Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялау

КІРІСПЕ


1.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДЫ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ШАРУАШЫЛЫҚҚА ИНТЕГРАЦИЯЛАУ
1.1. Халықаралық экономикалық қатынастардың мәні және ерекшеліктері
1.2. Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялая бағыттары
1.3. Қазақстан және аймақтық интеграциялық топтар.

2.ТАРАУ. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚАТЫСУЫ МЕН РӨЛІ
2.1 Қазақстанның халықаралық саудадағы орны және рөлі
2.2 Халықаралық тауар айырбасындағы дамушы елдердің орны мен рөлі
2.3 Қазақстанның дамушы елдермен экономикалық қатынастарының
болашағы
2.4 Қазақстан және ТМД.ның экономикалық қатынастарының
болашағмен мақсаттары

3.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАДА ҚАТЫСУЫ
3.1 Халықаралық валюта.қаржы және несие қатынастары жүйесіндегі
Қазақстанның орыны
3.2 Халықаралық экономикалық ұйымдар және олардың Қазақстандағы
қызметі
3.3 Орталық Азия Экономикалық кеңістігі


ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
XX ғасырдың екінші жартысындағы дүниежүзілік шаруашылықтың айтарлықтай ерекшеліктерінің бірі - халықаралық экономикалық қатынастардың жедел әрі қарқынды дамуы.
Әр түрлі мекемелер мен фирмалардың, сондай-ақ мемлекеттер арасындағы екі жақты, көп жақты экономикалық қатынастардың кең қанат жайып, тамырын терең тарта бастағанының куәсі болып отырмыз. Бұл процестер халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуінен, шаруашылық өмірдің интернационалдануынан, ұлттық экономика-лардың мейлінше ашықтыққа ұмтылысынан, аймақтық халықарлық құрылымдардың жақындасып, өзара пайдалы көмек арқылы нығайып, дами бастағанынан көрінеді. Әрине, аталған процестер оңайлықпен жүріп жатқан жоқ. Бұлар бәсекелі, қайшылықты, диалектикалық қозғалыс, құбылыстарға толы процестер. Халықаралық экономикалык, қатынастардың диалектикасының өзі жекелеген елдердің экономикалық тәуелсіздік пен ұлттық шаруашылықты көркейтуге деген ұмтылысының көрінісі. Дүниежүзілік шаруашылықтың нығайып, интернационалдануы, ұлттық экономикалардың мейлінше ашықтығы, дамудың жаңа, тиімді арналарының пайда болуы - осының бәрі экономикалық өсудің диалектикасы.
Қазіргі кезеңде адамзат әлемін "ақ, қара" деп жіктеп, оған "капитализм", “социализм" атты айдар тағушылықпен қоса жасанды антагонизмдер де келмеске кетгі. Біздің заманымыз өзара байланысты, экономикалық дамудың жалпыға ортақ заңдылықтарына бағынатын біртұтас әлем. Сондықтан еліміздің ойдағыдай өркендеп, гүлденуі үлгін сыртқы экономикалық байланыстардың маңызы зор.
Қазақстан Республикасы бұрынғы кеңес өкіметі тұсында халықаралық экономикалық қатынастардың субъектісі бола алған жоқ. Сыртқы экономикалық байланыстардың субъектісі болуына оған ешкім мүмкіндік те берген жоқ еді.
Ал, қазір Қазақстанның егеменді ел ретінде қалыптасуы барысында халықаралық экономикалық қатынастар ғылымын қолға алып, оны оқытуды жетілдіру көкейтесті мәселеге айналып отыр.
Еліміздің сыртқы экономикалық байланыстарын орнықтырып, дамытудың қазіргі кезеңі сол қатынастардың нысандары мен әдістерін түбегейлі өзгерту қажеттігімен айқындалады. Меншік құқының қандай түрінде болмасын отандық жүздеген фирмалар мен кәсіпорындар халықаралық экономикалық қарым-қатынастарға қосылып, оның белсенді мүшесі болуға ұмтылуда. Бұл, әрине, мейлінше қолдауға тұрарлық құбылыс. Дегенмен, қазақстандық өндірушілер мен тұтынушылардың дүниежүзілік сауда-саттық процесіне еркін адымдап кіруіне, экономикалық интеграцияның шарапаттарын пайдалануына кедергі боларлық себептер де жоқ емес. Сол себептердің бірі халықаралық экономикалық қатынастар саласындағы бай тәжірибені екшейтін, әлемдік рыноктың ерекшеліктерін талдайтын қазақ тіліндегі оқу құралдарының тапшылығы.
1. Н.Ә. Назарбаев. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы». «Егемен Қазақстан», 16 мамыр, 1992 ж.
2. Н.Ә. Назарбаев «Еуразиялық одақ туралы» Казахстанская Правда 20.10.1999.
3. Послание Президента страны к народу Казахстана. Стратегия "Казахстан-2030".
4. Елемесов Р.Е. «Халықаралық қатынастар» Алматы 2000.
5. Курс экономической теории. Под ред. Чепурина М.Н., - Киров: АСА, 2002г.
6. Мамыров Н.К., Ихданов Ж. Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 1998.
7. Таналинов А. «Бұрыңғы КСРО елдерінің кешегі мен ертеңі» Алматы 2002
8. «Саясат» журналы #3 2001 жылы
9. «Саясат» журналы #4 2001 жылы
10. «Саясат» журналы #5 2001 жылы
11. «Континент», № 19. 23.10.2001 г.
12. «Континент», № 6. 29.03.2001 Г.
13. Азия – экономика и жизнь /1998 г. №27 (155)
14. Аль-Пари /98г. № 3
15. Вестник КазГУ. Серия экономическая /2002, №4(16)
16. Вестник КазГУ. Серия экономическая /2001, №9
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1-тарау. Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялау
Халықаралық экономикалық қатынастардың мәні және ерекшеліктері
Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа ... ... және ... интеграциялық топтар.
2-тарау. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІ жӘне одағы Қазақстанның қатысуы МЕН РӨЛІ
2.1 Қазақстанның халықаралық саудадағы орны және ... ... ... айырбасындағы дамушы елдердің орны мен рөлі
2.3 Қазақстанның дамушы елдермен экономикалық қатынастарының
болашағы
2.4 Қазақстан және Тмд-ның экономикалық қатынастарының
болашағмен мақсаттары ... ... ... ... ... Халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастары жүйесіндегі
Қазақстанның орыны
3.2 Халықаралық экономикалық ұйымдар және ... ... ... Орталық Азия Экономикалық кеңістігі
Қорытынды
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
XX ғасырдың екінші жартысындағы дүниежүзілік шаруашылықтың айтарлықтай ерекшеліктерінің бірі - халықаралық экономикалық ... ... әрі ... ... түрлі мекемелер мен фирмалардың, сондай-ақ мемлекеттер арасындағы екі жақты, көп жақты экономикалық қатынастардың кең қанат жайып, ... ... ... ... куәсі болып отырмыз. Бұл процестер халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуінен, ... ... ... ... ... ... ашықтыққа ұмтылысынан, аймақтық халықарлық құрылымдардың жақындасып, өзара пайдалы көмек ... ... дами ... ... ... аталған процестер оңайлықпен жүріп жатқан жоқ. Бұлар бәсекелі, қайшылықты, диалектикалық қозғалыс, ... толы ... ... ... ... ... өзі ... елдердің экономикалық тәуелсіздік пен ұлттық шаруашылықты көркейтуге деген ұмтылысының көрінісі. Дүниежүзілік шаруашылықтың нығайып, интернационалдануы, ұлттық экономикалардың мейлінше ашықтығы, ... ... ... ... ... болуы - осының бәрі экономикалық өсудің диалектикасы.
Қазіргі кезеңде адамзат әлемін "ақ, қара" деп жіктеп, оған "капитализм", ... атты ... ... қоса ... антагонизмдер де келмеске кетгі. Біздің заманымыз өзара байланысты, экономикалық дамудың жалпыға ортақ заңдылықтарына бағынатын біртұтас әлем. Сондықтан еліміздің ойдағыдай өркендеп, ... ... ... экономикалық байланыстардың маңызы зор.
Қазақстан Республикасы бұрынғы кеңес ... ... ... ... ... ... бола алған жоқ. Сыртқы экономикалық байланыстардың субъектісі болуына оған ... ... те ... жоқ ... ... Қазақстанның егеменді ел ретінде қалыптасуы барысында халықаралық экономикалық қатынастар ғылымын қолға алып, оны ... ... ... мәселеге айналып отыр.
Еліміздің сыртқы экономикалық байланыстарын орнықтырып, дамытудың қазіргі кезеңі сол қатынастардың ... мен ... ... өзгерту қажеттігімен айқындалады. Меншік құқының қандай түрінде болмасын отандық жүздеген ... мен ... ... ... қарым-қатынастарға қосылып, оның белсенді мүшесі болуға ұмтылуда. Бұл, ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер мен тұтынушылардың дүниежүзілік сауда-саттық процесіне еркін адымдап кіруіне, экономикалық интеграцияның шарапаттарын пайдалануына кедергі боларлық себептер де жоқ ... Сол ... бірі ... ... ... саласындағы бай тәжірибені екшейтін, әлемдік рыноктың ерекшеліктерін талдайтын қазақ тіліндегі оқу құралдарының тапшылығы. ... ... орта ... ... ... заңдық т. б. аспектілері бойынша біздің елде қалыптасып, ... ... ... ... ... ... ... мәлім. Соңғы уақытқа дейін орын алып келген сыртқы экономикалық қатынастарға деген көзқарасымыз рыноктың заңдарына сәйкес ... ... ... ... шарасыздығын, тіпті кейбір сәттерде зшшды екендігін көрсетіп жүр. Мұның өзі шетелдік әріптестермен өзара түсінікті, бірлескен ... ... ... тіпті заяға кетіреді.
Сондықтан да, біз халықаралық экономикалық қатынастардың мақсаттары мен міндеттерін, оның құрылымын және жүзеге асыру ... мен ... ... ... ... мен ... ... рет қазақ тілінде жазылып отырған осы оқу құралында қарастырамыз.
1-тарау. Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа ... ... ... ... мәні және ... ... ... қатынастардың дамуының мәні, ерекшелігі және деңгейі мыналардан көрінеді:
дүниежүзілік шаруашылықтағы халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуі;
дайын өнімдердің саудасы көлемінің, құрылымының, сапасының өзгеруі оның таза ... ... ... ... ... айналуы;
капиталдар келуінің қарқыны;
ғылыми-техникалық білімдер айырбасының және қызмет көрсетулердің дамуы;
жұмысшы күштері миграциясының өсуі;
жекелеген елдер мен ... ... ... ... ... және ... ... елдердің (мысалы, Еуропалық Одақ елдері) сауда, өндіріс және несиеқаржы мәселелерінде жеткен жоғары деңгейі дүниежүзілік шаруашылық ... ... ... белгісі. Еуропалық Одаққа қатысушылар мемлекеттік шекаралары бола тұра біртұтас шаруашылық жүйесінің құрамдас бөліктері тәрізді қызмет ... ... іс ... ... ... ... ... жүріп жатыр. Жалпы, интернационалдану деген ұғымның астарында әлемдік шаруашылық байланыстары жүйесінің көп деңгейлілігі жатыр. Бұл деңгейлер жекелеген ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Интернационалдану дегеніміз халықаралық еңбек бөлінісі негізінде жекелеген елдер арасындағы тұрақты өндірістік-экономикалық байланыстарды қалыптастыру. XX ғасырда айырбастың ... ... мен ... ... ... ... халықаралық мамандануы мен кооперациясы жедел дами бастады. Ішкі ұлттық рыноктың шеңбері ірі көлемді маманданған ... ... ... ... ол (өндіріс) ұлттық шекарадан объективті түрде шығады.
Ғылыми-техникалық прогресс (ҒТП) әсерімен өндірістің интернационалдануы қай елде болмасын тек қана өз ... ... ... ... ... ... ... ұлттық экономикалар дүниежүзілік экономикадан өз орнын іздейді, соған “бір кірпіш болып ... ... ... ... ... ... ... мамандармен алмасу уақыт озған сайын интернационалдық мәнге толыға береді.
Аталған байланыстардың қалыптасу ... ... ... болжау дүниежүзілік шаруашылықтың құрылымына бастайтын төте жол. Жекелеген елдердің ... ... ... ... ... дүниежүзілік капиталдар, тауарлар және қызмет көрсетулер рыногы қалыптасады, сөйтіп біртұтас ... ... ... ... ... жақындайды. Бұл халықаралық экономикалық қатынастардың ең жоғарғы деңгейі. Демек, дүниежүзілік экономиканы неғұрлым халықаралық экономикалық қатынастардың кешенді жүйесі ретінде қарастыру, ... ... ... ... жолды жеңілдетеді.
Халықаралық экономикалық қатынастардың әлемдік деңгейін екі тұрғыдан талдап көрсетуге болады. Макроэкономикалық деңгейде оны ... ... мен ... ... экономикалык, белсенділігі мен шетелге шығуға ұмтылыстары айғақтайды. Мұндай ұмтылыстардың ... ... - ... ... сауда мен инвестициялар жолындағы кедергілерді жою, еркін экономикалық аймақтарды құру т, б.
Микроэкономикалық деңгейде мұны фирмалар мен ... ішкі ... ... ... ... ... ... ұмтылыстары байқатады. Мысалы, Солтүстік Америка, Батыс Еуропа, Жапония елдерінің "бір ... бас, бір ... қол ... ... ... экономикалық қатынастардың әлемдік кеңістіктерді игеруге ұмтылыстарының дәлелі.
Біздің заманымыздың бірталай қайшылықтарына қарамастан, оның басты белгісі мемлекеттердің ... ... ... ... ... іс-қимылдар мен өзара түсіністіктерді ортақ мүлделерге пайдалану болып отыр.
Біртұтас, өзара байланысты және өзара ... ... ... әлеуметтік әділетті қоғам құру - дүние-жүзілік шаруашылықтың негізгі тенденциясы. Әрине, мұны проблемасы жоқ, тек қана ... ... деп айту әлі ... ... ... қозғалыстың ілгерілеуіне мыналар әсер етеді:
индустриалды қоғамнан постиндустриалды, ақпаратты қоғамға өту;
технологиялық төңкерістер;
энергия, шикізат және ... ... ... ... проблемаларының шешімін табу.
Бұл қозғалысқа теріс ықпалын тигізетін ... де ... ... ... ... діни ... ... қазіргі уақыттағы халықаралық экономикалық қатынастардың мәні осы қатынастардың қарқындылығын арттырып, оларға жаңа келбет пен жаңа ... ... ... тур.
1.2 Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялая бағыттары
Қазақстан экономикасын дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялау және оның ... ... мен ... ... ... ... ... процестері енді ғана басталып келе жатыр. Дегенмен, мемлекетіміздің соңғы жылдардағы ұтылды әрі өзара тиімді сыртқы экономикалық байланыстарды нығайтып, дамытуға ... атау ... ... ... ... процестерге қатысып, көп жақты ынтымақтастықты қалыптастыруға мүдделілігі орнығып келеді.
Бұл арада, ең алдымен Ресей Федерациясымен өзара экономикалық қарым-қатынастардың жөні ерекше. ... ... ... ... ... екі ... ... осы кеңістіктегі экономикалық тұрақтылықтың алғышарты және қуатты кепілі. Ресеймен, т. б. ... ... ... (ТМД) ... ... ... және ... одақтарын қалыптастыру жұмыстары тұрақты түрде жалғасып келеді. Бұл жұмыстардың қорытындысы қатысушы елдердің экономикалық дамуына өзінің игі әсерін тигізері даусыз. Орталық Азия ... ең ... ... және Қырғызстанмен ынтымақастық жүйелі және қарқынды дамыту және одан әрі кеңейту мәселелері күн тәртібінен түскен ... ... ... тиімді экономикалық байланыстардың негізгілеріне отын-энергетика және су ... ... ... ... газ ... тарту, көлік магистралдары мен байланыс жүйелерінің құрылыстарын салу мен пайдалану жатады.
Экономикасы мейлінше дамыған едердің ішінде Америка ... ... ... ... өзінің оң нәтижелерін бере бастады. Соңғы жылдарда АҚШ-пен сауда-экономикалық қарым-қатынас саласында біраз келісімдерге қол жетті. Атап айтсақ, ... ... ... оған ... ... қол ... ... саудада біздің еліміз барынша қолайлылық берілген ел мәртебесіне ие болып отыр. Қазақстанның сыртқы экономикалық саясатында ... ... ... ... бар екені анық.
1996 жылы Қазақстан - Еуропалық Одақ бірлескен комитеті құрылды. Еуропалық Одақ елдерімен сауда-экономикалық ынтымақтастықты арттыру ... үшін ... ... ... ... ... қуатты және инвестициялық мүмкіндіктері мол Германия, Ұлыбритания, Франция сияқты елдермен экономикалық қарым-қатынастардың жүйелі ... ... ... ... жедел дамуына жәрдем болары анық.
Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея елдерімен тығыз іс-қимыл мен ... ... екі ... ... ... өз ... әлі ... Қазақстан экономикасын жаңарту, гүлдендіру бағытында осы елдердің инвестициялары мен үздік технологияларын алу проблемасы ерекше ықылас пен талаггга қажет етеді.
АСЕАН-ға мүше ... ең ... ... Малайзиямен, Сингапурмен экономикалық қарым-қатынастардың бізге тартымдылығы — ол елдердің тарихи қысқа мерзім ішінде қол жеткен орасан экономикалық жетістіктерінің іс-тәжірибесі.
Туркия, ... Сауд ... т. б. Таяу және Орта ... ... ... ... ... жекелеген бағыттарды ұстанып қалмай, көп жақты шаруашылық байланыстарға ұмтылысымыздың сипатын көрсетеді.
Қазақстан экспортының құрылымында шикізаттық бағыттың ... ... ... Халықаралық интеграциялық процестерге еркін үйлесуді шешуге мынадай ... ... ... рыноктық экономиканы дамытудағы негізгі кезеңдерден жеделдете өтуі;
КСРО-ның ыдырауымен байланысты бұзылған экономикалық үйлестіру процестерін Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы ... ... ... ... қайта жаңғырту;
Өнеркәсібі дамыған және дамушы елдермен, әр түрлі экономикалық топтармен байланыс механизмін жетілдіре беру;
Еліміздегі саяси халахуалдың турақтылығын ... ... ... ... жасап, экономикамызға ауадай қажет шетел инвестицияларын тарту және оларды жоғары тиімділікпен пайдалану;
Эспорт пен импорттың арақатынасын жіті қадағалап, белсенді сыртқы ... ... ... ғылыми-техникалық прогресс жолымен дамуын ынталандыру;
Аталған мәселелерді шешу үшін Қазақстанда дамыган ғылыми-техникалық база мен шикізат қорларының мол көздері бар. Әрине, шикізаттың мол ... ... ... ... гулденуді қамтамасыз ете алмайды. Қазбалы байлықтар Қазақстан экономикасының өсіп, жетілуінің ... ... ... дегенмен тоқмейілсуге орын жоқ.
Дүниежүзілік рынокқа қосылудың оңай жолдары жоқ. Ондағы ... ... ... ... беріп, оңтайын таба білу үшін рынок конъюнктурасының сырларын талмай уйрену ... Бұл ... ... ... қауіпсіздігі де естен шығармайтын мәселе.
Дүниежүзілік шаруашылықтың талаптарын, халықаралық экономикалық қатынастардағы бәсекенің қыр-сырын үйреніп, жете тусіну - қазақстандық кәсіпорындар мен фирмалардың ... ... ... негізгі шарттары.
1.3 Қазақстан және аймақтық интеграциялық топтар.
Қазіргі заман жағдайында мемлекеттің табысты дамуының негізі макроэкономикалық тұрақтылық — инфляцияға ұшырамаған ... ... ... ... ... ... ... мен қалыпты баға белгілеу, сондай-ақ сыртқы саудадағы ашықтық-экспортты ынталандыру, импортты ... ... ... ... тарифы, ұлттық валютаның икемді құны мен сыртқы инвестиция үшін қолайлы ахуал жасау ... ... ... шешуші саласы — экономика саласындағы стратегия мен тактиканың мәні құрылымдық және технологиялық артта қалушылықты бір мезгілде жоя отырып, ... ... ... одан әрі ... болып табылады"1.
Қазақстанның аймақтық интеграциялық топтармен қарым-қатынасын сөз еткенде ең бірінші кезекте ТМД елдерімен күш жігерді біріктіру мақсаттары тұрады. Өйткені ТМД ... ... ... ... ... ... күш-қуатты бірлестірудің шын жақтастары бола отырып, қалыптасқан жағдайдан шығудың ... тән ... ... ... ... ТМД ... ... саясатынан “үйлестіру" саясатына көшуді жүзеге асыру қажет. Бұл ... ... ... және ... ... ішкі потенциалдық мүмкіндіктерге сүйене отырып жүзеге асырылуы тиіс. Ал, бұл мүмкіндіктер Қазақстанда жеткілікті.
Біріншіден, бұл іс ... ... ... түріне сенімді шикізат негізі болатын пайдалы қазба байлықтарының көптігі. Екіншіден, жерге қатысты реформаларды жүзеге асырғаннан кейін ... ... ... ... азық-түлікті экспортқа шығаруда көзге түсуге мүмкіндік беретін ауыл шаруашылық жері мен егістіктің кең көлемі. Үшіншіден, жеткілікті мөлшерде дамыған ... ... және ... ... ... жұмысшылар контингентінің болуы. Төртіншіден, бай, бұрынғы жүйе кәдімгідей талап етпеген ғылыми идеялардың мол қоры, жаңалықтар мен өнертабыстар.
Республика байланыстарының қазіргі жай-күйі мен ... ... ... ... сыртқы экономикалық саясат нақты маңызы бірдей мына бағыттар бойынша дамитын болады.
1. “ТМД" Ресеймен, Украинамен, Беларусьпен, Орталық Азия мемлекеттерімен және ... ... ... ... одақты сақтап, нығайту. Бұл орайда мыналар ескеріледі:
а) кәсіпорындар арасындағы тығыз байланыстар;
б) дүние ... ... ... ... үшін ... ... ... іс-әрекетті үйлестіру қажеттігі;
в) Еуропа мен Таяу Шығысқа біздің жүктердің транзитін қамтамасыз ету;
г) ғылыми-техникалык, орталықтарды бірлесіп пайдалану және ... ... ... - ... ... ... ... — Сеул — Токио арқылы Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа елдеріне шығу. Бұл ... ... ... ... ірі ... инвестициялар мүмкіндігі бар несие көзі, болашақта — біздің өнімді өткізу және ... ... ... іске асыру үшін жұмысшы күшін қатыстыру рыногі ретінде үлкен мәні ... ... ... ... ... және ... экономиканы дамыту үлгілерінің бірі ретінде Туркияға басты назар аудару. Экономикаға инвестиция тарту үшін ... және ... Азия ... ынтымақтастық.
4. «Еуропа» ГФР-ға басым назар аударылады, ол ТМД-ға барлығынан да көп қаржы салуға ... ... ... диаспорасы болуының арқасында Қазақстанмен ірі көлемде ынтымақтастық жасалуы мүмкін. Оның үстіне ... ... ... біз үшін ... ... ... ... және кадрларды ... ... ... жәрдем мен несие алу үшін Еуропа экономикалық қоғамдастығымен ... ... ... ... ... ... ... іс-қимыл сақталады.
5. «Америка» Дүние жүзінің жетекші экономикалық державасы ретінде АҚШ-қа басты назар аудару. Мексикамен және Латын Америкасының басқа ... ... ... өте ... ... ... ... валюта қоры, Халықаралық даму және қайта құру банкі, басқа экономикалық ... ... ... ... ... ... сауда ұйымы, Халықаралық азаматтық авиация ұйымы, шикізаттың жекелеген түрлерін экспортқа шығарушы елдер одағындағы қызмет өте маңызды жеке сала ... ... жүзі ... ... деген ұмтылысымызды білдіре отырып, халықаралық экономикалық стратегияларды ... ... ... ... біз ... Назарбаев. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы». «Егемен Қазақстан», 16 мамыр, 1992 ж..
Республика Үкіметі бизнес үшін халықаралық сауданың ... ... құра ... ... ... қалыптастыру мен дамытуға жіті көңіл бөлуде. Қазірдің өзінде Қытайдағы теңіз жағалауынан басталып Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстан, Иран және ... ... ... шығанағындағы порттарға дейін баратын Трансазия темір жол магистралі іске қосылды. Осы мемлекеттердің темір жол желісі арқылы ... ... және Таяу ... ... жаңа қатынас жолдары ашылады. Қолда бар және ... ... ... жол маршруттарымен Қазақстан жыл сайын 15-20 млн. тонна жүк тасымалдау ниетінде. Ресейдің Транссибімен салыстырғанда жаңа ... ... ... мен ... ... жүк тасымалдау жолын 2,5 мың шақырымға қысқартады. Ал Суэц каналына шығып, теңіз арқылы тасумен салыстырғанда жол 10,5 мың шақырымға ... ... ... ... барлык, ішкі проблемалары шешілді. Ол құбыр тарту құрылысына кірісіп, оны 1999 жылы аяқтайды. Мүның өзі қыруар мұнайды Қазақстаннан сырт ... ... ... береді. Бірақ 2003—2005 жылдардан бастап балама мұнайгаз құбырлары қажет болады. ... ... ... ... ... және оны елдің ішінде тұтынуға бағдарланады. Әңгіме, атап ... ... ... пайдаланудың мумкіндігі туралы болып отыр. Сондай-ақ мұнайды ... ... де, ... ... ... ... да ... идеясының келешегі зор.
1997 жылы оптико-талшықты кабель пайдаланылатын Трансазия - ... ... ... іске қосу ... Мұның өзі таяу уақытта планетаның кез-келген нүктесіне бөгетсіз телекоммуникациялық жол ... ... ... ... құру және даму банкісінің көмегімен Каспийдегі Ақтау теңіз портын қалпына келтіріп, жаңғырту жұмыстары басталды. Олар ... ... порт екі ... ... ... жүк және 6 миллион тоннага дейін мұнай мен мұнай өнімдерін жөнелте ... Порт Иран ... ... Таяу және Орта ... ал Ресей өзендері мен Балтық теңізі арқылы Еуропамен сауда байланыстарын жасауын ... ... ... жаңа әуе ... жасау жөнінде де жедел жұмыс атқарылуда. Олар келешекте Еуропадан Оңтүстік-Шығыс Азияға және керісінше жолаушылар мен жүк тасымалдағанда шығынды ... ... жаңа ... ... ... ... ... табылатын
Ақмола қаласының құрылысын жеделдетуге жәрдемдеседі.
Соңғы жылдары Қазақстанға б миллиард доллардан астам ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпорын жұмыс істеуде. Жасалған келісім-шарттар бойынша узақ мерзімді инвестициялар сомасы 60 миллиард доллардан асып түседі. Бұл ТМД ... мен ... және ... ... ... ... инвестициялық портфелінің 40 процентіне жуығын құрайды.
Халықаралық азаматтық авиация ұйымы, ... ... ... ... шығарушы елдер арасындағы қызмет өте маңызды жеке сала болып табылады. «Дүние жүзі қоғамдастығымен қосылуға деген ұмтылысымызды білдіре отырып, ... ... ... ... қалыптасқан құралдарын тануға біз әзірміз»
Н. Назарбаев. Қазақстанның ... ... ... ... мен ... стратегиясы, „Егемен Қазақстан", 16 мамыр, 1992 ж..
2-тарау. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІ жӘне одағы Қазақстанның қатысуы МЕН ... ... ... ... орны және ... ... ел ... Біріккен Ұлттар Ұйымына және басқа да көптеген халықаралық ұйымдарға муше болуы ел ... ... ... қарым-қатынастарына интеграциялауға объективті жағдайлар жасады.
Қазақстан экономикасының бүгінгі жағдайын талдап қарасақ, онда біз мынадай оңды құбылыстарды байқар едік:
1. ... ... ... Егер 1995 жылы ... ... салыстырғанда 28,8 процент төмендеген болса, 1996 жылы 4,5 процент қана ... Бұл ... 1997 жылы және одан әрі де ... деп ... ... ... ... байланысты Ұлттық банктің қайта қаржыландыру ... егер 1995 ... орта ... ... 75 ... ... сол ... аяғында 52,5, ал 1996 жылы 30 процент болды.
3. ... ... ... макроэкономикалық ахуал барынша турақтанып, келешегіне болжам жасайтындай күйге жете бастады. Ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) 1996 жылдың бірінші жарты ... 1995 ... сол ... ... ... ... ... өнеркәсіп өнімі — 100,2 процент болды. Соңғы жеті жылдың ішінде туңғыш рет Қазақстанда өндірістің құлдырауы ... ... ... ... қол жеткізілді.
4. Экспорт өнімдері тұрақты түрде ұлғаюда, егер 1995 жылы оның өсімі 154,5 процент ... ... ... да ... ... деп ... кезде Қазақстанда қолданылып отырған сыртқы сауда режимі, баға ... ... және ... ... ... ... ... өзгерістер қажеттігі туындап отыр.
Солардың іпгінде:
облыстардың лицензиялар беру құқығын жойып, сыртқы экономикалық байланыстар министрлігінен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жасау құқығын алу қажет;
барлық лицензиялар мен квоталарды (үлестерді) аукциондарда сатуды заңдастыру керек. Мұның өзі пайданың бір бөлігін мемлекет қазынасына ... ... ... кез ... кәсіпорынның лицензиялар мен квоталарға ашық және бәсекелесті түрде қол жеткізуіне мүмкіндік береді;
Экспорттық салалар мен өндірістің ... ... беру мен ... ... ... ... салу жүйесінде тұрақты түрде талдаулар жасап, қажет ... ... ... ... енгізу бүгінгі күннің талабы.
Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстар саласындағы орнын тұрақтандырып, рөлін мейлінше арттыру бағыттарында қолға алатын жұмыстар жеткілікті. Бұл жұмыстардың ... ... ... ... құрып, экспорттағы шикізат бағытын жеңу үшін сыртқы экономикалық байланыстар саласын республика ... ... ... құру ... ... беру ... Бұл ... дайын өнім өндіретін аяқталаған технологиялық кешендер құрып, өндіруі салаларды экстенсивті дамудан интенсивті дамуға көшіріп, дүниежүзілік деңгейдегі жаңа ... ... ... тұту ... мүмкіндіктерін ұлғайта беру үшін интенсивті ауыл шаруашылығын, жеңіл және тамақ өнеркәсібін ... ... ... ... ... ... алу міндеттері тұр.
Аталған салалар мен өндірістерді шұғыл дамыту мемлекеттің экспорттық ... ... қана ... ... ... ... ... де қолайлы жағдай жасайды. Егер республикадағы жұмысшы кушінің салыстырмалы арзандығы мен қолда бар шикізатты, мысалы өндірістік қалдықтарды жеңіл және тез іске ... ... ... ... экономикалық тиімділік деңгейі жоғары екендігі түсінікті.
Қазақстанның халықаралық саудадағы рөлін күшейту үшін оған тән ерекшеліктерді ... ... ... ... ... оның ... ... дамушы елдер қатарында бірдей болуы.
Қазақстанды дамыған елдер қатарына қосатын факторларға ... ... ... ... ... кең ... ғарыншық зерттеулерге қатысу мүмкіндіктері жатады.
Экономикасының шикізаттық бағыты, шетел инвестициялары мен жаңа технологияларға деген қажеттілік, инфрақұрылымның төмен ... ... ... ел ... ... ... ... өз экспортына қолайлы база жасау бағыттындағы іс-қимылдары көптеген кедергілерге кездесетіні белгілі. ... ... ... атап ... АҚШ “Таргетинг" дегенді пайдаланушы елдерге (негізінен “жаңа индустриалды елдер") ... ... ... ... ... - экспорттық потенциалды, негізінен бір мақсатты ғана көздеп, өсіре беру.
1997 жылдың басында, Мәскеуде, Интеграциялык, комитетте ... ... ... және ... ... сарапшы топтарының Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселесі жөнінде жұмыс бабындағы кеңесі болып өтті. Кеңеске қатысушылар 1996 ... ... ... ... ... муше ... министрлері конференциясының жұмыс қорытындысын талқылады. Бул форумның мақсаты БСҮ мүшелерінің келісімдер мен шешімдер жөніндегі міндеттемелерін орындауын қарау, беделді Халықаралық ... ... ... ... ... шолу жасау, дүниежүзілік саудада қалыптасып отырған бағыттарды және ең алдымен дамушы ... ... ... ... жылы ... ... Қырғызстан және Ресей үкіметтері делегацияларының БСҮ-ға кіру мәселелері жөніндегі жұмысының қорытындылары, олардың осы ... ... ... ... ... ... қаралды.
“Төрттік" елдердің БСҮ-ға қосылу туралы қужаттарды дербес жасайтыны және дербес келіссөз жүргізетіні атап өтілді. Кеден одағына қатысушылардың БСҮ-ға ... ... ... ... ... ... сондықтан узақ уақытқа созылатыны айтылды.
Қазақстан дербес сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... жағдайлармен есептесіп, өз бағыт-бағдарын соларға сәйкестендіре анықтауы қажет.
2.2 Халықаралық тауар ... ... ... орны мен ... еңбек бөлінісінде шаруашылық қызметгің көптеген сфералары қатысады. ... ... ең ... ... пен ... ... ... атап айту керек. Себебі, булар халықаралық сауданың негізін қалайды, сөйтіп дамушы және басқа елдер арасында экономикалық ресурстардың ... ... ... ... ... үшін, әсіресе, олардың ең кедей топтары үшін бул қаржы-валюталық ... ... ... ... ... ... елдер экономикасында материал және энергия сыйымдылығының төмендеуіне байланысты халықаралық саудадағы табиғи ресурстардың ролі кему ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік экспорттағы үлесі 25% болды. Сонымен қатар дамушы елдердің өздерінің арасында да дәстүрлі тауарлар ... ... ... ... ... ... ... 70-90 - жылдары дамушы елдердің жалпы экспорты көлемінде Африка елдерінің үлесі азайды. Олардың үлесі екі ... ... 8%-ке ... ... ... ... ... елдердің үлесі үнемі арту үстінде. Шикізатты экспорттаушы-дамушы елдер қазірдің өзінде дүниежүзілік рыноктағы позицияларын тұрақтандыру үшін қосымша экспорттық мумкіндіктерді шуғыл іздестіруде. Бұл ... ... ... ... ... ... отыр. Экспортты диверсификация-лаудың мәні шетке шығарылатын шикізатты барынша өңдеу, ұқсату, сөйтіп ... ... ... ... жаңа ... ... ... қарамастан дәстүрлі тауарлар экспортын кеңейту ісінде дамушы елдердің дүниежүзілік рыноктағы үлесі бірте-бірте және үздіксіз артып келеді. Мысалы, 1992 жылы ... ... ... 1987 ... ... 2,7%-ке өсті. Ал, 1993 жылы экспорт көлемінің тағы да 10%-ке өскені белгілі болды.
Соңғы жылдары дамушы елдерде ... ... ... ... қарау процесі жүріп жатыр. Айталық, 90-жылдардың бас кезінде дамушы елдердің экспортындағы өнеркәсіп өнімдерінің (түсті ... ... ... ... ... Бұл үлес ... ... өсіп келеді. 90-жылдардың ортасында дүниежүзілік экспорттағы олардың үлесі 25%-тен асты. Өнеркәсіп өнімдері экспортында машиналар мен жабдықтар экспортының ... рөл ... ... ... 20 ... ... экспорттағы үлесі 90 есеге дейін артты.
Дамушы елдердің жалпы көрсеткіштерінің сыртында жекелеген мемлекеттердің экспорттык, мүмкіндіктері жасырын қалмас үшін ... ... ... 1980-92 ... Иран, Конго, Лаос, Боливия, Парагвай сияқты елдердің халықаралық еңбек бөлінісіндегі үлесі шикізатты шетке шығару арқылы ... ... бір ... ... ... өз үлестерін ұқсатушы өнеркәсіп өнімдерін қарқынды түрде шетке шығару нәтилсесінде арттырып отыр. Осы топтағы елдердің жетістіктерінің өзі әр ... ... алғы ... ... ... ... келе ... басқалары өздерінің экспорттық мүмкіндіктері көлемін біршама төмендетіп жіберді. Ондай елдердің қатарына, мысалы, Африкадағы ең ірі ... ... ... Бұл ел ... ... өз ... кемуіне жол берді.
Дүниежүзілік экономикадағы дамушы елдердің жалпы сипаттамасына қарасақ, онда ең нашар дамушы елдер халықаралық экономикалық қатынастар ... ... ... ... душар болуы әбден мүмкін.
Мұндай қорытындыға сауда және даму жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымы конференциясының (ЮНКТАД) 1996 жылғы баяндамасының авторлары ... ... ... ... ... ... ... (БСҮ) Уругвай раунды шеңберінде қабылданған әлемдік сауда пакті бойынша ауыл шаруашылығы өшмдерін экспорттау үшін берілетін субсидиялар (жәрдем ақша) қысқарады. Бұл ... ... ... ... үшін ... соққы. Себебі, астықтың, қанттың, еттің т. б. азық-түліктің өзіндік құны жоғарылайды да соған сәйкес ең ... ... жыл ... ... ... ... 2000 ... қарай 300—600 млрд. долларға өседі деген болжам бар.
Дүниежүзілік саудадағы шикізат пен азық-түлік үлесінің ... ... ... ... ... ... кемітіп тастады. Экономикалық өсудің шикізаттық бағытты ендігі ... тек ... роль ... ... Сондықтан, дамушы елдердің экономикалық өсуіне қажетгі қарқын беру үшін еңбекті көп қажет ететін қарапайым тауарлар өндірісін және оның рыногын ... тура ... ... ... даму ... ... онжылдықта әртүрлі қызмет көрсетулер рыногының маңызы мен көлемінің өте жедел өсіп келе ... ... ... ... бұл ... өз ... толық пайдалануы қажет, ал қайсыбірі бұл мәселені мықтап қолға алды да. ... ... ... ... ... ... ... “лас" жұмыстарды істеу үшін экспорттау т. с. ... ... ... үшін ... ... валютаны келтіретін негізгі арнаға айналып отыр. Египетте туризмнен түсетін валюта өз көлемі бойынша бұл елдің шетелдерде жұмыс істейтін адамдарының ақша ... мен ... ... ... ... ... кейінгі үшінші орында тұр. Соңғы жылдары шетелдік туризм Түркияда да ... ... ... ... дамуда. Егер, соңғы жылдары дүниежүзілік туристік алмасулар 4%-ке артса, Түркияда бұл көрсеткіш 8%-ке көбейді. Ұлттық экономиканың ... ... ... ... келе ... ... жүзіндегі 5 елдің бірі — Түркия.
Жұмысшы күшін экспорттаудан келетін валюталық тусімдер бойынша ең жоғары қарқын (жылына 10%) дамушы ... ... Жыл ... ... осы ... мол ... тауып отырған көптеген дамушы елдер еңбек ресурстарын экспорттауға ... ... ... ... басынан бері жұмысшы күшін экспорттаудың ұлттық экономикаға келтіретін ... ... ... ... ... ... Пакистан жұмысшыларының шетелден аударатын валюталарының сомасы тауарлар мен қызмет көрсету түрлерін экспорттаудан түсетін валютадан 5 есе ... ... бұл ... - 40%, Мароккада - 50%, Түркияда - 60%, ... - 8 ... ... ... ұмтылыс дамушы елдерді экономиканың жоғары технологиялық салаларын дамытута ынталандыруда. Ол үшін қолайлы инвестициялық ахуал мен қажетті инфрақұрылымдарды ... және ... ... ... құру мәселелері дамушы елдердің күн тәртібінде тур. Дамушы елдердің бұл бағыттағы ... ... ... жемістерін де бере бастады.
2.3 Қазақстанның дамушы елдермен экономикалық қатынастарының ... ... ... оны ... кезек күттірмес мәселелері Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстарын мейлінше күшейтуді талап ... Бұл ... ... ... бөлінісінің артықшылықтарын пайдалануға жетелейді.
Қазақстанның экономикалық мүлделерінің күрделілігі және көптүрлілігі дүниежүзілік қоғамдастықтың даму дәрежесі әр деңгейлі елдерімен экономикалық ынтымақтастықты қалыптастыруды талап ... ... ... ... ... ... елдің халықаралық еңбек бөлінісіне нақты қатысу мүмкіндігі оның экономикасының экспортқа бейімділігімен анықталады.
Елдің экспортқа бейімділігі салыстырмалы артықшылықтары бар ... мен ... ... ... ... ... жағдайлар жасайды. Ал, мұның өзі өз кезегінде елдің экономикалық ресурстарын толық және тиімді ... жол ... мен ... ... экономикаларының бірін-бірі толықтыру мүмкіндіктері жеткілікті. Оларға қойылатын дүниежүзілік рынок талаптарының ұқсастығы, өзара мүдделілік т. б. ... ... ... қатынастарды көптеген позициялар бойынша өрістетуге ынталандырады.
Мамандардың айтуынша дамушы елдердің рыногы Қазақстан ... ... ... ... мен ... ... ... асыру үшін мейлінше қолайлы. Жалпы, Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстарын кеңейтудің негізгі екі жолы бар. ... ... ... ... ... екіншісі сыртқы сауда операцияларының географиялық ауқымын кеңейту. Аталған бағыттар өзара байланысты.
Қазақстан экспортын дамыту жөнінде сөз болғанда, ең алдымен елдің шикізат ... ... ... ... ... ... Ел ... мүдделеріне сай сыртқы сауда-экономикалық байланыстарды қалыптастыру үшін объективті мүмкіндіктердің бәрі бар. Оларға, ең алдымен Қазақстанның табиғи қазба ... мол қоры ... ... ... ... қоры бойынша Қазақстан дүние жүзіндегі ең бай елдердің қатарынан орын алады. Менделеев кестесіндегі 115 элементтің 99 элементі республика ... ... оның 70 ... қоры ... 60 түрі ... әдіспен қазып алынуда. Мұнай, газ, марганец, хром, фосфор, темір рудалары, ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан дүние жүзі елдерінің бірінші ондығына кіреді. Сонымен ... ... ... ... қазбалар шығару өнеркәсібі бар. Шикізат экспортының өсуіне дүниежүзілік рыноктағы оған деген сұраныстың төмендеуі кері эсер етіп отыр. Сондықтан ... ... ... ... ... тұрақты түрде ынталандыру үшін оны өңдеудің технологиясын мейлінше тереңдету қажет. Мысалы, алтын ... ... ... ... ... алтын өндіруші елдердің бірінпгі ондығына кіреді, дегенмен оны өңдеу жұмыстары енді ғана қолға алына ... ... ... ... ... ұмтылу қазіргі күннің басты талабы. Экспорт саясатында жаңа географиялық кеңістіктерді игеруге ұмтылыс, дамушы елдермен де ... ... ... Бұл ... тағы бір жағы — ... ... ... біздің олар үшін тек шикізат базасы болып қала бергенімізді қалайды. Ол елдердің өңдеуші, ұқсатушы өнеркәсібі бұрыннан қалыптасқан, тиімді жұмыс істейді. ... ... ... ... ... көзі ... ғана қызықтырады. Сондықтан, Қазақстанның экспорттық саясаты ескі байланыстарды ... ... ... ... қатынастарда жаңа әріптестерді табуға бағытгалуы еліміздің экономикалық өсу ұмтылыстарына сай келеді. Дәл осы тұрғыдан Қазақстанның дамушы және ... ... ... экономикалық қатынастарын жандандыру болашағынан көп үміт күттіретін процесс болмақ. Мұның өзі Қазақстанның негізгі стратегиялық мақсаты — ұлттық экономиканың аграрлы-шикізат ... ... үшін өте ... ... ... ... өмір сүруіне қажет өнімдерден өзгелеріне икемді әкімшілік-экономикалық саясат устану керек сияқты. Себебі, импортты ... ... ... ... ... ... ... зиянын тигізеді.
Әрине, рыноктық экономиканың заңдылықтарынан жасырынып, бұғып қалу еіпкімнің қолынан келмейтін іс, дегенмен шетел тауарларымен бәсекелік күреске түсе ... ... ... алғы шарттарын жасаудың орнына оларды тұншықтыра бергеннен келер пайда жоқ. Импорттық тауарлардың кейбір түріне жоғары кеден бажын салу ... дәл сол ... ... ... қалыптастыруда мемлекеттік реттеу шараларын қолдану артык, болмас еді. ... ... ... ... 1996 жылы ... көрсетті: 48% — астық экспорты, 32% — химия және тусті металдар экспорты, 9% — сирек металдар ... ... ... ... ... ... ол елдерден халық тұтынатын тауарлар, техника мен технологияны импорттау мәселесіне де зер салу ... Бул ... шешу ... ... ... елдердің іс-тәжірибесінен уйрену артық болмайды. Ең алдымен дамушы елдермен бірлескен кәсіпорындар қуру, сол себепті капиталдарды шоғырландыруды жүзеге асырған жөн. ... ... ... жету ... ... ... балансы оңды елдерден импортты балансы теріс елдерге ... ... да ... шықпағаны дурыс.
90-жылдардың тәжірибесі көрсеткендей, дамушы елдерден, әсіресе “жаңа индустриалды елдермен" өнеркәсіп өнімдерінің, киімнің, аяқ киімнің, ... ... ... кең ассортиментін алуға мумкіндік бар.
Дамушы елдермен экономикалық қатынастарды кеңейтуде екі жақты және көп жақты ғылыми-өндірістік ынтымақтастықты дурыс жолға ... да ... ... жоқ ... Мұндай ынтымақтастықты ең алдымен улы көршіміз Қытаймен, Түркиямен, Парсы шығанағы елдерімен қалыптастырған жөн болар еді.
Дамушы елдермен экономикалық байланыстарды ... ушін ... әрі ... ... стратегиялық бағыттың бағдарламасы қажет.
2.4 Қазақстан және Тмд-ның ... ... ... мақсаттары
Қазақстанның Елбасы Н.Ә. Назарбаев ұсынған ЕАО жобасы ТМД-ның басым жактарын ... ... яғни "бұл ... — әлеуметтік-экономикалық құрылым мен экономиканың жоғары дәрежедегі интеграциялануы және жалпы тарихи-мәдени дәстүрлерді, тұрғындардың ділін дамыту". Еуразиялык, Одақ — ТМД-нан мүлде ... ... ... ... Одақтың негізінде экономикалык, қорғаныс, сырткы саясатты реттеуді мақсат тұтқан халыкаралық органдарды кұру жатыр. Стратегиялық ... ... үшін ЕАО ... мен ... ... ... кұру ... отыр, сондайақ Еуразиялық Одаққа кіретін елдердің заң ... ... ... ... ... ... ... өткізу де басты назарда. Осының өзінде Еуразиялық Одаққа мүшелік кайсы бір екіжақты қарым-қатынастардың үшінші ... ... еш ... ... Ұсынылып отырған Одақтың негізгі принципі — теңдік, ... ... мен ... ... мемлекеттің жекелігі мен тұлғалык кұкығын сыйлау.
Әскери салада қорғаныс министрлігінің Ксңесі баскаратын әскери-корғаныс кешенін құру көздслген, сыртқы саяси қызметті ... ... ... министрлігі Кеңесіне жүктеледі. Күнделікті жұмыстарды аткару үшін Еуразиялык Одақтың мемлекетаралық атқарушы секратариаты кұрылуы мүмкін, ол тұрақты ... ... ... оның кұрамын мемлекет басшылары айқындайтын болады. Бұл орган БҰҰ мен ОБСЕ-да бакылаушы ... ... ... ... ... КСРО елдерінің кешегі мен ертеңі» Алматы 2002
Аткарушы секретариаттың кұрамы акпараттық бюроға ... орын ... ... ... ... ... корғау мен жүзеге асыру және келісілген білім саясатын қалыптастыру мақсатында білім, мәдениет жәые ғылым Кеңесін құру ... ... ... ... ... осы ... ... мүшелері үшін жалпы құжат пен азаматтықты кіргізуді, сондай-ақ экономикалык реформалардың ... ... ... ... ... ... ... көздейді.
«Саясат» журналы #3 2001 жылы
Қазақстан Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 1993 жылы Біріккен ... ... 47-ші Бас ... ... ... ... ... іргелі шаңырағы әзірге Еуразияның осы бөлігіндегі халықтар мен елдердің өзара ... ... ... бойғы дәстүрлерін толығымен есепке алмай отыр. ТМД-да еркін нарық ... мен ... өту ... ... және ... тұрақсыздыктың өсуімен, қазіргі даудамайлардың өршуімен және жаңаларының тууымен ерекшеленеді", — деп атап өтті. Сонымен катар 1994 жылы Н. ... ... ... ... ... кұру ... жобасы ТМД-ны құртуды білдірмейді, себебі, жобада көрсетілгендей: "ТМД ... ... ... оған ... ... ... кұкықтық дайындалуында үлкен роль атқарады. ТМД-ның мүмкіндіктері олі тұгесіле қойған. жоқ". Мұның үстіне, Еуразиялық Одакка мүше-мемлекеттер ... ... ... да ... бірлестіктерге қатыса алады, сонымен бірге ассоциациялык немесе тұрақты мүшелік негізінде бакылаушы мәртебесіне де ... Одақ - бұл ... ... кейінгі кеңістікте
тұрақтылыкты және міндеткерлікті, әлеуметтік-экономикалық жақсартуларды нығайту максатына бағытталған интеграцияның жаңа түрі. Еуразиялык, ... ... ... ... үшін ... ғасырлар арасы жаңа мемлекеттердің тәуелсіздік пен егемендік алуындағы тарихи дәуір ғана емес, ... ... ... жаңа ... ... ... ... Мемлекеттер Достастығы саяси, әлеуметтік-экономикалық мақсаттарды шешу барысында ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... мәселесінде де шым-шытырыққа, түйыкқа тірелді. Кеңес дәуірінен кейінгі мемлекеттердің саяси зиялылары әуелі қазіргі ... және ... ... құндылықтарына негізделген жаңа қоғамдык сананы калыптастырмаса, мемлекеттік құрылысты құрудағы кез келген бастамалардың ... ... ... ... да дәл ... секілді Еуразияның орталыгы, ендеше, ол да геосаяси базисті таныта отырып, ... ... ... ... айналып тұратын алтын діңгек болып табылады. Бұл құрылымдар алғашқыда әлеуметтік-экономикалық интеграцияның аймақтық орталықтары болып есептелінеді, олар болашақта қуатты ... бір ... ... алады, осылайша экономикалык бүкіл әлемдік және аймақтық ... ... ... дамудағы негізгі бағыттар болып есептелінеді) тұрғысынан алғанда әлем тағдырында орасан роль ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалык интеграция мәселелерін шеше отырып, ортақ бір ... ... оны ... ... ... ... тұрақтануды қамтамасыз ету, одан әрі экономикалык өсуге қол жеткізу;
инфляцияның жылдық қарқынын төмендетуді жалғастыру;
қаржы секторы мен өнеркәсіптерді реформалау;
өндірістік инфрақұрылымды жаңарту;
құрылымдык-институционалдық реформаларды ... ... ... бәсекелік мүмкіндігі мол өндіріс орындарына тура инвестициялар ағынын кұятын және ... ... ... ынталандыратын жағдай жасау;
іскерлікті колдаудың мемлекеттік саясатын нығайту, бірінші кезекте ұсақ және орта ... ... ... ... заңдылық пен тәртіпті, төлем және каржы тәртібін нығайту, экономиканы мемлекеттік реттеу механизмдерін жетілдіру;
жергілікті мекемелерге орталық мекемелердің кейбір баскару міндетін тапсыруды ... ... ... ... ... ... ... мен кеңейтуге бағытталған реформаларды жүзеге асыру.
Еуразиялык интеграцияның өте ... жол ... ... бұл ... табыска жүз процент қол жететініне кепілдік жок, тек қана прагматизм, жалпы игілік үшін ынтымақтасудың кажеттігін
түсіну жөне шыдамдылық ТМД-ға өтпелі ... ... ... ... қол ... көмектеседі.
Қазіргі халықаралық қатынастарда интеграция көп қырлы, жан-жақты және кешенді процесс. ... ... ... жалпы және арнайы ерекшеліктерін есепке алуы қажет. Мемлекет ... және ... ... ... бар, осы екі ... ... жағынан бір-бірімен матаса отырып, жекелеген елдердің, мемлекет топтарының, аймактық қоғамдастықтардың және жалпы халықаралық қатынастардыд жүйесінің қызмет етуін ... ... ... ... ... ұлттық, экономикалык және саяси жүйелердегі бүкіл олемдік бірігу және халықтардың туыстық араласу процесстерінің белсене жүзеге асуына байланысты объективті ... ... ... ... ... кұбылыстарды концептуальды түрде ойлау кажет екендігін байкатады. Саясатшылар мен ғалымдардың арасында дүниеге келген интеграция идеясы теориялык қалыптасу мсн ... ... ... ... ... ... ... болған интеграцияның көптегеп саяси теориясы осы көпкырлы процесстің ерекшеліктерін айкындауға тырысты. Соган карамастан, бүгінге дейін мемлекетаралық интеграцияның тұтас тұжырымы ... жоқ. ... ол ... ... ... ... ... объективті арнайы ерекшеліктерімен отіп жатканына байланысты болар.
3-тарау. Қазақстанның ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАда қатысуы
3.1 Халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастары жүйесіндегі
Қазақстанның орыны
Қазақстанның ... ... ... ... ұмтылысы оның халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына белсенді ... ... ... етеді Бұл қатынастардың толыққанды мүшесі болу үшін Қазақстанға бірталай проблемаларды шешуге тура ... ... ... ... бipi - теңге құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны еркін ауысатын валюталарға айырбастауды мейлінше ырықтандыру. ... өзі бip ... ... ... екінші жағынан, шетелдік тауарлар мен валюталар үшін ашық ... ... ... талап етеді. Теңгенің еркін ауысатын валюталармен салыстырғандағы курсының (құнының) орнықтылығы. Қазақстан экономикасы үшін дүниежүзілік рынокқа шығудың тиімді ... ... ... ... ел ішінде еркін ауысуына (внутренняя конвертируемость) ic жүзінде қол жеткізіліп отыр. Ішкі еркін ... ... - ол ... ішкі ... ... ... ... өзгермелі курс бойынша еркін айырбасталу мүмкіндігі. Ал, теңгенің толық ауысу (полная конвертируемость) мүмкіндігіне жетуі үшін ... ... және ... ... ... валюта резервтерінің қорлануы, ТМД елдерімен валюталық ынтымақтастық механизмінің қалыптасуы қажет.
90-жылдардың ортасына қарай теңгенің ішкі ауысуының ... ... ... ... қолда бар ақша айналымының едәуір “долларлануына" әкелді.
Қазақстанның дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылыстары ... ... ... ... ... ... және ... инвестициялар операцияларына қатысуына мол мүмкіндіктерт береді. Керісінше, егер валюталық шектеулерге, шетелдік капитал үшін қолайсыз инвестициялық ахуалға, ... ... ... сенімсіздік жағдайларына жол бepiлce аталған мүмкіндіктерден айырыларымыз анық. Бұл ... ... ... ... ... ешкімнің кумәні болмаса керек. Осы тізбекті үзіп алмай, экономикалық реформалар бағытымен тынбай қозғалу, ... ... ... ... ішінде валюта рыногын дамыта беру Қазақстанның дүниежүзілік рынокта өз орнын табуының кепілі.
Қазақстанның валюта саясатының ... ... бipi ТМД ... ... және ... ... қалыптастыру. Бұл арада Еуропалық Одақ шеңберінде қалыптасқан бай тажірибені пайдалану қажет.
Қазақстанның Халықаралық валюта Қоры (МВФ) ... ... ... ... мүше болып Kipyi ел экономикасын жандандыру үшін қарыз, касіпкерлік капиталдарын келтірудің оңтайлы жолы болып ... ... ... және ... ... ... елге ... несиелер береді. Дегенмен, Қазақстанның қазіргі кезеңдегі төлем мүмкіндіктің төмендегі оған ... ... ... ... ... немесе белгілі бip нормалармен (инфляция деңгейі), бюджет тапшылығы т. б.) ... ... ... ... отыр. әрине мұндай жобаларды жедел жүзеге асыру мүмкін емес, ал оның кейбір бвліктерінің пайдаланылмай қалуы да ғажап ... ... ... Қазақстан үкіметі өз жұмысының басты бағыттарының бipi шетелдік ... ... және ... ... ... деп ... отыр. Инвестицияларды дамушы мемлекеттерді былай қойганда, дамыған ... ... ... белгілі.
Шетелдік инвестициялар рыногындағы ахуал оларға деген Шығыс ... және ... ... ... ... ... зор сұранысына байланысты елеулі шиеленісіп келеді. Осының нәтижесінде капиталды ... ... ... ... ... отыр. Қазіргі уақытта әзірге капиталды тарту мәселесінде Қазақстанның бәсекелестик қабілеті төмен болып ... ... әлі де ... ... ... және инфрақұрылымды дамытудың шетелдік инвесторларға қолайлы деңгейіне жеткен жоқ. Кептеген ... ... ... ... ... ... істеу жүйесінің өзінде де әлі айқындық жоқ. Біз әрбір инвестормен жеке келісуге мүмкіндік ... ... мен ... ... ... ... икемді жүйесін қалыптастырып, орнықтыруға ұмтылуымыз қажет.
Қазақстанға шетелдік инвестицияларды тарту бағдарламасын әзірлеу қажет, ол ... ... ... ... ... елімізге шетелдік бизнесмендердің келүіне байланысты барлық рәсімдерді оңайлату. Біз визалар алу, ... және ... ... ету, ... ... құқығына және ел ішінде жүріп-тұруға руқсаттар беру женіндегі барлық ... және тағы ... ... ... ... ... әлем қарым-қатынас жасасатын ағылшын тіліне қазақстандықтарды жаппай оқытуды ұйымдастыру қажет. Бұл бәрінен бұрын мемлекеттік қызметшілер мен ... ... ... ... адамдарға қатысты, өйткені, тәжірибе кврсетіп отырғандай, ipi бизнес тілдік кедергілері бар елде ... ... Нақ ... да ... ... ... ... бip қарағанда ұсак, мәселеге мейлінше салиқалы назар аударады.
Біздің авиажелілеріміздің, әуежайларымыздың, ... ... ... ... ... сапалы мейманханаларының, телекоммуникациялардың болуына көп нәрсе байланысты. Біздің мақсатымыз шетелдік бизнесменге неғұрлым жеткілікті ... ... оның ... ... ... ... Бұл қызметтердің құны оны әдетте екінші кезекте ғана толғандырады.
2. Инвестицияларға немесе кредиттерге салық үзілістердің жеңілдікті ставкаларды, ... ... ... қоса ... ... ... жеделдетілген амортизацияны, жеңілдікті кеден бажын және тағы басқаларын енгізуге баруға турады. Олар мемлекеттік басымдықтарды іске ... ... жаңа ... салу жайында әңгіме қозғалған жерде және тек қана сонда болуға тиіс.
Тым жан-жаққа шашырай берудің қажеті жоқ ... ... ... ... ... қажет. Бүгін біздің инфрақұрылым объектілеріне — энергетикаға, газ және ... ... ... ... ... құралдарына, автомобиль және темір жолдарға, су құбырларына назар аударуымыздың қажеттігі айқын. Бұл міндеттерді шешпейінше, елде ... ... ... ... пен сауданың, бизнестің өмір суруін қамтамасыз етудің куллі жүйесінің жақсы жұмыс icтeyi мүмкін ... ... және ... ... ... ... тауарларды, тағам мен ауыл шаруашылық шикізатын өңдеу өнімдерін алмастыру жайында байсалды түрде ойлану қажет.
Ақыр соңында, аймақтық ... әрі ең ... ... ... ... турғысынан айқындау қажет. Жеңілдіктер мен преференциялар жүйесі басым-дықтар жүйесімен қатар ұластырылуга тиис. Бул ретте ... ... ... ... қиянаттарына сенімді тосқауыл қоя отырып, меіліншеш уқыпты түрде ойластырған жөн.
3. Жер мен жылжымайтын мүлікке берілетш қуқық туріндегі гранттар, қызметкерлерді оқытуға ... ... ... әр ... азайту түріндегі субсидиялар сияқты нысанды да пайдалану қажет. Бірақ тағы да басым болып табылатын салаларда ғана.
4. ... ... ... шығаруға, әр түрлі қызметтер мен жергілікті шикізатты артықшылықты пайдалануга ... ... ... ... ... және ... ... жүргізу үшін тікелей шетелдік инвестициялармен айналысатын арнайы мемлекеттік орган қуру қажет.
Шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... ... ... icтeп ... өз ... ол жария етіледі.
3.2 Халықаралық экономикалық ұйымдар және олардың Қазақстандағы
қызметі
Халықаралық үкіметаралық ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Халықаралық уйымдардың бұл категориясының маңыздылығы олардың жумысына мемлекеттер мен үкіметтердің ресми түрде қатысуында ... ... бул ... мүшелігін өздерінің сыртқы экономикалық саясаттары мен қызметтерінің басты бағыттарының бірі деп қарастырады. Мұндай ұйымдар үкіметтердің ерекше қамқорлығында: әрбір ... ... ... ... ... ... ... шұғылданатын бөлімдер бар, халықаралык, үкіметаралық ұйымдарға төленетін ... ... ... ... ... ... және сыртқы экономикалык, қызметіне арналған бабының қомақты бөлігіне ие болуда.
Халықаралық үкіметаралық ... ... ... ... шұғылданатын ұйымдардың қызметін атап көрсетейік. Ол үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының экономикалық секторындағы жағдайды қарастырайық. ... ... және ... ... (ЭКО СОС) Бас ... оның ...... комитетке (экономикалық және қаржы мәселелері жөніндегі) және Үшінші комитетке (әлеуметтік, гуманитарлық және мәдениет жөніндегі) есеп беруге ... мүше ... ... ... ... экономикалык, сектордың салмағы да арта түсуде. 60-жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының шеңберінде сауда және даму конференциясы (ЮНКТАД). Өнеркәсіпті ... ... ұйым ... сияқты ірі экономикалық органдар құрылды. Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі СТОКГОЛЬМ конференциясы БҰҰ-ның қоршаған орта жөніндегі бағдарламасы (ЮНЕП) жүзеге асыра бастады. ... ... ... шұғылданатын бөлімдері оның ресурстарының басым бөлігін (65-тен 90%-ке дейін) жұмсайтын көрінеді.
Егер БҰҰ-ның маманданған ... ... ... ... ... қатарынан “таза" экономикалык, бөлімдерді бөліп алудың өзі қиын. Әрине, ... ... мен ... экономикалык,, әлеуметтік т. с. с. деп бөлудің өзі шартты нәрсе. Дегенмен жыл ... ... ... ... ... ... ... қызметінің деңгейін көрсетсе керек. Мысалы, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ВОЗ), Халықаралык, еңбек ұйымының (MOT), БҰҰ-ның ... ... және ... ... ұйымының (ЮНЕСКО), қызметтерін жалпы талдау олардың іс-әрекеттеріндегі экономикалык, аспектілердің мейлінше маңызды және ... ... ... БҰҰ-ға оның 164-ші ұлттық мушесі болып 1992 жылдың 2 наурызында қабылданды. Біздің Республика БҰҰ-ның саяси ... ... ... ... ... ... Қазақстанның бул беделді халықаралык, ұйымдағы белсенділігі, әсіресе ядролық қауіпсіздік мәселелерімен тығыз байланысты. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... бастамалары да көпке мәлім.
Қазақстандық өкілдіктің БҰҰ-ның көмекші органдарындағы іс-қимылдары айтуға турарлық. Соңғы уақыттың өзінде Қазақстан БҰҰ-ның экономикалык, және әлеуметтік ... ... елді ... ... мен ... Комитетінің мүшелігіне кірді. Біздің Республика БҰҰ Бас Ассамблеясының космосты бейбіт мақсаттарға пайдалану комитетінің де мушесі Қазақстан БҰҰ-ның даму және ... ... ... ... ... де ... ... қолдап, олардың Арал, Каспий, Семей проблемаларын шешудегі көмегіне үміт артып отыр.
БҰҰ-ның даму Бағдарламасы (ПРООН) 1965 жылы қурылған. Бул ... - ... ... көп ... ... және ... дейінгі көмек көрсететін негізгі арна. Аталған көмектер эксперттерді жіберу, ... ... ... ... ... ... ... асырылады. БҰҰ-ның даму Бағдарламасының Қазақстандағы қызметі 1993 жылы басталып, ... ... ... ... консультативтік көмек көрсету бағыттарында жүргізіліп келеді.
БҰҰ-ның маманданған мекемелері
Бүкіл ... ... ұйым (ВМО) — ... және ... ... жөігіндегі халықаралық үкіметаралық ұйым 1950 жылы құрылған. Штаб-пәтері Женевада орналасқан. Қазақстан ВМО-ға 1993 жылы мүше болып кіруіне байланысты оның ... ... ... ... ... алды және ... ... бағдарламасы шеңберінде қажетті жабдықтар алуға қол жеткізіп отыр.
Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ВОЗ) ... ... ... ... біріктіреді. Женевада орналасқан. Қазақстан ВОЗ-ға 1992 жылдан муше. Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы біздің мемлекетке шетелде мамандар ... жаңа ... мен оқу ... шығару сияқты істерде көмек беріп отыр. ВОЗ-дың бағдарламасы негізінде Семей полигоны аумағы халқының денсаулық жағдайы мен ... ... ВОЗ ... ... сақтау жүйесі үлгін біліктілігі жоғары маман-менеджерлер дайындайтын Орталық ашуды жоспарлап ... ... ... ... ... ... — құрамында дүние жузінің 140-тан астам мемлекет бар халықаралық, үкіметаралық ұйым. Қазақстан ВОИС-қа 1992 жылдың ақпанынан бастап муше, біздің мемлекет ... ... ... ... ... ... ... және патенттік кооперация жөніндегі шарттың, тауар белгілерін тіркеу жөніндегі халықаралық ... ... ... қатысушысы. ВОИС Қазақстанның ұлттық патенттік ведомствосына, мемлекеттік авторлык, құқық ... ... ... ... ... әдістемелік, ақпараттық қолдау мәселелерінде едәуір көмек көрсетіп келеді.
Бүкіл ... ... О даты (ВПС) — ... ... ең ... 1874 жылы ... ... уақытта 170-тен астам мүшесі бар. Одақтың мақсаты — почта байланыстарын ұйымдастыру мен ... ... ... бұл ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар жасау. Бүкіл дүниежүзілік почта одағына Қазақстан 1992 жылдың ... мүше ... ... ... ... ... ... соңғы бүкіл дүниежүзілік почта конгресінде Қазақстан осы одақтың жоғарғы органы — атқарушы кеңестің құрамына сайланды.
Халықаралық теңіз ұйымы (ИМО) 1958 жылы ... ... ... 1994 ... ... ... ... теңіз ұйымына мүшелікке қабылданады. Бул одақ кеме қатынасы, теңіздегі қауіпсіздік, навигация, теңіздің ластану мәселедері шеңберінде ынтымақтастыққа қызмет ... ... ... ұйымы (ИКАО) 1995 жылы құрылған. 183 мемлекетті біріктіреді. ... ... әуе ... ... мен ... жасау; азаматтық авиацияға көмек көрсету; үшу жағдайларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... 1992 ... ... бері мүше. 1994 жылы дүниежүзілік әуе транспорты процесіне мейлінше интеграциялану үшін, сондай-ақ азаматтық авиацияның қауіпсіздігін ... ... және оның ... мен нормаларын қатаң орындау мақсатында Қазақстан Халықаралық азаматтық авиация ұйымының ... және ... қол ... ... ... (МОТ) — дүниежүзінің 170 мемлекетін әлеуметтік әділеттілікті жақтау, еңбек жағдайын жақсарту және қорғау, мамандыққа үйрету мәселелері төңірегінде біріктіріп ... ... ... ... ... 1993 жылдан муше. 1995 жылы аталған ұйым Алматыда Орталық Азия мемлекетіері ушін өзінің аймақтық офисін ашты.
Халықаралық электр байланысы одағы (МСЭ). Бул ... 17 0 ... ... Мақсаты: электр байланысының барлық түрлерінің техникалық жабдықтарын жақсарту ... ... жаңа ... ... ... халықаралық ынтымақтастықты қамтамасыз ету. Қазақстан аталған ұйымға оның Жарғысы мен конвенциясына қол қойғаннан соң 1993 жылдың ақпанында қабылданды.
БҰҰ-ның Білім, ... және ... ... ... ... ... 1945 жылы ... Оның мақсаты дүние жүзінде бейбітпгілік пен қауіпсіздікті нығайтуды ... ... ... ... ... ... ... күшейту арқылы жүзеге асыру. ЮНЕСКО-ның секретариаты Парижде (Франция) орналасқан.
Қазақстан ЮНЕСКО-ға 1992 жылдың мамырында муше болып кірді. Қазақстанда және дүниежузінің басқа да ... ... ... ... 150 ... және М. Әуезовтің 100 жылдығы салтанатты турде аталып өтті. 1995 жылдың тамызында Алматыда ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен “Орталық Азия ... ... ... ... атты форум өтКізілді.
Халықаралық қаржы ұйымдары
Халықаралық валюталық қор (МВФ) 1945 жылы ... ... ... (АҚШ) ... ... халықаралык, валюталык, ынтымақтастықтың дамуына, дүниежүзілік сауданың кеңеюіне, мүше елдердің ұлттық валюталарының тұрақтануына, олардың төлем балансы мәселелерін ... ... ... арқылы шешуіне көмектесу.
Халықаралық қайта құру және даму банкі ... 1945 жылы ... ... мүшелігіне тек қана МВФ-тың мүшелері қабылданады. Қазір құрамында 176 ел бар. Мақсаты: өндірісті улғайту үлгін ... ... ... ... ... ... жеке меншік капиталды келтіруді ынталандыру, халықаралық сауданың тұрақты түрде өсуіне жағдай жасау, т. б.
Халықаралық даму ассоциациясы (MAP) — ... ... 1960 жылы ең ... елдерге процентсіз займ беретін несие уйымы ретінде қурылған, қатарында 154 ел бар. MAP өз несиелерін табысы жан басына шаққанда 1305 ... ... ... ғана береді.
Халықаралық қаржы корпорациясы (МФК) 1956 жылы экономикасы нашар дамушы елдердің жеке ... ... ... ... мақсатында МБРР-дың филиалы ретінде қурылған. МФК-ға 15 6 ел мүше.
Инвестицияларға кепілдік беретін көп жақты агенттік (МАГИ) — МБРР-дың филиалы ... 1988 жылы ... ... ... 110 муше ел бар. ... ... ... елдерге жеке меншік инвестицияларды тартумен шұғылданады. Бұл уйым жеке меншік инвестицияларды келтіру бағытында жекелеген үкіметтерге өзінің ... ... ... ... ... ... ... Орталық (МЦУИС) 90-жылдардың басында қурылған. МБРР-дың филиалы.
Қазақстан МВФ пен МБРР-ге 1992 жылы мүше ... ... ... ... мүше ... кіру ... ... 1992 жылдың маусымында Қазақстан Республикасының Халықаралық валюталық ... ... ... құру және даму ... ... қаржы корпорациясына, Халықаралық даму ассоциациясына, Инвестицияларға кепілдік беру ... көп ... ... мен Инвестициялық шиеленістерді реттеуші халықаралық орталыққа мүшелігі туралы" арнайы заң қабылданды.
1993 жылдан бастап Қазақстан Үкіметі ... ... ... ... асыру және қаржылық тұрақтандыруға жету бағытындағы жалпыэкономикалық стратегияны ... ... даму ... ... Тынық мұхиты аймағындағы халықаралық қаржылық мекеме. 1966 жылы құрылған. Штаб-пәтері Манилада (Филиппин) орналасқан. АБР-ға 54 ел мүше. Қазақстан АБР-ға 1994 ... ... ... 1994 ... қазан айында Қазақстан Республикасы Үкіметі мен АБР өкілдігі арасында өзара түсінісушілік Меморандумына қол қойылды.
Еуропаның ... құру және даму ... ... 1990 ... ... ... ... және Шығыс Еуропа елдерінің рыноктық экономикаға өтуіне көмек көрсету мақсатында құрылған. Қазақстан Еуропалык, банкке 1992 жылы мүше ... ... ... ... Банк ... екі ... ... Бастапқы кезеңде техникалық ынтымақтастыққа, әсіресе кадрлар даярлау ісіне көңіл аударылады, екінші кезеңде ауыл шаруашылығына, ... ... ... мен ... ... ... ... тарту көзделеді.
3.3 Орталық Азия Экономикалық кеңістігі
Қазақстан экономикасын жандандырудың және оның дүниежүзілік қоғамдастықпен үйлесуін жеделдетудің маңызды факторларының бірі — Орталық Азия ... ... ... ... ... Азия ... ... тарихы, мәдениеті, тілі, болмысы терең тамырлас. Бұл аймақта орналасқан мемлекеттердің территориясы 4 млн. ... км. ... саны 50 ... ... Геосаяси орналасу артықшылықтары, ортақ шекаралары, бір-бірімен байланыстырып жатқан көлік және коммуникациялык, қатынастары бар, ... ... ... ... барланған мол көздері бар бұл мемлекеттердің экономикаларының өзара әрекеттесуін ... ... ... және ... ... ... Азия ... дамыған таукен, түсті және қара металлургия, мұнай өңдеу және мұнай химиясы, құрылыс материалдарын ... ... ... және ... өнеркәсібі бар.
Орталық Азия аумағындағы интеграциялық процестерді тереңдету және кеңейту мақсатында 1994 жылдың қаңтар айында Қазақстан Республикасы мен ... ... ... ... ... ... жасау жөніндегі келісімге қол қойылды. Кейінірек аталған келісімге Қырғызстан қосылды. Қазақстан Республикасы, Қырғыз ... және ... ... ... ... құрылып оның жұмысшы органы — Атқарушы комитет тағайындалды. ... ... және ... ... қорғаныс министрлері Кеңестері ұйымдастырылды. Орталықазиялық ынтымақтастық пен даму ... ... оның ... ...... 918 мың ... ... — 833 мың доллар, Қырғызстан — 333 мың доллар салды.
Қаржы және төлем қатынастары шеңберінде ынтымақтастықты дамыту бағытында аталған банк сауда және ... да ... ... көп ... ... есептеулерді жүзеге асыруды, төлем жүйелері мен ақша аударуды орнықтыруды, сондай-ақ біріккен кәсіпорындар құруға көмектесуді, стратегиялық бағдарламаларды несиелеуді, жалпыаймақтық ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс. Бірақ, келісімде көрсетілген Ортақ рынокқа жылжу шаралары, әсіресе өзара сауда сферасында, орындалмай ... ... өзі ... ... және ... себептерге байланысты. Олардың ішіндегі ең негізгілері: ұлттық заң шығармашылығындағы айырмашылықтар және осы мемлекеттердің ... ... ... ... шын ... ... Азия мемлекеттерінің экономикаларын уйлестіру жұмыстары күтілген нәтижелерге жете алмай, артқан ... ... ... ... ... 1995 ... қаңтар айында Қазақстан Республикасы будан сәл бурынырақ Ресей Федерациясы мен Беларусь Республикасы құрған кедендік одаққа қосылды. Кейінірек ... ... ... ... ... Қырғызстан қабылданды. Мундай жауапты қадам “төрттіктен" ұлттык, заң шығармашылығы жуйелерін үйлестіру бағытында көптеген ... ... ... ... ... ... айында Кедендік одақ құрудың бірінші кезеңі аяқталды. Одаққа мүше елдер арасындағы кеден алымдары жойылды, басқа елдердің тауарлары үшін ... ... ... белгіленді, экспорт, реэкспорт және импорт ережелері сәйкестендірілді, Кедендік одақ елдері үшін жеңілдіктердің бірыңғай жүйесі ... ... ... Одақ ... ... кезеңі жүзеге асырылуда. Дегенмен, Кедендік Одақ шеңберіндегі қызметтер көптеген айтыстартыстар туғызуда.
1998 жылы қаңтардың ... ... ... ... муше — ... ... Беларусь республикаларының және Ресей Федерациясының Президенттері кездесті. Мемлекет басшыларының жоғары
дәрежелі бул кездесуінде төрт мемлекет арасындағы экономикалық байланыстарды ... ... ... ... ... ... қол жеткізілді. Оның көпшілігі кеден тәртібі мен кедендік алымдарға тікелей қатысты. Атап айтк,анда, Кеден одағына қатысушы елдердің ... ... ... ... ... ... ... салык, қызметінде өзара әрекет етудің негізгі принциптерін ... ... ... қалыптастыру, Кеден Одағына кіретін мемлекеттердің аумағы арқылы транзиттік жуктерді тасымалдду шарттарын ыңғайластыру және ... ... ... ... дайындау тәртібін жеңілдету туралы мәні мен маңызы зор мәселелер жөнінде шешімдер қабылданды.
Мемлекет басшыларының бул ... қызу ... ... ... басқа мәселелер де болды. Ол Н. Назарбаевтың тікелей жетекшілігімен дайындалған Бірыңғай экономикалық кеңістік қуру ... шарт ... еді. Бул ... ... ... ... ... Еуропаның, Солтустік Американың, тағы басқа мемлекеттердің өзара интеграциялық байланыстар жасаудағы тәжірибелерін ... ... ... Ол ... одақтың тарихи базасы ретінде құрылмақшы. Өйткені, Еуропалық одақ ... ... бері ... ... мәні зор екендігін көрсете білді. Тиімділігі зор, тәжірибесі көп.
Бірыңғай экономикалық кеңістіктің басты міндеттеріне: мемлекеттер арасындағы ортақ рынокты қалыптастыру, импорт және ... ... ... ... ... жою, ... байланысты заңдық қужаттар мен нормативтік актілерді жақындастыру болып табылады. Жоба бойынша булар алты жылда ретке келтірілуі тиіс. Әрқайсысы үш жылдан екі ... ... ... ... ... 12 ... ... кеңістіктің өтпелі кезеңі деп белгіленіп отырған алты жылдың алғашқы үш жылы дайындық кезеңі болмақшы. Онда ... ... ... ... Ал соңғы уш жыл ішінде барлығы сараптан өткізіліп, тиісті құжаттарға қол қойылып, заңдастырылуы керек. Бірыңғай экономикалық кеңістік қуру ... Н. ... ... бул шарт ... мемлекет басшылары тарапынан мақулданып, оны елдің укіметтеріне тапсыру туралы шешімге келді.
Осы жолғы “төрттіктің" Н. ... ... ... ... ... ... ... елдердің арасында гуманитарлық және басқа салалар бойынша қарым-қатынастарды орнатуды ... ... ... ... сай бірнеше жеңіл қадам" (Несколько простых шагов навстречу простым людям) деген бағдарлама жобасы барлық қатысушыларды қанағаттандырғанын атап өткен жөн. Онда мына ... ... әр ... ... өз ... ... төрт ... шекарасынан виза, анықтамасыз еркін өтуге, кедендерден 10 мың долларға дейінгі ... ... алып ... ... ... 10 ... дейінгі қол жүктерінен кедендік алым алмауға, төрт мемлекет арасында мерзімді басылымдарға жазылуға шек қойылмауға, теледидар және ... ... ... ... ... ... ... Н. Назарбаев Ақмолаға қатысты ойларын да ортаға салды. Ақмолада Еуразиялық ... ... ... ... ... ... ... инвестиция банкін, Еуразиялық ғалымдар клубын, тағы басқа халықаралық деңгейдегі ұйымдардың құрылуын қалайтынын айтты.
Халықаралық ұйымдардың қазіргі кездегі атқарып отырған ... мәні зор, ... ... Жер шарының әрбір мемлекеті әр түрлі халықаралық ұйымдардың мушелігіне кіруді және оның ... ... ... ... ... ... жолдарының бірі деп санайды. Сондықтан мемлекеттің халықаралык, ұйымдардың қызметіне толыққанды және ... ... ... ... осы ... ... ... дүниежүзілік саясат пен экономикадағы рөлі жөніндегі ақпараттар мен мәліметтердің толықтығы мен ақиқаттығына ... ... ... ... тиімді пайдалану қандай елдің болса да сыртқы саяси және экономикалық саясатының ең басты ... ... ... ... ... мен Одақтардың қызметіне атсалысуы оның экономикалык, дамуына игі әсерін тигізіп, саяси қауіпсіздігіне кепілдіктер ... ... ... Назарбаев. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының ... ... ... 16 ... 1992 ... ... «Еуразиялық одақ туралы» Казахстанская Правда 20.10.1999.
Послание Президента страны к народу Казахстана. Стратегия "Казахстан-2030".
Елемесов Р.Е. «Халықаралық қатынастар» Алматы 2000.
Курс экономической ... Под ред. ... М.Н., - ... АСА, 2002г. ... Н.К., ... Ж. ... регулирование экономики в условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Учебное пособие. – Алматы: ... ... А. ... КСРО ... кешегі мен ертеңі» Алматы 2002
«Саясат» журналы #3 2001 жылы
«Саясат» журналы #4 2001 жылы
«Саясат» журналы #5 2001 ... № 19. ... ... № 6. 29.03.2001 г.
Азия – экономика и ... /1998 г. №27 ... /98г. № ... ... Серия экономическая /2002, №4(16)
Вестник КазГУ. Серия экономическая /2001, №9
32

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Бухгалтерлік есепшоттарының жіктелуі мен жоспары10 бет
Заңды тұлғалардың кейбір түрлерінің меншік құқығы38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь