Қазақстанның Орта Азия аумағындағы қауіпсіздік пен саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудегі орны

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І Орта Азиядағы экстремизм және ланкестік әрекеттердің жандану себептері мен ерекшеліктері

§ 1. Экстремизм. Түсінігі, себептері және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

§ 2. Орта Азия аумағындағы діни экстремизм ерекшеліктері. Оның ішкі және сыртқы таралу факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

ІІ Қазақстанның Орта Азия аумағындағы қауіпсіздік пен саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудегі орны

§ 1. Қазақстанның тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне іштен іру факторларының төндіретін қауіптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

§ 2. Қазақстанның саяси тұрақтылығы мен тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне сырттан келетін қауіптерді алдын.алу және жою ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

ІІІ Азия мен Қазақстанда экстремизм және терроризммен күресудегі халықаралық.құқықтық нормалары

§ 1. Орта Азия аймағындағы экстремизм және терроризм көріністерінде адам құқықтарының бұзылуы мен оларды қорғау мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ...39

§ 2. Терроризм және экстремизммен күресуге бағытталған халықаралық ұйымдардың қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
КІРІСПЕ

Жаңа заман кезеңінде халықаралық құқық - құқықтың әр саласындағы халықаралық қатынастардың күшеюімен байланысты елеулі оң өзгерістерге ұшырап жатыр. Халықаралық қауымдастық, бүгінгі күні, халықаралық құқық нормалары мен қауіпті соғыс конфликтілерін, саяси қақтығыстарды бейбіт жолмен шешудегі ауқымды тәжірибесімен осы жұмыста қарастырғалы тұрған экстремизм және терроризм мәселелерін дұрысшешуге шамасы жетерлік деген ойдамыз. Халықаралық арақатынастардың ерекше аясы болып терроризм және экстремизм табылады. Бәріміз білетіндей, аталған екі құбылыс белгілі-бір мемлекеттің аумағында орын алғанымен, бүкіл әлемді масасыздандыратын мәселеге айналды. Себебі бұл оқиғалар дүниежүзілік қауымдастықтың мүдделеріне қайшы тұрып, олардың бейбіт, тыныш және ынтымақтастық өмірін қауіпті жағдайға тірейді. Алайда, көптеген ғалымдар, бұл мәселелерді әлемдік қатынастардың жаһандануымен байланыстырады. Қазіргі заман өзінің күрделі қатынастарының қиындай түсуімен және рухани құндылықтарға кері көңілмен қараудың тенденциясымен түсіндірілетін адам және қоғам, қоғам және мемлекет, мемлекет және әлемдік қауымдастық арасындағы қарым-қатынастардың шиеленісуіне әкеліп соқтырады.
Бүгінгі күні тұрақтанған Батыс және Шығыс түсініктерінің бел ала бастауы мемлекеттер арасында саяси, экономикалық және тағы басқа тұрғыдағы мәселелерге байланысты, қарапайым қоғамға әбден түсініксіз, үлкен және қауіпті қорытынды – ланкестік, экстремистік қақтығыстарға әкелді. Енді, бұл орныққан жағдай - ешкімге де тиімді еместігін көрсетеді.
Мұндай жағдайда әлемдік қауымдастықтың терроризм және экстремизммен күресудегі әсерлі әреккеттер болып мемлекет тарапынан кепілденген адамдардың оған бірігіп қарсы шығуы табылады. Мемлекеттер бұл аяда қызметтесу арқасында халықаралық өзара әрекеттестіктің құқықтық және саяси негіздерін орнықтырады. Көрсетілген өзара әрекеттестік мынадай жалпы мақсаттарға бағытталған – халықаралық бірігудің арқасында ғана іске асатын халықаралық қылмыстылыққа қарсы әрекеттерді ұйымдастыру, халықаралық қауіпсіздіктің бірыңғай жүйесін құру.
Біз білетіндей, террордың нәтижесінде адам құқықтары мен бостандықтары жексұрын, қатігез және көргенсіз нысанда бұзылады. Ланкестік акт, қагдай да көрініспен орын алса да, тіптен, соғысқа әкелетін нысандағы экстремизм – ең алдымен, адам баласына, оның бағаланбас өмір фактісіне үлкен қасірет әкеледі. Хылықаралық құқытың бірден-бір қағидасы – адам құқықтары мен бостандықтарын кесетін экстремистік және (немесе) ланкестік әрекеттердің қайта –қайта жандануы қоғамда адамға өмір сүруге ешқандай мүмкіндік бере алмайды.
Ал мемлекеттердің халықаралық ынтымақтастығы адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының кепілі ретінде орнығуы әбден дұрыс бағыттың дәлелі.мемлекеттер бұл мәселені шешу жолында мынадый бағытты ұстануы жөн – ұлтаралық және мемлекетаралық келісім.
Терроризм және экстремизм өздерінің қылмыстық мақсаттарын орныдау үшін барлық объектілерді пайдаланады, соның ішінде әлемде ең қымбат – адам өмірі, оның денсаулығы мен қоғамдағы күнделікті іс-қимылын жоюға дейін баруға безбейді.
Орта Азия аймақтарында экстремизм және терроризм мәселелері ерекше көңіл аударуға тұрарлық жағдай. Аталған аймақ Қазақстанға көршілес мемлекеттерден тұрғандықтан өздерінің аумақтарында экстремизм және терроризм көріністері жандануының көркеюіне байланысты туындаған ішкі тұрақсыздық жағдайлары үлкен қауіп төндіреді.
Таңдалып отырған бітіру жұмысының өзектілігі - жасалған қорытындылармен дәлелденеді. Онда халықаралық өзара әрекеттестіктің аймақтық мәселелері мен олардың болашақта даму тенденцияларын қарастыруға байланысты зерттеулер жүргізіледі.
Тұрақтанған жағдайда Қазақстан экстремизм және терроризмге қарсы тұруға байланысты халықаралық ынтымақтастық жүйесіне белсенді түрде енуде.
Зерттеудің негізгі мақсаты болып экстремизм және терроризммен күресудегі Орта Азия мемлекеттерінің ынтымақтастық қағидалары мен мазмұнының жалпы мінездемесін қалыптастыру табылады. Жоғарыда аталған мақсатқа сәйкес, бітіру жұмысының авторы келесі тапсырмаларды шешуге бет бұрды:
- экстремизм және терроризм түсінігі мен себептерін анықтау;
- Орта Азия аймағында діни экстремизмнің құқықтық ерекшеліктерін ашу мен оның ішкі және сыртқы факторларын айқындау;
- Қазақстан Орта Азия аймағында қауіпсіздік пен саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудегі орнына байланысты халықаралық құқықтық мәселелердің мінездемесі;
- Қазақстанның қауіпсіздігі мен тұрақытылығына төнетін ішкі қауіптерді анықтау;
- Қазақстанның қауіпсіздігі мен саяси тұрақытылығына төнетін қауіптердің сыртқы факторлары жандануының құқықтық мәселелерін айқындау;
- Қазақстан мен Орта Азия аймағында экстремизм және терроризм әрекеттерінде адам құқықтарын қорғау мен бұзылу мәселелерін анықтау;
- Қазақстан мен Орта Азия аймағында экстремизм және терроризммен күресуге бағытталған халықаралық ұйымдардың қызметін анықтау.
Бітіру жұмысының объектісі Орта Азиядағы экстремизм және терроризммен күресу аясындағы халықаралық қатынастарда туындайтын құқықтық мәселелер болып табылады.
Ал оның пәні – зерттелетін аядағы халықаралық құқық нормаларының орын алуы және ондағы қызметінің даму деңгейі. әрине, бұл бітіру жұмысында, мен, өзімнің студенттік лауазымынан ешқандай көлемді ұсыныстарды енгізе аламаймын. Бірақ ғылыми жетекшімнің ұстанған бағыт-бағдары маған дұрыс қорытындылыр шығару септігін тигізеді деп ойлаймын.
Қарастырылып отырғалы тұрған тематиканың методологиялық негізі – мемлекеттік және құқықтық құбылыстардың жалпығылыми және жекеғылыми әдістерін қарастыру: тарихи, салыстырмалы, логикалық, формальді-құқықтық, функционалды және тағы басқа.
Теориялық және тәжірибелік маңызына терроризм және экстремизммен күресудегі Қазақстан мен Орта Азия мемлекеттерінің ынтымақтастық аясында халықаралық құықық ғылымының келешекте дамуы жатады.
Зерттелетін аядағы халықаралық қатынастардың әрекет ету қағидалары мен мазмұнының түсінігі туралы ғылыми көзқарастардың жетілуіне әсер тигізеді деген қорытындыға жетуге болады. Халықаралық қатынастардың жетілуі – оын алған экстремизм және терроризм қуіптеріне әсерлі тойтарыс бере алады. Тек оған жету жолдары адам және азамат құқықтары мен бостандықтарына ешқандай кедергі келтірмесе және оларға қарсы тұрмаса... Жұмыста қарастырылған нәтижелер мен ұсыныстар халықаралық құқықтың дамуына пайдалы болады деген үміттеміз.
Алдарыңызға ұсынылған бітіру жұмысы үш тараудан, алты параграфтан, кіріспе, қорытынды бөлімдерінен, пайдаланылған қайнар-көздер тізімінен тұрады. Жұмыстың жалпы көлемі компьютермен терілген елу бес беттен тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР:

1) Терроризм, сепаратизм және экстермизммен күресу жөнінде Шанхай Конвенциясы (Шанхай, 2001жыл 15 маусым).
2) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері арасындағы Жергілікті Антиланкестік құрылым туралы Келісім (Санкт-Петербург, 7 маусым, 2002жыл).
3) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері терроризм, сепаратизм және экстремизммен күресудегі ынтымақтастық Концепциясы. Ресей федерациясы Президенті Владимир Путин, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтао, Қырғыз Республикасының Президент міндеттерін атқарушы Құрманбек Бақиев, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонов, Өзбекстан Президенті ислам Кәрімов шешімімен бекітілді. Астана, 2005 жыл, 5 маусым.
4) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері арасындағы Жергілікті Антиланкестік құрылым щеңберінде Құпия Ақпаратты қорғауды қамтамасыз ету жөнінде Келісім.
5) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері арасындағы Жергілікті Антиланкестік құрылымның Мәліметтер Банкі жөніндегі Келісім. (Ташкент, 17 маусым, 2004 жыл).
6) Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы «Жақтардың терроризммен, саяси және діни экстремизммен, трансұлттық ұйымдасқан қылмыстылық пен басқа да тұрақтылық және қауіпсіздікке байланысты қауіптермен күресу жөнәнде бірлескен әрекетері туралы» Келісім. (Ташкент., 2000 жыл 21 сәуір).
7) АСШӨӘ Терроризмді жою мен цивилизациялар арсындаңы ынтымақтастықты қолдау жөнінде Декларациясы. (Алматы 2002, жыл 4 маусым ).
8) «Терроризммен күресудегі құқықтық нормалар мен адам құқықтарын қорғау мәселелері бойынша» Халақаралық Заңгерлер Декларациясы (Берлин Декларациясы).
9) Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасында бейбіт көршілестік, достық және ынтымақтастық жөнінде Шарты (Пекин, 23 желтоқсан, 2002 жыл).
10) Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы Терроризм, сепаратизм және экстермизммен күресудегі ынтыиақтастық жөніндегі Келісім (Пекин, 23 желтоқсан, 2002 жыл).
11) Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығыныңмүше мемлекеттері Антиланкестік орталқты құру туралы Шешімі (2000 жылы 1 желтоқсан, Минск). Қара: 2000 жылы 1 желтоқсандағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығыныңмүше мемлекеттері Антиланкестік орталқты құру туралы Шешімін орындау барысы жөнінде бекітілген ақпаратты (Минск, 2001 жыл 1 маусым).
12) Орталық Азия аумағы бойынша Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына мүше мемлекеттердің Антиланкестік орталықтың бөлімін құру туралы Шешімі (2002 жыл6, 7 қазан, Кишинев).

НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР:

1) ҚР Конституциясы, 1995 жыл, 30 тамыз.
2) ҚР Азаматтық іс-жүргізу Кодексі
3) ҚР Қылмыстық Кодексі, 1997 жыл, 16 шілде.
4) ҚР «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Кодексі,
5) ҚР «Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы» Заңы 2005 жылдың 18 ақпаны №31-III ЗРК (08.07.05 ж. өзгертулер енгізілді).
6) «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне 9лтты0 0ау3пс3зд3кт3 0амтамасыз ету мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы, № 67-III, 8.06.2005 ж.
7) «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне экстремизмге қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы, № 33-II, 23.02.2005 ж.
8) «Діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы» ҚР Заңы, 15.01.1992 ж.
9) ҚР «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы» Заңы, № 233-I 26 маусым, 1998 жыл.
10) «Терроризм мен экстремизм көріністерінің алдын алу және тыю жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы, № 332-10.02.2000 ж.


НЕГІЗГІ ӘДЕБИЕТТЕР:

1) Авдеев Ю.Я. Терроризм как социально-политическое явление. Современный терроризм: состояние и перспективы, под ред. Е.И. Степанова, М., Эдиториал УРСС, 2000.
2) Акинер Ш. Экстремизм: глобальный феномен. Сборник материалов международной конференции: «Религиозный экстремизм в Цкентральной Азии», Душанбе, «Деваштич», 2002.
3) Баймулдин Н., «Халифат не состоялся». «Экспресс К», №40, 02.04.2005.
4) Белашева И. Лишний закон. Время новостей, № 99, 2002.
5) «Время ПО», № 12, 05.08.1999 ж.
6) Гушер А.И. внутренние вооруженные конфликты и международный терроризм. Взаимосвязь и методы борьбы//Евразийский вестник-2003_№9.
7) Жатканбаев Е. Международный экстремизм и терроризм как угроза национальным интересам Казахстана//Саясат-Policy. 2005-№ 1.
8) Зорин В., Паин Э. «По ту сторону свободы»// «Независимая газета», -12.02.2003.
9) Имомов А. Неприрывный диалог- важнейший способ решения проблемы экстремизма. Сборник материалов международной конференции: «Религиозный экстремизм в Центральной Азии», Душанбе, «Девиштич», 2002.
10) «Избавить мир от терроризма», «Казахстанская правда», 27.01.2005.
11) Илеуова Г.Т. «Исламский ответ» в Центральной Азии? // Казахстан-спектр. 2002. № 3.
12) Исаев М. «Никто не должен оставаться в стороне». «Казахстанская правда», 20.05.2004, 3 б.
13) Картишкин В.А. Права человека в международном и внутригосударственном праве. М., Институт государства и права РАН. 1995 ж.
14) Kazakhstan Today. Gazeta.kz, fergana.ru. 12.11.2004
15) К вопросу о светском характере Турецкой Республики и активизации в ней исламского фундаментализма// Очерки политического и социально-экономического развития стран Востока. Киев,-1998.
16) Кириченко В. «Как обанкротить терроризм?», «Экспресс К», 25.01.2005.
17) Койчукулов А. факторы религиозного экстремизма// Казахстан-спектр. 2002 № 4.
18) Колесников В. «Корабли ищут тихую гавань», «Время», 02.06.2005.
19) Корецкая Т. «Вахаббиты не спят», «Аргументы и Факты», № 43, 2000.
20) Лугов В. Новые особенности ядерного терроризма // МЭиМО. № 3.
21) Можно ли искоренить терроризм?: Результаты социологического экспресс-опроса жителей г. Алматы// Саясат. 2002. № 5.
22) Мирский Г. Экстремизм, терроризм и внутренние конфликты в «третьем мире». Мировая экономика и международные отношения, 1988, № 8.
23) Мурзаев К., Алматы қаласы Жетісу аудандық соты Мәскеу учаскесінің судьясы. От общего – к частному. Государственная независимость, не подкрепленная национальной безопасностью, всего лишь фикция. «Юридическая газета» газетінде 2001 жылдың 5 қыркүйегінде №40 (408) жарияланған.
24) Мыльников Б.А. Новые вызовы: международный терроризм и иные проявления экстремизма, пути (направления), взаимодействия: Сборник материалов Международной научной конференции «О развитии взаимодействия правоохранительных органов государств0участников СНГ в борьбе с преступностью, международным терроризмом и иные проявления экстремизма». 2001, 21-22 наурыз, Минск.
25) Нестеренко С. «Антитеррор: новый этап». «Казахстанская правда». 25.12.2004.
26) Ольшанский Д. «Психология террора, Екатеринбург»// «Деловая книга», М., Академический проект, ОППЛ,-2002.
27) Петрищев В.Е. «Заметки о терроризме»// М., Эдиториал УРСС-2001.
28) Потехина О. «Экстремисты выбирают Юг»// «Аргументы и факты», 2005-№6.
29) Права человека: проблемы и перспективы. М., Академия наук. 1990 ж.
30) Сатпаев Д. Город Алматы не застрахован от террористов // Саясат. 2003, № 9.
31) «Стабильность и безопасность Казахстана на стыке веков». Под.ред. Бектурганов Н.С., Куанышали Ж., Нысанбаев А.Н., Телебаев Г.Т. Астана: Елорда, 2000-2.
31) Старченко Г.И. «Турция: исламский фактор в светском государстве»// «Народы Азии и Африки». М.-№2-1988
32) Степанянц М.Т. «Историческая судьба суффизма»// Вопросы философии. М.,-№6-1980.
33) Ричамнов А., Берлубаев А.А. Теневые экономические отношения и собственность в сфере национальной собственности // Analytics. 2004 , № 2.
34) А. Угланов «Путь к халифату»// «Аргументы и Факты». 2005 жыл-№20.

ШЕТЕЛ ӘДЕБИЕТТЕРІ:

1) Turkey Isudosteuropa-Hanbuch. B.d.4.1. HRSg/von Klaus Detlev Crothusen Cottingen, -1985.
2) Lawrence B.B. Rethinking Islam as an Ideology of Violence // Conflict resolution in the Arab World / Select Essays / ed. by P. Salem. – Beirut, 1997.
3) The Legitimization of Violence. London, 1997.
4) US and Russian Policymaking with Respect to the Use of Force. Santa Monica, 1996.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..............................................3
І Орта Азиядағы экстремизм және ланкестік әрекеттердің жандану себептері
мен ... 1. ... ... себептері ... 2. Орта Азия ... діни ... ... Оның ішкі ... таралу
факторлары..................................................................
.......16
ІІ Қазақстанның Орта Азия аумағындағы қауіпсіздік пен саяси тұрақтылықты
қамтамасыз етудегі орны
§ 1. ... ... мен ... ... іру ... 2. ... саяси тұрақтылығы мен тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне
сырттан келетін қауіптерді алдын-алу және
жою..............................................29
ІІІ Азия мен Қазақстанда экстремизм және ... ... ... 1. Орта Азия ... ... және терроризм көріністерінде адам
құқықтарының бұзылуы мен оларды қорғау
мәселелері...................................39
§ 2. Терроризм және экстремизммен күресуге бағытталған халықаралық
ұйымдардың
қызметі.....................................................................
........................47
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................49
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................
53
КІРІСПЕ
Жаңа заман ... ... ... - ... әр саласындағы
халықаралық қатынастардың күшеюімен байланысты елеулі оң ... ... ... ... ... күні, халықаралық құқық
нормалары мен қауіпті соғыс конфликтілерін, ... ... ... ... ... ... осы жұмыста қарастырғалы тұрған
экстремизм және терроризм мәселелерін ... ... ... деген
ойдамыз. Халықаралық арақатынастардың ерекше аясы ... ... ... ... ... ... аталған екі құбылыс белгілі-бір
мемлекеттің аумағында орын алғанымен, бүкіл ... ... ... ... бұл оқиғалар дүниежүзілік қауымдастықтың
мүдделеріне қайшы ... ... ... ... және ... ... жағдайға тірейді. Алайда, көптеген ғалымдар, бұл мәселелерді
әлемдік қатынастардың жаһандануымен ... ... ... ... ... қиындай түсуімен және рухани құндылықтарға кері
көңілмен қараудың тенденциясымен түсіндірілетін адам және қоғам, қоғам ... ... және ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Бүгінгі күні тұрақтанған Батыс және Шығыс түсініктерінің бел ала ... ... ... экономикалық және тағы басқа тұрғыдағы
мәселелерге ... ... ... ... түсініксіз, үлкен және
қауіпті қорытынды – ланкестік, экстремистік қақтығыстарға әкелді. Енді, бұл
орныққан ... - ... де ... ... ... ... ... қауымдастықтың терроризм және экстремизммен
күресудегі әсерлі әреккеттер болып мемлекет ... ... оған ... қарсы шығуы табылады. Мемлекеттер бұл ... ... ... ... ... ... және ... орнықтырады. Көрсетілген өзара ... ... ... ... – халықаралық бірігудің арқасында ғана іске асатын
халықаралық қылмыстылыққа қарсы ... ... ... бірыңғай жүйесін құру.
Біз білетіндей, террордың нәтижесінде адам құқықтары мен бостандықтары
жексұрын, қатігез және көргенсіз нысанда бұзылады. Ланкестік акт, ... ... орын алса да, ... ... ... ... ... – ең
алдымен, адам баласына, оның бағаланбас өмір фактісіне үлкен ... ... ... ... ... – адам ... ... кесетін экстремистік және (немесе) ланкестік ... ... ... ... ... өмір сүруге ешқандай мүмкіндік бере
алмайды.
Ал мемлекеттердің халықаралық ынтымақтастығы адам және ... ... ... ... ... орнығуы әбден дұрыс бағыттың
дәлелі.мемлекеттер бұл ... шешу ... ... ... ұстануы жөн –
ұлтаралық және мемлекетаралық келісім.
Терроризм және экстремизм өздерінің қылмыстық мақсаттарын орныдау ... ... ... ... ішінде әлемде ең қымбат – адам
өмірі, оның денсаулығы мен ... ... ... жоюға дейін
баруға безбейді.
Орта Азия аймақтарында экстремизм және терроризм мәселелері ... ... ... ... Аталған аймақ Қазақстанға көршілес мемлекеттерден
тұрғандықтан өздерінің ... ... және ... ... көркеюіне байланысты туындаған ішкі ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі - жасалған қорытындылармен
дәлелденеді. Онда халықаралық өзара әрекеттестіктің аймақтық мәселелері мен
олардың болашақта даму ... ... ... ... ... Қазақстан экстремизм және терроризмге қарсы тұруға
байланысты халықаралық ынтымақтастық жүйесіне белсенді түрде енуде.
Зерттеудің негізгі мақсаты болып ... және ... ... Азия ... ... ... мен ... жалпы
мінездемесін қалыптастыру табылады. Жоғарыда аталған мақсатқа сәйкес,
бітіру жұмысының авторы келесі ... ... бет ... ... және терроризм түсінігі мен себептерін анықтау;
- Орта Азия аймағында діни экстремизмнің құқықтық ерекшеліктерін ашу ... ішкі және ... ... ... Қазақстан Орта Азия аймағында қауіпсіздік пен саяси тұрақтылықты
қамтамасыз етудегі ... ... ... ... Қазақстанның қауіпсіздігі мен тұрақытылығына төнетін ішкі қауіптерді
анықтау;
- ... ... мен ... ... ... қауіптердің
сыртқы факторлары жандануының құқықтық мәселелерін айқындау;
- Қазақстан мен Орта Азия ... ... және ... адам ... ... мен ... мәселелерін анықтау;
- Қазақстан мен Орта Азия аймағында экстремизм және терроризммен күресуге
бағытталған халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... Орта ... ... және ... аясындағы халықаралық қатынастарда туындайтын құқықтық мәселелер
болып табылады.
Ал оның пәні – зерттелетін ... ... ... ... ... және ондағы қызметінің даму деңгейі. әрине, бұл бітіру жұмысында, мен,
өзімнің ... ... ... ... ... ... Бірақ ғылыми жетекшімнің ұстанған бағыт-бағдары ... ... ... ... ... деп ойлаймын.
Қарастырылып отырғалы тұрған тематиканың методологиялық негізі ... және ... ... ... және ... қарастыру: тарихи, салыстырмалы, логикалық, формальді-құқықтық,
функционалды және тағы басқа.
Теориялық және ... ... ... және ... Қазақстан мен Орта Азия мемлекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... аядағы халықаралық қатынастардың әрекет ету қағидалары ... ... ... ... ... ... әсер ... қорытындыға жетуге болады. Халықаралық қатынастардың жетілуі – оын
алған экстремизм және терроризм қуіптеріне әсерлі тойтарыс бере ... ... жету ... адам және ... ... мен бостандықтарына ешқандай
кедергі келтірмесе және оларға қарсы тұрмаса... ... ... мен ... ... ... дамуына пайдалы болады деген
үміттеміз.
Алдарыңызға ұсынылған бітіру жұмысы үш тараудан, алты ... ... ... ... ... ... ... жалпы көлемі компьютермен терілген елу бес беттен тұрады.
І ... ОРТА ... ... ЖӘНЕ ... ... ... МЕН ... 1 Экстремизм. Түсінігі, себептері және түрлері.
Қазақстан Республикасының 2005 ... 18 ... ... ... ... ... Заңына сәйкес, экстремизм және оның түрлері болып
келесі ... ... және ... ... ... жеке және ... заңды тұлғаның, жеке және (немесе) заңды тұлғалар
бірлестігінің белгіленген тәртіппен экстремистік деп танылған ... ... ... және ... ... жеке және ... ... тұлғаның, жеке және (немесе) заңды тұлғалар
бірлестігінің мынадай экстремистік мақсаттарды:
1) Қазақстан ... ... ... ... өзгертуді,
егемендігін, оның аумағының тұтастығын, қол ... ... ... ... ... қауіпсіздігі мен қорғаныс
қабілетіне нұқсан келтіруді, өкіметті күшпен басып алуды немесе
өкіметті ... ... ... ... ... құрылымдарды
құруды, оған басшылық жасауды және ... ... ... және оған ... әлеуметтік, тектік-топтық
алауыздықты қоздыруды (саяси экстремизм);
2) Нәсілдік, ұлттық және діни алауыздықты, ... ... ... ... ... ... байланысты
алауыздықты қоздыруды (ұлттық экстремизм);
3) Діни өшпенділікті немесе алауыздықты, ... ... ... немесе зорлық-зомбылыққа ... ... ... ... ... ... денсаулығына, имандылығына немесе құқықтары ... ... ... кез келген діни ... ... ... көздейтін іс әрекет ұйымдастыруы және
(немесе) жасауы;
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Заңнамасы мынадай түсінік береді –
экстремизмді қаржыландыру, және оған өз ... ... жеке ... заңды тұлғаларды, жеке және (немесе) заңды тұлғалар бірлестіктерін
экстремистік ... ... Оның ... ... ... ... оқу ... және материалдық-техникалық базаны,
телефон, факсимильдік және басқа байланыс түрлері, ақпараттық ... ... ... да ... ... ұсыну жолымен
жүзеге асады. «Экстремизм» терминінің жалпы және кең тараған түсінігі болып
оның сөзбе сөз ... ... ... ...... «шектен тыс»
деген мағынаны білдіреді) табылады. Осыдан экстремизмді қоғамда қалыптасқан
және кең ... ... мен ... ... ... ... ... тыс көзқарасар мен әрекеттерде ұстану деп ... ... ... экстремизмге берілген анықтамасы өзінің мазмұны жағынан жеңіл ... ... ... де, ... ... сарапшылар ортасында бұл құбылысқа
әртүрлі түсінік орын алады. Бірақ, айтуға жөн болатына жәйт, ... ... ... жоқ болуы бүкіләлемдік ... тән және осы ... ... ... де, ... да ... ... орын алады. Шарттың мағыналы үлесімен сарапшылар ортасын екі топқа
бөлуге болады. Бірінші топ - ... ... ... мен ... ... ... бір ... ешқандай шартсыз анықтайды, сонымен
қатар оны, яғни ... тек ... және ... ... ... деп ... Осы ... жақтаушылар – көпшілік және оларды,
шартты ... ... деп ... ... ... ... мәселеге анағұрлым дифференциалды түрде келу
арқылы ынталанатын белгілі-бір зерттеушілер тобы экстремизм түсінігінің
жалпылама ... ... ... бұл құбылыс біржақты кері болып
анықтала амайдыдеген пікірді ұсынады. Оларды шартты түрде «либералдар» деп
белгілеуге ... алып ... ... адам ... ... Ресей институтының
сарапшысы Лев Левинсонның пікірінше, «экстремизмнін бір мағынаға ие ... ... ең ... бұл ... ... ... ... мінездегі
әрекеттер аясының өте кең болуында. Сондықтан экстремизмнің нақ өзіне тиым
салудың мағынасы жоқ. ... – бұл ... ... Бұл ... та, ... да, бір сөзбен айтқанда жалпы қабылданған тәртіптен тыс ... ... ... ... экстремизмге тек негативті, қауіпті құбылыс
сияқты берген анықтамалардың бәрі объективті болып қарастырылуы мүмкін емес
және айтылған күрделі әлеуметтік феноменнің ... ... ... ... ... көзқарасы бойынша экстремизм түсінігін кең ауқымда
қарастыру мәселесі және осыған орай туындайтын ... бір ... ... ... оның жанама құбылыс болуы түрлі коллизиялырының
саяси, саясаттанушылық, ... ... ... ... ... табылатын басты сәт екенін ұмытпауымыз жөн.
Жоғарыда айтылған құбылыстың ... ... ... ие
екенін мақұлдай отыра, сонымен қатар экстремизм феноменінің әрмағыналы
түсініктерді жақтаушылардың ... ... ... ... ... отыра, олардың келтірген дәйектерінде белгілі-бір сау логика бар
екенін ... ... бұл ... ... болсақ бір шынайы маңызды қауіп бар. Яғни
мемлекет тарапынан басқа да мүдделі субъектілер тарапынан да өз ... ... үшін ... ... кең ... ... көздейтін
бір мақсатқа бағытталған талқылауды кері пиғылмен қолдану болып табылады.
Экстремизм анықтамасын әртүрлі талқылаудың бірден-бір ... ... ... және ... ... кең ... Осыдан экстремизмді
классификациялауда адамадар әрбір орныққан ... тыс ... ... ... ... ... оларға өз ықпалын тигізетін
саяси оппоненттерін жоюға және тағы да ... ... табу ... ... ... ... және ... нысандағы
басқару жүйелерінде, мемлекет тарапынан экстремизмді өздерінше талқылау мен
оны пайдалыну қазіргі ... ... ... тәжірибеде көрініс табады.
Дегенмен, шынайы өмірде орын алған әртүрлі саяси ... ... ... ... қауіптілігін көрсеткенімен, әлеуметтік қауіпті
немесе деқұрылымдық ... бар ... ... ... ... ... жақтаушылар белгілі-бір субъектінің ... ... бар ... ... ... ... ісер етуші құрал
жоқ екендігін дәйекті түрде көрсетеді.
Талқыға салған экстремизм түсінігін кең көлемді қарауын ... ... да, ... да өздерінің аталмыш терминге
берген анықтамалырында өте маңызды қателер бар екеніне көзіміз ... ... ... ... ... ... тәсілді кең
мағынада түсінуге бағытталғанымен, ... тыс ... мен ... әрекеттерін қабылдауы ақталмайды және оны ... ... ... ... мәні жоқ. ... ... мағынасын оның
түп тамырына жетіп талқыға салу былай деп түсіндіріледі. Ең алдымен, бұл
күрделі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... түсінігін нақты белгіленген шектерге дейән қарастыру арқылы негізгі,
біржақты және нақты ... ... ... біз ... ... ... ... қарсы тұра аламыз. Сонымен қатар, бұл терминнің
түсінігін заңсыз пайдалануға ... ... ... атап қте ... ... ... бізді жеткілікті дәрежедегі қарапайым
қорытындыға әкеліп ... Бұл ... ... феноменнің пайда болу
негізінде саяси, экономикалық, әлеуметтік, этникалық, ... ... мен ... ... ... жатыр.
Белгілі бір мемлекетте өздерінің бағдарламаларын ұстануға ... ... ... ... ... ... шектен тыс тәсілімен
саяси, діни, этникалық және таға ... ... ... бет ... жиі ... ... дәл ... тұғырықтан шыға алмайтын
жағдайда туындайды. Қырғыз ... М. ... ... туындау табиғаты түрлі идеяларға қарсылық: саяси ... ... ... ... топтардың, этникалық, ұлттық
және коныессионалдық одақтардың қоғамдағы ... ... ... ... өтуге жөн болатын жәйт, барлық қақтығыстар зорлық, зомбылық,
заңсыз антиқоғамдық нысанға ие ... Тек қана ... ... бар
болуы арқылы қарастырып отырған әрекетті экстремистік акті немесе жай ғана
қоғамдық және жекелеген ... мен ... ... сақтау жолымен
белгілі бір топтардың көзқарастарының ерекше шерулері деп ... ... ... А. ... ... пікірі бойынша, «экстремизм
жеке құбылыс ретінде дара қылмыс болып табылмайды. Қалмыс ... ... оның ... ... Өз кезегінде бұл қылмыстық ... ... және жеке ... ... төндіретін қоғамдық қауіпті
әрекет жасауда көрініс табады»[3].
Экстремизмді ... ... ... ... ... және ой ... Осы ... орай экстремизм тек заңсыз және антиқоғамдық
әрекеттерде пайда болатын ... ... ... ... сонымен қатар аталған критерийлерге кірмейтін идеяларды бөліп шығару
мақсатын көздейді. Алайда толық ақиқат болып келетін ...... ... ... беру арқыы ешқандай біркелкі критерийлер
жүйесі жоқ және әрбір зерттеуші өзінің ... ... ... ... ... ... маманы М. Краснов экстремизм критерийлеріне
анағұрлым нақты және жүйелі баға берді[4]. Оның пайымдауынша экстремизмге
төмендегі ... ... ... ... ... ... әрекеттер жатуы керек. Олар:
- Адамдардың сыныптық, мүліктік, нәсілдік, ұлттық немесе діни белгілері
бойынша бөлінуі;
- Адам құқықтарын жоғарғы «басты» конституциялық ... ... ... ... ... ... мен айырбастауды, плюрализмді заңдастыру
мүмкіндігін жою;
- Жалғыз ғана ... ... ... ... ... көрсетілген критерийлер аяқталған болып объективті тұрғыдан
есептелмесе де, біздің ... ... ... анықтаудағы өзінің
үлкен ықпалын тигізе алады. Солай бола тұра, ... және ... ... ... және ... жеке ... құқықтарына қауіп төнетін
әрекетті бағалау ... ... ... негізінде мынадай екі маңызды қорытынды жасауға болады:
Біріншіден, экстремизмнің шынайы ... болу ... тек мына ... жеке ... ... қоғам топтары өздерінің көзқарастарын
радикалды түрде орнату ... ... ... ... қоғамның құқықтарының саөталуына потенциалды қауіпті қалыптастыру.
Екіншіден, тек қана нақты критериялардың бар болыу арқылы экстремизмге
дұрыс анықтама беруге ... ... ... экстермизммен күресу «басқаша
ойлайтындармен» күресу болмайды. Яғни адам ... ... ... ... ... ... аядағы идеяларға қарсы тұрмайды. Оған
қоса, экстремизмнің антидемократиялық, антиқоғамдық мінезге ие екендігін
есепке алатын болсақ, онымен уақытылы және ... ... ... ... ... ... мен ... сақтаудағы кепілі
боолады деп пікір бекітуге болады.
Болмаған жағдайда, яғни мемлекет және қоғам өз әлсіздіктерін ... ... ... ... ... ... бере алмаса, бұл өз
кезегінде, міндетті түрде ... ... ... ... ... Бұған байланысты, біздің ... ... ... ... немесе қоғамға мүмкін болатын салдарды Ресей
мамандары В. Зорин және Э. Паин анықтады:
- саяси аяда мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... болып саналатын саяси күштер беделді болып келеді де,
саяси этиканың жалпы деңгейі ... ... ... ... ... әсер ... ... шыдамдылық тоза басьайды да, ақыр соңында саяси ... ... ... ... ... мақсаттарға жету жолында анағұрлым
тиімді және жеңіл ... ... ... Бұл орайда аталмыш тәсілдер
жастарға кері әсер ... ... ... ... ... ... және ... ерліктерді жүзеге асыруға бағытталған және бұл
талпыныс экстремистік идеялар мен қорытынды мақсаттарды жүзеге ... Нақ осы ... мен ... ... ... идеологтар пайдаланады. Олар «идея үшін» түрлі ланкестік актілер немесе
басқа да ... ... ... жанкүйерлерді қалыптастырады[5];
- және ең соңғы аспект – қорқыныш. Қорқыныш азаматтық ... ... ... да, ... ... ... тұрақсыздығына қолайлы
жағдай туғызады.
Әрине экстремизмнің жандану себептері әр қоғамға және ... ... ... ... ... ... ... субъективті және
объективті жағдайларға ... ... ... ... ... ... базистік шарттары бар және олар іс жүзінде барлы ... ... ... ... Д. ... ... таңдағы экстремизмнің
жандануы мен тарлуының негізгі факторларын ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейінің күрт
төмендеуі, билік құрылымдары мен ... ... ... ... даму ... шеше ... саяси режимнің тоталитарлы нысаны,
билікті оппозицияның басуы, басқаша көзқарастарды ұстанушыларды ... ... ... ... өз ... тезарада шешуге
ынталары, көшбасшыладың саяси амбициясы және ... . ... бұл ... ... ... ... бір ... актінің пайда болуын
түсіне алмаймыз, ... жеке ... ... ... мемлекетте,
қоғамда өзіндік спецификалык факторларға әсер етеді.
Бірақ, дегенмен жоғарыда ұсынылған факторларға қорытынды беретін болсақ,
бұл ... ... ... ... ... себептері туралы анықтаманы
айқындайды. Экстремизмнің жандануы мен әрекет етуін анықтайтын ... ... ... ... ... ... тұрақсыздық
кезеңінде, мемлекеттік институттардың әлсіздігі кезінде, сонымен қатар
экономикалық тапшылық жағдайында белсенді болады деген қорытындыға ... ... ... экстремизмнің жандануы мен тарлуына ... ... ... тобы ... Олардың қатарына, мысалы, мыналар
жатады: халықаралық және ішкі мемлекеттік ... ... ... мен ... ... толық жұмыс істемеуінде; қоғамның, оның бөлек
топтарының ... және ... ... ... ... ... әлеуметтік шиеленісудің өсуі және тағы басқа[7].
Міндетті түрде көз саларлық ... ... ... ... арналған зерттеулердің күрт өсуі кейінгі кезде жоғарылағанымен,
әлі күнге дейін терминологиялық ахуал сақталуда. Көп кездесетін шатасулар –
экстремизм жіне ... ... ... ... Бір ... ... ... жету үшін маңызды рөл ... ... Осы ... ... және ... терминдері
деқұрылымдық, оның қоғамдық, антимемлекеттік және ... ... ... ... асыруымен байланысты. Алайда, бұл екі
құбылыстың арасында тығыз ... ... олар ... ... және ... және терроризм түсініктерін нақты ажырату керек.
Аталған терминдермен ерікті түрде тек қана Бұқаралық Ақпараттар ... ... ... ... мамандар да бұл терминдерді айту
барысында мәні ... ... Бұл ... жағымсыз жағынан
араласып кетуіне әкеліп соқтырады.
Біздің ойымызша, ... мен ... ... ... ... ... Ресей маманы Г. Мирский: ... ... өте ... және өте ... құбылыстар, бірақ олардың арасында
автоматты байланыс жоқ: егер әрбір ... ... ... ... онда әрбір экстремист- террорист екені қате пікір». Әрине экстремизм
белгілі бір ой толқынының тәсілі мен ... ... ... ... ... бұл қызу нүктесіне жетуге міндетті емес[8].
Адам әрекеттерінің, көзқарастарының шектен тыс болу дәрежесін қарастыру
барысында, біздің ойымызша, ... ... ... ...... ... зерттеушісі Д. Ольшанский радикализмді (латын
тілінен аударғанда, radix - ... ... бар ... және саяси
институттарды түпкілікті және ... ... ... бағытталған әлеуметтік-саяси идеялар мен әрекеттер деп
анықтайды».
Экстремизм және ... ... ... ... туыс ... ретінде
қарастырылады. Олардың екеуіне де тән қасиет, алдарына қойған мақсаттары
мен тапсырмаларына жету ... ... ... ... мен
әрекеттерді ұстану болып табылады. Бірақ олардың арасында да ... бар. ... ... ... ... ... ... мазмұндық жақтарына өте үлкен көңіл бөледі және
екінші орынға бұл ... іске ... ... ... ... тек қана ... бірақ әрекетсіз бола алады, ал экстремизм
әрқашанда әрекетті болады және ... ... бола ... ... қауіптілік және ауқымдылық деңгейін есепке ала
отырып, келесідей логикалық тұрғыдан тығыз ... ... ... болады: радикализм-экстремизм-терроризм. Қателеспес үшін терроризм
эксремизмнен шығады дегенді ұмытпау ... және мәні ... ... бір ... ... табылады. Себебі терроризм кең ... ... ... тек ең ... ... ... Бұл ... саяси мақсаттарға жету үшін барлық әдістерін қолданады, тіптен
мемлекеттік, саяси, ... ... ... ... ... ... түрлі материалдық объектілерті ... ... ... ... оның ... ... әлемдегі көптеген
мемлекеттері үшін ең өзекті болып табылады және бұл мемлекеттердің ... ... даму ... ... жоқ. әлемдік тәжірибеде экстремизм
әлеуметтік, экономикалық, саяси, діни, экологиялық және ... ... шешу ... ... ... ... ... жандана алады,
соның ішінде экономикалық дамыған және саяси тұрақты елдер де бар. ... ... ... ... ... ... ... ұшырау дәрежесі анағұрлым жоғары деңгейде екенін көрсетеді. ... ... бұл ... ... , әрине, Орта Азия ... ... Орта Азия ... ... ... ... ... саяси және
экономикалық жүйесін қалыптастыруға мәжбүр ... ... ... ... экстремистік құбылыстардың жандану белсенділігі
артады.
Жаңа заман ғылымында экстремизмнің келесі түрлерін атап өтуге ... ... ... – ең көп ... ... Діни ... саяси
күшке ие деңгейін мойындамайтын оппозиция мен билік ... ... ... бола тұра билік жүйесіне енген ресми руханият
радикалды ислам элементтеріне қарсы ... ... олар ... ... ... ... ... негізге алады (Мысыр).
Сонымен қатар, ол «исламизм-секуляризм» нысандағы қарама-қайшылықтарға
әкеліп соқтырады. Оған дәлелді мысал ретінде, Түркияны ... ... ... ... элита өоғам ішінде төмен қолдауға ие болғандықтан
орын алған репрессияларға әлсіз ... ... ... шарт болып, басқару режимінің таңдаған рухани қоғамның
саяси позициясы табылады. ... бұл ... ... нысанға сүйене
отырып, мемлекеттің мүддесін қолдайтын немесе, керісінше, қалыртасқан
саяси құрылымға қатысты оппозиция ... ... ... ... Ибн ... және тағы басқалардың ... ... ... ... ... мен ... ... жүруі мүмкін
емес болуына қарамастан, КСА ... ... ... ... ... ... – түрлі этностардың қоғамда басты доминант
болуына бағытталған әрекет ... ... ... бұл этностар мен аз ұлттар нақты
преференциялар мен ... ... ... ... ... ... ұлт-азаттық соғын нысанына ие бола ... ... ... ... және тағы басқа мемлекетерде орын ... ... ... ... ... пайда болған
ұйымдасқан саяси топтарға айналатын трансформацияға ұшыраған әрекетер.
Азаттық жолындағы халықтың әрекеті оған ... ... ... ... факт ... ... қала береді. Дәлел ретінде, Кавказа
болған ... ... ... - Әбдел Қадыр басқарған француз
отаршыларына қарсылық көрсету кезеңі; ...... ... ... және ... аралында Голландия
отаршыларына қарсы салафизм туы ... ... ... ... ... ... ... тұрған Палестина халқының
шерулері; Солтүстік Үндістандағы – Сеийд ... ... ... ... ... Кейін бұл көтерілітер Ситан, Пенджап;
Кашмирде орын алды; Ливиядағы Италия отаршыларына қарсы сенсуитердің
көтерілісі; Солтүстік Ирландиядағы ... ... ... Cекталық экстремизм - өзінің бақылауға түспейтін және айқын ... діни ... ... ... нысаны болып
табылады. Олардың да әрекет ету әдіс-тәсілдері ерекше сипатқа ... Діни ... ... Орта Азия ... кең ... түрі ... ... қызығушылықты тудырады. Діни
экстремизм қоғамда діни құндылықтардф күштеп тарату ... ... ... діни ... ... ... іске асады.
5. Саяси экстремизм – саяси бірлестіктер арасында халықаралық немесе ішкі
мемлекет топтарының қақтығыстарында көрініс табады. Бұл қақтығыстар
жоғарға ... ... сол ... ... ... ... көзқарастарды ұстану мен тарату барысында пайда
болады. Сонымен қатар, белгілі бір ... ... жету ... ... ... ... арқылы нақты топтардың көзқарастарын
жылжытуға немесе көрші мемлекеттегі тұрақсыздықты қолдау ... ... ... ... Терроризм
қалыптасқан тұрақтылы күштерін бұзуға бағытталған, немесе тапшылықты
одан әрі ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде нақты саяси және экономикалық пайда алу мүмкіндігі
туады.
1985 жылдың 27 желтоқсанында Абу ... ... ... ... тобы бір уақытта Рим және Вена ... ... ... ... ... ... Ал 1986 жылдың 6 қыркүйегінде
аталған Абу Нидаль ұйымының ... мен ... тобы ... ... ... қйымдастырды.
Осы екі акция арасындағы байланыс – Араб-Израиль арасындағы ... ... ... ... шығару, жою болып табылады. Бұл екі шабуыл
Иордания мен ООП арасындағы Батыс ... ... ... келңссөздер
шарықтау шегіне жеткенде Арафаттың басшылыққа өтуін қолдаған екі ... ... ... қантөгіс Таба анклаваның ... ... мен ... ... ... ... келіссөздердің
болдырмауын жүзеге асыру мақсатында өтті.
Жаңа заман кезеңіндегі ... пен ... ... орын ... ... ... аталмыш сценарий қайталануы мүмкін. Бірақ
енді бұл аренада ойыншылардың рөлдері әртүрлі ... ... ... жою
масштабтарына орай бұл жағдайды ... ... ... ... ... ... ... мен Батыс бағыттары және жаңадан құрылған
блоктар арасындағы күштер байланысын бұзу жөнінде макродеңгейдегі ... ... ... ... қорытындылауға келгенде әлемдегі орын алған
конфликтік жағдай өздерінің геосаяси мақсаттарына жетуіне байланысты саяси
позицияларын ... үшін ірі ... ... екендігіне көзіміз
жетеді.
СУАР, Ауғанстан, Иран, Ирак, Парсы ... ... ... ... ... ... және геосаяси жағынан тартымды болуына
сәйкес, ... ... ... ... ... ұстанушылардың
геосяаси күйреу сызығы өтті.
Терроризм әрқашанда геосаяси көзқарастарын жүзеге асыру болып табылды.
Аталмыш мәселеге мысал ... ... ... ... ... ... кезеңі. Геосаяси бәсекелестік жағдайында, негізінен, идеологиялық-
таптық мінезге ие ... ... ... ... орын ... Ал ... бұл ... ішкі қақтығыстарды қолдану арқылы ... ... ... ... ... ... ... арасында мемлекетаралық қатынастардың өршуі ... ... ... Ол ... этникалық немесе конфессиялық
факторларды пайдалану жолымен қақтығысқа бір тараптың ... ... ... ... қолдау. Мысалға, Пәкістан мен Қытай, Солтүстік-Шығыс
Үндістандағы Нага және мизо ... ... ... шиеленісуіне себеп болды. өз кезегінде Солтүстік-Шығыс
Үндістан ... ... ... ... Бенгалдық ұлшылдар жағына шықты.
Дәл осы жағдай сияқты Иран және Ирак ... ... ... да, іс жүзінде ... ... ... ... ... ... ... 2 Орта Азия аумағындағы діни экстремизм ерекшеліктері. Оның ішкі және
сыртқы таралу факторлары.
Діни ... жаңа ... ... ... ... ... ... экстремизм осыған орай тарихи ислам прецеденттерін ішкі ... ... іске ... ... ... ... ... отырып, біз
исламның, әлемдегі барлық діндер сияқты, мейірімді және бейбіт дін ... ... ... ... бұл ... діни ... ... бұзған деп халық алдында ұсынылған билік күштерге ... ... ... ... ... жағдайда билік күштерінің
тұрақсыздандыру құралы оетінде ... ... ... экстремизмнің мінезіне
ғана қарасты. Оған қоса заман талабына сай тұрақтанған зайырлы ... ... ... ... ... және оған бәсекелестік тудыра
алмайды. Қазіргі таңда ислам көбінесе нақты саяси мақсаттарға жетудегі ... ... ... жеке алған этникалық топтардың сепаратистік
әрекеттерінің бел алуынан бастап антижүйелік көңілдерді ... ... ... ... мақсат – билікке жаңа саяси күштің келуі.
Жоғарыда айтылғандай жүйенің дағдарысы кезінде дәстүрлі идентификация
модульдеріне бет бұру тенденциясы ... ... ... ... ... діннің алғашқы түйінін жоя алмайтындығын көрсете ... ... ... ... ...... ... алғашқы қағидаларын ұсынды. Бұл арқылы ол мұсылман қауымының
тұрақтылық негіздерін ... Ал ... ... ... ... ... ... көрсетті. Алғашқы дінтану дәрістердер ауытқу
халықтың көп бөлігін келешекте үміті жоқ ... ... ... ... ... ... үшін ... туындырады. Істің
мәні ислам идеологиясында емес – ... ... ... мен
спецификасында.
Мәселенің қазіргі таңда даму деңгейі – жаһандану ... ... ... одан әрі ... бұзылуына әкелді. Мұндағы терроризм
жаһандану процесінің маңызды бөлігі болып табылады. Ол ұлттық ... ... ... үшін ... ... ... ... құрады. Көбінесе бұл тауарлар болып есірткі заттары табылады. ... ... ... көз ... ... ... ... экономикалық мәселелер жатыр.
Көптеген зерттеушілер, әсіресе американдық, ислам факторына қатысты әлсіз
жағымен әржацым оған қатысты ... орын алуы ... ... ... ... ... болып табылады деген теорияға бет бұрады.
әлбетте бұл екі ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Мәселе исламды әр кім әр ... және оны ... ... ... ... аударатын
болсақ, бұл мәселеге байланысты дәлел ретінде исламның Осман империясындағы
әрекет етуі мен жаңа ... орын ... ... ... немесе, Сауд
Аравиясындағы исламның рөлі.
Бұл тенденцияның ең маңызды деген сәті ... ... ... рөлі ... Яғни оның ... ... құрылымына өтуі
немесе өтпеуі, ... ... ... да бір саяси құқықтыұқ мектептің
басшылық алуы. Ең қызығы, тарихтың өзі ... ... ... ... ... ... ала ... руханияттың саяси бөлігі ... ... ... мемлекет мақсаттарын қолдап оны уағыздаушы болып
келеді, және бұл ... ... ... бар ... аса ... ... ... ретінде Мысырдағы жағдайды алуға болады. Ондағы руханият елуінші
жылдары «Мұсылмпн бауырлар» қозғалысының экстремистік қанаты, оның ... ... ... ... ... уа-әл хиджра» және анағұрлым
сабырлы «Хизб-ут-тах-рир»-ды ресми сынға алды.
Осыған байланысты Мысырдың Ұлы муфтиі Фарадждың «Ұмытылған ... ... ... ... атты ... ... ... деп айтты: «Бұл кітап
хариджит бағытына тиесілі иретикалық болып табылады». ... ... ... ... айналасындағы даулар жқнінде ол ... ... ... үлкен күнә жасағанымен де, оның құқықсені мділігі мызғымас
болып қала береді.». Исламдағы басты шарт болып – Аллаһтың ... ... ... Мұндай пікірді «Мұсылман бауырлар» партиясының теоретигі
Мұхаммад әл Газали де ... Ол да ... ... хиджра»-ны хариджизм
деп есептеді.
Әлбетте біз, исламның әсері әр мемлекетте өзінің аумақтық ерекшеліктеріне
байланысты мінезі жағынан әртүрлі ... ... ... Өткен
ғасырдың 50-80 жылдары Мысырда антижүйелік экстремизмнің орын алуы ... ... ... ... қозғалысының идеялық баспалдағы
«шумулийя», яғни ... ... ... Ол ... ... ... тек ... ғана емес, оған қоса әлеуметтік жүріс-тұрыс нормаларын,
ішкі және сырьықы саясатты жүргізу ... ... ... ... ... ... ... «Еркін офицерлер» патриоттық ұйымымен
күресу жолында, ал кейін «Кэмп-Дэвид» келісіміне қарсы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасты.
Туркиядағы исламның ерекшеліктері туралы сөз қоззғайтын болсақ, оның
елдегі саяси жағдайына ... әсер ... ... элементтерін атап өту жөн.
Мысалы, суфийлік фактордаң үлкен саясатқа өте алмайтындығымен бөлек жеке
радикалды ... ... ... қарсылығы. Ресей зерттеушісі
Г.И. Старченконың байқауынша, исламистер мен лацизм жақтаушылары арасындағы
күрес, жаңа аспектілерге ие бола тұра, ... ... ... өміріндегі
ажырамас бөлігі болып табылады.[11]
Әйгілі түріктанушы К. Карпаттың ... ойын ... ... ... ... саяси өміріндегі ұдайы тапшылықтары жөнінде тезисіндегі ... ... ... пен ... ... ... емес
заңдары мен сырттан келетін ... ... ... ... ... ... ... әсерімен ұсынылған қоғамның гетерогендігі мен
тегінің бір болмауының атап ... жөн. Бұл ... ... ... ... қалыптасқан кезеңінде пайда болған, яғни жас Түрік
республикасында завийе және текке діни қоныстаушылары бірден жабылды, ... ... және тағы ... діни атақтар алынып тасталды.[13] Бірақ
бұндай тез және радикалды ... кей ... кері ... ... 1967 жылғы Сүлеймен Хильми Тухиаха негізін ... ... ... секталарының өркендеуіне әкеліп соқтырды. Ал олар ... ... ... болды.[14] Түркияда көптеген ресми ... ... ... ... мен қозғалыстар әрекет етеді: «Ұлы
ислам ... ... ... ... «Ислам тәртібінің ошағы»,
(«Ұлы бірлік» партиясының қоластында), ... ... ... ... ... ... Түркі Одағы» партиялары. Ф. Бадерхап ... ... ... ... электораты шамамен бес миллион адам.
Жаңа заман Түркиядағы ... ... ... 3 бірдей мықты
тенденцияға, яғни дамудың 3 ... ... ... Осман, ерте
республикалық және ... ... ... күні ... бір уақытта
өздерінің қоғамдағы исламның рөліне қарама_қайша баға беруімен осы үш ... ... 1969 ... ... ... ... қоғамдық және саяси
климатын демократизациялауда ... ... ... ... мемлекеттік- құқықтық доктринадан кері бетбұру арқылы мемлекеттік
құрылым мен қоғамдық құрылыстың кейбір ... ... ... құрды. Жаңа заманға ... ... ... ... мәні ... ... ... жақындаса
түсті. Ал олар, өз кезегінде, бөлек жағдайда халифаттың, оның «қажеттігі»
тезисіне ... ... ... жөнінде айтады. Ұлттық сана-сезімнің
қалыптаасу процесі бұл мемлекетте ислам дінінің тектік-таптық құндылықтары
негізінде жүзеге асырылады.
Ауғанстанда ... ... ... ішкі ... маңызды рөл атқарады. ... ... ... емес ... ... ... ... жүзінде оппозицияны
таниды, ал талибтер консерваторлық классикалық жүйені ... ... ... Л.Р. ... Үнді және ... ... ... байланысты қарастырады. Яғни оның айтуынша, ... ... ... ... ... Сеид Ахмед Барлеви қолбасшылығымен
вахаббиттік қозғалыстың жандануы үлкен әсерін тигізді.
Сауд ... ... ... ... ... ... басшылар топтарында орын алуы. әсіресе мұсылман
қауымының қарсылығы бұл жартыаралдағы американдық әскерлердің орналасуында
болып ... ... ... 1994 жылы ... ... ... шейх ... әл Ауда мен Сафар әл Хавали тұтқынға ... Таяу ... ... ... ең ... саясат пен мемлекет
ішіндегі қақтығыстар дамыған ханбалиттік ... ... ... ... ... көрініс табуына қарамастан,
заңды болып әсер етуші екі ағым ғана бар: ... және ... ... ... ... ішкі және ... ... қатысуымен исламды
радикализациялау және бұл факторды ... ... ... ... ... ... өте ... болуына байланысты ішкі
фактор ретінде, руханияттың саяси бөлігінің ... ... және ... ... бар суфизм және халықты
біріктіру мен билікті орталықтандыруды жалпы және ыңғайлы нысан ... ... яғни ... оның ... тұрғыдағы нысанға
қайта келтіруді қолдаушылар арасындағы қарама-қайшылықтар. Оны ... ... ... Осыдан біз, ішкі конфессионалдық тапшылықтың
негізінде ... ... мен ... ... қақтығыстар және
оның түбінде өз саяси билігін жүзеге асыру ... ... ... ... және оған ... да екі ... да ерекше және ыңғайлы болып табылады.
Сыртқы фактор болып, ең ... ... ... ... ... ... ... табылады. Солай бола тұра ислам
сыртқы агрессияға қарсы ... ... ... бар ... ... ... қай ... көрінсе де ислам өзінше ерекше.
Өзінің ... ... ... ... ... ... және осы ... жағдайында мұқият исламтанушылық зерттеулерді
талап етеді.
Қазіргі таңда исламдық факторды кейбір батыс щеңберіндегі ... ... ... ... ... қамын білмейтінін және оған қате
баға беретінін көрсетеді. Себебі, олар тек мәселенің ... және ... ... және ... көріністеріне қате сараптама жасау
негізінде қорытынды жасайды. Бұл нысанның ерекшелігі мынада болып табылады:
осы ланкестік ... ... ... одан ... ... пайданы табады. Бірақ көлеңкеде қалып, ешқандай ... ... ... ... ... мен ... ... дәлелдері жоқ болады.
II БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОРТА АЗИЯ АУМАҒЫНДАҒЫ ҚАУІПСІЗДІК ПЕН САЯСИ
ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ ОРНЫ
§ 1 ... ... мен ... ... іру ... ... ... мемлекеттердегідей экстремизмнің күшті жандануын көрмеген
мемлекет болып табылады. Алайда мемлекет аумағында экстремистік тенденциясы
жоқтың қасы деп ... ... ... ... күні Қазақстанда
экстремистік тенденцияның дамуы мен ... ... ... ... деп үлкен сенімділікпен айтуға болады.
Қазақстандағы ислам көшпенді өмір салтына, халықтық-шаруашылық қалпына,
қазақ халқының тұрмыс-тіршілігінің өзіндік ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... түрінде дамыды.
Сол себепті Ұлы қазақ халқының жерінде догматизмге немесе экстремизмге
бұрын ... орын ... ... ... біздің Республикамызды
аттап өте алмады. Қазақстанда діни таным еркіндігі қағыдасын ... ... ... толқынында, соңғы кездері Республикамызға дін-мистикалық
оқулықтарды тарату және ... ... ... ... ... ... ... шетел діни миссиялар саны күрт өсе бастады.
Экстремистердің ... ... ... ... – газ ... ... байланысты болуы мүмкін. ... ... және ... бұл ... бойынша Каспий теңізінің көмірсутек ресурстары
Парсы ... қара ... ... сәйкес келеді. Бұл дегеніміз, ... бері ... ... ... 60 % ... он ... ... өндіру деңгейі жағынан Қазақстан мүше ... бар. ... ... ... ... саясатындағы пробатыстық
ұстанымдарына орай Еуропа және ... ОПЕК ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Бұл
жағдайды Таяу Шығыстағылар ... ... ... «Қазақстандағы рухани-діни
бауырларды» қолдауға үлкен қаражаттардың бөлінуін аямайды.
Жоғарыда айтылғандардың бәрін қорытындылай ... ... енуі ... ... ... ... ... асырылады:
- Радикалды исламдық ұйымдары мен қайырымдылық қорларды құру;
- Экстремистік сипаттағы діни ... ... ... ... қоғамдағы идеологиялық вакуумды теріс пиғылмен
пайдалану арқылы ... ... ... Ең ... Қазақстанның Оңтүстік аймақтарында исламдық оппозицияны
құру.
Осыдан кейінгі экстремистік ... ... ... ... ... ... Дінге сенушілердің рухани басшылықтан ресми руханиятты шектеуі және
беделін бұзу:
- Қазақстанға тән емес дәстүрдегі ... ... оқу ... ... және ... оларды «жартылай заңды» шетелде фундаменталды
дәріс алуға үміткерлерді таңдау.
КСРО ыдырағаннан кейінгі Орта Азиядағы ... ... өте ... ... ... Азия ... діни-саяси, этникалық тұрғыдағы
потенциалды қақтығыстарға толы ... ... және ... ... ... жалған алғышарттармен жаппай қамтылады. Мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... қиынға
түсіретін шекаралардың ашықтығы экстремистік идеялардың бұл ... ... ... қолайлы жағдай жасайды. Оның үстіне ауыр
әлеуметтік-экономикалық жағдай бұл процесті ... ... ... қасіретті қоспасын» тездетеді. Яғни ... ... орын ... ... ... да үлкен ... ... ... ... ... 2005 жылдың 1
қыркүйегінде ... ... ... ... ... деп ... ... Оңтүстік аймақтарындағы жағдайдың тезарада күрт
шиеленісуі және ... мен ... 1999 ... ... айында орын
алған қайғылы оқиғалары мемлекеттің жалпы аймағы алдында тұрған маңызды,
қиын сынағы».
Қазақстан Орта Азия ... ... ... ... ... және діни-экстремистік ұйымдардың үлкен қызығушылығын тудырады.
Өткен ғасырдың 90-шы жылдардың басында КСРО ыдырағаннан кейін, ... ... ... ... ... қоғамдық байланыстар бұзылғаннан
соң Қазақстан қоғамы мәдени және идеологиялық вакуумдағы сияқты күйде
жүрді. ... ... ... жағдай, жұмыссыздық, халықтың
негізгі бөлігінің ... ... ... ... ... ... ... діни және мәдени тамырларына қайта келу табиғи процесі,
біздің мемлекетімізде ... дәни ... ... ... ... ... фактор болды. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында
қалыптасқан қоғамдағы «діни ... ... ... ... болсын бағыттағы ауқымды ... ... ... ... мен ... ... болуына себепкер болды. Сөйтіп
Қазақстанда көпшіліктің ... ... ... ... Ол ... емес қорлар мен ұйымдардың гуманитарлық және басқа да кқмек ұсыеу
жолымен іске асырған қайырымдылық акциялары жүзінде экстремистік және ... ... ... сырттан келушілердің әрекеттері арқылы жүзеге
асырылды. Бұл ... ... ... ... ... жүзеге асты да, кейіннен бұл бағытта жеке оқу орындар мен медреселер
тағы басқалар ды аша бастады. Аталған ұйымдардың басты ... мен ... ... ... ... ... бар реакциялық жауапты
идеяларды тарату жөнінде ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері өзгерді. Басымды және көзге түсетін
ашық радикализацияның бел алуы ... ... ... ... конфессияаралық шыдамсыздықтың өсуі, діни тұрғыдағы ... ... ... ... Қазақстан Облысындағы экстремизмнің алғашқы әрекеттерімен
Республиканың Ішкі Істер Органдары ... 1998 ... ... Бұл
жылы Ішкі Істер Органдары қызметкерлері Мысыр және Иорданияның екі ... ... үшін ... ... Олар ... ... ... Қазақстан
Республикасы аумағындағы әрекет етіп ... ... ... ... ... сипаты бар баспа материалдарын таратты.[16]
1999 жылдың басында Ташкентте дүрсіл еткен жарылыстар тек ... ... ... ғана ... ... Орта ... мазасыздандырды. Кейбір
ақпараттар бойынша вахаббиттердің ланкестік ... ... ... белгілінген болды. Қазақстанда тұтқындалған террористің біреуінде кейбір
өазақстандық ... ... мен ... ... ... Лансетік акт бойынша айып тағылған ... ... ... ... ... тізімінде екінші болып
тұрды.[17]
Экстремистік әрекеттер күшею тенденциясы ... ... ... ... бір ... ... ... әрекеттерінде
көрініс тапты. «Хизб-ут-тах-рир» бастапқы мақсаты – ислам халифатын құру
болып табылатын экстремистік ... Бұл ... ... ... аталған ұйымның филиалдарын нейтрализациялау барысында алынған
фактілер куәландырады. Тәркіленген ... ... ... ... 1500 ... тойлау кезеңіндегі 2002 жыл, ... ... ... ... бар баспа
материалдары бізге «тахриршылардың» ... тек діни ... ... ... ... ... береді.[18]
«Хизб-ут-тах-рир» және оған ұқсас ұйымдардың ұзақ мерзімді жоспарлары
Қазақстан ... және ... ... ... ... сипаттағы
утопиялық, теократиялық, мемлекеттік бірлестіктер қатарына ... бола тұра ... ... жету ... ... ... ... мүмкін. 2003 жылы тамыз айында Оңтүстік Қазақстан бойынша ҰҚК
департаментінің қызметкерлері ... ... осы ... ... ... ... ... қазақ, өзбек, ағылшын, орыс және
араб тілдерінде жазылған әдебиеттердің үлкен партиясы табылды.
Осы партияның белсенді ... ... ... тек қана ... және Түркістан қалаларында ғана емес, сонымен қатар Ислам халифатын
құру идеясын насихаттайтын баспа қағаздары ... ... ... ... ... болады.[19]
Дей тұрғанымен, қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... заңнамалардың мәселе болуына қарамастан, тәжірибеде
прецедент орын алды. 2003 жылдың маусымында Алматы қаласы ... ... ... ... ... ... екі мүшесі баспа
қағаздарын таратқаны үшін, әлеуметтік, ұлттық және діни ... ... ... үш жылға бас бостандығынан айырды.
Көңіл аударуға тұратын мәселе, Қазақстандық ... ... ... ... ... оқу ... дәріс алуы. Ұлттық Қауіпсіздік
Комитетінің ақпараттары бойынша ... ... және діни ... ... жас ... ... идеологиялық қңдеуден
өткізу әрекеттерінің қарқынды түрде өсуі жөнінде ... ... оқу ... ... ... ... мен Орта Азия
мемлекеттерінен шыққан кейбір жеке ... ... ... ... топтардың атқаратын қызметіне кірісті. Олардың кейбіреулері
боевиктерді дайындауға ... ... ... Онда ... ... және жару ... жүзеге асырудың арнайы
дағдыларына оқытылады. Ақырында экстремистік бағытты ұстанатын жергілікті
фундаменталистік сипаты бар ... ... ... аумағында
пайда болды және өзінің қызметін белсенді түрде дамытты.
Қазақстанда ... ... өсу ... ауқымдылық жағынан мына
жағдайға ... ... ... ланкестік құрылымдарда біздің
республикамызда тұратын, ... ... ... ... ... ... отандастары бар. Ланкестік ұйымдардың
эмиссарлары мен мүшелерінің аталған этностарға әсер ету мақсаттары және ... ... ... ... ... ... үшін ... жасырыну ойлары анықталды. Мысалы, ... ... ... ... біздің Республика аумағында боевиктерін жасыру
мақсатында Қазақстан Республикасындағы Шешен диаспорасы өкілдерін пайдалану
тенденциясынің өршуі.
Бүгінгі күні ... мен ... ... күрес мәселесі Орта Азия
аумағы үшін өте өткір болып тұр. Ал Қазақстандағы осы мәселеге орай шектен
тыс ... ... ... ... ... көрініс таппауы –
мемлекеттің бұл бағытта бірте-бірте іске ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Терроризм мен экстремизм таралуының ... ... ... және діни ... ұйымдардың Орта Азия аумағындағы
мемлекеттеріне қарай бет бұруы антитеррор бағыты ... ... ... ... реформалауды қажет етеді. Бұл жұмыстың ауқымды бөлігі
ұлттық қауіпсіздік органдарымен іске асырылды. Нақ осы ... ... ... ... ... ... мен жаңғыртуларды енгізу мен
қолдануды жүзеге асырудың инициаторлары болып шыққан.
Бүгін нақты белгіленген мақсаттармен жүйеленген әрекет ету ... Бұл ... ... мүдделі мемлекеттік органдардың ынталарын
біріктіреді. Аталмыш жобаның ... ... ... ... ... Айта кету ... бұл бағдарлама тек күштеу әдістерінен
ғана тұрмайды. Экстремизм және ... ... ... ... ... ... ... мәлім. Ең бастысы, қажетті жағдайды
қалыптастыру, яғни - ... ... ... ... ... экстремистік идеялар мен ... ... ... ... ... Діни идеяларға сүйенетін
ланкестер, діни имандылықтың алтын ғасырын қайта ... ... ... ... ... мен өз ... үшін күрес, олардың алдында
киелі парыз. ... ... ... ... ... жоғарыдан
«аспаннан» берілген, ал зомбылық ... оның ... ... ... іске ... масштабы ешқандай шектеліне алмайды.
Бұл жағдайда, ең алдымен, ланкестерді ұлы қиындықтарды өтетін күресушілер
«ертегі» атақтарынан ... ... ... ... ... ... ... «имандылыққа күресушілер», жалғыз дұрыс сана-сезімдік және діни
ақиқатты уағыздаушыларды болдырмауын кесу. Адам ... ... да ... акт ... қауіп жасағаны үшін оны жасау себептерін ... ... ... ... табылатынын қалыптастыру. өйткені ислам
болсын, қандай да бір басқа дін болсын ... ... кері ... жоқ. Ал ... ... ... ... басшылықтың діни
оқуларындағы бұл ірекеттерді ислам дінімен жанастырып талқылауы жалған және
құлақ саларлықтай мәселе емес. Осы ... ... ... ... ... ... заттарды пайдаланумен қатар ланкестік және ... ... ірі ... ... ... ... ... қорғау болып табылады (өлімге әкелетін
бактериялар мен вирустар, сонымен қатар радиоактивті ... ... ... ... шешу ... ... ... әрекеттестікті қажет ететінін есепке алатын болсақ, ... ... ... ... және ... ... шарттарға қол қойылды.
Қазақстан Республикасы ланкестік әрекеттермен күресу аясында анағұрлым
тығыз ТМД мемлекеттері, сонымен ... ШЫҰ ... ... ... Қытаймен өзара әрекеттеседі. Ланкестік әрекеттермен күресудегі
өзіндік белгілі бір ... ... ... мемлекеттермен келісімдердің
негізінде құрылған ынтымақтастық ... Осы ... ... қылмыстарға және ланкестік ... ... ... ... он үш мемлекеттермен екіжақты келісімдер бекітті.
Көрші мемлекеттердің тәжірибесіне сүйене отырып көретініміз мынау ... діни ... ... ... және оның ... ... ... жағымсыз салдарға әкеліп соқтырады. Сондықтан бұл мәселені шешу
барысында мемлекет және қоғамның ... бар ... ... ... қажет.
Дегенмен, шетелдік тәжірибе көрсетіп тұрғандай, ешқандай керемет дамыған
экономкалық және әскери қуат, ешқандай жоғары ақы алатын және жаңа ... ... ... ... ... террорға қарсы тұра
алмайды, егер де ... ... мен ... отбасы ошағының
тыныштығын сақтауға мүдделі, өз Отанының патриоты болып табылатын ... ... ... ... мемлекетіміздің қауіпсіздігін қорғау –
әрбір азаматтың конституциялық борышы. Бұл ... ... ... ... ... ... мекемелер мен кәсіпорындар ... ... ... ... шығармашылық және ғылыми интеллигенция,
Бұқаралық ақпараттар құралдарының позициясы да өте маңызды. ... ... ... ... ... әрі қарай
өркендеудегі қажетті ... ... ... ... ... экстремизм
және терроризм жандануыныі пайда болуымен күресу ғана емес, оған қоса, ... ... ... ... ... болып табылады.
Өзбекстанның Ферғанадағы оқиғалары Мәскеу мен Вашингтонда алаңдатушылық
туғызды. Бұл мемлекеттердің сарапшыларының ... ... ... ... ... Рахмоновтың сыбайласқан жемқорлық
режимі де құлдырайды. Кейін ислам революциясының толқыны солтүстікке қарай
жылжып, кем дегенде, ... ... ... Арал және Балқаш
көлдеріне дейін өтетін елестенген траектория бойынша қозғалады.
Бұл ... ... ... ... органдары мамандарының ойы бойынша,
нәтижесінде Өзбекстан, ... ... ... ... ... және Ауғанстанды қамтитын жабық аумақ пайда болады. Күресуші
фанатиктердің жоспарында белгіленген аумақта ... ... құру ... ... ... бұл жоспарды жүзеге асыруға тиісінше ... ... бел алып ... 2004 ... аяғында «аль Каида» халықаралық ланкестік желісі
құрамына кіретін «Орта Азия моджахеттері Джамааты» атты экстремистік ... ... ... ... Аталған топ Қазақстан, Өзбекстан,
Қырғыстан және ... ... ... етті. «Орта Азия моджхеттері
Джамааты » тобының басшылары мен мүшелері және ... ... ... ... ... ... ... азаматтары,
Өзбекстанның төрт азаматы, сонымен қатар өзін өзі өлтіруші ... төрт ... ... ... ... мүшелерінен: Усама бен
Ладеннің жолдауын қоса алғанда террорға шақыратын мазмұны бар әдебиеттер,
экземпляр және екі ... жуық ... ... ... ... мен
оларды жасауға арналған құрал-жабдықтар, қару-жарақтар, оқ ату құралдыры
мен жарылғыш заттар компоненттері ... және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
Әшкереленген топтың ... 2002 ... ... ... ... ... ... олар Ауғанстанда әскери дайындықты өту
барысында «әл Каида» инструкторларының оқытуымен жарылыс жасау және ... ... ... ... ... ... тұлғалар Өзбекстандық елуге жуық және
Қазақстандық жиырмаға жуық өз қатарларына тартып, оларды «әл ... ... ... ... ... іске ... Одан басқа
Қазақстан аумағында да боевиктерді дайындауға арналған ... ... ... ... ... Жоғарғы Соты жеті халықаралық үйымдарды
ланкестік деп таныды және ... ... ... ... ... ... шешіміне сәйкес, Қазақстан Республикасы аумағында келесі
халықаралық ланкестік ұйымдардың қызметіне тиым салынды: ... ... ... ... ... Азия моджахедтерәһінің
Джамааты», «Лашкар-и-Тайба» және ... ... ... ... ... деп ... және бірқатар басқа мемлекеттердің
аумқтарында да тиым салынды.
2005 жылдың мамыр ... ... ... ... ... ... ... ұйымының баспаханасын жапты. Бұл баспаханада басатын
құрал – саймандар мен бірнеше мың брошюралар мен ... ... ... өнімдерінде экстремистер Орта Азия аумағында ... ... ... ... ... ... ... секілді
сезімді әкелетінін әдемілеп, нақтылап баяндайды.[22]
2005 жылдың қаңтарында Алматыда Біріккен Ұлттар ... ... ... ... IV арнайы отырысы өтті. Отырыстағы өзінің сөзінде
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. ... ... ... ... Қазақстан үшін де өте өзекті болып табылады, деп
мәлімдеді. Оның ... ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздікті
қамтамасыз етудегі бірден бір басымды бағыттарының бірі болып ... тұру ... ... Мемлекет басшысы Республикада орын ... ... алу ... жөнінде де сөз қозғады.
Біріншіден, Республика Біріккен Ұлттар Ұйымының терроризмге қарсы күрес
жөнінде барлық он екі Конвенцияларына қосылды.
Екіншіден, Қазақстанда ... ... ... ... заңнамалардың сақталуын және ... ... ... бақылауды қатаңдатуға бағытталған ... ... ... ... ... жетілдендіріліп жатыр. Бөлек алған ұйымдарды
экстремистік деп идентификациялауды сот тәртібімен жүргізу жоспарлануда.
Төртіншіден, Қазақстанда ... ... ... ... ... жұмыс атқарылуда.
Бесіншіден, біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Комитеті шешімдеріне
сәйкес мемлекетте ... ... ... және ... ... ... қарсылық жүйесі қалыптасты.[23]
Аталған шараларды қолдануына қарамастан экстремистік ұйымдардың қызметі
белсендей түскенін, амал жоқ, атап өту ... Оған ... ... 2003 ... ... ... ... 2004 жылы он бір мыңға жуық баспа ... ... ... 100 аса адам ... ... Бұл ... ... отырғанына қарап, біз шетелден келетін ақшалай демеу тек
әлсірей ғана қоймай, керісінше, ... ... ... комсомолец» газетінде халықаралық терроризмді қаржыландыруға
қатысы болуы мүмкін ... ... ... ұйымдардың тізімі
жарияланды. Олар:
Түркия – «Ұлттық қозғалыс партиясы», «Нурджулар діни бірлестігі», ... мен ... ... мен ... институты», «Туран
мәдениетінің институты», «Кавказдың мәдени білім қоғамдық көмек институты».
Сауд Аравиясы – ... ... ... ... ... ... «Екі киелі жердің қоры», «Келісім қоры», «Қызыл жарты ай ... ... ... ... ... ... ... ұйымы» (әл
Игаса), «Исслам жастарының бүкіләлемдік лигасы».
Кувейт – «Қызыл жарты ай Кувейт қоғамы», «әл ... ... ... ... ... қоғамы», «Әлеуметтік реформалар қоғамы»
(2004 жылы 26 ... ... ... гуманитарлық академиясындағы білім
беру қызметін жүзеге асыруға құқық беретін лицензия кері қайтарылды)[25],
«Даава Исламия», «Халықаралық ислам комитеті», ... ... ...... және ... жөніндегі бүкіләлемдік Ислам Кеңесі»
(Даава Игаса), «әл Аз - хар» діни ... бұл әлі ... мен ... ... ... ... Оны ... көптеген ұйымдардың шынайы қызметтеріне көз салу қажет. Ал бұған ұзақ
уақыт керектігі баршаға мәлім.
Сарапшылардың ... Орта Азия ... ... ... жақтаушылар саны он мыңға жуық.[26] ... ... ... мақсаттары – Орта Азия мемлекетеріндегі жағдайды
тұрақсыздандыру. Арнайы ... ... ... ... ... ... ... ұйымға жаңадан келушілерді қару-жарақ,
жарылғыш заттарды қолдануды үйретуге көп көңіл ... бел ала ... ... бір ... экстремизм эмиссарлары
өз жақтаушылар қатарына, ең алдымен, идеологиялық вакуумды пайдалана
отырып, ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларының жоқтығы бұған өте қолайлы жағдай тудырады.
§ 2 Қазақстанның саяси тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне сырттан келетін
қауіптерді ... алу және ... XX ... ... ... ... ... кешіріп, жаңа ғасырда
жаңа жалпыәлемдік мәселе – ... ... мен ... ... ... Қазақстан үшін бұл ... ... ең ... оның ... ... ... ... болады.
Мемлекет Шығыс және Батыс атты екі әлемнің қиылысқан ... ... ... екі ... ... ... Жан жақтан республика аумағына
кез-келген уақытта өтіп кете ... ... ... ... ... ... және терроризмді Қазақстанның ұлттық нанымдарына
ауқымды қауіп ретінде қарастыру қажет.
Әлемдік жаһандану ... ... ... жаңа ... ... ... оның логикалық шарықтау шегі болып халықаралық терроризмді айтуға
болады.
«Халықаралық» түсінігі, ... ... ... ... ... ... ... Белгілі бір өмір сүру деңгейін өткен соң
бұл ұйымдар ынтымақтастыққа көшеді. Мысалы, Палестина ... ... ... ... «Қызыл әскері», ИРА боевиктері әскери
дайындықтарын өтеді. Ал ИРА болса, Еуропада ғана емес, сонымен ... ... ... ... өз ... орнатты; Ауғанстанда бүкіл
әлемдегі әскери қақтығыстарға қатысатын боевиктерді дайындауға арналған
лагерлер саны ... ... мен ... бар ... және ... себептері әртүрлі
болуы мүмкін. Біріншіден, біздің планетамыздағы халықтың басым ... мен пана таба ... ... ... және экстремизм
құбылыс ретінде жандануы мен көрініс табуы мемлекеттің саяси жүйесінде ... ... ... ... тәсілдермен шешуге жол берілмегенде
пайда болады. Ал террордың нысаны мен әдісі бұл жағдайда қамтылған ... ... ... ету құралы ретінде шығады. Одан басқа терроризм және
экстремизм жандану себептерінің ... ... ... ... ... ... ... көргенсіз санасында
көп ғасыр бойы түрлі тарихи факторлармен түсіндірілетін, мысалы, ұлттық-
этникалық немесе діни құдалау ... ... ... және әділеттілікті
орнату мақсатында өзінің мықты қарсыласын қандай да бір ... жеңе ... ... терроризмді бұл мақсатқа жету жолында күресу
құралы ... ... ... ... оның ... ... ... Яғни осындай қорытындыға адамдардың кедейленіп ... ... ... ... ... ... ... (жезөкшелік,
есірткі бизнесі, порнография, құмар ойындары және т.б.) ... ... өте ... ... ... ... ... пайда
табу және асыра пайда табу экономиканың мәні ... ... ... таң ... жағдай емес. Бұл жағдайда терроризм басқа
әлеуметтік патологияларға қарағанда анағұрлым ... ... ... бұл - ... сөз ... ... өзі жауап беріп тұрғандай.
Батыс елдердің колониалды саясаты – терроризм саясатының классикалық
көрінісі болып ... Олар өз ... ... ... ... және ... әрекет етуші әдісі ретінде қолданылмайды,
керісінше, ең алдымен, өздерінің даму модельдерін, ... ... ... ... ... үшін ... Аталмыш ақпараттық
қызметтердің ең ашық оймен таратуын мысалға келтіретін болсақ та, оның
қойған мақсатарға ... ... ... ... бұл ... да рухани, әлеуметтік-экономикалық, саяси құрылымдардың қалған
елден айырмашылығын айтумен жалғасын табады. Мұндай әрекеттер ... ... ... ... ... ... Ал бұл
жағдайда жауапты әрекет әртүрлі болуы мүмкін. Ол ақпаратты толығымен бәсең
қабылдаудан оны толығымен кері ... және ... ... ... ... ... қатар басқа қоғамның сана сезімін білдірмейтіндей ... ... ... ... ... ... құндылықтар, ашық шекараларының
интеграциясы, жаһандану ... кең ... ... іске ... және бұл ... бәрі ... өндірістік дамыған
елдердің қолбасшылығымен жүзеге асырылуда. Дегенмен, бұл ... ... ... мемлекеттің басшыларының қатынасы, сол Батыс елердің бір
бөлігінің қарсы тұруы, әртүрлі континенттерде ... ... ... ... ... және ... конфликтогендік мүмкіншіліктері
(потенциал) үлкен беделін ХХ ғасырдың 60 ... ... Бұл ... толығымен өздерінің бағыты бойынша түрлі террористік ... ... мен ... ... арқасында бірнеше зоналар
және ошақтарды жаппай қамта бастады. 1960 және 1980 жылдары аралығында ... 6700 жуық ... ... ... ... ... нәтижелерінде
3668 адам қаза болып, 7474 адам жарақат алды.
Соңғы отыз жылдың ... ... ... әдебиеттерде көрінісін
тапқан және кең танымал он мыңнан астам ланкестік актілер жасалды. 1995
жылдың ... ... ... апталық газеті ... ... ... атап көрсетті: «Суық соғыс» аяқталғаннан ... ... ... енді ... емес , көбінесе діни бағыттағы ... бола ... және ТМД ... ... ... ... ... бірқатар қауіпті тенденциямен айқындайды. Олар ... ... ... ... ... ... қатар,
тек біздің мемлекетімізге тән ішкі себептермен де жұқтырылған. ... ... ... табылады:
- Қазақстанға және ТМД мемлекеттеріне қатысты бірқатар шет елдердің ескі
геосаяси қарсылықтарының қайта жандануы мен пайда ... ... ... ... ... ... ... және олардың саяси
оппонентерінің аударылуы;
- Аймақтық қақтығыстар;
- Бірқатар ... ... ... ... және тағы басқа
ұлттардың экстремистік сипат ала бастауының тез қарқынды дамуы;
Ішкі факторлар:
- ТМД мемлекеттері ... ... ... кедейленуі мен
жұмыссыздықтың орын алуы, экономикалық дағдарыс;
- Ұлтшылдық, ұлттық ... діни ... мен ... күрт ... ... ... әлеуметтік жағдайдың ... ... ... әдісі жоқ болуы сияқты сезімдердің өрши түсуі;
- Көп адамдардың ... және ... ... ... ... ... мен эксестердің шарықтау шегіне жетуі;
- Қылмыстылықтың өсуі, заң және ... ... ... олардың
азаматтарға қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі сенімін жоғалтуы; ... ... көп бола ... және ... жеңіл жолдармен алу
мүмкіншілігі;
- Ауғанстан, Приднестровье, Тәжікстан, Шешенстан және ... да ... ... ... мектебін» өтушілер санының тез қарқынмен өсуі;
- Адам құқықтарын қорғаудағы ... мен ... ішкі ... ... ... заман жағдайында ислам және жаһандану халықаралық ... ... ... ... Дәл осы екі ... Орта Азия ... ... жақтарын тікелей қозғайды, соның ішінде қауіпсіздік те бар. Аталған
факторлар аймақтағы ... ішкі ... ... және ... ... ... ... тигізеді. Ал бірінші фактор ислам,
бөлек жағдайда екінші мыңжылдықтың ... орын ... ... көрсетіп
тұрғандай. Орта Азия республикаларының әскери қауіпсіздігі ... және ... ... Орта Азия ... ислам әлемімен тарихи
тұрғыдан байланысты деуге болады. Бұл елдердің ішінде басқа діни топтар,
оның ... ... ... болуына қарамастан
халықтардың көпшілігі ... ... ... ... ... Орта ... ... мемлекеттік құрылымы бола келе, бұл
елдердің үлкен ... Орта ... ... ... ... Ал бұл елдер, ... ... ... ... ... ... өте ... болып келеді. Аталмыш жағдаяттар Орта Азия
республикалары басшылары ислам ... аса ... ... ... және ... ... саяси мәселелері бойынша шешімдерді іске асыру
мен қабылдауда оны ескеру қажет.
Қазақстанға, ... ... ... ... ... қаупі
депрессиялы және халқы тығыз орналасқан Орта Азия аймақтары – ... ... ... ... Бұл аймақтарда әлеуметтік
қамсыздандыру жоқ және экономикасы артта қалған фактілері мен ... ... ... жағдайда өз мақсаттарға жету үшін дінді пайдаланатын
экстремистердің көпшілікке ... ... өз ... ... ... жақсарта алатын сенімінен тайған және өмір ... ... адам ... ... ... өз ... алатыны әбден мүмкін. Бірақ бұл жолға тек материалдық жетіспеушілік
қана әкеледі деуге қате. Саяси құрылымдар және құрылымды ... ... ... ... ... діни көзқарастар жатқан
экстремизм әлдеқайда қиын және қауіпті.
Қамтитын аумақтың анықсыздығына байланысты оны табу және ... ... ... ... ... күрт күрделенуіне әкеледі.
Экстремизмнің бұл түрі идеяға, догмалар мен ... ... ... ... және ... ... идеяның зайырлы
немесе діни екендігі жөнінде сөз қозғамайды. Яғни қандай идея екені бәрібір
болып табылады. Осы Аллаһ идеясы нық ... ... ол - ... ... ... ... орын алуы мықты күш қуат береді. Ал бұл ... ... ... ... ... деген ұстаным істеген барлық әрекеттерді
ақтайтын миссионерлік, тіптен миссиондық ... ... нық ... ... өмірді қалыптастыруда үлкен еңбек сінеді деген мақсат тыс
асыра баяндалған. Сондықтан бұл экстремистік ағымға ... ... ... оның ... ... ... ешқашан қайтпайды. Кейбіреулері
идеяларды жүзеге асыруға тікелей қатысса, ал кейбіреулері оның ... және ... ... ... мүшелік етеді. Ал үшінші
тұлғалар ... ... ... ұстанбайтын болғанымен, экстремизм
жақтаушыларын ... ... ... жету үшін ... экстремистік идеяларды тарату ... ... ... ... ... ... Ол ... қауіпсіздігіне, сөзсіз, қауіп
болып ... ... ... ... ... мүмкін. Діни
экстремизмді мемлекеттің саяси қауіпсіздігіне қауіп ретінде қарастыруға
болады, егер Үкіметке, жалпы мемлекетке ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын ұйымдастыруды түсінетін
болсақ. Қалыптасқан зайырлы билікті құлату идеясы тек билік және ... ... ... ... ... ... жалпы қоғамдағы жағдайды
тұрақсыздандырады деуге болады. Олар бүкіл Қазақстан қоғамының ұлттық
бірлесуінің ... ... ... ... діни ... ... Сондықтан да аталмыш қауіп қауіпсіздіктің дәстүрлі
түсініктерін өзгертіп, ... ... ... ... ... ... ... айқын катер ретінде көршілес мемлекеттер
(Кавказ, Орта Азия) аумағындағы радикалды ... ... ... ... ... құрамын, негізінен, Пәкістан, Сауд Аравиясы, Иемен,
Иордания, Мысыр және тағы да басқа Таяу және Орта ... ... ... ... ... ... ... визалық демеуді алу
ойлары Ресей және бірқатар ТМД мемлекеттердің Пәкітандағы, Түркиядағы және
кейде Таяу Шығыс ... ... ... Бұл ... ... ... елдерінің ішкі істеріне араласу мүмкіндігін одан әрі
жоғарлатуда. Террористік және экстремистік ... ... ...... көңіл күйді жандандыру мен радикалды исламдық
сипаттағы мемлекеттік құрылымдарды қалыптастыру. Қазақстан ... ... ... ... халықаралық террористік ұйымдар
ішінде мыналарды ең қауіпті қатарға кіргізуге болады: «Мұсылман бауырлар»,
«Талибан», «Орталық Азия ... ... ... ... «әл ... «Құтақару қайырымдылық қоғамы», «Даава Исламия»,
«Халықаралық ислам комитеті», ... ... ... ... ... ... ... Ислам Кеңесі» (Даава Игаса), ... Бен ... Азиз әл ... «әл ... ... ... лашкарлары», «Өзбекстанның ислам қозғалысы», «Товба», ... ... ... ... және ... мақсаты – Кавказ,
Орта Азия аймақтарында ... және ... ... ... ... ... барлық мұсылмандарды бірыңғай ислам халифатына
біріктіру.
Кейбір мемлекеттер өздерінің ... – діни ... ... ... мен ... ... немесе діни амбициялары деп ... бас ... ... Орта және ... Азия ... ... ... діни экстремизм, «Суық соғысты» кезеңінде державаның геосаяси
қарсылықтарының өнімі, саяси және әлеуметтік-мәдени тапшылық нәтижесі деуге
болады. Сөйтіп бұл өнім өз ... ... ... үшін ... ... ... Сондықтан терроризм тамырын дінде, әсіресе кері пиғылды
– террористік әрекеттерді исламдық ... ... ... ... ... яғни ... ... үлкен қате. Бұл мәселе тек қана
жергілікті және халықаралық ланкестік әрекеттердің мәнін түсінудегі қате
мен саналы түрде ... ... ... ... ... ... ... бір нәсілге, ұлтқа, жынысқа, жас мөлшеріне, дінге, әлеуметтік
топқа жататынын ұмытпау керек. Басқа сөзбен айтқанда, ... бір ... тек ... жынысына, ұлтына, жас мөлшеріне, дініне және
басқа да сипаттамаларға ... ... ... бұл ... ... ... ... және қылмыстың табиғатын дұрыс ... ... ... ... ... терроризмнің дамуына байланысты сипаттар мыналар
болып табылады: конституциялық құрылымның және адам құқықтарының бар болуы,
халықаралық қатынастарда қоғамдағы қауіптің жоғарлауы; ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру үшін өз қатарларына
қосу ұмтылысы мен түрлі ... ... ... ... ... ... ... ортаны қалыптастыру; жаңа заманда терроризмнің ұзақ
уақытты факторға айналуы; ланкестік ... ... ... ... ... ... ... арасындағы
ынтымақтастықтарының тереңдей түсуі; ұйымдасқан қылмыс пен терроризмнің
жанасуы; ланкестік акцияларды өткізудегі ... және ... ... ... өсуі; халықаралық ланкестік ұйымдардың ... ... ... ... қорлары бар мемлекеттер
аумағында бақылауды орнатуды тырысуы; жаппай жою қаруларын қолдану мен оған
билік ету; қаржыландырудың ... ... ... ... ... мына факторлар әсер етеді:
- әлеуметтік-саяси күрестегі, көп жағдайда ... ... ... ... ... ... топтары мен таптарының қатысу деңгейінің өсуі;
- ұлтаралық қайшылықтардың шиеленісуі осы негіз бойынша экстремистік және
сепаратистік сипаттағы ұлттық процестердің күрт ... ... ... тарату, діни және ... ... біз, жаңа ... ... ... ... (қызмет) өзінің
кең ауқымды дұрыс бағытта құрылыен нақты белгіленген ... ... ... ... ... ... ... пен байланыстың орын алуымен сипатталады деп нақты
айтуға болады. Сонымен қатар жедел және ... ... ... ... ... ... және контрбарлау бөлімдерінің бар
болуы, материалдық-техникалық қамсыздандыру, әскери ... мен оны ... ішкі ... мен ... ... ... бар ... конспирация және кадрларды ... ... ... ... ... ... ... түсетін мықты техникалық
жабдықтармен қамтылу; конспирациялық орындар, дайындайтын ... ... ... ... ... ... ... дамуына
әсер етеді.
Ланкестік ұйымдар өз арасында жалпы идеолого-конфессионалдық, әскери,
коммерциялық және ... ... ... ... ... ... ... әсіресе олардың басқармасы көп жағдайда қару ... алу, бір ... ... ... кең ... ... ... функциялары мен тапсырмаларын бөлудегі өзара ... ... ... дамыды (Мысыр, Ауғанстан немесе Ливан). Жаңа ... ... ... ... оның ... ... ... ұйымшылдық сипаты табылады. Ланкестік ... ... ... басқару жүйесін, жоспарлайтын бөлімшелерді қалыптастырады.
Әлдеқайда ірі ... ... ... мен ... ... ұлттар
қатыстылығын ұйымдастыру қызметін үйлестіру анықталды.
Соңғы кездері ... ... ... адам және ... мынадай елдерде анықталды: Солтүстік Ирландия, АҚШ, Ресей, Кения,
Танзания, Жапония, Аргентина, Үндістан, Пәкістан, ... ... ... ... ... Колумбия, Иран және бірқатар басқа мемлекеттер.
Мысал келтірсек, тек АҚШ- тағы 2001жылдың 11 қыркүйегінде ... ... ... адам ... ... көрсеткіштерімен әлемдік экономикаға
380 млрд АҚШ доллардан асатын шығындар әкелді, ал ... ... ... ... ... ... үшін Нью-Иорк қаласы қосымша 54 млрд АҚШ
долларын екі егіз бауырлар деп аталатын Сауда орталығын және қаланы ... ... ... ... мыңға жуық заңсыз ланкестік ұйымдар есептеледі.
Бірқатар Ресей ғалымдары ... ... және ... ... ... бойынша, террор аясындағы жыл сайынғы ортақ бюджеті
бестен жиырма млрд АҚШ доларын құрайды. Бірнеше жыл ... ... ... ... ... ... ... мен Жапония, ГФР,
Түркия, Испания, Италия мемлекеттеріне қарай жылжыды. Өздерінің әртүрлі
жиілілік деңгейімен бір ... ... ... және ... ... ның Испаниядағы ланкестік акциялары жүзеге асырылды. Палестина ... ... ... көрсете бастады, сонымен қатар ... ... ... ... ... және АҚШ-та бел алды.
Соңғы жылдары Таяу Шығыста «ХАМАС» және ... ... ... ланкестік топтар, оған қоса Үндістандағы «сикхтердің»
ланкестік қозғалысы мен топтары ... және тағы ... ... ... таныта бастады.
Ресейдің ФСБ ақпараттары бойынша ТМД мемлекеттерінің қауіпсіздігіне
потенциалды қатер төндіруші халықаралық ... және ... ... ... бөліп айтуға болады: «Мұсылман бауырлар»,
«Христиандар мен иудейлерге қарсы халықаралық ислам фронты», «әл ... ... ... ... ... және тағы ... ... негізгі қызметі мұсылмандардың көп болып тұратын жерлер мен
елдімекендерде ... ... ... ... ... аса ... ... аймақтары Кавказ және Орта Азия. ... ... ... ... ... халифатын құру табылады. Коммерциялық және
қайырымдылық қызметпен айналысуды сылтаулатып, бұл ... ... ... ... ... ... ... атқарып отыр. Қазіргі
заман әлемінің бір қоғам сияқты бір ... ... ... ... есебінен қамтамасыз етіледі. Жаһан ақпараттар ағымының
қысқа уақытқа болсын тоқтатылуы мемлекетеаралық экономикалық қатынастарының
үзілуі сияқты үлкен дағдарысқа соқтыруы ... ... ... ... ... компьютерлік жүйелердің өшуі бірнеше ... ... ... 20 %, ал ... ... ... 48 % ... ұшырап, банкрот
деп жарияланады. Сонымен қатар мұндай апаттың салдарынан ... 30 ... ... ... ал 50 % ... ... кейін шығындалады. Бизнес
аясындағы алғашқы ланкестік актілердің 1993 жылдың ортасында орын алған. Ол
Нью-Иорк қаласының ... ... ... ... тұрағында
орналасқан ұсталық электрондық қопарылғыш заттың снарядының жарылысы болып
табылады. Солай бола тұра, адам және ... ... ... ... ... олар ... өңдейтін барлық жүйесі құнының 10 % кем
бөлігін құрайды. Ал негізгі ... ... ...... ... ... сақталып тұрған ақпараттың (қалған 90 %)
жоғалуымен байланысты болды.
Қазіргі уақытта жаһанның ... ... ...... ... әсер ... ... ресурсы болып табылады, өз кезегінде осының
нәтижесінде этникалық бәсекелестік пайда болады. Ядролық ... ... ... ... және газ ... ... ... біресе
көтерілуінен әлсіретуге бағытталған. Сонымен қатар Жердегі табиғи отын
арқылы ТЭЦ-тің ... ... ... ... пайда болған
климаттық өзгеруінен сақтандыруға бағытталған ХХ ғасырдың аяғынан бастап
адамзат атом ... ... ... ғылымдағы
изотоптарды және тағы басқаларды кеңінен пайдалануды қолға алды.
АҚШ-тың қалаларына ланкестердің ... ... ... «Кір ... сияқты «ассиметриялы соғыстың» мұндай элементі НАТО және Ресей
мемлекетерінде үлкен мәселе ... ... ... ... ... мемлкеттер халықаралық терроризмге қарсы тұру туралы ойларын
жариялады. Бұл ... ... да ... тұра ... ... ... актілер жүзеге асыру қаупі біздің республикамызда да әбден ... ... ... ... ... ... топтардан
шығады. Белгілі бір қаржылық тәуелсіздік оларға өзінің және басқа ... ... ... ... Мысалы, Усама бен Ладен, ... оған қоса ... және ... ... ... ... сараптамалардың көрсетуі бойынша бен Ладенге қызмет ... ... ... 550-600 млрд АҚШ ... ... Одан ... ... құралдарының пайымдауынша америкалық банктерде 400 ден
800-ге дейін млрд «араб» және «ислам» доллары ... Бұл ... ... ... ... ... , ... АҚШ- тың (World Telecom
және басқа ) ауқымды корпорациялармен байланысты ... (2002 жыл) ... ... ... ... бірқатар мемлекеттеріндегі оффшорлар мен
«көлеңкелі» экономика арқылы өтетін ... ... ... көмегімен
Усама бен Ладеннің басқаруымен «әл Каида» ланкестері «қара нарығында» ... ... ... (БМ) арқасында өздерінің «кіші» ядролық күшін
қалыптастыруға тырысады. Ядролық державалар арасындағы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудегі
әрекеттерінде келіспеушіліктердің орын алуы аталмыш мәселені қиындатады.
Яғни ядролық және радиациялық материалдардыі ... ... ... жағдай
жасалуда. Олардан этникалық ланкестік ұйымдар ... ... ... мен ... ... ... дайындауға мүдделі. Сондықтан «қара
ядролық нарық» ұдайы кеңейе түсуде.
Әскери ... және ... ... ... ... қоғамның
аса үлкен көңілін аударуды талап етеді. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... тапқыштарының мүмкіндігінен
әлдеқайда жоғары және олардын аса алмайды. Жекелеп айтатын ... ... (Digital Economy) бар ... мемлекеттерде радио және телефон
сөйлесулердің, факстордың , спутниктік және ... ... ... ... ... құрал саймандар ене бастады.
Әлемде жаңа заман талабына сай ядролық ланкестерді тізе бүктіретін
құралдар бар. ... ... ... он ... бойы ... ... азаматтық қолданыстағы ... ... ... ... ... ... мониторинг тәжірибесі; жасанды
интеллект немесе жасанды барлау атты ... ... ... ... есеп ... оларды моделдеу жолымен
күрделі мәселелерді шешуге мүмкіндік береді, оның ... ... ... ... да бар. ... ... «Эшелон» жүйесі жұмыс істейді.
Оны қолдану жаһан антиланкестік ... ... ... ... ... ... ... объектілерге (450 АЭС) мониторинг (жинақтау
және ақпаратты сараптау) әрекет етеді. Бірақ Ресейде, АҚШ-та және ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Бұл бағдарламалардың арқасында реалды және ... ... ... жақтаушылардың этникалық диссиденттер арасында орын
алған әрекеттерді көрсетуге болатын еді. Белгілі бір ... ... ... ... ... және ... ... Бұл ғалымдардың ісі, бірақ
оларға қаржылық және ... ... ... ... зерттеулерді
қаржыландыруды жаңа заман адам өміріндегі ... ... ... ... ... ... оны жаңа ... ланкестердің
қаупінен қамтамасыз етуге мүдделі. Сақтандыруға, оның ішінде кіші АЭС
салуға ... ... ... бір ... ... ... ... сақтану
табылады. Айтылғанның бәрін жүзеге асыруға басқа да ... тыс ... ... жыл ... ... «кір ядролық» терроризмді жүзеге асыру
оңай деп ойлаған емес. Ядролық қаруларды ... үшін ... ... ... ... ... ... өздері жасап қана қоймай, оларды қолдануға дайын
болу керек, ал бұл , өз ... ... ... ... ... ... пікірлер жүрді (ЦРУ және АҚШ-тың Академиялық
орталықтарында, Ұлыбританияда). ... АҚШ- та 2001 ... 11 ... ... ... ... Боингте ұшып келген камикадзе ланкестері одан
да күрделі қиындықтарды ойланбастан басынан кешірді. Егер ... ... ... ... ядролық құралдар бар болса (мысалы, Усама бен
Ладенді ұстағанда Ауғанстан үңгірлернде олардың ... ... ... және ... ... ... ... мен ланкестердің «кір
ядролық бомбылары» бұған қайтарымсыз жауап болуы мүмкін.
Бүгінде АҚШ-та «үлкен кеңістіктерде бақылау ... (The ... System - WATS) атты ... ... ... бар. ... құралдар мен материалдардың жер үстіндегі жылжуын бақылау мен ашуға
арнайы бағытталған. Бұл жүйенің ... ... ... ... ... анықтайтын портативті детектор. Ол интернет
арқылы монитор бетіне мүдделі ... мен ... ... ... туралы мәліметтерді шығарады. Жүйе арқылы ланкестердің ядролық
құралдарды мүмкін қолдануының ... ... ... өзгеруін
тіркейді. Жаңа жүйе кадмий, цинк, теллурид, балқытылымынан ... ... ... сияқты жақында шыққан технологиялық инновацияны
колданумен жұмыс істейді. Бұл ... ... ... ... ... ... де ... алады. Ол , өз кезегінде, ядролық
материалдардың (плутоний, уран ... ... ... ... тәжірибеде қолдану, теңіз порттары, ... және ... ... ... тасымалданатын ядролық материалдарды айқындауға
тікелей қатысы бар. Терроризмді жою өте ... ... Оған ... ... ... даму ... мен ақпараттық аналитикалық «Саясат»
журналы өткізген сауалнама ... ... ... ... 37.6 ... ... жоюға болады; 30.7 % мемлекеттер тарапынан бақылау
және әсер ету шараларын қатаңдату ... ... 16.8 % ... ... ... керек екендігін ұсынады; 9.9 % ... қару ... ... ... ... ... ... %) радикалды саяси жүріс-тұрысқа деген құмарлық адам ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... тұрады деген пікірді ұстанады. Сөйтіп, терроризм ... ... ... жойылмайтын құбылыс болып табылады. Респонденттердің
ойынша, (анти мемлекеттік қарсы тұру ... үшін өлім ... ... ... ... ... ... түрлі қару жарақтарды жасау
әдістері туралы ақпаратты таратуды ... және тағы ... ... әсерімен
ерекшеленеді.
Тек қана қатаң күшпен басу әдістері жеткіліксіз. Бұл әдістер аталмыш
«аурудың» салдарына ғана әсерін тигізеді, ... ... мен ... әсер ету ... Ол жөнінде ЭТА ланкестік ұйымымен бірнеше
онжылдықтар бойы күрескен Испания нақты мысал бола ... ... ... ... ... аранйы топ құрды да, олардың мүшелері ... ... ... ЭТА ... ... арқылы және
жартылай заңды жою – керемет ... ... ... бұл ... ... бір ... ... құрылған арнайы топ бінеше рет ЭТА
басшыларын түгелдей жойғаны ... ... ... ... кейін
аталмыш ұйым өз белсенділігін көрсете бастаған. Осыған байланысты Испания
Үкіметі әлдеқайда дұрыс болып келетін әдісті ... ол ЭТА ... ... ... ... Бұл, өз кезегінде, ЭТА-ның ланкестік қызметтен бас
тартуына әкелуі мүмкін.
Терроризммен күресудің ... ... бір ... ... ... мән – ... жоқ. Терроризм халықаралық сипатқа ие ... ... ... және ... біз оған ... деңгейде қарсы
тұруымыз анағұрлам жөн екенін есте сақтау керек.
III ... ОРТА АЗИЯ МЕН ... ... ЖӘНЕ ... ... НОРМАЛАРЫ
§ 1 Орта Азия аймағындағы экстремизм және терроризм көріністерінде адам
құқықтарының бұзылуы мен оларды қорғау мәселелері.
Жаңа заман құқықтануында адам ... ... ... ...... мәдениет пен өнегеліліктің қайта жандануының куәсі болып
табылады. Бұл процесс мемлекет ішінде де, жаһан әлемдік деңгейде де ... және ... ... мәселелерді айқын адамның қатысуымен
шешілуі прогресімен және ... ... ... ... ... ... ... жаңа саяси ойлардан туындайды.
Адам құқықтары нақты осы мәселені ... ... яғни ... ... ... ... мен ... адамның бәсең бақылаушыдан
белсенді қатысушыға ... ... ... ... ... ... мәнін қайта қарауда қоғамдағы адам
құқықтарымен байланысты. De-facto жағдайына шынайы көзбен қарау ... орын ... ... бір ... ... ... ... және
бостандығын қамсыздандыруынсыз, оның қоғамдық өмірдегі барлық аяларында
реалды белсенді қатысуына жағдай жасамауынсыз қалпына келе алмайды.[29]
Адам ... ... ... қызметіне, қоғамдық қатынастарына,
индивидтің болмыс тәсілдеріне бірқалыпты өрілген. Адам құқықтары ... ... ... ... ... ... бостандығы мен басқа адамдардың
бостандықтарының сәйкестігі негізінде конфликтілерді, қарама-қарсы тұруды,
қайшылықтарды жоятын, ... ... мен ... ... үйлестірудің,
байланысын реттеудің, өзара әрекеттестіктің нормативті ... ... Өмір ... ... ... ой-пікр ұстаным бостандығы,
жеке өмірдің автономисясына, саяси процестерге, экономикалық қызметтерге
қатысу ... яғни ... ... ... ... ... ... мойындалуы және қорғалуы керек.
«Билік-тұлға» ғұмырлық антагонизмімен аталған бүтін қоғадық, ... ... құра ... адам және ... ... мен ... да қозғалмалы дамуда болады. Онымен мемлекетте болып жатқан ... ... ... ... ... ... ... жеке алған азаматтар мен ұйымдардың заңды құқықтарын талап етуі
көрініс табады. Бұл ... біз ... ... ... көлеңкелі
құрылымдардың және басқа да к.штердің мүдделерінің өмір бақи қайшылықтарын
байқай аламыз. Екінше мыңжылдық әлемге апокалипсис – ... ... ... – мыңдаған өмірді кесетін жоюшы күш; оған қарсы тұруға дайын
мемлекеттерден аттай алмайтын қақтығыстарды ... ... ... жылдары арлығында көптеген ТМД мемлекеттері жергілікті, ал
кейбіреулері, үлкен ... ... ... ... ... қарсы ауыр күресін жүргізуде. Экстремизм мен терроризмге қарсы
тұру әрекеттері жергілікті деңгейде Азия ... мен ... ... көрініс бола алады.
2002 жылдың 4 маусымында Алматыда ... ... ... мен өзара
әрекеттестік жөніндегі мемлекеттер-қатысушылер басшылары отырысының бірніші
саммиті өтті.[30] Саммитке ... ... он алты ... ... және ... ... шараларын қалыптастыру және терроризммен
күресу жөнінде декларацияға қол қойды. Саммитті ашу барысында оның төрағасы
Нұрсұлтан ... ... ... деп ... ... қауіпсіздік
институтын құру барысында Еуропаға ... аса ... ... ... ... ... Бұл азиялық мемлекеттер өз даму ... ... екі есе тез ... ... ... шешуші
мақсаты – Азиядағы қауіпсіздік пен бейбіишілікті ... ... ... күшейту болып табылады. Ал оның ... ... ... ... ... реттеу, адам құқықтарын қорғау, сауда
байланыстарын күшейту болып табылады.
Отырыс қатысушылары ... жою ... ... ликвидациялауға
бағытталған барлық кұштерді қолдануды уаделесті. АСШӨӘ басымдылығы ... ... ... ... ... ... оның ... мен кқріністерін бірауздан сынады, сонымен ... оны ... ... ... ... ... қатері ретінде сепаратизм және
заңсыз есірткі заттардың айналымы. АСШӨӘ мүшелері ... ... ... ... жіне сепаратистік қозғалыстарды қолдамайтындығын
айтты. 2000 жылдың сәуірінде Қазақстан, Қырғыстан, Тәжікстан мен Өзбекстан
арасында «Жақтардың ... ... және діни ... ... ... пен ... да тұрақтылық және
қауіпсіздкке байланысты қауіптермен ... ... ... ... ... қол ... ... 2000 жылдың тамызында Орталық Азия ... ... ... ... және Қырғыстанның
боевиктердің ... ... тұру ... жөнінде талпынысын қолдады
және халықаралық терроризм құбылыстарына бірлескен қарсылоықты ұйымдастыру
жөнінде бірқатар ... ... Сол ... ... ... Қазақстан
Парламенті Ташкент Келісімін ратификациялады.[32] 2001 жылы қазан айында
Бішкекте өткен Саммитте ... ... ... ... ... шешім қабылданды. Мәні бойынша бұл шешім жергілікті ... ... ... ... Азия және ... ... үшін үлкен саяси маңыз, 2000 жылдың
жазында Душанбеде өткен Шанхай форумының бес мемлекеттер ... ... ... ... ... мен ... ... және терроризммен біріккен күресу жүргізу ерлігін атап өту ... ... ... ... ... төндіретін жаңа қауіппен
күресудегі потенциалын пайдалануына жақсы негіз қалыртастырады.
2000 жылы терроризм, сепаратизм және экстермизммен күресу жөнінде ... ... ... ... 15 ... ... Қазақстан Республикасы, Қытай Халық Республикасы,
Қырғыстан Республикасы, ... ... ... ... ... ... ... Ұлттар Ұйымы Жарлығының мақсаттары мен
қағидаларын басшылыққа ала отырып, ең алдымен, халықаралық бейбітшілік және
қауіпсіздікті сақтау, ... ... ... ... ... ... ... терроризм, сепаратизм және экстремизм
халықаралық бейбітшілік және ... ... ... ... ... сонымен қатар адамның негізгі құқықтары мен
бостандықтарын жүзеге асыруға қауіпті екенін біле ... ... ... ... ... мен ... үлкен қауіп
төндіретінін, сонымен қатар ... ... ... және ... қатер төндіретінін мойындай тұра; 1998 жылдың 3 шілдеде
Алматы бірлескен мәлімдемесінің қағидаларын, 1999 жыл 25 ... ... 2000 жыл 5 ... ... Декларациясы және 2001 жыл ... ... ... ... құру ... ... ... отырып, ланкестік әрекеттерді алдын-алу, ашу және бұлтартпау аясындағы
ынтымақтастықты жүзеге асырады.
Қатысушы мемлекеттер қажетті болуы ... ... ... Соның
ішінде, сәйкес жағдайда ұлттық заңнама аясында. Яғни ... ... ... ... ... ... ... этникалық, дәни немесе
басқа аналогиялық сипаттағы ой – пікрлерімен ақталмауын қамтамасыз ... ... ... егер ... ... орын ... ... олардың ауырлық
деңгейіне сәйкес жаза қолдануды көздейді (3 ... жылы ... ... Ұйымының мүше мемлекеттері терроризм,
сепаратизм және экстремизммен ... ... ... Концепция Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері
терроризм, сепаратизм және экстермизммен күресудегі, ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың негізгі мақсаттарын,
міндеттерін, қағидаларын, бағыттар мен нысандарын анықтайды. ... ... ШЫҰ міше ... ... сепаратизм
және экстремизмді былай анықтайды:
- халықаралық бейбітшілік пен ... ... ... ... достық қарым-қатынастардың дамуына, сонымен қатар адамның негізгі
құқықтары мен бостандықтарынжүзеге асыруға ... ... ШЫҰ мүше ... ... біртұтастығы мен қауіпсіздігіне,
сонымен қатар олардың саяси, ... және ... ... төндіреді;
- Ланкестік актілер, олардың себептерін, олардың себептеріне байланыссыз,
ешқандай жағдайда ақталуы мүмкін ... Ал ... ... ... ... мен ... ... тартылуы керек.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері Біріккен ... ... ... мен қағидаларына ұстанушылығын, басқа да халықаралық
бейбітшілік, қауіпсіздік және көрші достық ... ... ... мен ... ... сонымен қатар мемлекеттер арасындағы
ынтымақтастықты қолдауға байланысты жалпы ... ... ... мен ... қолдайтынын бекітті.
Концепцияға сәйкес, ынтымақтастықтың негізгі мақсаттары болып мыналар
табылады:
- Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше ... өз ... ... ... мен ... ... терроризм, экстремизм және
сепаратизм қауіптерінен қорғауды қамтамасыз ету;
- Шанхай Ынтымақтастық ... мүше ... ... ... негізгі бағыттары мыналар:
- Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы мүше мемлекеттері терроризм, экстремизм және
сепаратизммен күресу аясында ... ... ... және ... ... үйлестіруін жүзеге асыру;
- Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы мүше ... тиым ... ... және ... ... қызметін тоқтатуға
баяланысты біыңғай жоспарды құру, соның ішінде аталмыш ұйымдардың ... ... ... ... мен мүліктерін конфискациялауды жүзеге
асыру;
- Шанхай Ынтымақтастық ... мүше ... ... ... ... мен дамытуды қамтамасыз ету;
- Терроризм, сепаратизм және экстремизм сипаттағы ... үшін ... мен ... ... ету;
- Террористік сипаттағы қылмыстарды жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... тұлғалардың бірыңғай іздеу
реестрін құру және жүргізу;
- Терроризм, сепаратизм және экстремизммен күресуде ... ... ... ... ... және экстремизммен күресуде мемлекетаралық шаралр
жүйесін қалыптастыру және жүзеге ... ... ... ... отырып, 2000 жылы
Ташкентте Қазақстан Республикасы, Қырғыстан ... ... мен ... Республикасы арасында «Терроризммен, саяси және
діни экстремизммен, ұйымасқан ... ... және ... мен қауіпсіздігі қауіптерімен күресудегі біріккен қызмет
жөнінде» ... қол ... ... ... ... ... мен ... қауіп төндіретін, адам құқықтарының
бұзылуына, ... ... мен ... негіздерін таптауға
әкелетін терроризм, экстремизм және барлық ... ... ... даму ... мен ... ... жариялады. Мүше мемлекеттер азаматтардың өміріне, құқықтары
мен ... ... ... ... ... мен
егемендігіне қылмыстық қолсұғушылықтан мықты ... ... ... ... олар ... ... , ... діни
немесе басқа сипаттағы ой-толқындары ақталуы мүмкін емес терроризмді, саяси
және діни экстремизмді бірауыздан ұсынады; ланкестер мен ... ... ... ... ... ... ... тұратындығын
жариялады да, оған қоса жасаған әрекеттері үшін ... ... ... және осы ... орай мүдделі мемлекеттерге
қылмыскерді беру туралы халықаралық ... ... ... ... ынтымақтастығы олардың Орталық құзіретті органдары арқылы ... 6 ... ... мүше ... өз ... заңнамаларына
сәйкес келесі қылмыстық ... ... ашу, ... ... ... ... терроризм - тұтқындарды ұстау, диверсия, ұйымдасқан қылмыстылық пен
басқа да ... ... ... қолсұғушылық;
- әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік және діни қайшылықтарды жандандыру;
- саяси және діни экстремистік актілер;
- ланкестер мен экстремистерді ... ... ... ... ... ... ... , әскери құрылғылардың , жарылғыш затар мен
құралдардың, радиоактивті материалдардың заңсыз ... ... ... және ... заттардың заңсыз айналымы;
- контрабанда, кеден және салық заңнамаларының бұзылуы;
- заңсыз көші-қон;
- автокөлік құралдарымен байланысты заңсыз операциялар;
- экономика ... ... ... ... ... жасанды паспорттар және басқа да жеке басын куәландыратын құжаттарды,
құнды қағаздар мен ақшалай белгілерді заңсыз жасау және ... ... ... ... арналған техникалық құралдарды тарату;
- Жақтардың ынтымақтастығын қажет ететін басқа да ұйымдасқан трансұлттық
қылмыстылық нысандары.
Қазақстанның аймақтық ... ... ... ... күресу аясындағы халықаралық ынтымақтастығы күшее түсуде.
Қазіргі таңда Қазақстандық мамандардың аталмыш ... ... ... ... ... тәжірибе алмасу мен оқыту жөнінде келісімдерді бекіту
туралы мәселе қарастырылып жатыр.[35] Республикада заңнама деңгейінде үлкен
жұмыс өткізіліп жатыр. ... ... ... бірқатар маңызды
көрсеткіштерге қол жеткізді. Ланкестік әрекеттердің ошақтарына тиесілі
болмаған Қазақстан АҚШ, ... ... орын ... ... ... ... әрекеттерден азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын
қорғайтын бірқатар нормативтік актілерді қабылдаған.
Орта Азия мемлекеттері ... ... ... ... «Терроризммен
күресудегі құқықтық нормалар мен адам құқықтарын қорғау мәселелері ... ... ... ... ... ... ... нормалар мен адам құқықтарын қарсылықтың күрделі
екені туралы анақтайды. әлемнің барлық аймақтарында терроризм қаупіне қарсы
тұру ... ... ... және ... ... құқықтық
қағидалар жеткілікті дәрежеде жетілген деп айту қиын. Адам құқықтарын заңи
қорғау аясында күптеген ... ... ... ... адам құқықтарына үлкен қауіп түндіреді. ХЗК терроризмді сынап,
барлық ... ...... ... ... әсерлі
шараларды қолдану екенін жариялады. Халықаралық құқық бойынша мемлекетте
барлық аддамдардың ... ... ... мен ... ... ... қыркүйегінен бастап көптеген мемлекеттер жаңа
контртеррористік ... ... ... ... олар ... ... қарсы тұрады. Бірқатар мемлекеттерде 2001
жылдың қыкүйегінен кейін тұрақтанған әлсіз климат кейінірек орын ... ... ... ақтау себепшісі болды.
Мемлекеттер ланкестік қызметті жоюға бағытталған шараларды қабылдау
барысында құқықтық нормаларды ... ... ... оның ... қылмыстық
және халықаралық құқықтың негізгі қағидаларын, сонымен қатар адам ... ... ... ... ... мен міндеттемелерді,
босқындар туралы заңнамаларын, сәйкесінше жағдайларда гуманитарлық ... Бұл ... ... мен ... ... ... ... әрекеттерінің рұқсат етілген шекараларын айқындайды.
Ланкестік әрекеттердің жексұрын ... ... үшін өз ... ... адам ... ... ... орындамауға негіз немесе сылтау бола алмайды.
Қауіпсіздік жөнінде бел ала ... ... ... ... ... ... ... жоюға құрбан етуге идеялары
насихатталуда. Алайда ... ... ... ... адам құқықтарын
қорғаудағы мемлекеттің борышы мен оныі бұл ... ... ... ... ... ... ... міндеті арасында ешқандай
құқықтық коллизия жоқ. Керісінше, ланкестік әрекеттерден адамды ... адам ... ... ... қолдауға міндетті бірегей
қорғау жүйесінің ажырамас бөлігі болып табылады.
Соңғы ... орын ... ... ... еске ала ... ... ... мемлекеттер келесі қағидаарды толығымен орындау керек
екенін жариялайды:
1) ... ... ... құзіретіне жататын бүкіл аумақтағы,
сонымен ... ол ... ... ... жерлерді қоса алғанда,
адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ... және ... Осы ... ... ... ... заңдылық қағидалары
қажеттілікттің, дискриминациясыз жолмен жүзеге асырылуы міндетті.
2) Сот ... ... ... ... ... асыру
барысында мемлекет сот органдарының тәуелсіздігінің кепілі болуы керек.
өкіметтік органдар сот процедураларына араласа алмайды және сот ... ... ... Олар ... ... ... ... қылмыстық құқықтың қағидалары. Мемлекет контртеррористік шараларды
асыра пайдалануды болдырмауға міндеттенеді.
4) құқықтардың мызғымастығы. Мемлекет халықаралық ... ... ... ... бойынша қалыптасқан құқықтардың ... ... ... ... түсіне, жынысына, дініне, тіліне, саяси немесе басқа
ұстанымдарына, ұлттық, әлеуметтік немес этникалық ... ... ... ... ... байланысты дтскриминацияға ұшырауды
болдырмау шараларымен қоғамды қамтамасыз етуі ... ... ... ... әрқашанда қатаң, ... және ... ... ... ... ... оған ... тиым салуға міндеттенеді.
6) Бас бостандығынан айыру. Ешкім де, ешқашан да ... ... ... бас ... ... ... Егер тұлға қамауға
алынған болса, ол habeas corpus құқығына ие бола алады, яғни түтқындалған
тұлғаны ... ... ... ... ... сот ... ... әрқашанда қылмыс жасады деп айыпталған
тұлғаға әділетті және ... ... ... етуі ... ... ... заң негізінде қалыптасады. әділетті сот қарауының
кепілдіктері: ... ... ... мен ... сараптама
құқығы, қорғау құқығы, соның ішінде білікті заң ... ... мен ... ... қарауға жіберу құқығы.
8) фундаменталды құқықтар мен бостандықтар. Контрланкестік мемлекеттік
шараларды өткізу барысында ... ... ... мен
бостандықтарды қорғау мен құрметтеуге міндетті, сонымен қатар ойын жеткізу,
дін, ар-ождан, бірлестіктер, жиналыстар және бейбіт шерулер ... қоса жеке адам ... ... ... Бұл , өз ... ... ... мен жинау аясында ерекше орын алады.
9) құқықтық қорғау құралдары мен шығынды өтеу. ... ... ... әрбір тұлғаға жасаған шығындарын , міндетті түрде, өтеу
керек және адам құқықтарын қатты бұзғаны үшін жауапты тұлғаларға ... ... ашу ... Осы ... ... ... бақылау тәуелсіз
органдарға беру керек.
10) күштеп қайтаруды болдырмау қағидасы. Мемлекет басқа бір ... ... үшін ... немесе айыпталған тұлғаны ... ... ... тапсыруға немесе аударуға болмайды: егер бұл
мемлекетте аталған тұлға адам құқықтары өағидаларын бұзуға ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға әкеліп
соқтырса, соттан тыс өлім жазасы тағайындалса және тағы ... ... ... ... әскери қақтығыстар мен
оккупация жағдайында ... ... ... ... мен ... сақтау мен қабылдаумен қатар, адам ... ... ... ... 2 ... және ... ... бағытталған халықаралық
ұйымдардың қызметі.
Орта Азия аумағында терроризм және экстремизммен күресудегі мемлекеттер
ынтымақтастығы арнайы халықаралық ... ... ... ... ... ... ойымызша, халықаралық заңгерлер комиссиясы
жөнінде нұсқаулығы адам құндылықтарын терроризммен күресі кезінде қорғау
мәселелері негізгі ... ... ... ... ХЗК ... оның ... уәкіл етілге құрметті, ұлттық және
ұйымдастырушылық ... ... ... ... қосылып
контрланкестік шаралар мониторингін және олардың адам ... ... ... ... ... ... ХЗК сот тәртібімен шектен тыс контрланкестік заңды актілерді және
ұлттық деңгейдегі шараларды дауға түсіреді. ... ... адам ... ... заңнамаларға толық сәйкес келетін саяси механизмдерді
насихаттаумен айналысады;
- ХЗК адам құықтары аясындағы халықаралық міндеттемелерге ... ... ... ... ... және жоспарла сәйкестігін
келтіруге бар күшін салады;
- ХЗК 2003 жылдың 23-24 ... ... ... ХЗК
конференциясы) контрланкестік әрекеттер мен адам құқықтарына мониторингі
халықаралық механизмі қажеттігі ... ... емес ... ... адам құқықтары міндеттемелері ... ... ... ... ... мониторингінің
механизмін құру үшін демеу көрсетеді;
- ХЗК адам құқықтары аясында қызмет ететін ... мен ... ... бірлесіп жұмыс істеуге шақырады.
Орта Азия аймағына сәйкес келетін Шанхай Ынтымақтиастық Ұйымының ... ... ... сәйкес, терроризм, экстремизм,
сепаратизммен күресудегі ШЫҰ жергілікті ... ... ... ... – жедел, халықаралық құқықтық және
ақпараттық-аналитикалық қызметті жүзеге асыруда келісілген шешшімдерді іске
асырады. Олар ШЫҰ мүше ... ... ... экстремизммен
күресудегі ынтымақтастық, ШЫҰ аумғында антиланкестік құрылым кеңестері
белгіленген.
Экстремизм және ... ... ... орталықтар
қалыптасады және әрекет етеді. Мұндай орталықтар ТМД щеңберінде құрылады.
Онда Орта Азия мемлекеттері ... ... ... ... ... мемлекеттерінің антиланкестік Орталық құру туралы шешіміне сәйкес
(2000 жылы 1 желтоқсан, Минск),[37] ол ТМД-ның ... ... ... болып
табылады және ТМД мүше мемлекеттерінің құзіртетті органдарының арасындағы
байланысты үйлестіруді қамтамасыз ... ... ... бұл ... ... бөлек басқа экстремизм көріністерімен күресуге
арналған.
Орталық өз жұмысында ТМД мүше ... Ішкі ... ... Бас ... ... ... ... мен
қолбасшылар кеңесі мен олардың органдары, сонымен қатар ТМД ... ... ... ... пен ... да ... ... күресудегі үйлестіруші бюросымен қызметтеседі.
Орталық өз қызметін ТМД мүше ... ... ... және
қауіпсіздік органдарының арнайы жасақталған ... ... ... ... ... сонымен қатар қауіпсіздік және
арнайы қызмет органдарының Бірлескен мәліметтер банкін ... ... ... тапсырмалары мен функциялары болып мыналар табылады:
- халықаралық терроризм мен басқа экстремизм ... ... мүше ... ... ... ... байланысын
үйлестіруді қамтамасыз ету;
- ТМД міше мелекеттер мен басқа да ... орын ... ... және тағы ... ... ... таралу тенденциялары
мен өсу қарқыны жөнінде ақпаратты қорытындылау;
- ... және ... ... органдарының Бірлескен мәліметтер
банкінің негізінде ТМД мүше мемлкеттердің ... ... ... банкін құру және тағы да басқа аранйы банктер құру.
Айта ... ... ... ... Азия ... бойынша ТМД мүше
мемлекеттердің Антиланкестік ортылықтың бөлімін құру туралы ... ... ... ... ... ... ... Достастығы
басшыларының Кеңесі Орталық Азия аумағы бойынша ТМД мүше мемлекеттердің
Антиланкестік ортылықтың бөлімін ... ... ... ... жөн ... біз Орта Азия ... орын алып жатқан, бірден бір өзекті
мәселе – экстремизм өз жолындағы мемлекеттер тарапынан қарсылыққа ... бере ... ... жоқ. ... ... ... бүгін не
ертең шешіле қоймас. Алайда оған бүгіннен бастап халықаралық қауымдастық өз
тойтарысын нық ... ... ... ... ... ... болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
2007 жылдың қарсаңында әлемде соңғы жылдар бойы байқалып тұрған тенденция
- экстремизм және ... – жаңа ... ... ... ... жоқ. ... АҚШ, ... Палестина, Израиль, сонымен
қатар әлемнің тағы басқа ... орын ... ... таң қалуда.
Әлемдік қауымдастық аталмыш жаһан ... шешу ... ... ... социологтар әлемнің әрбір азаматына тиесілі
ең үлкен қасіретті ... бет ... ... Республикасы ланкестік
оқиғалардың ошақтарынан тыс аймақтарда орналасқанымен, ланкестер ... тұру іс ... ... ... ... келеді.
Қазақстан Республикасы тәуелсіз, егемен мемлекет бола тұра, әлемдік
қауымдастықтың мүшесі болып табылады да, ... ... ... онымен
күресуде белсенді шаралар қабылдады.
Зерттеудің негізгі мақсаты болып экстремизм және терроризммен күресудегі
Орта Азия мемлекеттерінің ... ... мен ... ... ... ... ... қамтылған болмаса да,
әлдеқайда дұрыс бағыттағы ұстанымдарды бекіткені ... деп нық ... ... алға ... ... ... ... экстремизм және терроризм түсінігі мен себептері анықталды. Яғни ҚР
«Экстремизмге ... ... ... ... ... ... ... анқтама берілді және оның себептеріне анағұрлым сәйкес : экономикалық
дағдарыс, мәдени тапшылық, әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... деңгейі екенін біз нақты
атап көрсеттік.
2. Орта Азия аймағында діни экстремизмнің құқықтық ... ... оның ішкі және ... ... ... ... айтатын болсақ,
аталған аймақта әрекет етіп ... ... ... ... ... ... баға берілді және оған сәйкес қорытындылар шығарылды.
Мысалы, 2000 жылдың сәуірінде Қазақстан, Қырғыстан, Тәжікстан мен ... ... ... ... және діни экстремизммен,
трансұлттық ұйымдасқан қылмыстылық пен ... да ... ... ... қауіптермен күресу жөнінде бірлескен әрекеттері
туралы» Келісімге қол қойылды. Оның ... ... ... ... бойынша нақты шаралар қолдану арқылы іске асатыны
мөлдір ... ... Орта Азия ... ... пен ... ... етудегі орнына байланысты халықаралық-құқықтық ... баян ... Бұл ... ... ... ... орын ... және (немесе) ланкестік сипаттағы әрекеттер мысалға келтірілді
және оларға құқықтық сараптама жасалды.
4. Қазақстанның ... мен ... ... ішкі ... Радикалды исламдық ұйымдары мен қайырымдылық қорлардың құрылуы;
- Экстремистік сипаттағы діни ... ... ... ... ... идеологиялық вакуумды теріс пиғылмен
пайдалану арқылы вахаббизм идеяларын насихаттау;
- Аймақтағы жалпы ... ... Оған ... ... ... ... Қазақстанның қауіпсіздігі мен саяси тұрақытылығына ... ... ... ... ... мәселелері айқындалды:
- Қазақстанға және ТМД мемлекеттеріне қатысты бірқатар шет елдердің ескі
геосаяси қарсылықтарының қайта жандануы мен пайда болуы;
- Олардың аумағына ... ... ... ... және ... ... ... Аймақтық қақтығыстар;
- Бірқатар шетел террористік, діни, ұлтшыл-радикалды және тағы басқа
ұлттардың ... ... ала ... тез ... дамуы;
Сонымен қатар әлемдегі танымал ланкестік немесе экстремистік ... Орта Азия ... ... ... бет ... мен ... іске асыру жолында ауқымды көлемде қаржылар бөлінуі.
6. Қазақстан мен Орта Азия аймағында ... және ... адам ... ... мен бұзылу мәселелері анықталды.
Бәрімізге мәлім – бұл ... ... КСРО ... ... бастап түрлі
тұрақсыз жағдаяттардың нәтижесінде қоғамда көлемді ... ... ... ... және құқықтық дағдарыстар орын
алды. Соның нәтижесінде, мемлекеттердің ... ... ... аяларында
бірқатар тапшылықтарға жол ашылды. ТМД мүше мемлекеттер жас, ... ... келе ... балапандай мемекеттер болғандықтан, түрлі сыртқы,
ішкі факторлардың нәтижелерінде адам және ... ... ... ... бастады. Алайда аталмыш құқықтар мен ... мүше ... ... ... келтіруге және (немесе)
оларды толығымен қамтамасыз етуге кепіл ... ... ... мен Орта Азия аймағында ... және ... ... ... ... қызметін анықтадық. Халықаралық
заңгерлер комиссиясы жөнінде нұсқаулығы адам ... ... ... қорғау мәселелері нақтыланған. Олырды атқару барысында түрлі
құқықтар мен ... ... ... ... ... алу ... ... шешіледі.
Орта Азия аймағына сәйкес келетін Шанхай Ынтымақтиастық Ұйымының мүше
мемлекеттерінің ынтымақтастық концепциясына сәйкес, терроризм, экстремизм,
сепаратизммен ... ШЫҰ ... ... ... комитетімен үйлестіруші – жедел, халықаралық құқықтық және
ақпараттық-аналитикалық қызметті жүзеге ... ... ... іске
асырылды.
ТМД мүше мемлкеттері Экстремизм және терроризммен күресуде анталанкестік
орталықтар қалыптастырды және олар қазіргі таңда да ... ... ... ... ТМД мүше ... Ішкі ... ... Кеңесімен, Бас
прокуратуралардың кеңесімен, шекара әскерлері мен ... ... ... орггандары, сонымен қатар ТМД мүше мемлекеттері аумағында
ұйымдасқан ... пен ... да ... ... ... ... ... қызметтеседі.
Көріп отырғандай Орта Азия аймағында экстремизм және терроризмге қарсы
тұру іс шаралары жеткілікті деңгейде әрекет етеді. ... ... әрі ... мәселелері анағұрлым өзекті болып табылады.
Демократияның еркін нарық жолына түскен, адам және азамат құқықтары мен
бостандықтары маңыздылығын ... ... ... ... ... ... және ... институттардың қалыптасуын қолдай тұра, Қазақстан
егемен ретінде Конституциямен бекітілген азаматтардың бостандықтары мен
заңды мүдделерінің қорғаушысы және ... ... ... ... ету - адам және азамат құқықтары мен
бостандықтарын қорғаудағы ... ... бір ... ... болып
табылады. Сонымен қатар, әлемнің барлық аймақтарында негізігі құқықтар мен
бостандықтарға, яғни өмір ... ... ... ... ... және
мемлекеттік істерге арласу мен тағы ... ... мен ... ... кепілі – мемлекет, халықаралық қауымдастық және халықаралық
ұйымдар мен т.б.
Айта кетуге тұрарлық жәйт, бітіру жұмысында ... ... ... ... қарастырдық, мысалы, діни экстремизм.
Жаңа заман жағдайында, яғни конфессиялық топтардың саяси қайшылықтары
кезінде аталмыш мәселе ерекше ... ие және оны шешу ... ... Орта Азия ... ... ... ұлттық
ерекшеліктерін есепке ала отырып жүзеге асырылуы керек.
Қарастырылған бітіру жұмысында Орта Азияның кейбір аймақтарында беліглі
бір ... ... ... орын ... ... ерекше бөлініп
айтылады. Бұл аталмыш зерттеулердің маңыздылығын көрсетеді және аталмыш
аяда теориялық-құқықтық ... ... ... ... ... ... жұмысы нақты тақырыптағы нақты мәселеге арналған. Ол мәселені шешу
және алдын алу ... мен ... ... Алайда оларды әрі қарай
дамытуға үлкен кеңістіктің бар болуын ... ... ... құқықта орын алатын теориялық, тәжірибелік нысандары әлі ... ... ... ... ... ... ... Терроризм, сепаратизм және экстермизммен ... ... ... ... 2001жыл 15 маусым).
2) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше ... ... ... құрылым туралы Келісім (Санкт-Петербург, 7 маусым, 2002жыл).
3) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері ... ... ... күресудегі ынтымақтастық Концепциясы. Ресей федерациясы
Президенті Владимир Путин, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, ҚХР
Төрағасы Ху ... ... ... ... ... ... ... Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонов, Өзбекстан
Президенті ислам Кәрімов шешімімен бекітілді. Астана, 2005 жыл, 5 маусым.
4) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше ... ... ... ... ... Құпия Ақпаратты қорғауды қамтамасыз ету
жөнінде Келісім.
5) Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері арасындағы ... ... ... Банкі жөніндегі Келісім. (Ташкент, 17
маусым, 2004 жыл).
6) Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан ... ... ... ... «Жақтардың терроризммен, саяси және діни
экстремизммен, трансұлттық ... ... пен ... да ... ... байланысты қауіптермен күресу ... ... ... ... (Ташкент., 2000 жыл 21 сәуір).
7) АСШӨӘ Терроризмді жою мен цивилизациялар арсындаңы ... ... ... ... 2002, жыл 4 ... ).
8) «Терроризммен күресудегі құқықтық нормалар мен адам құқықтарын қорғау
мәселелері ... ... ... ... (Берлин
Декларациясы).
9) Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасында ... ... және ... ... Шарты (Пекин, 23 желтоқсан,
2002 жыл).
10) Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы
Терроризм, сепаратизм және экстермизммен күресудегі ынтыиақтастық жөніндегі
Келісім (Пекин, 23 ... 2002 ... ... ... ... мемлекеттері Антиланкестік
орталқты құру туралы Шешімі (2000 жылы 1 желтоқсан, Минск). Қара: 2000 жылы
1 ... ... ... ... мемлекеттері
Антиланкестік орталқты құру туралы Шешімін орындау барысы жөнінде
бекітілген ақпаратты (Минск, 2001 жыл 1 маусым).
12) Орталық Азия аумағы ... ... ... ... ... ... ... бөлімін құру туралы Шешімі (2002
жыл6, 7 қазан, Кишинев).
НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР:
1) ҚР Конституциясы, 1995 жыл, 30 тамыз.
2) ҚР Азаматтық іс-жүргізу ... ҚР ... ... 1997 жыл, 16 ... ҚР «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Кодексі,
5) ҚР «Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы» Заңы 2005 жылдың 18 ақпаны №31-
III ЗРК ... ж. ... ... «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ... ... ету ... бойынша өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы» ҚР Заңы, № 67-III, ... ... ... ... кейбір заңнамалық актілеріне экстремизмге
қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша ... мен ... ... ҚР Заңы, № 33-II, 23.02.2005 ж.
8) «Діни ... ... және діни ... ... ҚР ... ж.
9) ҚР «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі туралы» Заңы, № 233-I
26 маусым, 1998 жыл.
10) «Терроризм мен ... ... ... алу және тыю ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы, № ... ... ... ... Ю.Я. ... как ... ... Современный
терроризм: состояние и перспективы, под ред. Е.И. Степанова, М., Эдиториал
УРСС, 2000.
2) Акинер Ш. ... ... ... ... ... конференции: «Религиозный экстремизм в Цкентральной ... ... ... ... Н., ... не ... «Экспресс К», №40, 02.04.2005.
4) Белашева И. Лишний закон. Время новостей, № 99, 2002.
5) «Время ПО», № 12, ... ... ... А.И. внутренние вооруженные конфликты и международный терроризм.
Взаимосвязь и методы борьбы//Евразийский вестник-2003_№9.
7) ... Е. ... ... и ... как ... ... ... 2005-№ 1.
8) Зорин В., Паин Э. «По ту ... ... ... газета»,
-12.02.2003.
9) Имомов А. Неприрывный диалог- важнейший способ решения ... ... ... ... ... ... в Центральной Азии», Душанбе, «Девиштич», 2002.
10) «Избавить мир от терроризма», «Казахстанская правда», 27.01.2005.
11) Илеуова Г.Т. ... ... в ... ... // Казахстан-спектр.
2002. № 3.
12) Исаев М. «Никто не ... ... в ... ... ... 3 б.
13) Картишкин В.А. Права человека в международном и ... М., ... ... и ... РАН. 1995 ... Kazakhstan Today. Gazeta.kz, fergana.ru. 12.11.2004
15) К вопросу о светском характере Турецкой Республики и активизации в ... ... ... ... и ... развития стран Востока. Киев,-1998.
16) Кириченко В. «Как обанкротить терроризм?», «Экспресс К», ... ... А. ... ... экстремизма// Казахстан-спектр.
2002 № 4.
18) Колесников В. ... ищут ... ... ... ... ... Т. ... не спят», «Аргументы и Факты», № 43, 2000.
20) Лугов В. Новые особенности ядерного терроризма // ...... ... ли искоренить терроризм?: Результаты социологического экспресс-
опроса жителей г. Алматы// Саясат. 2002. № ... ... Г. ... ... и внутренние конфликты в «третьем
мире». Мировая ... и ... ... 1988, № ... ... К., ... қаласы Жетісу аудандық соты Мәскеу учаскесінің
судьясы. От общего – к ... ... ... ... ... ... всего лишь фикция. «Юридическая
газета» газетінде 2001 жылдың 5 қыркүйегінде №40 (408) ... ... Б.А. ... ... ... ... и иные ... пути (направления), взаимодействия: Сборник ... ... ... «О ... ... органов государств0участников СНГ в борьбе ... ... ... и иные ... экстремизма».
2001, 21-22 наурыз, Минск.
25) Нестеренко С. «Антитеррор: новый этап». «Казахстанская ... ... Д. ... террора, Екатеринбург»// «Деловая книга», М.,
Академический проект, ОППЛ,-2002.
27) Петрищев В.Е. «Заметки о терроризме»// М., Эдиториал ... ... О. ... ... Юг»// ... и факты», 2005-№6.
29) Права человека: проблемы и ... М., ... ... 1990 ... ... Д. ... Алматы не застрахован от террористов // ... ... ... ... и ... ... на ... веков». Под.ред.
Бектурганов Н.С., Куанышали Ж., ... А.Н., ... Г.Т. ... ... Старченко Г.И. «Турция: исламский фактор в светском государстве»//
«Народы Азии и ... ... ... М.Т. ... ... ... ... философии. М.,-
№6-1980.
33) Ричамнов А., ... А.А. ... ... ... ... в ... национальной собственности // Analytics. 2004 , № 2.
34) А. Угланов «Путь к халифату»// «Аргументы и ... 2005 ... ... Turkey ... B.d.4.1. HRSg/von Klaus Detlev ... ... Lawrence B.B. Rethinking Islam as an Ideology of Violence // ... in the Arab World / Select Essays / ed. by P. Salem. – ... The ... of ... London, ... US and Russian ... with Respect to the Use of Force. ... 1996.
-----------------------
[1] Белашева И. «Лишний закон»// «Время новостей»//2002.-№99.-С.3.
[2]Койчукулов М. «Факторы религиозного экстремизма»// «Казахстан-
10.Спектр»2002-№4-С.10.
[3] Имомов А. ... ...... ... ... ... // Сборник материалов международной конференции: «Религиозный
экстремизм в Центральной Азии»// Душанбе, «Деваштич»-2002-С.170
[4] Е. Тукумов. «Экстремизм: природа, ... ... ... ... С.22
[5] Зорин В., Паин Э. «По ту сторону свободы»// «Независимая газета», -
12.02.2003
[6] Ольшанский Д. «Психология террора, Екатеринбург»// ... ... ... проект, ОППЛ,-2002-С.225
[7] Авдеев Ю.Я. «Терроризм как социально-политическое явление».
«Современный ... ... ... под ред. ... Эдиториал УРСС-2000-С.40-41
[8] Мирский Г. «Экстремизм, терроризм и внутренние конфликты в «третьем
мире».// «Мировая экономика и международные отношения». 1988-№8-С. 68
[9] Ольшанский Д. ... ... ... ... книга», М.,
Академический проект, ОППЛ,-2002-С.215-216
[10] Петрищев В.Е. «Заметки о терроризме»// М., ... ... ... Г.И. ... ... фактор в светском государстве»//
«Народы Азии и Африки». М.-№2-1988-С.25.
[12] Turkey Isudosteuropa-Hanbuch. B.d.4.1. HRSg/von Klaus Detlev Crothusen
Cottingen, -1985.57 б.
[13] Степанянц М.Т. ... ... ... ... философии. М.,-
№6-1980.11б.
[14] К вопросу о светском характере Турецкой Республики и активизации в ней
исламского фундаментализма// Очерки политического и ... ... ... ... ... ... б.
[15] Turkey Isudosteuropa-Hanbuch. B.d.4.1. HRSg/von Klaus Detlev Crothusen
Cottingen, -1985.59 б.
[16] О. Потехина «Экстремисты выбирают Юг»// «Аргументы и факты», 2005-№6-3
б.
[17] «Время ПО» №12 ... ... Т. ... ... не ... ... и ... 2000. №43-6 б.
[19] О. Потехина «Экстремисты выбирают Юг»// «Аргументы и факты», 2005-№6-3
б.
[20] А. Угланов «Путь к халифату»// ... и ... 2005 ... ... ... Today. ... ... жыл
[22] В. Колесников «Корабли ищут тихую гавань»// «Время»-02.06.20057-18 б.
[23] «Избавит мир от терроризма»// «Казахстанская правда». 27.01.2005-1-2
б.
[24] С. ... ... ... ... ... ... М. ... «Никто не должен оставаться в стороне»// «Казахстанская
правда». 27.01.2005-1-3 б.
[26] В. Кириченко «Как обанкротить терроризм?»// «Экспресс К»,-25 01.2005.
[27] Мыльников Б. А. ... ... ... ... и ... ... пути (направления), взаимодейсвия// Сб. матер.
Межд. Научн. Практ. Конф. «О ... ... ... государств-участников СНГ в борьбе с преступностью, медународным
терроризмом и иными проявлениями экстремизма»// Минск, 2001.-21-22 марта.-
25-27 б.
[28] Койчукулов А./. Факторы религиозного ... ... 9-10 ... Права человека: проблемы и перспективы. М., Академия наук. 1990 жыл. 3
б.
[30] АСШӨӘ Терроризмді жою мен цивилизациялар арсындаңы ынтымақтастықты
қолдау жөнінде ... ... 2002 жыл 4 ... ... ... ... Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы
мен Өзбекстан Республикасы арасындағы «Жақтардың терроризммен, саяси және
діни экстремизммен, трансұлттық ұйымдасқан қылмыстылық пен басқа да
тұрақтылық және ... ... ... ... ... ... ... Келісім. (Ташкент., 2000 жыл 21 сәуір).
[32] Қазақстан Республикасы, ... ... ... ... ... ... арасындағы «Жақтардың терроризммен, саяси және
діни экстремизммен, трансұлттық ... ... пен ... да
тұрақтылық және қауіпсіздікке байланысты қауіптермен күресу жөнәнде
бірлескен әрекетері туралы» Келісім. (Ташкент., 2000 жыл 21 ... ... 9 ... 2000 ... №97-II Қазақстан Республикасының
Заңын қара.
[33] Терроризм, экстремизм және сепаризммен куресу жөнінде Шанхай
Конвенциясы (Шанхай, ... 15 ... ). ... ... 18.04.02 жылдың №316-II Қазақстан Республикасының Заңын қара.
[34] Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері терроризм, сепаратизм
және экстремизммен күресудегі ынтымақтастық Концепциясы. Ресей ... ... ... ... ... ... Назарбаев, ҚХР
Төрағасы Ху Цзиньтао, Қырғыз Республикасының Президент міндеттерін атқарушы
Құрманбек Бақиев, Тәжікстан ... ... ... ... ислам Кәрімов шешімімен бекітілді. Астана, 2005 жыл 5 маусым.
[35] От общего – к частному. Государственная независимость, не
подкрепленная ... ... ... лишь ... ... ... ... Жетісу аудандық соты Мәскеу учаскесінің судьясы. «Юридическая
газета» газетінде 2001 жылдың 5 қыркүйегінде №40 (408) ... ... ... ... ... мен адам ... ... бойынша» Халақаралық Заңгерлер Декларациясы (Берлин
Декларациясы).
[37] Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығыныңмүше мемлекеттері Антиланкестік
орталқты құру туралы Шешімі (2000 жылы 1 ... ... ... 2000 ... желтоқсандағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығыныңмүше мемлекеттері
Антиланкестік орталқты құру туралы Шешімін орындау барысы жөнінде
бекітілген ақпаратты (Минск, 2001 жыл 1 ... ... Азия ... ... ... ... ... мүше
мемлекеттердің Антиланкестік орталықтың бөлімін құру туралы Шешімі (2002
жыл6, 7 қазан, Кишинев).

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары)95 бет
Өзен мұнай-газ кен орны72 бет
Тәуелсiз Мемлекеттер Достастығы аймағындағы Қазақстанның саясаты19 бет
"Ақпараттық қауіпсіздік."18 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
ΧIV – XV ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан аумағындағы мемлекеттер8 бет
Азаматтардың қауіпсіздігі мен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудегі мемлекеттік басқару жүйесіндегі ішкі істер органдары81 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь