Қазақтан және бибітшілік үшін саяси әріптестік

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І . тарау. Бейбітшілік идея және құрал ретінде
1.1. Саяси ілімдер тарихындағы бибітшілік идиялары ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2. Әлемдегі бибітшілік үшін күрестер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

ІІ . тарау. Қазақстанның бибітшілік саяси әріптестігі
2.1. Қазақстанның ядросыз мемлекетке айналуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.2 Қазақстанның ЕҚЫҰ . на төрағалық етуі және аймақты бибіт саясат орналған қосқан үлесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..56
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Осыдан дәл он жыл бұрын Қазақстан халқының еркіне сай әлемдегі ең ірі ядролық полигондардың бірі жабылды.
Біз, қазақстандықтар ядролық полигонды жабу арқылы алапат қарудан өз еркімен бас тартуымыз елімізге деген құрмет пен сенімнің көрінісі деп бағалаймыз. ядролық қауіпсіздіктің XX ғасырда екі полюсті әлемге лайықталып қалыптастырылған халықаралық жүйесі жаңа геосаяси жағдайға шыдас бере алмады, ядролық қарудың «жер бауырлап жылжу» процесін тоқтатуға шамасы келмеді. Осының бәрі ядролық қарудың одан әрі «жылжуына» жол бермеу, оның таралуын бақылаудың халықаралық жаңартылған жүйесінің құрылысы жөніндегі дүниежүзілік қауымдастықтың күш – жігерін жандандыруды талап етеді. Бүгінде ядролық қаруды таратпау мәселелері біздің еліміздің халықаралық сахнадағы басты басымдықтарына жатады. Қазақстанның қазіргі жаһандық қауіпсіздік жүйесінің құқықтық негізін құрайтын маңызды құжаттардың бірі- Ядролық қаруды таратпау шартына 1993 жылы қол қоюы және БҰҰ бас Ассемблеясының 51- сессиясында 1996 жылғы 24 қыркүйекте ядролық қаруды сынауға жаппай тыйым салу шартына қосылуы ел таңдауының табиғи жалғасы ретінде қабылданды [1].
Күштердің ара салмағы бұзылды, ядролық қару «үлкен» бестіктің ғана меншігі болудан қалды. Бұл қаруды таратпау жөніндегі жұрттың бәрі қабылдаған, енді бұзылмастай көрінетін тәртіпке қарамастан, ядролық қаруға ие елдердің саны арта түсті.
Қазақстанның егемен ел ретінде қалыптасуы өткен ғасырдың 90 -жылдарындағы аталған күрделі геосаяси жағдайда өтті. Ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін дүниежүзілік қауымдастықтың алдындағы айрықша жауапкершілігін сезінгендіктен де Қазақстан жалғыз дұрыс шешім екендігін кейіннен өмірдің өзі көрсетіп берген күрделі қадамға барды.
Осыдан дәлме - дәл он жыл бұрын, 1991 жылғы 29 тамызда мен Қазақстан жерін жарты ғасырға жуық уақыт бойы азапқа салып келген Семей ядролық полигонын жабуы Бүгінде ядролық қаруды таратпау мәселелері біздің еліміздің халықаралық сахнадағы басты басымдықтарына жатады. Қазақстанның қазіргі жаһандық қауіпсіздік жүйесінің құқықтық негізін құрайтын маңызды құжаттардың бірі- Ядролық қаруды таратпау шартына 1993 жылы қол қоюы және БҰҰ бас Ассемблеясының 51- сессиясында 1996 жылғы 24 қыркүйекте ядролық қаруды сынауға жаппай тыйым салу шартына қосылуы ел таңдауының табиғи жалғасы ретінде қабылданды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Қазақстан қауіпсіздігін талдау ісінде саяси жүйенің елдегі экономикалық базаға барабар келмеуінің ұлғаюы және осыған қоса ішкі-сыртқы саяси жүйеде барған сайын наразылықтардың өрши түсуі тұтқалы мәселе ретінде қалып отыр. Біздіңше, қазіргі жағдайда "саяси қатер" дейтін ұғымның өзі әлдеқайда кеңірек түсіндіруді тілейді. Саяси қатерді тек "кейбір саяси шешімдердің, оқиғалар мен жағдайлардың коммерциялық ахуалға инвесторлар пайдадан айрылып қалатындай әсер етуінің" ғана ықтимал көрінісі деп қарауға болмайды. Ол неғұрлым кең мағынада қоғамның экономикалық және саяси құрылымындағы құйқылжыма ара-қатынастың бұзылу мүмкіңдігін де білдіреді.
Зерттеудің мақсатымен міндеттері. Біріккен Ұлттар Ұйымының жарғысы халықаралық қабылдаған нормаларын өзінде нақтылы көрсеткен соғыстан кейін тарихтағы өзінше бірден-бір құжат 1990 жылы басынан жалпыға бірдей бейбітшілікті қамтамасыз ртуге бағытталған Біріккең Ұлттар Ұйымының барлық қайырымдылық істерінде біздің жас республикамыз белсенді рөл атқарады. Біріккен Ұлттар Ұйымының "жұмысына қатысу әрбір мемлекетке өзінің ресми позициясын баяндауға ғана мүмкіндік бермейді, сонымен бірге мемлекет басшылары, сыртқы істер министрлері, әр елдердің жауапты өкілдері арасында байланыстар орнатуға және ресми емес келіссөздер мен пікір алысулар жүргізуге мүмкіндік береді [2]. Ал мұндай ресми емес кездесулер қазіргі заманғы дипламатияда маңызды мәнге ие. Олар қайсыбір мемлекеттің көзқарасы. мен ниетін жақсырақ анықтауға, күрделі және маңызды халықаралық мәселелері жөнінде оның ұстанымын түсінуге көмектеседі. Біріккен Ұлттар Ұйымы жалпыға бірдей бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтаудың ұжымдық құралы ретінде қарастыра отырып, барлық бейбіт сүйгіш күштер Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметінің нәтижелі болуына ұмтылады, онысалмақты әрі беделді түрде көргісі келеді.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. 1.Соғысты әділетті жәнс әділетсіз деп бөлген ол, "барлық соғыстың басталуы құқықтың бұзылу салдары" деп түсіндіреді. Әділетті соғыс деп Г. Гроций қорғаныс, мемлскеттің тұтастығын сақтау және дүние-мүлікті қорғау соғыстарын ал әділетсіз соғыстар деп басқыншылық, басқаның дүниесін тартып алу,басқа халықтарды бағындыру жолындағы соғыстарды айтады. Ядролық қарудан бас тарту Қазақстанның өз тәуелсіздігінің алғашқы күнінен бастап бейбітшіл сыртқы саяси бағытты таңдап алуымен де байланысты [3].
2.Салықаралық ұйымдардың ғаламдық проблемаларын шешудегі орны мен ролі атап айтқанда: экологиялық, аштықпен, жұқпалы аурулар проблемаларын шешу жолдарын анықтау .
-Қазіргі таңда Қазақстан мен Біріккен Ұлттар Ұйымымен арасындағы қарым -қатнасын зерттеп оның ғаламдық проблемалары мен мэселелерін шешудегі, атқарып жатқан жүмыстарын анықтау.
-Еуропалық одақ пен Қазақстанның ынтымақтастығын анықтау, олардың экологиялық қауіпсіздік проблемаларын шешу жолдарын анықтап түсінік беру, жэне бұл ұйымның антитеррористік экстремизм мен ланкестікке қарсы күресін анықтау.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы мен Қазақстан арасындағы ынтымақтастықтығын анықтап түсіндіру және де терроризм экстремизмге қарсы күресін анықтау, және экологиялық аймақпен атап айтқанда Семей мен Арал аймақтарына жүріп жатқан іс - шараларын анықтау.
3. Алайда - ХХІ ғасырды азаматтық ядролық қатерден құтылатын ғасырана айналдыру мақсатын көздейді.
4. Қазақстанның 2009 жылы ЕҚЫұ - ға төрағалыққа деген ниетін ашық мәлімдеген жалғыз мемлекет болып табылмақ.
Зерттеудің объектісі. Осы акт арқылы біз халықаралық қауымдастыққа өз сыртқы саясатымыздың ашықтығын, өзіміздің зорлық - зомбылық пен әскери қатерден азат бейбітшілікті жақтайтынымызды көрсетіп бердік.
Қазақстан ядролық қарудан бас тартуымен жай халықаралық бедел алып қана қойған жоқ. Біз ядролық державадардан — АҚШ – тан, Ресейден, Ұлыбританиядан, Франция мен Қытайдан аумақтық тұтастығымыз бен біздің егемендікті қүрметтеудің берік кепілдерін алдық.
Бүгінде Қазақстанның ядролық қарусыз мәртебесі — бұл біздің шекарамыздың бүкіл өлшемдері бойынша бейбітшілік пен қауіпсіздіктің негізі болып табылады.
Бұл Қазақстанның басқа елдермен жемісті ынтымақтастығының нақты мүмкіндігі.
Сондықтан да осы ынтымақтастықты біз еліміз аумағындағы ядролық сынақтардың салдарын жою саласында да кеңейте түскіміз келер еді.
Бүгінде Қазақстан ядролық сынақтардың салдарын жою проблемасын негізінен дербес шешуде. Іс жүзінде біз полигонга байланысты өз проблемаларымызбен бетпе – бет қалып отырмыз.Алайда XXI ғасырды адамзаттың ядролық қатерден құтылатын ғасырынаайналдыру мақсатын көздейді.
Қазақстан ЕҚЫҰ-ға 2009 жылы төрағалық ету кандидатурасы жөнінде мәлімдеді. Бұл мәселе жылдың аяғына дейін шешілуі тиіс. Шындығында да, біздің мәлімдемемізге көзқарасы түзу мемлекеттер баршылық. Олардың есептеуінше, бұл мәлімдеме, бір жағынан, ЕҚЫҰ үшін және Қазақстанның өзін-өзі таныту үшін және қолайлы мүмкіндік болып табылады Қазақстанның 2009 жылы ЕҚЫҰ –ға төрағалыққа деген ниетін ашық мәлімдеген жалғаз мемлекет болып табылмақ [4].
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Н.Ә. Назарбаев Алматы Білім 2000 ж. - 303 бет.
2. Рахманберді Т. Біріккен Ұлттар Ұйымының реформалаудың негізімен басты бағыттары.Хабаршы заң 2007 25бет.
3. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж. - 154 бет.
4. Егемен Қазақстан 8 ақпан 2007 ж № 22
5. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж 168 бет.
6. Әлемдік саясаттану анотологиясы Алматы , Қазақстан 2005 ж. ІІ том. 222 – бет.
7. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж -174 бет
8. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж – 188 – бет.
9. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж – 201 бет.
10. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж – 213 бет.
11. Әмірбек А.А. “Халықаралық ұйымдар мен мемлекеттер одақтары” Шымкент 2006 ж. - 86 - бет
12. Әмірбек А.А. “Халықаралық ұйымдар мен мемлекеттер одақтары” Шымкент 2006 ж. 92 – бет.
13. Н.Ә.Назарбаев. Бейбітшілік кіндігі. Алматы. 2001 ж. - 300 бет.
14. Рахманберді Т. Біріккен Ұлттар Ұйымының реформалаудың негізімен басты бағыттары.Хабаршы заң 2007 76 – бет.
15. Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының әлеуеті Талғат Баймұхамбетов //Егемен Қазақстан// 2005ж 2 шілде
16. Н.Ә.Назарбаев. Сандарлы он жыл. Алматы. 2001 ж. - 75 бет.
17. Н.Ә.Назарбаев. Сандарлы он жыл. Алматы. 2001 ж. - 82 бет.
18. Н.Ә.Назарбаев. Сандарлы он жыл. Алматы. 2001 ж. - 93бет.
19. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 234 -бет.
20. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 240 -бет.
21. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 248-бет.
22. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 256 -бет.
23. Қауіпсіздік //Егемен Қазақстан// 2006 ж. маусым 24
24. Қауіпсіздік //Егемен Қазақстан// 2006 ж. маусым 24
25. Қауіпсіздік //Егемен Қазақстан// 2006 ж. маусым 24
26. Саясат журналы 2006 114 – бет.
27. Саясат журналы 2006 120 – бет.
28. Саясат журналы 2006 126 – бет.
29. // Егемен Қазақстан// 22 сәуір 2007 ж.
30. // Егемен Қазақстан// 22 сәуір 2007 ж.
31. // Егемен Қазақстан// 22 сәуір 2007 ж.
32. // Егемен Қазақстан// 18 мамыр 2004 ж.
33. // Егемен Қазақстан// 18 мамыр 2004 ж.
34. // Егемен Қазақстан// 6 шілде 2005 ж.
35. // Егемен Қазақстан// 6 шілде 2005 ж.
36. // Егемен Қазақстан// 6 шілде 2005 ж.
37. Н.Ә.Назарбаев Сындарлы он жыл Алматы, 2001
38. Н.Ә.Назарбаев Сындарлы он жыл Алматы, 2001
39. Н.Ә.Назарбаев Ғасырлар толғысында Алматы 2003 ж. 86 - бет
40. Н.Ә.Назарбаев Ғасырлар толғысында Алматы 2003 ж. 8 -бет
        
        Қазақтан және    бибітшілік  үшін    саяси  әріптестік
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І – ... ... идея және ... ретінде
1.1. Саяси ... ... ... ... ... ... - тарау. Қазақстанның бибітшілік ... ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ – на ... етуі және ... ... ... ... ... ... Осыдан дәл он жыл бұрын Қазақстан
халқының еркіне сай әлемдегі ең ірі ... ... бірі ... ... ... ... жабу арқылы алапат қарудан өз
еркімен бас тартуымыз елімізге деген құрмет пен ... ... ... ... қауіпсіздіктің XX ғасырда екі полюсті әлемге лайықталып
қалыптастырылған халықаралық жүйесі жаңа геосаяси жағдайға ... ... ... ... «жер бауырлап жылжу» процесін тоқтатуға шамасы
келмеді. Осының бәрі ядролық қарудың одан әрі «жылжуына» жол ... ... ... халықаралық жаңартылған жүйесінің құрылысы жөніндегі
дүниежүзілік қауымдастықтың күш – жігерін ... ... ... ядролық қаруды таратпау мәселелері біздің еліміздің халықаралық
сахнадағы басты басымдықтарына жатады. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... маңызды құжаттардың бірі-
Ядролық қаруды таратпау шартына 1993 жылы қол қоюы және БҰҰ ... 51- ... 1996 ... 24 ... ... ... жаппай тыйым салу шартына қосылуы ел таңдауының табиғи жалғасы
ретінде қабылданды [1].
Күштердің ара ... ... ... қару «үлкен» бестіктің ғана
меншігі болудан қалды. Бұл ... ... ... ... бәрі
қабылдаған, енді бұзылмастай көрінетін тәртіпке қарамастан, ядролық қаруға
ие елдердің саны арта түсті.
Қазақстанның егемен ел ... ... ... ... ... ... күрделі геосаяси жағдайда өтті. Ядролық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... сезінгендіктен де Қазақстан жалғыз дұрыс ... ... ... өзі ... берген күрделі қадамға барды.
Осыдан дәлме - дәл он жыл бұрын, 1991 жылғы 29 тамызда мен Қазақстан
жерін жарты ... жуық ... бойы ... ... ... ... ядролық
полигонын жабуы Бүгінде ядролық қаруды ... ... ... ... сахнадағы басты басымдықтарына жатады. Қазақстанның
қазіргі жаһандық қауіпсіздік жүйесінің құқықтық негізін құрайтын маңызды
құжаттардың ... ... ... ... ... 1993 жылы қол қоюы ... бас Ассемблеясының 51- сессиясында 1996 жылғы 24 ... ... ... ... ... салу ... қосылуы ел таңдауының табиғи
жалғасы ретінде қабылданды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Қазақстан қауіпсіздігін ... ... ... елдегі экономикалық базаға барабар ... ... ... қоса ... саяси жүйеде барған сайын ... ... ... ... ретінде қалып отыр. Біздіңше, қазіргі жағдайда "саяси
қатер" дейтін ұғымның өзі әлдеқайда кеңірек түсіндіруді ... ... тек ... ... ... ... мен жағдайлардың
коммерциялық ахуалға инвесторлар пайдадан айрылып қалатындай әсер ... ... ... деп ... ... Ол ... кең мағынада
қоғамның экономикалық және саяси ... ... ... ... де білдіреді.
Зерттеудің мақсатымен міндеттері. ... ... ... ... қабылдаған нормаларын өзінде нақтылы көрсеткен
соғыстан кейін тарихтағы өзінше бірден-бір ... 1990 жылы ... ... ... ... ... бағытталған Біріккең Ұлттар Ұйымының
барлық қайырымдылық істерінде біздің жас ... ... ... ... ... ... ... қатысу әрбір мемлекетке
өзінің ресми позициясын баяндауға ғана мүмкіндік ... ... ... ... сыртқы істер министрлері, әр елдердің жауапты өкілдері
арасында байланыстар орнатуға және ... емес ... мен ... ... ... береді [2]. Ал мұндай ресми емес кездесулер
қазіргі заманғы дипламатияда маңызды ... ие. Олар ... ... мен ниетін жақсырақ анықтауға, күрделі және маңызды ... ... оның ... ... ... ... ... жалпыға бірдей бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтаудың ... ... ... ... ... ... сүйгіш күштер Біріккен
Ұлттар Ұйымының ... ... ... ... ... ... түрде көргісі келеді.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. 1.Соғысты әділетті жәнс ... ... ол, ... ... ... ... ... салдары" деп
түсіндіреді. Әділетті ... деп Г. ... ... ... тұтастығын
сақтау және дүние-мүлікті қорғау соғыстарын ал әділетсіз соғыстар ... ... ... ... ... халықтарды бағындыру
жолындағы соғыстарды айтады. ... ... бас ... ... ... ... ... бастап бейбітшіл сыртқы саяси ... ... де ... [3].
2.Салықаралық ұйымдардың ғаламдық проблемаларын шешудегі орны мен ролі
атап айтқанда: экологиялық, аштықпен, жұқпалы ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен Біріккен Ұлттар ... ... ... ... оның ... проблемалары мен мэселелерін шешудегі,
атқарып жатқан жүмыстарын анықтау.
-Еуропалық одақ пен Қазақстанның ... ... ... ... ... шешу ... ... түсінік беру,
жэне бұл ұйымның антитеррористік экстремизм мен ланкестікке ... ... ... Ұйымы мен Қазақстан ... ... ... және де терроризм экстремизмге қарсы
күресін анықтау, және экологиялық ... атап ... ... Арал аймақтарына жүріп жатқан іс - шараларын ... ... - ХХІ ... азаматтық ядролық қатерден құтылатын
ғасырана айналдыру мақсатын көздейді.
4. Қазақстанның 2009 жылы ЕҚЫұ - ға ... ... ашық ... ... ... болып табылмақ.
Зерттеудің объектісі. Осы акт арқылы біз халықаралық қауымдастыққа өз
сыртқы саясатымыздың ашықтығын, өзіміздің зорлық - ... пен ... азат ... жақтайтынымызды көрсетіп бердік.
Қазақстан ядролық қарудан бас ... жай ... ... ... ... жоқ. Біз ядролық ... — АҚШ – тан, ... ... мен ... ... ... бен ... қүрметтеудің берік кепілдерін алдық.
Бүгінде Қазақстанның ядролық қарусыз мәртебесі — бұл ... ... ... ... бейбітшілік пен қауіпсіздіктің негізі
болып табылады.
Бұл ... ... ... ... ынтымақтастығының нақты
мүмкіндігі.
Сондықтан да осы ... біз ... ... ... ... жою ... да кеңейте түскіміз келер еді.
Бүгінде Қазақстан ... ... ... жою проблемасын
негізінен дербес шешуде. Іс ... біз ... ... ... бетпе – бет қалып отырмыз.Алайда XXI ғасырды адамзаттың
ядролық қатерден құтылатын ғасырынаайналдыру мақсатын көздейді.
Қазақстан ЕҚЫҰ-ға 2009 жылы ... ету ... ... ... мәселе жылдың аяғына дейін шешілуі тиіс. Шындығында да, біздің
мәлімдемемізге ... түзу ... ... ... ... ... бір жағынан, ЕҚЫҰ үшін және Қазақстанның өзін-өзі ... және ... ... ... табылады Қазақстанның 2009 жылы ЕҚЫҰ –ға
төрағалыққа деген ниетін ашық ... ... ... ... ... - ... ... идея және құрал ретінде.
1.1. Саяси ілімдер тарихындағы бейбітшілік идеялар
Ілімдер ... ... ... ... ... ... Джон Локктың және Голландияның әлем таныған ойшылдары Гуго Гроций мен
Барух Спинозаның ... ... ... ... жаңа заманның (табиғи және халықаралық құқықтың) мемлекет
және құқық туралы ерте буржуазиялық ... ... ... ... ... ... және саяси ойшылы. Ол жан-жақты білім ... және ... ... ... және ... ... және ғылымның
басқа да салалары бойынша 90-нан астам онімді еңбек жазған талантты ... ... ... ... ... құқық мәселелері туралы кең көлемді
шығармалары "Соғыс жене бейбітшілік құқығы туралы", "Ерікті теңіз туралы",
"Табиғи ... мен ... ... ... ... ... ... түсіндірілетін үш кітабында толығырақ қамтылды.
Жаңа қалыптасқан буржуазиялық құқықтық көзқарастың алғашқы өкілдерінің
бірі ретінде Г. Гроций феодализмнен ... өту және ... ... ... мемлекеттік форманың ішкі өмірі мен халықаралық
қарым-қатынас принциптерін құқықтық тұрғыдан түсіндіруге және оны ... ... ... ... ... жету ... Г. ... таңдаған
тақырыптарын соңына дейін түсіндіре алу үшін әртүрлі жағдайда не ... ... ... шешу ... ... тыс ... пен ... шешуді ұсынды.
Құқықтану саласы Гроций үшін құқық және әділдік, ал саяси ғылым
мақсаттылық пен ... ... ... ... Ол құқықтануға ғылыми
форма беру үшін оның табиғаттан пайда болуы мен қолдан жасалу ... ... ... Өйткені, қолдан жасалған құқықтар уақыт ағымына
қарай езгермеді келеді (мысалы, ... ... ... ... ... ... құқығы және т.б.), ал табиғаттан шыкқан
құқықтар яғни, табиғи құқықтар ... ... өз ... ... ... заңтануда өзінің ерік қайнар көзі бар "табиғи, өзгеріссіз" бөлігін
басқалардан айыра білу ... атап ... ... кәсіппсн, қолөнермен, өнермен шұғылдануы, бұрынғыдан
әдемірек тұруға тырысуы алдымен жылжымолы мүлікке, ... ... ... ... ... алып ... ... осындай нәтижесінде жеке
меншіктің пайда болуын Г. Гроций олардың "әлдебір келісімі" немесс ұғынуы,
әлде олардың ... ... ... ... ... ... ... меншіктеріне бәрінің келісуі деп түсіндіреді.
Табиғи құқықтың іске асуының ішкі ... және ... даму ... жақтары "адамдардың мемлекетке бірігуіне" әкелді, олар
құдай ... ... ... өмір тәжірибесі мен олардың әділетсіздікке
қарсы жеке дара күресінің әлсіздігінен ерікті түрде ... ... те ... ... ... ... Г. Гроций қағидасы бойынша
мемлекет өзінің әлеуметтік мағынасы ... ... ... ... ... мен ... ... мен дәулеттілерге қарсы
одағы ретінде көрінеді ... ... ... ... ... ... халық аралық
қатынастарға, әлемдік бейбітшілік мәселелеріне арналған. Ол бүгінгі күннің
ең маңызды мәселесі бостандык пен ... ... деп ... қатынастарды, әсіресе соғыс және бейбітшілік мәселелерін
құқықтық реттеу мен ... ... ... ой ... Г. ... соғыс пен
құқықтың сәй-кессіздігі туралы кең тараған ... ... ... Оның
айтуынша, соғыс табиғи құқыққа қайшы келмейді, өйткені "әркім табиғи ... ... ... сол үшін де ... қол ... Соғысқа, сондай-
ақ, құдай заңы бойынша да, халықтар заңы бойынша да тиым салынбаған. ... ... ... ... ... екендігін білдірмейді.
Соғысты әділетті жәнс әділетсіз деп ... ол, ... ... ... ... салдары" деп түсіндіреді. Әділетті соғыс деп ... ... ... ... сақтау және дүние-мүлікті қорғау
соғыстарын ал әділетсіз соғыстар деп басқыншылық, басқаның дүниесін тартып
алу,басқа халықтарды ... ... ... ... Ол ... ... ... жасаған зұлымдық ... ... ... ... төлеуге тиіс деп есептеді. Олар соғыстың
барлық ауыртпалығы мен зардаптары үшіті ... ... ... ... ... жаңа ... ... халықаралық құқық туралы
еңбектері оған "халықаралық құқықтың атасы" деген атақ берді. Гуго Гроций
"Ерікті теңіз туралы" (1609) ... ... ... ... ... ... жағдайдың тәжірибесін пайдалана отырып жан-жақты
негіздеп берді. Оның бұл ... ... ... олигархиясының
отарлық және сыртқы саудадағы үстемдік жағдайын заң жағынан бекітті және
мемлекеттердің ... ... ... ... негізделгсн
теорияны анықтады. Оның құқықтық концепциялары сол замам үшін прогресшіл
болғанымен, саяси көзқарастары туралы бұлай деп айта қою ... ... ол ... органдар мен монархтарға тиісті деп санады, ал халық
билігі мен оның қажеттілігі туралы ... ... Ол ... өмір ... билік формасына қарсы көтеріліс жасау құқығын тек тирандық билікке
қарсы, бүкіл ... ... салу мен ... ... ... қарсы ерекше
жағдайда ғана қолданыста болады деп есептелді.
Соғыс дсген не, құқық деген не?
Ортақ ішкі мемлекеттік құқықпен байланыстырылмаған ... ... ... соғыс пен бейбітшілік ахуалына қатысты; әлі халық болып
бірікпеген немесе әр ... ... ... ... - жеке ... ... өздерінің де, сондай-ақ соңғылар мен құқықтары ... атап ... - ... тектен шыққандар мен респуб-ликалардағы
еркін азаматтардың даулары осындай. Ал ... ... ... ... және ... тұтануына апарып соқтырмауы мүмкін дау жоқ
болғандықтан, соғыс құқығын баяндауға орай әдетте соғысқа ... ... ... тоқталған жөн. Соғыстың өзі болса одан кейін
бізді өзінің ... ... ... ... ... [6]. ІІ Біз
соғыс құқығын түсіндіруді ниет еткендіктен, сөз ... ... ... не және ... етіп ... ... дегеніңіз не деген мәселені
зерттеу қажет. Цицерон ... ... күш ... деп ... ... ... күш қолданып күресу ахуалы. Осынау ортақ ұғым ... ... тиіс ... ... ... ... бір түрі ... қарым-қатынастан, ал екіншісі - басыңқылар мен бағыныштылар ара-
сындағы қарым-қатынастан тұрады. Сондықтан осы соңғы түрді ... ... ... - ... құқығы деп атасақ, біздің қателесуіміз екіталай.
Ерте буржуазиялық саяси және құқықтық ... ... ... ... ... ... XVII ... өмір сүрген Голландияның
ұлы философы және саяси ойшылы Барух (Бенедикт) Спиноза қомақты үлес ... ... ... ... еңбектері "Діни-саяси толғау", "Саяси
трактат", "Декарт философиясының ... ... ... ... үшін пайда болатын табиғат құбылыстарын танудың ең ... оңай жолы ... ... ... ... ... тәсілді
ұсынды. Оның философиялық ілімі ... ... ... денелер мен
құбылыстарды біріктіретін ұғым түпнегіз ... ... Осы ... Спиноза себептіліктен табуға тырысады. Осындай көзқараста болған ... да, адам ... де ... заңына бағынышты екенін дәлелдеу
үшін ойлаудың математикалық тәсілін қолданады. Оның айтуынша, "адамдар ... ... ... бастап еріктімін" деп санайды, бірақ шындығында олай
емес. ... ... ... ... де ... Себептілік бар жерде зандылық бар.
Спиноза "Діни-саяси толғау" трактатында Библияның ғылыми сынының
негізін салды. "Екі ... ... ... алған ол нағыз шындықты
танып білуде Библияның көл егі шамалы деп ... Оның ... ... тек ... мен ... догмаларынан ғана іздеуі олардың
адасуына және өздерінің ... ... ... әкеліп соғады.
Шындықты іздеудің бірден-бір жолы Сипиноза ілімі бойынша ақыл-ой
мен сана ғана ... ... Ал ... және ... ... оны танудың сол саладағы өзіндік ерекшеліктерін ескеру қажет
деп есептеді. Ол бар ... ... ... ... ... және ... ... дәлелдеуге келмейтін моральдық ақикат"
негізінде қабылданатындар деп ... ... ... ... заңдарын адам
санасы жете алған құдай шешімі ретінде сипаттайды. Оның табиғи құқық туралы
тұжырымы да табиғат заңын осылай түсінудің ... ... білу ... ... адам — ... бір бөлшегі —, адамға және барлық
табиғатқа табиғи зандылықтар мен қажеттіліктер ... ... тән ... ... ... ... қажет етпейтін және ешкім істей алмайтын
нәрсеге ғана тиым салады. Табиғат дүниесі және ... ... ... бір-біріне жау.
Спинозаның айтуынша табиғи жағдайда (адамдар, ... ... ... ... ... ... ... әлсәз) барлық нәрсенің өз қалауы
бойынша бүкіл тіршілігі бірдей және сондай ... ... ие ... ... тең ... ... бұл табиғи құқықтардың көлемі мен мазмұны әртүрлі
адамдарда (басқа да тіршілік иелерінде) олардың дене ... мен ... ... болып келеді. Бірақ барлық адам үшін жалпы құқық орнықпаған
табиғи жағдайда олардың қауіпсіз өкірі мен мақсат-мүдделерін жүзеге ... ... ... жәнс ... кажеттіліктің өзі адамдардың ... шығу ... ... ... Яғни, жалпы
үйлесімділікпен адамдардың қоғамға және мемлекетке бірігуіне жағдай жасалып
отырады.
Спинозаның ойынша саясат ... ... ілім ... ... ... зерттеудегі адамдарды табиғи күйінде емес, оларды өздерінен қалай
көргі келгендігінен болып табылады. Осындай қателік салдарынан олар саясат
теориясын жасай ... да, ... ... ... мен "Күн ... сол
заманда жүзеге аспады.
Адамзат тарихының тәжірибесіне сілтеме жасай отырып, Спиноза ... ... ... ... ... ... бір азаматтық
жағдайда қатар өмір сүреді деп атап көрсетті. Сондықтан да ... ... мен ... ... ... емес, жалпы табиғаттан
немесе адамдар қатарынан іздеу керектігін айтады ... ... ... ...... ... яғни мемлекеттің
бар болуы. Бұл жерде жоғары билік ретінде мемлекеттің егемендігі туралы
айтылып ... ... ... шарт ... ... ... азаматтық қоғамдар табиги құқығы тоқтатылмайды", өйткені, адамдар
табиғи немесе азаматтық қоғамда ... ... ... ... әрекет
етеді, өздерінің мүддесін ойлайды, сондай-ақ оларды ... пен ... ... ... ... мемлекет бекіткен табиғи құқықтар әрекет
етеді, яғни барлық адам үшін жалпы зандар мен ... ... ... пен қауіпсіздік кепілдігі пайда болады, барлығы бір ғана жоғары
биліктен қорқады.
Жоғары билік барлық адам ... ... ... ... рухы ... Жоғары билік қана жеке және барлық адамдар үшін ненің қайырымды
немесе қайырымсыз, не ... ... не ... ... ... ... қайсы, нені істеуге болады және болмайтындығын шеше алады.
Жоғары билік өкілдігі ... ... ... ... заңның күшін жою, әділ
сот, лауазымды адамдарды сайлау, соғыс пен ... және ... ... шешу болып табылады [8].
Жоғары билік дегеніміз — Спиноза ... ... ... ... бәрі де оған ... ... әрі жоғары биліктің барлық зандарын, тіпті
ақылға қонбайтын шешімдерін де сөзсіз орындауға тиісті".
Спиноза адам ... ... ету ... ... оның ... ... ... Өйткені, адам бостандығы табиғи
қажеттіліктерді тани білу шекарасының негізінде ғана мүмкін деп ... пен сана — бір ... деп атап ... Спиноза. Бұл концеция бойынша
саналы ерік қана ... бола ... Адам ... ... ... әрекет етсе
ғана еркін болады. Өйткені, ол өзінің әрсксттерін ... ... ... іске асырады.
Мемлекеттің түпкі мақсаты да адамдарды қорқыныштан ары өту, олардың
қауіпсіздігі мсн табиғи құқықтарын өзіне және ... зиян ... ... ... өзін сақтау мақсатында жасаған ақылға сыйымсыз
әрекеттері, яғни адамдардың табиғи құқықтарын кейбір жағдайда бұзуы ... ... ... ... ... ... мемлекетті сақтау жалпы
игілік үшін жасалған ... ... боп ... мемлекетке бағыныштылардың билікке қарсылық ... ... мен ... ... ... Ал билік
басындағылардың өздерінің зандарды бұзуы көпшіліктің ... ... ... мсн ... ... алып келеді. Бұндай
жағдайда Спиноноза халықтың көтеріліске шығуының табиғи құқығын мойындау
кажет деп ... ... ... ... формалары мәселесіне де
едәуір көңіл бөлінген. Бұнда ол жоғары ... әр ... ... ең
тиімдісін, яғни, адам игілігі мен оның ... және ... ... ете алатын түрін түсіндіруге әрекеттенді. Ол мемлекеттің (жоғары
биліктің) үш түрін-монархия, аристократия және ... ... ... ... ... ... мемлекет формалары қатарын
алынбады. Сондай-ақ басқыншылық жәнс халықтарды қанау ... ... - ... ... ... де ... ала ... мемлекетке қанша бейім тұрғанымен, Спиноз сол дәуірдегі
саяси ... ... тұра ... ... да сол дәуірдегі биліктің
ең, ... және ... бірі ... ... мен ... бар
монархия мен аристократ шны деп есептеді. Монархиялық биліктің негізін ашып
көрсетуде Спиноза бір адамның жоғары құқыққа ие ... және ... ... ... ... емес деп атал ... Сондықтан да монарх
өзінің кейбір ... ... мен ... ... ... ... ... формаға жақындайды немесе
аристократиялық формаға айналады. Монарх жанындағы әртүрлі кеңестер ... ... ... ... ... ... ... істер жайында ақыл-кеңестер беру. Монарх жанындағы кеңес, ... ... ... ... енгізу туралы мәселені ерекше атап
көрсетеді.
Адамдардың белгілі бір сайланбалы ... ... ... ... ... ... ... Спинозаның берген бағасы бойынша
монархияға қарағанда бір табан ... да ... ... ... ... ... билік көпшілік дауыспен басқарылады. Мемлекеттің мұндай
формасында билеушінің неғұрлым көп ... ... ... саны жалпы
халықтың елуден біріне сәйкес ... ... ... ... ... ... артық деп
таниды. Өйткені, республиканың федеративті (формасында ... ... ...... ... ... белінеді. Демократияның
аристократиядан айырмашылығын анықтауға ... ... ... заң арқылы анықталады, сондықтан да, олар жоғары билікте
аристократияға ... ... ... деп ... атты ... философиялық трактатымен әлем жұртшылығына танылған
Томас Гоббстың ... ... ... ... ... ... мәлім болғандай ол шала туылғанына қарамастан өмірінің соңына
дейін ақыл есін жоғалтпай, кәрілікке мойын ұсынбай 91 жыл өмір ... ... сол ... ... ... Бэкон, Галилей, Кеплер сияқты
атақты ойшылдармен ... ... ... Т. ... ерте ... ... ... ілім-мен шұғылданды. Оның саяси ... ... ... ... ... Алғашқы кезде монархияны
жақтаған ол 1640—1651 жылдары ... ... ... ... елдегі
саяси оқиғалардың өзгеруіне байланысты роялистерден біржолата қол үзген ол
Лондонға оралады және Кромвель ... ... ... ... Көзқарасы жағынан абсолютті саяси билікке жақын тұрғандылығына
қарамастан ол феодалдық "шындықтар" мен монархиялық ... ... ... Оның бұл ... ... құқықтық идеялары "Азамат туралы ілімнін,
философиялық бастауы", ... ... ... және ... ... формасы мен билігі" деген ... ... ... ... және ... туралы теориясының негізі ретінде жеке
тұлғаның табиғаты ... ... алға ... Т. Г ) Гоббстың ойы бойынша
адамдар алғашқы кезде дене және ақыл - ой қабілеттері жөнінен тең ... ... ... ... ашқарақ, тойымсыз. Яғни, "адам
адамға — қаскыр". Осыдан келіп ... ... ... ... ... шығады. Бұндай соғыс жағдайында бәріне дс құқылы болу — ешнәрсеге де
құқылы ... ... Т. ... ... ... ... ... қауымының табиғи тіршілігі" деп атайды. Бірақ ... ... шығу үшін күш пен ақыл ... берілген. Гоббс оны табиғи
заңдар деп атайды, ал оның ең бастысы әрбір адам бейбіт өмірге ұмтылуы ... ... ... ... басқасының бәрі бітімге жету құрамы ретінде
пайдаланылады.
Бітімге жету ... ең ... ... ... өмір мен өзіндік
қорғаныс үшін өзіңнің ... ... ... тура ... [9].
Бұл — екінші табиғи заң. Адамдар өздерінің құқықтарын ... ... ... ... ... ... береді. Екінші табиғи заңнан үшінші
табиғи заң шығады. Олер (адамдар) өздері ... ... ... олай ... жағдайда келісімнің ешқандай маңызы ... ... ... әділдіктің қайнар көзі мен бастауы көрінеді. Аталған үш
заңнан басқа тағы он алты ... ... және ... заң бар. ... да бір ғана ... — өзіңе ұнамаған басқаға да істемеу қағидасын
білдіреді.
Табиғи ... ролі ... зор ... ... орындалуы
міндетті емес. Гоббстың айтуы бойынша, табиғи зандар бір нәрсені іске асыру
немесе іске асырмау туралы бостандығы, ал ... ... бір ... ... ... іске ... міндеттілігі. Т. Гоббс мемлекеттің абсолютті
билігі ғана бейбіт өмір мен ... ... ... бола ... ... Абсолютті билік азаматтық заңдар шығару арқылы жеке тұтғаларды
оны орындауға мәжбүр етеді. Табиғи зандар ... ... ... ... ... күшке сүйенеді.
Мемлекет адамдардың өз өмірі үшін қорқынышынан, яғни өздерін қорғайтын
биліктің қажеттілігінен пайда болған, олар өзара ... ... ... ... ... таңдаған. Яғни, мемлекет жасанды дене (левиафан)
болып табылады. Мемлекеттің пайда ... ... бір ...... ... ... ... құрылған мемлекетті орныққан мемлекет, ал күш
арқылы ... ... ... ... ... деп атайды.
Мемлекет билеушісін егемен деп атаған Гоббс онын абсолютті билігін
мақұлдайды. Жоғары ... ие ... ол ... ... ... емес,
зандарды ол өзі шығарады, олардың күшін жояды, соғыс жариялайды, ... ... ... ... ... ... тағайындайды. Оның
бидігі бөлінбейді және ешкімге берілмейді. Гоббс мемлекеттік билікті болуды
қостамайды. Оның ... ... ... болу оны ... ... сөз,
өйткені белінген билік бірін-бірі құртып тынады".
Гоббстың айтуынша мемлекет өзінің бағыныштыларына азаматтық заңмен тиым
салынбаған іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... парызы халықты жақсы басқара білу, өйткені, мемлекет билеуші
үшін емес, ... үшін ... ... ... билікті жақтаған Т.
Гоббс саяси абсолютизм теоретигі ретінде мемлекет формалары мәселесіне ... бөле ... жоқ. Оның ... өз ... ... ... билік
мемлекеттің қандай формасына қарамастан біркелкі. Дегенмен, ол мемлекеттің,
үш формасы: монархия, демократия, ... ... ... және ... монархияға бұрады, өйткені, мұндағы жалпы мүдде жеке мүдделермен
сәйкес келеді. Жеке тұлғаның мемлекеттің абсолютті ... ... Т. ... ... кей ... ... ... құқығын, яғни,
көтеріліс жасау мүмкіндігін ... ... ... өзін-өзі сақтау
табиғаттың ең жоғарғы заңы. Өзін-өзі ... үшін ... де ... ... шығуға құқьшы. Бұл заңға жоғары билеушіне қарсы тұрмауы тиіс.
"Өйтпеген жағдайда ол өз билігін ... ... ... ... ... мемлекет барлық жеке
тұлғалардың қатысуымен жасалатын қоғамдық шарт негізінде құрылады. Мұндай
мемлекет ... ... ... пен ... қаупісіздігін және тұрмыс
тіршілігін қамтамасыз ... ... шарт ... билікті шоғырландыру
немесе оны бір адамның қолына беру арқылы" ғана бейбіт өмір орната ... ... ... билік адамның мінез-құлқында және көзқарасында табиғи
қалыптасқан деп ... ... ... ... ештеңе жоқ, адамзат
қауымы бір-бірін шектемей өмір сүре де алмайды. Қолайсыз жағдайдың ... ... ... ... ... билікке ие болған мемлекет тюлицейлік — қорғау қызметімем ғана
шектелмеуі тиіс. Оның ... ... ... ... қолдау, жұмыс
орындарын табу, елдің ... ... оқу ... ж ... ... ... қол астындағылардың бостамдығын қамтамасыз етуі
тиіс. ... ... заң ... тиым ... бәріне құқылы".
Жақсылық пен жамандықтың ең, ... ... заң, ... судья — заң
шығарушы. Гоббстың ойынша азаматтардың табиғи және ... ... ... ... ... ... мен шығарылған ... ... ... ... конденциясында көптеген маңызды
қағидалар бар. Ол мемлекетті қоғамдық өмір мен ... ... деп ... ... тыс ...... өшпенділік,
қарқынып, кедейлік, қатыгездік, жауыздық, варварлық, жабайылық,
қайырымсыздық, мемлекетте - ақыл-ой, бейбітшілік, ... ... ... ... білім үстемдігі бар". Оның әлеуметтік
философиясының көптеген бағыттары замандастары тарапынан қолдауға ие
болған жоқ. ... ... ... ... ... материяның
бір құрамды бөлігі ретінде қарауы, адам табиғаттың ауыр ... ... ... ... және ... егемендігінің құдайлық
сипатын жоққа шығаруы басқалардың қарсылығына тап болды. ... ... ... оның ... идеяларының
маныздылығын одан кейінгі қоғам тарихын көрсетті.
1.2. Әлемдегі бибітшілік үшін ... ... ... ... ... ... ... көпшілігінің
біріктіріп отырған халықаралық ұйым. Біріккен Ұлттар ... ... ... ... 50 мемлекет ... қол ... ... ... ... ... ... 1Ш мемлекет мүше АҚШ, Жапония, Ресей,
Франция, ҚХР, ... ... ... Албания, Алжир, Ангола,
Бразилия, Қазақстан, Корея, Италия және тағыда басқа мемлекеттер жатады.
1992 жылы 2 наурызда Қазақстанның ... ... ... ... ... ... тарихи акция болды. Осы қадам біздің еліміздің ... ... ... ... ... ... Ұйымға әлемдік
қоғамдастық қатардағы жаңа мүшесі ретінде ғана емес, сонымен бірге қазіргі
замаңның ең бір ... ... ... ... ... ... ядролық қарусыздану жолындағы қозғалыстың алғы ... ... ... ... 1991ж Семей ядролық сынақ алаңының жабылуы және ... ... ... ... жоқ ... ... ядролық қаруды таратпау
туралы шартқа қосылу жөнінде міндеттеме алуы ... ... ... жэне ... ... ... Бас Ассамблиясының жоғары мінберінен
халықаралық қауіпсіздік саласындағы жеке бастамаларын көтеруге моральдық
құқық ... ... ... ... сүйгіш күштердің табанды күш салуы
арқасында Біріккен Ұлттар Ұйымының маңызды халықаралық мәселелер ... ... ... ... [11]. Біріккен Ұлттар Ұйымының қызмет
етуінің алғаш жолдарында мұндай шешімдердің қатарына Бас ... ... ... ... ... ... ... үгіттеуді
айыптау жөніндегі қарарын жатқызуға болады. 1948 жылы Бас ... ... ... ... декларациясын мақұлдады. Біріккен Ұлттар Ұйымының
жарғысында бекітілген демократиялық құқықтар мен бостандықтарды қорғаудың
маңызды халықаралық ... ... ... ... Египетке
қарсы ағылшын Француз Израиль агрессиясын айыптады. Бас Ассамблиясының
еншісінде нәсілдік кемсітудің барлық ... жою ... ... жэне ... көптегендер бар.
Қауіпсіздік Кеңесі Біріккен Ұлттар Ұйымы мүшелер "қауіпсіздік
кеңесіне, ... ... ... (БҰҰ ... 24 ... Осы
айрықша маңызды органға Біріккен Ұлттар Ұйымының жарғысымен үлкен және
нақты айқындалған ... ... Ол ... ... ... ... атынан қызмет жасайды. Ұйым мүшелері қауіпсіздік
кеңесінің шешімдеріне бағынуға және ... ... ... ... ... ... ... кеңесі Ұйымының барлық мүшелеріне
міндетті шешімдер қабылдауға өкілдік берілген Біріккен Ұлттар ... бір ... ... ... ... кеңесі 5 - тұрақты және 10 - тұрақты емес 15 - ұйымының
мүшесінен ... ... ... ... ... ҚХР, Ресей,
Франция, Англия жэне АҚШ болып табылады. Бас ... ... ... ұйым ... ... бейбітшілікпен қауіпсіздікті сақтау
және ұйымның басқа ... қол ... ... ... сондай-ақ
әділ географиясының бөліп беруге тиісті көңіл бөле отырып, ... ... емес ... ... ... ... оң ... сайлайды.
(БҰҰ жарғысының 23 бабында).
Қауіпсіздік Кеңесі халықаралық дауларды бейбіт ... ... ... ... ... ... ... төнуі халықаралық бейбітшіліктің бұзылуы және
аргессия актілері жағдайында қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... үшін ... шараларын қолдануға
өкілеттілік алады [13].
Бас хатшы Біріккен Ұлттар ... ... ... ... ... ... ... Бас Ассамблиясы мен ... ... ... ол ... ... ... ... халықаралық бейбітшілікпен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қауіп
төндіретін кез-келген жағдайға аудара алады. Бас ... Бас ... ... ... ... туралы жылдық баяндамалар ... ... ... ... ... ... ... кеңестің
мәжілістеріне қатысады және оған осы органдар тапсырған өзге қызметтерді
атқарады.
Біріккен Ұлттар Ұйымы бұл ... ... ... ... көзқарастары, әртүрлі қамымен мүдделері бар мемлекет өкілдері
тұрақты кездесе алатын белгілі мағынада қазіргі ... ... ... ... Ұйымының жарғысы ... ... ... ... ... ... ... тарихтағы өзінше бірден-бір құжат
1990 жылы басынан жалпыға бірдей бейбітшілікті ... ... ... Ұлттар Ұйымының барлық қайырымдылық істерінде ... ... ... рөл ... Біріккен Ұлттар Ұйымының "жұмысына
қатысу әрбір мемлекетке өзінің ресми ... ... ғана ... ... ... ... басшылары, сыртқы істер министрлері, әр
елдердің жауапты өкілдері арасында ... ... және ... емес
келіссөздер мен пікір алысулар жүргізуге мүмкіндік береді. Ал мұндай ресми
емес кездесулер қазіргі ... ... ... мәнге ие. Олар
қайсыбір мемлекеттің көзқарасы. мен ниетін жақсырақ анықтауға, күрделі және
маңызды ... ... ... оның ... ... ... Ұлттар Ұйымы жалпыға бірдей бейбітшілік ... ... ... ... ... қарастыра отырып, барлық
бейбіт сүйгіш күштер ... ... ... ... ... болуына
ұмтылады, онысалмақты әрі беделді түрде көргісі келеді [14].
Еуропалық Одақ.
Еуропалық Одақ - халықтардың саяси және ... ... саны ... ... ... ... бар Еуропа елдерінің Германия,
Франция, Италия, Ирландия, Грекия, Испания, Партугалия, Австрия, Финляндия
, Швеция, елдерінің қатысуымен ... ... ... Одақ ... атап ... Еуропа көмір мен болат қорыту бірлестігінің
(1951ж, осы ұйым ... ... ... ... ... ), ... ... (1957ж Рим келісім шарты бойынша құрылған ... ... ... деп те аталады ), сондай-ақ. Атом энергиясы ... ... (1957ж ... ... ... ... Еуропалық Одақ аясындағы интеграциялық - ынтымақтастық басты
мақсаттары бірегей Еуропалық ... (1987ж) ... ... ) ... ... ... ... Еуропалық Одақ қанадай бағыттарда қызмет етіп келеді:
-ортақ рыноктан экономиаклық және валюталық одаққа өту;
-кең өрістілік стратегиясын жүзеге асыру;
-бірегей саясат пен ... ... ... ... ... ... ... мен Азия, Латын Америка, Африка құрлығы
аймағындағы саясатты жандандыру;
-әлеуметтік ... ... одан әрі ... құқық қорғау және
ішкі тәртіпті сақтау ісіне әріптестік байданыстарды өрістету.
Еуропалық Одақ -әлемдегі ең ірі сауда қауымдастығы ... ... ... ... Одақ ... штаб ... ... Қазақстан Республикасы мен ... Одақ және оның ... ... ... және ынтымақтастық туралы келісімге
қол қойылды.
Қазақстан және Еуропалық Одақ өткен кезең ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық орната білді. Солардың
бірі Еуропалық Одақ. Іргелі бұл ... ... ... ... еліміз
үшін барлық жағынан тиімді. Әсіресе, экономикалық ... ... ... ... сауда-экономикалық байланыстарды дамыту осы ... ... ... мен ... ... жол ашады
жәнеинвистиция ... ... ... ... ... Одақ - Еуропадағы 25 мемлекет - ... ... ... * ... ... Данйя, Ирландия, Испания, Италия, Латвия,
Литва, Люксембург, Малвта, Нидерланды, ... ... ... Финляндия, Франция, Чехия, Швеция және Эстония қатысатын саяси
-экономикалық ... ... ... Ол 1948 жылы ... ... ... ... көмегін реттеп отыратын Еуропалық ... және ... ... ... ... ... үш ... Нидерланды және Люксембург бар бұл ұйым Бенилюкс одағы деп
аталада. Бір ... соң ... ... ... атқа ие ... Ал 1958 ... ... шартына сәйкес көмір мен болат жөніндегі ... ... ... құрылды. Оған жоғарыдағы үш мемлекетпен қатар Италия,
ГФР жэне Франция кірді.
Еуропалық Одақпен ынтымақтастық
Қазақстан мен Еуропалық Одақ ... ... ... 1993 жылы ... ... Байланыс содан бері жоғары қарқынмен дамып келеді. Бұған
1995жылдың 23 ... ... ... ... Нұрсұлтан
Назарбаев пен Еуропалық Одақ кеңесінің төреғасы А ... ... мен ... ... ынтымақтастық және әріптестік туралы
келісімге ... - ақ 2002ж/ ... ... ... ... мен ... ... Еуропалық кеңестік арасындағы термоядролық синтезді
басқару ынтымақтастығы мәселелеріне қатьшты келісімге қол ... ... ... ... мен Еуроодақ делегациялары бұдан ... де ... ... ... дамыту жайын талқылады . Қазіргі кезде ол
өз нәтижесін беріп отыр
Еуропалық Одақпен ынтымақтастықты дамыту
Қазақстан Еуропалық Одақпен ... ... жэне ... экономика, әлеуметтік жэне мәдени даму салаларында зор мазмұн
беруге мүдделі. Біз өзіміздің еуропалық серіктестіктерімізге ... ірі ... ... іске ... ... елімізге озық
технологиялар мен білімді тарту үшін қолайлы жағдай туғызуымыз керек.
ЕҚЫҰ-мен осы заман ... мен қыр ... ... бейбітшілік пен
қауіпсіздікті, адамның негізгі ... ... ету ... ... ... ... ынтымақтастықты дамыту, жанжалдарды реттеу, еуропалық
құрлықта бітімгершілік ... ... ... шығыс
блогының елдері есебінен Одақты кеңейту процесіндегі Еуропалық Одағының өсе
түсіп отырған рөлі ... ... ... ... ... ... ... айқындайды, ондағы мақсат өзара іс-қимылды тереңдету эрі
оны стратегиялық әріптестік деңгейіне көтеру. ҚР мен ЕО ... ... ... 1993 ... 2 ... орнатылды.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы 2001 жылы 15 маусымда ҚХР- ның ... ... ... ... ... құрылды. Оған дейін
ұйымның атауы "Шанхай бестігі" деп аталатын. Шанхай бестігі ... ... ... Қырғызстан жэне Тәжікстан елдерінің мемлекет басшылары
тарапынан 29 сэуір 1996 жылы ... еді. 2001 жылы 15 ... ... ... ... ... Өзбекстанның ұйымға толыққанды мүше
ретінде қабылдануына байланысты ... ... ... ... "Шанхай
Ынтымақтастық ұйымы" деп өзгертілді ... ... ... ... ... ... көлемі Еуразия аймағының 61% қамтитынын
ескеркен ... ... ... ҚХР, ... ... ... және
Тәжікстан. Бақылаушы елдер Шанхай Ынтымақтастық Ұйымында ... ... 17 ... 2004жылы (Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының
Ташкент саммитінде) Иран Пәкістан Үндістан ... 2005 жылы ... ... ... ... ) ... ... Ұйымының басты мақсаты:
- мүше мемлекеттердің ... ... ... ... шешуге
көмектесу;
- саяси, экономикалық және мәдени, гуманитарлық салалардағы сенім
шараларын нығайтуға ұмтылу ... ... ... ... ... жұмыс істейді:
-әскери стратегиялық қауіпсіздікті дамыту мен сенім шараларын нығайту;
-ланкестік пен экстремизмге, заңсыз миграция мен ... ... ... трансшекаралық қылмыстық істерге тосқауыл қою;
-экономикалық ынтымақтастық стандарттарына біртіндеп жақындау;
-табиғи және ... ... ... ... ... жэне олардың
алдын алу;
-мәдени- гуманитарлық ынтымақтастықты дамыту;
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымыға қатысушылар мемлекеттер ... ... ... Бұл ... Қазақстанда бөліседі, ал азаптан көз
ашпаған осы ... ... ... ... ... үшін келісілген
саясатты жүзеге асыру талап етіледі деп ... ... ... кепілдік беруге қабілетті әмбебап ұйым болып
табылатын Біріккен Ұлттар Ұйымы мен ... ... ... ... зор ... ... еді [15].
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының, оның барлық ... мен ... ... мен үйлесімділігін арттыру мақсатында мемлекеттер
басшылары 2006 ... ... ... ... кездесуге Ұлттық
үйлестірушілер кеңесі ... ... ... жөнінде және оның
жетекшісінің лауазымын Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының бас ... ... ... ... ... ... Ұйымының мүше
мемлекеттер қауіпсіздік кеңестері хатшыларының 2005 жылғы 2 ... ... ... ... барысында қол жеткен уағдаластықтарды
іске асыру жөнінде қажетті шаралар қабылдаудың маңызын атап өтті.
ӨАТҚ-ға ... ... және ... ... ... ... іске ... жәрдем көрсету үшін мемлекеттер басшылары
Хатшылық жанынан мүше мемлекеттердің тұрақты өкілдері ... етіп ... ... ... ... мүше ... тұрақты өкілдері
институтын белгілеуге келісті.
Мемлекеттер басшылары саммит барысында қабылданған ... ... мүше ... терроризммен, сепаратизммен және
экстримизмме күрестегі ынтымақтастық айқындамасы мұндай ынтымақтастықтың
тиімділігін арттыруға, ӨАТҚ қызметіне бұрынғыдан ... ... ... ... ... сенім білдіреді.
ІІ – тарау. Қазақстанның бейбітшілік үшін саяси ... ... ... ... ... дәл он жыл бұрын Қазақстан халқының еркіне сай әлемдегі ең ірі
ядролық полигондардың бірі ... ... ... ... жабу арқылы алапат қарудан өз
еркімен бас тартуымыз елімізге ... ... пен ... ... ... ... ... уақыт бойы әлемдегі ең ірі екі державаның теке
тіресінде аса бай ... ... ...... негізгі тіреніші
болып келді. Ол ... ... ... қол ... ... ... ... арттырумен байланысты қарастырылатын.
Он жылдан бері әлем блоктарға бөліп омір сүруін тоқтатты. ... ... ... ... ... аса қуатты державалардың
бірінің ядролық арсеналының ... ... ... ... де ... - ... ... жоқ [16].
Өкінішке қарай мыңжылдықтар межесінде біздің планетамыз кәдімгі қару –
жарақ жағынан да, ядролық қару – ... ... да ... бола түспеді.
Оның есесіне ядролық қатер өзінің бұрынғы қос өлшемдік ауқымынан ... ... ... ... жаңа ... ауысып, тіпті, құбыжыққа
айналып барады.
Бүгінгі таңда біз соңғы он жылдың ішінде іргелі ілгерілеуіміз ауқымды
ядролық ... ... ... ... ... ... «ядролық
болмыстың» жаңа өлшемдері пайда болуына қалайша ... ... ... ... ядролық қауіпсіздіктің XX ғасырда екі полюсті ... ... ... ... жаңа ... ... шыдас
бере алмады, ядролық қарудың «жер бауырлап жылжу» процесін тоқтатуға шамасы
келмеді.
Күштердің ара салмағы бұзылды, ядролық қару ... ... ... ... ... Бұл қаруды таратпау жөніндегі жұрттың ... енді ... ... ... ... ... қаруға
ие елдердің саны арта түсті. Әлемде жаңа геосаяси полюс — «үшінші ядролық
әлем» пайда болды [17].
Планетаның адам ең бір ... ... ... ... ... ... екі ірі елі — Үндістан мен Пәкстанның арасында
пайда болған ... ... меже ... ... ... ... ... әлемнің сан қилы қауіп – қатерлі аймақтарында ядролық
қаруға ие ... ... ... ... елдердің бар екенін ескерсек,
жағдай аса бір қатерлі ... ... ... ... де ... ... әлем аса ауқымды ядролық қақтығыстың бұрынғы қатерінің орнына атом
қаруын тактикалық мақсат үшін қолдана беретін аймақтық ... ... ... ... ... қазіргі әлемде ядролық қаруға бұрыннан ие болып келе ... мен ол ... қол ... ... тұрған елдердің
арасындағы теке тірес белгілері барған ... ... ... ... Осының
салдарынан ядролық қаруды жанталаса көбейтудің жанкешті жарысына ядролық
державалармен қатар әлгі «табалдырықта тұрған» ... де ... ... ... ... ... ... кетуінің салдарынан
қауіпсіздікке қатердің жаңа ... ... өріс ала ... ... ... ... жолмен тасылуына, сондай
– ақ бірқатар терроршыл топтардың ядролық қару – жарақты жасап шығаруға
және оны тасымалдауға ... ... ... мен ... ... ... ... жатқаны қатты алаңдаушылық туғызуда.
Ядролық қарудың террористердің қолына түсуі бүкіл адамзат баласы үшін
қандайлық ауыр зардабы болатынына. Әлем ... ... ... ... ... ... ... бар болуы фактісімен өлешенетін ... ... ... бәрі ... ... одан әрі «жылжуына» жол бермеу, оның
таралуын бақылаудың халықаралық жаңартылған жүйесінің құрылысы ... ... күш – ... жандандыруды талап етеді.
Қазақстанның егемен ел ретінде қалыптасуы өткен ғасырдың ... ... ... ... ... өтті. Ядролық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету үшін дүниежүзілік қауымдастықтың алдындағы ... ... де ... ... ... ... екендігін
кейіннен өмірдің өзі көрсетіп берген күрделі қадамға барды.
Осыдан дәлме - дәл он жыл бұрын, 1991 ... 29 ... мен ... ... ... жуық ... бойы ... салып келген Семей ядролық
полигонын жабуы.
Бұл шешімнің сол кез үшін өте ... ... ... анық
айтпақпын. Өйткені тоталитарлық қоғамда еркін ой айтудың кез келген
көрінісі, халықтың кез ... ... ... ... тап ... мұны ... рет ... кезде, әрине Қазақстан әлі тәуелсіз мемлекет еместігін, барлық
басқа да ... ... ... ... тәртібіне, әсіресе, әскери-
өнеркәсіптік кешен сияқты саладағы қатаң тәртіпке бағынышты болатын. Мәскеу
либерализация әскери - ... ... ... ... ... Бұл ... ... шешуге республикалардың, тіпті бірінші
басшылары да жолатылмайтын.
Сондықтан да Қазақстанның Семей полигонын жабу жөніңдегі ой-ниеті
қатты ... ... Сол ... ... ... алаңдаушылыққа толы
ауанын ұмыта қоймаған адамдардың бәрі де ... ... - ... ... қадамның қандайлық тәуекелге бел буу екендігін анық біледі,
өйткені оның мән – ... бар ... ... ... асып түсетін...
1992 жылы Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде жер ... қару - ... ... ... ... ... қол қойып,
ядролық қару – жарақты таратпау жөніндегі өзінің міндеттемесін ... жылы ... ТМД ... ... ... ... қару – жарақты таратпау жөніндегі Шартқа қосылды, ал 1994 жылдың
желтоқсанында әлемнің ядролық ... ... ... ... ... Меморандумға қол қойды.
1994 жылы еліміздің аумағынан бүкіл ядролық қаруды әкету аяқталды.
1995 жылы бұрынғы Семей полигонында соңғы ... ... ... жылы ... ядролық сынақтарға толық тыйым салу жөніндегі
Шартқа қосылды.
1997 жылы Біріккен ... ... Бас ... ... сынақтардан зардап шеккен өңірлеріне көмек көрсету жөнінде қарар
қабылдады.
2000 жылы Семей ... ... ... ... ең ... ... сондай – ақ шапшаң нейтронмен ... ... ... ... жауып, ондағы ядролық отынның қауіпсіздігін ... ... ... ... ... қадамдардың әрқайсысында тұтас елдің ядролық ... ... ... жүз ... ... тағдыры жатыр.
Бұл — жүздеген сағаттар бойы қинала толғанудың, айлар бойы екі ... көп ... ... ... ... — саясаткерлердің, әскери қызметшілер мен ғалымдардың 10 жыл бойы
ыждаһатты еңбегі.
Осы жайында замандастарымызға айтуға болады, айту қажет те, егер ... ... ... ... кешірген адам айтса, тіпті орынды.
Қазақстанның ядролық қарусыз ел статусына ие болуына байланысты болып
өткен оқиғаларды еске түсіре келгенде, ... ... ... ба, әлде ... ... ба ... проблеманы шешудің қандайлық қиындыққа түскенін
бағамдаймыз.
Тарап кеткен КСРО – ның ... ... ... ... зымырандармен бомбалаушы ауыр ұшақтарға арналған 1216
боеголовка қалдырған еді. ... ... ... ... ... қырып –
жоятын құралдардың және ядролық зарядтарды ... ең осы ... ... ... олардың арасында Ту-95 МС стратегиялық
көп мақсатты бомбалаушы ұшақтары мен СС – 18 ...... ... әлемдегі төртінші ядролық арсенал еді. Атуға дайын тұрған ...... қоса ... оны ... мен ... ... үшін ... индустрияға да ие еді, бұл орайда елдің ядролық қару-жарақты жасау
мен ... үшін ... ...... ... ... да ... анық
[19].
Семей полигоны аса маңызды стратегиялық нысан еді. Жарты ғасырға жуық
уақыт ішінде ол ... ұзын саны 456 ... және ... жарылыстар
жасалған. Соған жұмсалған ядролық ... ... ... ... атом ... ... 2,5 мың есе асып түседі. Қазақстан оған
қоса, ядролық қарудығы белсенді компоненттерін өндіру үшін ... ... ие еді, ... оған ... де ие. Әлемдегі уран қорының ширек
бөлігі қазақ жерінде жатыр. ... ... ... уранды өңдеу мен
байытуға мүмкіндігі бар атом ... ірі ... ... ... ... ... ... өзінің ядролық қаруын жасап шығару
үшін қажетті ғылыми – зерттеу, ... және ... ... ... ие ... ... ... қуат пен ықпал әлеуетіне қол
жете тұрып, одан бас тарту жөнінде шешімге келу өте - мөте қиын ... ірі ... ... ... ... ... ... бір
бөлігі үшін тым тартымды болып көрінді. Елдің ядролық статусын сақтап
қалуды қолдаған нақты ... ... ... ... ... ... ... бұл елдің қауіпсіздігінің кепіліне, ықтимал қарсыластың
кеудесі басылып тұратындығының кешліне айналар еді деген ... да ... ... ... қолдайтындардың пікірі бойынша, ядролық қару –
жарақты сақтап қалу Қазақстанның сол кездегі кәдімгі қару – ... ... ... және сапалық тұрғыдағы олқылықтарының орнын ... ... қару ... ... ірі ... ... еді
деген әңгіме де айтылмай қалған жоқ. Оның үстіне ядролық ... ...... ... арттыру, іргелі және қолданбалы ғылымды
өркендету үшін де ... ... атап ... ... ... ... де ... негіздемелері әрі кәдімгідей қарақұрым қолдаушылары
болған еді.
Алайда ... ... ерік ... бойынша ядролық қарусыз мемлекетке
айналды. Осынау тарихи ... ... ... біз ... принципті
сәттерді басшылыққа алдық ... Бұл, ең ... ... ... ... ... шешім болды.
Елу жылдайғы дерлік Қазақстанда өткізілген ядролық сынақтар біздің
халқымыздың денсаулығына және айналадағы ортаға орны ... ... ... ... ... жапсарлас аумақтағы экологиялық апат аймағы 300
мыңнан астам шаршы километрді алып ... Бұл ... ... Италияның
аумағымен шамалас.
Мамандар белгілі бір ... ... ... алған
қазақстандықтардың жалпы саны жүз мыңдаған адам болады деп санайды. Ядролық
сынақтардың ... ... ...... балаларымыздың
денсаулығын зақымдауда.
Қазақстандықтардың туған кезде Семей полигоны дегеннің не екенін
білмейтін әлі ... ... ... ... ядролық сынақтардың ауыр
салдарының азабын тартатын болады. Адамдар ғана емес жердің өзі де ... ... ... бүлінуіне ұрындырды. Ядролық жарылыстардың орнында
ластанған ... суға толы ... ... пайда болды. Мамандардың
бағалауы бойынша жер өзінің өнімділік әлеуетін толық қалпына келтіру үшін
кем ... 300 жыл ... ... ... ... 1989 жылы ... ерісті «Невада -
Семей» халықтық қозғалысы құрылды. Ол Семей ... ... ... ... ... да полигондарында сынақтарды тоқтатуды жақтаған
ұлты, жасы мен мамандығы әр түрлі адамдарды біріктірді [21].
Халықтың ерік - ... ... оның ... ие бола ... ... ... ... қару сынақтарын мәңгілікке тыю шешімін
қабылдадық, ал ... ... ... ... ... ... ... Ядролық қарусыз мәртебені таңдау — бұл ... ... ... ... дүниежүзілік жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... ондағаң жылдар бойы қалыптасқан ядролық
қаруды таратпау жүйесіне шабуыл болып шығар еді.
Әлемнің саяси картасында ... ... жаңа ... мемлекеттердің
пайда болуы әлемдік ядролық баланстың бұзылуына қатерлі түрткі болар еді.
Үшінші. Ядролық қарудан бас ... ... өз ... күнінен бастап бейбітшіл сыртқы саяси бағытты таңдап алуымен ... ... акт ... біз ... қауымдастыққа өз сыртқы саясатымыздың
ашықтығын, өзіміздің зорлық - ... пен ... ... ... ... ... ... ядролық қарудан бас тартуымен жай халықаралық бедел алып
қана қойған жоқ. Біз ... ... — АҚШ – тан, ... Франция мен Қытайдан аумақтық тұтастығымыз бен ... ... ... кепілдерін алдық.
Бүгінде Қазақстанның ядролық қарусыз ... — бұл ... ... ... ... ... пен ... негізі
болып табылады [23].
Бұл Қазақстанның ... ... ... ... нақты
мүмкіндігі.
Сондықтан да осы ынтымақтастықты біз еліміз ... ... ... жою саласында да кеңейте түскіміз келер еді.
Бүгінде Қазақстан ядролық сынақтардың салдарын жою ... ... ... Іс ... біз ... ... ... бетпе – бет қалып отырмыз.
10 жылдың ішінде біз ядролық сынақтардан ... ... ... ... ... ... емдеу – алдын алу шараларын жүргізуге,
полигонмен ... ... ... ... ... жүздеген
миллион теңге жұмсадық.
Осы жылдары өз аумағының радиоактивтік ластану ... шешу ... ... ... ... ... ... бар – жоғы ... ... ... Ал енді залалданған аумақты дезактивациялау және
рекультивациялау жөніндегі ... ғана құны 1 ... ... мәні бар проблеманы шешу жөніндегі осындайлық шығынды жалғыз
көтеру бізге айтарлықтай қиын тиеді.
Бүгінгі ... ... ... және ... қауіпсіздікті
қамтамасыз ету ісіне, біздің ... ... ... ... зор үлес қосқан көптеген елдердің беделді өкілдері ... ... ... сынақтардын салдарын жою мәселесінде ... ... үміт ... ... ... бас тарта отырып, біз, солай болсадағы, ядролық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... қала
алмадық.
Өткен он жылда ядролық қарусыздану және таратпау процесіне қатысудың
біз жинақтаған ... ... ... ... ... ... айтуға мүмкіндік береді.
Оның мәні неде?
Бірінші. Бүгінде ядролық ... ие болу ... ... ... халықаралық қауіпсіздік жүйесінде тиімді рел атқармайтын болуын
көрмеу мүмкін ... ...... дайындал» дейтін қашанғы принцип жаңа
ғасырда енді талассыз емес. Сондықтан да қауіпсіздікті, ең ... ... ... ету ... ... қажет [25].
Ядролық державалар деңгейлік таратуды ... күш – ... ... ал тіктеп тарату саласында өздерін ешқандай шектейтін емес. Яғни
қолданыстағы шарттар жүйесі ядролық қаруға жаңадан ие болушылықты ... оған ... ие ... ... ... ... ұлғаюын
шектемейді.
Елдердің барған сайын қорланып өсе түскен соғыс арсеналдары, соның
ішінде, ядролық ... ... ... шектеушіден гөрі қарулануды
қамшылаудың үдеткіші болып табылады.
Жалпыға ... ... ... ... дүние жүзінде іс жүзінде Семей
полигонынан басқа бірде – бір ... ... ... ... державалардың, полигондары «отсыз» режимде ... ... кез ... ... кез ... ... сынақтарды
жаңғыртуға мүмкіндігі бар.
Ядролық державалардың әлемдік саясатта пайда болатын ... ... - ... өзі басқа бірқатар елдер үшін оған сыртқы
саясаттағы күшті аргумент ретінде ... бір ... ... болып
көрінеді.
Сондықтан да біздің ойымызша, таратпау саласында ядролық та, сондай –
ақ ядролық қарусыз ... ... ... – ақ ... ... ... ... өзара міндеттілігін арттыру
мақсатында қолданыстағы уағдаластықтарды жаңарту жолымен жүру қажет [26].
Екінші. ... ... ... қауіпсіздік проблемаларын, сайып келгенде
ядролық қаруға ие елдердің тобы ғана шешуде, ал енді ... ... рет — 1962 жылы ... ал 1974, 1983 ... ... ... ... тіккені ақыр – тақырына дейін мәлім болып отыр.
Сондықтан да проблема бұл процеске Ядролық ... ... ... қол ... барлық мемлекеттердің белсенді қатысуы жағдайында ғана
шешіле ... Біз ... ... ракетаға қарсы қорғаныс мәселесі
бойынша сындарлы диалогын жалғастыруды жақтаймыз.
Ядролық қауіпсіздік мәселелері бойынша бұл елдердің арасындағы ... ... ... пен ... ... әлем ... мәні бар.
Бүгінгі жағдайда түтастай алғанда, тәуелсіз мемлекет ретінде Қазақстан
халықаралық қауіпсіздікті, соның ішінде, ядролық ... да ... аса ... ... ... ... мен нығайту болуы керек деп
санайды.
Нақ осы сенім принципі қақтығысты аймақтарда осы ... ... ... ... ... ... принципін алмастыруы керек.
Сенім доктринасының нақты да айқын іске асыру тетіктері бар.
Бұл: ... ... ... ... ... ... ... қарусызданған аймақтар құру, қауіпсіздікті қамтамасыз
ету мәселелері бойынша өзара консультациялар, бірлескен әскери жаттығулар
және ... көп ... ... ... де көп. ... бар ... ... орын жоқ. Бұл қарапайым, алайда өте құнды ақиқат.
Бүгінде бұл ... ... ... ... ойдағыдай байқап
көруден өтті және Шанхай ынтымақтастық ұйымының қызметінде іске асырылуда.
Жапсарлас шекаралар ауданында сеиімді ... және қару – ... ... ... бүл ... қатысушылар терроризмге жене
есірткі бизнесіне қарсы бірлескен күресті қоса алғанда, ... ... ... ... игеруде. Уақыт өте келе ШЫҰ ... ... ... ... ... ... ... болар [27].
Осылайша, Шанхай ынтымақтастығы ұйымының үлгісі Азиядағы аймақтық
қауіпсіздік ... ... және ... элементтері бойынша басқа да
аймақтарда негізге алынуы мүмкін.
Ғаламдық ... ... ету ... біздің
көзқарасымыздың ендігі бір бастау сәті оған XXI ғасырда тек қана ...... ... қол ... ... ... табылады.
Қазақстанның өзінің ядролық қарусыз мәртебесін жариялаумен ... ... ... жаңа ... құру ... ... — бұл
кездейсоқтық емес және жай ғана қатарласа келушілік емес.
1992 жылы БҰҰ Бас ... 47 – ... ... ... ... ықпалдастық және сенім шаралары ... ... ... бүгінде Азиядағы ... ... және ... ... ... ие ... ... қарашасында құрлықта қауіпсіздікке ... жою ... ... шаралары мен өзара ықпалдастық туралы
мәселелерде келісілген ... ... ... қол қою үшін ... ... ... ... рет Алматыға жиналады.
Жаңа ғасырда ғаламдық қауіпсіздік жүйесін түзетуге деген осынау екі
әмбебап көзқараста — ... ... ... және ... күш – ... ... қатерді жою туралы сөз етілетін жағдайларда да қолдануға ... ... да ... ... ... ... тебесінен Дамокл
селебесі теніп тұрған жарты ғасыр ядролық қарудан ада әлем үшін ... ... ... ... ... ессіздіктің құрдымына құлап кетпей аман ... өзі сол ... ... ... қуатты үнінің, ғалымдардың
ядролық апаттың ... ... ... ... ... арқасы [28].
Алайда XXI ғасырды адамзаттың ядролық ... ... ... ... ... ... ... етуі және аймақты бейбіт саясат
орнауға қосқан үлесі.
2003 жылы ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ның дінаралық, этносаралық және ... ... ... ... шақыру идеясын ұсынған болатын. Еуропалық
карикатуралық дағдарыс өрши ... ... ... оның
ішінде этносаралық, дінаралық өзара түсіністік пен келісім жөніндегі
ұсынысы ... ... ие ... ... кездесуді өткізу мәселесі
көтерілді. Ал нәтижесінде кездесу, ... ... ... ... Бқл ... шет мемлекеттер делегацияларының басшылары ... ... ... ... ... оның ... ... қатысты.
Президенттің кеңеске қатысып, сөз сөйлеуі бірқатар өте ... ... ... төрағасының арнаулы өкілі Пьер Шевалье мен ЕҚЫҰ - ның бас
хатшысы Марк Перрен де ... ... үшін ғана ... ең ... бұл ... Қазақстандағы осы мәселеге қатысты негізделген тәжірибе
туралы жан-жақты айтып берді. ... ол ... ... ... ... сөз емес. Неге? Өйткені, мұндай жағдайда әр елдің өздеріне
қатысты ... ... ... шығады. Шындығында, әр елдің бұл
мәселелерді шешуде өз әдіс-тәсілі пайда ... Ал ... ... ... ... ... мемлекеттер үшін қызығушылық туғызды.
Ең алдымен мәселе- ... яғни өзге ... ... Ал төзімділік біздің қоғамызда табиғи түрде дамып отыр. Неге
дейсіз ғой? Өйткені, бұл ондаған жылдар ... ... ... әр ... ... тату ... және халықтардың бірге өмір сүруінің нақты
жемісі, нәтижесі. Екіншіден, біздің мемлекетіміздің ... әрі ... ... ... Қазақстан халықтары ... ... ... ... ... диалог форумын да сөзсіз
қолдаймыз [29].
Үшіншіден, осынау шын мәніндегі қоғамдық ... ... ... ... ... баршаға мәлім. Бұл да маңызды мәселе. Бірақ,
тағы бір маңызды мәселе бар. Қазақстанда ... ... ... ... ... бар. Бұл ең алдымен, мемлекетті ... ... ... ... ... Ендеше, мұндай қағидаттарды аттап
кетуге болмайыд, Олардың бір-бірімен қарым-қатынасында этностық, діни және
мәдени құндылықтары ... ... ... ... ... ойымша,
бейімделу қажеттігі туып отыр. ... ... ... ... де ... туындады. Оларда жаңа « азшылық» деген ұғым пайда болды.
Әдетте бұлар ... ... ... ... ... ... діни топтардың пайда болуы. Еуропаның ... ... ... ... ... ... Айталық, Данияда Исламды
ұстанушылар христиан- протестанттардан кейін екінші орында.
Мұндай жағдайдан шығудың екі ... бар. ... ол ... ... жұрттың бәріне өзінің мәдени ортасында дамуға
мүмкіндік беру. Мұндай жолдың қауіптілігі- олар халықтың ... ... ... ... ... ... екі дүние қатары өмір сүреді
де, ... ... ... ... ... ... ... қарсылықты да тудыруы мүмкін. Екіншіден, ол-
аккультурация, яғни, өзінің ... ... ... да ... ... өзің өмір ... ... ортадағы құндылыққа бейімделуге
міндеттісің. Бұл жолдың қауіптілігі- ол ... ... ... ... шанщшуға, кемсітуге соқтыруы мүмкін. Адам құқына да
белгілі дәрежеде қайшы ... ... ... бір дауа ... ... Бұл жерде өз қоғамының ішінде
тіл табысуға қол жетіп ... ... ең ... ... ... қатысты болар. Осындай проблеманы шешуде көптеген ... ... ... олардың аса күрделілігіне байланысты. Аз –кем қисық
қоғамнан жаңа проблемалар туындайды. Бұл ретте ЕҚЫҰ-да ... ... Ол 55 елді ... ... Кавказды және Орталық Азияны
қамтитын аймақта әртүрлі халық тұрады. Шешілмеген ... көп, оның ... діни ... да ... ... мен ... ... алып
қарасақ та айқын көзіміз жетеді [30].
Қазақстандағы нақты жағдайда ... ... ... ... ... ... біржола шешіп тастау мүмкін емес, сонымен бірге
қалайда төңкеріске соқтыратын ... ... ... ... ... ... ... дамудың өз заңдылығы бар. Шиеленісті тудыратын
жағдайлар бар. Оны ... ... ... ... ... болса,
дағдарыстардан құтылуға болады. Бұл жерде мемлекет қана емес, оған қоғамдық
ұйымдар, ақпарат құралдары да белсенді ат салысуы ... ... ... ... ... ... кезде де,
барлық жерде де мүмкіндік бар. Оны барынша пайдалану қажет-ақ.
Қара ... ол ... ... ... Егер ЕҚЫҰ ... ... ... болса, оған тіпті бір-екі ай аздық етеді. ... ЕҚЫҰ ... ... Бұл ... кеңес жұмысын ЕҚЫҰ –ның басты
хатшысы қорытып, Алматы кеңесіне өз бағасын береді.
Халықаралық аренада біздің ... ... ... да, ... ынтымақтастық саласында да мүдделеріміз бар. Бұған мысал
іздеп алысқа барудың керегі де жоқ, күні кеше ғана ... ... ... займ ... ... мәмілеге қол қойылғаны
хабарланды. Бұл мәмілені Австрияның ең белсенді “Reiffeisen” ... ... ... ... банкте Қазақстанның азаматтары жұмыс істейді.
Бүгін біз Қазақстанның шынымен де, халықаралық, ... ... ... ... ... айналып отырғанын көріп отырмыз. Сондай-ақ
шетел азаматтары да біздің елімізде жұмыс ... ... өзі ... рыноктың бір бөлігі болып отырғанымызды аңғартады.
Қазір Президенттік ... ... орай ... ... ... ... ... Және олардың
экономикалық білімі бүгінгі жоғары талапқа сай келеді.
Қазақстанның ... неге ... ... ... Нұрсұлтан
Әбішұлы кеңестегі сөзінде атап айтты. Осы ... ... ... мен үшін өте ... ... Президентіміз өткен жылы Қазақстан ЕҚЫҰ-
ға 2009 жылы төрағалық ету кандидатурасы ... ... Бұл ... ... ... ... ... Шындығында да, біздің мәлімдемемізге
көзқарасы түзу мемлекеттер баршылық. Олардың ... бұл ... ... ЕҚЫҰ үшін және ... ... ... үшін және қолайлы
мүмкіндік болып табылады. Екіншіден, ЕҚЫҰ-да төрағалық қызметін лайықты
атқару үшін ... өзі шын ... осы ... ... ... тұтастай сай болып, бейімделу қажет. Мұнымен қоса, осы
уақытта біздің ... өзі ... ... ... ... ... тұрғандығын сан рет айтқан
болатын. Және мұның өзі қазіргі эволюциялық үдеріс ... ... ... 2009 жылы ЕҚЫҰ –ға ... ... ... ашық
мәлімдеген жалғаз мемлекет болып табылмақ [31]. Бүгінде ядролық ... ... ... ... халықаралық сахнадағы басты
басымдықтарына жатады. Қазақстанның қазіргі ... ... ... ... ... маңызды құжаттардың бірі- Ядролық
қаруды таратпау шартына 1993 жылы қол қоюы және БҰҰ бас ... ... 1996 ... 24 ... ... ... ... жаппай тыйым
салу шартына қосылуы ел таңдауының ... ... ... қабылданды.
Қарусыздану жөніндегі конференцияға толыққанды мүше болып кіру біздің
ниетіміздің ... ... ... ... ... тағы ... Қазіргі күні Қазақстан жаппай қырып-жоятын ... ... ... ... ... ... даярлауға
тыйым салатын немесе шектейтін халықаралық шарттар мен ... ... ... ел ... отыр. Сонымен бірге біз ... ... салу ... ... Таяу ... Қазақстан
бактериологиялық және уландырғыш қаруды жасап, даярлауға, өндіруге ... ... салу және оны жою ... ... мүшелігіне өтпек.
Таратпау режимдеріне ... ... ... ... ... мүшесі. Бұл режим ядролық материалдар
мен ... және ... ... ... ... ... Келешекте ракеталық технологияны бақылау және МАГАТЭ- -нің
қауіпсіздік кепілдері туралы келісімінде қосымша ... ... ... ... өзара іс- қимылын күшейтуді ... ... ... ... ... ... және оның айналымына
сенімді бақылауды қамтамасыз ету, ядролық ... ... ... ... ... ... азайту жөнінде тиімді құралдар
әзірлеу, ядролық материалдарды ... ... ... ... түрінің жолын кесу жөніндегі халықаралық ынтымақтастықтың құқықтық
базасы мен ішкі ... ... ... ... ядролық ракетаны
бақылау және ТАТЭ-нің ... ... ... келісіміне Қосымша
хаттама бекіту жоспары бар. Жаппай қырып-жоятын ... ... ... ... жер ... жаңа ... дүниеге келуіне түрткі
болуда. Біздің мемлекет 2005 жылы Баллистикалық ... ... ... ... ... кодексіне қосылды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Өкінішке, қарай, қазіргі уақытта зымыран саласында әмбебап шарт,
сонымен қатар, зымыранды қаруды жасау мен өндіруге тйым ... ... та ... ... да, ... Кодекстің міндеті мен
мақсаты- барлық елдер қабылдай аларлықтай жалпы мүлікті жасау.
Қазақстан биыл 15 ... ... мен АҚШ ... ... күрес
жөнінде Санк-Петербургте ұсынған бастаманы қабылдады. ... ... ... оның ... түрі мен ... айыптай отырып,
ядролық қаруды қолданумен жасалатын террористік ... ... ... ... ... ең күрделі және қауіпті ... деп ... ... ... ... қаупі арта кеткені жасырын
болмай қалды.
Ресей мен АҚШ-тың бастамасы ... ... ... ... және әлемдік қоғамдыстықтың ядролық қару ... ... ... ... қылмыстардың кез келген түрінің жолын
кесу жөнінідегі халықаралық ... ... ... мен ... ... ... ... мәнге ие болған. Қазақстан ... ... ... « ... және ... ... материалдардың
тарлуына қарсы жаһандық әріптестік» бастамасына қосылу бойынша жұмыстарды
жалғастыруда.
Бұл орайда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 2004 ... ... ... ... ... кетудің жөні бар. Халықаралық өмірдің елеулі
оқығасы дерлік осы ... ... мүше ... ... ... таралуына қарсы бағытталған шаралар туралы ... ... ... ... ... БҰҰ Хатшылығы әлемнің қандайда бір
аймағында болсын ЖҚҚ таралу ... ... ... ... ... ие болады [32].
Сонау тоқсаныншы жылдардың басында –ақ біздің еліміздің ... өз ... ... ең ... Азия ... ... нығаюына тікелей әсер еткені даусыз. Тарихи, саяси ... ... ... тап осы Азия ... ... ошақтарының
сөнбей тұрғаны баршаға аян. Жер беті ... ... ... тұратын
құрлықта қауіпсіздік жүйесін қамтамасыз етуден асқан келелі міндет жоқ
жейміз. ... 20-30 жыл ... ... ... ... қаруға ие болудың техникалық мүмкіндігі бойынша ... ... ... ... қол ... де ... ... Сонымен
бірге ядролық қуатты бейбіт мақсаттарда пайдалануға тыйым ... ... ... аймақтар Латын Америкасында, Африкада, тынық мұхит
аймақтарында, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азияда ... және бұл ... аса ... ... айта ... орынды.
Қазақстанның саяси қауіпсіздігі: ықтимал және шынтуайт қатерлер
Қазақстан қауіпсіздігін талдау ... ... ... ... ... барабар келмеуінің ұлғаюы және осыған қоса ішкі-сыртқы
саяси ... ... ... ... өрши ... ... ... ретінде
қалып отыр. Біздіңше, қазіргі жағдайда "саяси қатер" дейтін ұғымның өзі
әлдеқайда кеңірек түсіндіруді ... ... ... тек "кейбір саяси
шешімдердің, оқиғалар мен ... ... ... ... айрылып қалатындай әсер етуінің" ғана ықтимал көрінісі деп қарауға
болмайды. Ол неғұрлым кең мағынада ... ... және ... ... ара-қатынастың бұзылу мүмкіңдігін де білдіреді
[33].
Бүгінде Қазақстаңда өтпелі кезеңнің саяси жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... отыр
деп сеніммен айтуға болады. ... ... ... ... ... ... дағдарысы мен Индонезиядағы Сухартоның авторитарлық
режимінің күйреуі ... ... ... ... саяси
құндылықтарымен соқыр үйлестіруге тырысудың қан-шалықты дәрменсіз екендігін
жарқырата көрсетті, мұның себебі ... тән ... ... мен ... дәстүрлерінің Шығыстың топшыл және шенге бас ... ... ... ... ... ... ... қарама-қайшы
құндылықтарды бұлайша үйлестіру ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... мен қоғамдарда ғана өмір сүріп кету
мүмкіндігі бар.
Дегенмен, Батыс пен ... ... ... түп-түгел
орағытып өтудің қисыны жоқ, бұл жөнінде кезінде американдық ғалым ... рет ... ... Ол ... ... оқиғаларынын саяси
"дүмпулерінің" әсерімен мынадай тұжырымға келген: "Азиядағы саяси даму
демократиям барар ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, өзінің бірегей жолымен кетуі мүмкін. Азиядағылар
либеральдық ... ... ... ... немесе Еуропаға
қарағанда басқаша түсінеді. Дәстүрлі ... ... ... ... ... ... қоғамдардың барша әлеуметтік құрылымдарын
шарбыдай шырмап жатыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ұстанатындығы жөніндегі формальды айқындамасы да есеп емес.
Мұндай иерархиялар Сингапур ... ... ... ... ... ... ... айналады. Фундаментальдық ислам немесе
коммунистік ұстанымдардан бір өзгешелігі, ... ... ... ... түрі дамыған капитализммен, демек, технологиялық жаңғырудың
ең жоғары деңгейімен толығынан үйлесе кетеді. Сингапурдың бұрынғы ... Ли Куан Ю ... ... жүйе ... ... ми ... гөрі ... мәдениетпен әлдекайда үйлес келеді дей алар
еді. Ол ештеңе емес, бүгінде азиялықтардың басым көпшілігі ... ... түрі ... ... демократиясының дарашылдығынан
артық, себебі ол ... ... ... ... қол
жеткізуге қажет білімдар, түрткі себебі бар және ... ... ... ... әртүрлі саяси құндылықтардың идеологиялық ... ... ... ... Азиядағы посткеңестік елдердің ғаламдық
демократияландыру процесінде жаңғыру және ... ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай,
демократия тұрлаулылығы оған көшудің дәйектілігіне байланысты ... ... ... ... ... екен. Олай
болса, саяси жүйені өзгерту ісінде көне ... ... ... ... мәдениеттің» күшті ықпалына ұшыраған ... ... ... аралығында жатқан авторитаризм арқылы өтуге мәжбүр болмақ.
Көптеген саясаттанушылардың ... ... көшу ... ... ұштасуы ортақ мақсатқа қол жеткізуде қоғамдық ресурстарды
шоғырландыруга септесе отырып, мемлекеттің саяси ... пен ... ... ... мүмкіндік бермек. Дейтұрғанмен, қалай десе де,
авторитаризм ... ... ... ... ... етудің тиімді
құралы бола алмайды һәм, түптеп ... оның ... жоқ: ... ... ... ... ... да, мақсаты жағынан
да демократияға жатпайды. Қайта, ... ... ... ... күштеп мәжбүр етудің барша құралына ие, оның ... ... ... ... аз. ... ... мен ... тәжірибесі
бюрократтық авторитарлық режим кез келген өзге ... ... ... жағынан кем түспейтіндігін, сонымен қатар ол әлеуметтік
және экономикалық әралуандыққа жол ашып ... ... оған ... ... ... Алайда мұндай текті плюрализмді ... ... ... ... ... ... ... ав-торитарлық-
плюралистік режим (саналы немесе еркінен тыс) орта ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, капитализмнің
жөргегінде өсіп-өнген бұл топ толысып, кемеліне келе бермек. Ақыр ... ... ... қарсы саяси күресін бас-тайды".
Авторитарлық режим саяси салада азаматтық бастамаларға тосқауыл ... ... ... еркіндік беретіндіктен, ... бір ... ... ғана ... етуге қабілетті. Осының
салдарынан қоғам мен мемлекет әртүрлі ... ... ... ... ... ... талап етпей-ақ, ав-торитарлық
басқарудың көптеген түрлеріне үйлесе кете алатын болса да, ... ... ... ... әкеп соғатын қауырт әлеуметтік-
экономикалық өзгерістерге бастайтын жол болғандықтан, ... жеке ... ... үшін ... ... ... ... Алайда бұдан
капиталистік (нарықтық) экономика қашанда демократияға алып келеді дейтін
ұғым ... ... ... ... ... ... Германияда екінші рейх
дәуіріндегі ... ... ... талдай келіп
тұжырымдағандай "индустрияландыру саяси жағынан тұтас және белсенді ... ... ... оның ... билеуші төбе топтардың буржуазияның
неғұрлым ... да ... ... ... ... ... берді".
Демек, "егер капиталистік индустрияландыру саяси тұрғыдан бөлек ... ... ... ... басталып, бағытталып ... ... ... ... ... ... ды ... қосып,
либеральдық демократияны алмастыра алады [34]. Еуропа ... ... ... ... көптеген саясаттанушылардың саяси
демократия мен белгілі бір экономикалық ... ... ... ... туралы марксизмнің белгілі классикалық формуласын қабылдамай
тастауларына ... ... ... ... ... ... ... авторитарлық
моделін таңдау қаупі сондай-ақ бұқара санасының құндылық әлеуетінің күрт
өзгеруіне де байланысты күшейіп отыр; посткоммунистік ... ... ... ... ... ... ... реформалардың
одан әрі ілгерілеуі ендігі жерде құрбандық ... ... ... ... Кіндік Азияның жаңа ... ... ... жолымен дамуына қол жеткізіп, сол арқылы жүйедегі дағдарысты
орағытып ете ала ма? Әрине, бірақ ... ... ... ... әр республиканың одан әрі саяси дамуының векторы, бұл ... ... ... ... ... ... ... (қарапайым
сайлаушыларға) ғана байланысты емес, ... ... ... және ... ... ... ... жинап алған төбе топтың
саяси ерік-жігеріне де қатысты: "Қазақстандағы билік тәжірибесі, қоғамды
реформалаудың ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі ұғымына байланысты болып қалып отыр және ол тек қана
"жоғарыдан" тасталуда". ... өзі ... ... ... ... түсінбеушілігі емес, бәріміздің қасіретіміз. Тарихи тұрғыдан
келгенде, бізде бұрын билік иелері мен қоғам ... ... ... ... де ... һәм бұл ... режимнің елеулі дербестігін белгілеп отырды.
Осынау тығырықтан сытылып шығу үшін реформа басында ... ... ... ... ... ұшырауы керек. Олар әкімшілік механизмін,
үкімет құрылымын қоғамға тікелей және тура ... ... ... ... қоғамның өзін басқару механизмін, саяси жүйені жаңғыртуға және
трансформациялауға пайдалану қажет екендігін көбінесе ескере ... ... ... және ... ... ... ... осы өзгерістерді қолдайтын бөлігі мен оған қарсылық
жасап отырған ... ... ... ... ... ... келмейтін мүдделерді тоқайластырудың ... ... ... ... терең тарихи дәстүрге ие
қоғамдарда ғана орын ... ... ... айтқанда, демократиялық консенсус
мәдениеті саяси салада баяғыдан демократиялық ... мен ... ... ... ... тереңге жіберген кешеу
капиталистік қоғамдарға ғана тән.[35]
Қалыптасқан жаңа жағдайлар кезінде ... ... ... ... бар, себебі, қалпына келтіру ісі рухани-имандылық бағдарды
жаппай жоғалтып алып ... ... ... ... Халықтың көпшілігі
қарақан басын күйттеген, неше түрлі жарқыл-жұрқылымен көзге түсе білетін,
тіпті экстремистік сарындағы ұраншыл бұйдагер - ... ... ... ... толы ... ... төзбеу салтын туғыза отырып,
өтпелі кезеңдегі қоғамның ... ... ... ... ... тұрғыдан түсіндіруге болады. Егер ... ... ... ... терең бағытта туса, жөргекте жатқан капитализмнің басты
ерекшелігі - орнықсыздық ... ... ... әртүрлі мүдделердің
бытыраңқылығынан қоғамдық ахуалдың тайғанақ болуы. Сондықтан қазірде бүкіл
күш-жігер ... және ... ... ... ... ... және ... алғышарттарын жасауға тереңдей жұмылдырылуы керек.
Орнықты ... ... ... көшу ... ... ... келу және
сындарлы пікір алысу жолымен қоғамның ... ... ... ... ... ... ... арнасымен дамыса ғана мүмкін
болмақ [36].
Қоғамды да, мемлекетті де нақты қарама-қайшылықтар ескерілсе ... ... ... және тек ... ... ... ғана ... шешу
тұтқалары жасалмақ. Неміс социологы Ральф Даррендорф жазғандай, уақытша
тұншықтырылған кикілжіңді қоғам ағзасындағы ... ... ... ... осы ... бақсақ, алдын алмаған сырқаттың салдары
жойқын, соған орай ол ... ... ... ... ... жанындағы Қазақстан стратегиялық
зерттеулер институты мен ... ... тобы ... ... ... салу мәліметтері бойынша, посткеңестік кеңістіктегі ... ... ... орын алуы ... ішкі ... екен5. Бұл орайда Қазақстан үшін өмір сүру ... ... ... ... ... ... де басым
күйде қалып отыр. Сарапшылардың пікірінше, қауіптің бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... жылдарға жүргізілген статистикалық мәліметтерін талдау адамдардың
ғұмыр жасы 65,1-ден 64,4-ке күрт төмендегенін көрсеткен.
Республикада бала туу ... ... ... ... соның салдары
- халықтың табиғи өсімінің абсолютті шамасы құлдырап кетті: 1989 ... мың ... 1994 ... 145,8 мың ... ... ... 43 ... түсті. Мұндағы гәп бала туу көрсеткішінің сан жағынан азаюында ғана
емес, оның деңгейінің ... ... ... ... ... ... болып отыр. 1998 жылғы 1 қаңтарда Қазақстан Республикасы
халқының саны 15641,9 мың адамды ... Сол ... ... ... бала саны ... болғандардан 30,7 мың адамға көп болды.
Халықтың жалпы өсімі 4 облыста байқалды, ... ... ... ... -6,8 мың ... ... ... - 3,0 мың адамға, Маңғыстау
облысында - 1,8 мың адамға, Атырау облысында -1,1 мың ... ... - 2,3 мың ... және ... ... -1,4 мың ... өсім
болған6. Аталған теріс құбылыстар жеткілікті дәрежеде жан басына шаққандағы
жиынтық ішкі өнім (ЖІӨ) ... күрт ... ... адам ... даму ... ... сараптамалық талдау
бала туу саны индексінің
төмендегендігін көрсетті: 1991 ... 1996 ... ... ол 16 ... ... 0,660- ға ... ахуалдың нашарлауы халықтың билік институттарына деген
сенімінің і томендеуінің басты себебі болып ... ... ... мен
Қолданбалы социологиялық зерттеулер бюросы ИНДЕМ қорының ... ... ... ... салу ... сәйкес,
сұралғандардың көпшілігі мемлекеттік билік органдарына ... ... ... ... - 26,8%, ... сенбейтіндер
- 16,9%, облыс әкімияттарына сенбейтіндер -30%, Парламентке ... ... ... ... ... билік органдарына
сенбейтіндер - 33,9%, құқық қорғау органдарына сенбейтіндер - 37%, ... ... - 31,9%. ... ... ... және саяси
ұстанымдарына қарамастан азаматтардың басым көпшілігінің режимнің ... алып шыға ... ... ... саяси орнықсыздықтың
өзіндік факторына ... ... ... ... ... ... әдістемесіне сәйкес, саяси қауіпсіздік деңгейінің ең ... мәні ... ... ... ... ... Біріншіден, егер саяси
жүйені түбегейлі өзгертуді жақтайтын азаматтардың үлес ... ... ... ... ... ... орталық билік органдарына сенімсіздік деңгейі 20-
25%-тен аспаса.
Сөйтіп, бұқара санасының ... ... ... ... ... ... туындауы мүмкін, ал түптеп
келгенде, бұл ... ... ... ... белгі беруінің орнықсыз
нысанының басты себебі болып табылады. Жеке ... ... орай ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан ойнаудың жаңа
ережелері абстрактілі - бұлыңғыр деңгейде қабылданады да, ... ... ... мен ... мінез- құлқы, іс-әрекеті арасындағы алшақтық
ұлғая түседі. Қоғамдық санадағы патерналистік күтуден одан әрі ... ... һәм ... ... ... жеке әл-ауқатын мемлекеттік
билік органдарының қызметімен байланыстырады. Адамның өзінің осы ... ... ... ... ... кенет шиеленісіне алып
келуінің өзі ... ... Ал бұл өз ... адамдардың бойында әрқилы
саяси қарсылық түрлеріне тартылу ... ... Осы ... ... ... алуы және билік институттарына сезімдік тұрғыдан әсер ету
дәрежесі бірқатар уақыт едәуір ... ... ... Қоғамдық санадағы
пессимистік көңіл-күй күйректік, қорқыныш сезімімен де астасуы мүмкін, сол
себепті мемлекеттің көпірме бос сөзі мен ... ... ... ... ... әрекеті қоғамдық-саяси ахуалды одан әрі
тұрақсыздандырып жіберуі ... ... ... ... ... үміттердің үзілуі билік органдарының өкілдік те, ... ... ... ... алып келмек.
Қазақстанның саяси тұрақтылығы үшін ішкі ... ... ... АҚШ президентінің 1977 жылдан 1981 ... ... ... ... ... де ... ... [37]. Алайда оның
пікірінше, Қазақстан үшін бәрінен бұрын ұлтаралык қақтығыстардың қатері
зор, ... ... ... ... ... табылады. Мұндай
қақтығыстардың бастау көзі ... ... ... бола ... деп ... бұл ... түрі мен ... сан алуан,
бұл жерде ұлтшылдық көптеген зерттеушілер тарапынан демократиялық
революцияның бір ... ... ... атап айту жөн. Мысалы,
айталық, Жан-Жак Руссо барша ұлттық ... ... ... ... деп санаған. Әйткенмен, посткоммунистік елдердегі
ұлтшылдықтың қазіргі таңда көтерілуі ... ... ... ... ие ... отыр ... ... тұратын ұлттар тәуелсіздік ала сала ұзақ жылдар
бойы кемшілікте болып келген ... ... ... да бір ... ... ... ... этникалық астамшылық және этникалық
белгі бойынша кемсіту түрінде жүз ... сәт аз ... ... ... ... оны этникалық популизм, шовинизм және
экстремизм жолына сырғытады да, содан келіп ұлтаралық шиеленіс өршиді.
Өтпелі қоғамдарда жалпы ... ... ... ... ұлтшылдықтың
өзіне тән бейғақылилық сипаты салдарынан, әр тараптағы ... басы ... ... ... ... тереңдей түседі.
Сөйтіп, солақай ұлтшылдықтың демократиялық консенсус мәдениетіне басы әсте
қосылмайды. Олай болса, ... ... ... ... ... ... дүниеге келген барша мемлекеттердің өзегінде бейнелеп
айтсақ, күндердің күні бұрқ етіп ... ... ... ... ... ... ... ұлт өкілдерінің әлеуметтік
қажеттерді өтеу мақсатындағы бәсекесіне орай да шығып кетуі ... ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан кем жағдайы
мен басқалардың артықшылыққа ие ... ... ... де ... ... ... Ақпарат-талдау орталығы жүргізген
социологиялық зерттеулер мәліметіне қарағанда, ұлттық ... ... ... ... ... белгіленеді
[40].
Қорытынды
Қазақстан халқының еркіне сай әлемдегі ең ірі ядролық полигондардың
бірі жабылды.
Біз, қазақстандықтар ... ... жабу ... ... қарудан өз
еркімен бас тартуымыз елімізге деген құрмет пен сенімнің ... ... ... ... ... ... ... бүкіл адамзат
баласы үшін қандайлық ауыр зардабы болатынына. Әлем ядролық қауіп ядролық
арсеналдың ... ... ... ... бар болуы фактісімен өлешенетін
шекке ... отыр ... бәрі ... ... одан әрі ... жол ... ... бақылаудың халықаралық жаңартылған жүйесінің құрылысы ... ... күш – ... ... талап етеді. Егер
бүгінгі әлемнің сан қилы қауіп – қатерлі аймақтарында ядролық қаруға ... ... ... ... елдердің бар екенін ескерсек, жағдай аса бір
қатерлі ... ... ... ... де ... ... ... әлем аса
ауқымды ядролық қақтығыстың бұрынғы қатерінің орнына атом қаруын тактикалық
мақсат үшін қолдана беретін аймақтық соғыстар ... күй ... ... Бұл әлемдегі төртінші ядролық арсенал еді. Атуға дайын тұрған ядролық
қару – жарақты қоса ... оны ... мен ... ... үшін ... индустрияға да ие еді, бұл орайда елдің ядролық қару-жарақты жасау
мен жетілдіру үшін тиісті ғылыми – ... ... ... да ... ... ... неге ұмытылып отырғаны жөнінде Нұрсұлтан
Әбішұлы кеңестегі сөзінде атап ... Осы ... ... ... мен үшін өте жоғары. Өйткені, Президентіміз өткен жылы ... ... 2009 жылы ... ету ... ... мәлімдеді. Бұл мәселе
жылдың аяғына дейін шешілуі тиіс. Шындығында да, ... ... түзу ... ... ... есептеуінше, бұл мәлімдеме,
бір жағынан, ЕҚЫҰ үшін және ... ... ... үшін және ... болып табылады. Екіншіден, ЕҚЫҰ-да төрағалық қызметін лайықты
атқару үшін Қазақстанның өзі шын ... осы ... ... ... ... сай ... бейімделу қажет. Мұнымен қоса, осы
уақытта ... ... өзі ... ... ... ... ... тұрғандығын сан рет айтқан
болатын. Және ... өзі ... ... ... ... ұзаққа
созылмақ. Қазақстанның 2009 жылы ЕҚЫҰ –ға төрағалыққа деген ниетін ашық
мәлімдеген жалғаз мемлекет ... ... ... ... ... –ақ ... еліміздің ядролық қарудан өз еркімен бастартуы, ... Азия ... ... ... ... тікелей әсер
еткені даусыз. Тарихи, ... ... ... қазіргі кезеңде тап
осы Азия континентінде жанжал ошақтарының ... ... ... Жер беті ... ... ... тұратын құрлықта қауіпсіздік жүйесін
қамтамасыз етуден ... ... ... жоқ ... ... 20-30 ... ... қазіргі кезде ядролық қаруға ие болудың
техникалық мүмкіндігі бойынша жеңілдеді Оны ... ... ... ... де ... ... Сонымен бірге ядролық ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
1. Н.Ә. Назарбаев Алматы Білім 2000 ж. - 303 бет.
2. ... Т. ... ... ... реформалаудың негізімен басты
бағыттары.Хабаршы заң 2007 25бет.
3. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер
тарихы” Алматы, 2002 ж. - 154 ... ... ... 8 ... 2007 ж № ... М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ... ... 2002 ж 168 ... ... ... ... ... , Қазақстан 2005 ж. ІІ
том. 222 – бет.
7. ... Б. ... Б. ... ...... ілімдер
тарихы” Алматы, 2002 ж -174 бет
8. М.Мұхамедов, Б. ... Б. ... ... – құқықтық ілімдер
тарихы” Алматы, 2002 ж – 188 – бет.
9. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы ...... ... Алматы, 2002 ж – 201 бет.
10. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. ... ...... ... Алматы, 2002 ж – 213 бет.
11. Әмірбек А.А. “Халықаралық ұйымдар мен ... ... ... ж. - 86 - ... ... А.А. ... ұйымдар мен мемлекеттер одақтары”
Шымкент 2006 ж. 92 – бет.
13. ... ... ... ... 2001 ж. - 300 ... Рахманберді Т. Біріккен Ұлттар Ұйымының реформалаудың негізімен басты
бағыттары.Хабаршы заң 2007 76 – бет.
15. ... ... ... әлеуеті Талғат Баймұхамбетов //Егемен
Қазақстан// 2005ж 2 шілде
16. Н.Ә.Назарбаев. Сандарлы он жыл. Алматы. 2001 ж. - 75 ... ... ... он жыл. ... 2001 ж. - 82 ... ... Сандарлы он жыл. Алматы. 2001 ж. - 93бет.
19. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 ... ... ... Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 240
-бет.
21. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының дипломатиясы” Алматы 2002 248-
бет.
22. Қ.Тоқаев “Қазақстан Республикасының ... ... 2002 ... ... ... Қазақстан// 2006 ж. маусым 24
24. Қауіпсіздік //Егемен Қазақстан// 2006 ж. маусым 24
25. Қауіпсіздік //Егемен Қазақстан// 2006 ж. ... ... ... журналы 2006 114 – бет.
27. Саясат журналы 2006 120 – бет.
28. Саясат журналы 2006 126 – бет.
29. // ... ... 22 ... 2007 ... // ... Қазақстан// 22 сәуір 2007 ж.
31. // Егемен Қазақстан// 22 ... 2007 ... // ... ... 18 ... 2004 ... // Егемен Қазақстан// 18 мамыр 2004 ж.
34. // Егемен Қазақстан// 6 шілде 2005 ... // ... ... 6 шілде 2005 ж.
36. // Егемен Қазақстан// 6 ... 2005 ... ... ... он жыл ... 2001
38. Н.Ә.Назарбаев Сындарлы он жыл Алматы, 2001
39. Н.Ә.Назарбаев Ғасырлар толғысында Алматы 2003 ж. 86 - ... ... ... ... ... 2003 ж. 8 -бет

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Эпостағы қазақтану мәселелері (Қобыланды батыр эпосындағы)83 бет
М.Тынышбаев. Қазақтан шыққан тұңғыш техника маманы53 бет
Химияны оқытуда әріптестік технологияның жаңа модификацияларын қолдану50 бет
Қазақстан және бейбітшілік үшін саяси әріптестік50 бет
Қазақтан Республикасында қаржылық бақылауды ұйымдастыру ерекшеліктерінің теориялық негіздері78 бет
Қазақтандағы палеолит дәуіріндегі ескерткіштер6 бет
Қазақтандағы халықты әлеуметтік қорғау3 бет
Қазақтандағы халықты әлеуметтік қорғау туралы5 бет
Қазақтанның «Қазақстан - 2030» ұзақ жылдарға арналған дамуының стратегиясы24 бет
Ұлы Отан соғысы. Шайқас даласындағы қазақтандықтардың ерліктері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь