Менеджмент жүйесіндегі мотивация

КІРІСПЕ 3
1 МЕНЕДЖМЕНТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ МОТИВАЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ ЖӘНЕ ДАМУЫ
1.1 Мотивация түсінігі, мәні және әдістері 5
1.2 Мотивацияның даму кезеңдері 6
1.3 Мотивацияның мазмұндылық теориялары 8
1.4 Мотивацияның іс жүргізушілік теориялары
14
2 МОТИВ . ТУРИЗМ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ
2.1 Туризмдегі мотивация ерекшеліктері 21
2.2 Туристік өнімді таңдаудағы мотивация 28
2.3 Туристік мотивацияны зерттеудің негізгі тәсілдері 35
2.4 Туристік мотивацияны әлеуметтік зерттеу нәтижесінің анализі 40
2.5 Қауіпсіздік турист өмірінің негізінде
48
3 МОТИВАЦИЯ ТОЕРИЯСЫ ТУРИСТІК ӨНЕРКӘСІПТІҢ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ
3.1 Активтеу процесіндегі мотивация мен қажеттіліктің рөлі 51
3.2 Менеджмент жүйесіндегі өнеркәсіпті активтендіру мотивациялық мехонизмі 60
ҚОРЫТЫНДЫ 69
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 71
ҚОСЫМША
Қазақстан Республикасының нарықтық экономикасын дамытуда, туристің қайда саяхаттауға, туристік тауар таңдауға және оның болашақтағы іс-әрекетіне әсер ететін обьективті және субъективті себептер мен мотивтерге ерекше көңіл бөлінеді. Қазіргі таңда жаңа туристік орындардың пайда болуы мен даму процесінің туристік мотивация мен байланысына ерекше көңіл бөлінеді. Қазіргі кезде қоғамның рекреациялы іс-әрекеті әлемде қатты дамып келе жатыр. Бұл құбылыс қызмет көрсету көлемінің кеңеюіне, халықтың білім деңгейінің көтерілуіне және халықтың материалды жағдайының жақсаруына байланысты көптеген дамыған индустриалды мемлекетерде жүріп жатыр. Қазіргі таңдағы еңбек түрінің өзгерісі, адамның жүйке жүйесіне әсер ететін қысымның көбеюі, қоршаған ортаның экологиясының бұзылуы, адамның физикалық және рухани күш-қуатын қалпына келтіруге деген қажеттілігінің өсуі және бос уақыттың болуы жергілікті тұратын жерден тыс рекреациялық іс-әрекетпен айналысатын халықтың санының өсуіне әсерін тигізді. Осыған орай қазіргі кездегі маңызды мәселелердің бірі – халықтың демалуына жағдай жасау болып табылады.
Туризм өзінің масштабтарымен, көпшілігімен, халықаралық және әлеуметтік сипатымен қоғам өмірінің әлеуметтік және экономикалық жағдай-ларына әсер етеді.Туризм саласының қоршаған ортаға, аудандардың экономикасы мен халықтың тұрмыстық жағдайына жағымды қуатты әсері анықталды. Осыны негізге ала отырып Қазақстан Республикасының Үкіметі туристік саланы ұзақ мерзімді бағдарламаға енгізіп, болашағы бар сала ретінде қарастырды. Туризмді дамытудың негізгі мақсаты – оның жоғарғы рентабельді индустриясын құра отырып, кіріс беретін салаға айналдыру. Қазіргі кезде бұл мақсатқа жету үшін еліміздің әр түрлі аудандарының туристік-рекреациялық әлеуетін тиімді түрде пайдаланудың, дамытудың негізгі бағытын жасау керек.
Қайта құру кезеңі мен 1991 жылға дейін жеке адамдардың шетелге саяхаты тек әр адамның өз күшімен жүзеге асатын туристер өз бетімен саяхатқа дайындалатын және ешқандай турфирма көмегіне жүгінбей. Ал ұйымдасқан шетелге шығатын демалыс және көңіл көтеру турлары аз болды және тек кәсәподақпен интуристпен ғана ұсынылатын еді. 1992 жылдан бастап шығу ағымында алыс шетелге бағыттар анық көрсетіле бастады, бұндай турлар алыстығы немесе географиялық орнымен ғана емес мотивпен де анықталды. Демалу және көңіл көтеру мақсатындағы турлар дамып келеді.
Туристік мотивация туристік өнімді өндіру мен өткізу жүйелі жоспарлауды жүзеге асыратын қажетті база болып табылады.
1 Александрова А. Ю. Международный туризм: Учебное пособие для вузов./ Александрова А. Ю. - М: Аспект пресс, 2001. – 464 с.
2 Андросова Н. А. Курение – фактор риска // Биология и жизнь, 1990. - №
3 Арсистром М. Основы менеджмента./ Арсистром М. Пер. с англ. Ростов-на-Дону: Феникс, 1998. – 512 с.
4 Балабанов И. Т. Инновационный менеджмент./ Балабанов И. Т. СПб.: Питер, 2000.-208 с.
5 Балабанов И. Т. Экономика туризма: Учебное пособие./ Балабанов И. Т., Балабанов А. И. - М.: Финансы и статистика, 2000. – 176 с.
6 Батыгин Г. С. Лекции по методологии социологических исследований: Учебник./ Батыгин Г. С. - М.: Аспект пресс, 1995. – 286 с.
7 Билич Г. Л. Основы валеологии: Учебник./ Билич Г. Л., Назарова Л. В. - СПб.: Фолиант, 2000. – 560 с.
8 Биржаков М. В. Введение в туризм./ Биржаков М. В. - СПб.: Издательский торговый дом «Герда», 1999. – 192 с.
9 Бутенко И. А. Анкетный опрос как общение социолога с респондентами: Учебное пособие для университетов./ Бутенко И. А. - М.: Высшая школа, 1989.-176 с.
10 Валеология. Здоровье и образ жизни // ОБЖ, 1999. - № 4.
11 Василюк Ф.Е. Психология переживания./ Василюк Ф.Е. - М.: Издательство МГУ, 1984.-200 с.
12 Вачугов Д. Д. Практикум по менеджменту: Деловые игры: Учебное пособие./ Вачугов Д. Д., Кислякова Н. А. - М.: Высшая школа, 1998. – 276 с.
13 Весник В. Р. Основы менеджмента: Учебник./ Весник В. Р. - М.: Триада, 1996. – 384 с.
14 Виханский О. С. Менеджмент: человек, стратегия, организация, процесс./ Виханский О. С., Наумов А. И. - М., 1996. – 416 с.
15 Виханский О. С. Проблемы управления общественным производством./ Виханский О. С.- М.: Издательство МГУ, 1991. – 139 с.
16 Виханский О.С., Наумов А.И. Менеджмент. Учебник 3-е изд. М. 1999
17 Гостиничный и туристический бизнес / Под ред. проф. Чудновского А. Д. - М.: Ассоциация авторов и издателей «Тандем», издательство Экмос, 1998. – 352 с.
18 Гуляев В. Г. Туризм: Экономика и социальное развитие/ Гуляев В. Г. - М.: Финансы и статистика, 2002. – 312 с.
19 Дафт Р. Организации: Учебник для психологов и экономистов./ Дафт Р. - СПб.: Прайм-Еврознак, 2001. – 352 с.
20 Дормашев Ю. Б. Психология внимания./ Дормашев Ю. Б., Романов В. Я. - М.: Тривола, 1995.-352 с.
21 Драгачёв С. П. Туризм и здоровье./ Драгачёв С. П. - М.: Знание, 1984. – 96 с.
22 Жулевич С. В. Организация туризма: Учебно-практическое пособие./ Жулевич С. В., Конанёв А. С. - Минск: БГЭУ, 2001. – 156 с.
23 Кабанов В. С. Менеджмент: Проблемы - программа - решение./ Кабанов В. С. - СПб: Лениздат, 1990. – 112 с.
24 Кабушкин Н. И. Менеджмент туризма: Учебное пособие./ Кабушкин Н. И. - Минск: БГЭУ, 1999.-644 с.
25 Как провести социологическое исследование / Под ред. М. К. Горшкова. - М.: Политиздат, 1990. – 288 с.
26 Как быть здоровым. - М.: Медицина, 1990. – 240 с.
27 Каутова Г. А. Экономика современного туризма./ Каутова Г. А. - Москва - СПб.: Издательский торговый дом «Герда», 1998. – 118 с.
28 Квартальнов В. А. Туризм: Учебник./ Квартальнов В. А. - М.: Финансы и статистика, 2001.-320 с.
29 Квартальнов В. А. Стратегический менеджмент в туризме. Современный опыт управления./ Квартальнов В. А. - М.: Финансы и статистика, 1999. – 490 с.
30 Климова В. И. Человек и его здоровье - 2-е изд., перераб. и доп./ Климова В. И. - М.: Знание, 1990.-224 с.
31 Ковалёв Е. М. Гуманитарная география России./ Ковалёв Е. М. - М.: Варяг, 1995.- 448 с.
32 Котляров Е.А. География отдыха и туризма./ Котляров Е.А. - М.: Мысль, 1978. - 237 с.
33 Котлер Ф. Маркетинг: Гостеприимство и туризм: Учебник: пер. с англ./ Котлер Ф. - М.: ЮНИТИ, 1998. – 787 с.
34 Куракин А. Ф. География: Учебное пособие для учащихся школ./ Куракин А. Ф., Зайков Г. И., Смирнова В. И., Воробьёва 3. В. – М.: Дрофа, 1992. – 154 с.
35 Леонова А. Б. Психология труда и организационная психология: Хрестоматия./ Леонова А. Б., Чернышёва О. Н. - М.: Радикс, 1995. – 440 с.
36 Маринин М. М. Туристские формальности и безопасность в туризме./ Маринин М. М. - М., 1997.- 127 с.
37 Менеджмент туризма: Туризм и отраслевые системы: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2001. – 272 с.
38 Менеджмент туризма. Туризм как вид деятельности: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2001. – 288 с.
39 Методические рекомендации по маркетинговым исследованиям. - М.: "Инфра-М", 1993. – 50 с.
40 Мескон М.Х., Хедоури Ф. Основы менеджмента. М., «Дело»: 1992.
41 Михеева Н. А. Менеджмент в социально-культурной сфере: Учебное пособие./ Михеева Н. А., Галенская Л. Н. - СПб, 2000. – 170 с.
42 Мисеева Н. К. Стратегическое управление туристской фирмой: Учбеник./ Мисеева Н. К. - М.: Финансы и статистика, 2000. – 208 с.
43 Мокшин В. Мировоззренческая и нравственная подготовка к безопасной жизнедеятельности // Основы безопасности жизнедеятельности, 1999. - № 4. - С. 11-15.
44 Мтаханов В. Н. Маркетинг в сфере услуг: Учебное пособие./ Мтаханов В. Н. - М.: Экспертное бюро, 2001. – 160 с.
45 Ноздрева Р. Б. Маркетинг: как побеждать на рынке./ Ноздрева Р. Б., Цыпичко Л. И. - М.: Финансы и статистика, 1991. – 304 с.
46 Носова С. С. Экономическая теория: Учебник для Вузов./ Носова С. С. - М.: Гуманитарный издательский центр Владос, 2000. – 520 с.
47 Психология. Педагогика. Этика: Учебник / Под ред. Наумкина Ю. - М.: Закон и право, 1999. – 350 с.
48 Психология в управлении: Сборник. - СПб.: Лениздат, 1983. – 192 с.
49 Психология управления: Курс лекций / Отв. ред. Удальцова М. В. - Новосибирск - М., 2001. – 150 с.
        
        Мазмұны
| ... |3 |
|1 ... ... ... ... негізі және | |
| ... | ... ... ... мәні және ... |5 ... | ... даму ... |6 ... ... мазмұндылық теориялары |8 ... ... іс ... ... |14 |
|2 | ... - ... факторы ретінде | ... ... ... ... |21 ... | ... ... таңдаудағы мотивация |28 ... | ... ... ... ... ... |35 |
|2.4 | Туристік мотивацияны әлеуметтік зерттеу нәтижесінің |40 |
| ... | ... | ... ... өмірінің негізінде |48 |
|3 ... ... ... ... ... ... | |
|3.1 ... ... ... мен ... рөлі |51 ... ... жүйесіндегі өнеркәсіпті активтендіру |60 |
| ... ... | |
| ... |69 |
| ... ... |71 |
| ... | ... ... ... экономикасын дамытуда, туристің
қайда саяхаттауға, туристік тауар таңдауға және оның ... ... әсер ... ... және ... себептер мен
мотивтерге ерекше ... ... ... ... жаңа ... ... болуы мен даму процесінің туристік мотивация мен
байланысына ерекше ... ... ... ... қоғамның рекреациялы іс-
әрекеті әлемде қатты дамып келе жатыр. Бұл құбылыс ... ... ... ... ... деңгейінің көтерілуіне және халықтың материалды
жағдайының жақсаруына байланысты көптеген дамыған индустриалды мемлекетерде
жүріп жатыр. Қазіргі таңдағы еңбек түрінің ... ... ... ... ететін қысымның көбеюі, қоршаған ортаның экологиясының бұзылуы,
адамның физикалық және рухани күш-қуатын қалпына келтіруге деген
қажеттілігінің өсуі және бос уақыттың болуы ... ... ... ... ... ... халықтың санының өсуіне әсерін
тигізді. Осыған орай қазіргі кездегі ... ... бірі – ... ... ... ... табылады.
Туризм өзінің масштабтарымен, көпшілігімен, халықаралық және әлеуметтік
сипатымен қоғам өмірінің әлеуметтік және ... ... ... саласының қоршаған ортаға, аудандардың экономикасы мен
халықтың тұрмыстық жағдайына жағымды қуатты әсері анықталды. Осыны негізге
ала ... ... ... ... ... ... ұзақ ... енгізіп, болашағы бар сала ретінде қарастырды. Туризмді
дамытудың негізгі мақсаты – оның жоғарғы рентабельді индустриясын құра
отырып, кіріс беретін ... ... ... ... бұл ... ... ... әр түрлі аудандарының туристік-рекреациялық әлеуетін тиімді
түрде пайдаланудың, дамытудың негізгі бағытын жасау керек.
Қайта құру кезеңі мен 1991 жылға ... жеке ... ... тек әр ... өз ... жүзеге асатын туристер өз
бетімен саяхатқа ... және ... ... көмегіне
жүгінбей. Ал ұйымдасқан шетелге шығатын демалыс және ... ... аз ... және тек ... интуристпен ғана ұсынылатын
еді. 1992 ... ... шығу ... алыс ... ... ... ... бұндай турлар алыстығы немесе географиялық орнымен
ғана емес ... де ... ... және ... ... турлар дамып келеді.
Туристік мотивация туристік өнімді өндіру мен ... ... ... ... ... база болып табылады.
Туристік мотивтер туристін әрекет жүйесінің ... ... ... ... ... ... анықтайтын компонент және
демалыс жоспары мен ... ... ... ... қарастыруға болады.
Белгілі жағдай әсерінен ... ... ... ... ... шешімі мен дұрыс туристік тауар таңдауына және ... ете ... ... ... ... кезінде мотивацияға әсер
еттетін факторларды бөліп көрсету және ... әсер ... баға ... обьектісі- туристің саяхат мотивациясы.
Зертеу пәні- туристік тауар мен саяхат ... ... ... ... ... ... саяхат мотивацисы мен туристке ... ... ... ... ... ... Туристік өнімді таңдауда мотивацияға әсер ... ... ... ... әсер ... ... анықтау.
3. Қазіргі қоғамда түрлі қоршаған орта факторларының адам
денсаулығы мен ... ... ... ... ... ... ... өсу жүйесінде жоғарлауы
бірлескен-топтық, ұжымдық ... ... деп ... ... ... ... ... істеу жүйесіндегі
жұмыс істеу мотивациясын зерттеу және ... жаңа ... ... ... ... ... ... практикалық құндылығы. Алынған нәтижелер ұйымды кәсіби
мамандар даярлауда ... ... ... ... ... кәсіби бағыттылығын қалыптастыруда оқу ... және ... ... ... мақсаты бағытталған
профилактикасын жүзеге асыруда қажет. Зерттеудің практикалық құндылығы,
сондай-ақ ... жаңа ... ... ... және ... ... отырып, жұмыс процессін бағыттау мен қызметтік іс-әрекетін белсенді
субъектісінің қалыптасуына ықпал етуде.
Бұл дипломдық ... ... ... ... ... ... жетекші және шетел жазушылардың еңбектері көмегін тигізді:
(А. Ю. ... В. А. ... А. Д. ... В. С. ... С. ... т.б.) [1, 59, 12, 35, 29, 17, 23, 50].
Диплом жұмысының зерттеу әдістері:
1. Анализдеу және ... ... ... ... жинап және оны сұрыптау
3. Анкета жүргізу
4. ... ... ... ... матеметикалық материалдарды
өңдеп қолдану
1 Менеджмент жүйесіндегі мотивацияның теориялық негізі және дамуы
1.1 Мотивация түсінігі, мәні және әдістері
Мотивация бұл жеке ... ... ұйым ... жету ... ... ету ... мәнін түсіну үшін екі ұғымды білуіміз қажет: қажеттілік
және марапаттау.
Бірінші және екінші кезекті қажеттіліктер. Психологтардың айтуынша адам
қажеттілікті физиологиялық ... ... ... ... ... ... ... – ол физиологиялық сипатта болады, яғни
туылғаннан бері. Оған ... ... ... ... ... қажеттілік-
терді айтуға болады. Екінші деңгейдегі қажеттіліктер ... ... ... ... ... қажеттілік, құрметке деген қажеттілік,
билікке деген қажеттілік. Бірінші кезекті қажеттілік адам ... ... ... ... ... көбінесе тәжірибе негізінде
қалыптасады. Адамдардың жинаған ... ... ... ... қажеттіліктер бірінші кезектіге қарағанда анағұрлым күрделі.
Еңбекті мотивациялау – бұл кәсіпорын мақсатына жету үшін ... ... ... белсенді ... ... ... ... ... әдістері бар:
1. Экономикалық ( тікелей ) – мерзімді және келісімді жалақы; еңбектің
салалық және сандық ... ... ... ... ... ... ақысын төлеу және т.б.
2. Экономикалық ( жанама ) – үй – ... ... ... ... ... беру.
3. Қаржылық емес –еңбектің қызықтылығын жоғарлату, қызмет сатысымен
жоғары қарай өсу, кәсіби шеберлігін ... ... ... ... ... ... жүйесі келесілерді қамтамасыз етуі тиіс:
• Барлық жұмысшылардың ... ... ... ... қызмет бабымен өсу үшін бәріне бірдей жағдай жасау;
• Еңбек нәтижесімен жалақы деңгейінің үйлесімдігі;
• Еңбек қауіпсіздігіне жағдай жасау;
• Ұжымда қолайлы ... ... ... ... ... ... (сурет 1) [50].
Сурет 1. Мотивацияның қарапайым моделі [50]
Кәсіпорында ... ... ... ... ... ... нәтижелі іс - әрекетіне жұмысшының ... ... баға ... ... ішіндегі жеңілдік жүйесі:
• Тиімді сыйақы беру; кәсіпорын ... ... ... ... жеңілдікпен тамақтандыру; кәсіпорынның өнімдерін
жұмысшыларға өзіндік құнмен сату.
• Жұмыста жеткен жетістік үшін төлемді демалысты ұзарту.
• Зейнетақыға ерте ... сол ... ... Еңбектің (қажеттілігін) қызықтылығын, ... ... ... ... арасындағы статустық, әкімшіліктік және ... жою, ... ... ... ... ... Жұмысшыларды моральдық ынталандыру.
6. Кәсіби шеберлігін жоғарлату, қызмет бабымен жоғары қарай өсу.
1.2 ... даму ... ... ... алғашқы концепцияларын қате деген пікір бар,
бірақ оларды білудің маңызы зор. Көне замандағы ... ... ... ... ... – тұрысын дұрыс түсінбесе де сол ... ... ... ... тиімді болып жатты. Бұл әдістердің жүздеген
жылдар бойы қолданылуы нәтижесінде олар ... ... ... ... ... ... әсіресе арнайы дайындығы жоқ басшылар
әлі де осы концепциялардың ықпалында жүр.
Қазіргі ... ... ... ... ... пайдалана алмайды.
Қазіргі ұйымдардағы жұмысшылар, яғни бағыныштылар бұрынғыларағ ... ... ... ... ... ... іс - ... күрделене және қиындай түсті.
«Қатшы және нан» саясаты. ... ... ... сөзі ... мыңдаған жылдар бұрын адамдарды уйохи ... ... ... ... ... болды. Сол әдістердің ең алғашқысы қатшы және нан
әдісі. Библияда көне антикалық мифологияларда да ... ... ... ... ... ... қыздарымен қазыналары
таңдаулылардың бірегейлеріне ғана берілген. Бірақта атқарылған істер үшін
берілетін сыйақы мардымсыз болатын.
Мұндай ... Х1Х ... ... ... ... ... ... еді.
Өндірістік революция кезеңінде Англияның ауыл тұрғындарының әлеуметтік ... ... адам ... еді. ... ... 14 сағат
аянбай еңбек етіп, ақысына әрең күндерін көрді. Адам Смит өзінің «Халықтар
байлығының табиғатымен ... атты ... ... ... қарапайым
адамның өмірі қиын еді. Оның «экономикалық адам» концепциясын ... ... ... ... қиын ... өз ықпалын тигізді. Адамдардың көпшілігі
өзінің жағдайын жақсартып, өмір ... ... ... ... ... келсе, ол әрқашанда өзінің ... ... ... ... ... қайдан шыққаны түсінікті.
1910 жылы «Ғылыми басқару мектебі» пайда болған ... ... ... ... ... ... қойған жоқ. Бірақта
Тейлор оның ... ... ... ... ... қажетті өндіріс» түсінігін обьектиті түрде анықтап жалақыны
өндірген өнім көлеміне пропорционалды ... ... ... Мотивация
әдістерін пайдалану нәтижесінде еңбек өнімділігінің өсуі мамандану ... ... ... ... ... ... Қатшы және
нан түріндегі мотивацияның жетістігі соншалық, оның ықпалы ... да ... ... және ... ... ... қара-пайым
адамдардың өмірі жақсара бастады. Адамдардың өмірі жақсарған сайын,
басқарушылар оларды тек ... ... ... ... ... Осы фанг ... саласындағы мамандарды мотивация мәселесінің жаңа
шешімдерін психологиялық аспектіден іздеуге мәжбүр етті.
Басқаруда психология әдістерін ... ... ... әдістерін пайдалануға көптеген адамдар талпын-ғанымен, олш ... Мэйо ... ... ғана ... аса ... Мэйо өз заманының ғылыми басқару және ... ... ... ... Ол 1923 – 1924 ж.ж. ... қаласындағы
текстиль фабрикасында жүргізілген тәжірибесі арқылы ... атақ - ... ... жіп иіру ... енген күшінің ағымды-лығы 250 % болса,
басқа бөлімдерде тек 5 – 6 % ... ... ... ... ... ынталандыру кадрлар ағымды-лығын және төмен өнімділікті
алмады. Сол себепті фирма ... Мэйо және оның ... ... ... ... Мэйо жіп ... ... жағдайы жақсы
болғанымен, оған құрмет аз екендігін байқады. Жіп ... бір ... ...... түсуіне мүмкіндік болмаған. Мэйо кадр ағымды-
лығының жылдамдығын негізі, оған ... ... ... ... жағдайы
екендігін сезді. Әкімшілік рұқсатымен ол тәжірибе ретінде жіп иірушілерге
10 минуттан екі рет ... ... ... ұзақ ... жоқ. ... күрт төмендеді, жұмысшылардың моральдық жағдайы жақсарды.
Мэйоның жіп иірушілерге жүргізген тәжірибесі, ... ... ... ... дұрыс болатынын дәлелдеді. Ол
келесідей қорытындыға келді: «Әлі күнге ... ... және ... ... ... көп көңіл бөлінбеген. Мүмкін осы көңіл
бөлмеген нәрсе еңбек өнімділігінің қозғаушы күші ... - ... ... жеріндегі іс – қимылын алғаш рет кең ... ... ... Хоторндағы жұмыс ғылыми бағыттағы тәжірибе
ретінде ... Ол жеті ... ... адам фак-торының «Эйрон әлеуметтік
байланыстардың ... іс – ... және ... ... айтарлықтай
дәрежеде ықпал ететіндігіне көз жеткізіп аяқталды. Хоторнда ... ... ... ... жаңа ...... қатынастар»
концепциясы негізделеді.
1.3 Мотивацияның мазмұндылық теориялары
Мотивацияны ... ... ... түрде зерттеу адамды еңбек
етуге итермелейтін нәрсені дәл анықтай алмайды. Бірақта еңбек ... іс - ... ... ... ... ... түсініктерді алып
мотивацияның прататикалық модельдерін жасауға мүмкіндік ... ... ... екі ... бөлінеді: мазмұндылық және
іс – жүргізушілік.
Мотивацияның ... ... ... теориясы бірінші кезекте адамды іс – қимылға
итермелейтін ... ... ... ... ... ... Абрахам Маслоу, Фредерих Герцберг және Дэвид
МакКлелланд ... ... ... қажеттіліктер теориясы. Адам ... оның ... ... түсінген алғашқа бихевио-истердің
бірі Абрахам Маслоу болатын өзінің теориясын жасап , ... 5 ... ... ... 2) [24]. Бұл ой ... ... ... толықтырылды.
1. Физиологиялық қажеттіліктер өмір сүрудің қажетті шарты. Олар тамаққа
деген, суға деген, үй жайға деген, демалысқа деген қажеттіліктер.
2. Болашақтағы ... ... ... Олар ... ... ... және психологиялық қауіптерден
қорғалғандығы және ... ... ... ... ... ... қажеттілік
сақтандыру полисін және т.б. сатып алу арқылы көрінеді.
3. Әлеуметтік қажеттіліктер. Бұл қажеттіліктер ... ...... ... ... және ... Құрметке деген қажеттілік. Ол өзін - өзі құрметтеуге, ... ... ... Өзін - өзі ... ... Ол үшін ... ... асыруға және тұлға ретінде өсуі деген қажеттілік.
Мотивация және қажеттіліктер ... ... ... ... қажеттіліктерді қатаң иерархиялық құрылым ... ... 2-ші ... ... және 1-ші ... 2. А. Маслоудың иерархиялық қажеттіліктер перамидасы [24]
Адам аштыққа ұшыраса ол ең ... ... ... және ... ... ... деген қажеттілік туындайды. Ыңғайлы және қауіпсіз ... адам ... ол ... ... ұмтылады, ал одан кейін ... ... ... ... ... ... басқаруда қолдану. Маслоу теориясы адамдардың жұмыс
істеуге ұмтылуының негізін ... көп үлес ... ... деңгейдегі
басшылар, адамдар мотивациясының қажеттіліктер факторының көп екендігін
түсіне бастады. Бірақ ... ... ... ... тек
экономикалық ынталандыруды пайдаланған болатын. Қазір ... ... және ... ... ... жалақылары және
әлеуметтік жағдайлары өсті, нәтижесінде төменгі ұйымдық ирархиялық сатыда
тұрған адамдардың ... ... ... ... ... ... ... сыртқы ортамен жұмыс кезіндегі қажеттіліктер ирархиясы.
Халықаралық ортада жұмыс істейтін менеджерлер өздерінің ... ... ... ... ... ... Әртүрлі елдің
қажеттілік ирархиялары түрлі болғандықтан халықаралық дәрежедегі басшылар
әр елдің ерекшелігін ескеруі қажет.
Маслоу теориясына сүйене отырып ... ... ... ... ... тобы ... Американдық және ағылшындық фирмалардың басшылары.
2. Жапондық басшылар.
3. Солтүстік және орталық Европа фирмаларының басшылары.
4. Оңтүстік және ... ... ... ... ... Франция,
Бельгия) басшылары.
5. Дамушы елдер фирмаларының (Аргентина, Чили, Үндістан) ... ... ... ... ... ... фирмалары-ның
басшылары Маслоудың қажеттіліктер тнориясының барлығын қана-ғаттандыруға
ұмтылса, Оңтістік - Батыс ... ... ... ... көп ... бөлген. Оңтүстік – Батыс Европа елдерімен жұмыс
істегенде оларға статусын жоғарылату, әелуметтік құрметтеу, еңбегін ... ... ... анықталды.
Маслоу теориясына сын Маслоудың адамдық қажеттіліктер теориясы
басшыларға ... ... ... көп мәлімет бергенімен, олар ... ... ... ... қажеттіліктер иерархиясының 5
деңгейінің қатаң сақталуы көзделді.
Маслоу теориясына айтылған негізгі сын адамдардың жеке ... ... ... ... және ... ... жасады.
Қорыта келе Митгеллдің сөзін келтіре кетейік: Басшы өзінің ... нені ... ... ... Әр ... әр нәрсе ұнайды,
егер басшы қоластындағылар тиімді мотивациялағысы келсе, ол олардың ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерге
негізделген мотивацияның тағы бір моделін Дэвид МакКлелланд жасады. Оның
теориясы ... ... 3 ... ... болады: билікке деген,
жетістікке жетуге деген және ... ... ... ... ... ... ықпал жасауға ұмтылу арқылы көрінеді. Билікке деген ... ... ... ашық және ... еш ... ... өзінің
бастапқы позициясында қалатын болып ... Олар ... ... ... ... ... талап етеді. Басқару билікке қажеттілігі
бар адамдарды қызықтырады. Себебі басқару адамдардың өз ... ... ... ... ... ... жетуге деген қажеттілігі жоғры адамдар тәуекелге шектеулі
түрде барады. Олар ... жету ... ... шешу үшін ... өз ... ... аз ... жету қажеттілігі жоғары адамдарды мотивациялы-
ғыныз келсе, сол жұмысшының алдына ... ... ... бар ... ... болады.
МакКлелландық қатысуға Маслоуды теориясына сәйкес келеді. Ондай адамдар
таныстарының ортасында болғанды, достық қарым – ... ... ... ... ... тұрады. Әлеуметтік қажеттілігі жоғары
адамдарға әлеуметтік қарым – ... кең ... ... ... ... басшылары тұлға аралық қарым – қатынасын ... ... ... ... мұндай жұмысшылардың қажеттілігін оларға көп
көңіл бөлу ... ... ... қос факторлы теориясы. 50 – жылдардың екінші ... ... ... ... ... ... ... тағы
бір мотивация моделін жасап шығарды. Олөзінің зерттеу тобымен бірге ірі бір
фирманың 200 инженерімен ... ... ... ... ... жұмысыңызды бітіргенннен кейін қай уақытта өзіңізді жақсы сезіндіңіз?»
және «Сіз жұмысыңызды ... ... қай ... өзіңізді нашар
сезіндіңіз?»
Герцбергтің қорытындысына сәйкес алынған жауаптарды 2 үлкен категорияға
бөлді: гигиеналық ... ... (1 ... ... ... қос факторлы теориясы [24]
|Гигиеналық фактор ... ... және ... ... ... жету ... ... ... бабы ... ... |
|Жалақы ... ... ... және ... ... және ... ... ... ... ... ... |
|Жасалынған жұмысқа бақылау дәрежесі |Шығармашылық және іскерлік өсуге |
| ... ... ... ... ... ... ортаға байланысты, ал
мотивация – жұмыстың өзінің ... ... ... ... ... ... фактор мүлдем болмаса немесеол жеткіліксіз
болса, адамдарда өз жұмысына деген қанағаттанбаушылық пайда ... ... олар ... болса, онда олар өздігінен жұмыспен қанағаттандырмайды
және адамды бір нәрсеге ынталандырмайды. ... ... ... оның жоқ ... ... өз ... қанағаттанбаушылығын
тудырмайды. Бірақ егер ол жеткілікті болса ... өз ... және іс - ... ... ынталандырады (2
кесте) [51]. Тәжірибелік зерттеу нәтижесі берілген.
Кесте 2
Мотивация немесе қанағаттану. ... ... ... ... баға ... [51]
|Өнімділікті жоғарлату |Интенсивті ... одан да ... % ... ... ... ... % | |
| ... % | | ... ... ... |48 |22 |19 ... ... мүмкіндік | | | ... ... |45 |27 |22 ... ... байланысты | | | ... |43 |31 |16 ... ... ... | | | ... және ... |41 |34 |17 ... ... | | | ... ... |40 |27 |20 ... күрделі жұмыс және өзің| | | ... ... ... | | | ... |38 |30 |15 ... ... | | | ... |36 |28 |14 ... ... | | | ... ... ... |36 |33 |18 ... | | | |
| |35 |31 |20 ... одан да ... ... одан да ... ... |
|факторлар ... ... % ... | |
| | ... % | ... ... ... |65 |15 |13 ... ... |56 |12 |12 ... ... шу жоқ |56 |12 |12 ... ... ... ... |17 |13 ... жақсы қарым- | | | ... болу |52 |19 |12 ... ... ... толық | | | ... |49 |21 |16 ... ... ... | | | ... ... ... |49 |20 |12 |
| |49 |18 |15 ... қажеттілік теорияларын салыстыру. Герцбергтің мотивация
теориясы Маслоудың теориясына өте жақын. Герцбергтің ... ... ... қажеттілікке, қауіпсіздікке және болашақтағы
икемділікке деген қажеттіліктеріне сай ... ... бұл ... ... ... ... гигиеналалық факторда белгілі – бір іс ... ... ... ретінде қарастырады. Егер менеджер жұмысшыға
өзінің бір ... ... ... берсе, онда жұмысшы
бұған жауап ретінде жұмысты жақсы ... ... оны ... ... ... ... ... қанағаттандырылмай
жатқанда назар аударады.
Маслоу, МакКлелланд және ... ... ... ... (3 ... [40].
Кесте 3
Маслоу, МакКлелланд және Герцберг моднльдерінің негізгі сипаттамалары
[40]
|Маслоу теориясы ... ... ... ... ... ... және басымдығы|
|бойынша орналасқан бес деңгейлі иерархиялық құрылымды құрайды ... іс - ... ... ... ең төменгі қанағаттанбаған|
|қажеттігі анықтайды. ... ... ... оны ... ... |
|МакКлелланд теориясы ... 3 ... тән – ... ... ... жету және қатысушылық|
|( әлеуметтік қажеттілік ) ... ... ... ... зор, ... ... қажеттіліктер |
|толық қанағаттандырылған ... ... ... ... ... және ... ... бөлінеді ... ... бар ... тек ... ... ... |
|тоқтатады. ... және ... ... деңгейдегі қажеттіліктері адам іс - |
|әрекетіне белсенді түрде ықпал етеді. ... ... ... ... ... өзі ... мәнін |
|түсінуі керек. ... ... ... тәжірибесінде қолдану Герцбнрг теориясы
бойынша гигиеналық факторының бар болуыжұмысшылардың ынталандыр-майды. Ол
тек ... ... ... болдырмайды. Жұмысшы-ларды ынталаындыру
үшін, басшы басшы гигиеналық факторлармен қоса ... ... ... ... етуі керек. Көптеген ұйымдар оны ... ... ... ... ... ... асыруға тырысты.
Герцберг теориясын тиімді қолдану үшін гигиеналық және ... ... ... ... ... ... ... беру
қажет.
Герцберг теориясына сын. Бұл теория бірқатар ұйымдарда ... оның ... сын ... ... Олар ... ... байланысты болды. Шынында да адамдардың жұмыстан кейінгі
жақсы не жаман жағдайларды сипаттап бер деп ... ... ... байланыстырып, ал жаман жағдайларды басқа біреулерге байланыстырып
жауап берген. Яғни Герцбергтің ... ... ... ... ... ... ескертулердің барлығы мотивацияны ықтимал процес ретінде
қабылдаудың дұрыстығын ... ... ... бір ... бір жағдайда
ынталандыратын қажеттілік, сол адамға бірақ уақыттан ... әсер ... ... ... ... үлес ... оның ... көптеген
айнымалы шараларды ескерген. Кейінгі зерттеушілер мотивация ... ... үшін ... орта ... параметрлерін
қарастыру қажеттігін түсінді. Бұл бағыттың жүзеге асырыулы мотивацияның ... ... ... алып ... ... іс жүргізушілік теориялары
Мотивацияның мазмұндылық теориясы адам ... ... ... Мотивацияның іс жүргізуінің теориясы оны
басқаша қарастырады. Онда ... ... қол ... үшін ... ... бөлуді және қандай іс - әрекетті таңдауды анықтайды. Іс жүргізетінін
теория қажеттіліктерді жоққа шығармайды, бірақ ... іс - ... өзі ... ... Іс ... теория бойынша тұлғалардың іс-
әрекеті оның қабылдау және күту функциясына байланысты болады.
Мотивацияның іс-жүргізушінің теориясының 3 негізгі түрі бар: ... ... ... және ... Лоулер моделі.
Күту теориясы. Күту теориясы ... ... ... ... берілген тұлғаның белгілі – бір ықтимал оқиға баға
беруі деп қарастыруға болады. Барлық адамдар ... бір ... ... ... ... кейін ең жақсы жұмысқа тұру. Егер жұмысты
жақсы істесе қызмет бабымен өсу. ... күту ... ... ... 3 ... ата ... жөн: Еңбек шығындары – нәтиже;
нәтиже – марапатты, және валенттілік. Еңбек шығындары – ... ... – бұл ... күш жігермен алынатын нәтиже арасындағы нәтиже
арасындағы қатынас. Мысалы: коммивоятор аптасына 10 ... ... ... онда сату көлемі 15% өседі деп күтеді. Егер ол ... ... ... есеп ... жазса. Заводтағы жұмысшы аз шығынмен сапалы өнім
жасаса, өзінің дәрежесін өсуін ... ... ... адамдар өздерінің іс-
әрекеті үшін келешіктен ешнәрсе күтпеуі де мүмкін. Егер адамдар жұмсалған
күш жігерімен нәтиже арасында тікелей ... жоқ ... ... ... ... ... ... бәсеңдей түседі (4 кесте)[40].
Нәтиже – марапаттау (Н - М) қатынасында күту – бұл ... күш ... ... ... бір марапатты немесе сыйақыны ... ... ... ... коммивояжер сату көлемін 15% нығайта, 10%
премя ... ... ... ... күш ... басшылардың оңды
бағалауын, қызмет сапасы бойынша жоғары көтеруді күтеді. Жұмысшы өзінің
деңгейін көтеріп, ... ... ... ... ... ... ... [40]
Егер адамдар қол міндетін нәтижемен ол үшін берілетін марапаттың
арасында тікелей ... бар ... ... ... іс-әрекетінің
мотивациясы әлсірей бастайды. Мысалы, егер коммивояжер ол қосымша тлефон
соғу нәтижесінде өнімді күту көлемін 15% ... ... ... ... үшін ... ... ... болса, онда ол ешкімге телефон соқпауы ... ... ... ... 3-ші ... – бұл валенттілік
немесе марапат бағалығы валенттілік – белгілі – бір ... алу ... ... ... ... Түрлі адамның қажеттілігі түрлі
болады және марапаттардың деңгейінде әртүрлі болады. Қол жеткен нәтиже ... ... ... ... болса, біреуге ол тіпті қажет емес.
Егер мотивацияны анықтайтын 3 фактордың кез-келгенінің біреуінің
кемістері ... және ... ... ... Осы ... ... ... арқылы көрсетуге болады (ол 5 кестеде
көрсетілген).
Күту теориясын ... ... ... ... ... мотивациясын күту теориясы бойынша мол мүмкіндік береді.
Адам қажеттілігі ... ... ... ... олар ... ... ұйым ... беретін марапатымен жұмысшылардың
қажеттілігін үйлестіруі қажет. көбінесе марапаттау ... ... ... ... ... болуы үшін менеджер ... ... ... ... ... ... тиіс. Осыған байланысты марапатта тең
тиімді жұмыс үшін беру қажет.
Менеджер жоғары, ... қол ... ... ... нәтижелер деңгейін
жасауы тиіс. Өз бағыныштыларына егер күш ... ... ... ... ... ... ... күштерін басшының одан
күтуіне байланысты бағалайды.
Эксперименталды зерттеулер көп жағдайда күту теориясының дұрыстығын
дәлелдеуде. Көптеген мамандар күту ... ... ... ... ... әлі де ... түсудің қажеттігін айтуда.
Мотивация үшін қолайлы жағдайды қолайлауға болады. Мастиде орналасқан
«Райдор Систем» фирмасы өзінің қызметкерлері арасындағы моральдық ... тұру үшін ... ... ... Бұл ... жүзеге асуы Робби П.
Ристонның пікірінше фирманы осы аймақтағы алғашқы орындарға жетелейді.
Бұл құжаттың мәні ... ... ... ... ... ... ... бағытталған. Әрбір жұмысшы фирманың жетістігіне
өз үлесін қосқандығы сезінуі керек, ал ұйым ... өз ... ... ... фирма жүк тасымалдау, көтерме сауда, іскерлік қызмет көрсету
салаларында бірнеше бөлімшелері бар. «Райдер ... ... ... мың доллар айлық төлейді. Ол басқа компаниялардан әлдеқайда көп. ... ... ... ... ... береді. Жоғары нәтижеге жеткені
үшін жұмысшыларға марапаттаудың ... және ... ... дамытуға
мүмкіндік беру және басқа бөлімдерге ауыстыру және түрлері ... бір ... ... ... ... өсіп келе ... бірақ ол бөлімде
ондай орын болмаса, онда ол ... ... яғни ... ... ... – дейді кадр бөлімінің бастығы Ристон.
«Райден» фирмасы өз ... ... ... ... сатып алудың арнайы бағдарламасын жасады. Өзінің іскерлік және кәсіби
дәрежесін көтергісі келген жұмысшылар фирманың кеңес беру және ... ала ... ... ... тыс өымірі болуы керек дейді. Реакционды
комитет қызметкерлердің жанұясына ... ... ... фирмасының арнайы жұмыс тобы басшылардың персоналдармен қарым-
қатынас принциптерін жасады.
Біз бар күшімізбен ұмтыламыз:
• Жұмыста сенімділікті, құрметті қалыптаструда ... ... Әр ... өзін ... ... беруге;
• Анық мақсаттар мен тапсырмаларды бекітуге;
• Кері байланыс ... ... ... іс-әрекетіне қосқан әрбір
жұмысшыға баға беруге;
• Жұмысшылардың өсуіне және потенциалын дамытуға мүмкіндік беру
... ... ... ... ... ... беруге;
• Жұмысшыдан күш жігер шығындарын компенсациялауға, жоғары ... ... ... ... Алға ... ... жету ... адамдардың
өз күш жігерлерін бөлуін және сол ... ... ... тағы бір
нәрсе ол әділеттілік, теориясы. Әділеттілік теориясының мәні: адамдар
жұмсаған күш ... ... ... үшін ... ... дәл ... істеп марапат алған басқа адамдармен салыстырады. Егер ... және ... ... онда ... ... ... болады. Нәтижесінде осы қызметкерлерді мотивациялау қажет,
күйзелісті жойып дисбалансты әділетті деңгейде орнату керек.
Әділеттілік теориялық басқару ... ... ... басқару тәжірибесіне берген негізгі қорытындысы: Адамдар
әділетті сыйақы алмайынша олар ... ... ... ... ... қабылдау мен бағалау абсалютті емес, салыстырмалы
сипаттылық. Адамдар ... дәл ... ... ... ... әріптестерімен
немесе басқа да ұйым жұмысшыларымен салыстырады. Өзін марапаттау деңгейін
әділетсіз деп санайтын адамның ... ... ... оған
мұндай айырманың себептерін айтып түсіндіру керек. Мысалы жоғары ... ... ... ... көп ... ... оның ... көп
және тиісінше өнімділігі жоғары. Егер айырма еңбек тиімділігіне байланысты
болса, онда қызметтерге жұмыс ... ... ол да ... ... түсіндіру керек.
Кейбір ұйымдарда қызметкерлердің ... ... ... өзін ... үшін, берілетін жалақы мөлшерлері құпия
сақталады. Өкінішке орай ол техникалық ... ғана ... ... ... әділетсіздікке деген көзқарасы жоқ жерден туындайды.
Егер жұмысшылардың жалақысы құпия сақталса, онда ұйым ... ... ... ... қол үзуі ... Мысалы 2
жұмысшылардың еңбекақы кезіндегі әділетсіздікті ... ... ... ... ... ақының түрлі фирмаларын жұмысшылардың қабылдауы.
«Психология бүгін» журналында жарияланған анализ қорытындылары – «аз
ұлтты, қандай да бір фирмасын және ... ... бар ... ... ... бағалайды» - дегенді дәлелдейді. Бұл қорытындылар
менеджер үшін өте маңызды.
Зерттеуге қатысқандардың 45% соңғы бес жылда түрлі ... ... ... дискреминацияның негізгі себептері және
олардың көрініс табу ... ... (5 ... ...... ... ... Портермен Эдвард Лаулер күту теориясымен
әділеттігімен теориясының элементтерін ... ... ... ... жасап шығарды. Олардың моделінде бес ... ... ... 3) жұмсалған күш жігер, қабылдау, алынған нәтиже,
марапат, қанағаттану дәрежесі. ...... ... ... алынған
нәтиже жұмысшылардың өздерінің ролдерін түсінуге, қабілеттілігін және мінез-
құлық ерекшеліктеріне, олардың жұмсаған күш жігеріне байланысты. Жұмсаған
күш ... ... ... ... ... ... ... теориясында марапаттау мен нәтиже арасында арақатынас орналады, яғни
адамдар өздерінің қажеттіліктерін алынған нәтижеге берілген ... ... ... ... алынған нәтиже 3 айнымалығы байланысты:
жұмсалған күш жігер (3), адамның қабілетінен мінез-құлық ерекшелігі ... ... ... ... процесіндегі ролін түсінуіне
байланысты (5). Жұмыстағы күш
Жігер деңгейі өз кезегінде марапаттау ... (1) және ... ... ... марапат арасындағы байланысқа сенуіне
байланысты. Қажетті нәтиже деңгейі (6) ішкі ... (7а) және ... ... ... ... ... арасындағы үзік сызықты байланыс қандай да
бір қызметкерлердің нәтижелі жұмысымен оған ... ... ... ... ... Нәтижемен марапат арасындағы үзік ... ... (8) ... ... ... бір ... ... марапатқа өзіндік баға беруді көрсетеді. Қанағаттану (9) – ... және ... ... ... (8) ... ... ... марапаттардың қаншалықты бағалығы екендігінің (1). Бұл
бағалау болшақтағы жағдайларда адамның қабылдауына әсер етеді.
Кесте ... ... ... себептері және олардың көрініс табу
түрлері [51]
|Дискреминация формалары |Дискреминация ... |
| ... ... ... |жас ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | | ... ... ... |18,0 |32,7 |24,1 |16,7 |31,0 ... да, | | | | | ... ... мен | | | | | ... ... алып | | | | | ... | | | | | ... жалақым дәл сондай |48,5 |15,5 |17,2 |26,1 |17,2 ... ... аз | | | | | ... | | | | | ... ... міндетін |28,5 |21,8 |27,6 |25,1 |17,2 ... ... ... | | | | ... ... төмен | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... |37,2 |34,5 |31,0 |44,8 |37,9 ... лайық жұмыс | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... |12,8 |7,3 |19,0 |7,4 |6,9 ... ... | | | | | ... | | | | | ... сол ... ... |15,5 |12,1 |9,4 |6,9 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... |25,3 |29,1 |43,1 |24,6 |34,5 ... және ... ... | | | | ... ... тиым | | | | | ... | | | | | ... 3. Портер-Лаулер моделінің мотивациялық механизмінің элементтері
[40]
Портер-Лаулер моделін ... ... ... ... маңызды бір ... ... ... ... алып ... Бұл ... қазіргі менеджердің түсінігіне
кереғар. Олар ескі теориялардың ықпалында болғандықтан, олардың түсінігінше
қанағаттану ... ... алып ... ... мен Лаулер бұған
қарсы, яғни олардың ойының жұмыстың орындалғандығын сезіну қанағаттануға
алып келеді және ... ... ... ... ... – Лаулер моделінің дұрыстығын дәлелдеуде яғни жоғары
нәтиже негізі ... ... ... керісінше толық қанағаттану негізі
жоғары нәтиже. Қорыта келсек, Портер-Лаулер моделі мотивацияня түсінуге ... ... Ол ... ... ... ... элементі
емес екекндігін көрсетті. Бұл модель келесідей түсіндіріледі: күш-жігер,
қабілеттілік, нәтиже, марапат, қанағаттану және ... бір ... ... жүйе ... ... көрсетті.
2. Мотив - туризм факкторы ретінде
2.1 Туризмдегі ... ... ... бір іс- ... ... ... ... түрткі
болатын күштердің жиынтығы. Ол күштер адамның ішінде ... ... ... ... жасауға итермелейді. Әр түрлі күштер әр кімге әр
түрлі әсер етеді. Оған қоса ... өзін өзі ... іс- ... ... кері ... ... әсер ете алады [59].
Қажеттілік-ол барлық адамға бірдей тән. Бірақ әр адамның қажеттілігі
әртүрлі болады. ... ... ... әр ... адамның әр түрлі
қажеттілігі болады деген. Ол ... ... ... ... ... ... ... және қорғау қажеттілігі
2) Әлеуметтік қажеттіліктер (кездесу, достық махаббат)
3) Құрметті болуға ... ... ... өзі сену, тұлға ретінде қалыптасу қажеттілігі
Адамдар қажеттілікті әр ... ... бірі оны ... ... тастаса, енді бірі ол қажеттілікті қанағаттандыруға тырысады.
Қажеттіліктер ... және ... ... еркінен тыс) болып туындауы
мүмкін. Көп қажеттіліктер ... өте келе ... ... Мамандар
туристік қажеттілігінің туындау факторларының 5 тобын ажыратып көрсетеді:
1) Табиғи факторлар ( ... ... ... ... ... фаунасы және т.б.)
2) Әлеуметтік- демалыс орнының тілі, мәдениеті, экономикалық даму
дәрежесі.
3) Туристік өнер ... ... ... Көлік, қонақ үй,
тамақтандыру орындары, спорттық мәдени ... ... ... ... ... ... ... көтеру
орындары. Парк, саябақ, саяжай жолдары.
5) Туристік ұсыныс (танымды,спорттық,көңіл көтеру),
Курорттық,экскурсиялық,қонақжайлылық ресурстары)
Матив адамды белгілі бір іс ... ... ... ол ... ... ... және ішкі ... байланысты. Мотив адамды іс әрекетке
итермелеп қана қоимай ол қандай әрекет және ... ... ... ... екендігін анықтап береді. Адам өз мотивтерін басқара алады (оны
басып немесе өзіңің ... ... ... алады [47]. Іс
әрекет бір емес ... ... ... мотивтердің жиынтығының
әсерінен жүзеге асады. Сондықтан да адамныңмотивациялық құрылымы тұрақты
болады. ... ол адам ... ... ... тәрбиелеу
барысында өзгеріп отыруы мүмкін. Адамды іс ... ... ... ... ояту ... ... деп ... [12].
Туристер саяхатқа әр түрлі мақсатпен шығады. Кез ... ... болу ... ... ... ... ... адам ерекшелігіне,
көзқарасына, қундылықтарына, білімі мен қызығушылығығына, психикалық және
физиологиялық ерекшелігіне байланысты әр түрлі ... ... кез ... қажеттілігін қанағаттандыра алатын, кез келген туристің көңілінен
шығатын саяхаттаудың мындаған түрі бар. Саяхат ... ... ... ... және оның ... боп ... ... тұр. Тур
өнімді таңдау мотивациясы– ... ... ... ... ... ақша ... саяхат немесе демалысты жоспарлауда (турды сатып
алуда) туристке әсер етеді.Туристік мотивтер– демалыс бағдарламасы мен тур
тауары ... ... ... туристік өндірістің маңызды құраушы
элементі.
Адам мотивтері белгілі бір ... оның ... өнім ... ... алуда оның таңдауын анықтайды ... ... ... ... тур ... ... көп ... тигізеді.
Туристің мотивын білу арқылы оған саяхатты ... ... не ... ... ... ... Сол ... туристік
нарыққа тұтынушының қалаған тауарын шығаруға болады. Тур ... ... мен ... ... ... ... деп аталады
[28].
Туризм дамуына көптеген мекеме ұйымдар белсенді ... ... ... ... ... ... ... Туристік
мотивтер тур өнімді тұтынуға, саяхатқа шығуға ғана ... жаңа ... жаңа ... ... болуына да ықпал етеді. Туристік
мотивтерді білу фирма ... ... ... Мотивтерді
анықтау арқылы сұраныс көлемін арттыруға болады. Мотивтер ... бір тур ... ... ... ... мотивтерінің бірі-
саяхат мақсаты, демалу уақыт ... ... ... таным спорт,
емделу, қажылық, іскерлік мақсаттар, қонаққа бару және т.б ... ... ... ... ... ... жіктеуге
болады [17]:
1) Денсаулық күтімі. Бұл мотивті жүзеге ... үшін ... ... ... мысалы темекі ... ... ... ... ... ... Спортпен айналысу.
3) Білім алу. Шет тілдерді үйренуге, тіл байлығын ... ... ... ... үйрететін әр түрлі
мамандырылған бағдарламалары бар ( ... ... және ... ... ... ... өзін көрсету мотиві: сафари,
аңшылық, шыңдарды бағындыру (альпенизм) ... ... ... ... Сүйікті ісіңмен айналысуға мүмкіндік. Спорт хокейлеріне,
спорттық жарыстарға, чемпионат, алимпиядаға ... ... ... ... турлар, мысалы Швейцария бойынша "
ірімін туры", Чехия бойынша "Сыра туры" ... ... ... ... Іскерлік конгрес- турлар және т.б.
Мысалы Ресейлік "Интурист" Туроператоры іскер адамдарға конгресс-
қызмет көрсетіп, ... ... ... ... осындай іс- шараларды өткізу үшін қызметтер кешенін
ұсынады.
7) Көңіл көтеріп, ... ... ... Қызығушылығын қанағаттандырып, мәдени білімін ... ... ... ... барлық турларда қамтылған, бірақта
бұл мотивке атақты ... ... ... ... ... ... әдістерді саяхат мақсатына қарай келесідей ... ... ... бір уақыт ішінде жиналған ... алу ... Жер ... ... ... ауыстыру
- Басқа адамдармен араласу, басқа ортада болу
- Басқа адамдар, елдердің ... ... ... Өз ... ... ... жаңалықтармен,
тәжирбемен алмасу
- Өзін жаңа ... ... ... бір уақыт аралығында өте
жоғары ... ... ... ... ... ... айту үшін жаңа ... сезіну, көру
- Құмар ойындарға қатысу
- Ақша жарату, үйден тыс ... ... ... елдің табиғаты әдемі ... ... ... жаңа
әсерлердің қонақжайлығын Мәдениеті, ғылымы мен ... ... ... ерекшеліктерін) және т.б. көру.
- Экологиялық таза ... ... ... ... көру
- Экзотикалық өсімдік, жануар әлемін көру
- Суретке, камераға түсіру
3) Көңіл көтеру
- Атракцион, аквопарктерді көру
- Атақты театр,цирк, ... ... ... ... ... ... Көрермен ретінде үлкен спорт жарыстары, ойындарға бару
4) Емделу
- Прафилактика- барлық туристердің ... ... ... моральдық және физикалық әсер алу.
- Тур бағдарламаларға қосымша емделуді қосу
- Дәрігерлердің ... ... ... үшін саяхаттау
(санатори, курорт, емханаларға бару)
5) Қажылық
- Діни ... ... күш алу ... ... ... асыру)
- Діни білімін, рухани деңгейін жақсарту
Турист таңдауын ... ... және ... ... ... ... мотивация қорытындысын келесідей жіктеуге
болады:
1) Жалпыға ортақ тур ... ... ... ... ... ... демалыс өткізу мен көңіл көтерудің
қымбат ... тау- ... ... ... ... ... ештенкеге қарамастан ең жақсы, ең қымбат ... ... ... мотивтерін қанағаттандыру үшін барлық
күшін ... ... ... ... ... ... бола алмайды. Бұл саяхатты таңдауды мотивация топтарын
келесідей мотивтер құрайды:
- Спортқа қызығушылық
- ... ... ... ... кездесу, жаңғылық көңіл
көтеру супер шоулары)
- Денсаулықты ... ... ( таза ауа, ... ыңғайлы
жағдай, тамақтану, күнге күю) туриске демалған орны ... ... ... бойы ... ... тұруы мүмкін
2) Бір басты және ... ... ... Саяхат
барысында жағдайға ... ... ... ... барғанда, экскурсия бағытын турист таңдайды, сонда
олар не ... ... ... ... таңдай алады.
Бұл бағытты таңдауда мотивация тобын келесідей мотив құрайды:
- Танымдық (елді ... ... ... Сенаны көру)
- Даңқ- атақ (көпке танымал бағыттар)
- Мәдени көңіл көтеру-Лидо спектаклдерін, Лувр мұражайын көру.
Бұндай саяхат бір ғана ... ... ... ... ... ... болғандықтан турист бір көрген еліне екінші рет
келуі екі талай.
3) Басты ... ... ... көл ... ... ... ... пен демалыс деңгейін таңдауда тур
фирма, ақша көлемі, алдыңғы демалыс ... әсер ... ... демалуға 2-3 күн жетеді, ары қарай демалысты
көңіл көтеру бағдарламалары, ... ... ... ... ... құрайды:
- Шомылу- сауықтыру (теңіз, таза ауа)
- Шомылу, спорт, белсенді демалыс (теңізге ... ... ... ... ... болады)
- Тұтынушылық (теңіздегі демалыс жинаған ақшаны ... ... ... ... ... ... ... көтеру
ойындарына қызығушылығы артады)[19].
Мотивациялық қорытындыны ... ... ... ... ... ... ... туристің қызығушылығын,
демографиялық және әлеуметтік-экономикалық факторларын ескеру керек.
Тур өнімге сұранысты зерттеп ... ... ... ... ... әсер ететін бірнеше факторларды ескеру керек. Тур өнім
мен тур ... ... ... әсер ... ... және ... зерттей отырып мынаны ерекшелеуге болады:
1) Жас шамасының таңдау ... ... 2 ... ... ... ... ... бірақ ата- анасының
шешіміне әсер ете алады.
- Мектепке ... ... ... (7 ... ... ата-
аналарымен саяхаттайды. Өздері шешім қабылдамағанымен, ата-
анасына қысым көрсете ... ... ... ... (18ге дейінгі) қаржылық жағынан
бағынышты, шешім қабылдауда шектеулі. Жаңа заттарға ... ... ... және ... ... ... Жастар, студенттер 25 ке ... ... ... ... анық білетін, өз бетінше шешім қабылдай алады.
Белсенді демалысты ұстанады, өз бетінше ... ... 25-35 жас ... ... Көбіне отбасын құрған, балалы
жұптар. Жұмыс бабымен не өзінің қоғамда орнын іздеу ... 35-50 жас. ... ... отбасынсыз балаларсыз демалғанды
ұнатады, таным демалыс түрлерін таңдайды. Негізгі мотиві- өз
ақшасына жоғары деңгейде ... ... ... ... ... Оларға климаттық шектеулер
қойылады. Көбіне емделу мақсатында, танымдық ... ... ... тыныш демалу мүмкіндігі, ... ... ... Олар өте ... болады [51].
2) Білім, табиғи немесе басқа да ... ... көру ... ... ... ... жіктеледі:
бастапқы, орта, мамандандырылған- орта, жоғары және т.б. туристерді
топтағанда оларды білім деңгейі ескерілуі керек. ... ... ... Әлеуметтік жағдайы: келесідей әлеуметтік топтарға жіктейді:
- Жұмысшылар. ... ... ... істегендіктен демалысқа
мұқтаж болады және туристердің басым бөлігін құрайды.
- Оқушылар мен студенттер. Әлеуметтік қажеттілікгі мен ... ... ... туризмнің өте аз тобын
құрайды.
- Зейнеткерлер. Көптеген елдерде оларға ... ... ... орта және ... ... ... ... Фермерлер арнайы демалысы және демалыс уақыты ... ең ... тобы ... ... Батыс елдерінде
фермерлер жаңа жылдық және рождестволық мерекелік турларға
белсенді ... ... ... тур ... пен ... ... өзінің материалдық
мүмкіндігіне қарай таңдайды. Табысы аз адамдар саяхатқа өте сирек
шығады.
5) ... ... Бұл ... ... таңдау мотивациясына әсер
етеді. Отбасылық топтар:
- Оқушылыр мен балалар ... ... әсер ... ... достары тұратын елді таңдайды)
- Жастардың ондай жауапкершілігі жоқ, отбасына бағынышты емес,
сондықтан ... ... ... ... ... ... не ... алып жүруші адамдар баланың
демалысына көбірек мән береді, жақсы өмірін қадағалайды. Көңіл
көтеру түрлерін таңдауда мүмкіндігі ... ... ... Өзі ... ... ... таңдауға, төлеуге
толық мүмкіндігі бар, демалыс барысында өзіне серік іздемейді,
танымдық турларға сирек барады. Көбіне су дағасында демалысында
демалғанды ұнатады.
6) ... ... ... ... ... ... ... әсер
етеді. Мысалы теңіз ауруымен ауратын адам- теңізге саяхатты, ал
шаңғы теппеген адам ... ... ... ... Ал биіктіктен қорқатын адам тауға шықпайды. Ауру адам жай
демалысқа қарағанда емделу жолын іздейді. Көптегшен ... ... ... ... ... Туристік топ көлемі
- Жеке тур немесе аз адамды топ (10 адамға дейін) бұл ... өз ... ... өз бетінше шешім
қабылдауға мүмкіндігі ... 30дан аса ... бар топ. Өз ... ... ... мен
ұйымдастырылуында ерекшелігі бар тур қызмет ... мен ... ... ... ... турларға қатысу келесідей мотивтермен ... ... өмір ... ... үшін өзінің талаптарын шектеу
2) Таныс емес жерге барғанда жағымсыз жағдайларға бейімделу (тіл,
география, тарих, ... ... ... ... ... ... және ... Жаңа достар табу мүмкіндігі
4) Саяхат барысында ... ... ... ... алыс ... ... бағыттын таңдаутур бағытта көңіл ... тур ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен қызықтыруы мүмкін:
- Орналасу орнымен (табиғи-мәдени факторлар)
- Іс-шаралармен (фестиваль, спорт ойындары және ... ... бір ... ... ... ... Тур нарығының материалдық базасы мен инфрақұрлымы
9) ... ... ... ... ... орны ... ерекшелігіне қарай мезгілдік тартымдылығы ... ... ... ... жауын уақтысында бармайды.
Туризмде 1 жылды сол ... ... ... ... ... мерзімдерге бөледі:
"жоғары"- нақты аймақта белгілі бір мерзімде демалуға өте ... ... ... ... өз ... ыңғайлы емес
кезең.
"төмен"- тур аймақта белгілі бір уақыт аралығында ... ... ... курорттарға " жоғарғы" кезеңде барады.
10) Активті не посивті демалыс. Туристің ... бір ... ... оның ... мінезі, өмір сүру түрі, принциптері, қоғам әсері ең
бастысы денсаулығына байланысты. ... ... ... ... ... әсер ... ... нарығын зерттеу барысында әр тұтынушының қалауына жеке
қарап, қажеттілігін қанағаттандыра ... ... ... ұсына білу
керек.
Жоғары дәрежедегі турларға қатысу үшін жас ... ... ... және ... рұқсат қағазымен ғана жіберуге
болады.Әр түрлі туристік ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Туристік ... пен ... ... әсер ететін факторлардың әсерінен өзгеріп
отыруы ... ВТО ... ... бағытын анықтайтын негіз ... ... ... ... және әлеуметтік өзгерісте. Көп адам ... ... ақша мен ... ... ... көрінеді.
Негізгі демографиялық және әлеуметтік өзгерістерге: қартаю, кеш
үйленуге ... ... ... ... ... ... ... баласыз отбасылардың көбеюі, туризмнің
мүмкіндіктеріне сене бастауы.
2) Экономикалық және ... ... ... ... өте ... 1997-98 жылдардағы кризис көп елдің
туризіміне кері әсерін тигізген. Қазақстанда ол ... ... ... ... қатты білінді. Шет елге шығу азайды.
3) ... ... мен ... ақпарат құралдарының жағдайы.
Көліктің неғұрлым жылдам ыңғайлы ... ... ... ... ... алу, қызметтің неғұрлым жаңа түрлері
туристің жұмысын жеңілдетеді.
Туризм мотивтері көптеген ... ... ... әр ... ... ... ... туристік өндірісінің дәрежесі,
жаңа тур тауардың жарнамасы жатады.
Туризмге қажеттілік тудыратын факторларды 4 ... ... ... ... ... ... жергілікті. Мотивтің бұл
топтары топтамаларға жіктеледі.
Танымдық топ- адамның тарихи, мәдени шаруашылық табиғи- ... ... ... факторларға сол елдің барлық тарихи
ескерткіштері, археологиялық ескерткіштері, барлық мәдени ... ... ... ... ... ... ... асханасы да ерекше ... ... ... ... ... ... ... факторларға тур аймақтың рельефі, флора және фаунасы ... ... ... тау ... су ... ... ... және т.б. туризмді мотивациялауда табиғи климаттық ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар спорттың жаздың және қыстық түрлерін дамытуға ықпал
етеді. Көбінесе курорттық аймақтар сұранысқа ие.
Жергілікті факторларға адам ... ... іс ... ... ... ... ... фестивальдер, кинофестивальдер,
жәрменке көрмелерге туристар көп барады, басқа елге болсада.
Экономикалық ... ... ... әлеуметтік- экономикалық жағдайы
жатады. Тур тауарды тұтынушының ... ... ... ... ... ... тауар бағасы, туристік өндірістің даму деңгейі, сондай-
ақ ... ... ... ... ... ... жүйесінің дамуы, сауда
дамуы, шет ел туристеріне арналған оларға арзан бағада тауар ... ... ... ... ... турлар ұйымдастыруда орта
табысты туристертердің санының артуына ықпал ... ... ... факторларға туристі саяхаттауға итермелейтің мотивтер,
оның психалогиялық ... ... ... мотивтер жатады.
Зерттеу нәтижелері туристердің бір ... ... ... рет
бармайтынын көрсеткен. Экономикалық және жеке мотивтерді ескермегенде.
Табыс көп болған ... тур ... ... ... көбіне психалогиялық
мотивтерге жүгінеді [38].
Сондықтан туризмдегі мотивтер тур ... ... ... ... Олар ... ... қатысы болмаса да сұраныс пен тұтыну
көлеміне тікелей әсер етеді. Ол ... ... және ... деп
жіктеуге болады. Ал бірге олар турист шешіміне көбірек әсер етеді.
2.2 ... ... ... ... ... бері ... және өміріміздің ажырамас
бөлігіне ... Ерте ме, кеш пе адам ... шығу ... Бұл көбіне адам жұмысынан шаршап, үйінен тыс жерде ... ... ... бар ... ... өткізгісі келгенде
пайда болады Туристік басшылыққа алатын ... өте көп ... бірі ең ... ғана ... ... ... ... әсер
ете алады.
Туристік мотивті түсіну, ажырата алу, сұраныс пен ... ... ... Сол ... ... ... бір туристік
өніммге деген қажеттілігін қанағаттандыру арқылы мекеменің ... ... ... ... туристің тандауының негізгі құраушы элементтеріне әсер
ету арқылы, оның іс әрекетін ... ала ... ... ... туристік топтардың қызығушулықтарына әсер ететін және туристің
таңдауына әсер ... ... 4 ... ... ... және климаттық
мотивтер. Жергілікті жердің
рельфі, ... ... ... және ... ... ... суда, тау- шаңғысы
сияқты туризм ... ... ... Географиялық
ресурстар туристік мекеменің
жұмысына әсерін ... ... ... мен ... ... ... ... дәрежеде
көтеріліп жатқандықтан, табиғи
факторлар (климат, топаграфия,
флора, фауна)- ... бір ... ... туристік саяхатқа
итермелеудіің ... ... ... [31]. ... ... ... шығуға мотив бола
алады. Климат, флора ... ... ... ... ... сол жерге баулуға
әсерін тигізеді ... ... ... ... ... ... қол ... халықтың мәдени
мұрасын ... ... ... ... ... ... ұлт тарихы мен
мәдениетке ... ... ... ... есептеледі.
Өзге елдің мәдениетімен танысудың ең жақсы жолы ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның білім
деңгейін ... ... ... қалыптасуына, дамуына әсер ету, оның
творчествалық потенциалын арттыру ... ... Адам ... деген құштарлығын ерекшелінген. Демалыста өзге ел тарихы мен
мәдениетін танумен ... ... ... шеше алатын
мәселелердің бірі. Әлемді тану ... ... ... өз ... ... ... ... функциясының маңызды ... ... Өзге ұлт ... ... тану ... рухани
дүниесін байытады. ... ... ... дамуының,
тәуелсіздігін сақтап, бекітудің фундаменті болып табылады. ... ... өзі ... ... ортаны танып, тұлға ... ... емес ... ... алға ... ... ... емес. 1981 жылғы Мехикодағы конференциада, мәдениетке 2 түрлі
анықтама ... ... ... ... ... ... және табиғаттан бөлек адам ... ... ... ... әдебиет, өнер, өмір сүру түрі мен адами қасиеттер
негізінде жасалған. ... ... ... ... ... ... құралған [33].
Кез келген халықтың мәдени ... Тек ... ... ... ғана емес, ... ... ... емес
құндылықтар құрайды. Оған фальклор, қолөнер, фестивалдар, діни ... т.б. ... ... ... және танымдық түрі өз ... ... ... ... Оның ... болып елдің тарихи-
мәдени потенциалы жатады. Оған бүкіл ... ... ... шаруашылық ерекшеліктері кіреді. ... ... ... ... ... ... ... алайда оны дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... Архитектуралар
3. Ландшафтық архитектура ескерткіштері
4. Үлкен және кіші тарихи қалалар
5. Ауылдық ... ... ... ... ... ... инфроструктура
8. Этнеография обьектілері, қолөнер орталықтары.
9. Техникалық ... ... елге ... ... ... ... ... комплекстерге
мән берді. Оның құраушысы болып табиғиат ... ... ... ... мәдениетін танып білу үшін итермелейді және ... ... ... ... ... ... Мәдениет- турист
қызығушылығын ... ... ... бірі. Танымдық ... ... ... ... ол ... турист өзге елдің
мәдениетін,өмірін, салт ... ... ... ... ... байланыс орнатуда туризм басты роль ... ... ... ... ... ... қызығушылығын
тудырудың бірден бір амалы.
Мәдени даму дәрежесі ... ... ... ... сол ... жақсы пікір ... ... ... ... үшін ... Мәдениет факторлары мен элементтері туристік аймақ
мүмкіндіктері туралы ... ... ... бола алады. Туризмнің
дамуы жалпы қабылданған стандарттар мен ... сай ... ғана ... ... ... ... ... мұра обьектілері туристерге дұрыс ұсынылып, жеткізілуі
керек. Ғылыми ... ... ... ... ... ел ... ерекшеленбейтін материалдармен жабдықталған. Ал мәдениетте ... болу ... ... ... көп баратын елге ... ... ... ... ... болуын және оны туристік нарыққа
ұсыну ... ... ... мәдени кешенге баға беру ... ... ... ... Мәдени кешендердің әлемдік және отандық мәдениетте ... ... ... ... ... әсер ... орындарға салыстыру жүргізу үшін
арнайы уақыттың бөлінуі.
Бұл әдістер ... ... ... ... ... ... кешендер туристер арасында аса қызығушылық танытпауы ... ... ... ... түсінік адамның білім дәрежесі ... ... де ... ... ... ... ... байланысты. Мәдениет кешеннің ... ... ... ... баға критерилерінің тұрақты болуы. Туристер
әрқашан игипет пирамидаларына, ... ... ... ... идеалогиялық ұстанымдардың өзгеруіне байланысты
Ресейдегі "лениндік жерлерге" ... ... күрт ... да ... ... кешендер қалыптастырып қоюмен ғана
шектелмей, оған ... ... ұзақ ... сақталуын қамтамасыз
ету жолдарын да қарастыру керек. Сондықтан туристердің ... ... ... ... ... ... ... жарнама жасап,
ақпарат таратып, арнайы ... мен іс- ... ... ... білу ... ... қалыптастырудағы мәдениет құрушылары;
Көбіне туристердің қызығушылығын: өнер, ... дін, ... ... ... ... ... бола ... мәдениет
элементтерінің бірі бейнелеу өнері. Бұл курорттарда ... ... ... ... ... ... ... Эдинбург
фестивалінде көрсетіледі, ерекшелігі ол тек жергілікті суретшілерімен
ғана емес, ... ... ... ... ... де
таныстырады [8].
Ән мен би. Мәдениеттің тартымды элементтерінің бірі ән ... ... ... тек әуен ... ... ... ... келеді. Атақты музыкалық ... жыл ... ... ... ... ... өз қонақтарын
ұлттық әуендермен, кешкі ... ... ... ... және ... ... ... аудио пленкалары,
туристік орталықтарды сатылатын сондай ақ ұлттық өнермен таныстырудың
бірден-бір ... ... ... жеке биі ... Бимен таныстыру арнайы
шоуларда фальклор ... ... ... ... асуы ... Оның ішінде Африкаелдерінің, полинезия, жапон
биі "Кабуки",орыс ... аса ... ... ... бұйымдары. Турист қабылдаушы регион ... ... ... ... ... ... көлемде ұсынуы
тиіс.
Сувенирлердің барлық түрлері ... ... ... ... ... ыңғайлы жерде орналасқан магазиндар мен ... ... ... Саяхат кезінде туристер ақшаны ... ... ... көп жасайды, сондықтан сувенирлер көптүрлі, ... ... ... ... ... ... қол өнер ... арнайы, соның көзінше жасайтын дүкендер салынған. Бұл ... ... ... ... ... бір түріне
жатады.
Тарих. Өзге елдің тарихымен танысу, тарихи ... ... ... мотивтердің бірі. Тарихи мұрамен танысутыру жолдары көп. Оның
ішінде қазіргі ... ... мен ... ... елдерінде қолданылып
жүрген арнайы шоу- ... атап ... ... Әр ... қызығушылығын тудыру мақсатында туристік іс-шараларды
өткізген жөн.
Әдебиет. Әдеби ... ... ... ... шектеулі қызығушылық тудырғанымен, туризмде онын да мотив
ретінде орны бар. ... ... ... мен ... ... бола алады. Танымдық туризм ... ірі ... ... өмірімен байланысты. Әдеби шығармалардың да авторлары аймақтарда
тур ұйымдастырған дұрыс.
Дін. Қажылық адамзатқа ... жыл ... ... ... түрі. Қажылық- саяхатқа мотив ... ... діни ... арттыру мақсатында діни орталықтар мен белгілі дінде ... ... ... бару ... ... ... дінде көрсетілген жағдайда (мысалға: әрбір мұсылман
Меккеге қажылық сапарға бару ... ... ... өз ... ... діни ... ... діни орындар бар.Франциядағы Нотр-
Дам ... ... ... Петр ... ... ... әлем туристерін
қызықтырады.
Өнеркәсіп және бизнес. Туристік аймақтың өндірістік дамуы белгілі
бір топ ... ... ... ... әсіресе шетелдік
туршет.. Елдің Экономикалық даму, өндірісі, өнеркәсбі, өндіретін ... ... ... ... ... ... турларды тек
туристерді сауда орындарымен таныстыру үшін ғана ... ... ... бір тауарға деген қызығушылық тудыру, ... ... ... ... шарттар жасау ... ... мен ... Ганконгті атап өтуге болады. Мұнда іскерлік және ... ... ... ... болып табылады.
Білім деңгейінің ... ... ... білімге деген құштарлығын
арттырады. Бір елдің адамдары өзге ... ... ... ... Сондықтан білім адамдарды да мәдениеттің ... ... ... ... потенциал да мотив бола алады. ... осы ... ... ғылыммен айналысатын адамдар үшін туристің қызығушылығын
тудыратын ғылыми ... ... ... ... ... ғарыш станциялары, қорықтарды да жатқызуға ... ... ... ... мәдени элементі болып табылады. Туристер
қыдырып ... ... ... ... ішеді. Мысалға Ресейге
барған туристер тұщпара мен борщ ... ... ... ... ұлттық нақышта ... ... ... ... бұйымдармен сәнделген кафе, ресторандар қызықтырады.
Туристер ... ... ... ... деп ... ... ... ерекшелігі, тағамдардың көп түрлілігі, сапасы
туристердің есінде тек демалыс туралы ғана ... ... сол ... санасында түрлі ой пікірлер ... ... ... ... әсер ... ... бірі турпакеттің бағасы "демалыс орнына ... ... ... бағасы", сонымен қатар арзан турларды сатып ... ... ... бар ... ... өз ... ... Кез
келген туристік аймақ көп экономикалық табыс табу мақсатында қолда
бар ... ... ... ... ... ... үшін
туристердің қызығушылығы мен қажеттілігін қанағаттандыра алатын ... ... ... ... алатын өндірістік инфрақұрлыммен
қамтамасыз етіліп, оған қоса ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы белгілі экономикалық көрсеткіштер
жүйесі мен сипатталады. ... ... ... ... ... мен материалдық техникалық базаның дамуын, туристің
фирмалық ... ... ... ... ... ... баға құрлымын қамти отырып жасалады.
Тур фирманың қаржылық-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қолдану
көрсеткіштері, өндірістік ... ... ... ... өзіндік құны, пайда, турфирманың қаржылық жағдайы, ... ... ... және т.б. [49]. ... көптеген компаниялары дәл осы қаржылық жетіспеушілігінен
болшақсыз ... ... ... ... Үнемі өзгеріп отыратын
бәсекелік ортада ... ... ... ... ... ... болжау жүйелі жоспарлаудың негізі болып
табылады.
Тур фирма клиент санын ғана біліп ... ... ... ... ... көлемде алғысы келетінің білу керек. Халықтың төлем
қабілеттілігіне ... ... ... ... айлық көлемі,
инфляция және ... та әсер ... ... қызметте сұраныс пен
табыс көлеміменде байланысы бар екенін ... ... ... ... ... көрсетуге белгілі бір нарықтың ... ... ... ... ... ... [14].
Туризмнің әр аймаққа пайдасыда, зияны да бар.
Пайдасы: Ақша айналымын артуы, ... ... шет ел ... ... ... ... саны ... жаңа жұмыс орындары пайда
болады, демалыс ... ... ... ... ... мен ... қымбаттауына әкеліп
соғады, сырт ... ақша ... ... Экологиялық және ... ... ... ... ... ... табылады. Оның шегі болады:
жоғарғы және төменгі. Төменгі шегі ол ... ... ... ... шегі сол ... ... сұраныс көлемімен анықталады. Баға
көлемі туристік тауардың сатылуына әсер ... ... пен ... және тауар нарығын қалыптастыруға әсер ... ... ... ... ... ... қамтиды. Ал туристік обьектілер,
қызмет көрсету жүйесі, ... ... ... қонақжайлылық
ұсынысты құрайды[5].
Туризм- ... ... ... бағаланатын туристік
тауарға деген төлем ... бар ... ... ... ... ... туристің
психалогиялық қажеттілігіне ... ... ... адамдар бұрын болған
жерлеріне бірнеше мәрте баратынына дәлелдеген.
Туристік өнімді таңдауға ... ... ... ... оның
ішінде бастыларын негізге ала отырып ол таңдау жасайды. ... ... ... ... ... Сондықтан да туризмді зерттеу
психологияны ... ... ... ресурстар жердің бар
елінде, континентінде бар [28].
Ұйымдастырушылар ... түрі мен ... ... ... ... тур ... ... қана қоймай, басқарада ... ... ... зерттеп білмеей оған қажнтті турды ұйымдастыру
мүмкін ... ... ... адамның мінез-құлқын, шешім
қабылдау мотивтерін, саяхатқа шыққанда ... ... жете ... керек. Саяхат жасау мотивтері әртүрлі болады. Ол адам ... ... ... ... және т.б. ... бару ... демалу мақсатында, ел көру, ... ... ... көтеру, діни мақсаттарда, емделу мақсатында
туыстарына қонаққа бару және ... осы ... кең ... зертеу жүргізеді және ... ... ... ... ... ... мән ... тұтынушыларды жоғалтуға әкеліп соғуы мүмкін.
Кейінгі ... ... қала ... ... ... яғни табиғатқа
шығуды жөн көреді, сонымен ... ... таза ... ... ... ... өнімді дайындау ... оны ... ... мен
жәрменкелерге көрсетілуден 2 жыл бұрын басталады.
Адам ... ... ... ... ... ... ... жүйелеу мен классификациялау.
2. Адам іс-әрекетінің мақсаты процессін теориялық ойластыру керек.
Бұл ... ... ... ... және анықтаушы
байланысты анықтау үшін керек.
Адамның мотивациялық қызметіне әсер еттетін ... ... ... тұрғыда болжау
2. Әсер алуға деген қызығушылық спорттан, өнерден және т.б.
3. Өмірді ... ... ... Бір ... ... ... болуы (кітап, ақшаға,
эстетикалық әсерлерге)
5. Үлкен сезімдер(махаббат, аяушылық, ризашылық)
6. Моральдық түсініктер
7. Әдеттер
8. Еліктеу(киімге ... ... адам ... шешім қабылдауына әсер етеді.Іс-әрекет
мотивациясы негізінде адамзат әлеуметтік даму ... ... ... ... мен білім тұр [46].
3. Туристік мотивацияны зерттеудің негізгі тәсілдері
Туристік ... ... ... ... кең ... амал,
ол әлеуметтік сұрақ жауап тәсілі ... Ол ... ... бір сұрақтарға жауап алу ... ... ... өте ... ... ... сұрақтарды әр түрлі
жолмен қоюға болады. Ол алдын ала ... ... ... ... ... ... Әр ... зерттеу мақсатына сай
болу ... ... ... жоқ ... ... уақытын
алады. Оларды алып тастау керек. Сұрақтардың ... ... ... ... және бір ... кең ... жеңіл сөздермен қоылуы
керек. Сонымен қатар ... ... ... мән беру ... ... ... сұрақтарды соңында қойған дұрыс. Сұрақтар логикалық
ретпен қойылуы керек.
Зерттеудің соны ... және ... ... ... ... ... ... дұрыс, әрі нақтылығын тексеру.
Ақпаратты өңдеу қолмен ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің бағасы шығарылуы тиіс.
Мотивтің ерекшелігі ... оның ... ... ... Ал ... мақсаты болу үшін, адам өзіне не керегін, не ... ... ... ... көптеген мотивпен анықталады. Адам көптүрлі
қажеттіліктерін қанағаттандыруға ... ... ... ... деген қысымы. Қанағаттандырылған қажеттілік
жеңілдік тудырады, ... ... жаңа ... ... процесс бірінен кейін бірі жүретін 5 ... ... ... оны қанағаттандыру жолдарын ... ... ... істі ... асыру, қажеттілікті қанағаттандыру. Адамның ... әр ... әр ... ... ... ... ... мотивтер анықтайды. Нақты іс-әрекет бірнеше ... ... ... ... ... бір тур ... алуда әр түрлі
символикалық ... ... ... ... ... ... мотивация(экстринсивті) – субъектке қатысты сыртқы жайттармен
байланысты.
2. Ішкі ... - ... ... ... ... ... және жағымсыз мотивация – оң ... ... ... ал ... мотивация керісінше.
4. Тұрақты және тұрақсыз мотивация. Адамның ешқандай толықтырушыларсыз
қажеттіліктеріне ... ... ... ... және керісінше. 
Мотивацияның бірнеше типтері бар:
• Гомеостазды жақтауға бағытталғын жеке мотивацилар:
• аштық
... ... ... ... ... және т.б.
• Топтық:
• ұрпаққа қамқорлық, күтім
• топтық иерархияда орын іздеу
• берілген қоғам құрылымына сәйкес болу
• және ... ... ... жүріс-тұрыс
• ойын әрекеттері
 Мотивацияны зерттеуде бірнеше теориялар бар, олардың негізгілері:
1. 3. Фрейдтің мотивация теориясы.
2.  А. Маслоудыңмотивация теориясы.
3. Д. Шварцтыңмотивация теориясы. ... З. ... ... ... Бұл ... адам ... ... және әрқашан оған сезіле бермейтін
психалогиялық күштердің іс- әрекетін мойындауға ... ... ішкі және ... ... ... ... қабылдауға болады.
2. А. ... ... Бұл ... ... ... ... ... Яғни адам
бірінші ... ... ... ... келесісіне
өтеді. Бұл теория адам қай ... өз ... үшін ақша ... дайын екендігін білу үшін
маңызды. Маслау ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктер
адамдар арасында бауырмалдық, түсіністік туындау мақсатында
кәсіби жұмысшылар ... ... ... ... арасында
топтық саяхаттар ұйымдастыру үшін ... Д. ... ... Бұл теория рационалды және әсерлі
мотивтертерді қарастырады. Бұл ... ... және ... мотивтерді ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлылықты сезіну
үшін ақша мен уақыты үнемдеуден көрінеді.
– Мойындау өз ... ... ... жолындағы іс-әрекеттер
көбіне белгілі бір тур өнімді ... ... ... қызмет көрсету
дәрежесінде қанағаттандырылады.
– Танып білу. Жаңа ... ... ... үнемі ұмтылыс, іс-
әрекет. Тур өнімге, қызметтерге ... ... ... ... зор. Олар жаңа ... басқа тұтынушылар
арасында ... ... әсер ... Сән қуу. Кез ... ... ... ... болады. Тур фирма
мақсаты осындай ... ... ... ... ... теорисы көп болғанымен оның әрқайсысы адам ... ... ... ... ... ... әсер ететін
себептер өте көп. Олардың бәрін ... ... ... ... кез
келген қылығын мотивация анықтайды. Одан ... ... ... ... еліктеушілік және тағы басқалары
кіреді. Адамды ... бір ... ... ол ... Анкета
толтырушының келесідей мотивтері болуы мүмкін:
... ... Өзін ... ... ... ... бір ... сақтауға кепілдік.
– Ыңғайлылық. Өз ісін барынша жеңілдетуге деген ... ... ... ... ... бірі тур ... ... тиімділігі болып табылады.
– Кепілдендірілген қызмет көрсету. Бұл ... ... ... ... байланысты. Себебі клиент ан ... ... ... ... ... мән ... Сапа. Тур өнімді таңдауда оның алдымен сапасына ... ... ... ... Арзан зат- сапасыз деген стеоритиптен тым
арзан қызметтер мен ... да ... ... тудыруы
мүмкін.
– Абырой, атақ. Тур өнімді таңдауда фирманың абырой ... ... ... және ол ... критерилердің қатарына кіреді.
Тур өнімді алуға ... ... ғана ... ... әсер етеді. Кез келген адам өзін ... ... оны ... ... және ... ... ... келеді. Олай болса тур фирма қызметкерлері өз клиенттеріне
сондай ... неге ... ... Бұл көп жағдайда өзін ... ... ... ... ... ... толтыру кезінде келесідей ... ... ... ... ... ... ... ішінен оған
қызықты ... ... ол ... ... ... ... ... сұрақтарын өз қолымен жазып толықтырады.
– Нәтижесіне ұмтылатын ... ... ... сұрақтардың бәрін
қамтымай тек керектісін ғана ... ... ... ... ... нәтижесін басқа мақсаттарға қолдануға ұмтылу.
– Толтырушы өзін ... ... ... үшін ... бағасын алу
мақсатында анкетаны толтырады. Мысалы: Өз ісіне жауапты адам ... ... болу үшін ... іс ... атқарылуы керек:
1. Зерттеу жалпыға бірдей және жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... ... тексерілуі
керек.
3. Әлеуметтік зерттеулер алдын ала жоспарланып, ... ... ... ... керек.
- Зертеудің мақсатын анықтау
- Ақпарат жинау
- Ақпаратты зерттеу
- Зерттеу қортындыларын ... ... ... ... ерекшелігіне, нарықтағы
тұтынушыны зерттеу ерекшелігіне байланысты. Жиналған ... ... көп ... ... ... ... алуды талап етеді.
Ақпаратты өңдеуде- жүйелі анализ ... ... Бұл ... ... ... ... [25].
Зерттеу нәтижелерін өңдей отырып, қорытынды ... ... ... ... Зерттеу жүргізу барысында бастапқы
ақпарат жинау жүйесі қолданылады. Бастапқы ... ... ... ... ... ... әдісі болып табылады. ... ... ... тур ... ... неге ... қандай қызмет
түрін, қандай тур фирманы таңдайтынын ... ... ... ... ... ... ... немесе аызша қойылған
сұрақтарға негізделген.
Зерттеу екі этаптан тұрады. ... ... және ... ... ... бірдей- зерттеуде кез келген адам қатыса ... ... және т.б. ... ... ... тек осы салада ... ... ғана ... қатысады. Сұрақ ... ... ... ... ... категориясының барлығын ... ... ... ... ... өз ... ... Сауалнама
жүргізу нәтижесіне қарай- жеке зерттеу болады. Зерттеу ... ... ... толтырушыға тікелей ... ... ... ... отырады. Қойылған сұрақтар жеке сауалнамашыға
қатысты болғандықтан, ол ... ... ... және қосымша мәлімет
естуге мүмкіндік береді.
Кез келген ... ... ... ... ... ... болады. Сауалнама- зерттеу объектісінің сандық-
сапалық мінездемелерін білу ... бір ... ... ... ... ... ... мынадай ... ... ... ... сұрақтар қойылғанына олардың
ретіне, қойылу ... ... ... ... ... қатыстылығына тексерілуі керек
- Сұрақ өзіне жауапты қамтымау керек
- ... ... ... керек
Сауалнаманың бірінші бетінде әрқашан кіріспе ... ... кім және ... ... ... ... ... Ол сауалнама толтырушыға дұрыс көз ... ... ... ... ... ... ... жынысы)
бағытталған сұрақтар қойылады. Одан кейін ... ... ... ... ... ... қойылу керек.
Олар жауап беруге оңай, қойылу реті жеңіл болу ... ... ... демалғанды ұнатасыз ба?
Сіз жаңа жылда демалуды жоспарлайсыз ба?
Сіз жаңа жылды қай елде ... ... ... ... ... бірнеше сұрақтар құрастырылу керек. Сонымен
қатар сауалнамада ... ... ... ... ... ... қоюшы
ұсынады. Яғни жауаптың нұсқаларын береді. Жаңа жылда ... ... ... Демалу
2. Танып- білу (ел көру)
3. Көңіл ... ... ... ... түрін қолданғанды жөн көресіз?
Темір жол, әуе, автомобилді және ... ... ... нені ... аласыз?
Тур фирмадан қандай қосымша қызмет түрлерін күтесіз?
Демалысынызға қанша ақша жұмсауды ... ... ... аса жауап нұсқалары беріледі.
Сауалнаманы жеңіл сұрақтармен немесе қорытынды ... ... ... зерттеуге қатысқан үшін алғыс ... ... ... ... үшін мынадай іс- ... ... ... ... ретіне принциптік талаптар қойылу керек.
- ... ... әрі ... болу ... ... ... бір болу ... Сұрақтардың қойылу реті сақталу керек: жеңілінен ... ... ... сұрақтарға, міндетті емес сұрақтардан
маңыздыларына.
3. Сауалнама ... ... ... 12 ... ... ... беру ... 4-10мин. Сауалнамада 10 ... ... ... үлкен сауалнамаларды көбіне толтырудан
бастартып жатады. Сауалнама ... ... 20 мин ... ... ... ... ала ... керек.
2.4 Туристік мотивацияны әлеуметтік зерттеу нәтижесінің анализі
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Ол ... (20 адам сұралды) Алматы қаласының бірнеше ... 20 адам ...... ... ... ... мен ... қорытынды жасадым.
Сауалнама 1-ші сұрағы демографиялық ... ... ... ... ... және ... адам. Бұрын сұраушының
көбі әйел адам екенін білуге ... ... әйел адам ерге ... ... байланысқа түседі және көп нәрсеге қызығушылық ... ... ... ол туристік ортадағы әйел мен ... ... ... ... және жас айырмашылығын да
анықтауға болады (сурет 4.1).
4.1 суретте 20 ... 13і ... ... ... ал қалған 7-і
35тен жоғары ... ... 60,8% және ... ... 4.1. ... ... жас- жыныстық критерилер
Осы және басқа да сұрақтарды қорытындылай ... ... ... ... ... шықпау, демалысқа бару, бармау. Адам ... 35 ... ... адамдар демалыстың белсенді жеңіл ... ( би ... ... ... ... ... ... және т.б.) таңдайды және қызмет көрсету ... ... да олар үшін ... ... ... ... ... көптеген қызықты ұсыныстар бар және олар ... ие. Ал 35 тен ... ... ... ... ... ... курортық демалыс, тарихи жерлерге ... ... ... ... ... ... ... адамдар. Бұл топтағы
адамдардың ... ... өз ... ... демалып, уақытын көңілді
өткізуге тырысады. Келесі сұрақ сұраушылардың демалысты ұйымдастырудың
қаншалықты ... ... ... ... береді. Дайын
ұсыныстарды ... жоқ ... ... өз ... ... соны ... ... фирма қызметіне деген сұраныс дәрежесін көруге болады. 20
сұраушының 16 адамы, яғни 81,6% ғана тур ... ... ... ... 4 адам яғни 18,4% ... өз ... ұйымдастыруды жөн
көреді екен. Зерттеу нәтижесі халық арасында тур ... ... көп ... көрсеттеді, алайда оны ... ... ... ... ... (сурет 4.2).
Сурет 4.2. Тур фирма қызметіне сұраныс дәрежесі
Сауалнаманың 3-ші сұрағы туристің ... неге ... ... ... 2.3 ... 20 адамның 57% (11 ... ... ... ... және тек 10%(2 ... өз ... демалуды
қалайды.
Бұл схемадан саяхат таңдауға басты мотивтердің бірі ... ... яғни ... ... ... бару маңызды деген
қорытынды жасауға болады. ... ... ... және ... ... ... ... көтеру түрлерін таңдауда өздеріне
шектеу ... ... ... ... ... ... уақытты көңілді ... жаңа ... ... көңілсіз
сәттерді ұмытумен байланысты. Ал өз бетінше демалуда өте аз ... ... ... 4-ші ... ... ... қай елде ... бағытталған. Нәтижесінде 14%(3 адам) демалысын Еуропада,
42,5%(8 ... ... мен ... 28,9%(6 ... Үндыстан мен Қытай
елінде, 6,6%(1 адам) өз елімізде, ... 8%(2 ... ... ... біз ... мен Египет туристерді бағаның қолжетімділігі
мен жақсы сапасымен ... ... ... ... ... 4.3. Туристердің сахатқа шығудағы таңдауы
Сурет 4.4. Демалыс орнын таңдау
Бесінші сұрақ туристердің демалыс ... неге ... ... ... Критерилердің пайыздық қатынасын 2.5
суреттен көруге ... 1) ... ... 2) таныстардың пікірі,
3)фирма беделі,4) басқалары. Критерилардың маңыздысы таныстардың пікірі
49% құрады, фирманың ... 26%, ... ... 15%, ... 10% ... 4.5). ... жүргізілген анализді қорытындылай келе турөнімді
таңдауда ең көп әсер ... ... ... ... және фирма
беделі екені анықталды. Ал жарнама және басқалары екінші ... 4.5. Тур ... ... ... әсер ... ... ... негізгілердің бірі болып табылады. Ол туристің шет
елге не мақсатпен шығатынын ... ... ... ... пен ... көтеру мақсатында(9 адам)барады екен. Басқа ... адам сол ... ... мерекелерін, фестивальдерін, карновалдарын
көреді, аттракцион, аквопарк, парк, театрларға барады. 40%(8 адам) ... ... ... Сол ... ... мәдени байлығын зерттеу
мақсатында, 10%(2 адам) саяхатқа шығады. Зерттеуге қатысқандардың ... (1 ... 3% ғана ... ... ... ... әр адамның діни
түсінігіне байланысты. Рухани дүние байыту, діни білімін ... ... ... бұл жыл ... қажылыққа баратын адам өте ... ... 4.6. ... таңдау кезіндегі мақсатарына ... ... ... ... ... түрін тандайтынын
анықтайды (сурет 4.7). Ұшақты 11 адам(53%), автобусты 2 адам(13%) ... адам (32%), ... 1 ... таңдаған. Басым бөлігі ұшақты
таңдаған. Себебі халықаралық ... ... ұшақ ... ... ... ... орын ауыстырудағы ыңғайлылық негізгі мотивтердің
бірі болып ... ... ... өнер ... мен бұқаралық ақпарат
құралдары ... ... ... ... ... ... әрі арзан түседі. Алайда оның ... бұл ... ... көп
таңдай бермейді. Зерттеуге қатысқандардың 13% автобусты ең ыңғайлы ... Бұл ... ... көбіне жақын жерлерге саяхатқа шыққанда
таңдайды. Алайда ... ... ... ... елге ... 2% ең азы- жеке ... көлікпен саяхаттануды
таңдаған. Себебі саяхаттың бұл түрі өте ... ... ... 4.7. Тұтынушының көлікке деген талғамының статистикасы
Сурет 4.8. Түнеу орнын тандау статистикасы
Сегізінші сұрақ ... ... ... ... ... ... Шет елге ... туристер көбіне қонақ үйлерде тұрады.
Қонақ үйлер 5,4,3-2 жұлдызды болып бөлінеді. Сонымен ... ... да ... ... ... 19%(4 ... 5* ... қонақ үйді
таңдаған.. Бұл олардың материалдық ... мен ... ... Ал 23% 4* (5 ... ... ... үйге, 48% (9 адам) 2-3*
қонақүйді таңдаған.Ал ... үйді ең аз 10% (2 ... ... ... өзін өзі ... жөн ... ... қоса күту үшін
кететін ақшаның өз қалтасында қалғанды жөн көреді.
Тоғызыншы ... ... ... анықтайды туристің демалысты
неше ... ... ... 4.9. ... ... өткізудегі уақыт талғамы
Ұзақтығына байланысты демалысты бірнешеге бөлуге болады.
1. Қысқа ... ... және 4-7 ... ... Туризм
нарығының бұл сегменті өте қарқымды ... Орта ... 8-14 ... ... Ұзақ ... 15-28 ... дейін.
Сауалнама қортысынды бойынша 8-14 тәулікке ... 48%(9 ... ... 34%(7 ... 15-28 ... дейін 12%(2 адам) және 1-3тәулікке деін
6% (1 ... ... ... 10-шы ... ... ... ол ... жазғы
демалыс өткізуіне қанша ақша ... ... ... ... ... 000ға ... 13%, 50 000- ... дейін 70%, 100 000- 150 000ға
дейін және 2% 150 000нан жоғары ақша ... ... бар ... ... ... ... төленетің ақша соммасы негізгі мотивтердің бірі
болып ... ... ... бұл ... ... берерде отбасы
табысын ескере отырып ... ... Тур ... деген сұраныс
орта табысты адамдардың туризмге қызығушылық ... мен ... ... Сонымен қатар табыс деңгейі өте жоғары ... ... ... ... ... 4.10. туристердің потенциалдық қабілеті
Сауалнаманы қортындылай келе мынаны айтуға ... ... ... ... ... таңдауда адамм жасыда мотивация бола
алады.. Демалыс жоспарлағанда ... ... ... ... өз ... ұйымдастыруға қарағанда. Туристің қоршаған орта
да ... бола ... яғни ... ... ... ... ба, ... ма, отбасымен ба және тағы ... ... көбі ... жөн ... ... ... ... жоспарлағанда
көбіне туыс, достарының кеңесіне сүйенеді. Сонымен ... ... бір ... тур өнімнің беделі, атағы, сәніде болуы да өз
септігін тигізеді. ... ... ... ... ... ... кез ... адам барынша қызықты өткізуге тырысады. Екінші
теңіз жағасындағы демалыс. Әсіресе жаз ... бұл ең ... ... ... ... көбіне қысқа, және ұзақ ... ... ... саяхатқа жазғы демалыс уақында барады. Ал жазғы демалыс
мерзімі 14-20 күнді құрайды.
Көлік ретінде көбіне ыңғайлылығы және ... үшін ... ... арзан болғанымен, оның ұзақ жүретіндігінен жолға көп
уақыт кететіндігінен бастартып ... ... үшін ... ... үйде тұрғанды жөн көреді.
Сауалнама толтырушылардың тур ... ... көз ... туристің
мотивациясын, тур өнімді таңдауда әсер ... ... ... ... ... ... барысында қажетті қорытынды
жасалды.
Туристте мотивтің ... ... ... ... ... болуына әсерін тигізеді.
2.5 Қауіпсіздік турист өмірінің негізінде
Адам өмір сүру барысында ... ... ... ... әсер етеді. Табиғаттың бір ... бола тұра адам ... бойы ... табиғаттағы өз орны үшін ... ... ... ... процестерінің ағымын өз ырқына бағындыра алатын, оның
жалғыз иесі екенін ... ... ... ... ... ... адам ... жылдан жылға артуы жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... шөл далалардың пайда болуына әсер етті. Уланған ... ... ... ... ... қалалар, мегаполистерде ауа
қатты ластанған.
Химиялық өңдеу улануға әкеп ... ... ... ластануы
жаңа аурулардың пайда болуына әкелуде ... олар қиын ... ... ... ... ... қан ... жолдар ауруы,
аллергияның көптеген түрлері, обадан қайтыс болу жиілеп ... ... ... қоршаған ортаның ластануының тұтқыны
болуда. Ауаның ластануының көзі ... ... ... ... ... ... ... заттар бәрі бір бірімен ... ... ... ... басты компоненттерінің бірі.
Атмосферада ластаушы заттардың көп ... ... ... ... де ... ... Олар арқылы ол адам ... ... ... ... ... ... өмір ... жағдайы қоршаған орта сапасына ... ... ... гидросфера. Гидросфера көлемі 1,4 млрд. куб км. ... ... ... Оның ... адам ... жер асты ... Ғаламдық су алмасу процесінде пайда ... көл ашық ... және 0,0001% ... ... ... ... ... сумен қамтамасыз етеді, ... ... ... демалыс орындарын құруда қолданылады.
Сонымен қатар қолдан ... су ... ... да бар.
Атмосфераның ластануынан климаттық және микроклиматтық өзгерістер де
болады. Адам өз әрекетімен климаттың ... әсер ... ... ... су ... ... жасау, шөл даланы өңдеу. Күн
сайын атмосферадағы үлкен көлемде химиялық қоспалар ... өмір ... ... Өмір сүру- адамның өзімен
қоршалған орта факторларымен байланыс жүйесі. Сыртқы орта факторлары:
1) ... ... ... ... су, улы ... Биологиялық ( өсімдік, жануар, микроорганизмдер)
4) Психалогиялық (көру, есту, дәм тату, иіс тану ... ... кері ... ... әсер ету)
Тамаққа шек қоймау, алкогольді көп мөлшерде қабылдау, аз қимылдау
денсаулыққа кері әсер ... ... ... сау ... ... спортпен
шұғылданып, шынығу керек осыны неғұрлым ерте түсінген адам, соғұрлым дені
сау болады. Ал жан ... ... ... ... ... ... ... алуға болатыны бәріне
белгілі. Ал дененің сау болу үшін күш, ... ... ерік ... ... ... ... ... Төзімділік, жылдамдылық, шапшандық
икемдік, жұмысқа қабілеттілікті анықтайды. Қоршаған ортаның кері әсерінен
сақтануға ... ... ... өту ... ... ... ... үшін
туристке жеңіл ... ... ... керек. Бүкіл әлемдік
денсаулық ... ... шет елге ... ... дәрә ... ... ... алдында туристік ұйым мен туристте осыны
негізге алу ... ... ... ... ... Ал тур ... ... ескерту керек. Бүкіл ... ... ... ... ... ... "ВОЗ" ұйымы. Өте қауіпті ауруларға: сары ... ... ... ... ... егусіз баруға болмайтын
мемлекеттер тізімі жасалып, халықаралық ... ... ... ... барысында жұқпалы ауралардын ... ... ... ... Бұл ... ... ... алдында
тур фирма қызметкерлері қағаз жүзінде туристерге түсіндірілуі керек.
Ол туристік ... ... ... ... ... ... ол ... ел туралы ақпаратпен ақша
төлемес бұрын танысып, танысқанын өз ... ... ... ... ескертілген. Туристке шет елде ... ... оның ... ... ... ... төленеді.
Сақтандыру жолдама соммасына еңбеген, ... ... жоқ ... ... ... өз қалтасынан төлейді. Сақтандыру: ... ... аяқ ... ... басқада жағдайлар үшін жасалынды.
Сол себепті ... ... ... ... ... ... ... Дәрігерлік қызметер оның ішінде ауруханаға жату, емделу.
2. Демалыс орнынан тұрғылықты орнына әкелу жол ақысы, ... ... ... ең ... ... жеткізілуі
4. Жылдам тіс дәрігерінің көмегі
Сақтандыру компаниясы туристке аяқ ... ... ... не ... ... қайда кімге хабарласу керек ... ... ... дәрігерлік орталықтардың номерлері)
арнайы ескерпе қағазын беру ... ... ... ... мерексін туристер Тайландта ... ... ... елде ... ... өте ... екенін ескеріп, туристтің
сақтандырылғаны дұрыс. А ... ... ... ... В гепотитінің
де алдын алған жөн. Жапониялық энцефалит пен малерия жұқтіру ... ... ... және туристің өзі қолданған іс-
шараларға байланысты. Турист ... ... ... ... ... ... ... және жеке бас қауіпсіздігін ойлау керек. Қауіпті
жағдайдың алдын ала ... және ... ... тиіс, алдын алу және оны
болдырмау адамның ... және ... ... ... ... ... ... [42].
3. Мотивация тоериясы туристік өнеркәсіптің негізі ретінде
1. ... ... ... мен ... ... ... бағыттайтын, мақсат қоюға талаптандыратын бір түрткі
болатын мотив. Кез келген түрткі сан қилы қажеттермен тікелей не ... ... ... ... ... ... негізгі түрткі – оның
түрлі қажеттері. Адам өз қажетіне байланысты ... ... ... ... қатынастардың дамуымен тұтынушыны белгілі бір турөнімді немесе
туристік қызметті сатып алуға итермелейтін мотивацияның объективтік және
субъективтік ... ... ... ... ... жаңа туристік
орындардың пайда болу мен оған қатысты мотивацияның зерттелуіне көп көңіл
бөлінеді.
1991 жылдан бастап шетелге шығу ... ... ... ... еді. Ойын – ... және ... ... үшін  саяхаттау 1992 жылдан
бастап сирек мамандардың кеңестіктері мен Интуристпен ... ... ... ... ... ... ... істелінген. Көңіл көтері үшін саяхаттар танымал бола бастайды,
туристерді табиғи объектілердің әдемілігі туралы аңыздар мен ... ... ... ... бастайды.
Туристік мотивация турөнімді жоспарлау, өңдеу және өткізудегі негізгі
роль ойнайды. Туристік мотивация туристік ... ... бірі ... табылады.
Мотивация (лат.мовео-қимылдатамын)  – 1) әрекетке итермелеу; 2)адамның
жүріс-тұрысын, оның бағыттылығын, ұйымдастырушылығын, ... ... ... ... және ... серпінді процесс;
3) адамның өзінің еңбегі арқылы материалдық қажеттіліктерін қанағаттандыру
қабілеті. Бұл жеке ... ... ... ішкі ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру және ұыймның мақсатына жету процессі.
Мотивацияның негізгі міндеттері:
● Әр жұмыскерде жұмыс ... ... ... ... ... Жұмыскерлер мен бастықты ... ... ... психологиялық
әнгімелесуге үйрету;
• Әр бастықта қазіргі ... ... ... ... ... міндеттерді шешу үшін анализ қажет:
• Ұйымдағы мотивация процессі
• Индивидуалды және топтық мотивация
• Нарықтағы адам мотивация іс- әрекетінің өзгеруі
Мотив– адам ... ... ... ... ... байланысты. Белгілі бір мотивтердің басымдылығымен адамның
қандай тұлғалық қасиеттері дамиды екендігін ... ... ... үш түрі ... ... ... Іскерлік
  Тұлға құрылымының ең күрделі бөлігі– мінез. Мінез– ... ... бет ... және оның өзіндік әрекетінің айырмашылығын сипаттайтын
сапалы өзгешелік. Ол көп ... ... ... ... ... ... адамды әр қырынан көрсететін қасиет. Мінез
құрылуының тұрақты заңдылықтарына мотив және ... ... ... ... саяси, идеологиялық, экономикалық және басқа да
құбылыстары бар қиын және алуан-алуан уақытта өмір сүреді. Бұның ... ... ... ... оны ... ... ... талғам қалай анықталады? Тұлға белсенділігінің
көзі ... ... бұл ... бір жауап-  қажеттілік.
Қажеттіліктер түрі өте көп болып келеді. Қажеттіліктер мотивтердің негізі
деп ... да ... және ... ... еңбек өнімділігінің өсуіне
әкеледі, ... бұл тек қана ... ... ... және ... жатқан мотивтерге сәйкес келсе.  Адамға еңбекке ынталандырмалар
ұсынылмас ... оның ... және бос ... әрекеттерінің негізінде
қандай мотивтер жатқанын біліп алу керек.
Менеджменттің жүрегі– еңбек коллективіндегі ... жеке және ... ... ... ... ... ... механизмінің құрылымы:
- мотивацияның субъекттері мен объекттері;
- ... ... ... сыртқы мотиваторлары мен
ынталандырмалары.
Жоғарыда айтып кеткендей, қажеттілік мотивтердің ... ... ... ... әсер ... 5 ... топтар:
1. Табиғифакторлар
2. Демалыс жерінің әлеуметтік-экономикалық дамуы
3. Туристік индустрияның материалдық базасы
4. Демалыс жерінің инфрақұрылымы
5. Туристік ұсыныс.
 
Туристер саяхатқа ... ... ... ... Әр саяхаттың
міндетті шарты – белгілі бір мотивтің болуымен байланысты.
Туристік ... ... ... ... ... ... ... біліміне және т.б. сәйкес
рекреациялық қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсаты ... ... ... бар және ... ... ең ... біреуі
туристік қажеттілікті қанағттандырады.  Әр түрлі ұйымдардың туризмге
араласуы мотивтерді ... ... ... ... ... рекреациялық қажеттелігінің негізінде жатқанынан, турфирма
қызметінің негізінде туристік мотив жату керек.
Саяхаттың мақсаты туристік мотивтің туындысы ... ... ... ... туризмнің түрлері бар, оған сәйкес саяхат ... ... ... демалу, бос уақыт, таным, спорт, емделу, қажылық, ... ... ... ... туристік мотивациялардың түрлерін жіктеуге мүмкіндік
береді:
1. ... ... ... шұғылдану
3. Белгілі био салада білім алу
4. Өзін-өзі көрсету немесе бекіту, мысалы, сафари, ... және ... ... ... ... ... турына» немесе Чехиядағы «сыра
турына» бару.
6. Іскерлік туризм.
7. Көңіл көтеру жән адамдармен араласу қажеттілігі.
8. Әуесқойлықты қанағаттандыру.
 Саяхаттардың мақсаты мотивациялық ... ... ... бөле ... ... белгілі бір мерзім ішінде жиналған стресстен құтылу;
- табиғи-климаттық жағдай  және қоршаған ортаны ауыстыру;
- ... ... ... ... ... ... салт-дәстүрлермен, әдет-ғұрыптарымен танысу;
- басқалардың өмір сүру стилін өзінікімен ... ... ... жаңа ... сезіну;
- жаңа әсер алу, кейін ол туралы басқалармен ... ... ... ... ... ... ... өз көзімен көру, бағалау, мұражайларға,
галереяларға, ұлттық парктерге және т.б.
- ... таза ... ... нашар жерлерге экскурсия түрінде
бару;
- экзотикалық флора мен фаунаны көру;
- тарихи объекттерге бару;
- фотосуреттерге, бейнеклиптерге түсу- түсіру.
3.       ... ... ... ... ... ... цирктерге, казино, кабарежәне т.б. бару;
- карнавал, фестиваль , ұлттық мейрамдарға бару;
- ірі спорт ойындарына бару, ... ... ... күту – ... ... қажеттіліктерінің
бірі болып табылады:
- сауықтыру(климат, демалыс, денсаулыққа әсер етеін ... ... ... ... ... түрде;
- саяхаттың басты мақсаты – емделу.
5.       Қажылық:
- діни ғұрыптарды өткізу, тойлау;
- діни және ... ... ішкі ... ... ... ... көтеру, рухани қуат алу.
Саяхатты жасауда мотивтар адамның жасына, интеллект деңгейіне, ... ... бір ... ... және т.б. ... байланысты
болып келеді.
 Адамдар әр түрлі себептермен турист болады, біз оны жоғарыда қарастырып
кеттік. Тұлғаның мотивациялық мінез-құлқын ... үшін ... ... керек:
1. Мотивациялардың түрлерін қарастырып, жіктеу.
2. Адамның мақсатты әрекетін түсіну.
Мотив – адам өмірінде ... орын ... және ... ... ... сол арқылы адамның боыйындағы ... ... ... бола ... Ал бұл қасиеттер өміріне
қатысты іс- ... ... ... ... ... арқылы адамның іс-әрекеттерін байқауға ... сол ... ... осы ... таңдағаны немесе керісінше қарсылық
білдіретінің анықтауға болады. Сол ... ... ... ... мінез
құлық танытатынын және оның таңдауын анықтайтын фактор ... ... ... де ... ... және ... мотивтер
болады. Мықты мотивтерді орындау арқасында әлсіз ... ... ... ... ... ... адам бойындағы жеке қасиеттер сиақты өзін бір
қырынан таныта алады. Сондықтанда ... ... адам ... қабылдап
алу қасиеттері қандай екенін анытап көрсетуге болады, олар ... ... ... ... мүмкін. Тұлғалық қасиеттердің
қалыптасуының 3 ... бар: ... ... және ... ... ұқыптылық, принциптік, ұйымдастырушылық. Жеке тұлғалық
қасиеттердің қалыптасуында әсерін ... ... ... әсер ... ... ... білу мен ... болып
табылады. Танып білу мен мотив алдымен ... ... ... және сол ... ... ол есте қалып, ... бір ... ... ... ... өмірдің бір бөлігі ... Адам ... ... ... өмір ... ... политкалық, идеологиялық және ... ... адам бір ... ... ... оған ... бірден қызығушылық танытпайды. Оның өмірінде қызығушылық деңгейін
артыруына әсер ететін не? Осы ... ... ... ... ... ... қызығушылығы оның қажеттілігінде. Қажеттілік- ол
адамның бір обьек туралы ... ... ... ... ... ықпалын тигізетін обьект. Сондықтанда адам ... оның ... ... ... және өзін ... ... ... Қажеттілікті қанағаттандыру арқылы, жана ... ... ... адам өз ... ... ... онын
қажеттілік арқылы дамып отырғанында байқауға болады. Қажеттіліктердің
ішіндегі өмір ... де ... ... жай ... атап
өтседе болады: тамақтану, қозғалыс, жылу ... және ... өмір ... қажеттіліктің арқасында экономикадағы өнім
өндіру ... ... ... адам ... ... ... іс-әрекет негізінде тұжырымдалады. Адам өз ... ... ... ... мен ... ... ... керек. Сол мақсаттарды орындау ... ... ... ... ойлар және жақсы идеялардың ... ... ... ... сол ... ... болады. Тек қана идея емес
оған қоса адамда ерік ... ... ... ... ... ... ... Қажеттіліктің қанағаттандыру немесе
қанағаттанбауы арқылы айқындалады, оның ... ... ... немесе риза болмауы және т.б.
Табиғатта адам баласының қажеттіліктері алуан ... ... ... әр адамдікі әр түрлі, оның негізгі 3 түрі болады.
Басым
Адам ... өз ... ... әр ... , ... әрбір
адамдардың қажеттіліктері айқын жүйеленеді ,онын ішінде басым болатын
қажеттіліктер және жай ... және ол оған ... ... ... ... ... бола ... және мінез-құлықтың
негізгі бағыты осыған орай анықталады және ... ... ... өз ... ... Дәл ... , адам , ... табысқа жету
мақсатында , барлық өз қылықтары мен ... ... ... ... . ... оған ... жету маңызды
болады да, құралдардың есепсіз қалуы және оған ... ... ... - ... ... мән ... кетеді.
Адам қоршаған ортада өзін-өзі ұстау кезінде қажеттілік бірінші
орында боладыда, ал ... ... ... ... ... қызметті бірге дамытқан кезде, қажеттіліктердің
мынадай түрлері ... ... ... ... ... өндірісі, қоғамдық
қатынастар, қоғамдық ... ... ... ... ... болу ... Ондай
қажеттілікке ұмтылу үшін, еңбекті басты тіршіліктің ... ... ... оған ... ... адамның рухани және физикалық
мүмкіншіліктерін бағалау ... Бұл ... әр ... ... ... әр ... есте ... бермейді. Бұл қажеттіліктер ... ... ... тап ... ғана еске ... яғни ... ... кезеңде. Мысалы, шопырдың жаңа машина ... ... сол ... бере ... ... кездесіп пікір
алмасуы, ал пікір алмасып алғаннан ... ... сәл ... қажеттіліктер жұмсақ резенке сиақты өзгермелі болып тұрады,
оған ... ... ... ... ... алмасуы және тәрбие әсер
етуі мүмкін. Қажеттіліктер ұғынылған және жете ... ... ... ... ... адам анық ұғынады , ол ... нені ... оған ... ... болатынын. Екінші оқиғада ... ... ... мұны адам тек ... , не ол ... ... алаңдаулы
болады, немесе өзін ыңғайсыз сезінеді. Осы сезімдерден айырылу ... ... бір ... ... ... ... ... не істеу ... ... ... ... ... болған жағдайда,
қажеттілік ... оған ... ... сол ... ол не ... ... ... бір істелінген іс кішігірім бір қажеттілікке бағытталады ,
соның бәрін ... ... ... ... және ... ... істелініп жатқанын көрсетеді. Оған жету ... ... ... үшін іс- ... жоспарлау керек, жаңа
жету жолдарын ойлап табу керек, жеткен ... ... ... қателіктерді жоя білу керек. Нәтижеге жету ... оны ... ... мотивтегі процесстей.
Қажеттілік нақты бір затқа немесе ... қол ... ... істі іске ... ... сол көп пайда әкеледі. Себебі ... ... ол ... ... ... ... жана немесе сол
заттың дамыған күйін ... ... ... ... Сол арқылы адам
өз ақыл ойының ... ... ... кеңейтеді. Мотив арқылы
адам бойында ойлаған ... жету ... ол ... жету жолын құрайды
және сол істің нәтижесіне жету үшін ... ... ... кер ... Құлшыныспен нақты жағдай ... ... ... ... ... ... құлшынысты бағалауға болады. Құлшыныс-
бағалауда әр ... ... ... ... ... ... істеу барысында екі адамға план ... ол ... 100% ... ... бірақ біреуінің ойында ол ... ... ой ... риза ... екіншісі оған риза ... ол ... ... 100% план оған аз болып оның ... ... оның ... 110% ... мүмкін.
Құлшныста нақты бір орында тұрмайды ол не ... не ... Оған әсер ... ... ол оның нәтижеге жеткенінде не
жетпегінде. ... ... ... ... ... этап ... кейбіреулері глобальді түрде қарастырады. Сол ... ... ... ... омен ... ол ... ол ... және қаншалықты істей алатынын талқылау керек. Сол ... ... неге ... ... ... алады.
Адамдардың құлшынысына байланысты өз-өзінесену үшін оларға сын
айту ... ... ... аз ... оның ... нәтижеге
жетседе оны мақтап қойған дұрыс, ал құлшынысы қатты бірақ аз ... оқан ... ... сын ... жөн. ... ... бойынша, қызметкердің жұмыс ... ... әр ... ... ... жөн. ... ол оның ... істеу нәтижесіне
өз әсерін тигізеді, ол ... ... көру ... өз өзін ... ... ... Бұл ... басқару мен ... өте ... ... ... ... темір көтеріп жүрген
адамдарға нәтижесін айтқан кезде ... ... ... ... ... 12% ... ... Нәтижесін айтпай жүрген
кезде олар ... бір ... ты ... ... ... ... ... жету жолындағы мотивтер ... ... бір ... ... ары ... дамып келе жатқаның байқаған.
Мотивациядағы динамиканың көрсеткіші бойынша құлшыныс тек ... бір ... жету ғана емес ... қоса оның ... ... ... ... сенімді болғаннын көрсеткен. Бірақта
олардың жана басшылық отыруына ... ... ... ... ... адам күнделікті жұмысты жақсы істеуге ұмтылатыны ... ... топ ... басқа жұмысшыны кіргізген жөн ... ... ... ... ... оған көмектесу арқылы түсіндірген ... ... ... ... мен ... ... Бір күні зауота жұмыскерлерді жылдық норманы уақытынан бұрын
бітіргендерді марапаттады. ... ... бір ... жылда сол
марапатқа ие болатын, ол ... «н» деп ... Н ... ... ... аулайтын аспаптарды сыйлыққа ұсынды. Сол ... ... ... ... ... оның балық аулаумен
айланыспайтынын білген. Сол ... ол ... ... бір ... ... ... зауот басшысының ойы ... ... ... ғана ... Ал сыйлықты ... оның ... ... ... Осыған қарап ... ... тек ... ғана емес, оған тиісті марапатқа ие ... ... Ол үшін оның ... құлқын, немен айналысатынын,
неге қызығушылығы бар екенін біліп алу ... Сол ... ғана ... ... және ... бар ... ... Келесі
жағдай бір адамды «р» деп алайық. Р әр қашан ... ... ... білімі жақсы, ол ұялғандықтан оны көрсете алмайды. Ал басшы ... ... ... оны ... ... алады да,
қалыптасқан шешімді өзі шешкендей қылып ... ... бір ... ... ... ... істеуі мүмкін бірақ ол
жұмысына немқұрайлы қарайды, бірақ сол үшін оны ... ... егер ол ... еш бір ... уақтысында бітірсе.
Жұмысшыларды марапаттау ... ... ... ... үшін ... құртатыныда ескерілу керек. Кейбір жұмысшылардың қабілеті
көп ... ... ... ... ... ... ал
кейбіреулері керісінше қолынан аз ... ... ... 2-3% ... ... ... ... жөн.
Мүмкін әр бір басшы осы жағдай мен ... ... ... ... ынталанып істеген үшін марапаттап, қаржылай ... ... ... ... ... ... ешқандай
нәтиже шықпағандығын немесе нәтижеге жетудің баяу қозғалысын ... Бұл ... ... жерде жұмысшыны қадағалап, бақылап алу керек, оның ... ... ... ... кейін ғана оны марапаттау ... ... ... ... ... Мысалы, кейбір жұмысшылар көп білгенімен
бірақ тек ... ... қана ... ... ... сәл ... ал ... көп білетін сиақты ... ... ... ... ... ол өз ... асырып ештене ісией алмайды
сондайларды оқытып ... ... ... ... ... ... ... жағдайлармен марапаттау алдында, ол
кенсенің жоспарланған мотивтерге сайма соны ... алу ... ... ... бос ... ... ... және оның өмірлік
мотивы қандай екенін анықтау қажет. Соны ... ... ғана ... ... ... ... мотивтердің бірнеше түрі болады. ... ... ... осы ... ... ... олар ... жеке өміріне ғана қатысты болып ... ... ... ... өзін өзі ұстау мотивымен тығыз байланысты.
Бұл жердегі ... ... ішкі жан ... ... Сол ... ... ... немесе ортақ мотивке жету ... ішкі ... ... ... ... ... Биіктен көрнугеде және ішкі жан ... және топ ... ... ... ... ... жүзеге асады. Өнегелі- психалогиялық нышан бұл
адамның жан ... ... және оның ... ... көмегін
тигізеді. Сол себептіде адамды тек ... ... ғана емес оған ... ... ... жұмыс істеіуді түсінгенін қадағалау керек.
Марапаттау- бұл ... жеке дара ... және ... ... ... ... оларға естелік сыйлықтар, наградалар
жатады, ризашылығын білдіру, ... ... Осы ... ... стимул ретінде және оларды жиі қолданып тұру керек.
Дегенімен бұндай мақтаулардың бір ... бар, ол ... ... ғана ... ете ... ал одан ... ... жай сөзбен
ақ күнделікті ... ... онда оның ... сол ... ... ... мен ... Марапаттау адамдардың бойында өзіне-өзі
сенімдік, өз жетістігіне риза ... ... ... ... ... ... Ал ... керісінше ашуланып, жұмысқа қаухары
болмайды, алайда сөгісті есту арқылы ... ... ... ... ... ... ... құлшынысы артып, шешім қабылдау қабілеті
артып артынан ... атқа ие ... ... ... мінез құлық
танытқанда ең жақсы көрсеткіш болып табылады.
Кей кезде ... ... ... нәтиже ала
алмаймыз, себебі марапаттау кезінде тек ... ... үшін ... басшының нәзік мінезіне ие болып сол ... ... ... Ал ... адамның бойында марапаттау ... ... ... ... ... ... құлшынысын арттыру керек.
Басшы мыдай мадақтауларды ... ... ... ... мақылдау,
сүйеу, қайрат беру. Мақтауларды көбіне үлкен жұмыстарды ... ... ... ... айту керек.
Жұмыс кезіндегі мақтаулар, дәл жұмыс қызып жатқанда мақтау керек.
Мысалы, “дұрыс, ... ... ... жасағаныңды басқа жұмысшыларға
көрсет”-деп немесе “мына жерлерді жақсы ... ал мына ... ... ... ... ... Бұл ... құлшынысты бағалап, ал
қолданып жатқан әдісті өзгерту керек ... ... ... ... ... ... болғанда немесе нақты
мақсатты анықтай аламай тұрғанда ... ... ... ... жаңа ... ... ... етеді. Қолдаудың ең басты
мақсаты- алдыға жылжу кезіндегі ... ... кері ... ... ... Қолдауды жұмыс кезінде нақты не ... ... ... жөн. ... ... ... ... болып, ал
практикада соны қолдана алмай жатқан ... ... ... ... қолдау сиақты бірақ екеуі екі түрлі қолданылады. Бұл
адамнын сана ... ... Оны ... бір ... бар. ... Сөгістеуден бұрын адамның жеке қасиетін ... ... және ... ... ... анық ... жетіп алу
қажет. Бұл жерде адамның жеке қасиеті мен ... ... ... алу ... ... ... ... жөн: қате жіберіп қойған жағдайда, әдеттеніп
қалған ... ... ... ... ... және т.б.;
• Жұмысшыға болған келенсіз жағдайдын ... ... ... бәсеңдеуіне әкелгенің көрсету керек.
Алайда ... ... ... ... ... ... ... тырыса бастайды сол кезде жұмысшының
сөгістен құтылмайтындай істеген ... ... ... ... ... ... ... керек, себебі
басшының ашуланғаны оның ... ... ... мыдениет
деңгейімен бірдей болып кеткендігін көрсетеді. Сол ... оны ... ... ... ... оның сана ... ... Сөгістеу кезінде тек қана онын қателіктерін ғана ... ... жолы ... шығатын жолды айтып көрсету
керек.
• Егерде ... ... ести ... мінезі болған
жағдайда, оған сөгіспен ... ... ... айтқан
жөн. Егер сөгіс қана айтылатын ... онда ... ... қателік жасайды. Сол себебті сөгісті де,
қолдауды бірге айтқан жөн, сонда ғана ... ... ... табады.
Топ ішінде сөгіс айтқаннан көрі ... ... ... ... Ал ... ... ... жақсы жұмысшымен салыстырған
да ғана нәтижеге ие болуға ... Ал ... ... орнына
оның қасындағы жолдастары мен колегалары ақ айтып жұмысшыны түзеп, ... ... ... ... ... ... активтендіру мотивациялық
механизмі
Менеджментін өзегі болып оның мотивациялық ... ... ... ... ... ... немесе жеке дара адамдарды
олардың ұйымдастырушылық қабілетінің ... ... ... ... ... мыналар:
- Мотивацияның субъектісі мен объектісі болып адамның эконмикалық
мінез-құлығындағы биосоциалды ... ... ... , орнатулар , назар аудара білу , ... ... ... ... және мақсаттар.
- Эконмикалық мінез- құлықтағы ішкі мотивтар- Әлеуметтік саяси
шарттар , қаражаттық және салық саясаты , заң ... - ... ... , ... ... , үй - тұрмыс жағдайлар , рухани
орта , табиғи - ... орта және ... мен ... ... ішкі және ... мотиватор ретінде
экономикалық мінез құлқы келтірілген (сурет 1).
Экономикалық ұстанымда мотивациялық механизімнің ... ... ... даму ... әсер ... ... мыналар,
еңбекті ұжым қылып ұйымдастыру, ... және адам ... ... ... - ... мәдени, этнопсихологиялық, заңдылық және
тағы басқа факторлар өз әсерін тигізеді.
Мотивациялық механизм ( ММ ) итерациондық процес ... іске ... ... ойдың процедураларының жүйелілігінен құрылады, ол жүйеліктің
ішіне мыналар кіреді:
• Мақсаттарды субъект бойынша ... ... ...... ... білу ... объектінің өзін
өзі ұстаудың ішкі және сыртқы мотивтерін ... ... ... жоспарлау, бағалау және нақты ... ... ... іске асыру мақсатында ... ... ... ... ... әсер ету(М);
• Объект өзіне жасалып жатқан іс- әрекеттің ... ... ... ойы өз ... ... ... әлде сәл ғана бірігуі
мүмкін немесе қарсылық танытуы мүмкін, сол арқылы ... ... ... ... ... ... ... Объектінің өз- өзін ұстаудағы стратегиясын таңдау мен орындау ... ... пен ... ... ... ... ... (Е), жоспарлаған (е) нәтиженің- алған (В) нәтижеден
айырмашылдығы, ... ... ... пен ... ... ... мақсаттарды тандап алуы.
Ішкі факторлардың мотивациясы:
1- Шығармашылық
2- ... ... ... ... ... Мотивтар
7- Мақсаттар
Сыртқы фактордың мотивациялары:
1- Саяси- әлеуметтік жағдай
2- Қаржы және ... ... Заң және ... ... ... ... Отбасылық және тұрмыстық жағдай
6- Қоршаған орта
7-Табиғи- географиялық орта
Сурет 5. ... ... ішкі және ... мотивтерінің
байланыс құрылымы [46]
Субъект пен объектінің мүмкіншіліктерді ... ... ... әр ... ... (П) және мүмкіншіліктерді нақты
қолданғаны (Қ), сонымен ... ... ... және ... ... (қ) ... пен ... нақты
жағдайды ұғынып әрекет етуімен ... ... ... ... танып білу және субъект пен объектінің ... ... ... ... ары ... жалғастыра береді.Жалпы
түрде келтірілген процедуралардың сиволды ... жазу ... ... ... ... эконмикалық стратегияны таңдауда ішкі факторлардың ... ... ... ... ... ғана ... стратегияны ойлап табуға болады.
Субъект пен объектінің ... ... ... Е→е, Қ→П. ... өзін өзі ... ... процесі жүреді. В(е-Е) және Ф(П-Қ)
ұжымдық немесе топтық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін және субъект
пен ... жеке ... ... үшін ... ... ретінде психологиялық жағдайлар өз әсерін тигізіп
отырады. Психологиялық жағдайларға: мақсат, ... және ... ... бәрі адамның өзін- өзі ұстау және өзін- өзі ... ... ... былай бөліп көрсетеді- ... ... ... ішкі ... ... ... әсер ететін
психалогиялық ... ... өз іс- ... ... ... ... нақты қойылған мақсаттар.
Кез келген ұйымның жетістік жетудегі ... ... ... ... жетістікке жетуші- дұрыс дәлел. Екіншісі мақсатқа
жетуіне кедергі болушылар — ... ... ... ... ... жататындар : қолдап дем беру, еңбекақы ... ... және ... болуы, қызметкер беделін жоғарылауы түрінде
және ұжымда қызметкерге ... ... ... жұмыстарды тапсыру және
т.б. Жағымсыз ... - ... ... ( айып пұл ... ), ... ... ... қызметкерді психологиялық оңашалау ,
атмосфералық қысымнын болуы, лауазымда төмендету және т.б. айып ... ... ... сай болуы тиіс. Санкциялардың нәтижесі
ұжымдағы қызметкерлерге тиісті түрде жеткізіліп, түсіндірілуі ... ... ... ... және ... ... білу ... Осының аясында мотивацияны 5 ... ... ... ... психологиялық, ұйымдық және
заңдылық. Басқару әдістерін ... ... ... ... ... және ... ... ретінде. Қазіргі экономикалық нарықтын даму
кезінде жұмысшылардға ақшалай сыйақылар және ақшалай айыппұлдар ... ... ... оң ... теріс әсерін тигізеді, себебі ол ... ... ... немесе жақсартады. Көбіне айып ... ... ... ... ... бірақ бұны тәжирбе
жүргізгенде, қызметкерге әсері аз деп ... ... ... ... ... ... аз, себебі
берілетін сыйақы мөлшерінің фонды шектеулі және ... ... ... ... ... жұмыс істеу барысында кейбір қызметкерлер ... ... ... ... ... ... ... істейді, сол істелген жұмыс үшін оларға ақша
төленбейді егер ... ... ... ... істеген жұмысы үшін төленбей келісілген ... ... Көп ... ... ... немесе оның көлемін
ескермей, жеңіл жұмыс жасайтында, ауыр ... ... ақша ... Қаржылай айып пұлдар жұмыс істеп ... ... ... алмайды, ал ондай жағдай жұмыстың нәтижесіне
өз әсерін тигізеді: басқарудың ... ... ... климаттың нашарлауы, кәсіпшілдіктің жіне
арнайы білімнің ... Сол ... ... ... ... ... әдістерінің механизмы келесідей жүйелілікті
ұсынады: басқарушының іс-әрекеті - ... ... ... ... оның ... бағытта қызметін жақсартады)-
детерминация.
Тапшылық шарттарында әлеуметтік басқару әдістері әлеуметтік принцип
бойынша игілікті тарату әділетсіздікке ... және ... ... қалыптастырып, өздеріне тән роль ретінде ... ... ... ... ... өз ... ... және толықтай
әлеуметтік әдістін орнын эконмикалық әдістер басып ... ... ... ... және ... ... қорғау, әлеуметтік
әділеттілік принциптарын ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Басқару психологиясының әдістері ең күрделі. Олар адам ойында
қалыптасқан ... ... ... білуді негіздейді, қадағалау кезінде
білдірпейтіндей ойында ... ... ... ... ... – олар психологиялық талап әдістері ( мотивация), негізгі
еңбек, кәсіпшілік ... ... болу және оқу, ... ... ... әкімшілік - командалық жүйелерді басқару шарттарында да , ... ... ара ... да ... ... даму ... іске
аспады, себебі бастыққа ғылыми білімдер қажет. ... ... ... ... ... талқыланбайтын, басқарушы қабылдаған ... ... ... ... кезде ғой өзіне сәлде ... ... ... ... ... ... тобы - ... (немесе ұйымдық - әкімшілік). оларға
жататындар: әкімшілік нұсқау : ... ... ... жауаптылық ;
төлету; қолдап, дем беру. Бұл әдістер, билік пен ... ... ... ... ... ... ... артық дамуын
айтады. Әсіресе бюрократтық әкімшілік өсті – ... ... ... ... нәтижелі айқын функцияларды болжап
көрсетеді, құрылымдық, құқықтар және міндеттер, бөлімшелер туралы жайды,
тәртіпті еңбекті, ... ... және ... ... көшу ... шарттарда тәртіптің кенеттен
төмендеуі ... ... пен ... ... ... ... ... Ұйымдық әдістерді, сонымен
бірге басқарудың басқада әдістерін қолдануы арқылы, экономиканы қалпына
келтіруде өз ... ... ... ... ... ... заңға сәйкес әдістері. Құқық - ол нормалардың
айқын жиынтығы, басқаша айтқанда қабылданған және ... ... күш пен ... жиынтығы. Заңға сүйінген мемлекет қалыптасу
шарттарында басқару заңға сүйінген әдістері ерекше маңыздылыққа ие ... да ... ... ... іс- ... ... лайықталып нормативтік
негізде іске асырылады. Қызметтік ұжымдарда сақталып қалған мінез құлық
ережелері ғана ... ... тыс ... ... ... бар, ... іс- ... көрініс білтіртеді. Мотивациялық механизм бұл мінез
құлықтыда есепке алуы ... ... олар ... ... ... ... тиіс.
Басқару әдістерінің келтірілген қысқаша мінездемесі мынаны көрсетеді,
нарыққа аусу кезеңінде өңделген және ... ... ... ... ... Бұл ... еңбектік ұжымда мотивация
механизмы тұтасымен оның дара мүшелерінің ... ... ... ... мотивациясын құру үшін мыналар қажет: ең
алдымен оның параметрлерін анықтау, принциптары және ... ... және ... ... және ... ... құру ... адамдардың дара және топталған
түрде жұмыс істеуі ... ... ... мінез-құлық
принциптары жатады.
Мотивтеуші әсерлерге еңбек ұжымында негізгі талаптарды талап етуі
мүмкін, олар ... кез ... әсер ... ... ... тиіс, басқаша
айтқанда, күтілетін күй-жағдай әсер еткеннен ... ... ... кез ... ... ... ұжымның жағдайы нашарламауы немесе кері
әсерін бермеуі тиіс;
• әрбір ... ... ... ... ... ... ... ол дер кезінде байқалуы тиіс және айып пұл салыну керек;
• әрбір әсер, ұжым ... ... ... ... онда ... ... жұмысын жүргізу керек.
Әсер, осы аталған талаптарға сай ... ... онда ... ... керісінше еңбектік ұжымның жағдайын жақсартады, бірақ
өте жақсы ... деп ... ... Сыртқы мотиваторларды –
сыйақыларды және айып ... ... ... алған маңызды; басқаша
айтқанда, сый ақы мен айып пұл алынған және күтілетін ... ... сай ... сол ... ... ... ... керек.
Қорыта келгенде, бір уақытта сыйақы мен айып ... ... ... ... ... құлықтын пайда болуына әкеледі.
Басқа ... ... ... ... ... ... ... мен айыппұлдың аздау болғаныда дұрыс, себебі
ұжымндақы ... ... ... ... ... нәтижені
ескеру керек.
Ынталандыру функциялары және айып пұл шарттары жалпыға бірдей сай
болуы тиісті; ... ... ... ... ... ... ... пұл) сәйкес бірінші және екінші шарттар тиісті түрде
тұлғалардың барлығына мәлім болу ... ... ... ... ... пұл) басқару нысанында максималды нәтиже әкелуі керек, адамдармен
жеке жұмыс істегенде де.
Басқару ... бұл- ... ... негізі мен құрамын
анықтайды, оларға: экономикалық, әлеуметтік, психологиялық, ұйымдық әдістер
жатады. Басқару әдістерінде мотивациялық потенциалдын әсерін ... ... ... ... ... болады. Адамдардың мінез-құлығының
әсерінен мақсаттарға жетуі не позитивтік, не негативтік болады. Мінез-құлық
таныту кезінде мінез-құлықтың үшінші үлгісінің пайда ... ... ... ... ... ешқандай роль атқармайды. Бірақ бұл мінез-
құлықты біз негативтікке ... ... ... ... ... ол ... ... құштарлықты талап етеді.
Позитивтік мінез-құлық үлгілерімен ұжымдарда қызметкерлер ... жеке адам ... ... ... дер ... және ... және ... жаңа үлгілермен қоса жұмыста жаңа әдістерді де
дамытуы мүмкін. Негативтік мінез-құлық үлгілері: ұжымда ... ... ... ... ... орындалмауы, жұмысқа догматтық
қарау, кеңсешілдік.
Басқару әдістерінің негізін басқарудағы іс-шаралар құрастырады.
Адамдардың мінез-құлығына әсер ... ... екі ... ... болады.
Бірінші топ кері әсерлерді анықтайды, қызметкерлерге ықпал тигізбейтін
көрсеткіштер, басқаша айтқанда ... ... ... Бұл ... ... тобы деп ... ... топ- нақты қызметкерлеге
және түгелдей ұжымға белсенділік танытады.
Адамның іс- шараларына әсер ететін ... 3 ... ... негативтік мінез-құлыққа шек қоятын шарт; негативтік мінез-
құлықтын алдын алу ... ... ... ... үш түрге бөліп көрсетуге болады: негативтік мінез-құлықтын
зардаптарын жоятын әсерлер; адамның негативтік мінез-құлығының ... ... ... ... тудыратын әсердің мотивтары.
Басқарудың негізгі әдістерін, шарттарын және ... ... біз ... механизмінің құрылымы мен құрамының мотивациясын
аламыз. Осы механизмнің қысқаша ... ... ... ... бірақ байланысы бар әр түрлі басқару әдістері және мотивациялық
жағдайлар мен әсерден тұрады.
Экономикалық әдістер. ... ... ... ... ... айтқанда, материалдық ынталандыруды қызметкерлердің жұмыста қоғамда
пайдалы нәтижелерге ұмтылу ... ... ... және ... ... (айып пұлдың); бұл ынталандыру механизмінің әсері бар екенін
анықтау (атап айтқанда шек қою және негативтік ... ... ... қатар позитивтік мінез-құлық мотивaциясы) және еңбекті дұрыс
бөлінгені туралыой ... ... ... мөлшерін төмендету, еңбекақы мөлшерін уақытша
төмендету, сый ақыдан айыру, еңбекақы мөлшерін жоғарылату, ... сый ... ... ... ... барлық мүшелеріне бірдей
мүмкіншіліктер беру, олардың лауазымына және еңбек ... ... ... және ... ... сын айту үшін ... сын ... үшін ... жоғарлату.
Әсері: ұйым және әлеуметтік жоспарлауды өткізуі және жөнге ... ... ... ... және ... ... ... жасау;
қызметкерлердің әлеуметтік белсенділігін жоғарылатуда айрықша әдістерді
қолдануы .
Психологиялық ... ... ... жеке бір ... үшін ... ... қызметке тағайындауға болмайды; қайта - ... ... ... ... лайық жарамды қызметкерлерді
лауазымға тағайындау міндеттілігі.
Әсері: кәсіпшілдікке жарамды қызметкерлердің дер ... ... ұжым ... ... құртатын кішігрім бей ресми немес
араласпайтын топтарды бөліп шығару; ... және ... ... ... ... ішкі ... мотивация механизмын
құрастыруда жеке дара және ... ... ... және
қажеттіліктерін есепке ала отырып қалыптастыру.
Ұйымдастыру әдістері- міндеті еңбек ... ... ... ... ... шешім қабылданбау, маңызы бар шешімдерді
жұмыс ұжымына ... ... ... ала талқыға салыу, еңбек өнімділігі
үшін қаржылай марапаттау жасап отыру.
Әсер ету ... ... ұжым ... ... отыру, қызмет
сапасы бойынша жоғарылату немесе түсіру, жұмысшылардың ... ... ... ... көрсетілген міндеттерді заңды ... ... ... ... орындалуын қадағалау.
Менеджменттің мотивациялық механизімінің әсері кез келген басқару жүйесі
3 компоненттен тұрады. ... ... ... ... ... басқару процесінің өзі. Жұмыс ұжымында басқару объектісіне ... ... ... ... жұмыс істеуге қадағалайды. Басқарудың
дұрыстығы басқару субъектісіне ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігіне кері ... ... бұл ... көз қарасты барынша азайтатын басқару
механизімін ... табу ... ... бұл ... ... ... ... мен қызығушылығына кері әсер ... ... Бұл ... ... ... ... қалыпты кадрлық
жұмыспен басқару әрекеттерден айырмашылығы, ол басқару жүйесінің ... ... ... ... ... процестерінің байланысын
қарастырады.
Басқару ... болу ... ... талаптар орындалу керек:
• Субъектіге Эфективті әдістерді қолдану пайдалы болу ... оған ... ... ... ... ... ... керек.
• Субъект қоғамдық маңызы бар, жұмыс барысына нәтижелі ... ... ... оның жұмысқа құлшынысын арттыратын
әдістерді білу керек.
• Объектке тандалған ... ... ... болу ... ... ... жұмыс ұжымында еңбек өнімін арттыру
мақсатында ... іс- ... ... объектісі мен
субъектісіне пайдалы және стимулға, штрафтар жүйесі қол ... ... ... бір ... әсер етеді, жұмыс өкілділігін жақсартуы
да ... де ... ... да ... ... алу үшін басқару
әдістерін өзара байланыстыра білу ... ... ... өзара
байланыстыра білу керек. Басқару ... ... ... де, ... іске ... алға ... мақсаттарға жетуге
бағытталған. Ерікті ... ... ... және ол жеке тұлғаның
өз қажеттілігін қанағаттандыру ға бағытталғанды қатан жұмыс ... ... ... ... ... өз ... көздеп жұмыс
істегендіктен.
ҚОРЫТЫНДЫ
Туристік өнімді дайындау кезінде потенциалды туристердің мотивтерін
түсіну, жобалау, құрастыру ... ... ие, ... сол ... тур ... сатып алу кезінде өзін өзі ... ... ... ... ... ... да алдын ала болжауға ... ... ... ... ... ... ... қатар
саяхат таңдау кезінде басқа да ... ... ... ... қана ... ... турпакеттің арасынан жақсысын
таңдап алуға тура келеді, ... ... ... әр ... ... ... қатар ... ... ... ... сүйене отырып таңдау жасалынады. ... ... ... үшін, мінсіздікте (идеал) әрбір элементке жете ... ... тур ... ... ... ... Сондықтанда
потенциалды туристердің мотивациясын анықтаған жөн, себебі ... ... және де ... ... сай келетін өнімді кіргізу
керек.
Туристік мотивтің әр ... ... ... ... әр ... ... дамуына өз ықпалын тигізеді. Соған орай
жаңа туристік бағыттардың да ... ... ... ... Әр ... өмір сүретін адамдардың саяхат мотивыда кең ауқымды болады,
ал ол жаңа ... ... ... болуына әкеледі.
Туристік саяхаттардың әйгілі бағыттарын болжайтын фирма, туристік
нарықта ең мықты ... бола ... ... ... ... тап осы ... ... - мәдениеттілік сервис саласында жұмыс
істеуге және нақты жағдайларды ... және ... ... мен ұсынысын анықтау үшін мамандардың тәжирбесіне өз ... ... жазу ... және ... ... ... нәтиже шығаруға болады:
1. Мотив туристік өнімді ... ... ... ... ... ... ... қатар саяхаттың ... ... ... және ... жасауға әсер етуші
фактор болып ... ... ... ... ... мен
характиристиканы қарастырмай кетуге болмайды, себебі олар мотивацияның
негізгі түсініктерін ашып ... ... ... әр ... ... қабылдау кезінде және
факторлар аясында негізделіп, ... ... ... ... түрткі болушы негізгі факторлар мыналар: георгафиялық
факторлар, мәдениет, экономикалық және ... ... ... ... нақ осы ... ... ... аймақты
таңдауға, мүмкін мүлдем қайсы бір елді таңдауға ... ... ... ... негізгі елемент. Көбіне адамға
саяхаттауына түрткі болатын себеп ол мәдениет, себебі ол ... әр ... ... Экономика саяхат пен қызметті
таңдауда тұлғанын ... әсер ... ... алдын ала
істейтін іс – әрекеттін мотивын ... ... ... іс ... негізі болып табылады. Осы
факторлардың бәрінің өз ара ... бар, ... ... ... ... әсер ... Әлеуметтік сауалнама жүргізу кезінде туристердің таңдауына
әсер ететін факторларды келесідей ... ... ... қабылдануы көбіне алдын ала қойылған ... ... ... ... ... ... және ... жағдайымен негіздеп
көрсетуге болады. Туристік сапардың ... ... ... ... ... ... ... пікірлері,
атақтылығы, жарнама әсері және т.б.
4. Қазіргі ... ... ... алғы шарт ... ... және ... ... тәрбие берумен,
адамның жеке потенциалының дамуының шарты мен ... іске ... ... ... ... ... бір нәтижеге жетудің негізі болып ... ... ... ... табылады, оның алғы шарты ... ... ... ... ... туристік мотивті түсіну мен қолдану - бұл ... ... ... білу ... ... бір ... ... таңдауға әсер
етіп, туристік кәсіпорынның табысты жұмыс істеуіне және ... ... мен ... қатысуымен жаңа бір бағыты еңгізуге
болады. Мотивтерді ... ... ... потенциалды туристі тарту
үшін жаңа ... ... ... ... Айта келгенде туристік
өнімнің сұраныс көлемі мен өткізу көлеміне әсер ... ... ... ... А. Ю. ... туризм: Учебное пособие для
вузов./ Александрова А. Ю. - М: ... ... 2001. – 464 ... ... Н. А. ... – фактор риска // Биология и жизнь,
1990. - №
3. Арсистром М. ... ... ... М. Пер. с ... ... 1998. – 512 ... Балабанов И. Т. Инновационный менеджмент./ Балабанов И. Т. СПб.:
Питер, ... ... ... И. Т. ... ... Учебное пособие./ Балабанов
И. Т., Балабанов А. И. - М.: Финансы и статистика, 2000. – ... ... Г. С. ... по методологии социологических
исследований: Учебник./ Батыгин Г. С. - М.: Аспект пресс, 1995.
– 286 ... ... Г. Л. ... валеологии: Учебник./ Билич Г. Л., Назарова
Л. В. - СПб.: Фолиант, 2000. – 560 ... ... М. В. ... в туризм./ Биржаков М. В. - СПб.:
Издательский торговый дом «Герда», 1999. – 192 ... ... И. А. ... ... как ... ... ... Учебное пособие для университетов./ Бутенко И. А.
- М.: ... ... ... ... ... ... и образ жизни // ОБЖ, 1999. - № 4.
11. Василюк Ф.Е. Психология ... ... Ф.Е. - ... МГУ, ... с.
12. Вачугов Д. Д. Практикум по менеджменту: ... ... ... ... Д. Д., ... Н. А. - М.: ... школа,
1998. – 276 с.
13. Весник В. Р. Основы менеджмента: Учебник./ Весник В. Р. - ... 1996. – 384 ... ... О. С. ... ... стратегия, организация,
процесс./ Виханский О. С., Наумов А. И. - М., 1996. – 416 с.
15. ... О. С. ... ... ... ... О. С.- М.: ... МГУ, 1991. – 139 с.
16. Виханский О.С., ... А.И. ... ... 3-е изд. М. ... ... и ... ... / Под ред. проф. Чудновского
А. Д. - М.: ... ... и ... «Тандем»,
издательство Экмос, 1998. – 352 с.
18. Гуляев В. Г. ... ... и ... ... ... В.
Г. - М.: Финансы и статистика, 2002. – 312 с.
19. Дафт Р. ... ... для ... и ... ... - СПб.: ... 2001. – 352 с.
20. Дормашев Ю. Б. Психология внимания./ Дормашев Ю. Б., Романов В.
Я. - М.: ... ... ... ... С. П. Туризм и здоровье./ Драгачёв С. П. - М.: ... – 96 ... ... С. В. ... ... ... ... С. В., Конанёв А. С. - Минск: БГЭУ, 2001. – 156 ... ... В. С. ... ... - программа - решение./
Кабанов В. С. - СПб: ... 1990. – 112 ... ... Н. И. ... туризма: Учебное пособие./ Кабушкин Н.
И. - Минск: БГЭУ, 1999.-644 с.
25. Как провести социологическое ... / Под ред. М. ... - М.: ... 1990. – 288 ... Как быть ... - М.: ... 1990. – 240 ... Каутова Г. А. Экономика современного туризма./ Каутова Г. А. ... - СПб.: ... ... дом ... 1998. – 118 ... ... В. А. ... Учебник./ Квартальнов В. А. - ... и ... ... ... ... В. А. Стратегический менеджмент в ... опыт ... ... В. А. - М.: ... ... 1999. – 490 ... ... В. И. Человек и его здоровье - 2-е изд., перераб. и
доп./ Климова В. И. - М.: ... ... ... ... Е. М. Гуманитарная география России./ Ковалёв Е. М. -
М.: Варяг, 1995.- 448 с.
32. Котляров Е.А. География ... и ... ... Е.А. - ... 1978. - 237 ... ... Ф. Маркетинг: Гостеприимство и туризм: Учебник: пер. ... ... Ф. - М.: ... 1998. – 787 ... ... А. Ф. ... Учебное пособие для учащихся школ./
Куракин А. Ф., ... Г. И., ... В. И., ... 3. В. ... Дрофа, 1992. – 154 с.
35. Леонова А. Б. Психология труда и ... ... ... А. Б., ... О. Н. - М.: ... 1995.
– 440 с.
36. Маринин М. М. Туристские формальности и ... ... ... М. М. - М., 1997.- 127 ... ... туризма: Туризм и отраслевые системы: Учебник. - М.:
Финансы и статистика, 2001. – 272 с.
38. Менеджмент туризма. ... как вид ... ... - ... и ... 2001. – 288 с.
39. Методические рекомендации по маркетинговым исследованиям. - М.:
"Инфра-М", 1993. – 50 ... ... М.Х., ... Ф. ... ... М., «Дело»: 1992.
41. Михеева Н. А. Менеджмент в социально-культурной сфере: Учебное
пособие./ Михеева Н. А., Галенская Л. Н. - СПб, 2000. – 170 ... ... Н. К. ... ... ... фирмой:
Учбеник./ Мисеева Н. К. - М.: Финансы и статистика, 2000. – 208
с.
43. ... В. ... и ... подготовка к
безопасной жизнедеятельности // ... ... 1999. - № 4. - С. ... ... В. Н. ... в ... услуг: Учебное пособие./
Мтаханов В. Н. - М.: Экспертное бюро, 2001. – 160 с.
45. ... Р. Б. ... как ... на ... ... ... Цыпичко Л. И. - М.: Финансы и статистика, 1991. – 304 с.
46. Носова С. С. Экономическая теория: Учебник для Вузов./ ... ... - М.: ... ... ... ... 2000. – 520 с.
47. Психология. Педагогика. Этика: Учебник / Под ред. Наумкина Ю. ... ... и ... 1999. – 350 ... ... в управлении: Сборник. - СПб.: Лениздат, 1983. – 192
с.
49. Психология управления: Курс лекций / Отв. ред. Удальцова М. В. ... - М., 2001. – 150 ... ... ... ... ru.wikipedia.org/wiki/Мотивация
54. menejer.hut2.ru/viev_articles
55. quality.eup.ru/.../motivacia-tqm.htm
-----------------------
Субъект және
объект
Н - О
Алынған нәтиже арқылы марапатталуды күту
х
Е - Н
Күш жігер қажетті нәтижені жеткізеді деп күту
қажеттілік
мотив
Іс-әрекет
Мақсат
Қажеттіліктерді қанағаттандыру нәтижесі:
1. ... ... ... ... ... күтілген бағалығы
Валенттілік
=
Мотивация
Мотивация = T – Н х Н О валенттілік
Марапаттау бағалығы
Қабілеттілік және ... ... ... ... ... марапат
Жұмысшылардың ролдерін бағалау
Ықтималдықты бағалау →
← марапаттау
4
1
8
7a
9

6
5
2
3

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Басқару кадрларын мотивациялау68 бет
Мотивация теориясын дамытқан ғалымдардың негізгі теориялары24 бет
Менеджменттегі мотивация8 бет
Мотивация мен сапа менеджменті жүйесі71 бет
Банктік менеджмент, құрылымы және оның қазақстандағы қажеттілігі67 бет
Күршім аудандық әкімшілігінің персоналдық жоспарлауын талдау60 бет
Менеджмент туралы5 бет
Менеджменттегі ынталандыру қызметі жайлы11 бет
Мотивация жайлы мәлімет3 бет
Адам мотивациялық сферасының құрылымы, қызмет етуі және дамуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь