Кәсіпорынның айналым қаражаттары мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқару

Кіріспе
I бөлім. Айналым капиталының экономикалық мәні және ұйымдастыру негіздері
1.1 Кәсіпорынның айналым активтерінің мәні мен жіктелуі
1.2 Айналым активтерінің қалыптасу көздері
II бөлім. Кәсіпорынның таза айналым капиталын басқару саясатын бағалау және талдау
2.1 "Еуро.Азия Эйр" ААҚ.ның алматылық филиалына жалпы сипаттама
2.2 "Еуро.Азия Эйр" ААҚ.ның алматылық филиалының жалпы қаржылық жағдайын талдау
2.3 Кәсіпорынның ағымдағы активтері мен пассивтерін басқару саясатының негізгі типтерінің сипаттамасы
2.4 "Еуро.Азия Эйр" ААҚ.ның алматылық филиалының айналым капиталының жылдардығы өзгеру динамикасын талдау және ақшалай активтерін басқару
III бөлім. Кәсіпорынның айналым активтерінің негізгі элементтерін тиімді басқаруды жетілдіру механизмі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Нарықтық экономика, оның модельдерінің әртүрлілігіне қарамастан, мемлекеттік реттеуді міндетті түрде қажет ететін, әлеуметтік-бағытталған шаруашылық ретінде сипатталады. Нарықтық қатынастар құрылымында үлкен ролді қаржы атқарады. Қазақстан Республикасында жүргізілетін экономиканы жандандырудың стратегиялық курсы шаруашылық субъектілерінің қызметтерінің нәтижелілігі, қаржы жағдайының тұрақтылығы үшін жауапкершіліктерін жоғарлатуды болжамдайды.
Алғашқы жаңақұру жылдарында байқалған қаржы бақылауы мен ұйымдастырылуының ролін дұрыс бағаламау кәсіпорындардың қаржылық жағдайына теріс әсер етті. Реформа жылдарында шаруашылық субъектілерінің айналым қаражаттарының жетіспеушілігі екі топ факторлардың әсерінен пайда болды.
Бірінші топтың пайда болуына макродеңгейдегі шешім қабылдау мен туатын жағдайлар шарт болды. Олардың қатарына мыналарды қосуға болады: өнімнің өзіндік құнының өсуі мен айналым қаражаттарының жетіспеушлігіне әкелген еңбек ақы қорына салынатын салық салу; шикізат, материалдар, құрал-жабдықтарды сатып алуға кететін айналым қаражаттарына деген кәсіпорындардың қажеттілігін өсірген қосымша құнына салығы енгізілді; кәсіпорындардың айналым қаражаттарына қосымша салымдарды қажет еткен айналымға салынан тағы бірқатар салықтар енгізілді; нақты өндірушілерді қолдауға бағытталмаған банктік жүйенің дамымауы кәсіпорындарға уақытында айналым қаражаттарының орнын толтыруға мүмкіндік берген жоқ; инфляцияның жоғары деңгейі; табысқа салынатын салық, қосымша құн салығы, т.б. салықтар бойынша аванстық төлемдердің бюджетке жіберілуі.
Факторлардың екінші тобы кәсіпорындардың қызметімен байланысты: айналым қаражаттарының ұйымдастырылуына, ең алдымен олардың нормалануына, жеткіліксіз көңіл бөлушілігі; айналым қаражаттырының мақсатсыз қолданылуы; өндіріс процесінен айналым қаражатарының шығарылуы; жабдықтаушылардың, мердігерледің және товар мен қызметтерді тұтынушылардың дұрыс таңдалмауы; дебиторлық және кредиторлық қарыздарды басқарудың төмен деңгейде болуы; банкроттық жүйесінің аз тиімділігі, кәсіпорындардағы қаржы бақылаушыларының төмен дайындығы.
1. Бланк И.А. Финансовый менеджмент:Учебный курс. – К.: Ника-Центр, 1999.
2. Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. – Москва:Финансы и статистика, 2000.
3. Финансовый менедмент: теория и практика: Учебник/Под ред.Е.С.Стояновой. – 3-е издание, перер. и доп. – Москва:Издательство "Перспектива", 1998.
4. Финансовый менеджмент:Учебник для вузов/Г.Б.Поляк, И.А. Акодис, Т.А. Краева и др.; Под ред. Проф. Г.Б. Поляка. – Москва: Финансы, ЮНИТИ, 1997.
5. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ. Қаржы менеджменті:Оқу құралы. – Алматы: Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университеті, 2002.
6. Павлова Л.Н. Финансы предприятий: Учебник для вузов. – Москва: Финансы, ЮНИТИ, 1998.
7. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами: Пер.с англ./Гл.ред. серии Я.В. Соколов. – Москва: Финансы и статистика, 1997.
8. Финансовый менеджмент:Учебник для вузов /Н.Ф.Самсонов, Н.П.Баранникова, А.А. Самсонова. – Москва: Финасы, ЮНИТИ, 1999.
9. Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Финансы предприятий. – Москва, ИНФРА. – М,1998.
10. 1997,1985, 1990 жж "СССР халық шаруашылығы" Орталық Статитика Басқармасының жинағы
11. 1993 ж Республикалық Статистика Басқармасының жинағы
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ БЕРУ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Т.РЫСҚҰЛОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
"ҚАРЖЫ" КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы: Кәсіпорынның ... ... мен ... мерзімді
міндеттемелерін басқару
"Қаржы және несие" факультетінің "Қаржы менеджменті" мамандығының IV курс
студенті Лайықова А.Т.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... алматылық
филиалының басшысы
Жауханов К.К.
Жұмыс Мемлекеттік аттестациялық коммисия алдына
кафедра шешімімен"____" _____2002 ж, ... ... ... ... К.К.
Алматы 2003 ж.
Жоспар
Кіріспе
I бөлім. Айналым капиталының экономикалық мәні және ұйымдастыру негіздері
1.1 Кәсіпорынның айналым активтерінің мәні мен ... ... ... ... ... ... ... таза айналым капиталын басқару саясатын бағалау ... ... Эйр" ... ... ... ... ... "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалының жалпы қаржылық жағдайын
талдау
2.3 Кәсіпорынның ағымдағы активтері мен ... ... ... типтерінің сипаттамасы
4. "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық ... ... ... ... ... ... және ақшалай активтерін басқару
III бөлім. Кәсіпорынның айналым активтерінің негізгі элементтерін тиімді
басқаруды жетілдіру механизмі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер ... ... оның ... ... ... ... міндетті түрде қажет ететін, әлеуметтік-бағытталған
шаруашылық ретінде сипатталады. Нарықтық ... ... ... ... атқарады. Қазақстан Республикасында жүргізілетін ... ... ... шаруашылық субъектілерінің қызметтерінің
нәтижелілігі, қаржы жағдайының тұрақтылығы үшін ... ... ... ... байқалған қаржы бақылауы мен
ұйымдастырылуының ... ... ... ... ... ... әсер етті. Реформа жылдарында шаруашылық субъектілерінің айналым
қаражаттарының ... екі топ ... ... ... ... топтың пайда болуына макродеңгейдегі шешім қабылдау мен туатын
жағдайлар шарт болды. Олардың ... ... ... болады: өнімнің
өзіндік құнының өсуі мен ... ... ... ... ақы ... ... ... салу; шикізат, материалдар, құрал-
жабдықтарды сатып алуға кететін айналым қаражаттарына деген кәсіпорындардың
қажеттілігін өсірген ... ... ... ... кәсіпорындардың
айналым қаражаттарына қосымша салымдарды қажет еткен айналымға салынан
тағы ... ... ... ... ... ... банктік жүйенің дамымауы кәсіпорындарға уақытында ... ... ... мүмкіндік берген жоқ; инфляцияның ... ... ... ... ... құн ... т.б. салықтар бойынша
аванстық төлемдердің бюджетке жіберілуі.
Факторлардың екінші тобы кәсіпорындардың қызметімен байланысты: айналым
қаражаттарының ... ең ... ... ... көңіл бөлушілігі; айналым қаражаттырының мақсатсыз қолданылуы;
өндіріс процесінен айналым ... ... ... және ... мен ... ... ... таңдалмауы;
дебиторлық және кредиторлық қарыздарды басқарудың төмен ... ... ... аз ... ... ... ... дайындығы.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... жж( ... ... ұзақ ... ... потенциалы бар, жергілікті халықтың әл-ауқатының бірқалыпты көтеруін,
өндіріс аппаратының тиімді жаңартылуын, елдің қамтамасыздығын және ... ... ... ететін қазақстандық экономиканың
моделін жасау.
Қазақстан экономикасы мен әр ... ... ... бұл
бағдарламамен қойылатын басты міндетінің бірі – ... ... ... Бұл ... ... нарық шаруашылығы субъектілерінің негізгі
және айналым қаражаттарының қолданылуының тиімділігін жоғарлатуынсыз мүмкін
емес. Қаржы-несие механизмі ... ... ... ... ғана ... ... етуі ... кәсіпорынның табысты жұмыс істеуі бірқатар шарттарға байланысты,
оның ішінде ең маңыздыларының бірі айналым қаражаттарынң ... ... ... ... ортасы жағдайында өндіріс тиімділігі кәсіпорынның
нарықтық инфрақұрылымдағы алдыңғы қатарларында болуына негізгі шарт ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы мен
оларды қолданудың ... ... ... ... алдында
өткір түрде тұрады, себебі бұлардың шешілуі ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Қазіргі кезде ғылыми қызметкерлер айналым қаражаттарына, оларды
жоспарлау және ... ... ... ... ... бөледі.
Айналым қаражаттарының теориясы бойынша батыс ... ... ... ... ... ... терминологиялық
айырмашылықтар туындады. Бұрын жасалған зерттеулерді, жарыққа шығарылаған
монографияларды және ... ... ... ... ... айналым капиталы, айналым қаражаттары және айналым ... бір ... ... ... ... ... ... мәселелері ашылғанда, оларды ұйымдастырудың
принциптері ... ... ... ... терең түрде
қарастырылмайды. Бұның бәрі ... ... кері ... әкеліп
соқтырады.
Жеңіл, тамақ, машина жасау салалары кәсіпорындарының ерекшеліктері
олардың активтеріндегі айналым ... ... ... бұл ... ... ... қаражаттарын ұйымдастыру мен
тиімді қолдану мәселелері қор сыйымдылықты салаларға ... ... ... кәсіпорындарда айналым қаражаттарын ... мен ... ... ... Айналым қаражаттарының нормалануы барлық
кәсіпорындарда бірдей ... ал ... ... ... ... де, тұрақты түрде емес және тек өндірістік қорлар
бойынша ғана. Ескірген әдістерді қолдану ... ... ... ... ... ... бәрі ... қаржы қызметкерлерінің
көңілін айналым қаражаттарын нормалау мәселесіне, нормалауды жетілдірудің
нақты бағыттарына аудартуға тура ... ... ... ... ... ... ... көп қаралғанымен, тәжірибе ... ... ... ... бағасы түсінігін қазір барлығы да ... бір ғана ... көзі ... бұл ... ... қындыққа соғады. Көп кезде, қаражатты қалыпты мөлшернеме бойынша
тартып, кәсіпорындар ... ... ... бұл кері ... ... ... баға мен тәуекел бірқалыпты қатынаста болатын айналым
қаражаттарын қаржыландырудың көзін таңдауға ... ... ... мәселесі актуалды болып табылады.
Дебиторлық қарызды басқаруда кәсіпорындардың оны төмендетудегі маңызды
талпыныстар ... ... ... ... бірге, дебиторлық қарыз
бойынша шекті мәндерін ... ... ... ... ... ... ... айналым қаражаттарын қолдаун тиімділігін талдау
көптеген шаруашылық ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді қолданумен, өзіндік құнды
есептеудің ерекшелігі мен инфляцияны ... ... ... ... ... қолдану тиімділігі көрсеткіштерінің бұрмалануына
әкеледі.
Өнідірістегі ресурстардың айналымдылығы бойынша, әсіресе, ... ... ... ұйымдастыруды, оларды қолдану тиімділігін
жоғарлатуды ... ... ... ... ... жалпылау қажеттігі
бұл жұмыстың тақырыбын анықтады.
I бөлім. Айналым капиталының экономикалық мәні және ұйымдастыру негіздері
1.1 Кәсіпорынның ... ... мәні мен ... ... ... ... ... бір құрылымдық бөлігі
болып табылады. Оларды қолданудың жағдайы мен тиімділігі – кәсіпорынның
табысты қызмет ... ... ... ... ... ... ... жаңа алғышарттарын анықтайды. Жоғары деңгейдегі ... және тағы ... ... ... ... ... басқару саясатын өзгертуге, оларды толықтырудың жаңа
көздерін іздестіруге, оларды тиімді қолдану мәселесіне жаңа ... ... ... тоқтатпаудың бірден бір шарты – оның материалдық ... ... ... ... ... отыру. Өз кезегінде, бұл өндіріс
құралдарының айналым ретіндегі үздіксіз қозғалуына жағдай ... ... ... ... ... ... ... және тауар
түріндегі формасына өзгереді, бұл олардың ... ... және ... ... ... келеді.
Өндіріс қорларының материалдық негіздері өндіріс ... ... ал ... ... ... мен ... құралдарына бөлінеді. Дайын
өнім ақша құралдары және ... ... ... айналыс қорларын
түзеді.
Кәсіпорын қорларының айналысы шикізат, материалдар, ... ... және т.б. ... ... ... құнмен ақшалай нысанда сатып
алудан басталады – бұл айналысның ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп, айналыс аясынан өндіріс
аясына ауысуды ... ... құн ... тек қана ... айналыс біткеннен кейін ол қайтарылады. Бірінші сатыда тауар ауысу
аяқталады, бірақ айналыс аяқталмайды.
Айналыстың екінші сатысы өндіріс процесінде ... ... ... ... ... және әкелінген құны бар жаңа өнім ... ... ... ... ... асырады. Аванстық құн ... ... ... – өндірістік нысаннан ол тауарлыға ауысады.
Айналыстың үшінші сатысы шығарылған дайын өнімді сатып, ақша ... ... Бұл ... айнлым қаражаттары қайтадан ... ... ... ... Тоқтатылған тауарлы айналыс жалғастырылып, құн
тауарлы нысаннан ақшалай нысанға көшеді. Өнімді ... ... ... ... өнімді сатудан түскен ақша қаражаттары сомасы ... ... ... ... ... ... ... кейін айналым қаражаттары жаңа ... ... ... Тек осы ... ... үздіксіз
қозғалысы өндіріс және айналыс процесінің ... ... ... ... талдауы аванстық құнның кезектесе әртүрлі ... ... ғана ... ... әруақытта белгілі мөлшерде бұл нысандарда
болып отыруын көрсетеді. Басқа сөзбен ... ... құн ... мезетінде әр түрлі жақтарымен біруақытта ақшалай да, өнідірістік те,
тауарлы нысанда да болып отырады.
Кәсіпорын қорларының айналысы тек ... бір ... ... ... болу шартымен ғана жүзеге асырылады. Айналысқа түскенде, ол ... ... тек қана ... ... ... ғана өзгертіп
отырады. Көрсетілген ақшалай ... құн ... ... ... ... қаражаттары ең алдымен құндық категория ретінде болады. Олар
материалдық негіз ... ... ... ... ... өнім ... болмайды.
Ақшалай нысанында айналым қаражаттары айналыс процесінде өндірістік қорлар,
аяқталмаған өндіріс, дайын өнім ... ... ... ... ... ... шығындалмайды, шығырылмайды,
тұтынылмайды, тек қана ... ... ... ... келесі
айналысқа түскенде авансталады.
Авансталу мезеті айналым қаражаттарының ең маңызды және ... ... ... ... ол экономикалық шектеулерді орнатқанда
маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... тоқсандық немесе жылдық көлемі емесе, ал бір айналысы ғана
табылуы ... ... ... қаражаттарының айналысы
Кәсіпорындардың тиімді жұмыс жасауы үшін өндірістік бағдарламаға сәйкес
шикізат, материалдар, жанармай, тез тозатын құралдар болуы ... ... ... ... ... ... кәсіпорын дайын өнімдер қорын
да қалыптастыруға міндетті. Әр түрлі шарттарға ... ... ... және есеп ... ... ... ... дебиторлық
қарыздарға жатқызады. Өз кезегінде мерімді түрде өз қарыздарын тез ... үшін ... ... есеп ... ... немесе басқа шоттарда
ақша қаражаттарын ұстау қажет. Еркін, яғни бос ақша ... ... үшін және ... ... алу үшін ... бір ... құнды
қағаздарға орналыстыруға мүдделі. Бұның барлығы капиталдың бір бөлігін
айналым активтеріне ... ... ... ... ... айналым активтерін мақсатты түрде басқару үшін олардың
жіктелуі қажет. Қаржы менеджменті тұрғысынан айналым ... ... ... ... ... ... активтерінің қаржылық
қалыптасу көздерінің мінездемесі; айналым активтерінің түрлері; ... ... ... ... ... ... активтерінің
қызмет ету кезеңі бойынша[1].
Қаржылық қалыптасу көздерінің мінездемесі бойынша айналым активтері
келесідей жіктеледі:
Кәсіпорынның жалпы айналым активтері– ... және ... ... ... ... ... бөлігі. Кәсіпорынның
қорытынды балансында олар активтің II (екінші) және III ... ... ... ... таза ... ... (таза жұмыс капиталы) – меншік
және ұзақ мерзімді қарыз капитал негізінде құрылады.
Таза актив сомасы келесі формула бойынша есептеледі:
ТАА = АА – ҚҚМ ... ТАА – ... таза ... ...... ... ... активтерінің
сомасы;
ҚҚМ – кәсіпорынның ғымдағы қысқа мерзімді қаржылық
міндеттемелері.
Меншік айналым активтері – ... ... ... ... ... активтерінің бөлігі. Кәсіпорын меншік
айналым активтерінің сомасын келесі формула бойынша есептейді:
МАА = АА – ҰҚК – ҚҚМ ... МАА – ... ... ... ... ...... жалпы айналым активтерінің
сомасы;
ҰҚК – кәсіпорынның айналым ... ұзақ ... ... ...... ... ... қаржы
міндеттемелері.
Егер кәсіпорын айналым қорларын қаржыландыру үшін ұзақ ... ... ... онда өзіндік және таза айналым
активтерінің сомалары сәйкес болады.
Айналым ... ... ... ... ... ... ... материалдар және жартылай фабрикаттар қорлары. ... бұл түрі ... ... ... қамтамасыз
ететін материалды ағымдарын мінездейді;
Дайын өнім қорлары. Бұл айналым активтері сатуға ... ... ... ... ... ... ... айналым активтерінің бұл түріне аяқталмаған өндіріс
көлемін де жатқызады;
Дебиторлық қарыз. Ол ... ... ... ... ... ... жеке және ... тұлғалардың кәсіпорынға деген қаржылық
міндеттемелерін ... ... ... ... тәжірибесінде оларға ұлттық
және шетел валютасындағы ақша қаражаттарының қалдығы ғана емес,
қысқа мерзімді қаржылық ... ... да ... активтерінің басқа да түрлері. Оларға жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: болашақ кезең шығындары.
Операциялық процеске қатысу мінездемесі ... ... ... былай болады:
Кәсіпорынның өндірістік циклін қамтамасыз ететін айналым активтері;
кәсіпорынның қаржылық циклін қамтамасыз ... ... ... ... ... циклін қамтамасыз ететін айналым активтеріне
шикізат, материалдар және жартылай фабрикаттар қорлары, аяқталмаған өндіріс
көлемі және дайын өнім қорлары ... ... ... ... қамтамасыз ететін айналым
активтеріне дебиторлық қарыздар жатқызылды.
Айналым активтері қызмет ету кезеңі бойынша келесідей жіктеледі:
Айналым активтерінің ... ... ... ... бөлігі.
Айналым активтерінің тұрақты бөлігі – бұл ... ... ... ... және ... ауытқуларына байланыссыз
болатын бөлігі. Басқаша айтқанда, кәсіпорынның операциялық қызметін іске
асыру үшін қажетті айналым ... ... ... ... ... ... – бұл ... активтерінің өндіріс
көлемі мен өнім сатудың маусымдық өсуімен, бөлек кезеңдегі ... ... ... сату үшін кәсіпорынның шаруашылық қызметін
ұйымдастыру қажеттігімен ... ... Ол ... ... жоғары
және орташа бөлігін құрайды.
Айналым активтерінің жіктелуінің бейнелік көрінісі 1.1.2-сызбада
көрсетілген.
|Айналым | ... ... ... түрі ... | ... | ... |Шикізат, ... өнім ... ... ... ... ... ... |қаражат-та|да |
|түрлері ... ... | |ры ... ... | | | |м |
| | | | | ... | | | | |ер ... ... ... |Таза айналым|Меншік |
|қалыптасу |активтері ... ... ... | | ... ... | | | ... ... |Қаржы-лық |
|активтерінң |циклді ... ... ... ... ... ... | ... | | ... ... |Айналым |
|активтерінің |активтерінің ... ету ... ...... ... | ... ... | | |
2. ... ... ... бойынша кәсіпорын айналым
активтерінің жіктелуі
Айналым қаражаттары тек материалды ғана емес, ақшалай ... ... ... ... мен ... ... материалдық
өндіріс процесі ғана емес, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы да ... ... ... қалыптасу көздері
Кәсіпорынның айналым қаражаттары айналыстың барлық сатысында олардың
үздіксіз қозғалысын қамтамасыз ету ... ... ... ... материалды ресурстрамен қамтамасыз ету үшін, есептердің уақтылығын
және толықтылығын, айналым қаражаттарының қолдану ... ... үшін ... ... ... қаржыландыру көздері былай бөлінеді:
меншік қаражаттары( қарыз қаражаттары( ... ... ... айналысты ұйымдастыруда басты рөл атқарады, себебі
жұмыс рентабельді болу үшін және қабылданған шешім үшін ... ... ... ... ... ... істейтін кәсіпорындардың
мүліктік және оперативті тәуелсіздігі болу керек.
Айналым қаражаттары қалыптасуы ... ... ... оның
жарғылық қоры қалыптасқан кезде ... Бұл ... ... ... көзі ... ... ... қаражаттары болып
табылады. Жұмыс процесінде айналым қаражаттарының толықтыру көзі алынған
пайда және ... ... ... тұрақты пассивтер. Бұл
қаражаттар ... ... ... ... үнемі оның айналысына
қатысады. Бұндай қаражаттар айналым қаражаттарының ... ... ... қалыптасу көзі болып табылады. Оларға жататындар: кәсіпорын
жұмысшыларына еңбекақы бойынша айдан айға өтетін минималды қарызы, болашақ
шығындарды жабуға арналған ... ... ... және ... ... алдындағы минималды өтетін қарыз, тауар үшін алдын ала төлемақы
ретінде ... ... ... ... тара үшін ... төлеушілердің қаражаттары, тұтыну қорының өтемелі қалдықтары ... ... ... ... жалпы қажеттілікті қысқарту
үшін және оларды тиімді қолдануды ынталандыру үшін ... ... жөн. ... ... ... ... деген уақытша қосымша
қажеттілікті қанағаттандыратын банктің қысқа мерзімді несиелері.
Айналым қаражаттарын ... үшін ... ... ... бағыттары мыналар: өндірістің маусымдық процесімен байланысты
шикізат, материалдардың маусымдық қорларын және шығындарын ... ... ... жетіспеушілігін уақытша толықтыру( ... ... ... ... ... ... айналым қаражаттарын қаржыландыру көздері ішінде үлкен үлесте
болды. ... 1965 жылы ... ... құру ... ... ... 42,6%, 1975 жылы – 47,3, 1977 жылы – 47,1, 1988 жылы – ... 1988 ... ... ... құру ... несие үлесі
төмендей бастады. Осылайша, 1989 жылы ол 40,5%, 1990 жылы – 24,2% ... ... ... үлесі қайтадан жоғарылай бастады да, 1993 жылы ... ... ... ... сипатының алғышарты – объективті экономикалық
процестер. 80-жылдардың басындағы несие ... ... ... ... жүйесіндегі ... ... ... ... ... банктер жүйесінің тұрақтануымен, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... құрылымдағы несие ресурстарының үлесі де жоғарлады.
Сонымен, экономиканы басқарудың нарықтық жүйесіне көшкенде ... ... көзі ... ролі ... жоқ. ... қаражаттарына деген шектен тыс мұқтаждығын жабу ... ... ... ... ... жаңа ... ... болды. Бұл
факторлар ең алдымен отандық экономиканың өтпелі даму сатысымен байланысты.
Олардың бірі ... ... ... ... қаражаттарына
инфляцияның деген әсері көп жақты болды: ол тура және ... әсер ... әсер ... қаражаттарының айналыс ішіндегі құнсыздануымен
сипатталады, яғни айналыстан кейін ... ... өнім үшін ... ... ... қаражаттарының авансталған сомасын қайтарып
алмайды.
Жанама әсер инфляция себебінен болған ақы ... ... ... ... ... ... Ақы төленбеу
дағдарысы туындауына тағы да мыналар себеп болады: еңбек өнімділігінің
төмендеуі( ... ... ... ... ... ... бейімделе алмауы: жаңа шешімдер іздестіру, тауар ассортиментін
өзгерту, артық және керексіз активтерді ... ... ... ... ... ... қарыздарды төлемеуге жағдай жасайтын
заңдылықтардың ... ... ... және ... ... ... ... қаражаттарын толықтыру үшін көп қаражаттар бөлінеді. Бірақ барлық
кезде бірдей бөлінген қаражаттар қажетті мақсатта ... ... ... ... бар.
Көрсетілген себептер кәсіпорындардың ұзақ мерзімді дебиторлық қарыз
ретінде сақталатын айналым ... көзі ... ... ... ... шарт болады. Бұл жағдайда айналым қаражаттарынң ... ... ... шектері туралы сұрақ туындайды. Бұл сұрақ екі
жақты – несие қолданудың ... ... ... ... ... ... қаражаттарының жағдайына ықпалмен жүреді.
Бір жағынан, меншік қаражаттарының ... ... ... ... ... кәсіпорынға өндірісті қысқартуға немесе толық
тоқтатуға тура келеді, ал бұл қаржылық ... ... ... да әкелуі мүмкін. Екінші жағынан, туындаған мәселелерді тек
несиелік ресурстар арқылы шешу ссудалық ... ... ... ... ... ... Бұл қаржылық жағдайдың
тұрақсыздығына әкеледі, меншік айналым қаражаттары банктің меншігіне көшіп
жоғалтылады, себебі кәсіпорындар банктік ... ... ... салынған
капиталдың табыс нормасын қамтамасыз етпейді. Кредиторлық қарыз айналым
қаражаттарының жоспарланбаған тартылған көзіне ... Оның бар ... ... ... кәсіпорындар мен мекемелердің қаражаттары
қатысуын сипаттайды. Кредиторлық қарыздың бір бөлігі заңды, ... ... ... ... ... ... қатар, кредиторлық қарыз
төлемақы тәртібінің бұзылуы нәтижесінде де ... ... ... ... ... ... жабдықтаушыларға,
жасалған жұмыс үшін мердігерлерге, салықтар және алымдар бойынша ... ... тыс ... ... аударудан пайда болуы мүмкін.
Айналым қаражаттарының басқа да қалыптасу көздерін айтып кету қажет.
Оларға мыналар жатады: кәсіпорынның ... ... ... қолданбайтын
(қорлар, резервтер, т.б.(.
Айналым қаражаттарының меншік, ... және ... ... арасындағы дұрыс қатынас ... ... ... ... рөл ... ... ... таза айналым капиталын басқару саясатын бағалау және
талдау
2.1 "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалына жалпы сипаттама
1997 жылдың шілдесінде "Қазақстан әуе ... ... әуе ... болп жарияланды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 ж 14 шілде
№1080 Қаулысы бойынша "Қазақстан әуе жолы" ұлттық әуе ... ... Эйр» ... әуе ... ... «Еуро-Азия Эйр» әуе
компаниясының бас ... ... ... ... ... мекен-жайы
бойынша орналасты. Әуе компаниясының филиалдары ... ... ... ... ... болды. Әуе компанияның алғашқы Президенті
болып Джантасов Б.К. ... ... ... ...... ... Эйр» әуе компаниясының Ми-8, Ми-2 вертолеттері, Аи-2, ... Як-40 ... ... жылы ... бас ... Ақтөбе қаласына, 2001 жылы ... ... ... кезде Атырау қаласында орналасқан.
2000 жылы «Еуро-Азия Эйр» ашық ... ... ... ... ... ... ... Эйр» әуе компаниясы» ашық
акционерлік қоғамы құрды. ... ... Эйр» әуе ... ААҚ-ның
жеке құрылымдық бөлімшесі болып ... ... өз ... Қазақстан
Ресупбликасы Заңнамаларына, ««Еуро-Азия Эйр» әуе ... ... ... жалпы мәжілісінің шешімдеріне, директорлар
Кеңесі мен Қоғамның басқармасы, Қоғам президенті мен ... ... ... және ... ... ... асырады.
«Еуро-Азия Эйр» ашық акционерлік қоғамының Алматылық филиалы ... ... ... ««Еуро-Азия Эйр» әуе компаниясы» ААҚ балансына
кіретін өзінің жеке балансы, жекелеген қаржылық ... және ... ... асыруға арналған ... және ... ... өз ... көрсетілген мөрі, фирмалық бланкі және өзге
деректемелері бар.
«Еуро-Азия Эйр» ашық акционерлік ... ... ... қызметінің
мақсаты: өз қызметі нәтижесінде мейлінше үлкен табыстарға қол ... ... ... әуе ... ... ... ... Эйр» әуе компаниясы» ААҚ басқармасы белгілеген
міндеттерді атқару.
«Еуро-Азия Эйр» ашық акционерлік қоғамының Алматылық филиалы қызметінің
негізгі түрлері:
1. заңды және жеке ... әуе ... ... қызмет көрсету;
2. пайдалы қазбалар кенін дамыту және өңдеу, мұнай және газ құбырлары
мен электр ... ... ... ... ... ... төтенше оқиғаларда апаттық-құтқару жұмыстарын орындау;
4. баруы қиын және түкпірлерде ... ... ... ... геолог, энергетик, ... ... ... өрт ... мен ... ... қызметтерінің жұмыстарын қамтмасыз ету бойынша ұшулар;
5. табиғатты қорғау бойынша ұшулар;
6. ішкі экономикалық және саяхатшылық қызмет;
7. жүк және кезектік сапарлар;
8. ... және ... ... сапарлар;
9. әуе тасымалдарын сату;
10. өндірістік-ұйымдастырулық қызмет;
11. ««Еуро-Азия Эйр» әуе компаниясы» ААҚ басқармасы ... және ... ... ... ... ... жарнамалық және өзге де
қызметтер[3].
Еуро-Азия Эйр» ашық ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Олардың ішінде әуе ұшағының командирлері, штурман-
инструкторлар, әуе инженерлері, экономистер, бухгалтерлер, ... ... ... ... Эйр» ашық ... ... 100 ... “Стандарт Ойл" ЖАҚ-ның басқаруына берілді. Әуе ... ... ... ... құбырларына, мұнай орындарына ұшуды,
Атырау, Ақтөбе, Ақтау қалаларының еліміздің астанасы Астана арасындағы әуе
жолдарын қамтамысз ... ... Эйр" ... ... ... ... қаржылық жағдайын
талдау
2000-2002 жж. "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалының балансын талдау,
мың теңге
|Атауы | ... |
| |2002ж ... |
| |2002 ж |2001 ж |2000 ж ... | | | |ж |ж ... ... ... ... |254330 |19791 |153327 |234539 |
|түскен табыс | | | | | ... ... ... |376866 |242543 |19525 |134323 |223018 ... ... құны | | | | | ... табыс |30791 |11787 |266 |19004 |11521 ... ... с.і.: |20088 |61071 |3602 |-10983 |57469 ... және әкімшілік шығындар |20088 |61071 |3602 |-10983 |57469 ... ... ... ... |1070 |-49284 |3336 |50354 |-52584 ... емес қызметтен түскен |-179 |6 |16 |-185 |-10 ... | | | | | ... ... дейінгі негізгі |10524 |-49278 |3321 |59802 |45966 ... ... ... | | | | | ... ... ... ... |3040 |7677 |582 |-4637 |7095 ... ... | | | | | ... салудан кейінгі негізгі |7484 |-56955 |3903 |64439 |-60858 ... ... ... | | | | | ... ... |7484 |-56955 |3903 |64439 |-60858 ... ... алып |7484 |-56955 |3903 |64439 |-60858 ... ... таза ... | | | | | ... жж. ... Эйр" ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп берулерді талдау, мың теңге
|Атауы ... ... |
| | ... |
| |2002 ж |2001 ж |2000 ж ... | | | |01 ж |ж ... ... ... ақша | | | | | ... қоғалысы | | | | | ... Ақша ... |462334 |343617 |10687 |118717 |332930 ... ... ... ... |407153 |219653 |8964 |187500 |210689 ... ... |11660 |53921 |-2887 |-42261 |56808 ... да ... |43521 |70042 |16 |-26521 |70026 ... Ақша шығыны: |456448 |337203 |10022 |119245 |327181 ... мен |313546 |200304 |3134 |113242 |197170 ... ... б-ша | | | | | ... ... |42679 |4950 |50 |37729 |4900 ... б-ша |41097 |28171 |990 |12926 |27181 ... б-ша |16605 |13595 |288 |3010 |13671 ... ... |4979 | |59 |4979 |-59 ... ... |37542 |90183 |5501 |-52641 |84682 ... ... қызмет | | |665 | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... қызметтен ақша| | | | | ... ... | | | | | ... Ақша ... | | | | | ... Ақша ... |10000 | | |10000 | ... құралдарды сатып алу |10000 | | |10000 | ... ... ... ақша | | | | | ... ... | | | | | ... Ақша ... | | | | | ... Ақша ... | | | | | ... Қаржылық қызмет нәтижесінде | | | | | ... ... | | | | | ... ... артуы/кемуі |-5886 |6414 |665 |-12300 |5749 ... ... ... ақша |2965 |7079 |665 |-4114 |6414 ... | | | | | ... жж. ... Эйр" ... алматылық филиалының
қаржылық-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштерін талдау
|№ |Көрсеткіштер |2002 ж |2001 ж |2000 ж ... ... |
| | | | | | ... |
|I ... ... |
|1 ... ... |0.46 |0.28 |0.61 |2.5 ... |
|2 |Тез ... |0.45 |0.26 |0.6 |1.1 ... ... |Активтердің айналымдылығы, активтерді басқару көрсеткіштері |
|3 |Қор ... |215.1 |171.6 |271.4 |9.3 ... |
| ... | | | | | |
|4 ... ... |111.1 |24.6 |91.6 |36.2 ... |
| |күндердегі айналымдылығы | | | | | |
|5 |Қор ... |5.3 |56.4 |38.4 |3.1 ... |
| ... | | | | | |
|6 ... ... |1.8 |8.1 |3.4 |1.8 ... |
| |коэффициенті | | | | | ... ... ... ... |
|7 ... ... ... |2.9 |1.4 |40.1 ... |
|8 ... ... ... |-3.8 |-1.5 |-3.3 |1.0 ... |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... көрсеткіштері |
|9 ... өнім |0.19 |-0.22 |0.02 |5.1 ... |
| ... | | | | | ... |Активтер рентабельдігі |0.36 |-1.8 |0.06 |9.0 ... ... Эйр" ... ... ... ... айналым
қаражаттарын қарастырайық. Біз білетіміздей, ... ... ... ... активтерін қаржыландыруға кететін тұрақты ресурстардың
барын анықтауға болады.
2002 жылдағы МАҚ-н (меншік айналым қаражаттары) есептейік:
(-53373+0)-15223=- ... енді ... ... қажеттіліктеріне келсек, олар 2002 жылда былай
болады: 107691-2965-174498- (-69772)-68596-(-69772)=1176, бұл сан ... ... тұр, яғни ... ... ... қаржыландыруға қажеттігі
жоқ.
3. Кәсіпорынның ағымдағы активтері мен пассивтерін басқару саясатының
негізгі ... ... ... ... ... ... ... атауы –
айналым қаражаттары) кәсіпорынның ақша қаражаттары немесе бір жылда немесе
бір өндірстік ... ... ... ... ... Таза айналым
капиталы ағымдағы ... ... ... мен ... ... қарыздар) арасындағы айырма ретінде
анықталады және ағымдағы активтерді ұзақ ... ... ... жабу ... ... ... тәжірибедегі бұл көрсеткіш –
меншік айналым қаражаттарының деңгейі.
Айналым ... әр ... ... ... ... бірақ
негізгі сипаттамалары олардың өтімділігі, ... және ... ... ... ... ... қаражаттарының бөлек
элементтерінің өзгерісі болып тұрады. Кәсіпорын шикізат және ... ... өнім ... оны ... ... несие түрінде, нәтижесінде
дебиторлық қарыз пайда болады, ол біраз уақыттан кейін ақша қаражаттарына
айналады.
Ағымдағы активтердің циркуляциялық табиғаты ... ... ... орын алады. Ағымдағы активтер өтімділік дәрежесі ... яғни ... ақша ... өзгеру қабілеті бойынша. Ақша
эквиваленттері өтімділік дәрежесі бойынша ақша ... ... ... ... ... қарыз өтімділігі өзгермелі болып тұруы мүмкін.
Өтімділігі ең төмен – ... ... ... ... ... шикізат пен материалдарға қарағанда – дайын өнім.
Айналым қаражаттарының деңгейі өндірістік процестің қажеттіліктеріне
ғана байланысты анықталмайды, бірақ ... ... да ... ... капиталын тұрақты және өзгермелі капиталға бөлген жөн.
Қаржы менеджменті ... ... ... ... ... ... түсіндірмесі бар. Бірінші түсіндірмеге сәйкес тұрақты айналым
капиталы (ағымдағы ... ... ... ақша ... ... және ... қорлардың операциялық цикл кезіндегі
қажеттілігі ... ... ... ... Бұл, ... уақыт патаметрі
бойынша орташаландырылған, кәсіпорынның тұрақты тіркеуінде болатын ағымдағы
активтердің шамасы. Екінші түсіндірмеге байлансты тұрақты айналым ... ... ... ... ... ... активтердің минимумы.
Бұл тәсіл кәсіпорын ... ... ... ... үшін айналым
қаражаттарының белгілі бір минимумы, мысалы ақша ... ... есеп ... ... қалып отыру екенін білдіреді. Төменде ... ... ... ... айналым капиталының категориясы (немесе ағымдағы активтердің
өзгермелі бөлігі) дағдарыс кезеңдерінде немесе ... қоры ... ... ағымдағы активтер. Мысалы, өндірістік-материалды қорларға
қосымша қажеттілігі маусымдық өткізу кезіндегі сатудың жоғары ... ... ... Сол ... өткізуді жүзеге асыру кезінде дебиторлық
қарыз да өседі. Қосымша ақша ... ... пен ... ... ... қатар жоғары белсенділік кезеңі алдындағы еңбек қызметі үшін
қажет.
Айналым капиталын басқару саясатының ... ... ... ... мен ... ... жабу көздерін және кәсіпорынның
ұзақ мерзімді өндірістік және тиімді қаржы қызметін ... ... ... ... ... Бұл ... және нәтижелік
көрсеткіштердің байланысы анық. Несигерлер алдындағы міндеттемелерді
орыдамау экономикалық байланыстарды ... және оның ... алып ... ... ... мінездемесі бар, ағымдағы қызметті
басқаруды жетілдіретін айналым ... ... ... ... ... бар. ... қызмет тұрғысынан кәсіпорынның маңызды ... ... оның ... болып табылады, яғни қысқа мерзімді
қарыздарын мерзімінде жабу ... Кез ... ... үшін ... ... ... ... тұрақтылығының маңызды мінездемесі
болып табылады. Өтімділікті жоғалту дың салдары тек ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылуына да әкелуі мүмкін.
Егер ақша қаражаттары, дебиторлық ... және ... ... ... деңгейлерде ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға
қаражаттардың жетіспеушілік мүмкіндігі бар. Таза ... ... ... ... ... соғұрлым өтімділік тәуекелі азаяды. Әрине,
бұл байланыстың түрі ... ... ... ... ... ... дәрежеде өтімділік деңгейіне әсер етпейді. Бірақ өімділікті
жоғалту тәуекелін минимумға ... ... ... ... ең
қарапайым вариантын жасауға болады: ағымдағы активтер ... ... көп ... ... тәуекел дәрежесі төмен
болады; сонымен таза айналым капиталын ... ... ... мен ... ... ... ... тәуелділік тым басқа.
Айналым капиталының төменгі дәрежесіндегі өндірістік қызмет дұрыс деңгейде
қамтамасыз етілмейді, бұдан шығатыны - ... ... ... оқтын-оқтын тоқтатылуы және ... ... ... қаражаттары
шамасының келесі жоғарлауы кәсіпорынның уақытша еркін, жұмыссыз ағымдық
активтерінің бар ... және ... ... ... әкеледі,
ал бұл өз ... ... ... ... ... ... қаражаттарын басқарудың жоғарыда көрсетілген тәсілі онша дұрыс
емес.
Сонымен, айналым қаражаттарын ... ... ... ... мен ... ... ... компроммисті қамтамасыз ету
керек. Бұл екі маңызды мәселені шешуге түйінделеді:
Біріншіден, төлем қабілеттілікті қамтамасыз ету. Егер ... ... ... ... ... ... және ... жариялағанда бұл шарттың бар болуы мүмкін.
Екіншіден, активтердің қажетті көлемін, құрылымын және рентабельділігін
қамтамасыз ету. Ағымдағы активтердің әр түрлі ... ... әр ... ... ... ... өндірістік-материалды қорлардың жоғары
дәрежесі сәйкесінше ағымдағы шығындарды талап етеді, бірақ сонымен ... ... кең ... ... ... ... мен табыстардың көбеюіне
әкелуі мүмкін. Ақша қаражаттарының, ... ... және ... ... анықтаумен байланысты әрбір шешім, белгілі актив
түрінің рентабельділігі ... да, ... ... ... ... да ... ... көрсетілгендей, ағымдағы активтердің өтімділігі және қолайлы
тиімділігі көп жағдайда таза ... ... ... ... ... ... қарыз айналым қаражаттарын жабудың көзі бола ... ... ... онда бұл ... ... ... макималды
шамаға өзгеретіні белгілі. Таза айналым капиталының нолдік ... ... ... ... шамасына жетеді; бұл көрсеткіш
шамасының өсуіне қарай тәуекел азаяды. Теориялық ... таза ... ... ... ... мерзімді кредиторлық қарыз жоқ кезде
жете алады.Бұл жағдайда ... ... ... ... тең, ал ... жоғалту тәуекелі нолге
тең болады.
Қаржы менеджменті теориясында ағымдағы активтерді қаржыландырудың түрлі
стратегияларын ... ... Бұл ... ағымдағы активтердің
өзгермелі бөлігін, яғни таза ... ... ... ... ... ... ... Активтерді басқарудың төрт моделі белгілі:
идеалды модель; агрессивті модель; консервативті модель; келісімді модель.
Қаржыландару стратегиясының моделін таңдау ұзақ ... ... ... және ұзақ ... ... мен ... ... арасындағы айырма болып табылатын таза айналым капиталының
шамасын есептеу негізіне сүйенеді (АтК=ҰмП-АтА). Сондықтан, әр ... ... ... ... ... ыңғайлы болу үшін келесі шамалар енгізіледі:
АтА – айналымнан тыс активтер;
АА – ағымдағы активтер (АА=ЖБ-ӨБ);
ЖБ – ... ... ... ...... ... ... бөлігі;
ҚмКқ – қысқа мерзімді кредиторлық қарыз;
ҰмҚк – ұзақ мерзімді қарыз капиталы;
МК – меншік капитал;
ҰмП – ұзақ мерзімді пассивтер (ҰмП= МК - ... – таза ... ... (АтК = АА - ... ... ағымдағы активтер және ағымдағы ... ... және ... ... ... "Идеалды"
ұғымы бұл жағдайда оған ұмтылу керек бір идеалдың ұғымын ... ... ... ... ... ... мен ... жабу көзінің
жиынтығын білдіреді. Модель ағымдағы активтер шамасы бойынша қысқа мерзімді
міндеттемелермен сәйкес келетінін, яғни таза ... ... ... тең
екенін білдіреді. Күнделікті өмірде бұл модель кездеспейді. Өтімділк
тұрғысынан ол ең ... ... ... ... қолайсыз жағдайларда
кәсіпорын кредиторлық қарызды жабу үшін негізгі қаражаттардың бір бөлігін
сатуға ... ... Бұл ... ... ұзақ ... ... тыс ... дәрежесінде тұрғызылуында, яғни базалық баланстық
теңдеу мынанадай болады:
ҰмП= АтА
Нақты ... үшін ... ... ... ... ... үш моделі ең шындықты, жүзеге асырылатын болып
табылады. ... ... ... ... ... өтімділкті
қамтамасыз ету үшін айналымнан тыс ... және ... ... бөлігін ұзақ мерзімді пассивтер жабу ... ... ... ... ... ... өзгрмелі бөлігін қандай
қаржыландыру көздері таңдалатынында жатыр.
Агрессивті ... яғни ұзақ ... ... айналымнан тыс активтер
мен ағымдағы активтердің жүйелі бөлігінің жабу көзі болып табылады. Бұл
жағдайда таза айналым ... дәл осы ... тең ... ... активтердің өзгермелі бөлігі толық ... ... ... ... жабылады. Өтімділік тұрғысынан бұл стратегия да
тәуекелді. Себебі нақты ... ... ... ... ... емес. Базалық баланстық теңдеу мынандай түрде болады:
ҰмП= АтА+ ... ... ... ... ... ... тағы да ұзақ
мерзімді пассивтермен жабатынын анықтайды. Бұд жағдайда ... ... ... жоқ, ... ... тәуекелі жоқ. Таза айналым
капиталы шамасы ... ... ... тең ... ... бұл ... мінездемеде болады. Бұл стратегия ұзақ мерзімді пассивтердің келесі
берліген базалық баланстық ... ... ... ... ... модель ең шындықты, жүзеге асырылуға мүмкіндігі бар. ... ... тыс ... ... ... ... ... және
ағымдағы активтердің өзгермелі бөлігінің жартысы ұзақ мерзімді пассивтермен
жабылады. Таза айналым капиталы шамасы жағынан ағымдағы ... ... және ... ... ... тең болады (АтК=ЖБ+0.5*ӨБ).
Жеке кездерде кәсіпорын артық ... ... ие ... мүмкін, бұл
пайдаға кері әсер етеді, бірақ бұл қажетті дәрежеде ... ... ... тұру үшін ... ... ... Стратегия ұзақ мерзімді
пассивтердің келесі ... ... ... ... дәрежеде
болатынын талап етеді:
ҰмП= АтА+ЖБ+0.5*ӨБ.
5. "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалының айналым капиталының
жылдардығы өзгеру ... ... және ... ... басқару
Айналым капиталының элементтері шаруашылық ... ... ... бір ... ... ... Сатып алу өндірістік қорлар
мен кредиторлық қарыздың өсуіне аоып келеді, ... ... ... ... келеді, өткізу дебиторлық қарыздың, есеп шоттағы және ... ... ... алып ... Бұл ... көп рет ... ақшалай түсімдерге және ақшалай төлемдерге алып келеді.
Айналым капиталының элементтері ... ... ... ... ... керісінше үздіксіз ауысып отырады. Айналым капиталының бөлігі үнемі
өндіріс аясында (өндірістік қорлар, аяқталмаған ... ... ... т.б.), ал ... ...... ... (тиелген өнім, дебиторлық
қарыз, ақша ... ... ... т.б.) ... болып отырады.
Сондықтан кәсіпорынның айналым капиталының құрамы мен мөлшері тек ... ... ғана ... ... ... де шарт болады.
Өндіріс және айналыс аясының айналым капиталына деген қажеттілігі
әртүрлі шаруашылық әрекеттерінің түрлеріне ғана ... ... ... саланың әр кәсіпорынына әртүрлі болады. Бұл ... ... ... ... мен ... жылдамдығына, өндіріс көлеміне,
өндіріс ұйымдастырылуы мен технологиясына, өнімді өткізу, шикізат пен
материалды ... алу ... және т.б. ... байланысты.
Кәсіпорын балансында көрсетілу әдісіне қарай айналым қаражаттары ... ... қор ... ... ... ... – ЕҚ. ... баланс
активінің II бөліміндегі барлық статьялар кіреді: өндірістік
қорлар, арзан бағаланатын және тез ... ... ... ... кезең шығындары, дайын өнім, тауарлар, басқа да
қорлар;
2. дебиторлық ... – ЕДҚ. ... ... ... баланс
активінің III бөліміндегі ... ... ... тиелген
тауарлар, дебиторлармен есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... бюджетпен, басқа ... ... ... да ... ... жабдықтаушылар
мен мердігерлерге берілген, басқа айналым активтері,
3. Ақша ... - ЕА. Ақша ... ... ... III
бөліміндегі келесі статьялар кіреді: касса, есеп ... ... ... ... ақша ... ... мерзімді қаржы
салымдары,
4. Айналым капиталының жалпы сомасы – Е.
Е =ЕҚ + ЕДҚ + ЕА
"Еуро-Азия Эйр" ... ... ... ... жылдардағы
айналым капиталының жалпы сомасының өзгерісі келесідей:
2000 жылы айналым капиталының жалпы сомасы:
Е1 = 92,0 + 6110,0 + 665,0 = ... жылы ... ... ... сомасы:
Е2 = 1482,0 + 17338,0 + 7079,0 = 25899,0
2002 жылы айналым капиталының жалпы сомасы:
Е3 = 1502,0 + 103724,0 + 2965,0 = ... ... Эйр" ... ... филиалының 2000-2002
жылдардағы айналым капиталының жалпы сомасының өзгерісі бейнелік түрде
көрсетілген.
2.1.1-график. "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалының ... ... ... ... ... ... ... отырғанымыздай, айналым капиталының жалпы сомасы 2000
жылдан 2002 жылға қарай өсті. Бұл өзгерістер ... 2000 ... ... ... қор ... ... ... қаражаттары өсуінен, 2001
жылдан 2002 жылға қарай дебиторлық қарыз өсуінен және 2000 ... ... ... ақша ... өсуінен болды. Кәсіпорынның негізгі пайдасы
вертолётпен қызмет көрсетуден түседі, ал оның ... ... ... ... бұл ... ... ... көп
қаражат бөлді. Бұл филиал балансындағы ақша қаражаты сомасының өсуіне алып
келді. Ал 2002 ... ... ... ақша ... сомасы азайды, себебі
жөндеу жұмыстарына жөндеу компаниясы аванс сомасын шамдан тыс ... Бұл ... ... таза ... ... ... ... де ықпал
етті. Ал 2002 жылы таза ... ... ... бұл әуе ... ... кен
орындарына да қызмет көрсетеді. Ал 2002 жылы көптеген жаңа кен ... ... ... қызмет көрсетуден пайда түсті.
Кәсіпорынның иелігіндегі ақша активтерін немесе ақша ... ... ... ... ... бір бөлігі. Кәсіпорын жұмыс барысында
әрекет ... ... ақша ... ... оның ... төлем
қабілеттілік деңгейін анықтайды, операциялық кезеңнің мерзіміне әсер етеді,
сондай-ақ белгілі мөлшерде оның инвестициялық мүмкіншілігін сипаттайды.
Кәсіпорынның салым ... ... ... ... ... негіздері оның қалдық ақша қаражатының жіктелуінде.
|1. Операциялық ақша активтерінің |2. Сақтандыру ақша ... ... ... |
| ... ... ... ... | ... ... ақша |4. ... ақша ... ... ... |қалдығы ... 2.3.1. ... ... банкілеріндегі салым ақшаларының
негізгі түрлері
Операциялық ақша активтерінің қалдығын ... ... ... ... байланысты, ағымдағы
төлемді қамтамасыз етуді ... ... ... және
жартылай фабрикаттарды сатып алуға; ... ... ... ... ... ... ... төлеміне және т.б. Бұл қалдық ақша
активтерінің құрамының негізгісі болып есептеледі.
Сақтандыру ақша ... ... ... ... ... ... ... байланысты және операциялық жұмыстан ақша
қаражатының өз ... ... ... ... ... ... Қалдықтың бұл түрінің қалыптасуы кәсіпорынның тұрақты
төлем қабілеттілігінің болуын ұстап тұруға, жекелеген ... ... ... ... Бұл ... ақша активтері түрінің мөлшеріне
белгілі ... ... ... мерзімді қаржылық несие ... әсер ... ақша ... ... нарықтың жекелеген
сегменттерінде қолайлы конъюктура болуына байланысты тиімді ... ... ... ... бұл түрі нысаналықпен тек сол уақытта қалыптастырылады, егер
де ақша салымдарының қалыптасуы қажеттігін ... ... ... ... ... дамуы жағдайына ... ... ... ақша ... бұл ... ... ... ақша активтерінің қалдығы – негізінен банктердің талабы бойынша
кәсіпорынға есеп айырысу қызметін көрсетуге және оған ... ... ... ... ... Ол – ... ... активтердің
сомасы, оны кәсіпорын банктен жасалған келісім бойынша тұрақты түрде өзінің
есеп шотында сақталуы керек. Мұндай ... ақша ... құру ... несие берудің бір шарты ретінде қарауға болады.
Қаралған қалдық ақша активтерінің түрлері тек кәсіпорынның өз ... ... ... ... сипаттайды. Айталық, сақтандыру
ақша активтерінің қалдығын қолданбайтын кезеңіне оны инвестициялық мақсатқа
пайдлануға болады немесе кәспорынның ... ... ... ақша ... ... инвестициялық қалдық ақша активтерін, пайдаланбаған кезеңде –
оны сақтандыру немесе өтемдік қалдық активі ретінде ... ... әр ... уәж ... ... ... ... ақша активтерін басқару процесіндегі негізгі
мақсаты мен ... ақша ... ... ... ... мәселенің
бірі – уақытша бос ақша қаражаттарын тиімді пайдалануды қамтамасыз ету.
Ақша салымын жинақтау және кәсіпорынның төлем қабілеттігін басқару оның
ақша активтерін ... ... ... Ұлттық валютамен ақша активтері,
□ Шетел валютасымен ақша активтері,
□ өтімділігі жоғары қаржы бөлу түрінде ақша ... ... ақша ... ... ақша |Қысқа мерзімді қаржы бөлу |
|активтері ... ... ақша ... | ... ... ақша ... ... ... қаражаты |Қысқа мерзімді ақша аспап |
| | ... қор ... ... ... ақша ... ... ... |Қысқа мерзімді қор асабы |
| | ... қор ... ... есеп шоттағы ақша |Арнайы шоттағы валюта | ... ... | ... ақша ... ... ... қаражаты | ... 2.3.2. ... ... ... ... ... ақша
активтерінің негізгі элементтерінің құрамы
Кәсіпорынның ақша активтерінің құрамын ... ... ... отырып, атап ... жай, ... ... ... кең. Бухгалтерлік есепте қысқа мерзімді қаражат ... ... ... жеке дара есеп ... және есеп беру
ретінде қаралады, ал қаржылық менеджмент қысқа мерзімді қаржы бөлуді бос
ақша қалдығы ... қор ... ... ... өйткені ол кез
келген уақытта кәсіпорынның қаржылық міндеттемесін орындауға қажет болуы
мүмкін.
Қаржы менеджментінің ... ... сай, ақша ... ... оны ... сәйкес саясат қалыптастырылады. Осы саясатты
қалыптастыру процесінде есепке алатыны, ... ... ... ... ету ... көп мөлшерде ақша активтерін жасаудың
қажетілігін анықтайды, яғни кәсіпорынның қаржылық мүмкіншілігі шеңберінде
орташа ... ... ... ... қарағанда, ескеретін жай, кәсіпорынның ақша активтерін
ұлттық валютамен сақтау кезінде, оның инфляцияға байланысты нақтылы ... ... бар, одан ... ақша ... ... және ... валюталарыда
сақтау кезінде өз құнынан ... ... ... ... ... барынша азайтуды қажет етеді. Осы аталған қарам-қайшылықты талап
ақша активін басқару саясатын жасаған кезде ескерілуі тиіс. ... ... ... саясаты – кәсіпорынның айналымды активтерін жалпы
басқару саясатының бір ... ... ... ... ... ... ... арқылы кәспорынға тұрақты төлемқабілеттігі қамтамасыз
етіледі.
Ақаша қаражаттары көбінесе ... ... деп ... ... төлеу үшін, шикізат, материаолдарды, негізгі құралдарды ... ... ... ... қарыздарды қайтару, дивидендтерді төлеу және
т.б. үшін қажет. Бірақ та ақша қаражаттары ... ... ... ақша ... басқарудың негізгі мақсаты – оларды фирманың
қызметін ... ... ... ... деңгейде ұстап тұру. Басқа сөзбен
айтқанда, ақша қаражаттарының шоттардағы және ... ... ... ... үшін ... болу ... а) мердігерлердің шоттарын уақытында
төлеу; б) несие қабілеттілікті ұстап тұру үшін; в) ... ... ... ... ... 20 жыл ... ... өзгерістерге тап
болды. Бұл негізінен екі фактордың әсерінен болды. ... 1982 ... ... ... жоғарлау тенденциясына ие болды, ал бұл, өз
кезегінде, банкте ақша ... ... ... шығындардың өсуіне
алып келді және қаржы менеджерлерінің қаражаттарды басқаруда ... ... ... ... ... жаңа технологиялар, олардың
ішінде есептеу кезінде электрониканы қолдану, ақша ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ақаша қаражаттарын басқару фирма және оған қызмет көрсететін банк
жүзеге асырады. ... ... ... бұл ... ... ... қаржы менеджеріне байланысты болады. Ақша қаражаттарын басқару
әдістер клесідей болады: 1) ақша ... ... 2) ... ... ... 3) ақша түсімдерін жылдамдату; 4) банк есеп
айырысуларын кеңістік-уақыттық жетілдіруі; 5) төлемдерді бақылау.
Бизнес ... ... ... ірі ... ... ... ... операцияларын аймақ, мемлекет немесе дүние жүзі бойынша
іске асырады. Ақша ... ... ... ... ... ... ... жинау орындары өткізу нарығына байланысты ... ... ... ... ... жергілікті офистерден (шығыстардың
көп бөлігі өндіріс жерінен іске асырылады) немесе орталық ... мен ... ... ... ... несиелерді өтеу, т.б.)
жүзеге асырылуы мүмкін. Осылайша, корпорация ... ... ... ... ие болуы мүмкін.
Енді ақша қаражаттарын басқару әдістерін тереңірек қарастыра ... ... ... Егер ... бір адам ... бір рет алып отырса, ол бұл соманы ... ... жыл бойы ... ... бір бөлігін ағымдағы шығындарға жұмсау үшін алып отырады
және де жыл бойына шотында ... ... ... тең ... ... ие болады. Егер де табыс жылына бір рет ... ай ... ... онда ... қалдық заырақ болады. Егер де ақша ағымы күн ... ... ... онда ... орташа қалдық кішірек болады. Егер
ақша түсімдерін және арендалық төлемдерді белгілі ретке келтіре ... ... күн ... ... ақша қаражаттарының түсуі мен шығындалуын тұрақты
түрде болжайтын болсақ, онда шоттағы орташа қалдық ... ... ... ... да тән. ... нақытлығын қамтамасыз етіп
және ақша түсімдерінің ақша ... ... ... ... шоттағы орташа қалдықты минимуға дейін қысқартуы мүмкін. Бұны біле
тұра, коммуналды қызмет көрсететін компаниялар, мұнай ... ... ... ... ... ай ... ... цикл" бойынша мердігерлемен төленуге тиіс сомаларды ... ал ... ... қарыздарды қайтару туралы келісм жүргізеді.
Бұл ақша ағымдарының синхронизациялануына әкеледі және ол өз ... ... ... банк ... азайтуға, проценттерді төлеуге
кететін шығындарды азайтуға және пайданы көбейтуге әкеледі.
Жолдағы ақша қаражаттарын ... ... ақша ... ... ағымдағы шотында бейнеленген ақша қаражаттарының қалдығы мен ... ... ... ақша ... қалдығы арасындағы
айырма.
Банк шотында біраз уақыт бойы қосымша ақша сомасы ... ... ... ... Егер ... дебиторлармен жұмысы олардың
кредиторларына қарағанда жақсырақ болса, онда есеп құжаттары теріс ... ал банк ... – оң ... ... фирманың жолдағы қаражаттары сальдосының шамасы оның қарыз
міндеттемелерін ... ... ... ... және ... ... ... қабілеттігіне тікелей байланысты. Табысты фирмалар
қаражаттардың ... ... ... ... ... алады, бірақ сол уақытта олар мүмкіндігінше төлемдерді төлеуді
баяулатады.
Ақша қаражаттарының түсімдерін жылдамдату. Қаржы менеджерлері ... ... ... ... өтеу ... жалдамдату әдістерін
іздеуге тырысады. Бұл ... ... ... ... ... ... банк операцияларының жүргізу әдістеріне байланысты
болады. Есептеулерді жүргізуді жылдамдатудың және ақша ... ... бар ... ... ... ... ... әдісті
қарастырайық. Бұл локбокс жүйесі, кейінгі акцертелуімен жүзеге ... ... ... есептеулер жүйесі және банк
операцияларының концентрациялануы.
Локбокстар жүйесі ақша қаражаттарын басқарудың ең ... ... ... ... Қазіргі кезде банктердің көбісі бұл қызметті жүзеге
асырады. Бұл жүйе шегінде ... ... ... ... ... бас
бөлімшесі орналасқан жерге емес, сатып алушының тұрғылықты жеріндегі
банктің арнайы бөлімшесіне ... ... ... ... ... компанияның жергілікті банкіндегі шотына жіберіліп отырады және фирмаға
электрондық жүйе ... бұл ... ... ... бұл ... ... шоттарының түзетілуі іске асырылады. Локбокстар жүйесі чектерді
алуға, оларды депонирлеуге және ... ... ... ... ... уақытты қысқартады. Бұл пошта аударуларының мерзімінің азаюы арқылы
іске асады. Локбокстарды жүзеге ... ақша ... ... ... ... ... күн ... қолға түсіруге мүмкіндік тудырады.
Кейінгі акцертелуімен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... алушы шотынан фирма
шотына ... ... ... ... ... ... ... чексіз немесе қағассыз деп аталынады, себеі ... ... ... ... та ... ... нәтижелері жабдықтаушы мен
сатып алушыға қызмет көрсетеін банктің есеп беру ... орын ... ақша ... аударылуын тездетеді, себеі пошта аударуына және
клрингке кететін уақытты мүлдем жояды. Бұл жүйе аса ... ... ... ... ... ... болып шықты.
Банк операцияларының концентрациясы. Алдыңғы ... екі ... ... ие ... олардың бір кемшіліг бар – ... ... ... ... ... ... ... банк
операцияларының концентрациялануы әдісінің міндеті ақша ... ... ... ... ... Бұл әдістің негізгі мақсаты алдындағы
қаралған схемалар бойынша қозғалатын ақша қаражаттарын бір ... ... ... ... Бұл ... ... ... қаражаттардың
қысқа мерзімді инвестициялану немесе оларды банктер арасында тарату бойынша
міндетін оңайлатады.
Типтік схема бұл ... ... ... ... Локальды банктер шотында
түсім жинақталады. Қаржы менеджері болашақ шығындарды ... ... ... ... қаражатар аудару туралы шешім қабылдайды.
Қаражаттардың мұндай концентрациялануы оларды ... ... ... ... ... бақылау. Ақша қаражаттарын ... ... ... ... тек бір жағы ғана ... табылады, ал
екінші жағы – төлем төлеуді бақылау. Бұл да өте маңызды мәселе, ... ... тек ... ғана ... ... да ... келуге болады.
Кредиторлармен есеп айырысуды орталықтандыру. Бұл әдіс ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... дұрыс бағаауға және қажетті төлемдерді жүзеге асыру графигін
құруға мүмкіндік береді. Және де бұл ... есеп ... ... ақша қаражаттарына тиімді бақылау жүргізуге мүмкіндік береді.
Нольдік сальдолы ... Бұл ... ... бар ... ... ... ... шығындарды және ақша қаражаттарының қалдығын
бақылауды жеңілдетеді, яғни банк ... ... ... бос ... ... ... Нольдік сальдолы шоттар ... ... ... ... ... ... ... ашылуы мүмкін.
Алғашында бұл шоттар алшақ орналасқан банктерде қолданылды, сондықтан ... бұл әдіс ... ... ... деп ... Бұл ... ... қарапайым: бақылаудағы шотта чекті көрсетуге ... ... жоқ ... Содан кейін банк клирингтік орталыққа келіп түскен
чектердің жалпы сомасы туралы ақпарат береді. Бұл ... ... ... ... ... ... болу үшін ... 1) бақылаудағы
шоттарға қажетті сомаларды аудару үшін, 2) бос ақша ... ... ... ... ... ... негізгі элементтерін тиімді
басқаруды жетілдіру механизмі
1. Айналым активтерінің көлемін басқаруды жетілдіру
Мұндай жетілдіру жолы ... ... ... ... мен
тәукелдігінің берілген қатынасын қамтамасыз ететін, таңдалған ... ... ... ... ... болу ... Айналым
активтерінің көлемін жетілдіру процесі оларды ... ... бұл ... ... үш негізгі этаптан тұрады:
Бірінші этапта алдыңғы кезеңдегі ... ... ... қорларды сату, операциялық, оның ішінде өндірістік және
қаржылық циклдарды қысқартуға ... ... ... ... жеке ... қысқарту өндіріс және тауарды өткізу көлеміннің
қысқаруына апармауы тиіс.
Екінші этапта ... ... ... ... саясаты,
жоспарланған өндіріс және өнімнің жеке түрлерін өткізу көлемі,
операционды циклдің ... ... ... ... ... жеке ... көлемі мен деңгейі жетілдіріледі.
Үшінші этапта қазіргі кезеңдегі кәсіпорын айналым активтерінің ... ... ( ШқСк + ӨдСк + ДқСк + АаСк + ... - ... алдыңғы кезең ... ... ... ... ... - ... ... кезең соңына кәсіпорынның шикізат ... ... ... - ... ... кезең соңына кәсіпорынның дайын өнім
қорларының сомасы(
ДқСк - ... ... ... соңына кәсіпорынның дебиторлық
қарызының сомасы(
АаСк - ... ... ... ... кәсіпорынның ақшалай
активтерінің сомасы(
БАк - қарастырылатын алдыңғы кезең ... ... ... ... ... ... ... және өзгермелі бөліктерінің қатынасын
жетілдіру
Айналым активтерінің жеке түрлеріне деген қажеттілік және олардың жалпы
сомасы ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне
байланысты өзгереді. Осылайша, агроөнеркәсіптік салалардың кәсіпорындарында
шикізатты ... алу тек ... ... ... ... бұл айналым
қаражаттарына деген қажеттіліктің бұл кезеңдерде ... ... ... Жеке ... ... шикізатты өңдеу тек "өңдеу
маусымында" ғана мүмкін, кейін өнім бірқалыпты ... бұл ... өнім қоры ... айналым қаражаттарына деген қажеттілікті
анықтайды. Айналым қаражаттарына деген ... ... ... ... ... ... сұраныспен айнқындалуы мүмкін.
Сондықтан айналым қаражаттарын ... ... ... жыл ... және ... ... арасындағы айырманы көрсететін
маусымдық бөлігін айнықтап алу керек.
Айналым қаражаттарының тұрақты және айнымалы ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі:
• Бірінші сатыда айналым қаражаттары деңгейінің ай сайынғы
динамикасының айналым күндеріндегі ... ... ... ... ... ... ... бойынша олардың орташа
"маусымдық толқынының" графигі ... Жеке ... ... ... жеке ... бойынша нақтылануы мүмкін.
• Екінші сатыда "маусымдық толқынының" графигі нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... есептеледі.
• Үшінші сатыда айналым активтерінің тұрақты ... ... ... ... ... x ...... кезеңдегі айналым активтерінің тұрақты бөлігінің
сомасы,
ААк – қарастырылатын келесі ... ... ... активтерінің
сомасы,
Кмин – айналым активтерінің минималды деңгейінің коэффициенті.
Төртінші сатыда ... ... ... ... ... максималды және орташа сомасы анықталады. Бұл есептеулер
келесі ... ... ... ө ... x ...... x (Кмакс – Кмин) ААмакс -
ААтұр
ААө орт = ... ө макс – ... ... ... ... ... ... сомасы,
ААө орт – келесі кезеңдегі айналым активтерінің өзгермелі бөлігінің
орташа сомасы,
ААтұр – келесі ... ... ... ... бөлігінің
сомасы,
Кмакс – айналым активтерінің максималды деңгейінің коэффициенті,
Кмин – ... ... ... ... ... ... ... және өзгермелі бөліктерінің қатынасы
олардың ... ... мен ... ... ... ... негізі болып табылады.
Қорытынды
Қорытындылай келе мен барлық фактілерді жалпылай келе, кейбір
қорытындаларды жасағым келіп ... Әр ... ... ... етуі үшін ... ақша қаражаттарын
кіргізетін айналым қаражаттары қажет, оларды кәсіпорын айналым
қорлары мен ... ... ... алу үшін ... ... қорлары, яғни материалдық ресурстар негізгі қорларға
қарағанда тек бір өндірістік циклда қолданады, және олардың ... ... ... және ... ... ... тиімді және үнемді қолдану – кәсіпорыдардың
ең бірінші кезектегі мүддесі, ... ... ... ... ... ... 3/4 ... құрайды. Өнімнің
материалсыйымдлығының төмендеуі әртүрлі жолдармен жетіледі,
олардың ішінде бастылары жаңа ... мен ... ... және ... ... ... ... өтімді кезеңнің негізгі белгісі – ... ... ... ... ... тездету, өндірістік қорларды құру стадиясында,
аяқталмаған өндіріс және айналыс стадясындағы әртүрлі шаралармен
жеткізіледі.
Қолданылған ... ... ... И.А. ... ... ... – К.: Ника-
Центр, 1999.
2. Ковалев В.В. Введение в ... ... ... и статистика, 2000.
3. Финансовый менедмент: теория и практика: ... – 3-е ... ... и доп. ... "Перспектива", 1998.
4. Финансовый менеджмент:Учебник для ... ... Т.А. ... и др.; Под ред. ... Г.Б. Поляка. –
Москва: Финансы, ... ... ... Р.Ә., ... А.Қ. ... ... – Алматы: Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық
Университеті, 2002.
6. Павлова Л.Н. Финансы предприятий: Учебник для ... ... ... ... 1998.
7. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами: Пер.с
англ./Гл.ред. ... Я.В. ...... Финансы и
статистика, 1997.
8. Финансовый менеджмент:Учебник для ... ... А.А. ... – Москва: Финасы, ЮНИТИ,
1999.
9. Шеремет А.Д., ... Р.С. ... ...... – М,1998.
10. 1997,1985, 1990 жж "СССР халық шаруашылығы" Орталық
Статитика Басқармасының жинағы
11. 1993 ж ... ... ... жинағы
Қосымша 1
|Айналым | ... ... ... түрі ... | ... | ... ... ... өнім ... |Ақша қаражаттары |Басқа да айналым |
|активтерінің ... | ... | ... ... |жартылай | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... ... ... |Меншік айналым ... ... ... ... ... | | | ... |Өндірістік циклді ... ... ... ... ететін |қамтамасыз |
|операциялық | | ... ... | | ... | | ... ... ... ... |активтерінің |активтерінің ... ету ... ... ... ... |
|кезеңіне | | ... | | |
2. ... ... ... ... кәсіпорын айналым
активтерінің жіктелуі
Қосымша
2.1.1-график. "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалының 2000-2002
жылдардағы айналым капиталының жалпы сомасының өзгерісі
Қосымша
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
|I ... ... |
|1 ... ... ... |
| | |ив | |
|2 |Тез ... ... - ... ... ... ... активтерді басқару көрсеткіштері |
|3 |Қор айналымдылығы ... ... |9.3 |
| ... ... | |
|4 ... ... ... |36.2 |
| |күндердегі айналымдылығы |жылдық ... | |
|5 |Қор ... ... |3.1 |
| ... ... | |
| | ... | |
|6 ... қайтарымдылығы |өткізуден түсім/актив |1.8 |
| ... ... | ... көздерін басқару көрсеткіштері |
|7 ... ... ... ... |40.1 |
| | ... | |
|8 ... ... ... ... ... |1.0 |
| ... ... |капиталы | |
| ... | | ... ... ... |
|9 ... өнім ... ... |5.1 |
| ... ... | ... |Активтер рентабельдігі |Таза ... ... |9.0 ... ... ... ... көрсеткіштері кестесі
Қосымша
|Атауы | ... |
| |2002ж ... |2001ж ... |2000ж ... ... | | | | | | |001ж |000ж ... Ұзақ | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... емес | | | | | | | | ... | | | | | | | ... баланстық| | | | | | | | ... |18 |0.015% |20 |0.06% |22 |0.2% |-2 |-2 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... о.і.:| | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |7.15% |1468 |4.67% |316 |2.89% |7195 |1152 ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |0% |0 |0% |0 |0% |0 |0 ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |1.24% |1482 |4.72% |92 |0.84% |20 |1390 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |2945 |2.43% |1312 |4.17% |0 |0% |1633 |0 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |0 |0% |12994 |41.36% |15 |0.14% |-12994 |12979 ... | | | | | | | | ... |98367 |81.21% |123 |0.39% |6039 |55.17% |98244 |-5916 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... және | | | | | | | | ... ... |1.95% |2909 |9.26% |17 |0.16% |-552 |2892 ... да |55 |0.045% |0 |0% |39 |0.35% |55 |-39 ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |2965 |2.45% |7079 |22.5% |665 |6.07% |-4114 |6414 ... |121125 |100% |31431 |100% |10947 |100% |89694 |20484 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |-53373 ... ... ... 49470|0 |
|Есепті | | | ... | | | ... | | |56955 |% | | | | ... Ұзақ | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0 |0% |0 |0% |0 |0% |0 |0 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |2599 |2.15% |173 |0.55% |204 |1.86% |2426 |-31 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... оның | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... |157152 |129.74%|71533 |227.59%|3985 |36.4% |85619 |67548 ... да |708 |0.58% |611 |1.94% |10197 |93.15 |97 |-9586 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | |
| |2697 |2.23% |2510 |7.99% |267 |2.45% |187 |2243 ... |121125 |100% |31431 |100% |10947 |100% |89690 |20484 ... | | | | | | | | ... ... жж. ... Эйр" ... ... филиалының
балансын талдау
Қосымша
|Атауы ... ... |
| | ... |
| |2002 ж |2001 ж |2000 ж ... | | | |ж |ж ... (жұмыс, қызмет) өткізуден|407657 |254330 |19791 |153327 |234539 ... ... | | | | | ... өнімнің (жұмыстың, |376866 |242543 |19525 |134323 |223018 |
|қызметтің) өзіндік құны | | | | | ... ... |30791 |11787 |266 |19004 |11521 ... ... с.і.: |20088 |61071 |3602 |-10983 |57469 ... және ... ... |20088 |61071 |3602 |-10983 |57469 ... ... ... ... |1070 |-49284 |3336 |50354 |-52584 ... емес ... ... |-179 |6 |16 |-185 |-10 ... | | | | | ... ... ... ... |10524 |-49278 |3321 |59802 |45966 ... ... ... | | | | | ... ... ... ... |3040 |7677 |582 |-4637 |7095 ... ... | | | | | ... ... ... ... |7484 |-56955 |3903 |64439 |-60858 ... ... табыс | | | | | ... ... |7484 |-56955 |3903 |64439 |-60858 ... ... алып |7484 |-56955 |3903 |64439 |-60858 ... ... таза табыс | | | | | ... ... жж. ... Эйр" ... алматылық филиалының
кірістер мен шығыстар туралы есеп берулерді талдау
Қосымша
|Атауы ... ... |
| | ... |
| |2002 ж |2001 ж |2000 ж ... | | | |01 ж |ж ... ... ... ақша | | | | | ... ... | | | | | ... Ақша ... |462334 |343617 |10687 |118717 |332930 ... өткізуден түскен түсім |407153 |219653 |8964 |187500 |210689 ... ... |11660 |53921 |-2887 |-42261 |56808 ... да ... |43521 |70042 |16 |-26521 |70026 ... Ақша ... |456448 |337203 |10022 |119245 |327181 ... мен |313546 |200304 |3134 |113242 |197170 ... ... б-ша | | | | | ... ... |42679 |4950 |50 |37729 |4900 ... б-ша |41097 |28171 |990 |12926 |27181 ... б-ша |16605 |13595 |288 |3010 |13671 ... ... |4979 | |59 |4979 |-59 ... ... |37542 |90183 |5501 |-52641 |84682 ... Операциялық қызмет | | |665 | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... қызметтен ақша| | | | | ... ... | | | | | ... Ақша ... | | | | | ... Ақша ... |10000 | | |10000 | ... ... ... алу |10000 | | |10000 | ... ... ... ақша | | | | | ... ... | | | | | ... Ақша ... | | | | | ... Ақша ... | | | | | ... ... ... ... | | | | | ... артуы/кемуі | | | | | ... ... ... |-5886 |6414 |665 |-12300 |5749 ... ... ... ақша |2965 |7079 |665 |-4114 |6414 ... | | | | | ... ... жж. ... Эйр" ... алматылық филиалының
ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп берулерді талдау, мың теңге
Қосымша
|№ |Көрсеткіштер |2002 ж |2001 ж |2000 ж ... ... |
| | | | | | ... |
|I ... көрсетіштері |
|1 ... ... |0.46 |0.28 |0.61 |2.5 ... |
|2 |Тез ... |0.45 |0.26 |0.6 |1.1 ... |
|II |Активтердің айналымдылығы, активтерді басқару көрсеткіштері |
|3 |Қор ... |215.1 |171.6 |271.4 |9.3 ... |
| ... | | | | | |
|4 ... ... |111.1 |24.6 |91.6 |36.2 ... |
| ... ... | | | | | |
|5 |Қор ... |5.3 |56.4 |38.4 |3.1 ... |
| ... | | | | | |
|6 ... қайтарымдылығы |1.8 |8.1 |3.4 |1.8 ... |
| ... | | | | | ... көздерін басқару көрсеткіштері |
|7 ... ... ... |2.9 |1.4 |40.1 ... |
|8 ... ... ... |-3.8 |-1.5 |-3.3 |1.0 ... |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... көрсеткіштері |
|9 ... өнім |0.19 |-0.22 |0.02 |5.1 ... |
| ... | | | | | ... ... ... |0.36 |-1.8 |0.06 |9.0 ... ... ... жж. "Еуро-Азия Эйр" ААҚ-ның алматылық филиалының
қаржылық-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштерін талдау
Қосымша
Баланс Алматинского филиала ОАО «АК «Евро-Азия Эйр» на 2000 год, тыс.тенге
|Активы |На ... |
| ... ... ... | ... ... в т.ч.: |23 ... нематериальных активов |1 ... ... ... ... |22 ... ... в т.ч.: |4362 ... средства |3945 ... виды ... ... |417 ... ... ... |304 ... стоимость основных средств, в т.ч.: |4058 ... ... |3742 ... виды ... ... |316 ... дебиторская задолженность |0 ... ... ... |4080 ... ... ... | ... ... в т.ч.: |92 ... |92 ... ... ... в т.ч.: |6110 ... ... | ... ... ... |15 ... к ... |6039 ... работников и других лиц |17 ... ... ... |39 ... |665 ... ... ... |6867 ... |10947 ... | ... Собственный капитал | ... ... |-3903 ... года | ... ... ... |-3903 ... Долгосрочные обязательства | ... ... ... | ... кредиторская задолженность, в т.ч.: |14850 ... ... ... и ... к ... |204 ... по ... |197 ... по ... ... ... ... | ... и ее ... ... |3985 ... задолженность |10197 ... ... к ... |267 ... ... ... |14850 ... |10947 ... о ... ... деятельности за 2000 г., тыс.
тенге
|Наименование показателей |На ... |
| ... ... от ... ... (работ, услуг) |19791 ... ... ... ... ... |19525 ... ... |266 ... ... в т.ч.: |3602 ... и административные расходы |3602 ... от ... ... |3336 ... от ... ... |16 ... от обычной деятельности до налогообложения |3321 ... по ... ... с ... лиц |582 ... от ... ... после налогообложения |3903 ... ... |3903 ... ... за вычетом начисленных дивидендов |3903 ... о ... ... средств за 2000 год, тыс. тенге
|Наименование показателей |На ... года ... ... ... от операционной деятельности | ... ... ... |10687 ... от ... продукции |8964 ... ... |-2887 ... ... |16 ... ... ... |10022 ... счетам поставщиков и подрядчиков |3134 ... ... |50 ... ... плате |990 ... ... |288 ... ... |59 ... выплаты |5501 ... ... ... в результате операционной |665 ... | ... ... ... от ... ... | ... Движение денег от финансовой деятельности | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... в ... финансовой | ... | ... ... ... ... |665 ... на ... ... периода | ... на ... ... ... |665 ... ... ... ОАО «АК ... Эйр» на 2001 год, тыс.тенге
|Активы |На ... |
| ... ... ... | ... ... в т.ч.: |23 ... ... ... |3 ... стоимость нематериальных активов |20 ... ... в т.ч.: |6518 ... ... |4694 ... виды основных средств |1824 ... ... ... |1006 ... стоимость основных средств, в т.ч.: |5512 ... ... |4044 ... виды основных средств |1468 ... ... ... |0 ... ... активов |5532 ... ... ... | ... ... в т.ч.: |1482 ... |1482 ... дебиторская задолженность, в т.ч.: |17338 ... ... |1312 ... будущих периодов |12994 ... к ... |123 ... ... и ... лиц |2909 ... ... ... | ... |7079 ... текущих активов |25899 ... |31431 ... | ... Собственный капитал | ... ... |-3903 ... года |-56955 ... ... ... |-60858 ... ... ... | ... Текущие обязательства | ... ... ... в т.ч.: |92289 ... и ... к оплате |173 ... ... |15557 ... по ... |1905 ... по ... ... между основной | ... и ее ... ... |71533 ... ... |611 ... расходы к оплате |2510 ... ... ... |92289 ... |31431 ... о ... финансово-хозяйственной деятельности за 2001 г., тыс.
тенге
|Наименование показателей |На ... |
| ... ... от ... ... ... услуг) |254330 ... ... ... ... ... |242543 |
|Валовый доход |11787 ... ... в т.ч.: |61071 ... и административные расходы |61071 ... от ... ... |-49284 ... от ... ... |6 ... от ... ... до ... |-49278 ... по ... ... с юридических лиц |7677 ... от ... ... ... ... |-56955 |
|Чистый доход |-56955 ... ... за ... начисленных дивидендов |-56955 ... о ... ... ... за 2001 год, тыс. тенге
|Наименование показателей |На ... года ... ... ... от ... ... | ... ... ... |343617 ... от ... ... |219653 ... ... |53921 ... поступления |70042 ... ... ... |337203 ... счетам поставщиков и подрядчиков |200304 ... ... |4950 ... ... ... |28171 ... налогам |13595 ... ... | ... ... |90183 ... ... ... в результате операционной | ... | ... ... ... от ... деятельности | ... ... ... от ... ... | ... Поступление денег | ... ... ... | ... Увеличение/уменьшение денег в результате финансовой | ... | ... ... ... денег |6414 ... на ... ... периода |665 ... на ... ... ... |7079 ... ... филиала ОАО «АК «Евро-Азия Эйр» на 2002 год, тыс.тенге
|Активы |На ... |
| ... ... ... | ... ... в т.ч.: |23 ... ... ... |5 ... ... ... ... |18 ... средства, в т.ч.: |15223 ... и ... |61 ... и ... |803 ... средства |4694 ... виды ... ... |9665 ... основных средств |2307 ... ... ... ... в т.ч.: |12916 ... и ... |55 ... и ... |484 ... ... |3715 ... виды основных средств |8663 ... ... ... |0 ... ... ... |12934 ... ... ... | ... ... в т.ч.: |1502 ... |1502 ... ... ... в т.ч.: |103724 ... ... |2945 ... будущих периодов | ... к ... |98367 ... ... и ... лиц |2357 ... ... задолженность |55 ... |2965 ... ... ... |107691 ... |121125 ... | ... ... ... | ... ... |-53373 ... года |7484 ... ... ... |-53373 ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... в т.ч.: |174498 ... и ... к ... |2599 ... ... |9273 ... по ... |2069 ... по ... операциям между основной | ... и ее ... ... |157152 ... ... |708 ... ... к ... |2697 ... текущих обязательств |174498 ... |121125 ... о ... финансово-хозяйственной деятельности за 2002 г., тыс.
тенге
|Наименование показателей |На ... |
| ... ... от ... ... ... ... |407657 ... ... ... ... услуг) |376866 ... ... |30791 ... ... в т.ч.: |20088 ... и ... ... |20088 ... от ... ... |10703 ... от ... ... |-179 ... от ... деятельности до налогообложения |10524 ... по ... ... с ... лиц |3040 ... от ... деятельности после налогообложения |7484 ... ... |7484 ... ... за вычетом начисленных дивидендов |7484 ... о ... ... ... за 2002 год, тыс. тенге
|Наименование показателей |На ... года ... ... ... от ... ... | ... ... ... |462334 ... от реализации продукции |407153 ... ... |11660 ... ... |43521 ... ... денег: |456448 ... ... ... и ... |313546 ... ... |42679 ... заработанной плате |41097 ... ... |16605 ... ... |4979 ... ... |37542 ... увеличение/уменьшение денег в результате операционной | ... | ... ... денег от инвестиционной деятельности | ... ... ... | ... ... ... |10000 ... ... ... |10000 ... ... ... от ... деятельности | ... ... ... | ... Выбытие денег | ... ... ... в ... ... | ... | ... Увеличение/ уменьшение денег |-5886 ... на ... ... ... |7079 ... на ... ... ... |2965 ... ... И.А. ... ... ... – К.: ... ... 1977, 1985, 1990 ж "СССР халық шаруашылығы" ОСБ жинақтарының
мәліметтері бойынша
1993 ж РСБ жинақтарының мәліметтері бойынша
[3] «Еуро-Азия Эйр» ашық ... ... ... ... ... жалпы ережелер
-----------------------
Ақшалай саты
Кәсіпорынның ақша қаражаттары
Өндірістік саты
Өндірістік қорлар
Аяқталмаған ... ... ... ... өнім

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
Қаржылық есеп беру жайлы33 бет
Маркетинг жүйесіндегі фирманың тауарлық саясаты29 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Бухгалтерлік баланс және оны талдау тәсілдері50 бет
Кәсіпорындағы ақша қаражаттарын басқаруды жетілдіру70 бет
Фирмалардың айналым активтері мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқаруын талдау65 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
«Айданқұс» ЖШС-тің өнеркәсібі қорлары айналымына талдау жүргізу19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь