Қазақстанның Шанхай ынтымақтастық ұйымындағы орны мен рөлі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

І.Тарау.Шанхай ынтымақтастық ұйымының құрылуының алғы шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

ІІ.Тарау. Қазақстанның Шанхай ынтымақтастық ұйымындағы орны мен рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

ІІІ.Тарау. Шанхай ынтымақтастық ұйымға қатысу . қазақ мемлекеттілігін бекемдеу факторларының бірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Шанхай ынтымақтастық ұйымының құрылу тарихы мен оның даму барысы және мұнда Қазақстан Республикасының мүше болуы егменді еліміздің дипломатиялық тарихындағы ең маңызды мәселерлердің бірі болып отыр.
Шанхай ынтымақтастық ұйымы тұрақты ұйым ретінде 2001 жылы 15 маусымда Шанхай қаласында Қазақстан, Қытай, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан және Өзбекстан мемлекеттерінің өзара келісімімен құрылды. Оған мүше елдердің жер аумағы Еуразия кеңістігінің бестен үш бөлігін құрайды. Халқының саны- 1 миллиард 455 миллион адам. Яғни, жер шарын мекендеген адамзат қауымының тәрттен бір бөлігін қамтиды.
Ұйым құрамында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне мүше екі бірдей алып мемелекеттің, яғни Қытай мен Ресейдің болуы оның халықаралық деңгейде үлкен саяси беделге ие болуына және өңірдегі осы державалар мен АҚШ мүдделерін теңестіре ұстауға мүмкіндік беруде. Сыртқы қатынаста ШЫҰ қызметі ешбір елге қарсы бағытталмаған және ашық жағдайда жұмыс істеуге бағытталған.
Қазақстан тәуелсіздігіне қол жеткізген алғашқы жылдардан бастап ұзақ мерзімді Ұлттық мүддені қамтамасыз етуге бағытталған көп қырлы сыртқы саясатты белсенді жүргізіп келеді. Бұл арада Қазақстанның ШЫҰ-ға қатысуы маңызды аспектілердің бірі болып табылады.
Тұтастай алғанда, Қазақстанның ШЫҰ-ға қатысуы Қытаймен және Ресеймен, сондай-ақ ұйымға мүше басқа да елдермен ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған сыртқы саяси бағытқа толық көлемінде жауап береді.
ШЫҰ өзін әлемдік қауымдастықта алдына қойылған міндетін сәтті жүзеге асырушы мығым да болашағы бар ұйым ретінде дәлелдеуде. Күрделі геосаяси кеңістікте салмағын арттырып, тиімді халықаралық байланыстар аясын кеңейтіп келеді. ШЫҰ беделінің өскендігі оның БҰҰ Бас Ассамблеясының қасындағы байқаушы мәртебесін алғандығынан, АСЕАН мен ТМД хатшылықтарымен әріптестік байланыстар орнатқандығынан танылады.
Тариханамасы. Шанхай ынтымақтастық ұйымының құруылуна көп уақыт өтпеген болсада, бұл ұйымның құрылуының алғы шарттары мен қызметіне, ұйым қабылдаған ресми құжаттарға, оларды талдауға байланысты көптеген көптеген саясатшылар мен тарихшылардың, публицистердің мақалалары мен еңбектері жарық көруде. Бұл мәселеге байланысты еңбектерді үш топқа бөліп қараумызға болады. Бірінші топқа - жалпы халықаралық ұйымдардың ерекшелігі мен дамуы заңдылықтарын зеттеген еңбектерді жатқызуға болады. Оларға- Дж.Бхагват, Ч.Оман, А.Борман, М.Казакпаев, Ж.Купман, А.Иванов т.б. [1]
Екінші топқа - В.Абатуров, А.Корнееев, Г.Логвинов, А.Лукин., Т.Трофимов т.б ғылыми еңбектері Шанхай ынытымақтастық ұйымының құрылу проблемаларына және оның дүниежүзілік саяси процестерге әсері мен аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселеріне арналған.[2]
Үшінші топқа - жататын ғылыми еңбектер Шанхай ынытымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердің өзара қарым-қатынастарын, олардың саяси-экономикалық, мәдени және қауіпсіздікті қамтамсыз ету процестерін кең ауқымда қарастырады. Мұнда И.П. Азовский, Н.А.Шербинин, В.В.Карлусов, А.С.Шейнгауз, М.Л. Титаренко, Д.Н.Шаринов Цюй Вэя еңбектерін атаумызға болады. [3]
Сонымен қатар С. Бабурин, М.Братерский, Л.Бакаев, М.Гусейнова, Д.Қадирбекұлы, А.Дугин, И.Ильин т.б. еңбектерінде Евразия кеңестігіндегі «ұлы державалар» қарым-қатынасын аша түседі.[4]
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері. Зерттеу жұмысының негізгі мақсаты Шанхай ынтымақтастық ұйымының қызметін және ондағы Қазақстанның рөлін көрсету. Осы мақсатқа жету үшін зерттеу жұмысында мынандай міндеттер алға қойылды:
- аумақта қауіпсіздікті тұрақтандыру мен дамыту проблемаларын жаңа тенденциялар және геосаяси өзгерістер контекстінде ашу;
- ШЫҰ-ның пайда болуының саяси және әлеуметтік-экономикалық алғашқы шарттарын көрсету;
- ШЫҰ-ғы Қазақстанның қызметі мен ролін және оның ұйымдағы мүше мемлекеттерімен өзара әсерін ашу;
-лаңкестік мен экстремизмге, заңсыз миграция мен есірткі таралымына, басқа да трансшекаралық қылымыстық істерге тосқауыл қоюдағы ШЫҰ-ның қызметін көрсету;
- экономикалық ынтымақтастық пен өзара сауда ұйымының стандарттарына біртіндеп жақындату мәселерін талдау;

Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, үш тарау мен қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Иванов А. ШОС и другие международные организации. //В интересах мира, стабильности и благополучия народов. - М.: 2004. - стр.25-29; Казакпаев М.С. Роль НПО во внутриполитических процессах в Кыргызстане и их влияния на региональную безопасность. //Международный форум по нетрадиционной безопасности в регионах Средней и Западной Азии. 17-18 октября 2005 г. Урумчи СУ АР Китая. - стр. 178-191.
2. Абатуров В. Осеннее давление геополитики: обзор интеграционных процессов в Центральной Азии. //Экономическое обозрение. - Т.: 2005.- №1. - стр.37-41; Карнеев А. Шанхайская организация сотрудничества: проблемы и перспективы межгосударственных отношений в Евроазиатском регионе. //Проблемы Дальнего Востока. М.: 2005. - №5. - стр. 157-162; Киреев Г. Долгий путь к «Шанхайской пятерке». //Международная жизнь. - М.: 2004. - №3. - стр. 75-82; Логвинов Г. Шанхайская организация сотрудничества - качественный шаг вперед. //Проблемы Дальнего Востока. 2002. - №5. - стр. 6-14; Лукин А. Шанхайская организация сотрудничества: проблемы и перспективы — "Ситуация в Центральной Азии и Шанхайская организация сотрудничества: четвёртая международная конференция - 2004 //Китай (ШИМИ) 2004. - стр 221-246; Толипов Ф. Организация Центрально-Азиатского сотрудничества в Шанхайской Организации Сотрудничества - //Ситуация в Центральной Азии и Шанхайская организация сотрудничества: четвёртая международная конференция-2004 //Китай (ШИМИ) 2004. - стр. 285-305.; Толипов Ф. К вопросу о самостоятельности роли организации Центральноазиатского сотрудничества в рамках ШОС. //Центральная Азия и Кавказ. 2004. - №3(33). - стр. 169-180; Трофимов Д. Шанхайский процесс - от «пятерки» к «Организации сотрудничества»: итоги 1990-х, проблемы и перспективы развития. //Центральная Азия и Кавказ. 2002. - №2 (20). - стр.99-107; Гуанчэн С. Шанхайская организация сотрудничества в борьбе с терроризмом, экстремизмом и сепаратизмом. //Центральная Азия и Кавказ, 2002, №4. - стр. 17-23; Гуан П. Шанхайская организация сотрудничества в контексте международной антитеррористической кампании. //Центральная Азия и Кавказ, 2003, №3. - стр56-67;
3. Азовский И.П., Щербинин Н.А. Транспортные проблемы в российско-китайских отношениях. //Проблемы Дальнего Востока. 1999. №5. - стр.28-35; Карлусов В.В. Внешнеэкономические связи России и Китая: баланс интересов и совершенствование механизма организации. // Проблемы Дальнего Востока. 1999. №3. -стр.50-55; Природопользования Российского Дальнего Востока и Северо-Восточной Азии. /Под. Ред. А.Ш. Шейнгауза. Хабаровск: РИОТИП, 1997; Титаренко М.Л. Россия и Восточная Азия: Вопросы международных и межцивилизационных отношений. М: Куликово поле, 1994; Титаренко М.Л. Россия лицом к Азии. М: Республика, 1998; Цюй Вэй. Стратегическая концепция китайско-российских торгово-экономических отношений на государственном уровне. //Доклад китайских специалистов, участников двусторонней российско-китайской конференции: «Перспективы регионального сотрудничества России и Китая в XXI веке»; Чэнь Бэньцзай. Поиски новых путей между Россией и Китаем: проблема трудовых услуг. //Доклад китайских специалистов, участников двусторонней российско-китайской конференции: «Перспективы регионального сотрудничества России и Китая в XXI веке»; Шаринов Д.Н. Размещение акций китайских предприятий зарубежных фондовых рынках. //Проблемы Дальнего Востока 2001. №4, с.90-97.
4. Бабурин С.Н. Территория государства. Правовые и геополитические проблемы. - М: Изд-во МГУ, 1997; Дугин А. Основы геополитики. - М.: Арктогея, 1997; Бжезинский 3. Великая шахматная доска. Господство Америки и ее геостратегические императивы. - М.: Международные отношения, 1998; Зиновьев А. Глобальное сверхобщество и Россия. - М.: ACT, 2000; Неклесса А.И Пост современный мир в новой системе координат. /Глобальное общество: новая система координат. - СПб.; Алтейя, 2001; Ушаков И. Демографическое настоящее и будущее Европы. //МЭ и МО. - 1991; Митрофанов А.В. Шаги новой геополитики. М.: Русский вестник, 1997; Гаджиев К.С. Геополитика. - М.: Международные отношения, 1997; Ивашов Л. Россия и мир в новом тысячилетии. Геополитические проблемы. - М.: Палея-Мишин, 2000; Гусейнова М.А. Новое тенденции в политике США в Центральной Азии и Закавказье. //США, Канада 2003. №8; Братерский М.В. Политика США в Средней Азии: итоги десятилетия. //США, Канада 2002. № 9; Бакаев Л.А., Кадирбекули Д.Б. "Казахстан в фокусе геополитики США начала XXI века: проблеми и перспективы; Кан Самгу. Китай и Центральноазиатский регион (взгляд из Сеула). //Проблемы Дальнего Востока. 2002. №5; Ли Лифань, Дин Шиу Геополитические интересы России, США и Китая в Центральной Азии.//Центральная Азия и Кавказ. 2004. №3. - стр.161-180;
5. Самат Мұса. Еуразилық экономиклық қауымдастық Еуразиялық Одақ құрылымына бастайтын төте жол. //Егемен Қазақстан. 11.10.2000. №250
6.Жас Алаш. 2002. №62
7.Сапиулла Абдулпаттаев. Шанхай ынтымақтастық ұйымы. Ақиқат.2002. №3 62 б.
8.Бұлда сонда. 62 б.
9.Збигнев Бжезинский. Стратегическая география Евразии меняетсия М.2004
10.Сапиулла Абдулпаттаев. Шанхай ынтымақтастық ұйымы. Ақиқат.2002. №3. 64-65 б.
11.Бұлда сонда. 65-66 б.
12..Материалы научной конференции: «Шанхайская Организация Сотрудничество: проблемы и перспективы межгосударственных отношений в Евроазиатском регионе», 25-28 июня 2004 года, г.Уральск.
13.Егемен Қазақстан 2005ж 5 шілде
14.Егемен Қазақстан 2004ж 18 маусым
15. Алма Мұхамеджанова. ЬІқпалдастық уақыт талабы. //Егемен Қазақстан. 09.04.2002. №76
16. Назарбаев Н. Ұстанар қағидамыз бұлжымайды. //Егемен Қазақстан. 09.04.2002. №76
17.Саидолимов С. Т. Формирование системы региональной безопасности в Центральной Азии/ Т. - 2005. - 22с.
18. Казахстанская правда 2005г . 6 июля
19. Бұл да сонда
20.Назарбаев Н. Біз ғаламдастыруға бірлесіп қарсы тұра аламыз. Ақиқат. 2005. №3
21.Ф.Толипов Организация Центрально-Азиатского сотрудничества в Шанхайской Организации Сотрудничества- "Ситуация в Центральной Азии и Шанхайская организация сотрудничества четвёртая международная конференция-2004" /Китай (ШИМИ) 2004. стр.285-305;
22. Международный форум по нетрадиционной безопасности в регионах Средней Азии и Западной Азии. 17-18 октября 2005 г. Урумчи. СУАР, Китай
23. Бұл да сонда
24. Трофимов Д. Шанхайский процесс - от "Пятёрки" к "Организации сотрудничества": итоги 1990-х, проблемы и перспективы развития. //Центральная Азия и Кавказ. - 2002. №2. - стр 99.
25.Бұл да сонда
26. Карнеев А. Шанхайская организация сотрудничества: проблемы и перспективы межгосударственных отношений в Евроазиатском регионе. //Проблемы Дальнего Востока. М.: 2005. - №5. - стр. 157-162
27.«Қазақстан 2030» стратегиясы. Алматы. 1997ж
28. Егемен Қазақстан 1997ж
29. бұл да сонда
30.Саясат №3 2005ж наурыз
31.Әріптестік// Егемен Қазақстан 2005ж. 6 шілде
32. бұл да сонда
33. бұл да сонда
34.Лукин А. Шанхайская организация сотрудничества: проблемы и перспективы — "Ситуация в Центральной Азии и Шанхайская организация сотрудничества: четвёртая международная конференция - 2004 //Китай (ШИМИ) 2004. - стр 221-246;
35.Трофимов Д. Шанхайский процесс - от "Пятёрки" к "Организации сотрудничества": итоги 1990-х, проблемы и перспективы развития. //Центральная Азия и Кавказ. - 2002. №2. - стр 97
36.Егемен Қазақстан 2001ж 15 қыркүйек
37. Киреев Г. Долгий путь к «Шанхайской пятерке». //Международная жизнь. - М.: 2004. - №3. - стр. 75-82; Логвинов Г. Шанхайская организация сотрудничества - качественный шаг вперед. //Проблемы Дальнего Востока. 2002. - №5. - стр. 6-14;
38. Абатуров В. Осеннее давление геополитики: обзор интеграционных процессов в Центральной Азии. //Экономическое обозрение. - Т.: 2005.- №1. - стр.37-41
39. Әріптестік// Егемен Қазақстан 2005ж. 6 шілде
40.бұл да сонда
41. Казахстанская правда 2005г . 6 июля
42.бұл да сонда
43.Шанхай ұйымына мүше елдер// Егемен Қазақстан 2005ж. 5 шілде
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................2
І-Тарау.Шанхай ынтымақтастық ұйымының ... ... ... Шанхай ынтымақтастық ұйымындағы орны ... ... ... ... ...... мемлекеттілігін
бекемдеу факторларының бірі............................................37
Қорытынды...................................................................
.......................................48
Пайдаланылған ... ... ... ... ұйымының құрылу тарихы мен
оның даму ... және ... ... ... мүше ... егменді
еліміздің дипломатиялық тарихындағы ең маңызды мәселерлердің бірі болып
отыр.
Шанхай ынтымақтастық ұйымы тұрақты ұйым ... 2001 жылы 15 ... ... ... ... ... Ресей, Тәжікстан және
Өзбекстан мемлекеттерінің өзара келісімімен құрылды. Оған мүше ... ... ... ... ... үш бөлігін құрайды. Халқының саны- 1
миллиард 455 миллион адам. Яғни, жер ... ... ... ... бір ... ... ... БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне мүше екі ... ... яғни ... мен ... ... оның ... деңгейде үлкен
саяси беделге ие болуына және өңірдегі осы державалар мен АҚШ мүдделерін
теңестіре ұстауға мүмкіндік беруде. ... ... ШЫҰ ... ... ... ... және ашық ... жұмыс істеуге бағытталған.
Қазақстан тәуелсіздігіне қол жеткізген алғашқы жылдардан бастап ... ... ... ... ... ... көп ... сыртқы
саясатты белсенді жүргізіп келеді. Бұл арада Қазақстанның ШЫҰ-ға қатысуы
маңызды ... бірі ... ... ... ... ШЫҰ-ға қатысуы Қытаймен және Ресеймен,
сондай-ақ ұйымға мүше ... да ... ... ... ... саяси бағытқа толық көлемінде жауап береді.
ШЫҰ өзін әлемдік қауымдастықта алдына қойылған міндетін сәтті ... ... да ... бар ұйым ретінде дәлелдеуде. Күрделі геосаяси
кеңістікте салмағын арттырып, тиімді халықаралық байланыстар аясын кеңейтіп
келеді. ШЫҰ ... ... оның БҰҰ Бас ... ... ... ... АСЕАН мен ТМД хатшылықтарымен әріптестік
байланыстар орнатқандығынан танылады.
Тариханамасы. Шанхай ынтымақтастық ұйымының құруылуна көп ... ... бұл ... ... алғы ... мен ... ұйым
қабылдаған ресми құжаттарға, оларды талдауға ... ... ... мен ... ... ... мен еңбектері
жарық көруде. Бұл мәселеге байланысты еңбектерді үш ... ... ... ... ... - ... ... ұйымдардың ерекшелігі мен дамуы
заңдылықтарын зеттеген еңбектерді жатқызуға болады. Оларға- Дж.Бхагват,
Ч.Оман, А.Борман, М.Казакпаев, ... ... т.б. ... ... - ... ... Г.Логвинов, А.Лукин., Т.Трофимов т.б
ғылыми еңбектері Шанхай ынытымақтастық ұйымының құрылу проблемаларына және
оның дүниежүзілік саяси ... ... мен ... ... ету ... ... ... - жататын ғылыми еңбектер Шанхай ынытымақтастық ұйымына мүше
мемлекеттердің өзара қарым-қатынастарын, олардың саяси-экономикалық, мәдени
және ... ... ету ... кең ... ... И.П. Азовский, Н.А.Шербинин, В.В.Карлусов, ... ... ... Цюй Вэя ... атаумызға болады. [3]
Сонымен қатар С. ... ... ... ... ... ... т.б. еңбектерінде Евразия кеңестігіндегі
«ұлы державалар» қарым-қатынасын аша ... ... ... мен ... ... ... ... мақсаты
Шанхай ынтымақтастық ұйымының қызметін және ... ... ... Осы ... жету үшін ... ... мынандай міндеттер алға
қойылды:
- аумақта ... ... мен ... проблемаларын жаңа
тенденциялар және геосаяси өзгерістер контекстінде ашу;
- ШЫҰ-ның ... ... ... және әлеуметтік-экономикалық алғашқы
шарттарын көрсету;
- ШЫҰ-ғы Қазақстанның қызметі мен ролін және оның ... ... ... ... ... мен экстремизмге, заңсыз миграция мен есірткі таралымына,
басқа да ... ... ... тосқауыл қоюдағы ШЫҰ-ның
қызметін көрсету;
- экономикалық ынтымақтастық пен өзара сауда ұйымының ... ... ... ... ... құрылымы кіріспеден, үш тарау мен қорытынды және
пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ынтымақтастық ұйымының құрылуының алғы шарттары.
Еуразиялық экономикалық қауымдастықтан "Шанхай бестігіне" ... ... Ал бұл ... ... жедел дамып келе жатқан
әулеті бар Қытай. "Шанхай бестігі" аясындағы ... ... ... ... ... ... Осыдан Ресей үшін ұлан-ғасыр -
көкжиегі бар мүлдем жаңа геосаяси кескін айқындалуда. Ресей Қытаймен ... ... ... ... ... бола алар еді, ... күш ... біріктіру арқылы, осы елдердің экономикаларына ... ... ... ... ... модельді құра біліп, Батыстан өзімізде жоқ
технологияларды ғана алуымызға қол жете алар еді.
Қазақстан Республикасы халықаралық құқықтық ... ... ... ... алғашқы күннен бастап, елдің басшылығы ұлы көрші Қытай ... ұзақ ... ... тату көршілік, достық және өзара
ынтымақтастық қатынастарын қуаттап, өрістете беру ұлттық мүддемізге ... ... ... ... ... ... деп атап
көрсетті: "Меніңше, адамзаттың XXI ғасырдағы дамуы көбіне-көп Қытаймен
байланысты ... ... ... ... ... өз ... ... деп түсінеді. Ал Қазақстан үшін ... ... ... қарышты қадаммен дамып келе жатқан мемлекетпен ойдағыдай қарым-
қатынас орнату айрықша маңызға ие"/5 /.
1996 жылғы 26 ... ... ... Республикасы, Қытай Халық
Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы және ... ... ... ... әскери саладағы сенімді нығайту
туралы" келісімге қол ... Бұл ... ... бес мемлекет
басшылары жаңа ғана қол қойған шекара ауданындағы әскери саладағы сенімді
нығайту жөніндегі ... қол ... ... мұхит аймағындағы
осындай әскери-саяси деңгейдегі және ... ... ... ... ... ... /6/. ... бірегей келісімнің әрекет ету
аясына орасан зор ... ... ... ... ал ... оны ... ... Осындай келісім Азия- Тынық мұхит аймағында және жалпы
алғанда Жер шарында бейбітшілік пен тұрақтылықты қолдап, одан әрі ... ... ... ... ... ... ... кездесуі аймақтық
және жаһандық саясаттың айқын факторына айналды. Екі мүшесі (Ресей, Қытай)
Бірікқен ... ... ... ... тұрақты мүшесі болып
табылатын "Шанхай ... ... және ... әулеті,
қатысушылардың ұйым қызметіне жаңа ... ... ... ... ... ... келешекте ірі аймақтық ұйымға айналатынын
көрсетті.
2001 жылғы 28 сәуірде Мәскеуде өткен сыртқы істер ... ... ... экстремизммен күрес туралы Шанхай
Конвенциясының ... ... ... ... ... тапқан
болатын. 2001 жылғы 15 маусымда Шанхайда Қытай Халық Республикасы Ресей,
Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және ... ... ... ... құру ... Декларация, терроризммен, сепаратизммен
және экстремизммен күрес туралы ... ... /7/, ... ... қаласы болып бекітілді. "Шанхай бестігіне" алтыншы ел ... ... ... оны ... ... ... ынтымақтастық
ұйымы" деген жаңа атаумен ұйғарылды.
Шанхай саммитінде ұйымның ұлттық үйлестірушілерінің ... ... ... ол ... ... істер министрлері қол қойды. Осында өз
шешімін тапқан ... ... тағы бірі - ... ... ... арасындағы мемлекеттік шекараларды түйісер
нүктесі жөніндегі келісім. Мұнда үш ел арасындағы делимитация ісін ... ... ... ... ... ... сөйлеген сөзінде "Шанхай
бестігінің" арқа сүйеп келген қағидаттары жаңа құрылып ... ... ... ... қызметіне де негіз етіп алынғаны жөн
болатыны, елдер арасындағы ынтымақстастықтың ... ... ... ... ... ... ерекше атап қөрсетті /8/. Ел басы келесі
саммитке ... ... ... ... хартиясын" дайындау, онда
елдердің бір-бірінің қауіпсіздігіне кепілдік беру ... ... ... ... ... Қазіргі әлемдегі қауіпсіздікті тек әскери-
саяси тұрғыдан ғана қарастыруға болмайды, ғаламдасу дәурінде қауіпсіздіктің
экологиялық, технологиялық жақтары ... ... 15 ... ... ... Президенті В.Путин
"Қауіпсіздікті ынтымақтастык, - арқылы" жүзеге асыру идеясын ұсына ... ... ... ... ... саммитінде оның жарғылық-
құжаттарын айқындау ... атап ... ... ... жаңа ... ... ... аса жоғары баға бере келіп, ШЫҰ-
ның міндеттері Өзбекстанның қатысуынсыз толық шешіле алмайды ... ... ... ... "Шанхай форумы" уақыт сынына төтеп бергенін,
ал жаңадан кол қойылған конвенция құқық қорғау мекемелерінің және ... ... ... ... ... құрайтындығын, Бішкекте
құрылған терроризмге ... ... ... ... асыру қажеттігін,
болашақта олұлтаралық ұйымдасқан қылмысқа ... ... ... мекемесі
бола алатынын баса көрсетті. Тәжікстан Президенті Э.Рахманов ШЫҰ - ... ... ... ... атап ... ... 14 ... Алматыда Шанхай ынтымақтастық ұйымына
қатысушы үкімет басшыларының бірінші кездесуі болды . Онда олар ... ... деп атап ... "2001 жылғы 11 қыркүйекте АҚШ-та
жүзеге асырылып, ешқандай кінәсі жоқ ... ... опат ... ... болмаған террорлық акт біздің қатты ... Біз ... ... акцияны адамзат өркениятының ... ... ... мен мемлекеттердің қауіпсіздігіне,
адамның өмір сүру құқығын қоса алғанда ... ... ... ... ... ... ... адамзат үшін ереуілі қатерге
айналды. АҚШ-тағы қайғылы оқиғалар олар ... ... та, ... те ... ... ... Бұл- зұлымдықты барлық мемлекеттердің бірлескен
күш-жігері арқылы ғана жеңуге болады. Шанхай ... ... ... бұл ... белсенді жұмыс жүргізуде. Терроризгмге, экстремизм
мен сепаратизмге қарсы іс-әрекет - біздің ұйымның аса ... ... Оның ... терроризмге, сепаратизм мен экстремизмге қарсы күрес
туралы ... ... ... Аймақтық антитеррорлық құрылым
жасақтауды жеделдету жөнінде қадамдар жасалуда. Біз терроризмнен туындайтын
ғаламдық ... жою ... ... ... ... мақсатында барлық
мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен тығыз үйлесімді ... ... ... /9 ... ... ... ... "Шанхай ынтымақтастық ұйымына қатысушы
үкіметтерінің арасындағы аймақтық экономикалық ынтьдмақтастықтың ... мен ... және ... мен ... ... ... ... жөніндегі процесті іске қосу туралы меморандум" қабылдады. Онда 2001
жылғы 15 ... ... ... ... қол қойған ... ... құру ... декларацияның қағидалары мен принциптерін
басшылыққа ала отырып, үкімет басшылары толық теңдік, өзара ... ... ... және ... ... кезең-кезеңдік, ащықтық принциптерінің
негізінде сауда- экономикалық ықпалдастықты қалыптастырып, дамыту ниеттерін
білдірді.
Дүниежүзілік сауда ұйымының нормалары мен ережелерін ... ... ... ... ... ... аймақтық-экономикалық
ынтымақтастығын дамытудың негізгі мақсаттарын атап ... Олар ... ... ... жаппай дамытуға жәрдемдесу; сауда ... ... ... ... ... ... тауарлардың,
технологиялардың еркін қозғалысын жүзеге асыру; көлік және коммуникация
саласындағы қазіргі бар инфрақұрылымды тиімді пайдалану; ... ... өрі ... ... ... пайдаланылуын қамтамасыз ету; бірлескен
экологиялық бағдарламалар мен жобаларды жүзеге асыру; энергетика, көлік,
телекоммуникация, ауыл ... ... ... ... су
шаруашылығы және табиғат қорғау ... ... ... ... ... және ... бизнес арасындағы тікелей байланыстарға
жәрдемдесу.
Президент Н.Назарбаев "Елдегі жағдай және 2002 ... ішкі ... ... ... ... ... атты Қазақстан халқына
жолдауында ... ... ... ... ... еліміздің қауіпсіздігін нығайтудағы маңызын атап көрсетті.
Сонымен, "Шанхай ынтымақтастық ұйымы" қазіргі кезде өзінің саяси,
қауіпсіздік және ... ... ... ... ғана ... ... ... ұйымдардың біріне айналып отыр.
Еуразиялық экономикалық қауымдастық өмірге келгелі бері қауымдастық
ішіндегі ... ... ... айналымының артуы 38% болды/10/.
Қауымдастыққа қатысушы елдер экономикасындағы ... ... ... қатты ерекшеленетінін ескеретін болсақ, бұл өте
жоғары көрсеткіш деп айтуға болады. Бұл ... ... ... ... ... бәрінен ілгері жылжуда. Белоруссия реформалар
жүргізуге әліде болса ... ... ... жоқ. ... ... ... ... мемлекет осындай күрделі жағдайлардың өзінде
атқарылған істер аз ... ... ... айынан бастап қауымдастық ... ҚҚС ... ... ... алына бастады. Тарифтердің- 80%-ы келісілген.
Алайда әліде болса темір жол тарифтері ... жоқ, бұл ... ... ... деп ... ... мүшелері. Ресей Президенті
В.Путин бұл мәселеде сындарлы позиция ұстанып отыр. Транзиттік ауқымы ұлан-
асыр Ресей алғашқы кезде тарифтерден ... ... ... дәл ... ... ... ... териториялары арқылы өткізілетін
жүк көлемін шұғыл ұлғайтуға - мүмкіндік береді.
Қазақстан ... ... ... пен ... ... В.Путиннің кездесуінде ... ... ... ... ... ол мұны ... үшін ... деп
санайтынын көрсетті. Бұл жалғыз Ресейдің мүддесіне ғана ... ... үшін де ... ... ... бұл ... ... пікірлер бар.
Саяси элитаның бір бөлігі жақын шетел - Ресей қосымша жүк, ... ... ... өзі ... ... ... ... деп санайды. Бұл
таңқаларлық жағдай. Он ... ... ... ... ... ... Бұл Достастық елдері арасында әлдеқашаннан-ақ түрліше экономика,
қаржы жүйелері, бюджет, ішкі және сыртқы саясат орныққан. Бүгінде кеңестік
кеңістік ... ... ... ... ... осыған
ерік жігер білдіріп отыр.
2002 жылы 8 сәуірде Алматыда "Еуразиялық экономикалық ... ... ... ... мүше ... ... ... өтті /11/. Ол "Тұрақсыздық кезендерінде тұрақты өсуді қамтамасыз ету"
тақырыбына арналды. Қазақстан Республикасының ... ... ... Орталық Азия аймағында назар аударарлықтай геосаяси өзгерістер ... ... өтіп ... атап өтті. Қазір бір-бірімізді бұрынғыдан
жақсырақ түсіне бастады, ... ... ... ... күресте
күш-жігерді біріктіру кезек ... ... ... ... Сонымен бірге мемлекеттердің бір-біріне жақындай түсуі Орталық
Азия халықтарының әл-ауқатын арттыру мақсатында ынтымақтастықтың бұрынғыдан
да ... ... ... ... Халықаралық терроризммен күрес деген
әскери акциялармен тынып қалмайтын іс. Өкінішке ... ... ... ... да терроризм үшін құнарлы топырақ болып отыр.
Азияның кіндігі ... ... ... ... кетпеуі үшін,
біздің елдеріміздің халықтары геосаяси ойындардың аманатқа алынған ... ... ... үшін айрықша жауапкершілік жүктеледі.
Бұл, орайда саясаткерлердің алдында мынандай міндеттер қойылуы керек.
Біріншіден Орталық Азияда, ... Азия ... ... ... жасау жөнінде күш-жігерді жұмсауды жалғастыра беру керек. Өткен
жылы Қазақстанды, Қырғызстанды, Ресейді, ... мен ... ... ... ұйымы қүрылғандығын жоғарады айтып өттік.
ШЫҰ-ның аясында әскери саладағы сенім мен ... іс ... ... ... ... ... гуманитарлық салада, терроризм мен
экстремизм қатеріне қарсы түру ... ... ... түсу
көзделген. Бұл бағытта алдағы кезде де ... ... ... беру ... ... ... өзара іс-қимыл мен сенім шаралары процесіне қатысушы
елдердің мемлекет және үкімет басшыларының саммитін өткізу ... ... ... алып ... ... ... жағдайда қауіпсіздік
проблемаларына, ойың ішінде ең алдымен ... ... ... ... мен ... ... үшін Азиядағы өзара іс-қимыл мен
сенім жөніндегі кеңестің мінберін пайдалану өте-мөте маңызды болып отыр.
Екіншіден. Каспий аймағына ... ... ... ... ... алу
үшін қолдан келетін шаруаның барлығына ерекше назар аудару керек. Каспий -
Еуразияның маңызды стартегиялық аймағы, ... бай ... ... ... игеру ісіне әлемнің аса іргелі компаниялары қатысуда. Каспий
теңізі бүкіләлемдік қауымдастықтың мүддесі үшін ... ... ... ... ... ... ... лидерлердің алдында тұрған аса маңызды міндет жаһандық және
аймақтық ядролық ... ... ... ... Орталық
Азия бүгінде қаруға ие және соның "табалдырығында тұрған елдер" деп
аталатын ... ... ... ... ... алаң ... отыр.
Осынау мазасыз геосаяси нақтылық қаруды таратпау режимін одан әрі табанды
түрде ... ... алға ... ... ... ... жұмыс жүргізеді.
Әскери-стратегиялық қауіпсіздікті дамыту мен сенім шараларын нығайту;
лаңкестік мен экстремизмге, заңсыз миграция мен есірткі таралымына,
басқа да ... ... ... ... қою;
экономикалық ынтымақтастық пен өзара сауда ұйымының стандарттарына
біртіндеп жақындату;
табиғи және техногендік төтенше ... ... ... және
олардың алдын алу;
мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты дамыту.
Ұйымның ең жоғары органы- оған мүше мемлекеттер басшыларының ... ... ... мен ... ... ... деңгейідегі
кеңестер де жұмыс істейді. Тұрақты хатшылығы, Өңірлік антитеррорлық құрылым
(ӨАТҚ ) бар. (Орталығы Ташкент ... Оның ... ... ... бар ... да салалас құрылымдар құру ісі мүмкіндік пен уақыт ... ... ... ... күні ... Біріккен Ұлттар Ұйымынан бастап көптеген
халықаралық, өңірлік ұйымдар танып ... ... ... ... өту жөніндегі ықылыастың ... ... аз ... ... ... ... ие ... дәлелдейді./12/
Осы уақытқа дейін Шанхай ынтымақтастық ұйымының ... ... ... мәрте өтіп, әр кездесу нәтижесінде тиісті шаралар
ұйымдастырылып, қажетті құырылымдар пайда болып, оның ... ... ... ... ... 2004 жылы ... өткен соңғы кездесуде мүше
мемлекеттердің ... ... ... ... етуінің нақты бағыттары
талқыланып, нәтижесінде ШЫҰ - ның ... ... ... жүзеге асырудың шаралары белгіленген болатын.
Ал елімізде өтіп отырған ... бұл ... ... кездесуінің де
маңызын осал болмайтын түрі бар. ... ... ... ... ұйымға байқаушы мәретебесіне ие болудан үміт күткен ... ... ... адам ... бай ірі ... ... Иран ... Республикасының Вице-президенті Мохаммед Реза ... ... ... ... ... Шауқат Азиз, Үндістанның
сыртқы істер министрі К.Натвардың Астанаға келуінің өзі ... ... ... ... 17 ... Ташкент басқосуында ұйым тәрағалығы
міндетін ... ... ... ... ... ... ... аша отырып былай деді.-Шанхай ынтымақтастық
ұйымына мүше ... ... бас ... ... жас ... рет өтіп ... ... ұйымы секілді ол да қарқынды да сенімді даму
жолына түсіп келеді./14/ ... әрі ... Н. ... қазіргі жағдайына
баға беріп, оның алдағы дамуының стратегиясын айқындау мақсататында жиналып
отырмыз.
ШЫҰ өзін әлемдік қауымдастықта алдына қойылған міндетін сәтті ... ... да ... бар ұйым ... ... ... геосаяси
кеңістікте салмағын арттырып, тиімді халықаралық байланыстар аясын ... ... ... оның БҰҰ Бас Ассамблеясының қасындағы байқаушы
мәртебесін алғандығынан, АСЕАН мен ТМД ... ... ... танылады.
Әскери шекаралық ынтымақтастықтың күрделі мәселелерімен айналысқан
«Шанхай ... ... ... айналған бұл ұйым өз ... ... ... ... ету мен сауда-экономикалық,
инвестициялық ынтымақтастықты дамыту секілді бірегей екі мақсатты ... ... өзі ... ... ... ... үшін ғана ... сонымен
қатар біздің елдерімізді одан әрі даму ... ... ... ... ... біз ... ... экономикалық ынтымақтастықтың
бағдарламасын қабылдадық оның ... асуы ... ... ... ... ... ... болады. Демек, біздің елдеріміздің
үкіметтері осы мақсатта нақты жұмыстар жүргізуі тиіс.
Соңғы жылдардағы ШЫҰ ... ... даму ... ... өзі ... дамуы, инвестициялардың жүзеге асырылуы,
технологиялық алмасулар мен мамандар дайындауға ... ... ... ... ... саммитінің шешімдерін жүзеге асыру үшін Даму
қоры (Инвестициялық банк) мен ШЫҰ Іскерлік кеңесін құру жұмыстарын аяқтау
керек. Бұл ... ... ... ... мен әл – ... ... көз ретінде қарастырылып, қызмет ететін болады.
Білім беру секілді ... ... ... ... де ... жасалынды. Біз Шэньян қаласындағы (ҚХР) политехникалық университет
базасында студенттер ... ... ... ... ... ... ... келісімге қол қойылуы мұндай ынтымақтастыққа құқықтық
негіз беріп, басқа да ... беру ... ... ... жол ... ... тұрақтылық пен қауіпсіздікке сенімді кепілдіксіз ШЫҰ
кеңістігінде тауарлар мен капиталдардың бірыңғай ... ... ... ... асырудың мүмкін емес екендігін біз бәріміз
де жақсы білеміз.
Жуықта ғана ... ... ... ... ... ... мүше ... үшін діни және саяси экстремизм ... ... ... ... тағы бір еске ... ШЫҰ ... әркет етуші діни экстремистік топтардың ... ... ... де ... та ... ... біздің елдерімізді лаңкестік қатерлерден қорғайтын
қалқан ретінде қызмет етуге тиіс. Біз ... ... ... ... ... қорғау күштерінің қатысуымен одан әрі жалғастыру қажет деп
есептейміз. ... ... ... ... ету ... тездетіп
әзірлеу қажет.
Лаңкестік қимылдарды саймасай қабыл алып қана қоймай, ... ... ... керек. Лаңкестік ұйымдарға тыйым салудың бірыңғай ... ... ... осыған ықпал ететін болады.
Біз бүгін ... ... мүше ... лаңкестікпен,
сепаратизммен және экстремизммен күрестегі ынтымақтастық тұжырымдасының аса
үлкен маңызы бар. ШЫҰ күш-жігері кең халықаралық ... ... ... ... ... ... бөлінбейтін бөлшегіне айналуға
тиіс.
Халықаралық қоғамдастықта тұтас проблемалардың орын ... ... ... ... ... ... ... демократия, сондай-ақ, басты
орган Бірккен Ұлттар Ұйымын реформалау секілді ... ... ... күшеюі жағдайында, бұл шара маңызы тіптен арта түседі.
Мемлекеттердің тұрақты дамуына басымдық ... ... ... күн
тәртібінде бұл ең басты мәселе болуы керек.
БҰҰ реформасына келетін ... ол ... ... бағытталғаны
жөн. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесін реформалау жөніндегі әртүрлі көзқарастардың
мемлекеттердің алшақтауына, онсыз да ... ... ... алып келуіне жол беруге болмайды.
Біз БҰҰ Бас Ассамблеясының рөлі мен ... ... ... деп
есептейміз.Бұл халықаралық қатынастарды демократияландыруға ... ... ... ... алып ... ... Азия ... бұл адамзат
қауымының және табиғи ресурстарының үлкен ... ғана ... Ол аса ... ... аумағы. Міне осы діни ... ... ... ... ... ... себептеріне айналуда.
Қазақстан ШЫҰ-ны да, Азиядағы өзара ықпалдастық және ... ... ... де (АӨСШК), біздің елімізде ... өтіп ... ... ... съезін де бірін-бірі толықтырушы тетіктер ретінде
қарастырады. Экономика, қауіпсіздік, діни диалогтың өзара ... де бұл ... ... бар ... ... зор. Осы бағыттарда
біз сіздердің қолдауларыңызға үміт ... Ең ... ... ... қауіпсіз ортаны құрып алмай стратегияның ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етілмейтіндігін бүгін сеніммен айтуға болады.
Қалыптасқан экономика мен қауіпсіздік ынтымақтастығының еуропалық және
еуроатлантикалық құрылымдарының ұзақ ... ... бар. Ал Азия ... ... ғана ... "институттық желісін" құруды
бастады. Егер уақыт тұрғысынан бағалайтын болсақ, ШЫҰ-ның шекара мәселелері
жөніндегі бір ғана ... өзі бұл ... ... тиімділігін дәлелдейді.
Азиялық ынтымақтастық институттарының маңыздылығы ... жаңа және ... ... калыптасуымен де айқындалады.
Халықаралық құқықта проблемалардың пайда болуы, ... әлем ... ... ... ... белгіленуі жағдайында азиялық
ынтымақгастық аясындағы өңірлік бірлестіктің өзіндік ... ... де өте ... ... ... қалыптасқан бос кеңестік біздегідей ұйым
аясында жинақталған эмпирикалық тәжірибелермен толықтырылуы тиіс. ... ... ... ... ... ... жол-жөнекей жүзеге
асырылуы жағдайында бұл тіптен де ... ... ... ... ... ... ... көрмеуге тағы да болмайды. Сөйтіп ШЫҰ-ның дамуы, бұл
тек нақты бір ... ... ... асуы ғана ... сонымен қатар
жедел өзгеріс үстіндегі ... ... ... қатынастарды
реттеудің неғүрлым кажетті кұқықтық формуласы да.
Казақстан басшысы Н.Назарбаев өз сөзінде. — Шанхай ынтымақтастық ұйымы
өз дамуының жаңа кезеңіне ... ... ... ... мемлекеттеріміз оның
құрылуының бастауында тұрды. Бүгін біз ұйым ... ... ... ... өткен осының алдындағы ШЫҰ саммитінде Монғолияның
ұйым байқаушысы мәртебесіне ие болғандығы өздеріңізге белгілі. ... ... ... ... өздерінің өтініштер негізінде Пәкістан, Иран және
Үңдістанға Шанхай ынтымақтастық ұйымы жанындағы бақылаушы мәртебесін ... ... ... ... ... ... ... біз бұл елдердің экономикалық және адами
ресурстарын, олардың қазіргі замандық геосаясаттағы ықпалы мен ... ... ... ... ... ... ... ықпал
ететіндігіне, аймақтағы көпжақты ынтымақтастық пен өзара іс-қимыл әрекетіне
қолайлы жағдай туғызатынына және ... ... ... Иран ... ... олардың мемлекеттері үшін өте маңызды оқиға — ... ... ... ... ... ие ... ... басшыларына ұйымымызды дамыту ісіне ... ... ... ... мүше мемлекеттердің халықтарының гүлденуі мен әл-
ауқатының артуы жолында ... ... да ... ... үміт ... ... саммите сөз алған мемлекет басшыларының, ұйым жұмысына ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Тәрағасы Ху Цзиньтао өз сөзінде атап
көрсеткеніндей, Монғолияның ізімен Шанхай ынтымақтастық ... ... үш ірі ... ... ... ашықтығынық, оның казіргі әлемге қажет
болып отырғандығының маңызды дәлелінің бірі болды.
Саммитте кабылданған шешімге сөйкес, келесі кезеңде ШЫҰ-ға ... ... ... ... ... ... таяу уақыттағы жоспарлар жайында
айта келе осының алдында және осы басқосу барысында қабылданған құжаттарды
жүзеге асыруға бар күшін ... ... атап ... Оның сөзі
бойынша, Шанхай ынтымақтастық ұйымы қатысушы елдердің практикалық ... ... ... жаңа ... аяқ ... ... Ұйым
неғүрлым біріге түсті. Бұған қуанбауға ... ... ... ... ... өзі ... бір-біріне көмектесе отырып
күшеюіне, бейбіт өмір мен тұрақтылық жағдайына өз экономикаларын дамытып,
азаматтарының өмірін жақсаруына жетіу болып табылады. ШЫҰ — осы ... ... ... ... деп атап ... Ху ... ... елдердің саясатына араласпау ұстанымына берік тұр. ... өз ... ... ... ... даму ... ... алуға және өз өңірлеріндегі жағдайды ретке келтіруге қабілетті, деп
мәлімдеген ҚХР ... бұл ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары елдеріне қарай ... ... ... ШЫҰ ... белсенді байланыс орнатуға, саяси аренадағы
жағымды бейнесі күннен күнге арта түскен құрылым қызметін ... ... ойды ... ... ... ... Владимир Путин
Шанхай ынтымақтастық ұйымының әлемнің ... ... үшін ... ... келе жатқандығын атап керсетті. Осы ... ... ... қауымындағы қазіргі қатерлі шақыруларға қарсы ерекет
ету ... ... атап ... Оның ... ... қазіргі жағдайда кате-
лердің алдын алу барған сайын өзекті мәнге ие болуда, ал бұл ... ... ... ... өз ... экстремизм мен лаңкестік
тамырларын қырқа отырып "өндеуді" үйрене ала ма ... ... ... ... ... ... ... пайда болуының себептері
халықтың тұрмысының төмендегімен, жұмыссыздықпен де ... Ал ... шешу үшін ... ... мүше ... ... күш-
жігері кажет.
Саммитте бекітілген лаңкестікпен, сепаратизммен және ... ... мүше ... ... ... ... айта
келе, Ресей Президенті бұл құжаттың Өңірлік ... ... ... ... ... тиіс ... атап ... Мұның сыртында
Орталық Азия мен ШЫҰ-ның бүкіл кеңістігінде тұрақтылық пен қауіпсіздікті
неғүрлым толығырақ қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бірлестікке мүше мемлекеттердің
қорғаныс және арнаулы қызмет органдарының ... ... ... ... құрылымдары — Іскерлік кеңес пен ... ... ... ... ... оның ... жаңа қатерлер ен сынақтарға
қарсы бағыталатын ақпараттық-насихаттық күйені құру ... де ... ... ... ... ... атқарушы Құрманбек Бакиев
Шанхай ынтымақтастық ұйымының үлкен экономикалық әлеуетін тиімді пайдалану
мәселелеріне тоқтала келе ... ... ... ... атап өтті.
Тәжікстан басшысы Эмомали Рахмоновтың пікірінше, ұйымға мүше әр елдің
мүмкіндіктерін толығырақ пайдалану ШЫҰ жұмысын неғүрлым тиімді ете ... еді. ... ... су ... өте бай. дей тұрғанмен ... ... ... үш ... ғана іске қаратылып отырғанын ... ... ... елдерге көмектің қажет екендігін де атап көрсетті.
Орталық Азиядағы жағдайдың күрделілігіне көбірек тоқталған Өзбекстан
Президенті Ислам Каримов өңірде болып ... ... ... ... таңылған үлкен стратегиялық жоспарлардың бар екендігін, ... діни ... ... ауызға алды. Есірткі таралымына
бақылаудың әлсіз екендігіне ренішін жасырмады.
Кеңейтілген мәжілісте сөз сұраған Шанхай ынтымақтыстық ұйымының хатшысы
өзі басқарып отырған ... ... ... ... Азия елдерінің
тұрақтылықты қамтамасыз ету жөніндегі ниетіне қолдау білдіре келе ... ... ... ... ... ... неғүрлым терең де
белсенді әрекет етудің қажеттігін атап көрсетті.
Соңғы ... ... ... алға басу ... ... сезіліп
отыр. Өткен жылы бұл елде ішкі жалпы өнім көлемі айтарлықтай ұлғайды. Осы
мәселеге тоқталып, өз ... ... ... мүше ... басшыларын
хабардар еткен Монғолияның жаңа Президенті Намбарын Энхбаяр Шанхай
ынтымақтастық ұйымына өте ... ... келе ... ... ... ... ... Республикасының Премьер-министрі Шаукат Азиз, Иран
Ислам ... ... ... ... Реза ... ... Сыртқы істер министрі К.Натвар Сингх ШЫҰ қызметіне ... ... келе осы ұйым ... ... ... өз ... әлеуетін аша
түсетіндігін ауызға алды.
Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше ... ... ... ... және ... ... ... пен
тұрақтылықгы қамтамасыз етудің, пайда болған жаңа қатерлерге қарсы тұру мен
олардың ... ... ... ... ... ұйым аясында
ынтымақтастықтың басым бағыттары бойынша ШЫҰ-ға мүше ... ... ... ... нығайтудың мүмкіндіктері карастырылды./18/
Басқосу соңында мемлекет басшылары төмендегідей құжаттарға қол қойды
Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше ... ... ... ... ұйымына мүше мемлекеттердің лаңкестікпен,
сепаратизммен және экстремизммен ... ... ... ... ... мүше ... ... шешімі;
"Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердің Лаңкестікке қарсы өңірлік
құрылымы қасындағы тұрақты өкілдіктері туралы ережені бекіту туралы" ШЫҰ-ға
мүше мемлекеттер ... ... ... ... ... антитеррорлық кұрылымы кеңесінің 2004
жылғы жұмысы женіндегі баяндамасын бекіту туралы" ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер
басшыларының шешімі./19/
Сонымен ... осы ... ... ... мүше мемлекеттер
басшыларының шешімімен ... ... ... Иран Ислам
Республикасына, Үндістан Республикасына Шанхай ынтымақтастық ... ... ... берілді.
Жоғары деңгейдегі кездесуді өткізгеннен кейін мемлекет ... ... ... жиналған бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерін
қабыдданған шешімдер мен ұйымның алдағы жұмыстары жөнінде хабардар етті.
Баспасөз мәслихатында ... ... сез ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев осы мәжілісте мұнан кейінгі кезеңде ұйымға
төрағалық жасау кезегі ауыспалы тәртіп бойынша ... ... ... мәлімдеп, ҚХР Тәрағасы Ху Цзиньтаоның осы қызметімен құттықтады.
демек, кезекті басқосу Қытай жерінде ... ... ... үш бірдей ірі мемлекет бақылаушы мәртебесімен қосылып отыр.
Сөйтіп, біз енді ... саны ... ... әлем ... ... ... ұйымға айналдық. Мұның өзі ШЫҰ беделінің жедел өсу үстінде
екендігін, аз жылдың ішінде үлкен ... бар ... ... ... деді ... мүше мемлекеттер басшыларының декларациясы
Мемлекет басшыларының Ташкентте 2004 жылы 17 ... ... ... ... сол ... ШЫҰ-ны одан әрі дамыту және ... алға ... ... ... іс ... орындалды. Ұйым мүше
мемлекетттердің көп жақты ынтымақтастығын өрістету жолымен алға қарай ... және ... ... ұйымдармен және елдермен өзара ықпалдастыққа
белсенді қосылып отыр.
ШЫҰ-ның 2004жылдан бастап ... ... ... әрекет ететін
органдары – Пекиндегі Хатшылық және Ташкенттегі Өңірлік ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін ықпалды ұжымдық
құралдарға айналуда. ӨАТҚ-ның басшы органы ... өсе ... ... рөлі атап ... оның ... ... мен ... жұмысының тиімділігі мен
үйлесімділігін арттыру мақсатында мемлекеттер ... 2006 ... ... ... ... ... ... Хатшылықтың рөлін күшейту
жөнінде және оның жетекшісінің ... ШЫҰ бас ... деп ... туралы
ұсыныстар әзірлейді деп уағдаласты.
Мемлекеттер басшылары ШЫҰ-ға мүше мемлекетттер қауіпсіздік кеңестері
мен хатшыларының 2005 жылғы 2 ... ... ... ... кездесуінің
барысында қол жеткен уағдаластықтарды іске асыру жөнінде қажетті шаралар
қабылдаудың маңызын атап өтті.
ӨАТҚ-ға Терроризммен, сепаратизммен және ... ... ... ... іске ... ... кәрсету үшін мемлекеттер басшылары
Хатшылық жанынан мүше мемлекеттердің тұрақты өкілдері ... етіп ... ... ... ... мүше ... ... өкілдері
институтын белгілеуге келісті./22/
Мемлекет басшылары саммит барысында ... ... ... терроризммен, сепаратизммен және экстремизммен күрестегі
ынтымақтастық айқындамасы мұндай ынтымақтастықтың ... ... ... бұрынғыдан нақты мақсаткерлік сипат ... ... ... ... басшылары 2005 жылғы күзде Мәскеуде ... ... ... ... ... ... 2004 ... қыркүйекте
Бішкекте қабылданған ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің көп жақты ... ... ... ... жөніндегі шаралар
жоспарын іске асыруға, сыртқы экономикалық және сыртқы ... ... ... ... ... ... ахуалдарды жою, мәдениет пен білім
беру үшін жауап беретін ... мен ... ... ... ... ... ... көшіруге нақты серпін ... ШЫҰ- ның ... ... ... саясатын бекітетінін негізге алады.
Ұйым аясында интеграциялық үрдістерді ... жаңа ... ... ... ... ... Іскерлік кеңесі болуы
тиіс.Тараптар келісілген қағидаттар ... ... Даму ... ... ... бірге тараптар өңірлік ынтымақтастық жобаларын ... ... ... кәрсету мақстында банкаралық өзара ... ... ... ... ... ... зор да сындарлы жұмыстарды
атап өте отырып, мемлекеттер басшылары халықаралық ... ... іске ... тетігінің нақпа-нақ қызмет етуінің маңызын
атап кәрсетеді. Олар сондай-ақ ШЫҰ-ның ... және ... ... ... ... ету ... өзекті деп
санайды. Мұндай мәселелерді қағидаттық тұрғыда сыртқы істер министрлерінің
шешкені, ал ШЫҰ-ның тұрақты әрекет ... ... ... ... ... ... ӨАТҚ ... өзара ықпалдаса отырып, Ұлттық
үйлестірушілер кеңесі жүзеге асырғаны жөн.
Мемлекеттер басшылары ... ... ... ... Иран мен ... ... ұйымның түрлі бағыттар бойынша көп
жақты және ... ... ... дамыту мүмкіндігін кеңейте
түсетініне сенім білдіреді.
2004 жылғы желтоқсанда ұйымға БҰҰ Бас ... ... ... ... 2005 жылғы сәуірде ШЫҰ мен АСЕАН, ШЫҰ мен
ТМД араларындағы өзара түсіністік туралы ... қол ... ... ... ... өсе түскен беделінің маңызды кәрсеткіштері ... ... ... ... кеңесі Хатшылықпен және ӨАТҚ-
мен бірлесе отырып ШЫҰ ... ... оның ... ... ... ... мол ... дамыта алуы, басқа
халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық туралы қол қойылған құжаттарды іске
асыра ... ... және ... ... ... ... ... және
форумдармен, сондай-ақ мүдделі мемлекеттермен байланыс орната алуы үшін
ортақ көзқарастарды талдап жасауы керек.
Мемлекеттер басшылары жаһанданудың ... ... ... ... ... пен ... ... тең құқылы және өзара
құрмет,егемен елдердің ішкі істеріне қол сұқпаушылық, егестік емес тұрғыфда
ойлау, ... ... ... ... қарай
дәйектілікпен жүру қағидаттары негізіндегі көпжақты ... атап ... және ... жіне ... өзгешеліктеге қарамастан, халықаралық қоғамдастықты өзара
сенімге, өзара тиімділікке, теңдік пен ... ... ... жаңа ... ... шақырады.
Әлемдегі мәдениеттер мен әркениеттердің сан-алуандылығы- ... ... ... технологиялар мен коммуникациялардың қауырт өсуі
дәуірінде бұл өзара мүдделілікке, ... мен баға ... ... ... ... ... ... Әр
халықтың өз даму жолына деген құқығы толық мәнінде қамтамасыз ... ... ... да әділ ... ... ... сенім мен
тату кәршілікті нығайтуға, халықаралық істердегі ... мен ... ... ... әріптестік қатынастарды орнатуға негізделуі тиіс екеніне
сенімді. Мұндай тәртіп халықаралыққұқық қағидаттары мен нормаларының, ... БҰҰ ... ... ... нық арқа ... ... ... қауіпсіз болады. Адам құқығы саласында әр ... ... мен ... ерекшеліктерін, барлық мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ны осы ұйымның тиімділігі мен беделін
арттыруға бағытталған ... да ... ... жақтайды. Реформаларды
жүргізі кезінде барынша кеңінен ... ... ... үшін ғана
уақыттық теңдеулер таңбауды, сондай-ақ елеулі қарама-қайшылықтар сақталып
отырған жобалар бойынша ... ... ... ... ... қуатталды.
Мемлекеттер басшылары ХХІ ғасырда Азия-Тының мұхиты өңірі бейбітшілік
пен дамуды қамтамасыз етуде маңызды рөл ... тиіс ... ... және ... ... ... сонымен бірге оның жекелеген құрамдас
бөліктерінде межелеу сызықтарының пайда болмауын; мемлекеттер арсындағы кез-
келген ... мен ... ... ... ... ... ... серпінді қозхғалыстағы өңірде достық, ... ... ... және ... ахуалы берік орнығуын жақтайды. Осыған
жәрдемдесу- ШЫҰ қызметінің негізгі бағыттарының бірі.
Мемлекеттер басшылары Орталық Азия мемлекеттерінің өз ... ... ... бейбітшілікті, қауіпсіздік пен тұрақтықты қамтамасыз етуге
бағытталған күш-жігеріне қолдау білдіріп, Орталық Азияның тұрақтылығы ... ... ШЫҰ ... рөл ... ... ... халықаралық және өңірлік ... ... ... жаңа сынақтар мен қателіктерге тиімді қарсы тұру үшін
мүше мемлекеттердің күш-жігерін ... ... ... деп ... ... ... ... сипаты болып, мүше
мемлекеттердің аумақтарын, халықтарын, өмірді қамтамасыз ... ... және ... жаңа сынақтар мен қателіктердің
қиратушылық ... ... ... ... ... шешуші нысандарын
және инфрақұрылымдарын жаңа сынақтар мен ... ... ... ... ... ... ШЫҰ тұрақты даму мен кедейшілікті жою
үшін қажетті жағдайлар жасауға нақты жәрдемдеседі және ... ... ... ... сыртқы саяси, ішкі экономикалық, құқық ... ... ... мен ... ... ... дамыту;
- мүше мемлекеттер қауіпсіздік кеңестері ... ... ... ... ... қауіпсіздік пен тұрақтылыққа қатер төндіретін
ахуалға ШЫҰ-ның бірлесіп әрекет етуінің тиімді шаралы мен тетіктерін талдап-
жасау;
-антитеррорлық шараларды бірлесіп жоспарлау және ... ... ету ... ... ... ... мен қатерлерге қарсы күремте қолданылатын осы заманғы
техникалық ... ... ... мен ... ... ... мен қатерлерге ақпараттық қарсы ... ... ... ... ... мүше ... өз аумақтарында терроризм актілерін, соның
ішінде басқа мемлекеттердің мүдделеріне қарсы бағытталған актілерді әзірлеу
және ... ... ... ... ... ... террорлық,
сепеаратистік және экстремистік ... үшін ... ... ... деп ... ... ... баспанға рұқсат етпейді және мұндай
адамдарды ШЫҰ-ның басқа мемлекеті тарапынан ... ... ... мүше ... ... ... ... сәйекестікке
береді.
ШЫҰ-ның Өңірлік антитеррорлық құрылымының жұмысын жетілдіру ... ... ... ... қолданылатын болады.
ШЫҰ халықаралық терроризм мен күрес аясында оның материалдық базасын,
ең алдымен, қару- жарақтың, оққұралдарының, жарылғыш заттар мен ... ... ... ... ... ... көші-қон мен
жылдамалылыққа қарсы күрес арқылы жоюға байланысты проблеммеларды шешу
маңызды. Терроршылардың жаппай қырып-жою ... ... мен ... ... және ақпараттық террорды пайдаланудың алдын-алуға
айрықша назар аударған жөн.
Терроризмді, сепаратизм мен ... ... ... ... ... алынған табыстар мен құралдарды жария етуге ... тұру ... ... қатысты деп күмән келтірілген адамдар мен ұйымдардың
ақша аударымдары, қаржы қаражаттарының қозғалысы мониторингінің ... мен ... ... ... сондай-ақ ШЫҰ-ның тиісті
халқаралық күш-жігерге белсенді қосылуын тегеурінді қажеттілікке айналдырып
отыр.
ІІ-Тарау. ... ... ... ... орны мен рөлі.
ҰЛТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІКТІ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ - ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың
"Қазақстан-2030" Даму стратегиясында белгіленген алғашқы басымдық ... ... ... кауіпсіздікті қамтамасыз ету тек әскери-саяси
мәселелерге барып қана ... Бұл ... ... ... ... ... ... т.б. катерлерге карсы
түру меңзеледі.
Мәселен, "Қазақстан-2030" Стратегиясында ел кауіпсіздігін қамтамсыз
етудің ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік пен егемендікті
нығайтуға баса ... ... ... ... ... тұрғыдан бекіту тәуелсіздікке іс ... ... ... ... ... тәуелсіздікке ешкімнің
күмәні қалмауы үшін кешенді, жүйелі және рет-ретімен орындалатын шаралар
желісі жүзеге асырылуы тиіс.
Қазіргі дүниеде жас ... ... ... ... ... баса-көктеп
кіру ықгималдылығымен ғана өлшенбейді. Елбасы Нұрсұлтан ... ... ... ... ... Жолдауында "Ұлттық кауіпсіздікке ... ... ... кезде және жақын болашақта мемлекеттің аумақтық
тұтастығына тікелей ... ... ... ... атап ... ... не Қытайдың, не Батыс пен мұсылман елдерінің бізге шабуылдаулары
үшін ешқандай себеп пен салдар жоқ" екенін де баса айтқан болатын./28/
Осыған ... ... ... ... басым бағыттар ретінде мына
мәселелер айкындалған еді:
-Ресей Федерациясымен тату көршілік, достық байланыстарды дамыту;
-ҚХР-мен өзара пайдалы негізде сенім және тату ... ... Азия ... байланыстарды және интеграциялық
үрдістерді күшейту;
-АҚШ-ты қоса ... ... ... ... ... ... күшейту;
-БҰҰ, ХВҚ, Дүниежүзілік банк, Азия, Еуропа және Ислам даму банктері
секілді халықаралық институттар мен форумдардың көмектері мен ... ... ... ... пен ... ... тұтастығын қорғаудың
сенімді негізі ретінде карастыратын бай табиғи ресурстарды игеруге баса мен
беріледі.
Үшіншіден, үжымдық қауіпсіздік жүйесін ... ету ... ... ... ... ... қауіпсіздік қамтамасыз етілген жағдайда
әр адам өзінің жеке мүддесі ғана қанағаттанғаннан айтарлықтай көп ұтады, ... ... ... қыл ... тұрады. Қандай да бір жолы болғыш
жеке адам егер оның елі ... ... ... ... ... ... ... рет-ретімен әлемдік экономикалық кешенге
интеграцияланғаны тиімді. Бұл арада ... ... ... мен ... және ... сипаттагы иірімдерге
тартылмау жағы алдыңғы кезекке шығарылатыны тусінікті ... ... ірі ... капитал үшін ... де ... алаң ... елімізге ұзақ мерзімді инвестиция тарту үшін
қолайлы климат ... ... ... ... ... ... арқылы қорғаныс қабілетін нығайту,
олардың кәсіби дайындығы мен әскери әзірлік деңгейін ... ... ... ... міндетін оң шешу керек.
"Қазақстан-2030" Стратегиясында Елбасы былай деп көрсетеді: "Қазақстан
Республикасының казіргі заманғы әрі тиімді әскерін, әскери-әуе және ... ... құру үшін ... оның ... ... жеке ... ... жөніндегі жұмысты жолға қою қажет. Бұл бізден Қарулы
Күштерімізге ... ... және ... бюджет қаржысын қашанда есеппен
әрі тиімді жұмсауды талап етеді. Сонымен қатар, еліміз аймақтық қорғаныстың
салмағын ... ... үшін ... ... ынтымақтасатын
болады"./21/
Жетіншіден, азаматтардың бойында ... мен өз ... ... ... ... көп ... ... рөл атқарады.
Халықтар мен мемлекеттер арасындағы ... ... ... ... ... ал жаңа байланыстар әзірше толыктай қалыптасып
үлгерген жоқ. Бір жақсысы, бұкараның ... ... мен ... ... екенін түсіну үрдісі пісіп-жетіліп келеді. Халықтың әл-
ауқаты жақсарған сайын аталған мәселенің берік ... ала ... ... жоқ. ... әр ... ... жақсаруы өзі өмір сүретін
мемлекеттің егемендігі мен ... ... ... ... ... туды.
Сегізіншіден, қуатты демографиялық және миграциялық саясат жүргізу керек
болып отыр. Егер біздің мемлекеттік ... бұл ... ... ... қарайтын болса, онда Ресейдегідей "демографиялық
дағдарыс" жағдайына тап ... Ал бұл ... яғни ... адам саны сыртқы
миграцияға байланысты ғана емес, табиғи ... де ... ... ... ... ... ... айтылғандардың барлығы "Қазақстан-2030" Даму стратегиясында еліміздің
Ұлттық мүддесін ескеру тұрғысынан ... ашып ... Ал ... ... ... ... қатысқан Президент Нұрсұлтан Назарбаев
бірінші кезекте Ұлттық қауіпсіздікке қатысты ... ... ... ... ... ҚАТЫСУЫ ПРЕЗИДЕНТ НҰРСҰЛТАН ... КЕЛЕ ... ... ... ... ОРТАҚ МАЗМҰНЫНА НАҚТЫ
СӘЙКЕСЕДІ. Қазақстан тәуелсіздігіне қол жеткізген ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған көп қырлы сыртқы
саясатты белсенді жүргізіп келеді. Бұл арада ... ... ... ... бірі ... ... алғанда, Қазақстанның ШЫҰ-ға қатысуы Қытаймен және Ресеймен,
сондай-ақ ... мүше ... да ... ... ... ... саяси бағытқа толық кәлемінде жауап береді. ... ... ... ... негізделген Ресеймен қарым-қатынас
көпқырлы және прагматикалық ... ие ... ... ... пен ... ... екі ел арасындағы тарихи
маңызы зор әлемдегі ең ұзақ ... ... ... ... ... ... ... аудандардағы байланыстардан бастап, ғарыш
саласындағы біріккен жобаларға дейін Қазақстан мен ... ... ... ... ... ынтымактастық та ырғақты дамып келеді. Осы
тұрғыдан алғанда, Қытайға ... ... ... ... ... ... аумағы арқылы өтетін трансазиялық темір жол магистралі
уағдаластықтарының маңызы зор. Аталған жобалардың жүзеге асуы ... ... ... ... ... ұлғайтуға мүмкіндік береді.
ШЫҰ шеңберіндегі экономикалық ынтымақтастық Қазақстанның Бүкіләлемдік
сауда ұйымына өту ... ... ... ... оң ... ... Қазіргі кезде мемлекеттік органдар біздің Ұлттық мүддеміз сенімді
қорғалуы үшін үлкен ... ... ... ... ... ... ... турлі интеграциялық бастамалары
мен баска да интеграциялық ... ... ... ... ... ... толықтыра түседі. Меселен, Қазақстан үшін
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы шеңберінде ЕурАзЭҚ-ты дамыту ... ... қала ... ... оның ... ... пайдалану біздің Ұлттық
мүдделерімізге сейкес келуімен қатар, ұзақ мерзімді ... де ... бір ... ... ... ... ... Азия ынтымақтастығы
ұйымының қызметін белсенді ете түсу ... ... ... ұйым ... Азия ... ... ... қатысты нақты проблемаларды
шешуге қарай қозғалыс байқалып, өңір елдері ... ... ... ... ... Астана саммитінің алдында өткен
Душанбе басқосуында су-энергетика, азық-түлік және көлік ... ... ... қол қойылды. Енді аталған ұйым аясында ортақ
рынок құру ... ... ... ... міндеті түр.
Аймақтағы жаңа геосаяси және геоэкономикалық жағдайға орай ... ... ... 2005 ... ... ... ... Орталық Азия мемлекеттерінің одағын құру туралы бастаманы жүзеге
асыру зор маңыз ала түседі. Осы ... ... алға ... ... ... ... әлемінің тұрақты, тең құқықты бір ... ... ... Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңес
(АӨСШК) мақсатын іс жүзіне асыру үшін Азия ... ... мен ... ... ... ... ... болып келеді.
Қазір АӨСШК-нің 2006 жылға жоспарланған екінші саммитін өткізуге ... ... ... ... ... АӨСШК-ге мүше елдер сыртқы
істер министрлерінің кездесуінде Азия тарихындағы ғаламат құжат - ... ... ... ... Азия ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі күш-жігері ... ... ... ... ... ... ... ЕТУ,
ГУМАНИТАРЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ШЕШУ, ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚТЫ ... ... ... АЛУ МЕН ... ЖОЮ ... АҚШ-ты ҚОСА АЛҒАНДА, БАТЬІС ЕЛДЕРІМЕН ... ... ... ... ... ... ... карсы күш-
жігеріне қосылды. Еліміз аталған қатерді ауыздықтауға бағытталған нақты
ұсыныстарын ... ... ... ... Азия ... ... шеңберіңде заңсыз ... ... ... ... ынтымақтастық жұмыстары төтенше
көкейкесті болып табылады. Өйткені, бұл шара ... ... ... ... саясат ұстануға мүмкіндік береді. Осы ... ... ... ... ... бастады. Мысалы, Жоғарғы Сот 11 лаңкестік
ұйымды заңсыз деп жариялады./31/
Қазақстанның ШЫҰ-ға діни экстремизмді таратуға қарсы іс-қимыл ... ... ... ... ... келісімді бекемдеуге
бағытталған басымдықтарына ... ... ... ... Әлемдік және дәстүрлі діндер съезі Қазақстанның
халықаралық беделі мен ... ... ... келе ... айқын
кәрінісі болды. Аталған жаһандық проблеманы шешудің жолын ... және ... ... ... ауқымда одан әрі дамытып,
жалғастыруға міндеттейді.
ШЫҰ қылмысқа, есірткі тасымалына, заңсыз миграцияға, адам саудасына қарсы
күресті негізгі мақсаттарының бірі ... ... ... ... да
халықаралық ұйымдармен көпжақты және екіжақты форматта ынтымақтасып келеді.
Қорытындысында Қазақстанның ЕҚЫҰ-мен ықпалдастығы да ШЫҰ ... ... айта ... ... ... 2001 ... ... Шанхайда өткен
Мемлекет басшыларының саммитінде ұйымның өзге де ... ... ... ... көкейкестілігін ерекше атаған болатын.
Меселен, Орталық Азия мемлекетгерінің ұлттық қауіпсіздігі бүкіл Орталық
Азия аймағы қауіпсіздігінің ажырамас ... ... ... Мұны ... ... ... ... құрамдас бөлшегі ретінде қарастырған
жөн. Орталық Еуразиялық қауіпсіздік қауіпсіздіктің ... ... ... ... алғанда Қазақстан АӨСШК, ҰҚШҰ, ШЫҰ, ОАЫҰ, ЕурАзЭҚ, ... ... ... ... ... қарастырады. Бірақ
мұнда барынша тиімділікке жету үшін аймақтық қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... ШЫҰ иелік ететін бірқатар басымдықтарды қаперге
алады. Мысалы, ... өзге ... ... салыстырғанда,
(ТМД, ЕурАзЭҚ, т.б.), қандай да бір мемлекет ... ... Бұл ... ... барлық мемлекеттерді ұйымға кіретін барлық елдердің
мүддесі ... ... ... ... ... іздеуге итермелейді. Бұл
Қазақстанға да өзінің рөлі мен ... ... ... ... ... жылжыту үшін барынша үлкен маневрлар жасауға мүмкіндік туғызады.
Осылайша, Қазақстанның ШЫҰ-ға қатысуы оның ... ... ... ... Оның үстіне, бұл елдің тұтастай алғанда аймақтық және
әлемдік тұрғыдағы ... ... ету ... ... бағыттарды
жүзеге асыруға оң ықпал етеді.
Президент Нұрсұлтан Назарбаев ШЫҰ ... ... ... ... ... үшін ... ... форматқа қол жеткізді. Сондай-ақ, Қазақстанның
басқа да сыртқы саяси ынтымақтастық институттарымен ... ... ... қызметіне қатысу Қазақстанға бірінші кезекте ... ... тең ... ... және ... ... өз ... мүмкіндік береді.
ІІІ-Тарау. Шанхай ынтымақтастық ұйымға қатысу - қазақ мемлекеттілігін
бекемдеу ... ... ... ... әлемдік саясаттың тоқтаусыз және тиімді
қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... мемлекеттер
басым көпшілігінің мүдделерін жүзеге асыру үшін халықаралық ортадағы
тұрақтылықта ұстау үшін ... ... ... жаңа ... жүйе ... ... бүгінгі күн шындығына пара-пар прогресс
байқалмай отыр. Бірінші кезекте мұны қауіпсіздік ... көп ... ... бір ... ... байланыстырған жөн. Осының
салдарынан ұжымдық қауіпсіздік жүйесі күрт әлсіреп кетті деуге негіз бар.
Қалыптасып отырған бүгінгі ... ... ... ... және ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі
функцияларды өз ... ... ... Бұл ... ... ... ... мен олардың жолын кесу туралы ұстанымдарында тек ... ... арқа ... ... байланысты тарқатып айтар болсақ, халықаралық
қатынастар жүйесі ... әрі ... ... кезеңде
тәуелсіздігін алған Қазақстан үшін әлемдік дамудың жағалауында қалып қоймау
өз алдына, сондай-ақ аймақтық және халықаралық ... ... ... ие ... ... зор еді. ... ... Қазақстанның қауіпсіздік жүйесі аймақтық және планетарлық
кауіпсіздіктің құрамдас бөлігі болуы тиіс ... ... ... ... тұрғыдан келгенде Қазақстан үшін Шанхай ынтымақтастық ұйымына
қатысудың маңызы орасан.
ШЫҰ - ... ... ... ... ... біздің мемлекетіміз
ШЫҰ-ға үлкен маңыз береді әрі өзінің ұйымның қалыптасуын ұйымдастыруға
қатысуын басым ... ... ... ... ШЫҰ ... сыртқы
саясатында аса маңызды орын алады
ШЫҰ — мемлекеттердің ұжымдық қауіпсіздік мәселелерін бірігіп шешуге деген
ұмтылыстан туындаған ұйым. Сонымен қатар, саяси, экономикалық және ... ... ... ... ... да ... қатысы бар ауқымды салалар болып табылады.
Таратып айтар болсақ, ШЫҰ-ның негізгі міндеттері мен ... ... мүше ... ... ... ... ... және тату көршілікті
нығайту;
* аймақта бейбітшілікті, қауіпсіздік пен тұрақтылықты ... және ... ... ... ... мен ... есірткі мен қару-жарақтың зансыз
айналымына. Трансұлттық қылымыстың басқа да ... ШЫҰ ... ... ... қарсы бірлескен іс-қимыл таныту;
саяси, сауда-экономикалық, қорғаныс, кұқық қорғау, ... ... ... ... ... ... көліктік, несие-
қаржылық және басқа да салаларда ортақ ... ... ... ... ... ... және тең деңгейдегі экономикалық өсімге, әлеуметгік және мәдени
дамуға оң ықпал ету;
— әлемдік экономикаға интеграциялану қадамдарын үйлестіру;
* мүше ... мен ... ... ... және елдердің
халықаралық міндеттемелеріне сөйкес адамның құқы мен негізгі бостандықтарын
қамтамасыз ету;
* өзге ... және ... ... қарым-катынас
калыптастыру әрі дамыту;
* халықаралық жанжалдардың алдын алу мен оларды бейбіт реттеуде өзара іс-
қимыл жасау;
* XXI ... ... ... проблемаларды шешудің кілтін бірлесіп
іздеу;/34/
ШЫҰ құрылуы принциптік тұрғыдан жаңа субаймақтық ынтымақгастық ... ... ... Ұйым жарғысына сәйкес, мүше алты мемлекеттің
қатарына басқа мемлекеттердің де ... ... ... ... ... жаңа ұйым ... ... сипаты перспективалық
маңызға ие.
Бүгінгі күнде ШЬІҰ бірқатар маңызды ... ... ... ... ... мүше ... ... белгісіздік пен түсініксіздік
проблемалары күн тәртібінен ... ... ... ... ... ... ... форум құрылды.
Сенім шаралары туралы уағдаластық пен шекара аудандарында ... ... ... ... теңдессіз оқиға болып табылады. Бұл
уағдаластықтар ... ... ... ... туғызды. Қытайдың
Қазақстанмен, Қырғызстанмен, Ресеймен және Тәжікстанмен ... ... ... ... және ... ... қыскарту жөніндегі
келіссөздер барысы ... ... ... делимитациялау
және демаркациялау процестерімен, сондай-ақ талас туғызатын аудандарға
қатысты проблемаларды ... ... ... ... ... көп ... келу екіжақты Қазақстан-Қытай шекара проблемасын реттеуге жағдай
туғызды.
1999 жылы Қарулы күштерді ... ... ... ... ... ... ... 100 шақырымдық географиялық аймақтағы жеке ... ... ... туралы ресми ақпараттар алмасуды жүзеге асырды.
Мұндай акция Азия дипломатиясының практикасында болып көрген емес. Мұның
Қазақстан үшін маңызы аса зор еді. ... ... ... ... ... мөлдірлігі туралы болатын. Қорытындысында аталған келісімдер
шекараласатын ... ... ... ... кең ... мүмкіндік берді.
Тараптар сол кезде, яғни "Шанхай бестігі" болып тұрған тұста жағдайға
аталған аймақ ақиқаты ... ... ... ... бойынша
екіжақты және көпжақгы консультациялар алмасуды ... ... ... ... Олар ... ... ... пен XXI ғасырда өркендеу үшін жаңа
әділетті де тиімді халықаралық саяси және экономикалық тәртіп орнату кажет
деп мәлімдеді. ... мүше ... ... ... казіргі дүние
дамуының ортақ тенденциясы болып табыла отырып, халықаралық жағдайдың ұзақ
мерзімді ... оң ... ... ... тату ... ... ... қарым-қатынасты бүкіл Еуразия құрлығында тұрақты ... ... және даму ... айналдыруға дайын екендіктерін
керсетті.
Қазақстан Шанхай ынтымақтастық ұйымына үлкен маңыз береді әрі оған қатысуды
өзінің сыртқы ... ... ... бірі ... Өйткені, ШЫҰ
мүше мемлекеттердің барлығы ... ... ... ... жағдайда
аймақтық және жаһандық кауіпсіздікті ... ... ... үлес
қосуға қабілетті құрылым деп біледі.
Сондай-ақ ШЫҰ, Нұрсұлтан Назарбаевтың пікірінше, көпқырлы ... ... пен ... ... дамытуда үлкен
әлеуетке ие. Оның үстіне ... ... ... ... ... ... ... әлеуетін пайдалануда тиімділігімен ерекшеленеді.
Бүгінде ІІІЫҰ кең әлемді халықаралық ынтымақтастыққа бағдарланған ашық
ұйым ретінде танылып ... ... оның ... кеңеюіне мүмкіндік мол.
Осы себепті, қайталап айтайық, Қазақстан Шанхай ынтымақтастық ... ... ... ... ... ШЫҰ ... ... аймақтық интеграцияның тиімді ... ... ... ... ... ... ... бірі ретінде қарастырады.
2001. жылдың 14 қыркүйегінде Алматыда алты мемлекет басшыларының алғашқы
кездесуі болып, онда аймақтық экономикалық ... ... ... ... ... ... мүше мемлекеттер үкіметтері
арасындағы меморандумға қол қойылды. Құжатта ... ... ... ... мен бағыттары айқындалған./36/
2002. жылы алты мемлекет тиісінше сауда-экономикалық ... және ... ... ... құрды. Бұл кеңес сауда-
саттық, ... ... ... т.б. ... іскерлік
ынтымақтастықты орнату жолдарын іздестіру мақсатында қажет болды.
2003 жылдың 23 ... ... алты ... ... басшыларының
Пекиндегі кездесуінде экономикалық ынтымақтастықты интенсивтендіру жөнінде
стратегиялық шешім ... ... ... ... мүше ... ... ынтымақтастығы бағдарламасына қол қойылып,
бүгінгі күн мен перспективаларды көздейтін ұзақ ... ... ... іргетас каланды және бағдарламаның негізгі міндеттері мен оны
жүзеге асырудың тетіктері карастырылды.
2004 жылдың 23 ... ... мүше ... сауда-экономикалық
ынтымақтастығы бағдарламасының орындалуы бойынша ... ... ... ... ... келе ... ШЫҰ-ға қосылуға тілек білдіруші елдер
қатарының толастамай ... ... бола ... ... Монғолия 2004
жылғы маусымда өткен Ташкент ... ... ... ел ... ие
болды. Ұйымға қосылғысы келетінін Пәкстан ресми түрде жариялады. Мұндай
қызығушылық Ауғанстан, Үндістан, Түркия, ... ЕО, ... және ТМД ... ... ... ... ... бағыт алуы табиғи көрінеді,
өйткені, ШЫҰ-ның негізгі идеяларын жүзеге асыру бойынша ... ... Осы ... ... ... ұйым жобаларының барлығына бірдей
белсенді қатысқанын да айта кеткеннің артықтығы жоқ.ШЫҰ-нің тиімділігін
арттыру үшін бірінші ... ... ... нормативтік құқықтық
базасын жетілдіруге қатысты.
Сондай-ақ халықаралык лаңкестіктің кең көлемдегі көріністеріне қарсы
тетіктер ... ... зор. ... ... ... ... ... дайындығы мен біріккен міндеттер үйлесімділігінің де
алатын орны ерекше. ШЫҰ-ға, ... ... ... ... геосаяси
позициясын нығайту үшін де аса қажет.
Талас туғызған аумақтық мәселелердің реттелуі, шекара ауданында қарулы
күштерді ... ... және ... ... ... өзара пайдалы
негіздегі сауда-экономикалық ... ... ... оңға ... айтарлықтай ықпал етті.-
Осылайша Орталық Азиядағы тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге
деген ұмтылыс бүкіл мүдделі елдердің біріккен ... ... ... ... ... қатерлерге қарсы тұру мүмкін емес. Осыған ... ... ... ... ... және ... ... да
елдерімен әскери саладағы ынтымақтастықты ... ... ... ... ... ... ... тартуға мүмкіндік береді.
Шанхай ынтымақтастығы үрдісіне Қытай мен ... ... ... ... ... ... сенім мен әскери күштерді
қысқартуға ұмтылыс негіз калады десек, ақиқаттан тым алшақ кетпейміз. ... ... бес ... ... тиісінше Шанхайда және Мәскеуде "Шекара
ауданында әскери салада сенімді нығайту туралы ... және ... ... ... ... ... туралы келісімге" қол қойды./37/
Осыдан кейін тұрақты кездесулер тетігі ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылды. Уақыт өткен сайын
талқыланатын тақырыптар ауқымы кеңейіп, елдердің бір-біріне ... ... ... Атап ... ... қәуіпсіздік, сыртқы байланыс,
экономика және ... ... ... ... ... ынтымақтастыкқа
ден қойылды.
1998 жылғы Алматы саммитінде Қазақстан Президенті ШЫҰ-ға мүше мемлекетгер
арасындағы интеграцияның сауда-экономикалық бағытын жеделдету ... ... ... ұйымдастыруды ұсынды. Мұндай кездесу алғаш
рет 2001 жылы Қазақстанда өтті. Ал екі ... соң ... ... ... ... ... ... қол қойды./38/
2003 жылдың тамызында Қазақстан мен ... ... ... ... ... рет бірлескен антитеррорлық жаттығулар өткізілді.
Қазақстан мен Қытай күш біріктірген сайын аймақтық қауіпсіздік пен
тұрақтылыкты ... ... ... ... оңтайлана түскен сипат
ала бастады. Сонымен бірге, ұйымға қатысушы мемлекеттер саны ғана артып
қоймай, күн ... ... ... ... ... да ... ... беделді халықаралык ұйым ретінде неғүрлым тез калыптасуы
Қазақстан Республикасы сыртқы саясатындағы стратегаялық басымдықгардың бірі
болып табылады.
ШЫҰ-ға мүше барлық мемлекеттер бір ... бас, бір ... қол ... ... жұмыс жүргізген жағдайда Ұйым аймақтық ... ... ... ... үлкен салмаққа ие бола алады және
ие ... ... ... ... ... ... ... қарай, яғни институтталу үрдісін жүзеге асырғаннан кейін ШЫҰ аса
маңызды міндеттерді — Ұйым ... ... ... ... жүзеге асыруға кірісуі тиіс. Бұл қазіргі дүние жағдайында ШЫҰ-ның
тиімділігі мен пайдасын ... үшін ... ... ... мына екі ... ... бөліп қарастырған жөн.
Біріншіден, мүше елдер кеңістігіңдегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
Екіншіден, тиімді ... ... ... ... ... жүзеге асыру Шанхай ... ... ... ... ... ... 10-шы ... шары халықтарының үштен бірін топтастырған елдер басшылары- бүкіл әлем
құлақ түріп отырған мұндай басқосу жиынын өткізу де екі ... ... ... ... елдеріміздің эконмикасы мен халықтарымыздың әл-ауқатын
арттыруға бағытталған бірнеше келісім-шарттарға қол қойды. Күні ... ... тағы ... ... және қол ... дей ... ... жәйт, 2004 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 7,65 млрд. АҚШ
долларын құраған еді. Бұл 2003 ... ... 46,2 ... ... 2,83 ... ... ... шығарылған тауарлар құны болса,
импорттың көлемі 4,81 млрд. долларды құрады./39/
Әрине, кейбір мәселелерде, ... қуат ... ... ... ... ... керек ететін тұстар бар. Бірақ
бұлардың түсіністікпен шешілетіндігі даусыз. Ал мәдени-гуманитарлық
байланыстарда біз ... ... Бұл ... ... ... ... дегенде Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан
Республикасы Мәдениет, ... және ... ... ... қауым
өкілдері араласын арттыра беру мақсатымен келесі жылды "Қазақстанда -
Пушкин, Ресейде -Абай жылы" деп ... ... ... бар ... ... ... кейін Елбасы әңгіме ауылын Ертіс өзенінің экологиялық
проблемасына аударды.
Қазақстан ... ... ... ... ... қабылдаған
адамы Үндістан Республикасының Сыртқы істер министрі Натвар Сингх мырза
болды. ШЫҰ ... ... ... ... ... өкілі салған
жерден өзінің Қазақстан астанасы құрылысының қарқынына таң ... Оның ... деді ол ... ... мен ... келген бойда
қара дауыл, артынан бұршақты нөсерді көрдім, бірақ соның ... ... ... жарты-ақ сағатта жуылып өткен қала аспанында бұрын ... ... ... ... ... Ақыл-ой жүйесі мен философиясы
тылсым табиғатпен ежелден үндесе ... ел ... ... ... нені ... ... бірден шешкен Президент: Сіз бізге жиі
келіл тұрыңыз, біз сізді ... ... таң ... ... ... ... ... берді.
Үстіміздегі жылдың 8-ші мамырында Мәскеу каласында сіздің елдің Премьер-
Министрімен кездесіп, Қазақстанның энергетикасы мен ... ... бар ... ... деп ... ... ... сезін Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаев. Өз басым ... ... ... ... қызу араласқанын қалаймын. Алдағы ... ... біз ... ... ... және олардың белсендірек
болғанын тілейміз. Олар біздің тарапымыздан қолдау ... ... ... ... ... кеңестеріндегі біздің ұсыныстарымызды және
Қазақстандағы діндер съезіне қолдау ... үшін ... ... біз өз ... ... ... жүргізудеміз және бұл іске ... ... ... мүдделіміз. Сіздердің ... ... ... ... ... ... салуға шақырамыз. Сонымен
бірге отандастарыңыздың біздің елімізде ... және ... ... ... ... ... ... сауда-
экономикалық қатынастарының даму динамикасы жоғары, деді Президент./40/
Екі ел арасындағы тауар айналымы былтыр 96,6 млн. АҚШ долларын ... ал ... ... төрт ... ол 39,1 млн. ... жетіпгі. Жылдың
қалған уақытында да осы қарқынмен жүре берсе тауар айналымы жүз миллионның
үстіне шығып ... ... тұр. ... ... ... өнімдер, тері шикізаты, қара ... және оның ... ... ... Ал ... Қазақстанға өсімдік және
тамақ өнімдерін, химия өнеркәсібі мен соған ... ... ... ... ... ... Ислам Республикасының Премьер-
Министрі Шаукат Азиз ... ... Бұл ... де ... ... жоғары карқынды болмаса да жылдан-жылға артып келеді. Мәселен, екі
ел арасындағы тауар ... ... 2003 ... ... 13,8 ... 2,9 млн. АҚШ долларына жетті. Ал биылғы жылдың төрт айында ғана ... ... ... ... ... 1,7 млн. долларды құрады.
Қазақстан Пәкстаннан негізінен фармацевтика саласының ... ... ... ... мен ... алып, химия өнеркәсібі
тауарлары мен металл шығарады./41/
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Пәкстанның ... ... ... ... ... ... екі ... қатынастардың
қанағаттанатындығын білдірді және өзінің Пәкстан ... ... ... ... қарым-қатынаста екендігін айтты. Мұсылман
әлеміндегі алға басқан экономика және ... ... ... ... БАӘ және ... ... ... күш бірікгіріп, кері тартатын
консерватизмге ... ... және ... ... ... күшейтуіміз керек, деді ол. Сонымен ... ... ... ... мүддесі үшін талқылауды ұсынылып,
Пәкстан өкіметінің өз елінің ішіндегі ... ... ... Ал
сөзінің соңында Елбасы Пәкстан Президенті ... ... ... ... ... ... Премьер-Министрі Ш.Азиз мырза өз кезегінде Казақстан Президентіне
жақсы қабылдағаны үшін алғыс айтып, оның табыстарын ... ... ... ... ... пен Премьер-Министр Ш.Азиздің
алдында Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары — Индустрия
және сауда ... ... ... пен ... ... Республикасының
Мемлекетгік қаржы министрі Омар Аюб хан еліміздің рыногына тауарлар мен
қызметгердің екі ... ... ... шарттармен келетіні туралы
екіжақты келісім-шартардың аяқталғандығы жөніндегі Хаттамаға қол қойды.
Мұның мәнісі Пәкс-танның ... ... ... ... ... ғана елдің жаңа Президентін сайлаған Иран Ислам Республикасының
ШЫҰ басқосуындағы делегациясын бастап келген ... ... Реза Ареф ... өзінің сөзін Елбасы Нұрсұлтан ... ... ... ... және ол ... отырған елдің табыстарына
куанатындығын білдірді.
Иранмен екі арадағы сауда-экономикалық байланыстарына тоқталар болсақ, ол
осы аймақтағы екі ... ... ... ... ... 725 млн. АҚШ
долларын құраған еді, ал биылғы жылдың төрт айында 233,1 млн. ... ... ... ... шығарылған өнімдер құны 228,5 млн.
доллар болса, енгізілген тауарлар құны 4,6 млн. ... ... ... ... ... ... ... Прези-дентінің
міндетін атқарушы Құрманбек Бакиев кірді. Ежелден ... ... ... араласқан туысқан халықтың өкілімен арадағы әңгіме ана тілінде болғаны
көңілге жылылық ұялатты. Бір ... ... ... ... ... ... тұратын қырғыз елдерінің Президент Н.Назарбаевпен болған
әңгімесі аса ұзаққа созылған жоқ. ... ... ... ... қарағанда, ол сәтті аяқталғандай көрінді. Еске сала кететін
болсақ, Қырғызстанмен ... ... ... да жыл ... ... келеді. Мәселен, 2004 жылы тауар айналымы 313,2 млн. ... ал бұл 2003 ... ... 48,4 пайызға артык. /43/
Сөйтіп, "Президент-отельдегі" екіжақты кездесулер өз ... ... ... мен ... ... қалыптасқан көптеген ресми құжаттар мен
келісімдерді талдау арқылы ... ... ... ... ... ... ең бір ... ұйым -ШЫҰ –ның құрылуы мен
алғашқы шарттары дүниежүзіндегі болған ... және ... ... ... ... аяқталуымен КСРО-ның ... ... ... Орта Азия ... ... географиялық орны мен
энергетикалық және минералдық ресурстарға бай болғандықтан тағы да ... ... ... ... Бұл ... лаңкестікке,
сепаратизм мен экстремизмге, есірткі мен қару-жарақтың зансыз айналымына
аймақтық ... тұру өз ... ... Осы ... ... ... ... шығуы уақыт және кеңістік талабымен де тарихи қажеттілік ... ... ... ... ... ... жоғары қызығушылығын
тудыруына байланысты, сондықтанда бүгінгі таңда Монғолия, ... және Иран ... ... ... ие ... үшін ... ынтымақтастық ұйымына қатысудың маңызы орасан.
Қазақстан ШЫҰ-ға үлкен маңыз ... әрі ... ... ... қатысуын басым міндет деп санайды. Басқаша айтқанда, ШЫҰ
Қазақстанның сыртқы саясатында аса ... орын ... ... ... ... ... мен табиғат байлығы ... бірі ... ... ... ... ... пен ... бекемдеу
және көп қырлы ынтымақтастықты қолдауға үлес қосуға қабілетті құрылым мүше
мемлекеттер арасында өзара сенімді, достықты және тату ... ... ... роль атқаруда.
ШЫҰ-ға мүше барлық мемлекеттер бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып,
жасампаздықпен белсенді жұмыс жүргізген ... Ұйым ... ... ... ... ... ... салмаққа ие бола алады және
ие болуы тиіс. Бұған ШЫҰ-ның әлеуеті әбден жетеді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Иванов А. ШОС и ... ... ... //В интересах мира,
стабильности и благополучия народов. - М.: 2004. - ... ... Роль НПО во ... ... в ... и их ... на
региональную безопасность. //Международный форум по нетрадиционной
безопасности в регионах ... и ... ... 17-18 ... 2005 г.
Урумчи СУ АР Китая. - стр. 178-191.
2. Абатуров В. Осеннее давление геополитики: обзор интеграционных процессов
в ... ... ... ... - Т.: 2005.- №1. - стр.37-
41; Карнеев А. Шанхайская организация ... ... ... межгосударственных отношений в ... ... ... ... М.: 2005. - №5. - стр. 157-162; ... ... путь к ... пятерке». //Международная жизнь. - М.: 2004. ... - стр. 75-82; ... Г. ... ... ... ... шаг вперед. //Проблемы Дальнего Востока. 2002. - №5. - стр. ... ... А. ... ... ... ... и ... "Ситуация в Центральной Азии и Шанхайская организация сотрудничества:
четвёртая международная конференция - 2004 ... ... 2004. - стр ... ... Ф. ... Центрально-Азиатского сотрудничества в
Шанхайской Организации Сотрудничества - //Ситуация в Центральной Азии ... ... ... ... ... ... //Китай (ШИМИ) 2004. - стр. ... ... Ф. К ... о
самостоятельности роли организации Центральноазиатского сотрудничества в
рамках ШОС. //Центральная Азия и Кавказ. 2004. - №3(33). - стр. ... Д. ... ... - от ... к ... итоги 1990-х, проблемы и перспективы развития.
//Центральная Азия и ... 2002. - №2 (20). - ... ... ... ... ... в ... с терроризмом, экстремизмом
и сепаратизмом. //Центральная Азия и Кавказ, 2002, №4. - стр. 17-23; ... ... ... сотрудничества в контексте международной
антитеррористической кампании. //Центральная Азия и ... 2003, №3. ... ... И.П., ... Н.А. ... ... в ... //Проблемы Дальнего Востока. 1999. №5. - стр.28-35; Карлусов
В.В. Внешнеэкономические связи ... и ... ... ... ... ... ... // Проблемы Дальнего Востока.
1999. №3. -стр.50-55; Природопользования Российского Дальнего Востока ... ... /Под. Ред. А.Ш. ... ... ... ... М.Л. ... и Восточная ... ... ... ... ... М: ... поле, 1994; Титаренко М.Л. Россия
лицом к Азии. М: Республика, 1998; Цюй Вэй. ... ... ... ... на ... ... китайских специалистов, участников двусторонней российско-
китайской конференции: ... ... ... ... ... в XXI веке»; Чэнь Бэньцзай. ... ... ... между Россией и
Китаем: проблема трудовых услуг. ... ... ... двусторонней российско-китайской конференции: ... ... ... и ... в XXI ... ... Д.Н.
Размещение акций китайских предприятий ... ... ... ... ... 2001. №4, ... ... С.Н. Территория государства. Правовые и ... - М: ... МГУ, 1997; ... А. ... ... - М.:
Арктогея, 1997; Бжезинский 3. Великая шахматная доска. Господство ... ... ... ... - М.: ... ... 1998;
Зиновьев А. Глобальное сверхобщество и Россия. - М.: ACT, 2000; Неклесса
А.И Пост ... мир в ... ... ... ... общество:
новая система координат. - СПб.; Алтейя, 2001; Ушаков И. Демографическое
настоящее и будущее Европы. //МЭ и МО. - 1991; ... А.В. Шаги ... М.: ... вестник, 1997; Гаджиев К.С. Геополитика. - М.:
Международные отношения, 1997; Ивашов Л. Россия и мир в ... ... ... - М.: ... 2000; Гусейнова М.А. Новое
тенденции в политике США в ... Азии и ... ... ... №8; Братерский М.В. Политика США в Средней Азии: итоги десятилетия.
//США, Канада 2002. № 9; Бакаев Л.А., Кадирбекули Д.Б. ... в ... США ... XXI ... ... и перспективы; Кан Самгу. Китай и
Центральноазиатский регион (взгляд из ... ... ... Востока.
2002. №5; Ли Лифань, Дин Шиу Геополитические интересы России, США и Китая ... ... Азия и ... 2004. №3. - ... ... Мұса. Еуразилық экономиклық қауымдастық Еуразиялық Одақ құрылымына
бастайтын төте жол. //Егемен Қазақстан. 11.10.2000. №250
6.Жас Алаш. 2002. №62
7.Сапиулла Абдулпаттаев. Шанхай ... ... ... №3 62 ... ... 62 б.
9.Збигнев Бжезинский. Стратегическая география Евразии меняетсия М.2004
10.Сапиулла ... ... ... ... Ақиқат.2002. №3. 64-
65 б.
11.Бұлда сонда. 65-66 б.
12..Материалы научной конференции: «Шанхайская Организация Сотрудничество:
проблемы и ... ... ... в ... 25-28 июня 2004 ... г.Уральск.
13.Егемен Қазақстан 2005ж 5 шілде
14.Егемен Қазақстан 2004ж 18 ... Алма ... ... ... талабы. //Егемен Қазақстан.
09.04.2002. №76
16. Назарбаев Н. ... ... ... ... Қазақстан.
09.04.2002. №76
17.Саидолимов С. Т. Формирование системы региональной безопасности в
Центральной ... Т. - 2005. - ... ... ... 2005г . 6 ... Бұл да сонда
20.Назарбаев Н. Біз ғаламдастыруға бірлесіп қарсы тұра аламыз. Ақиқат.
2005. №3
21.Ф.Толипов ... ... ... в ... ... ... в ... Азии и Шанхайская
организация сотрудничества четвёртая международная конференция-2004" /Китай
(ШИМИ) 2004. ... ... ... по ... ... в регионах Средней
Азии и Западной ... 17-18 ... 2005 г. ... ... Китай
23. Бұл да сонда
24. Трофимов Д. Шанхайский процесс - от "Пятёрки" к ... ... 1990-х, ... и ... развития.
//Центральная Азия и Кавказ. - 2002. №2. - стр ... да ... ... А. ... ... ... ... и
перспективы межгосударственных отношений в ... ... ... ... М.: 2005. - №5. - стр. ... 2030» ... Алматы. 1997ж
28. Егемен Қазақстан 1997ж
29. бұл да сонда
30.Саясат №3 2005ж наурыз
31.Әріптестік// Егемен Қазақстан 2005ж. 6 шілде
32. бұл да ... бұл да ... А. ... ... сотрудничества: проблемы и перспективы —
"Ситуация в Центральной Азии и ... ... ... ... ... - 2004 ... ... 2004. - стр 221-
246;
35.Трофимов Д. Шанхайский процесс - от ... к ... ... 1990-х, проблемы и ... ... Азия и ... - 2002. №2. - стр 97
36.Егемен Қазақстан 2001ж 15 қыркүйек
37. Киреев Г. Долгий путь к «Шанхайской пятерке». ... ... ... 2004. - №3. - стр. 75-82; ... Г. ... ... - ... шаг вперед. //Проблемы Дальнего Востока.
2002. - №5. - стр. ... ... В. ... давление геополитики: обзор ... в ... ... ... обозрение. - Т.: 2005.- №1. -
стр.37-41
39. Әріптестік// Егемен Қазақстан 2005ж. 6 шілде
40.бұл да сонда
41. Казахстанская правда 2005г . 6 ... да ... ... мүше ... ... ... 2005ж. 5 шілде

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан мен Шанхай ынтымақтастық ұйымы17 бет
Орталық Азиядағы қауіпсіздік тәртіптері50 бет
ХХІ ғасырдағы орталық азия қауіпсіздік мәселесін нығайту мен жетілдіру жолдары56 бет
Шанхай ынтымақтастық Ұйымы36 бет
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы және Аймақтық қауіпсіздік мәселелері20 бет
Шанхай ынтымақтастық ұйымы туралы12 бет
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының құрылуы: ланкестікпен күрес тәжірибесі73 бет
ШЫҰ халықаралық және өңірлік қауіпсіздігін сақтау саласындағы қызметі31 бет
ШЫҰ халықаралық құқықтың субъектiсi ретiнде44 бет
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастарының Орталық Азиядағы жаңа ролі46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь