дәннің оянғанын ... және оған ... ... ... ... ... ... алейрондық қабатын
крахмалды дәндермен бірге зона арқылы диффундияцияланады. ... тірі ... ... ... ... ... үшін ... синтезделе бастайды [18].
Абсциз қышқылы
Абсциз қышқылы(AБҚ), абсцизин, ... - ... ... ... ... үшін ... ... рөлі ұсынылды, бірақ
қазір мұндай рөл өсімдіктердің біршама түріне ғана арналады. ... пен ... ... абсциз қышқылымен байланысты сигналдық жолдар
жазылған. АБҚ-ның биосинтезіне белсенді қатысатын өнімдер мен ... АБҚ ... ... ... ... ... ... синтезделеді. Жапырақтардың түсуінде абсциз
қышқылының рөлі көрсетілген. Қысқа ... ... АБҚ ... ... ... Бұл оның ... өсуіне алып келеді. АБҚ
камбий қышқылының бөлінуіне алып келеді және бірінші-екінші реттілік өсуін
тоқтатады [19].
АБҚ сонымен ... су ... ... ... ... стресстік жағдайлар кезінде қалыптасады. Кейін АБҚ жапыраққа
келіп түседі, онда осмотикалық ... ... ... ... және ... ... жабылуына алып келеді.
Жапырақ саңылауларының жабылуы транспирациясын төмендетеді және жапырақтар
арқылы судың ағып кетуін тоқтатады [20].
1.3 ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның әртүрлі
қолайсыз ықпалдарына қарсы тұруы ... ... ... ... бойында
өсімдік организмін биотикалық және абиотикалық қолайсыз ... ... кең ... ... ... ... дамыды.
Өсімдіктердің потогенді (ауру тудырғыш) бактериялармен , саңырауқұлақтармен
және вирустармен зақымдалуы олар үшін ең ... ... бірі ... [21].
Микроорганизмдерді өсімдіктерге ендіргеннен кейін олар патогендердің
көбеюін шектеу мен жою ... бір ... ... ... механизмдерін
іске қосуы мүмкін. Клетка ... ... ... және ... ... жиналуы сияқты жалпы
қорғаныстық ... ... ... Бұл ... ... ... ... реттелуі ие организм мен ... ... ... нәтижесін қамтамасыз етуде шешуші фактор ... ... не ... ... ... болып, беріледі, не оған қарсы
әрекет етеді). Көп жағдайда, бұл ... ... ... бірнеше
клеткалардың өлімге ұшырауымен байланысты болады (гиперсезімталды жауап).
Қорғаныстық реакциялардың жүре бастауы үшін не организмге ... ... ... не ... клеткалық қабырғаларынан босап шыққан белгі
бергіш молекулалардың қабылдануы қажет. Мұндай молекулалар "элиситерлер"
(ағылш . ... ... алу) деп ... олардың кейбі-
реулері олигосахаридтер, белоктар және ... ... ... [22]. Бұл ... ие ... ... ... өсімдік жүйесі үшін арнайы түрдегі молекулалар болуы мүмкін, немесе
арнайы емес ... ... ... ... ... қабырғаларының бөліктері немесе өсімдік организміне ... ... ... ретінде болуы мүмкін.
Өсімдіктердің суспензия-культурасы ортасында қорғаныстық реакция-
ларды тудыру үшін элиситер молекулаларының қоспасы ... ... ... ... ... қабырғасының бетінде жүзеге асатын,
жылдам жүруші процесстерден тұратын жаңа ... ... ... мынадай түрлері идентификцияланады : оттегінің белсенді түрлерінің
(ОБТ) босатылуы ... ... [21]; ... тыс рН ... потенциалдардың, иондар қозғалысының өзгеріске ... ... ... ... [22]; ... ... белоктық
бөліктерінің тотыға иммобилизациялануы.
Клеткалардың көпшілігі ОБТ-рін өндіруге және бейтараптауға қабілетті
келеді. Қалыпты жағдайда ОБТ клеткада ... ... (О2) ... тотықсыздануы нәтижесінде міндетті түрде түзіліп ... өнім ... ... ... ... ... ОБТ ... ең төмен болуын қамтамассыз ету үшін көптеген ... ... ... ... ОБТ ... реакциясы жүретіні бізге 30 жылдан астам
уақыттан бері белгілі ... ... ... ... құбылыс едәуір кеш анықталады [23]. Жуық арада жарияланған жұмыстардың
нәтижесі бойынша ОБТ тек ... ... ... қарсы қорғаныс
құралы ретінде ғана қызмет атқарып ... ... ... кейінгі
қорғаныстық реакцияларын, сонымен бірге, зақымдалған клеткалардың
гиперсезімталды жауабын белсендіруші ... ... ... ... ... ... ... бір ретпен тотықсыздануы барысында
түзелетін (1- cызба) : супероксид (О2*), сутегінің асқын тотығы (Н2О2),
және ... ... (ОН*) ... ... ОБТ ... ... ... бір ретпен тотықсыздану
барысында түзілетін өнімдер.
Бұл қосылыстар стреске ... ... ... ... жүретін тотығу-тотықсыздану реакциялары нәтижесінде аз
мөлшерде түзіледі.
О2* түзілу үшін энергия аз мөлшерде жұмсалады. Тірі клеткалардағы
супероксидтің ... оның ... түрі ... радикалдың
(О2Н*) мөлшерімен бірдей болады. Гидропероксил ... ... ... ... ... және мембраналардың липидті қабаттары
арқылы оңай енеді. рН-мәні ... ... ... ... ... әлсіз түрде әрекеттеседі. рН мәні бейтарап
немесе әлсіз сілтілі болған жағдайда супероксид те, ... ... Н2О2 және О2 ... Бұл ... ... жүруі мүмкін, сондай-ақ
супероксиддисмутазаның (СОД) қатысуыменде ... ... ... ... ... ОБТ ... ... Н2О2
реакцияға түсу қабілеті жоғары емес. Ол электрлік тұрғыдан алғанда бейтарап
бола отырып, клеткалық мембраналар арқылы ... Н2О2 ... ... ... жерлерге жетуге қабілетті келеді. Өсімдік клеткаларында
жаңадан түзілген Н2О2 ... ... ... ... 1) ... ... каталазаның қатысуымен су және оттегіге ыдырайды; 2)
әртүрлі пероксидазалар үшін ... ... ... ... мысалы,
лигниннің түзілуін құрлымдық тұрғыдан ... ... ... үшін ... ... ... 3) ... және
глутатион-редуктазамен бірлесіп әсер ететін аскорбат ... ... ... ... Белгі бір жағдайда,тотықсыздандырғыш болған
кезде, Н2О2 пероксидазалар арқылы Compound III ... ... ... ... ... айналуы мүмкін.
Гидроксил радикалы бұл жұмыста аталған ОБТ ішінде реакцияға түсу
қабілеті ең ... ... ... ... ... Ол Н2О2 мен О2* өзара
әрекеттесуі нәтижесінде ... ... ... ... ... бұл
реакция баяу жүреді және ОН* көп мөлшерде өндірілуі үшін ... ... [25]. ... Fe2+ ... Cu+ ... транзиттік металлдардың
тотығуынан (Фентон реакциясы) және бұл тотыққан иондардың супероксидтің
қатысуымен ... ... ... ... ... ... барысында ОН* айтарлықтай көп ... ... ... ... ... ... қабілетті болғандықтан, ... ... ... ... ... және органеллалардың зақымдалуына жауапты болып келетін негізгі
ОБТ ретінде саналады [26]. ОН* бос ... ... ... ... сек
тең болғандықтан оны көзбен көру және оның ... ... ... анықтау сәтсіз аяқталды. N-ацетилхит-олигосахаридті
элиситермен ... ... (Oryza sativa) ... ... жақында ғана жүргізілген тәжірибелер нәтижесінде, ... ... ОН* ... ... ... ... ... жануар жүйелерінен ерекшелігі ,
олар ОБТ ... ... Н2О2 түрі ... ... көп ... ... ... бұл процесс әдетте клетканың экстрацеллюларлық
компарт-ментімен байланысты ... және ол ... ... ... ... ... ... фактолар арқылы реттеледі. Н2О2
лигнификация процесіне ұшырайтын клеткаларда кездеседі, мысалы, трахеялық
(түтікше) ... және ... ... ... ... ал ... ... клеткалық қабырғаларында әдетте болмайды; механикалық
стреске шалдығып ... ... Н2О2 ... түрде өндіріледі.
Сырттан түрткі болған факторларға жауап ретінде ОБТ көп мөлшерде,
жылдам өндірілуі ... ... ... ... ... ... жайында алғашқы мәліметтер 1983 жылы пайда болды, бұл мәліметтер
бойынша картоп түйіндеріне (Solanum tuberosum) ... ... ... ... тұқымын өндіріп өсірген (инокуляциялаған) жағдайда
картоп түйіндері ... түзе ... [27]. Бұл ... ... ... ... ... және элиситерлік
препараттармен, қоздырғыштың бөліктерімен өңделіп немесе ... ... ... ... да ... ... мәліметтер
бойынша, тотықтырушы қопарылысқа қатысатын негізгі ОБТ - Н2О2 болып
табылады, О2* ... да ... Н2О2 мен О2* ... ... ... ұқсас келеді, сондықтан тотықтырушы қопарылыстағы СОД (NN-
диэтилдитиокарбамат) ингибиторының ... ... Н2О2 ... ... ... ... ... бар [25].
ОБТ өнімдерінің кенеттен жоғарлауы әдетте жылдам ... ... ... ... ... ... пайдаланған жағдайда зерттеліп жатқан түрлі
жүйелерде өзгеше болады. Суспензиялық-культура клеткаларында ... ... ... ... кейін 1-2 минут өткен соң басталып,
бірнеше минуттан ... ең ... ... ... де ... 30-60 ... ... аяқталады [27, 28]. Тотықтырушы
қопарылысты зерттеу үшін өсімдіктің ... ... ... ... кеш байқалды: элиситерлеуден кейін 8-12 ... ... 2-4 ... соң ОБТ ... ... белгілері көрінді [31]. Мұны
салат-латук өсімдігіне тән келмейтін Pseudomonas ... ... ... 5 ... ... соң салат-латук өсімдігі in-vivo
жағдайында Н2О2 өндіретіндігінің ... ... ... [27]. ... ... ... (Cucumis sativus) ... алып
тастап, гипокотиль ... не ... ... не 2,6-
дихлороизоникотин қышқылымен(ИНҚ) ... ... ... ... ... ... ... болады, салицил қышқылы мен ... ... ... ету ... ... ... ... индукторлары болып табылады [32]. Мұндай гипокотильдерде Н2О2
өндірілуі элиситерлеуден кейін 20 минут өткеннен соң ... ... ... клеткаларында байқалатын өзгеріске ұқсас келеді.
Гипокотильдерді алдын-ала өңдеудің әсері циклогексимидті немесе
пуромицинді қосқан жағдайда ... ... яғни бұл ... ... ... ... отыруы қажет [28]. Гипокотильдерді олиго-1,4-Д-
галактуронидтермен өңдеген ... да нақ ... ... байқалады [33].
Осыған ұқсас басқа да зерттеу жұмыстарының нәтижесі бойынша соя өсімдігінде
қорғаныс реакцияларын тудыруға қажетті ... ... ... ... ... болады. Суспензиялық ... ... ... олар ... ... үнемі ұшырап
отыратындықтан, "алдын-ала өңдеуден туатын жер" бұл ... ... да ... болуы мүмкін. Суспензиялық культура клеткаларын алдын-ала салицил
қышқылымен өңдеген жағдайда тотықтырушы қопарылыстың ұзақтығы өзгермейтіні,
ал ОБТ ... ... ... ... аударарлық. Әртүрлі өсімдіктер
жүйесінде әртүрлі элиситерлердің ... ... ... ... ... ... ... салыстырған кезде ОБТ өндірілуінің
қарқындылығында және көріну уақы-тында айтарлықтай ... ... ... ... ... ... олиго-1,4-Д-
галактуронид ықпалынан ... ... ... ... dahliae
құрамынан алынған таза емес ... ... ... ... өте ... ... ... Аталған элиситердің белоктық бөлігі емес
көмірсутектік бөлігі. Н2О2 өндірілуін тудыруға ... ... ... ... ... tabacum) ... ... құбылыс байқалады,
бұл өсімдіктерде Phytoptora parasitica құрамынан алынған таза емес күйдегі
элиситер ... ... ... ... ... ал криптогеин
(темекі үшін патогенді емес Phytoptora parasitica культуралық ... ... ол ... ОБТ ... ... ... ... тұқымдас өсімдіктердің суспензиялық культура ... төрт ... әсер етуі ... ... ... ... жуық шамамен алғанда бірдей ... ... ... ... айырмашылықтар байқалады.Colletotrichum
lindemuthianum клеткалық қабырғасынан ... ... ... ... тотықтырушы қопарылысты ең күшті индукциялайды. Бұл
элиситерлерді бидайдың ұрықтық ... ... ... оның
белсенділігі төрт есе төмендеді, бұл жағдай ... ... ... ... ... ... ... Бірақ элиситерлеу үшін
хотинді немесе хитозанды олигомерлерді қолданған жағдайда тотықтырушы
қопарылыстың қарқындылығы тек 10 % -ға ... және ... ... әсерінен туатын тотықтырушы қопарылыстың қарқындылығынан төмен
болып шықты, яғни мұндай реакцияларды индукциялауға ... ... ... ... бар [35].
Барлық жағдайларда егер, сырттан келіп ... ... ОБТ ... ... ... протопластына тотықсыздандырғыш
қоспай, оны Pythium aphanidermatum културасынан алынған элиситермен өңдеген
жағдайда тотықтырушы қопарылыс байқалмайды, бірақ иондардың қозғалысы ... ... ... сияқты элиситер әсерінен туатын басқа
реакциялар байқалады [36].
1.4 ДНҚ репарациясына қатысатын ... ... - тірі ... ... ... қалпына
келтіру қабілеті болып табылады [37]. Әртүрлі мутагендік факторлар оның
ішінде ОБТ ... ... ... ... ДНҚ-дағы генетикалық
информацияны өзгертіп, клетканың тіршілігі үшін ... ... ... ... ... зақымданулардан сақтайтын, тікелей зақымдалған
репарация ... ... ... ... мисмэтч
репарация және де BER-негіздерді ... ... ... ... және NIR-нуклеотидтерді кескілейтін (разрезающий)
репарация секілді, көптеген репарация механизмдері дамыған. Осы ... ... ... алып ... ... ... ... ДНҚ-ды қалпына келтіре алады. Алайда басқа да ... да бұл ... ... эффективті болып табылады.
BER жолы. Зақымдалған негіз ДНҚ-гликозилаза көмегімен кесіліп,
нәтижесінде апуриндік-апиримидиндік сайт ... ... ... ... ... ... ыдыратылып, тізбек бөлек нуклеотидтер
тармағы мен ұзын аудандар тармағына ыдырайды.
ДНҚ-гликозилаза аномальді негізді ... сол ... ... ... көпірдің үзілуін катализдейді. Нәтижесінде АР
сайт пайда болғаннан кейін BER ... ... да ... ... ... ... АР эндонуклеазалар мен фосфодиэстеразалар 3'-
гидроксил және 5'-фосфат соңдарынан тұратын бір ... бос ... ... ... ... сол ... ... жол
ашады. Соңында ДНҚ-лигаза қалған зақымдануларды жөндей алады.
BER- репарациясының екі жолы ... 1 «short - patch» ... ... ... ... Short - patch ... ... түрде бір ғана зақымдалған негізді алып тастай ... long- ... алты және одан да көп ... ... алып ... ... ... зақымдайтын ОБТ-нің көпшілігі BER-ферменттері
үшін субстрат болып табылады.BER-жолының негізгі ферменттері. ... ... мен ... негіз арасындағы N-гликозидтік
байланысты үзіу арқылы ДНҚ-дағы зақымданулар мен ... ... алып ... АР-сайт түзеді.
ДНҚ-гликозилазаның екі түрі белгілі. Олар ... ... ... ... ... N-
гликозидтік байланысты үзіп, өзгерген негіздерді кесіп, соңғы өнім ретінде
АР-сайт түзеді. АР-сайтты АР-эндонуклеаза өңдейді. ... ... ... ... үзіп, өзгеріске ұшыраған негізді
алып тастаумен қатар 3'фосфодиэфирлі байланысты үзіп β-элиминациялаушы
механизм ... ... ... ... және ... ... ... ... Нәтижесінде АР-сайттан кейінгі негіз
АР-эндонуклиаза арқылы ... ДНК ... бос ... ... ... ... ДНҚ-гликозилазалар ішінде жақсы зерттелгені E.Coli-дің FPG
белогі. FPG белогі 269амин қышқылынан ... 302.2 кДа ... in vitro ... ... ... ... әсіресе 2,6-
диамино-4-гидрокси-5N-метилформамидопиримидин мен 7,8-дигидро-8-оксогуанин
қалдықтарын, сонымен қоса пиримидиннің тотыққан өнімдерін, мысалыға, 5-
гидроксицитозин, ... ... ... ... ... FPG - ... белсенділігі бар бифункционалды ДНҚ-гликозидаза.
Ол ДНҚ-ны β-σ элиминация механизмі арқылы АР сайттарға кесе алады. ... ... ... ... кесе ... ... ... vivo жағдайында FPG G/C→T/A ... ... ... ... ие. Ол Mut Y ... ... әсер ... fpg mut
y мутант СС104 ... ... ... көрсетеді. Қызығы
бактериалардың fpg генінің адам клеткасындағы ... ... ... ... клетканың тіршілігі үшін ешқандай эффект
көрсетпейді [40].
Fpg – ң СООН ... ... ... (Суs – X2 – Cys – X16 – Cys – X2 ... – X2 – COOH) цинк – саусақ мотив болады. Fpg – ң бұл ... ... ... ... 73 амин ... ... ... орналасқан
[41].
Жақында Fpg - ң белогының үш деңгейлік құрылысын шешуде ... қол ... ... мен оның ... жоғары термофильді
Thermus thermofhilus бактериясының НВ8 (НВ8 – Fpg) Fpg –ге ... үш ... ... ... анықтады. Бұл ... ... ... серпімді стержень арқылы байланысқан екі түрлі
ауданнан тұратынын көрсетті. Ізінше ... пен оның ... Lactis Fpg мен 1,3 ... (Pr) АР сайт ... ... ... анықтады. Олар Fpg лизинге қарсы
цитозинді танып, ДНК – дан Pr ығыстырып, ДНҚ - ң ... ... ... ... НВ8 – Fpg дің ... сай Е. Соli – дің
Fpg-і bilobal белок екені анықталды. Онда ... ... ... зарядталған
ауқымды терең аймағы бар екені анықталды.
(Радиотөзімділігі жоғары ... ... ... 2 Fpg
белогы бөлініп алды. Екеуі де Ғару мен 8 – ОХОG қалдығын кесіп, В – ... ... ... қоса ... ... ... кесе алады.)
Fpg белогының S. Cerevicae ашытқысындағы 8-оксогуанин – ... ... ... ... ... ... Аминқышқылдық
тізбектерін салыстырғанда ешқандай байқалатындай ұқсастық табылмаған.
Дегенмен олар ұқсас ... ... Fpg ... ... ... де (мысалы адамда HOOG1) гомологы табылған.
АР эндонуклеаза. АР эндонуклеаза АР сайттардың цитотоксикалық және
мутагендік потенциялын тежейді. АР ...... ОБТ ... спонтанды
дезпуринделу, дезпириминделу әсерінен немесе ДНҚ ... ... алып ... ... екінші реттік зақымдалудан пайда болады.
АР сайт дұрыс коделенбейтін ... ие. ... ... ... ... ... ... А қойылады. Бұл жағдай кейіннен «А rule» яғни А
ережесі деп ... АР ... тану ... ... ... жұмыстарында
суреттелген. ДНҚ-ны АР сайт аудандарында 2 түрлі фермент танып кеседі. Олар
зақымдануларды гидролитикалық механизмен өңдейтін экзонуклеаза ІІІ ... ... ІV (Nfo). Ар ... белсенділікпен қатар
фосфодиэстеразалық белсенділікке ие. Осы ... ... ... ... ... ... 3 ... фосфогликалат
тәрізді қанттардың фрагменттелген қалдықтарын алып ... ... 3'- ... топтарды АР-лиаза көмегімен В – элеминациялау
арқылы да алып ... ... ... ... ІV). АР ... ... ... ЕОТА – ға төзімді АР ... Ол ... ... SOX RS ... ... болады. E.Coli-де эндонуклеаза
ІV – ті коделейтін ген Nfo жан – ... ... Nfo ... ... Ол ... ... ие. Бұл 3' белсенділіктер соңдарын
тазалауы репарацияның ДНҚ синтезіне дайындығы ретінде ұсынылған. E.Coli-дің
Nfo мутанттары ... мен ... ... ... ... ... өте ... болып келеді. Сонымен қоса
бұл мутация Xth Nfo мутанты У ... да ... ... ... қабілеттілігі оның деңгейлік құрылымының ашылуымен белгілі болды.
Nfo ЈВ- ... Бұл ... ДНК ... ... ... ... арнайы
маманданған Nfo белок өзінің бүйір тізбегін ДНҚ-ң шамалы ... ... АР ... тани ... және көптеген қалыпты ДНҚ негіздері
ішінен АР сайт пен оған қарама – ... ... ... ... ... ... эндонуклеаза Аре1, Аре2 Адамдағы ... ... ... ... Xth ... гомологты. Ол АР эндонуклеаза және Fos
– Jun, Jun-Jun, Аре1 ... және NF – ... В, Муb және ... ... ... ДНҚ- мен ... домендердің тотығу –
тотықсыздануының регуляторы ретінде идентификацияланған.
Аре1 р53 активтендіретін 35,5 кДа ... ... ... Арех ... бағытталған бұзылыстары олардың эмбриондарының
летальды жағдайына әкеледі. Ал гетерозиготты тышқандардың ... ... ... ОБТ ... ... ... өзгерістер
байқалмайды. Аре1 қосарлы рөліне байланысты эмбриондардың летальды жағдайы
я ВЕR-дің деффектісімен, я ... ... ... байланысты. Аре1 E.Coli үшін ... ІІІ ал ... үшін Арп1 ... алады. Ол АР эндонуклеазалық белсенділікпен
қатар 3' – 5' экзонуклеазалық, фосфодиэстеразалық, 3' фосфотазалық және ... ... ... ... ... бұл белсенділіктер АР
эндонуклеазалық белсенділікке ... 3-4 есе ... ... ... Чоу мен
Ченг Аре1-дің 3' – ... ... ... болуына
байланысты, оны корректураны оқи алатын фермент ретінде де ... ... ... ... ... ойнайды. Ол “short -patch” және “long -
patch” репарацияға да қатысады. Ол сонымен қоса ... ... ... ... Аре1 in vivo ... ... ең маңызды ферменті ДНҚ
полимераза β мен әрекеттесіп β ... ДНҚ АР ... ... жол ... dRP – азалық белсенділігін күшейтеді. Аре1 сонымен қатар ВЕR-дің басқа
да ферменттерімен XRCC1, PCNA, және FEN1 мен ... ... және де ... ВЕR –гі ... ... компенсациялап, long – patch ВЕR-ді
стимулдей әрі бағыттай алады. Аре1 ДНҚ ... да ... ... орай ВЕR ... пен ... өзара әсерлесулері арқылы стимулденіп,
бағытталады, және де мұнда Аре1 маңызды роль атқарады деп ... ... АР ... Аре2 ... анықталған. Ол S.
Cerevicae-нің Арn2 белогына гомологты. Аре2 ... ... аре2 ген ... орналасқан. Аре2 57,3 кДа белок. Ол көбінесе ядрода сонымен
қоса митохондрияда да кездеседі. Аре2 ... ... ... ... ... да ... ... Бұл Аре2-нің ... ... ... ... ал ... ролі ... тәуелді екенін
көрсетеді [41].
2 Тәжірибелік бөлім
2.1 ... мен ... ... ... 4 сортты гексоплоидты бидайдың (Triticum
aestivum) деэмбриональды дәндерінен жекеленген алейрон ұлпалары қолданылды.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Бидай дәнінің жекелеген алейрон ... ... алу ... ... деэмбриональды дәндердің жекеленген алейрон ұлпаларын
пайдаландық [1]. Эндогенді гиббереллиндердің алейрон клеткаларына ... ... ... ... ұрық ... алынып тасталынды. Алынған
ұрықсыз бидай ... 10 ... ... ... ... ... стерильді суда бірнеше рет жудық. Содан соң, 100 г
стерильді құм бар Петри ... ... ... 20-25 мл ионсыздалған
сумен ылғалдап, 150-200 деэмбриональды дәндерді ... ... ... алғашқы инкубациясын үш күн мерзімде,
шайқағышта (220 айн/мин), 25° С ... ... ... ... ... ... соң дән ... шығарып, 20 мл
суда құмнан тазарттық. Алейрон қабаттарын бөліп алу кезінде дән қабығы мен
жеміс ... ... ... ... ... ... Алейрон қабатын эндосперм қалдықтарынан тазарту үшін оларды
бірнеше рет шайып, бөлініп ... 15-20 ... ... ішінде 2мл
буферлік орта бар, көлемі 50 мл культуралық ... ... ... ... ... ... ... Инкубациялық
орта ретінде, зерттеу мақсатына байланысты 65мМ натрий фосфат буфері
(рН7,8) қолданылды, ... ... ... ... ... 15 мкг/мл
хлорамфеникол және 20 мкг/мл стрептомицин ... ... ... үрдістер стерильді жағдайларда орындалды.
2.1.2 Ішек таяқшасы клеткасын өсіру жағдайлары
Жұмыста плазмида көзі ретінде, рекомбинантты ... ... ... бар E. Coli BL 21 ... ... Ол ... E. Coli ... ... ... LB- ... E. Coli
BL 21 штамының колониясын ... 37°С ... бір түн ... соң, 200 мкл ... ... 200 мл ампициллинсіз сұйық LB- ортасында
инокулациялап (кесте 1), оптикалық тығыздығы 0,4-0,6 ... ... ... соң, алынған дақылдарды 4000-4500 айн/мин жылдамдықта 12
минут бойы центрифугалап, алынған тұнбаны 16,5 мл RF І ... ... ... 4°С ... 15 мин бойы ... Инкубация
уақыты аяқталған соң, алынған дақылдарды 4000-4500 айн/мин–де 15 ... ... 4 мл RF ІІ ... ... 2) ресуспензиялап,
4°С-де 15 мин бойы инкубациялаймыз. Содан кейін ... 300 ... ... ... ... кесте
LB (Луриа Бертани) – қоректік ортасы
|Құрамы |% ... ... |100 ... ... |1 % |10г. |3г. |1г. ... |0,5-1 % |5-10 г. ... |0,5-1г. |
|Ашытқы экстракты |0,5 % |5г. |1,5г. |0,5г. ... |1,5 % |15г. |4,5г. |1,5г. ... ...... ...... 5х - Трис Бейс ... бор қышқылы 27,5г.
-0,5М ЭДТА (рН=8,0): 20мл.
- d H2O 1000мл ... ... 0,5г. ... + 5мл ... су 50мл-ге дейін.
Компетентті E. coli клеткаларының трансформациясы
- 30мкл компетенттік ... +0,1 мкг ... 0°с де 30 ... 42°с де 90 ... кейін мұзда 3 минут;
- 37°с 45 минут +200мкл LB- ... ... ... ... LB-сы бар ... ... кесте
RF І және RF ІІ ерітінділерінің құрамы
|RF І: ... |RF ІІ: ... ... КАс (pH=7.5) |15мл |0.5 M MOPS pH=6.8 |2мл ... |6г |RbCl |0,12г ... 4H2O |4,95г |CaCl2 * 2H2O |0,75г ... |75г ... |15г ... * 2H2O |0,75г |pH 6,8 (0,1н NaOH) ... |
| | ... ... |
|pH 5,8 (0,1н NaOH) ... | ... ... | ... p. Bluescript-Alk A плазмидасын бөліп алу
Жұмысқа pBluescript-Alk A плазмидтік векторы ... ... ... ... E. Coli BL 21 ... ... ... бөліп алу үшін клетка дақылын 3мл. көлемде 37°С ... ... бойы ... аэрациялау арқылы өсірдік. Клеткаларды ... ... ... ... соң оны P I ... ... оған құрамында
100мкг/мл лизоцимі бар осы буферді 100 мкл ... ... ... P
I буферінің құрамы: 100мкг/мл РНК-аза А; 50 mM Tris HCl (pH8,0); 10 ... ... соң, оған ... ... 200 мкл ... қосу арқылы
1-2 минут бойы денатурацияладық. Денатурациялаушы буфер: 200 mM NaOH, ... Ал ... ... ... 15 ... бойы ... ренатурациялаушы
ерітінді қосу арқылы жүргіздік. Ренатурациялаушы буфердің құрамы: 3 М КАс;
рН5,5. 10 минут 3000 ... ... ... ... ... 6,5% ... ПЭГ -4000 (sigma) ... супернатанттан ДНҚ-ны
тұндырдық, алынған тұнбаны 70% этанолмен шайып, кептіріп, 100мкл суда
еріттік. 20 ... бойы ... LiCl және ... ... етірітіндісінде
инкубациялау арқылы ДНҚ-ны РНҚ қоспаларынан тазарттық. 3000 ... ... ... ... ... тең ... ... Кейін тұнбаны 70% этанолмен шайып, кептіріп, суда еріттік.
Тотыққан ... бар ... алу үшін KMnO4 ... Ол ... A плазмидтік ДНҚ-ны (100мкл) ... ... ... 5 ... инкубацияладық. Содан кейін, ЭДТА қосылған ТЕ
буферді ... ... ... ... ... ... жасадық.
Апурин/апиримидин сайттарының бар не жоқ екендігін NFO ... ... ... ... ... ... қою арқылы анықтадық.
E. Coli клеткаларынан бөлініп алынған FPG ... ... ... бар ма, әлде жоқ па ... ... үшін қолдандық. Ол in
vitro жағдайында тек тотығу арқылы өзгеріске ... ... ... ДНҚ ... ... ... және ... жекеленген алейрон қабаттарын 2 мл 70мМ Hepes-KOH (pH-7.6) буферінде
мұздың үстінде гомогенизацияладық. Әр 5-15 ... ... ... ... 1 ... 4°С ... ... 1 сағаттан соң,
гомогенатты -4°С ... 15 ... 10000 ... ... ... супернатантты ДНҚ репарация ферменттері ... ... ... ... белсенділігін анықтауды гаризонтальді
электрофорезде, 0.8 % ... ... ... ДНҚ ... ... ... ... плазмидаларын пайдаландық.
3 Зерттеу нәтижелері және оны талдау
Жоғарыда айтылып кеткендей, клеткада түзілетін негізгі радикалдар – бұл
оттегінің радикалдары (супероксид, ... ... және ... ... монооксиді, қанықпаған май қышқылдарының радикалдары,
энергетикалық тотығу метаболизмнің процесінде түзілетін радикалдар. Соңғы
жылдары ... ... ... ... ... ... зақымдануы жатыр» деген ... ... ... ... ... мен мутацияларға әкелетін негізгі
факторлардың бірі – бұл ... ... ... ... ... стресі кезінде түзілетін оттек радикалдары (супероксид, сутегі
пероксиді, гидроксид радикалы) ДНҚ-ның түрлі ... ... ... формамидопиримидин, тиамин гликоль және т.б.). Бұндай
зақымданулар репарацияның бірнеше ... ... ... жеке ... репарациялаудың басты және әмбебап жолының
бірі – ... ... ... ... ... ... және
ол ДНҚ-N-гликозилазалар мен АП-эндонуклеазалар әсерімен инициацияланады.
КПӨ ... ... ... ... концентрациясы ГҚ әсерінен
артады. ГҚ-мен өңделген клеткаларда ОБТ ... ... ... ОБТ жинақталу процесі мен ... ... ПКӨ ... ... ... ... АБҚ ... алейрон қабаттары ПКӨ - не ... және ОБТ ... ... айтарлықтай жоғары деңгейі болады.
Оттегі радикалдарының ГҚ-на тәуелді генерациясы тотығу стресіне тән ... ... ... (охоG, 8-оксиаденин, формамидопиримидин, тиамин
гликоль және т.б.) ... ... ... болжам жасауға болады.
Бидай алейрон қабаттарының клеткаларының апоптозындағы ДНҚ ... ... ... үшін ДНҚ-N-гликозилаза мен ... ... ... (ГҚ және АБҚ) ... ... ... ... сияқты қостізбекті
ДНҚ-ның зақымдалған ауданына жақын жерден бір ... ... ... ДНҚ ... біртізбекті үзінділер, оны ашық сақиналы
күйге немесе сызықты формаға айналдырады. Бұндай ... ... ... ... ... болады. Берілген жағдайда KMnO4 мен
формил қышқылымен өңделген суперспиральданған плазмида ДНҚ -сы ... ... ... мен ... ... үшін ... ... біз плазмидаларды ДНҚ-эндонуклеазалар мен ДНҚ-N-
гликозилазалар үшін субстрат ... ... үшін ... бөлу ... тәжірибелерін жүргіздік. ДНҚ-ны модификациялау үшін әртүрлі
плазмидалық ... ... ... ... ... (+), pBluescript-Anpg 40, pUC19-Gln47-AlkA, Gln53-pUC19. Плазмидалық
векторлар ... ... ... ... ... алынды.
Бөлініп алынған плазмидаларды электрофоретикалық талдау нәтижесі
таңдап ... ... ... көпшілігі димерлер, тетрамерлер және
басқа плазмидалармен байланысқан түрде жылжитындығын ... ... ... тобы ... ... жылжыды.
Сол себепті келесі зерттеулерде рBluescript векторының қос ... ... ... ... дәнінің алей рон ... ... ... ... ұлпа ... ... атқарады, яғни ... ... ... гидролизін катализдейтін амилазалар,
протеиназалар, дезоксирибонуклеазалар сияқты және тағы басқа ферменттерді
синтездейді және ... ал ол өз ... ... өсіп өну
сатысында ұрықтың қоректенуін қамтамасыз етеді.
АП-эндонуклеазалар мен ... ... ... үшін біз ... атап кеткен ферменттердің
активтілігінің детекциялауға қажет жалпы белок ... ... ... ДНҚ - ... ... ... 10 ... сурет. Бидай алейрон қабатының АП-эндонуклеазалар мен ... ... ... ... ... ... анықтаудың
оптимизациясы
Берілген мәліметтерден көріп тұрғандай, АП-эндонуклеазалар детекциясы
үшін белок 0,025 және 0,008 мкг ... ал ... ... үшін ... ... ... жеткілікті екені
айқындалды. Сол себепті ... ... ... анықтау үшін белоктың 0,004 мкг концентрациясы қолданылды, ал
ДНҚ-гликозилазалар үшін - 0,002мкг белок мөлшері пайдаланылды.
ГҚ
ГК+АБК
А
АБҚ
Е с к е р т у: 1 - ... 2 - ... ; 3- ... 4 ... 5 - Ca2+ + Mg2+ ; 6 - Mg2++ EDTA (10mM); 7 - Ca2+ + ... ... ... алейрон клеткаларының АП-эндонуклеаза ферменттерінің
белсенділігіне гормондардың әсері
Келесі тәжірибелерде біз ГҚ мен АБҚ-ның бидай алейрон ... ... ... әсерін зертедік. Тәжірибелер барысында
Ca2+, Mg2+ иондарының және қос ... ... ... ... ЭДТА) АП-эндонуклеазалардың активтілігіне әсеріне талдау жүргізілді.
Жоғарыда айтылып кеткендей апуринді/апиримидинді сайттары бар ... үшін ... ... ... Апуринді/апиримидинді сайттардың
плазмидада ... ... ... ... ... таза ... NFO
ферменттерінің (Е.соli-дің АП-эндонуклеазасы) көмегімен агароздық ... ... ... мәліметтерден көрініп тұрғандарыңдай инкубациялық ортада ГҚ-
ның 1 мкм дозада болуы Ca2+ - тәуелді ... ... ... ... ... ... АП-эндонуклеазалардың
әлсіз активациясы байқалды. Mg2+ мен Ca2+ ... ... ... ... ГҚ-на тәуелді артуына әкелді. ... ЭДТА мен ЭГТА 10 мМ ... бұл ... ... ... (4 ... Сонымен қатар, бұл ... ... ... ... ... алейрон клеткаларында ГҚ әсерінен
плазмиданың апуринді және апиримидинді сайттраға спецификалы Ca2+ ... ... ... ... Бұл ... ... ... әсері қарама-қарсы сипатта болды.
Инкубациялық ортаға АБҚ (5 мкМ) ... ... ГҚ ... ... ... ... мәліметтер ГҚ – ның АП-эндонуклеазалардың Ca2+ және Ca2+/
Mg2+ тәуелді формаларының активтілігін ... ... ... ... ... индукциялайтын кальций ионына тәуелді АП-
эндонуклеазалардың активтенуі, оттегінің радикалдары туғызған ... ... үшін ... деп ... ... болады.
Жоғарыда айтылып кеткендей, ДНҚ-ның зақымдалуы мен мутацияларға
әкелетін негізгі факторлардың бірі – бұл ... ... ... ... ... радикалдар (супероксидті және гидроксильді) ДНҚ-ның түрлі
зақымдануларын индукциялайды (охоG, ... ... ... және ... Аталмыш зақымданулар репарацияның бірнеше
жолдармен аластатылады. Зақымдалған жеке нуклеотидтердің ... ... және ... ... бірі ... мен ... ... инициацияланатын негіздердің эксцизиялық
репарациясы (ЭРО) болып ... ... ... ... ... нәтижесінде АП-сайт түзіледі және ... ... ... ... ... ... ... ретінде рөл атқарады. АП-эндонуклеазалар, өз кезегіне ДНҚ-
гликозилазалар әсерінен түзілген ДНҚ кесіндісінің 3'-соңындағы қанықпаған
альдегидтерді ... ... ... ГҚ ... ... ... N-гликозидтік реакциясы әсерінен болатынын болжауға
болады.
ДНҚ-N-гликозилазалардың активтілігі инкубациялық ортада ГҚ мен АБҚ-ның
болуына тәуелді ме? ... ... ... ... сұрақтарды шешу үшін ... ... (ГҚ және АБҚ) ... ... біздің тәжірибелерімізден, 1 мкМ дозада ГҚ бар ортада
алейрон ... 48 ... бойы ... ... ... тәуелді формаларының активтілігін ғана айтарлықтай артыратыны
көрсетілді. Атап айту керек, ГҚ ... Ca2+/ Mg2+ және ... ... ... ешқандай әсер көрсетпейді. Сонымен
қатар, инкубациялық ортаға ГҚ-ның табиғи ... ... 5мкМ ... ГҚ – ның ... ... ... ... тежеді.
5 - ші суреттен көрініп тұрғандай, қосвалентті катиондардың хелаторы –
ЭДТА-ның болуы ГҚ ... ... ... ... иондарының спецификалық хелатордың – ЭГТА, 10мМ дозада АП-
эндонуклеазалардың активтілігін толық тежеді.
Осылайша, бұл нәтижелер ГҚ ... ... ... бидай
алейрон қабатының Ca2+ ... ... ... ... ... ... ... бидай дәнінің алейрон қабатының ПКӨ-не
әсері АП-эндонуклеазалар мен ... ... ... ... деп болжам жасауға болады. Сонымен қатар ГҚ индукциялайтын АП-
эндонуклеазалардың формалары Ca2+ және Mg2+ ... ... ... ... ... ГҚ ... Ca2+ және
Ca2+/ Mg2+ тәуелді формаларын активтендіреді, ал ДНҚ-N-гликозилазалардың
тек Ca2+-тәуелді формаларын ... ... ... ең ... рет ... ... ... ДНҚ-гликозилазалар мен Ca2+/ Mg2+ тәуелді АП-эндонуклеазалардың ГҚ
әсерінен активтенетіні анықталынды. Бұл ферменттер белсенділігі ... ... ... ... дәнінің алейрон клеткаларында ГҚ
әсерінен ДНҚ-гликозилазалардың активациясы жүреді. Бұндай әсер ... ... ... да ... Бұл ферменттердің
белсенділігіне абсциз қышқылының әсері қарама-қарсы сипатта болды.
Бұл ... ДНҚ ... ... ... ... ... ... реттелуінде маңызды роль атқаратындығын көрсетеді. ГҚ
бидай алейрон қабатының ПКӨ-н ... ... бұл ... ... ... ыдырауымен үйлесіп отырады.
ГҚ
АБҚ
ГҚ+АБҚ
Е с к е р т у: 1 - Бақылау; 2 - NFO(0,027γ) ; 3 - ... 4 ... 5 - ... 6 - Mg2++ EDTA (10mM); 7 - Ca2+ + ... ... ... алейрон клеткаларының ДНҚ – гликозилаза ферменттерінің
белсенділігіне гормондардың әсері
Олигонуклеосомды фрагменттерге хроматиннің деградациясы апоптоздың
соңғы сатысында ... және ... ... өлімінің негізгі
критерийлерінің бірі болып ... КПӨ ... ... ... ... ГҚ әсерінен артады. ГҚ-мен өңделген клеткаларда
ОБТ метаболизмнің ферменттерінің активтілігінің төмендеуі ОБТ жинақталу
процесі мен ... ... ... ... ... негіздердің
жинақталуы артады. Оттегінің радикалдары туғызған ДНҚ ... ... мен ... активтілігін
индукциялайды. Дегенмен, бұл ферменттердің активациясы арқасында түзілген
біртізбекті ... 3'-ОН және 5'-Р бос ... ... ... ... өз кезегінде эндо- және экзонуклеазалардың субстраты болып табылады.
Жоғарыда айтылып кеткендей, ГҚ бұл модельдік жүйеде эндогенді локализденген
клетка ... ... ... индукциялайды.
Олай болса, ГҚ әсерінен ... ... ДНҚ ... ... ... мен ДНҚ репарациясы ферменттерінің бірлескен
әсерлерінің нәтижесі деп ... ... ... Бидай алейрон клеткаларына тән ДНҚ эксцизиялық репарациясының басты
ферменттері АП-эндонуклеаза және ... Ca2+ ... Mg2+ ... ... ... айқындалды.
2. ДНҚ репрациясының маңызды ферменттерінің белсенділігінің гормондар
арқылы реттелетіндігі көрсетілді. Берілген модельдік ... ГҚ ... Ca2+ және ... ... ... ал ... тек ... активтендіретіні анықталды.
3. Алынған тәжірибелер негізінде, бидай алейрон ... ... ... ... ДНҚ ... ГҚ ... мен ДНҚ ... ферменттерінің бірлескен
әсерлерінің нәтижесі деп ... ... ... ... Wyail S. E. and Carpila N. C. Trends Cell Biol. 3. - 1993. – P. ... Oixon R.A., Harrison M.J. and Lamb C.J. Annu. Rev. ... 32.
– 1994. – P. 479-501.
3. Bach M., Schnitzler J.P. and Seilz H.U. Plant Physiol. 103. – 1993. ... ... ... Т., Nennstiel D., Jabs Т., Sacks W.R., Hahlbrock K. and
Scheel D. Cell. 78. - 1994. – P. ... Fath A., Bethke P., Lonsdale J., ... R., Jones R. ... death in cereal aleurone // Plant ... Biology. - 2000. ... 44. - P. ... ... О.В. Амилазы и их регуляция в зерне злаковых: Автореф. д-ры
биол. наук: 03.00.04. – М, 1990.- ... Bethke P.C., Hillmer S. and Jones R.L. ... of intact ... vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. ... - ... Paul C., Bethke P.C., Robert ... and. Jones R.L. Hormonal
signalling in cereal aleuron // J. Exp. Bot. - 1997. - Vol.48, ... - P. ... ... S., Heistek J.S., Wang M. ... ... ABA and GA on extracellular and intrasellular pH and Malate in
barley aleurone // Plant. Phyysiol. - 1994. - Vol.106. - P. ... ... Н.П., ... Л.Н. ... и ... ее ... Изд.
Колос. – М, 1968.- С.52-56.
11. Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies ... of ... ... of an amylase having one ... residue ... sugar chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. ... Jacobsen J.V., Knox R.B., Pyliotis N.A. The structure and composition
of aleuron grains in the barley aleurone layer // Planta. - 1971. ... 101. - P.189- ... Gilroy S., Jones R.L. ... of ... and abscisic acid at
the external face of the plasma membrane of barley (Hordeum ... aleurone ... Plant Physiol. - 1994. - Vol. 104. - ... Bethke P.C., Hillmer S., Jones R.L. ... of intact ... vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. ... - ... Bethke P.C., Jones R.L. Gibberellin signaling // Plant Biol. ... - Vol. 1. - Р. ... ... М.К., Сабитов А.Н., Саменов Н.А., Ибрагимова С.А.,
Мусабеков К. ... ... ... ... ... ... ... культур ионами Са2+, медиатором цитокинина и
гиббереллином // Вестник ... ... ... – 2006. ... С. 111-116.
17. Lovegrove A. and Hooley R. Gibberellin and abscisic acid ... aleurone // Trends in Plant Science. – 2000. – Vol. 5. – ... Wang M., Van Duijn, B. and Schram A.W. Abscisic acid induces ... calcium decrease in barley aleurone ... // ... – 1991. – Vol. 278. – P. ... Ritchie S. and Gilroy S. Abscisic acid signal ... in the
barley aleurone is mediated byphospholipase D activity //Proceedings
of the National Academy of ... USA. – 1998a. – Vol. 95. – ... Verslues P.E., Zhu J.K. Before and beyond ABA: upstream sensing ... signals that ... ABA ... and response ... stress // ... Society Transactions. - 2005. – Vol.33.
P. 375–379.
21. Hahlbrock К Scheel, D, Logemann. E., ... Т., ... ... S.,Sacks w.'r. and ... E. Proc. Nad. Acad. Sci. ... – 1995. – P. ... Stavreva D.A., Gichner T. DNA damage induced by hydrogen peroxide ... tobacco cells is dependent on the cell growth stage, ... Genet. Toxicol. Environ. Mutagen. – 2002. – Vol. 514. - ... Jiang M., Zhang J. Effect of abscisic acid on active oxygen ... defense system and ... damage in leaves of ... // Plant Cell ... – 2001. – Vol, 42(11). – P. 1265-
1273.
24. Elstner E.F. ... of oxygen ... in ... ... plant cells. In: Pell EJ, Steffen KL, ... stress and plant ... American Society of Plant ... - 1991. – P. ... ... I. Superoxide dismutases // Advances in ... ... Areas of ... Biology. 58. - 1986. – P. ... ... S, Asada K. Ferric and manganic ... disinutases in
Euglena gracilis // Archives of Biochemistry and ... 195. ... – P. ... Bannister WH, Bannister JV, Barra D, Bond J, Bossa F. ... of ... ... the ... enzyme, free ... Communications. 12-13. - 1991. – P. 349-361.
28. Kliebcnstcin DJ, Monde R, Last RL. ... ... ... an eclectic enzyme family with ... ... ... localization // Plant Physiology. 118. - 1998. – P. 637-650.
29. Tsang EWT, Bowler C, Herouart D, Van Camp W, ... R, ... Van Montagu M, Inze D. 1991. ... ... of ... in plants exposed to ... stress. The Plant Cell
3, 783-792.
30. Marcus S, Mark D, Lunec J. ... DNA damage: ... and ... Foyer C.H., ... P. and Kunerl K.J. Plant Cell Environ. ... 1994. – P. 507-523.
32. Elstner E.F. Mechanisms of oxygen ... in ... of plant cells. In: Pell EJ, Steffen KL, ... stress and plant ... American Society of Plant ... - 1991. – P. 13-25.
33. Salin M.L. Toxic oxygen species and protective systems of ... // ... ... 72. - 1988. – P. ... ... M.A, Asada K. Superoxide anion permeability of phospholipid
membranes and chloroplast ... // Archives of ... ... 226. - 1983. – P. ... Myouga F., Hosoda C., Umezawa T., Iizumi H., Kuromori T., ... Shono Y., Nagata N., Ikeuchi M. and ... K. A
Heterocomplex of iron superoxide dismutases defends ... against ... stress and is ... for chloroplast
development in Arabidopsis //The Plant Cell. – 2008. – Vol. 20. – ... Smith MW, ... RF. A ... of ... rates of the ... kinds of ... ... // Journal of Molecular
Evolution 34. - 1992. – P. 175-184.
37. Wood R.D. ... excision repair in ... cells // J. ... - 1997. – Vol. 272. – P. ... Laurent G, ... M, Laval J. Enzimology of the repair of free
radicals-induced DNA damage // ... 21. – 2002. – P. ... ... В.Г. Эксциционная репарация поврежденных оснований ДНК: ДНК-
гликозилазы. Генетика. 2005. -№ 6 (41). –С. 725-735.
40. Василенко Н.Л., Невинский Г.А. ... ... ... ... ... ... ... и низших организмов и ... ... ... биология. 2003. -№ 6 (37). –С. 944-
960.
Norbury C, Hickson I. Cellular ... to DNA damage. - 2001. – P. ...... ... бөлек кездесетін, өздігінен
репликациялана алатын, кішігірім сақина тәрізді ДНҚ молекуласы.
Вектор – автономды репликацияға ... ДНҚ ... ... ... ... ... ... клеткаға жеткізуге пайдаланылады.
in vitro (лат. in vitro – шыныда) – шыныда, жасанды жағдайда.
Мутация – Тұқым ... ... ... де ... ... де ... пайда болады. Негізінен мынадай түрлері
болады: гендік мутация, хромосомалық мутация, геномдық ... (гр. endon – ... sperma – ...... дәнінде ұрықтың
алғашқы өсуіне қажет қоректік заттар жиналатын ұлпа.
ДНҚ ... (лат. ...... қалпына келу) – барлық
организмдердің клеткаларындағы нормалы биосинтез ... ... ... және химиялық себептерінен матрицалық ДНҚ–ның зақымдалған
жерлерінің ... ... ... (Base Excision Repair) – ... негіздерді жоюға
арналған эксцизиялық репарация.
ДНҚ–гликозилаза – негіздер мен қант ... ... ... ... ... негізді аластататын фермент.
АР–эндонуклеазалар – 5′-соңынан тұзе отырып ДНҚ–ны апуринді ... ... ... ферменттер.
ДНҚ–лигаза – бір полинуклеотидтің соңғы 5′-РО қалдығымен ... ... ... ... ... ... байланыс түзу
жолымен нуклеотидтерді “тігуші” фермент; нәтижесінде ... ... ... ... – ДНҚ ... ... ... фермент.
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмысы 31 беттен тұратын компьютерлік текстен, 1 сызба, 2
кестеден, 5 суреттен және 41 ... ... ... ... ... ... клеткаларында ДНҚ репарациясының
басты ферменттерінің бірі АР ... ... ... (ГҚ) және ... (АБҚ) ... ... ... жасау үшiн объект ... ... 4 ... ... (Triticum aestivum) деэмбриональді ... ... ... ... ... келесi әдiстемелер қолданылды: Бидай дәнінің жекелеген
алейрон ұлпасын бөліп алу мен инкубациялау ... Ішек ... ... ... ... A плазмидасын бөліп алу, ... ... ... және ... ... ... ... белсенді түрлері, антиоксидантты ферменттер,
ДНҚ-репарация, BER-репарация, ДНҚ-гликозилаза.
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР ТІЗІМІ
ОБТ-оттегінің белсенді ... ... ... ... ... және ... биология кафедрасының 4-ші курс студенті
«Бидай алейрон клеткаларында АР-эндонуклеазаларының белсенділігі»
тақырыптағы бітіру ... ... ... ... ... сатысында, синтетикалық және
секреторлық қызмет атқаратын күрделi ұлпа. Яғни бидай дәнінің ... ... ... ... гидролитикалық ферменттерді синтездеп,
оны крахмалды эндоспермге секрециялайды. Онтогенездің соңғы сатысында
алейрон клеткалары ... ... ... бұл ... (апоптоз), яғни генетикалық детерминацияланған деген болжам
бар.
Оттегiнiң белсендi түрлері (ОБТ) – супероксид (О), сутектiң асқын тотығы
(Н2О2), гидроксид радикалы (ОН) ... ... ... ... ... роль ... белгілі. ОБТ, белоктар,
липидтер, ДНҚ және т.б. сияқты клеткалық биомолекулалармен қарым-қатынасқа
түсіп, оларды тотықтыру ... ... ... өлімін шақыруы мүмкін.
Осыған ... бұл ... ... бидай алейрон клеткаларында ДНҚ
репарациялаушы АР ... ... ... ... және ... (АБҚ) қышқылдарының әсерiн зерттеу болып табылады.
Автор тәжірибе барысында алдына қойған мақсаттарға жетіп, бірқатар
жаңа ... ... ... ... ... тән ДНҚ ... репарациясының
басты ферменттері АП-эндонуклеаза және ДНҚ-гликозилазалардың Ca2+
және Ca2+/ Mg2+ иондарына тәуелді формалары айқындалды.
• ДНҚ ... ... ... ... ... ... ... Берілген модельдік
жүйеде ГҚ АП-эндонуклеазалардың Ca2+ және Ca2+/Mg2+ ... ... ал ... тек ... формаларын активтендіретіні анықталды.
• Алынған тәжірибелер негізінде, бидай алейрон клеткаларындағы ГҚ
әсерінен жүзеге асатын ДНҚ ... ГҚ ... мен ДНҚ ... ... ... ... деп болжам жасалынды.
Жұмыс жасау барысында бірқатар биохимиялық әдістемелерді: ... ... ... ДНҚ ... ... ... ... өңдеу, спектрофотометриялық талдау т.б. меңгерді.
Жоғарыда ... ... ... бітіру жұмысын "өте жақсы" бағасына
лайық санаймын.
Жалпы генетика және ... ... және ... ... ... Ж. ... меңгерушісі, б.ғ.д, профессор
Түйін
Бидай алейрон қабатының Ca2+ - тәуелді ДНҚ-гликозилазалар мен ... ... ... ГҚ ... ... анықталынды.
Бұл ферменттер белсенділігі гормондар арқылы реттелетіндігі көрсетілді.
Бидай дәнінің ... ... ГҚ ... ... ... ... выявлено активация Ca2+- зависимых ДНК-гликозилаз и Ca2+/ Mg2+ АП-
эндонуклеаз алейроного слоя в ... ГК. ... ... ... ... этих ... ... что под действием
ГК в ... ... слоя ... пшеницы происходит существенное
активация ДНК-эндонуклеаз.
Summary
There was revealed an ... of Ca2+ depended DNA ... ... Mg2+ depended ... aleurone layer in the present of GA. ... of this enzymes was ... by regulation of hormones. In
aleurone tissue of wheat grains was demonstrated an ... of ... by GA ... 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 7
1 2 3 4 5 6 ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бидай алейрон клеткаларындағы азот тотығының супероксиддисмутаза белсенділігі мен супероксид радикалының жинақталуына әсері33 бет
Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері30 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
Астық массасының құрамы11 бет
Мутациялық жағдайлар5 бет
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану жолдары9 бет
Өсімдіктер клеткасының құрылымы мен атқаратын қызметі туралы шолу10 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Іріңді жара қоздырғыштары қатысында сорбенттің эфференттік белсенділігін зерттеу33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь