Инфляцияның мәні, себептері және түрлері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ МӘНІ, СЕБЕПТЕРІ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ...4
1.1 Инфляцияның мәні және пайда болу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Инфляцияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.3 Инфляцияның әлеуметтік. экономикалық салдары ... ... ... ... ... ... ... .8
1.4 Ақша айналымын тұрақтандыруда қолданылатын шаралар ... ... ... 9

2 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... 11
2.1 Инфляцияның Қазақстандағы ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2 2009 жылғы инфляция болжамын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.3 Инфляциялық үдерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.4 Қазақстан Республикасындағы инфляция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Қазіргі заманның алдында өз алдына байлық көзі ретінде қаржы, валюта көздері басты орын алады. Бұл жұмыстың басты тақырыбына келетін болсақ, яғни сол байлық көзі ретіндегі табыс мөлшері ақшаның ісінің нәтижесінен құралады. Бұл- ақшадағы инфляция мәселесі. Өзімнің кіріспе нұсқауымды бастар алдында, елбасымыздың «Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімді даму стратегиясы»-ндағы жолдауын айта кеткен жөн. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың біздің Қазақстанымыздың жақсылап дамуына септігін тигізетін үлкен мәселелерді қозғайды. Әрине бұл мәселенің инфляцияға жол бермеу керек деген ой- пікірі қалыптасқан. Инфляция дегенді ел экономикасына қарсы індет деп атайды.
Еліміздің сан жылдар бойы, яғни тәуелсіздіктен кейінгі кездерде бұқаралық ақпарат құралдарынан шындықтары ашылуда. Сол кезеңде Ресейдің ақшасы құнсызданып, қымбатшылдық орнайды да, біздің елімізге үлкен әсерін тигізеді. Жалпы қарапайым тілде айтатын болсақ, инфляция ол тарихи тұрғыда сонау АҚШ еліндегі үлкен бір дағдарыс есебінен туды дейді. Осы инфляцияның болуына мына себептерді айтады, ол шектен тыс қаржы жұмсау, әрине, өндіріс секторын дамыту мақсатында, соғыс жағдайларында т.с.с.
Бұл курстық жұмыстың маңызы зор, ол- әрине тәуелсіздік алғанымыздан кейін Ресейдің Қазақстанға тигізген мемлекет экономикасы алдында және де біздің алдымызда. Бұлай айтар себебім, қазіргі нарық заманындағы үлкен бір мәселе болып табылады. Сол жылдардағы Н. Назарбаевтың жүргізген саясаты арқасында жеңе білдік, және де алдымызға мақсат қоя білдік.
Курстық жұмысты таңдаған мақсатым Қазақстан Республикасына және де өзге мемлекеттеріне қаржы мәселесінің қандай сипаты тиетінін жақсы танығым келеді.
Курстық жұмыстың мақсаты- инфляцияның мәнін және әлеуметтік- экономикалық салдарын көрсету.
Осы мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орныдалуы керек:
 Инфляцияның мәнін ашып, пайда болу себептерін атап, түрлерін көрсету;
 Инфляцияның нарықтық экономикадағы әсер ету ерекшеліктерін атау және де Қазақсатандағы ерекшеліктерін көрсету;
 Мемлекеттің инфляцияға қарсы саясат жолдарын анықтау;
 Қазақстанның өткен және қазіргі жағдайын талдау, шешу жолдарын талқылау.
1. Құлпыбаев. С., Қазжы.- Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық.-Алматы.2007.-б. 666.
2. Әкімбеков С, Баймухамедов А.С., Жанайдаров У.А., Экономикалық теория. - Оқу құралы.- Астана. 2002.-б. 464.
3. Шеденов Ө.К., Жүнісов Б.А., Байжомартов У.С., Жалпы экономикалық теория.-Алматы. 2002.- б.
4. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә., Макроэкономика.- Оқулық.-Алматы: Экономика, 2003.-б. 432.
5. Усов В.В., Деньги. Денежное обращение. Инфляция.- Учебное пособие для вузов. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1999- 544с.
6. Сейтқасымов Ғ.С., Омарбеков А.Ғ., Сейтқасымова А.Ғ., және т.б., Ақша,кредит,банктер.- Оқулық. –Алматы: Экономика,2006.- б. 480.
7. Матайұлы И. Инфлясиямен күрес/Нұр Астана. – 2008.- 9-қаңтар.-№2(215).- б.1-2.
8. Сейтқасымов Ғ.С., Ақша,несие,банк. Оқулық. –Алматы: Экономика, 2001.- б. 466.
9. Исабеков Б.Н. Дағдарыс кезіндегі қауіп қатерді мүмкіншілікке транформациялаудың экономикалық тетіктері//ҚазҰУ хабаршысы, экономика сериясы.- 2008.- №6(70).- б.35-38.
10. Инфляцияға шолу [режим доступа]: http://www.nationalbank.kz/cont/publish301220_5888.pdf.
11. Қазақстан Республикасындағы инфляция туралы [режим доступа]: http://www.kaz.stat.kz/digital/ceni_tarifi_kz/DocLib/%DO
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
..............................................3
1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ МӘНІ, СЕБЕПТЕРІ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ...........................4
1.1 ... мәні және ... ... ... ... ... ... Ақша ... ... ... шаралар...…......9
2 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ........................11
2.1 ... ... 2009 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өз ... ... көзі ретінде қаржы, валюта
көздері басты орын алады. Бұл жұмыстың басты тақырыбына ... ... сол ... көзі ... ... ... ... ісінің нәтижесінен
құралады. Бұл- ... ... ... ... ... ... алдында, елбасымыздың «Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімді даму
стратегиясы»-ндағы жолдауын айта кеткен жөн. ... Н.Ә. ... ... ... ... ... тигізетін үлкен
мәселелерді қозғайды. Әрине бұл мәселенің ... жол ... ... ... ... ... ... дегенді ел экономикасына қарсы індет деп
атайды.
Еліміздің сан жылдар бойы, яғни тәуелсіздіктен ... ... ... құралдарынан шындықтары ашылуда. Сол кезеңде ... ... ... ... да, ... ... үлкен әсерін
тигізеді. Жалпы қарапайым тілде айтатын болсақ, инфляция ол тарихи тұрғыда
сонау АҚШ еліндегі ... бір ... ... туды ... Осы инфляцияның
болуына мына себептерді айтады, ол шектен тыс қаржы жұмсау, әрине, ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың маңызы зор, ол- әрине тәуелсіздік алғанымыздан
кейін Ресейдің Қазақстанға тигізген мемлекет экономикасы алдында және ... ... ... ... себебім, қазіргі нарық заманындағы үлкен бір
мәселе болып табылады. Сол жылдардағы Н. Назарбаевтың жүргізген ... жеңе ... және де ... ... қоя ... жұмысты таңдаған мақсатым Қазақстан Республикасына және де
өзге ... ... ... ... сипаты тиетінін жақсы танығым
келеді.
Курстық жұмыстың мақсаты- инфляцияның мәнін және ... ... ... ... жету үшін мынадай міндеттер орныдалуы керек:
– Инфляцияның мәнін ... ... болу ... ... ... Инфляцияның нарықтық экономикадағы әсер ету ерекшеліктерін атау және
де Қазақсатандағы ерекшеліктерін көрсету;
– Мемлекеттің инфляцияға қарсы саясат жолдарын анықтау;
... ... және ... ... ... шешу жолдарын
талқылау.
1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ МӘНІ, СЕБЕПТЕРІ ЖӘНЕ ... ... мәні және ... болу ... мәні - ол ... мен көрсетілген қызметтің
бағасының өсуі және ... ... мен ... ... ... ... құнсыздануы, оның сатып ... ... ... қоғамдық ұдайы өндірістегі
диспропорцияның көрінісі. Ол мемлекеттің табысы мен ... ... ... кез келген экономикалық ... ... ... ... ... ... ... арасында,
коммерциялық құрылымдар, халықтың топтары мен ... ... ... арасында қайта бөлуге тірейді [1, б. 554].
Алғашқы рет “инфляция” деген ұғым ақша ... ... та ... ... ... ... ... зор гривналар
ақша орнына қолданылған күміс кесек ... ... ... қолданыла бастады, ал оның төлем қабіліеті 2 ... 60 ... ... ... ... ... пропорциясын ... ... ... ... ... жинау құралы қызметі
механизмін атқару кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... ауру ретінде
дамуына кедергі жасалды. ... ... ... ... инфляцияны соғыс, дағдарыстар, стихиялық ... ... ... ... ... айырбасталуының тоқтатуы
кезде пайда болды. ... ... ... ... ... ... ... алып, маңызды әлеуметтік- экономикалық
проблемалардың ... ... [2, б. ... инфляция дегеніміз не, осы сөздің басын ... ... ... ... ... ... ... ісу- қағаз
ақшаның құнсыздануына ... ... ... ... жиынтығы, басқаша ... ... ... ... тауарлар бағаларының қосындысынан ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген
ақшаның пайда болуы инфляцияны ... [3, б. ... ... ... ... зардаптың
ықпалын тигізеді. Себебі тауар бағасы бірнеше есе ... ... ... ... дәрежесінен арттырмауға тырысады.
Ақшаның ... ... әл- ... ... ... ... біраз зардап шегеді. Инфляцияның
деңгейінің ... ... ... ... ынта ... ... тауар тапшылығының басты себебі бола ... мен ... ... ... ... ... бөлуге мәжбүр
етеді.
Инфляция ... ... ... ... ... оның ... болып мыналар саналады: мемлекеттік бюджеттің
тапшылығы, оны азайту ... ... ... ... жай ... ... ... Тұтыну игіліктерінің
көбеюіне айналмайтын, адамзат ... ... ... ... мемлекеттің өндірістік емес ... ... ... ... алшақтататын тауар ... ... ... ... ... бірқатар өндірушілердің ... ... ... ... ... ақ ... ... және негізінен қымбат ... өнім ... ... ... ... ... жалақының өсуінің еңбек
өнімділігінің өсуінен ... және ... ... ... ... ... тапшылығының ... ... және ... ... ақша эмиссиясына , эмиссия ... ақша және ... ... ... ... ... ... 310-312].
2. Инфляцияның түрлері
1 сурет – Инфляцияның өту қарқынына байланысты ... ... ... ... б. ... ел ... ... инфляциялық тепе- теңдік формаларына
байланысты ашық және басылыңқы деп ... ... баға ... тән ашық ... ... тауарлар мен
қызметтерге ... ... ... ... Ашық ... тауар нарығындағы бағаның оқтын- оқтын төмендеуімен немесе
оның ... ... ... ... ал ол ашық ... ... ... ... ... де оны ... ... көрсетеді.
Жасырын инфляция деп ... ... ... ... ... ... тән, ол ... ... ... ... амалсыздан ақша
жинақтауда, астыртын экономикада ... ... ... ... ... мемлекет тауар бағасын ... ... ... ... ... төмендеуін қолдау әсерінен туады,
онда ақшалар ... ... ... және ... бөлу ... қызметін атқарудан қалады. Егер ... осы ... ... алсақ, онда ол ұзақ жылдар бойы ... ... ... Және болашақ экономика үшін бұл қауіпті
емес, одан әлі де ... ... ... [4, б. ... ... – Сұраным мен ұсынымға байланысты инфляцияның түрлері
Түсініктеме: құрстырылған әдебиет бойынша [4, б. ... ...... ... ... ... ... [2, б. 308-313]
Инфляция балансталған, тепе- теңдікті ... ... ... өсуі баяу және ол ... ... мен ... өседі. Мұндай жағдайда бағаның ... ... ... ... ... бұл ... тұрақтануы кезеңіндегі
экономикалық ахуалды білдіреді [2, б. ... ... ... кенеттен ... ... білу ... ... ... ... болады, үкімет оны ... ... ... ... ... ... ... ырықтандыру алдында
жасаған бағаны ... ... ... келтіруге болады.
Кенеттен болатын инфляция бағаның ... ... ... ол ақша ... салық салу жүйесіне ... ... Егер ... ... ... болса, ... ... ... ... ... тауарлар сатып алуға
ұмтылады, ... ... ... ... тыс көбейтеді, сөйтіп
экономикаға қиындық ... ... шын ... шаруашылықтың ... жайы ... ... ... ... ... одан әрі арандатып, ... ... Егер ... ... өсуі ... ... экономикада орын алса, онда ... ... ... ... ... ... күрт өсуі ... мерзімді құбылыс,
ол төмендейді деген үмітпен , ... ... ... ... бар ... ... ғана ақша жасайды, көбірек ... ... ... көлемі азайған шақта бағаның өзіне
оны төмендету ... ... ... ... тағы да ... ... ... [1, б. 554].
1.3 Инфляцияның әлеуметтік- экономикалық салдары
Инфляция ... ... ... ... ... ... бұзылады, ақша- несие, ... және ... ... елде ... - экономикалық тұрақсыздық
күшейді. Инфляция халықаралық ... ... - ... ... ... ... ... бұзады, капиталды экономиканың
ең ... ... ... ... ... мен ... ... дамуын жеделдетеді.
Инфляцияның зардаптары күрделі және көп ... ... ... жоғары деңгейі баға мен ... ... ... ... ... Процестің
ұшығуы барысында ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік шиеленістерді ... ... ... ... бой ... ... ... бұзып, айтарлықтай зиян ... ... ... жол бермейді. Бағаның әр түрлі
өсуі ... ... ... ... бұзып,
тұтынушылар сұранысын ... ішкі ... ... өткізуді
қиындатады. Мұндай инфляция тұтынушының ... ... ... бұл ... ... ... тасқынға айналдырып,
тауарға ... ... ақша ... ынтаны жойып, ... ... ... ... Бұдан басқа халықтың жинағы
құнсызданады, банктер, ... ... ... зиян ... ... инфляцияны бір ... ... ... ... және несие ... [2, б ... ... ... жылжымалы инфляция тән, ... ... ... ... ... ... ... жобалауынша инфляцияның бұл түрі өндіріс
пен ... ... ... ... ... мүмкін. Ал
дамушы мемлекттерде ... және ... ... ... ... әсер ... факторлар, оның түрлері және
инфляцияның ... ... ... жою ... ... ... экономикалық өсуін ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... ... өсуінен; ... ... ... ... және мемлекеттік бюджет
қаржысының ... ... ... ... мен жұмыссыздықтың көбеюінен; ... ... алу ... ... мен ... ... оның ... ... ... ... ... өсуі мен оның ... ... жалтаруынан
және көптеген көлеңкелі процестерден байқалады.
Инфляцияның әлеуметтік ... да бар, ... ... ... ... ... ... үстіне салық
болып, номиналды және ... ... өсу ... қызметтер
мен тауарлар ... күрт ... ... ... Инфляция
зардабын барлық ... ... ... ... иелері,
зейнеткерлер және т.б. ... ... ... ... ақша ... ... әдістері- ақша реформасын жүргізу
және ... ... ... да ... ... ... [2, б ... Ақша айналымын тұрақтандыруда қолданылатын
шаралар
Соңғы жылдары инфляция ... КСРО ... ... ... ... ... айналды. Әміршілдік- әкімшілдік
жағдайында инфляция ... ... , ... ... болып,
көптеген тапшылықтар болуы мен өнім сапасының ... ... ... ... Нарықтың құрыла бастауы инфляциялық
процестерді ... ... ... ... ... ... мен табысқа түгелдей әкімшілік бақылауды ... ... ... ... әсер ... ... ... бұрыңғы
КСРО елдерінде инфляцияға қарсы жан- ... ... ... жоқ. ... ... ... ... жағдайлардың күрделілігі ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуге
болмайтынын көрсетті. Халық шаруашылығы ... ... ... тиімді құрылымдық саясаты ... ... ... Ол үшін ... ... пен әскери шығындарды
қысқарту, өндірісті бюджетті қаржыландырудан гөрі ... ... ... көшу ... ... жою керек. ... өзі ақша ... ... ... тапшылығын жою, ... ... ... және ... бәсекені күшейту сияқты қосымша
шаралармен толықтырылуы ... ... ... ... ақша ... ... формасы болып - ақша ... ... ... ... ... [5, б. ... ақша ... жүргізудің екі формасы бар:
Бірінші, жаңа ақша ... ... ол ... ... ... ... сонымен қатар мемлекеттік құрылым
өзгергенде, яғни ... жүйе ... оның ... отаршылдықтан
арылған саяси тәуелсіз мемлекеттер ... ... және ... ... ... ның орнына ТМД ... ... ... даму ... ... ... тән жаңа
ақша жүйесі пайда ... ақша ... ... элементтерін өзгерту,
яғни жаңа ақша ... ... баға ... ақша ... және революциядан кейінгі ... ... ақша ... ... мен ... ... ең бір қажетті жолы ретінде мына әдістерді қолданады:
нуллификация, ... ... және ... - ол ... ақшаны жойып, ... ... ... ... Мысалы, 20-жылдары ... ... ... ... нәтижесінде рейхсмарка құнсызданып,
1924жылы ... жаңа ... 1:1 ... ескі ... ... ... құнсызданған ескі марка жойылды.
Реставрация - ол ақша ... ... ... ... ... ... ... Англияда Бірінші
дүниежүзілік соғыстан кейінгі ... ... ақша ... фунт ... алтын құралы соғысқа ... ... - ақша ... ... құрамын төмендету. Ол
Екінші дүниежүзілік ... ... АҚШ ... ... ... ресми курсын да, оның ... ... ... ... екі рет ... ... оның алтын
құрамы 1971ж. желтоқсанда ... , ал 1973ж. ... ... 1973ж. ... ... ... енгізген соң,
девальвация Еуропа валюта жүйесінде - ... ... ... ... - ол ... сызу” әдісі, яғни баға
масштабын ірілендіру. ... ... да ... 1 қаңтарынан бастап
баға ... 10 есе ... 1988ж. ... ... ақша ... ... ... құнсызданған 1000 крузадоға
эквивалентті болды. 1998ж. Ресейде де рубльге деноминация 1:1000 ... ... ... [6, б. 100-104].
Қорыта айтқанда, қазіргі ... сан ... ... ... ... ол ... бір дәрежеде барлық елдерді
қамтиды. Инфляцияның ... ... ... халықтың экономикалық
дамуына көптеген зиян келтіреді. Инфляциямен ... ... ... ... ... ... іс - ... [7].
2 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Инфляцияның Қазақстандағы ерекшеліктері
Қазақстандағы ... ... ТМД ... ... ... ... ... жүйеден нарықтық
қатынастарға өту кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... жылдар бойы ... ... ... ... жағдайында инфляция болу
мүмкін емес, ол тек ... ... ... тән деген
үзілді- кесілді тұжырымдар айтылды.
Қазақстандағы қазіргі ... ... ... ... ... ... факторлардан іздестіру керек.
Олардың ең ... ... ... ... болу
жүйесі. Ол шаруашылықтың ... ... ... ... материалды- ақшалық үйлесімсіздіктің ... ... ... ... ... зиян ... ұлттық өнімді жинақтау ... және ... ... бөліп,
соның негізінде инвестициялық саясат ... ... ... және ... ... ... салаларында; мемлекеттік баға
белгілеу жүйесінде; мемлекеттік ... ... мен ... және ... ресурстарды қалыптастыруды байқалды.
Қазіргі инфляцияның бір ... - ... ... ... ... ... бері ... оның түпкі
себептері:
біріншіден, бұрыңғы КСРО- ның 20 ... ... ... ... ... жоя ... ... бұрыңғы КСРО- ның
экономикасында көп ... бойы ... ... яғни ... ... ... жабдықтар шығаратын ауыр өнеркәсіп жедел
қарқынмен дамыса, ... ... ... ... ... ... жай ... Ол салалар- ауыл шаруашылығы, ... және ... ... салалары. Статистика мәліметтері бойынша,
барлық өнеркәсіп ... А ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, бұрыңғы КСРО-ның
ұлттық ... ... ... ... қорына кетсе, ал
алдыңғы ... ... ... ол 15-25% ... ... ... да ұлттық жиынтық өнімнің 25-30%- ті
ғана ... ... ... өркендеген елдерде ол көрсеткіш 60-65%
болды. Жалақы да өте ... яғни ол ... ... 1/3 бөлігін
құрады, ал өркендеген ... ... ол 2/3 ... болды
[8, б. 65-69].
Біздің елде инфляцияны ... ... көп ... бойы
қалыптасты. Бірақ жоспарлы - ... ... ... ... баға белгілеу халықтың күнделікті ... ... ... қалыпта ... ... ... Көптеген
тауарлар бағасын өндірістегі, сұраныс пен ... ... ... ... немесе төмен деңгейде ... тұру ... мен ... ... бағасының олардың құнымен
салыстырғанда әлдеқайда көп ... ... әкеп ... жүйелі түрде көтерме, ... алу ... ... ол ... ... ... өзгеріссіз төмен қалыпта
қалдырды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... , олардың тұтыну қасиетін, оларға ... ... ара ... ... жоқ, ол әлемдік деңгейден біраз
ауытқыды.
Сөйтіп, тауардың ... ... алу ... мен ... ... арасындағы үйлесімсіздік ... - ... ... Оған ... бюджеттен ... ... Бұл ... ... ... және дара ... ... деген ұмтылысын күшейтіп, ... ... ... ... және ... ... мен өнеркәсіптің жиналып қалуына әкеп соқтырды [9].
Жалпы экономикадағы ... ... ... бағасының
индексі көрсетеді. Ол үй шаруашылығының “тұтыну ... ... ... ... ... тауарлар мен көрсетілген
қызмет ... өсу ... ... есептелінеді.
Қазақстанда ТБИ 1991 жылы ... ... ... елде 275 тауарлар мен қызмет түрлері кіреді. ... ... ... құрылымының өзгеруі ескеріліп, ТБИ - ... да ... - әлі ... ... ... ... ... қарсы күресте
энергоресурстарына, монополді ... ... ... ... баға белгілеуде, сондай-ақ ... ... ... ... баға ... ... ... қажеттілігін аңғартты [8, б. 64-65].
2.2 2009 жылғы инфляция болжамын бағалау
2009 жылы ... ... ... ... ... сипатталады. Бірінші рет 1999 жылдан бастап 2009 жылғы ... ... ЖІӨ ... ... ... төмендеуі көптеген
салаларда байқалды. Мәселен, 2008 жылғы қаңтар-маусыммен салыстырғанда 2009
жылғы ... ... ... ... оның ішінде өңдеуші
өнеркәсіпте, жүк айналымы, бөлшек тауар ... ... ... ... ... қарамастан, 2009
жылғы 2-тоқсанда еңбек нарығындағы жағдай тұрақтанды, бұл жұмыссыздық
деңгейінің бірте-бірте төмендеуімен ... ... ... ... ... төмен
қарқыны сақталды. Жекелеген шикізат тауарларының (мұнай, металлдар) ... өсуі ... ... ... өнімдерінің
қымбаттауына ықпал етті. Осыған ... 2009 ... ... ... нарығындағы жағдай тұрақты болып қалды. 2009 жылғы сәуір-
мамырда инфляция 1,9% ... (2008 ... ... – 3,1%) ... ... ... ... бойынша жылдық инфляция 2008 жылғы
желтоқсанда 9,5%-ға төмендеп, ... ... ... ... инфляция
аясы Ұлттық Банкке теңгенің айырбастау бағамын ... және ... ... ... ... ... ... ақша-кредит
саясатын жүргізуге мүмкіндік берді. Атап айтқанда, Ұлттық Банк кері ... ... ... банк ... ... ... заемын
беруді жалғастырды. 2009 жылғы с.уір-маусымда Ұлттық Банктің операциялары
бойынша ставкалар дәлізі ... ... ... ... қаржыландыру
ставкасы 9,5%-дан 8,5%-ға дейін төмендеді.
2009 жылғы 2-тоқсанда инфляция ... ... ... ... ... ... инфляцияның болжамын 11,0%-дан 8,0-8,5%-ға дейін қайта қарауға
және төмендетуге мүмкіндік берді.
Бұл ретте іске асуы экономикадағы инфляция аясын ... ... ... ... атап ... жөн. Олардың ішінде негізгі
әріптес сауда елдердегі инфляцияның өсуін, ... ... ... ... ж.не ... нарықтағы күйзелісі, ақылы қызмет
көрсетулерге (газбен, сумен ... ... ... ... атап ... ... ... 2-тоқсанға инфляция болжамын бағалау
2009 жылғы 1-тоқсанда инфляцияның нақты ... ... (1,9%) ... ... болжамға толық с.йкес келді (1,7-1,9%), ол «Инфляцияға
шолудың» алдыңғы басылымында жарияланды. Инфляция тек сәуір мен ... ... Бұл ... ... ... үдерістердің қалыптасуы азық-түлік
ж.не азық-түлікке жатпайтын тауарлардың, мамырда - азық-түлік тауарларының
қымбаттауы әсерінен қалыптасты, ал маусымда ... ... ... тарапынан Сәуір-маусымда жуу және тазалау құралдары, жеке гигиена
тауарлары, дәрі-дәмектер бағаларымен ... ... ... ... ... ... қарамастан, олардың өсуі әліде жоғары
болып отыр.
2009 ... ... ... ... ... алкогольсіз
сусындар бағасының көтерілуі ... ... ... ... Бұл ретте 2009 жылғы 2-тоқсанда ... ... ... қарқыны өткен жылмен салыстырғанда бірнеше рет жоғары
болғандығын атап өткен жөн. 2003-2008 ... ... оның ... ... 4,7%, 2009 жылы – 7,0% ... 2009 жылы ... оның ... бағасының өсуімен түсіндіріледі. Мәелен, 2003-2008
жылдары осы кезеңде қанттың бағасы әдетте, ... ... ... 2009 ... ... қант ... ... (11,7%).
2009 жылғы 2-тоқсанда сүт өнімдері, май ж.не тоң май, ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер бағасының
төмендегенін атап ... ... ... ... ... ... деңгейі
2009 жылғы маусымның аяғында «Инфляцияға шолудың» алдыңғы басылымында
жарияланған ... ... жоқ. ... 2009 ... ... ... 7,5-7,7% болжам кезінде 7,6% деңгейінде қалыптасты.
2009 жылға ... ... жылы ... ... ... тұрақты болып қалды. 2009 жылы
ақпанда жүргізілген теңгенің құнсыздануынан кейін тұтыну нарығындағы жағдай
біршама нашарлады. Бұл ... ... ... ... ... жекелен нарығында дүрбелеңнің пайда болуымен қатар жүрді. Осы
жағдайда Ұлттық Банк жылдық инфляция ... 2009 жыл ... ... ... ... ... Экономикалық өсудің төмендеуі, халық табысы өсуінің төмен
қарқыны, тұтыну сұранысының шектеулігіне байланысты инфляция қарқыны жоғары
болған жоқ. 2009 ... ... ... маусымға дейінгі кезеңде инфляция
деңгейі 2009 жылғы ақпандағы көрсеткіштен асқан жоқ, бұл ... ... ... ... ... ... Осы ... Банк 2009 жылғы маусымда жылдық инфляция болжамын 9,0%-ға дейін, ал
2009 жылғы тамызда жылдық инфляция болжамын 8,0-8,5%-ға ... ... ... – 2009 ... ... ... және ... жылғы екінші жартыжылдықта Ұлттық Банк айырбастау бағамының
тұрақтылығын жəне ... ... ... ... ... бағытталған
шараларды қабылдауды жалғастырады. Ұлттық Банк қайта қаржыландыру
операцияларын жүргізуді ... ... ... ... ставкасын
бұдан əрі төмендету мүмкіндігі жоққа шығарылмайды, ... бұл ... ... ... ... ресми қайта қаржыландыру
ставкасының деңгейі нақты көріністе оң болып қалуы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... тəуекелі
сақталды. Бұл тəуекелдер бірінші кезекте негізгі сауда əріптес елдердегі
(Ресей, Украина, Қытай) инфляцияның көтерілуімен, ... ... ... ... жəне ... нарықтағы күйзелісіне байланысты. Бұл
Үкімет тарапынан қызметтердің жекелеген түрлеріне ... ... ... ... ... ... төмендетуге,
жекелеген тауарлар нарығын тұрақтандыруға, оның ішінде əкетуге шектеулерді
енгізу ... ... ... ... ... жəне т.б. бағытталған
шұғыл араларды қабылдауды талап етеді.
2009 жылғы 3-тоқсанға инфляция ... ... (2008 ... ... – 2,3%) ... ... бұл деңгей 2007-2008 жылдарды қоспағанда,
өткен жылдарға тəн 3-тоқсанның инфляциялық ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы жақын уақытта ауысымдылық
факторының əсерінен ... ... ... мен ... ... жыл бойы ... ең төмен қарқынымен сипатталады. Азық-
түлік тауарларының (жеміс-жидек жəне көкіністер, ет ... сүт ... ... ... ... ... Бұл ретте жанар-жағар
майға, көлік қызметіне, білім беру мекемелерінің ... ... ... 2009 ... ... ... бойынша жылдық инфляция 6,8-
7,0% деңгейінде болады деп күтілуде.
2009 жылғы 4-тоқсанға инфляция болжамы 3,0-3,2%-ды (2008 ... 4 ... – 1,3%) ... бұл 2009 ... желтоқсанның аяғындағы 8,0-8,5%
жылдық инфляцияға сəйкес келеді. Əдетте, тұтыну нарығындағы жағдай ... ... ... өсуімен сипатталады. Бұл ауысымдылық факторына жəне
мереке күндеріндегі сұраныстың өсуіне байланысты. Өткен жылдардағы жағдайды
талдай отырып, 2009 жылғы 4-тоқсанда жеміс-жидек жəне ... ... жəне сүт ... ... жəне аяқ киім, тұрғын-үй коммуналдық
қызметтің жекелеген түрлері сияқты тауарлар мен қызметтер ... ... ... ... ... ... бағалары
2009 жылы ақпанда жүргізілген теңгенің ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Осыған қарамастан, ... ... ... ... жəне ... ... 3-4 айға ... Осы
кезеңге тəн емес 2008 жылғы қазаннан бастап 2009 ... ... ... төмен қарқынынан кейін - айына орташа кемінде 0,4%, 2009 жылғы
ақпан-мамырда айлық инфляция ... ... ... Бұл ... айлар үшін əдеттегі жағдай болғандықтан, ... ... ... жоқ ... ... бұл көтерілуді теңгенің
айырбастау бағамы өзгеруінің əсері деп түсіндіруге болады. Оған ... ... ... ... күрт ... ... тежеуге байланысты
болды. Осыған қарамастан, 2009 жылғы 2-тоқсанда инфляция 2008 ... ... ... жəне ... ... ... аз қарқынмен
өсті. 2009 жылғы сəуір-маусымда инфляция 1,9% ... ... өсуі ... ... ... ... жəне ... тауарлардың тиісінше 2,2% жəне 1,9%-ға қымбаттауына байланысты.
Ақылы қызметтер 1,4%-ға қымбаттады [10].
5 сурет – ... ... жəне оның ... бөліктерінің
динамикасы [10]
2009 жылғы 2-тоқсанда бағаның негізгі өсімі қант – 11,7%, көкініс жəне
жемістер– 7,0%, алкогольсіз сусындар - 4,8%, ...... ... – 5,0%, ... ... – 3,4% ... тауарлар мен қызмет
көрсетулерге тиесілі болды. Жекелеген тауарлар бағасының төмендегенін ... ... ... ... ... майы - 4,4%-ға, сүт өнімдері -
2,3%-ға, бензин – 0,7%-ға арзандады. 2009 ... 1 ... ... ... ... салыстырғанда (5,7%) біршама баяулап, 3,9%
болды. 2009 жылғы ... ... ... ... ... ... маусымның қорытындысы бойынша оның деңгейі 7,6%-ды (2008 жылғы
желтоқсанда – 9,5%) ... бұл 2008 ... жаз ... ... соңғы
жылдардағы ең жоғары деңгейден 2,5 есе төмен. Дезинфляция үдерісі бағасының
жылдық өзгеруі 2009 ... ... ... ... ... ... ... бағасының өсуінің біршама баяулауына байланысты болды.
Осыған қарамастан, жылдық инфляция ... ... əрі ... жоғары,
бірақ біраз бəсеңдеген халыққа ақылы қызмет ... ... ... 10,5% ) өзгеруінің деңгейімен шектеледі. 2009 жылғы 2-тоқсанда
азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының жылдық өзгеруі іс ... ... ... ... ...... ... жəне оның құрамдас бөліктерінің динамикасы
(өткен жылдың тиісті айына, %-бен)[10]
Базалық инфляция
2009 жылғы 2-тоқсанда базалық инфляцияның көрсеткіштері ... ... 2008 ... ... жəне 2009 жылмен 1-тоқсанмен салыстырғанда
өсудің баяулағанын көрсетті.
Базалық инфляцияны есептеу кезінде алып тасталынатын тұтыну қоржынының
құрамдас ... ... ... ... ... салыстырғанда
анағұрлым жоғары өсуі 2009 жылғы 2-тоқсанда ... ... ... ... асуына себепші болды. Жылдық көрсетуде базалық
инфляция көрсеткіштері жалпы инфляция ... ... ... үрдісін
көрсетті [10].
7 сурет – Тоқсандық инфляцияның және базалық инфляцияның динамикасы(өткен
кезеңге %-бен)[10]
2009 жылғы ... ... ... ... ... ... инфляцияның көрсеткіштері жалпы инфляция көрсеткіштерінен асып
кетті, бұл базалық ... осы ... ... кезінде алып
тасталынатын бензин (26,1%), дизелдік отын (27,4%) бағасының ... ... ...... ... жəне базалық инфляцияның динамикасы(өткен
жылдың тиісті айына, %-бен) [10]
2.4 Қазақстан ... ... 1 – ... ... жылғы инфляция деңгейі[11]
|1999г. – 17,8|2001г. – 6,4 |2003г. – 6,8 |2005г. – 7,5 |2007г. – 18,8 ... – 9,8 |2002г. – 6,6 |2004г. – 6,7 |2006г. – 8,4 |2008г. – 9,5 |
9 ...... ... инфляция деңгейі
Түсініктеме: құрстырылған әдебиет бойынша[11]
Осы жерде «70 ереже» формуласын қолданып, 2008 жылғы бағаның ... екі ... ... баға 9.5% темппен өсетін болса, 7.37 жылдан кейін екі еселенеді.
Ал егер 2008 жылдың орташа инфляциясын есептейтін ... ... ... ... ... яғни 2008, 2007, 2006 жылдар
көрсеткіштері:
(9.5+18.8+8.4)÷3=12.23,
яғни 2008 ... ... ... 12.23 тең. 2007 ... орташа
инфляциясын есептеу үшін тура солай соңғы 3 ... ... яғни 2007, 2006, 2005 ... көрсеткіштері:
(18.8+8.4+7.5) ÷3=11.567
Келесі жылдардағы орташа инфляцияны тура осылай есептеп шығарамыз. Сонда
2006 жылғы орташа ... =7.5, 2005 ... ... ... =7, 2004 ... ... =6.7, 2003 ... орташа инфляция =6.6, 2002 жылғы орташа
инфляция =7.6, 2001 ... ... ... =11.3. Ал 2000 және 1999 ... ... ... инфляцияны есептей алмаймыз.
2006-2008 жылдардағы Қазақстан Республикасындағы инфляция
кезең ... ... ... ... пайызбен, өсуі
10 сурет – 2006-2008 жылдардағы Қазақстан ... ... ... ... ... ... өсуі
11 сурет – 2008-2009жж. қыркүйекте инфляция [11]
2009ж. қыркүйекте тұтыну ... ... ... ... салыстырғанда 100,4%
құрады.
азық-түлік тауарларының бағасы 0,3%-ға төмендеді;
азық-түлік емес ... ... ... қызметтердің бағалары мен тарифтерінің өсімі 1% құрады.
Жыл басынан бергі кезең ішінде (2009ж. ... 2008ж. ... ... ... мен ... бағалары мен тарифтері
4,7%, азық-түлік тауарларының бағалары – 2,4%, ... емес – ... ... бағалары – 5,8%-ға өсті.
2009 жылғы қыркүйекте Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... өткен айда 1%-ға, азық-түлік емес тауарларға
– 0,7%-ға өсті, ал азық-түлікке – 0,3%-ға ... ... ... ... ... ... айда бағаның төмендеуі нанға
0,1%-ға, жарма өнімдеріне – 0,3%, ұнға – 1%, жемістерге – 4%, жаңа ... 4,9%, ... ... ... ... өсуі қантқа 6%,
жұмыртқаға – 3,4%, шикі сүтке – 1,6%, ... ... – 1,3%, ... етіне –
1,2%, кофе, шай және какаоға – 0,8%, балық және теңіз өнімдеріне 0,7%-ға
тіркелген.Баға медициналық ...... ... ...... ... – 5,6%-ға өсті, ал дизел отынына – 0,7%-ға ... ... беру ... ... ... ... – 1,1%-ға,
денсаулық сақтауға – 1%-ға жоғарылады, ... жол ... ...... ... ... үй ... қызметтері
саласында тарифтің өсуі электрэнергияға 3,8%, суық суға – 1,5%, ... ... ... ал ыстық суға 0,2%, ... ... ... ... ... ... деңгейін сипаттайтын тұтыну
бағасының индексі халықтың жеке ... үшін ... ... тауарлары мен
қызметтері бағасының өзгеруін көрсетеді. ... мен ... ... ... ... [10].
Жалпы, өткен 2008 жылдың маусым айымен салыстырғанда, биылғы ... ... өсім баяу десе де ... ... ... ... ... айында инфляция көрсеткіші 6,1 пайызды құраса, биылғы маусымдық
инфляция, жоғарыда сөз еткеніміздей, 0,4 пайызды құрап ... ... ... ... ... ... төменгі диаграммадан айқын көруге
болады.
12 сурет – 2009 жыл ... ... ... ... ... тауарлары мен қызметтерге бағаның өзгеруі
өткен айға пайызбен, өсуі +, төмендеуі-
13 сурет – ... ... мен ... ... өзгеруі (өткен
айға пайызбен, өсуі +, төмендеуі-) [10]
Кесте 3 – Тұтыну баға индексі (пайызбен) [11]
| ... баға ... |
| ... айға ... ... ... |
| ... мен қызметтер |
| ... ... ... ... ... жылдың тиісті кезеңіне |
| ... ... |
| |мен | |
| ... | |
| | ... айға ... ... |өткен жылғы |
| | | ... ... айға ... ... |160,6 |-0,5 |-0,5 |22,6 ... |160,8 |0,1 |-0,3 |18,6 ... |158,7 |-1,3 |-1,6 |15,6 ... |157,8 |-0,6 |-2,3 |11,9 ... |157,1 |-0,5 |-2,8 |7,9 ... |156,3 |-0,5 |-3,3 |4,9 ... |152,3 |-2,5 |-5,7 |-0,7 ... |151,5 |-0,5 |-6,2 |-5,1 ... |151,5 |0,0 |-6,2 |-6,2 ... |149,4 |-1,4 |-7,4 |-7,6 ... |148,5 |-0,6 |-8,0 |-8,6 ... |-0,7 |-8,7 |-8,7 ... ... |146,0 |-1,0 |-1,0 |-9,1 ... |143,3 |-1,8 |-2,8 |-10,9 ... |142,1 |-0,9 |-3,6 |-10,5 ... |142,1 |0,0 |-3,7 |-10,0 ... |142,3 |0,2 |-3,5 |-9,4 ... |141,5 |-0,6 |-4,1 |-9,4 ... |138,1 |-2,4 |-6,4 |-9,3 ... |137,7 |-0,3 |-6,6 |-9,1 ... |137,5 |-0,1 |-6,7 |-9,2 ... ... қорытындылай келе мынадай анықтамаларға келеміз:
Инфляция латын сөзінен алғанда inflatio- көтерілу, ісу- қағаз ақшаның
құнсыздануына ... ... ... ... ... ... айтқанда айналыстағы ақша өнімдері
мөлшерінің тауарлар ... ... ... ... нәтижесінде тауарлармен қамтамасыз етілмеген ... ... ... ... зардаптары күрделі және көп ... ... ... жоғары деңгейі баға мен ... ... ... ... ... ... ... инфляция ұдайы өндіріске кедергі келтіріп, ... және ... ... тереңдетеді. Инфляция
айтарлықтай зиян келтіріп, экономикалық саясатты ... ... ... әр ... өсуі экономика ... ... ... тұтынушылар сұранысын бүркемелеп,
ішкі рынокта ... ... ... ... ... ақшадан тауарға ауысуын күшейтіп, тауарға ... ақша ... ... ... ... ... жүйесінің
қызметін бұзады. Бұдан басқа ... ... ... ... беретін мекемелер зиян ... ... ... бір ... ... ... ... және несие қатынастары күрделенеді.
Қазақстандағы ... ... ... нарыққа
өтуге дейінгі инфляцияны тудыратын факторлардан іздестіру ... ең ... ... ... ... ... Ол ... шығынды механизмін қалыптастыруға, халық
шаруашылығында ... ... ... ... ... ... ... салаларына зиян шеккізді.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... инфляцияға қарсы саясатты құру
мүмкін емес.
Антиинфляциялық ... ... ... ... ... және ... шаруашылығын тұрақтандыру, шығыны
көп және ... ... ... ... ... ... ... халық тұтынатын ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру енгізінде
жетуге ... ... ақ ... несиелерді пайдалануда маңызды.
Бірсыпыра шетел ел ... ... ... жеңіл
өнеркәсіп және туризмді ... ... ... ... бұл ... ... ... көңіл бөлінуі керек.
Сыртқы саудамен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ақша ... ... ... ... ... халықтың әл- ауқатын деңгейіне теріс ... ... ... ... ... ТІЗІМІ:
1.     Құлпыбаев. С., Қазжы.- Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық.-
Алматы.2007.-б. 666.
2.   Әкімбеков С, ... А.С., ... У.А., ... ... Оқу ... Астана. 2002.-б. 464.
3.     Шеденов Ө.К., ... Б.А., ... У.С., ... ... 2002.- ... ... Н.Қ., ... М.Ә., Макроэкономика.- Оқулық.-
Алматы: Экономика, 2003.-б. 432.
5.   Усов В.В., Деньги. Денежное обращение. ... ... ... ... – М.: ... и биржи, ЮНИТИ, 1999- 544с.
6.  Сейтқасымов Ғ.С., ... А.Ғ., ... А.Ғ., және ... ... ... ... б. ... Матайұлы И. Инфлясиямен күрес/Нұр Астана. – 2008.- 9-қаңтар.-№2(215).-
б.1-2.   
8.  ... Ғ.С., ... ... ... ... ... 466.
9. Исабеков Б.Н. Дағдарыс кезіндегі ... ... ... ... ... хабаршысы, экономика
сериясы.- 2008.- №6(70).- б.35-38.
10. ... шолу ... ... ... ... ... туралы [режим доступа]:
http://www.kaz.stat.kz/digital/ceni_tarifi_kz/DocLib/%DO%A6_1.2.3.%DO%BA%DO%
BO%DO%B7 
12. ... ... ... ... ... Зарыққанқызы [режим
доступа]: http://www.alashainasy.kz/?p=9481
13. 2009 жылдың қаңтар - қыркүйектегі Қазақмтандағы инфляция деңгейі.
Шаябаева Д.Б. ... ... ... саны мен баға ... қарқынмен 1000% - тен жоғары. ... ... ... ... бай ... да ... тіршілігі
қиындай бастайды.
Қарқынды
Баға жылына 10- 20-дан 200%-ке дейін ... ... ... ... ... ... одан әрі ... әкеп соқтырады.
Баяу немесе сұлама
Баға жай өседі, жылына 10 %- тен аз, ақша ... өз ... ... ... ... ... да, ... төтенше жағдай
да тап ... өту ... ... ... ... инфляция
Несие инфляция
Сырттан әкелінген инфляция
Сыртқа шығарылатын инфляция
Сатылы инфляция
Ұсыным инфляциясы
Ұсыным ... ... мен ... ... ... ... инфляциясы
“Тым көп ақшалар тым аз ... ... ... ... ... ... мен ... әміршілдік
басқару жүйесінің ұзақ ... ... ... да орын ... мен ... ... бұзылуы нәтижесінде пайда болатын инфляция.
Жалақының өсуі әсерінен болатын инфляция

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляцияның мәнi, түрлері және пайда болу себептерi26 бет
Инфляцияның мәні және оның себептері14 бет
Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат12 бет
Инфляцияның мәні, себептері әлеуметтік - экономикалық жағдайы27 бет
Инфляцияның мәні, тарихы және пайда болу себептері11 бет
Инфляцияның себептері және экономикалық-әлеуметтік салдарлары28 бет
Инфляцияның себептері мен механизмдері25 бет
Инфляцияның себептері мен салдарлары31 бет
Инфляцияның түрлері және оның шығу себептері17 бет
Инфляцияның түрлері, себептері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь