Қазақстандағы екінші деңгейлі банктердің орны мен рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4


1. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ОРНЫ МЕН РӨЛІ
1.1 Қазақстандағы екінші деңгейлі банктердің пайда болуы, орны ... ... ... ... ..8
1.2 Коммерциялық банктердің ресурстарының қалыптасу көздерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Коммерциялық банктердегі жоспарлаудың талдаудың үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31


2.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ДАМУЫНДАҒЫ ОРНЫ МЕН РӨЛІ.
2.1 Қазақстандағы банк қызметін мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
2.2 «Казкоммерцбанк» АҚ.ның даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... .45
2.3 «Казкоммерцбанк» коммерциялық банктің талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... .52


3. ҚР КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ОРНЫ МЕН РӨЛІДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ.
3.1 Банк ісінің дамуындағы қазіргі заман беталыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
3.2 Банк тәжірибесіндегі факторлы талдау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 82

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...85
Президент Нұрсұлтан Назарбаевтің жолдауында айтылғандай, 2009 жылы экономикаға шетелдік инвесторларға қарағанда отандық кәсіпкерлер көбірек инвестициялады. Бұл қазақстандық бизнестің өсуі мен ынталануының жақсы көрсеткіші. Қазақстандық кәсіпорындар капиталды қорландыру алғашқы кезеңін өтіп, нарықта бәсекелес күреске жан-жақты дайындалуда. Көптеген компаниялар байсалды түрде және ұзақ мерзімге білікті кеңесші, ғалымдар, менеджерлер мен маркетологтардың көмегімен республикамыздың қаржылық, өндірістік және аграрлық секторына ене бастады. Көптеген мекемелер, саяси және экономикалық тұрақсыздыққа қарамастан, ұзақмерзімді болашаққа (перспективаға) бизнестің жетілдіруін жоспарлап жатыр. Түрлі деңгейдегі талқылауларда орны мен рөлі, жоспарлаудың бизнес-жоспарды дайындаудың тәжірбиесі, дамудың жоспарлаудың ықпалдары және т.б. осы сияқты терминдері жиі қолдана бастады.
Жоспарлау маркетингтің белгіленген бір түрі ретінде жақында ғана қалыптасты. ХХ ғасырдың екінші жартысында маркетингтке көп назар аударыла бастады. Бизнесті басқару сұрақтарына деген қызығушылық әрдайым жоғары деңгейде. Біздің ойымызша, бұл, бизнесте маркетинг үлкен роль атқаратыны ғана байланысты емес, сонымен қатар маркетинг тәжірбиелік қызмет ретінде үнемі жетілуде, тіпті кейде өзінің мағынасынмен ертеректе тәжірбиеде және теориялық түсінікте дұрыс басқару үлгісі деп есептелетіндерге қарама-қайшы келетін түрге ие болады. Мұндай құбылыстар себебінің тамырлары маркетингтің бәсекелестердің алдында өз ұйымына артықшылықтармен қамтамасыздандыру міндетінде жатыр. Демек, бұл басқарушылар әрқашан басқарудың жаңа, біртума бағыттарын ізденуді білдіреді. Егер менеджерлер барлығын олардың бәсекелестеріндегідей істесе, өздерінің амалдарын жалпымен қабылданған ережелер мен стандарттар бойынша жасаса, онда олар фирманың қызметінде ешқандай біртумалыққа жетпейді. Яғни бәсекелестерді ешқашан оза алмайды.
Әрине, басқарудың бөлек компоненттері бар, оларға қатысты осы компоненттерді сипаттап қана қоймай, осы компоненттер шеңберінде басқаруды қалай жүзеге асыру қажеттілігін көрсететін қалыптасқан және тұрақты теорияның бар екенін айтуға болады. Бірақ, егер мәселе орны мен рөліжайлы болса, ең алдымен, бұл кәсіпорынның қатаң бәсекелестік күрес және осы бәсекелестік күрестің әрбір қатысушысы жеңу үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланатын жағдайында динамикалық өзгерістегі ортада өмір сүруіне мүмкіндік беретін шешімдерді табуға бағытталған, өзінің негізінде жоғары басшылықтың теориялық іс-әрекеттерінен тұратын маркетингтің құрамды бөлігі ретінде түсіну қажет.
1.2010 жылғы Қазақстан Республикасы Президентінің халқына жолдауы.
2. «ҚР-дағы банктер және банктік қызметі туралы» 1995жылғы 31 тамызында N 2444 қабылданған ҚР Заңы.
3.Бюшген .Теория банковского учреждения. – М.,1991. – 227с.
4.Гапоненко А.Л.,Панкрухин А.П.Стратегическое управление:Учебник. – М.:Омега-Л,2008. – 472с.
5. Тулембаева А.Н. Банковский маркетинг.Завоевание рынка:Учебное пособие . – Алматы:Қазақ университеті,2010. - 420с.
6.Ефремов В.С. Стратегия бизнеса. – М.:Финпресс,1998. -138с.
7. Б.Карлоф. Деловая стратегия\пер.с англ. – М.: Экономика, 1991. – 239с.
8.Ауесбаева А.Т.Развитие стратегического управления в коммерческих банках РК. – Алматы:Қазақ университеті,2008. – 181с.
9.Сейітқасымов Ғ.С.Ақша,несие,банктер:Оқулық. – Алматы: «Экономика»,2009.- 416 бет.
10.Бор М.З.,Пятенко В.В.Стратегическое управление банковской деятельностью. – М.: «СТРИКС»,1995. – 159с.
11.Белоглазова Г.Н. Коммерческие банки в условиях формирования рынка. – СПб,1991. – 142с.
12.Калиева Г.Т. Коммерческие банки в Казахстане и проблемы обеспечения их устойчивости.Дис. ...д.э.н. – Алматы,2004.
13.Котлер Ф. Основы маркетинга Пер.с англ. – М.:прогресс,1990. – 736с.
14.Ансофф И.Стратегическое управление. – М.:Экономика, 1989. – 520с.
15.Мескон М.Х.,Альберт М., Хедоури Ф.Основы маркетинга. –М.:Дело,1993. – 702с.
16.Нысанбаев С.Н.,Тулембаева А.Н.Банки Казахстана и маркетинг. – Алматы,1998. – 79с.
17.Тосунян Г.Банковское дело и банковское законодательство в России:опыт,проблемы,перспективы. – М.:Дело ЛТД,1995. – 304с.
18:Шаяхметова К.О. Теоретические и практические аспекты развития банковской системы Республики Казахстан.\\Вестник КазНУ. -2008. - №1.
19.www.bankclub.ru
20.www.nurbank.kz
21.Годовой отчет за 2009год «Нурбанка».
22.Ковалев М.Современные тенденции в развитии банковского дела.\\Банки Казахстана.- 2009.-№5.
23.Рустам Али. «Нурбанк»намерен вдвое увеличить свою рыночную долю\\Деловая неделя .- 2009.- 2 декабря(№46)
24.Нигмат Рамазанов.Банки наращивают капитал\\Деловая неделя. – 2009. - №42(4 ноября). – 4стр.
25.Приоритетное развитие финансового сектора как основа экономического роста\\Департамент исследованиий и статистики Национального Банка РК\\мир финансов. – 2009. -.№7
26.Лисак Б.И., Ким А.Б.Об использовании методов факторного анализа в практике аналитических служб банков.\\Банки Казахстана. – 2010. - №2
27.Финансовый надзор о состоянии финансового рынка и финансовых организациий.\Банки Казахстана. – 2010. -№3.
        
        Мазмұны
Кіріспе....................................................................
..................................................4
1. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ОРНЫ МЕН РӨЛІ
1.1 Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының қалыптасу көздерін
талдау....................................................................
............................................12
3. Коммерциялық ... ... ... үлгілері
.........................................................................
.................................................31
2.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ДАМУЫНДАҒЫ ОРНЫ
МЕН РӨЛІ.
1. ... банк ... ... ... ... даму перспективалары
.................................45
3. ... ... ... ҚР ... БАНКТЕРДЕГІ ОРНЫ МЕН РӨЛІДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ.
3.1 Банк ... ... ... заман
беталыстары....................................61
3.2 Банк ... ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылы
экономикаға шетелдік инвесторларға ... ... ... ... Бұл ... бизнестің өсуі мен ынталануының ... ... ... ... ... алғашқы кезеңін
өтіп, нарықта бәсекелес күреске жан-жақты дайындалуда. ... ... ... және ұзақ ... білікті кеңесші, ғалымдар, менеджерлер
мен маркетологтардың көмегімен республикамыздың қаржылық, ... ... ... ене ... ... мекемелер, саяси және экономикалық
тұрақсыздыққа қарамастан, ұзақмерзімді болашаққа ... ... ... ... ... деңгейдегі талқылауларда орны мен рөлі,
жоспарлаудың бизнес-жоспарды дайындаудың ... ... ... және т.б. осы ... ... жиі ... бастады.
Жоспарлау маркетингтің белгіленген бір түрі ретінде жақында ... ХХ ... ... ... маркетингтке көп назар аударыла
бастады. Бизнесті басқару сұрақтарына деген қызығушылық әрдайым ... ... ... бұл, ... ... ... роль ... байланысты емес, сонымен қатар маркетинг тәжірбиелік қызмет ретінде
үнемі жетілуде, тіпті кейде өзінің мағынасынмен ертеректе ... ... ... ... ... ... деп ... қарама-қайшы
келетін түрге ие болады. Мұндай құбылыстар ... ... ... алдында өз ұйымына артықшылықтармен қамтамасыздандыру
міндетінде жатыр. Демек, бұл ... ... ... ... ... ... ... Егер менеджерлер барлығын олардың
бәсекелестеріндегідей істесе, ... ... ... ... мен ... ... жасаса, онда олар фирманың қызметінде
ешқандай біртумалыққа жетпейді. Яғни бәсекелестерді ешқашан оза алмайды.
Әрине, басқарудың ... ... бар, ... ... осы
компоненттерді сипаттап қана қоймай, осы компоненттер шеңберінде басқаруды
қалай жүзеге ... ... ... ... және ... бар екенін айтуға болады. Бірақ, егер мәселе орны мен рөліжайлы
болса, ең алдымен, бұл ... ... ... ... және осы
бәсекелестік күрестің әрбір қатысушысы жеңу үшін ... ... ... динамикалық өзгерістегі ортада өмір сүруіне
мүмкіндік беретін шешімдерді ... ... ... ... ... ... ... тұратын маркетингтің құрамды бөлігі
ретінде ... ... мен ... ... ... ... процедуралардың аздығы мен
шығармашылықтың көптігінде, яғни өнердің ролі өте ... ... ... ... теориясы кәсіпорынды басқарудың жоспарлаудың міндеттерін сәтті
шешу тәжірибесін жалпылау негізінде және ... ... ... жеке ... ... мен ... ерекшелендіру
негізінде қалыптасады.
Әлемдік экономикада дамыған елдерде орны мен ... ... ... тәжірбиесінің барына қарамастан, оны ... ... ... ... және ... ... Бұл біздің және басқа елдерде экономикалық субъектілердің ... ... ... ... ... ... орны мен ... енгізу мәселелері
қазақстандық ғалымдармен әлі толық зерттелмеген. Бұл көптеген себептерге
байланысты, ... бірі оны ... ... мен ... Бұл, ... ... бәсекеге қабілеттілігі және қызмет ету
тиімділігі экономиканың ... да ... ... өсуді білдіретін
республикамыздың екінші деңгейлі банктердің қызметіне байланысты.
Бүгінгі күнде банк жүйесі экономкада жаңа ... ... және ... ... әсер ... ... ... факторларының бірі болып табылады. Қазақстандық банк жүйесінің
уақыттық санауындағы ... ... ... оның ... ... мен
даму беталысы мәселелерді шешу жағдайларында оңтайлы болашағы мен әрі ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Себебі банк
жүйесі жаңа экономикалық қатынастардың қалыптасуы жағдайында ең ... бірі ... ... ... банк ... қалыптастыру
кезінде қателер мен жаңылыстар жасалды, олар оның бүкіл даму үрдісіне теріс
әсерін тигізді. Ірі банктердің банкроттығы , ... ... ... ... ... несиелер мәселесі және қысқа мерзімде
шешуді қажет ететін ... ... да ... ... кезде жоспарлаудың қағидалар мен технологияларға ... ... ... сөз ... керек. Банк жүйесінің жалпы құрылымында
орны мен рөлідың орны мен ролін нақты ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер серіктес іскерлік
қатынастарды сәтті реттеудің «визиттік карточкасы» ... ... ... ... ... орны мен рөлідың теориясының
даму мәселелері И.Ансофф, С. Блэк, А.Шендел, В.Хаттен, Хью ... ... Дж. ... Дж. ... Б. ... және т.б. ... еңбектерінде қарастырылған. ТМД елдерінің ғалымдарымен
жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өту ... орны мен ... ... ... ... ... ... жасалды. Бұл
салада Виханский О.С., Нарибаев К.Н., ... С.Н., ... ... А.И., Глухов В.В., Градов А.П. және тағы ... ... ... тиімді орны мен рөлі, ірі корпорациямен басқару мәселелері,
олардың дамуының тұрақтылығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ғалымдарды сөзсіз келтіруге болады.
Бірақ, орны мен рөлідамуының, ... ... ... зерттеу мәселелері толығымен ... ... ... ... ... ... қолдану ұлттық экономиканың
ерекшеліктерімен үйлесу қажеттілігін бірнеше рет ескертеді. Бірақ, орны ... ... ... мен ... елде ... ... ... айтпайды. Кейбір авторлармен біздің ... ... ... ... ... Даму ... ... ұзақмерзімді
жоспарлаудың жоспарлау тұрғысынан коммерциялық банктерде орны мен ... ... ... ... деп те ... ... ... бәрі
Қазақстан Республикасының қарқынды дамып жатқан банк жүйесіндегі орны ... ... мен ... ... ... қажеттілігіне
жағдай туғызады.
Қазақстан республикасының коммерциялық банктерінде орны мен ... мен ... ... нақты жолдарының теориялық шарттарын анықтау
осы жұмыстың ... ... ... ... жету ... міндеттерді шешуді талап етеді:
• әлемдік банк жүйесінің дамуының негізгі беталыстарын зерттеу және
анықтау, осымен ... ... ... банк ... ... ... ... республикасының жетекші коммерциялық банктерінің орны мен
рөлідың дамуын талдау;
• отандық банк жүйесінде орны мен рөліды ... ... ... ... экономиканың маңызды субъектісі ретінде жоспарлаудың беталысындағы
банк мекемелерінің пайда болу және қызмет ... ... ... ... ... ... байланыстағы екінші деңгейлі
банктердің дамуы үшін орны мен ... ... ... ... ... ... банктерінде орны мен рөлідың
әрі қарай дамуы жөніндегі тәжірбиелік ұсыныстарды дайындау;
• Отандық коммерциялық банктерінің мен ... орны мен ... ... ... ... ... пәні Қазақстан Республикасының
коммерциялық банктерінде бәсекелестік ортада ... ... ... ... ... орны мен рөлі болып табылады.
Дипломдық жұмыстың нысаны Қазақстан Республикасының ... ... ... ең ... қатысушылары ретінде
республиканың коммерциялық банктері жатады.
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік ... ... ... ... мен ... ... шетелдік және
отандық экономисттерінің ғылыми зерттеулері қызмет етті.
«ҚР банктері және банк қызметі туралы» 1995жылғы 31 ... N ... ҚР ... статистика жөніндегі Агенттігінің есептік ... ... ... ... ... ... ... зерттеудің ақпараттық базасын құрады.
1. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ОРНЫ МЕН РӨЛІ
1.1. Қазақстандағы екінші деңгейлі банктердің пайда болуы, орны.
Бірқатар ... ... ... банктер капитализм
дамуның мануфактуралық сатысында – XIV және XV ғасырларда Италияда ... кең ... ... байланысты пайда болған. Кейбір
ғалымдар банктердің бұдан да ертерек – феодализм кезеңінде төлем ... ... ... деп ... сөзі «үстел» мағынасын беретін италияндық ... ... ...... ... сауда-саттығы қызу жүретін алаңдарға
қойылатын. Сауда-саттық мемлекеттерде, қалаларда және жекелеген қалаларда
шақа соғылатын әр ... ... ... ... Бұл ... ... әр түрлі айналысынан хабары бар, айырбас бағамы бойынша кеңестер
беріп, бағалай алатын арнайы мамандар ... ... Бұл ... ... өз ... ... ... Х ғасырда Италия әлемдік
сауданың орталығына айналды, сол себепті де ... ... ... ... банкирлер әйгілі болады, әрі олар Ежелгі Грецияда, Ежелгі
Вавилонда және басқа да ... ... ... ... ... ... ... айырбастау үшін олардың
қоры болуы керек. Осылайща, бұл ... ... ... Бұл үйде құны әр ... ... ... ... асырылды.
Алайда ақшаның табиғатын валюталрды ... ... ... қою ... шығу ... қате ... әкеп ... өз кезегінде банктерді ақщаның әлемдік ақша қызметін орындай ... ... ... ... етіп ... Әрі бұдан да ертерек – ақшаның
ішкі нарықтағы айналыста жүрген кезеңде ... ... ... ... ... біздің эрамызға дейінгі VI ғасырларда
Ежелгі Вавилонда салым ақшаларды қабылдау және осы ақша ... ... ... ... ... ... және несиелік операциялар б.э.д IV
ғасырда Грецияда да тәжірибеде кездескен.
Тарихшылардың пікірі бойынша, бұл операциялар жеке ... ... ... де ... Храм ақша мен құндылықтарды
сақтаудың сенімді ... ... ... ол мемлекет тарапынан да , қауым
тарапынан да ... ... ие ... еді. ... ... ақщаны сақтау
секілді ақшалай операцияны ұдайы жүргізіп отырды. Ал бұл ... ... ... ... және есеп ... ... қосымша операцияларды
қажет етті. Олар ... ... ие ... керек: бөлінетіндей және
сақталатындай бір текті болуы тиіс. ... ... ... ... мен күміс ие болды.
Храмдар негізгі ақшалай операциялармен қатар қарыз (ссуда)
берумен де ... Оны заң ... ... ... ... ... әрі
берілген қарыз үшін пайыз өндірп алды.
Сол уақытта-ақ адамдар көп ... ... ... түспесе пайда әкелмейтінін ұқты. Сондықтан да ... ... ... одан ... алудың немесе сауда және қолөнер кәсіпорнын
ашудың тиімді болатынын да ... осы ... ... жоғары пайызбен беретін ... ... ... ... ... ... ... қоятын өктем
шартымен жасасқан жеке келісімі жатады. Сауда үйі түрінде жеке ... ... ... ... бір ... мемлекеттік сауда-саттық
агаенттіктері де әрекет етеді. Ежелгі шығыста олар ... деп ... ... ... түріндегі ақщаны сатумен және сатып алумен айналысты,
басқа металдармен сауда-асттық жүргізді.
Храмдар, өсімқорлар, сауда ... және ... ... ... барлық ақша операциялары ... ... ... Банк – бұл аса ірі ... ... ... ... ... ... ... банк деп ұғуға болмайды. Олар банк
деп аталуы үшін несие істерінің даму ... ... ... ... әрі ... өз ... ... көрсету бойынша орындайтын операциялардың
жиынтығы толық болуы қажет. Несие операциялары қалай ... ... ... та тлқтайды, өйткені несие берушілердің арасында бәсекелестік
пайда болады, өсімқор өз ссудасы үшін ... ... ... алмайды, егер
жоғары пайыз белгілесе, қарыз алушы одан бас ... ... ... қатар несие беруші өз клиенттерінің өкімі бойынша есеп айырысу
және басқа да операцияларды жүргізеді. Банк – ... ... есеп ... бір ... ... ақша ... ... Мұндай мекемелер Солтүстік Италияда ХVII ғасырда пайда болды.
1619 жылы Венеция қаласындағы қоғамдық серіктестік ... giro - ... деп ... Металдық монеталар төлемі мен оны
қағаз серіктестіктеріне ауыстыру олардың ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметке, банктердің пайда
болуына тән ақщалай операциялардың тұрақты ену орталығына ... ... ... мәні ... арасындағы сауда-саттық байланыстың даму
процесінде ... Банк ісін ... ... ... өзіндік
банктерді құрудың тек ынталандырушы факторы ғана болды.
Амстердамда айырбастаушы банк құрылды, содан соң ол ... және жиро ... ақыр ... ... ... айналды. Германияда
италияндық сауда үйлерінің филиалдары негізінде неміс сауда үйі ... ... ... ... ал ... фрацуз банктері пайда болды және
т.б. XVII ғасырдың ішінде банктер Еуропаның бүкіл мемлекеттерінде ... ... ... ... ... ... трасферит деп аталатын
операцияның көмегімен есеп айырысуда біртіндеп дамыды, яғни ... бір ... ... ауыстыру кезінен қолданылады бастады.
Банктер клиенттермен ... және ... ... ... ... ... делдал ретінде алға шықты. Есеп айырысуды қамтамасыз ету
үшін ежелгі ... тең ... ... ... банк билеттерін шығарды.
Осылайша, несие ақша және есеп айырысу операциялары бір орталыққа
шоғырлана бастады. Ақша шаруашылығының бұл даму ... банк ... ... ... мекемелері пайда бастады.
18 ғасырдың 40 жылдарынан бастап, банктердегі эмиссиялық операциялар
Англияда да ... ... ... және 19 ғасырдың басында оған елдің
эмиссиялық ... ... атақ ... Оның ... төлемнің әмбебап,
заңды құралына айналды.
1846 жылы Германияда жергілікті 33 эмиссиялық банктерді біріктірген
елдің орталық ... ... ... банк ... банкісі мемлекеттік тұрғыдан дамыды. АЛ жекеше ... ... жоқ, тек 19 ... ... ғана ... ... ... мемлекеттік банк пайда болды.
19 ғасырдағы 90 жылдардың басына дейін Қазақстанның банктері болған
емес. Бұл турасында екінші ... ... ... адамзат бар жерде қатынас бар, қатынас бар
жерде экономикалық өмір бар, ал осы ... ... ... ... ... ... қатынастары тығыз жүретін экономикада банктердің алатын орны аса зор.
Мынау әлем банктердің тікелей және жанама ықпалында ... ... ...... ... ... ... тарихи пайда болған кезеңінен бастап,
банктер қажеттілігі шексіз адамдардың экономикалық өмірінде бас ... ... алып отыр және ала ... Банк жүйесі несие жүйесінің негізгі
буыны, нарықтық экономиканың маңызды құрамдық бөлігі болып табылады. ... және ... ... ... ... ... ... құрамдық бөлік ретінде үлкен жүйе – елдің ... ... Ал, ... ... елдің экономикалық жүйесіне кіреді. Сол себепті де
банктың қызметі мен ... ... ... ... ... ... қару қажет. Банктер мен банк жүйесі өзінің нақты қызметінде
бюджеттік-салықтық және басқа да ... ... ... әрекеттесіп,
экономикалық өмірді басқару мен реттеудің ... ... ... ... ... ... ... белгілері:
1. Банк жйесінің элементтері жоғарыда айтып кеткеніміздей, алғы ... банк ... ... бірлікке бағына отырып өзара әрекеттеседі. Онда
кездейсоқ элементтер болмайды.
2. Банк жүйесі өзінің құрамдық ... ... ... ... ... ... ие. Онда елдің Орталық банкі белгілеген
қосымша ... ... ... ... ғана тән ... ... істейді.
3. Банк жүйесі элементтерді өзара алмастыруға қабілетті. Оны біртұтас
ретінде және бір ... ... әр ... ... ... көрсетуге
болады. Бұл оның жекелеген бөліктерінің ... ... ... ... ... етіп байланысқанын білдіреді.
4. Банк жүйесі динамикалық жүйе болып ... ... ... ... болады. Ол жаңа элементтермен, жаңа байланыстармен толығуы мүмкін.
Жаңа несие түрлері мен ... ... ... ... Банк ... «жабық» тұрпаттағы жүйе ретінде де алға шығады. ... ... ғана тән, осы ... ғана ... өз ... ... нұсқауы
бар және банктың өз құпиялары болады.
Алайда, оны толық ... ... ... де болмайды, өйткені ол
сыртқы ортамен, басқа жүйелермен өзара әрекеттеседі.
6. Банк ... ... ... ... ұйымдастыратын жүйенің
сипатына ие. ... ... жүйе ... ... ету ... экономикалық,
әлеуметтік, саяси ахуалдарға қарай өзгертіп отырады. Экономикалық дағдарыс
орын алса оған ... ... ... экономиканың тұрақты даму жағдайында
басқа саясатты жүргізеді.
7. Банк жүйесі – ... ... Ол ... банк ... әрекет етеді
әрі реттеледі және орталық атқару немесе өкілетті органдарға бағынады.
Банк мәні оның ... ... ... болады. Банкке өзіндік
ерекшелігі бар кәсіпорын ретінде мүмкіндік беретін ... оның ... ... ... Бұл мағынада банк құрылғысы 4 міндетті ... Банк бұл ... банк ... болмайды әрі дамымайды:
- банк капиталы сауда және өнеркәсіп капиталынан босаған ... бар ... ... ... қарыз формасында
артықшылыққа ие капитал ретінде ... әрі ... ... ... өз ... ... ... кәсіпорындар мен институтардың
қызметінен ... банк ... банк ісі мен ... басқару саласында өзіндік ерекшелігі бар
жұмыспен айналысатын адамдардың айрықша тобы;
- банк техникасын, үй ғимаратын, байланыс және ... ... ішкі және ... ... өндірістік материалдардың
белгілі бір түрлерін қамтитын өндірістік блогы.
Банктың ... ... оның ... және банк ... ... негізінде оны қолма-қол ақша формасындағы жеке қолма-
қол ақша формасындағы және қолма-қол ... ... ... айналымын
реттуді жүзеге асыратын кәсіпорын немесе ... ... ... ... ауыз ... ... ... бар дегендей, банктың басқару
құрылымы күрделі құрылым. Бұл құрылымға елдің қаржылық жағдайының ... ... ... банкпен қатар, елдің коммерциялық банктері кіреді.
Бұл екі деңгейдегі банктер арасында үнемі өзара байланыстар болып, ... және олар ... тән ... мен операцияларды жүзеге асырады.
Ол жөнінде келесі бөлімшеде кеңінен қарастырамыз.
1.2 Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... бір ... ... уақытша бос ақшалай қаражаттарын тартатын болса, екінші
жағынан, бұл ... ... ... мен ... әр ... ... ... мекеме. Коммерциялық банктің пассивтік
операциялық негізінде оның қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті банк
ресурстары ... ... ... ... ... қарағанда кең ұғымды
білдіреді. Банк ресурстары тек несиелеуге ғана емес, сол сияқты ... ... ... ... ... ... үшін
пайдаланылады.
Демек, коммерциялық банктер ерекше бір кәсіпорын ретінде ... ... ... ... ... ... ресурстарды сатып
ала отырып, оны қажет ететін кәсіпорынға, ұйымға және ... ... ... - бұл банктің ... ... ... және ... ... ... бойынша банк өтімділігін
қамтамасыз ету және ... табу ... ... ... ... және тартылған қаражаттарының жиынтығы.
Нарықтық қатынастарға өту барысында банктік ресурстарының ... ... ... Меншікті қаражаттар қатарына, біріншіден,
коммерциялық банктің акционерлік капиталы, ... ... сол ... ... ... ... ... жаңа түріне: Ұлттық банктен
және басқа да несиелік мекемелерден алатын несиелер, басқа ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар, лизингтік операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... құрылымы олардың мамандануы,
әмбебаптығы және қызметінің ерекшеліктеріне қарай ерекшеленеді.
Банк ресурстарының құрылымына мыналар жатады:
1) Банктің меншікті капиталы.
2) Банктің ... және ... ... ... ... ... ... үлесі тартылған
қаражаттарға қарағанда өте төмен болғандықтан барлық ... ... 10%-ға жуық ... ... ал ... бөлігі тартылған
қаражаттардың үлесіне тиеді. [3;69б.]
2010 жылдың 1 қаңтарына берілген ... ... ... ... ... ... олардың құрылымы мен шамасына қарай 25-
кестеде топтастырылған.
2 Кесте ... ... ... ... ... ... ... топтастырылуы.
млн. теңге
|Банктердің аттары |Міндеттемелері|Меншікті ... |
| | ... ... ... ... АҚ |383 359 151 |39 265 133 |422 624 284 ... ... ... АҚ |340 308 170 |29 670 510 |369 978 680 ... ... ... Жинақ банкі |232 454 217 |21 100 904 |253 555 121 |
|АҚ | | | ... ... ... ... ... АҚ |86 669 542 |9 083 160 |95 752 702 ... БанкЦентркредит АҚ |75 177 638 |7 561 962 |82 739 600 ... ... АҚ |51 287 682 |7 123 368 |58 411 050 ... Каспийский Банкі АҚ |48 772 598 |6 161 812 |54 934 410 ... ... ... АҚ |46 589 193 |4 085 889 |50 675 082 ... Еуразия банкі АҚ |41 954 490 |8 461 110 |50 415 600 ... ... ... АҚ |28 864 535 |6 303 720 |35 168 255 ... ... банкі АҚ |26 132 978 |5 429 518 |31 562 496 ... АБН АМРО ... ... АҚ |25 511 314 |5 146 055 |30 657 369 ... ... АҚ |24 249 481 |4 413 033 |28 662 514 ... HSBC ... ... ЕБ |17 494 355 |2 779 504 |20 273 859 ... ... |10 986 409 |1 507 108 |12 493 517 ... ... АҚ |10 812 320 |1 428 783 |12 241 103 ... Альфа-банк ЕБ |7 424 480 |2 280 476 |9 704 956 ... ... ... банк ЕБ |4 185 336 |2 450 711 |6 636 047 ... | | | ... ... ... банкі АҚ |2 815 026 |1 198 976 |4 014 002 ... ... АҚ |2 622 019 |913 606 |3 535 625 ... ... МБ АҚ |2 009 297 |978 905 |2 988 202 ... ... АҚ |1 231 666 |1 064 945 |2 296 611 ... ТПБК АҚ |929 517 | 1 290 089 |2 219 606 ... ББ АҚ |913 270 |1 327 307 |2 240 577 ... КЗИ ... АҚ |886 873 |2 213 684 |3 100 557 ... ТАИБ ... ... ЕБ АҚ |706 996 |1 193 421 |1 900 417 ... ... ... ... 980 |1 119 484 |1 767 464 ... | | | ... ... АҚ |144 537 |1 055 273 |1 203 310 ... КИБ АҚ |126 340 |1 076 970 |1 203 310 ... ... АҚ |98 316 |1 034 446 |1 132 762 ... Алаш-банкі АҚ |83 625 |1 101 709 |1 185 334 ... ... ... ... ЕБ АҚ |46 656 |1 113 635 |1 160 291 ... Қазақстан Тұрғынүйжинақ |15 638 |1 508 473 |1 524 111 ... АҚ | | | ... ... ... және қаржы ұйымдарын қадағалау және реттеу жөніндегі|
|ҚР агентігінің есептік ... ... ... отырғанымыздай, банктердің пассивтерінің өсуіне
міндеттемелердің артуы, соның ішінде депозитік базаның өсуі ... ... жыл ... ... деңгейдегі банктердің міндеттемелерінің сомасы 480,9
млрд. теңге немесе 47,6( ... ... ... ... ... ... орналасқан жеке тұлғалардың салымдары
341,5 млрд. теңгені құрады немесе бұл көрсеткіш 2007 ... 1 ... 42,4( ... 2008 ... 1 ... ... ... жиынтық меншікті капиталының мөлшері 44,9( өсіп, 233,6 млрд
теңгені құрады.[4]
Коммерциялық банктердің ... ... ролі мен ... ... айналысатын кәсіпорындар және ұйымдарға ... ... ... меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде
маңызды. Банктің бастапқы құрылуы барысында ... ... ... ... ... алғашқы шығындар: жер, ғимарат, құрал-жабдық,
жалақыға жұмсалатын және т.б. ... ... ... меншікті
капиталсыз банктің қызметін бастау мүмкін емес. Осы меншікті ... ... ... ... ... ... қатар, банктің меншікті
капиталы ұзақ мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты көзі.
Меншікті және ... ... банк ... Ұлттық банкте
ашылатын корреспонденттік шотта көрсетіледі. Бұл активтік шот, сондықтан да
дебеті бойынша ресурстар, ал кредиті бойынша ... ... ... ... қалдықтың шамасы банктің бос резервінің мөлшерін көрсетеді.
Банктің бос резервінің мөлшері активтік операцияларға жұмсалмаған оның
ресурстарының шамасын ... Осы бос ... ... ... жоғары
болса, банктің тұрақтылығы соғұрлым жоғары, бірақ пайдасы төмен болады.
Керісінше, егер бос жатқан қаражаттарының шамасы аз болса, онда ... ... ... ... ... да, ... ... банк өзінің
корреспонденттік шоттағы қалдығын үнемі ықшамдауға ұмтылады.
Банктің меншікті капиталы - ... ... ... және ... ... ... ету үшін құрылған банктің
әр түрлі қорлары мен сол ... ... ... ... ... өткен жылдардағы бөлінбеген пайдасы.
Банктің меншікті капиталының құрылымы бірдей емес, себебі, оларға әсер
ететін әр ... ... атап ... ... ... ... пайдаланылуына, капиталдың бағасын нығайту мақсатына және ... ... жыл ... өзгеріп отырады.[3;71б.]
Сонымен, қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы ... ... ... ... ... капитал;
• қосымша капиталдар;
• банк операциялары бойынша ... ... ... ... ... бөлінбеген банк пайдасы.
Банктің жарғылық капиталы банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір ... ... ... құрайды. Жарғылық
капиталдың төменгі ... ... ... ... ... ... отырады. Банктің жарғылық капиталы, оның
құрылтайшыларының қосқан жарналары ... ... ... ... ... ... банктер төмендегідей екі ұйымдық формаларда
құрыла алады:
• акционерлік банк формасында;
• пай қосу арқылы, яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік формасында;
Пай қосу ... ... ... ... капиталы құрылтайшылық
құжатта мөлшері анықталған пайшыларының жарнасынан ... олар ... ... ... болып саналады. Мұндай банктердің жарғылық
капиталын ұлғайту, тек қана пай қосушылардың ... ... ... ... ... санының өсуі есебінен ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту үшін қосымша
акцияларын эмиссиялайды, сол сияқты бұрынғы шығарылған ... ... ... құрамдас бөлігі - акционерлік капитал. Бағалы қағаз
(акция) шығару есебінен құрылған банктің жарғылық капиталын ... ... деп ... ... ... ... ... – акционерлер қосқан жарналардан құралады. Акционерлік банктің
акциясы - банктің жарғылық ... үлес ... ... ... ... және ... ... ісіне араласуға құқық беретін бағалы
қағаз.[3;72б.]
Акционерлік капиталдың құрылымы әр ... әр ... ... капитал келесідей түрлерге бөлінеді:
а) меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және артықшылығы ... ... ... ... ... ... және ... тұрады;
б) банктік резервтер, яғни алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды жабуға,
дивиденттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздың орнын жабуға арналады;
в) банктің ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... акционерлік капиталының құралуы төмендегідей кезеңдерден
тұрады:
1. бағалы қағаздардың проспект эмиссиясын дайындау және оны ... ... ... ... ... ... ... қағаздарын тіркеу;
4. шығарылатын және орналастырылатын бағалы қағаздардың нәтижелерін тіркеу.
Акционерлік банктер акцияларды ... ... ... ... ... формада құру;
- банктің жарғылық қорын ұлғайту үшін қосымша акциялар шығару.
Банктің меншікті ... ... ... қор ... қор – банк ... ... ... мүмкін зияндардың орнын жабу
мақсатында құрылған қаражат ... ... қор ... ... ... ... ... етеді.
Резервтік қордың шамасы заңды түрде жарғылық капиталға белгілі бір ... ... 25% ... ... ... оның ... ... теңескен жағдайда жарғылық капиталға толығымен аударылады. Резервтік
қордың құралуының негізгі көзіне банк пайдасы жатады. Кейде, банкте пайда
болмаған ... ... қор ... ... ... бар акциялары
бойынша пайыздар төленеді.
Қосымша капиталдар - негізгі құралдардың тозуына байланысты аударылған
аударымдар есебінен және белгілі ... ... ... ... ... қаражаттар.
Арнайы қорлар - негізгі қорларды қайта бағалау негізінде, ... ... ... ... яғни ұлттық валюта мен шетел валюталары
арасындағы айырма нәтижесінде құрылады. ... ... ... қоры ... ... жарғылық капиталды қалыптастыру барысында
маңызды.
Келесі қорға жекелеген банктік операциялар бойынша тәуекелді төмендету
мақсатында құрылатын арнайы резервтер жатады. Мұндай ... ... ... және ... ... ... ... құрылған
резервтер жатады.
Бөлінбеген пайда – акциялар бойынша дивидентті төлегеннен кейін және
резервтік қорға аударғаннан ... ... ... ... ... капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
- банк пайдасы;
- акциялар шығару;
- құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
облигациялар шығару жатады. [3;74б.]
-
Банк капиталы банктің ... ... ете ... оның ... кепіл болады және банктің басынан кешетін әр ... ... ... ... басты көз болып табылады.
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы ғылыми-
зерттеу ... және ... мен оны ... ... арасындағы
пікірталасқа айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі мөлшерде
болғанын қалайды. Ал ... ... ... ... ... үшін ... жеткілікті мөлшерде. болуын талап етеді. Банктердің
банкроттығы ондағы басқарудың ... ... ... ... ... басқарса, ол төменгі капитал нормасында жұмыс жасай алады ... ... ... ... ... ... ... және
оның тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. Капиталдың жеткіліктілігі - бұл
банк капиталының мөлшерінің тәуекел дәрежелері ескерілген банк ... ... ... Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк
капиталын ... тыс ... ... ... Өйткені, ол банктің
қызметіне кері әсер етуі мүмкін. Банктердің көбі ... ... ... ... ынтасыз болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері бір
жағынан, қадағалау және бақылау ұйымдары екінші ... банк ... ... банктердің басқа да қызметіндегі параметрлер арасындағы
қолайлы қатынасты табуға ... ... ... ... ... ... ... мынадай
формуламен анықтауға болады:
МК ( А ( ...... ... ... банктің активтерінің жалпы сомасы
М – банктің міндеттемелері.
Банктің ресурсындағы меншікті капиталдың өте төменгі үлесінде болуы ... ... ... ол банктің салым иелері алдындағы жауап беру мөлшеріне
сәйкес келмейтіндігін сипаттайды.
Банк меншікті капиталын ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорын активтеріне
қарағанда, пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... несиелік
қабілетінің нашарлауына байланысты, олардың нарықтық ... ... банк ... ... ... ... ... көздеріне көңіл бөледі,
бірақ олардың көбі талап етуге байланысты қайтарылып алынуы мүмкін.
Сондықтан, кез ... ... ... ... ... ... ресурстардың сыртқа ағылуына себеп болуға тиіс. Бастапқыда
банк капиталының активтерге қатысты шекті қатынасы 20% ... ... ... оның ... 12 %-ды ... ... к2-нің мәні)
құрайды. Бұл дегеніміз банк ... ... ... тәуекелдің
уақыт өте келе арта түсетіндігін көрсетеді. Себебі, банк ... ... ... әлі де ... өз ... еместігін
ескерсек, онда болашақты оның орнын жабатын меншікті капитал ... ... ... банк ... ... ... ... банк жүйесін
қолдайтын басты шарттардың біріне ... ... ... ... ... екі ... ... І
деңгейлі капитал және ІІ деңгейлі капитал.
І ... ... ... ... бөлінбеген пайда, сол сияқты
еншілес компаниялардың ... ... ... ... ... ... ... жатады.
ІІ деңгейлі (қосымша) капиталға: ссудалар ... ... ... ... ... ... бар ... қосылған екінші
дәрежелі қарыздар жатады.
Базель келісімінің ... ... ... ... ... банктердің қызметін реттеуде қолданылатын, пруденциялық
нормативтер ... банк ... ... ... коэффициентті біздің тәжірибемізде есептеу ... ... ... ... ... ... ... банктердің жиынтық активтері жоғары қарқынмен
өскенімен, олардың капиталдары жеткілікті мөлшерде қалып отырғандығын ... ... ... ... ... ... меншікті капиталының
жеткіліктігінің ... |2005ж |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж ... ... ... |121,6 |161,2 |233,6 |346,8 |587,2 |770,0 ... млрд ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |90,7 |110,6 |153,3 |229,1 |368,4 |503,3 ... млрд ... | | | | | | ... ... ... |35,9 |55,7 |87,9 |128,4 |218,7 |265,7 ... теңге | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... сомасына | | | | | | ... (к1) |0,11 |0,9 |0,11 |0,08 |0,08 |0,09 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... және | | | | | | ... тыс | | | | | | ... | | | | | | ... (к2) |0,19 |0,17 |0,18 |0,16 |0,15 |0,15 ... ... ... ... ... жж. ... алынған |
1998 жылдан бастап, осы күнге дейінгі капиталдың өсуі ... ... өту ... және ... ... қоятын талаптарын орындауымен байланысты болғаны жасырын емес.
Нақтырақ айтсақ, ... өсуі ... ... пайдасы және жарғылық
капиталын ұлғайту есебінен жүзеге ... ... ... ... ... және ҚҚА-нің есептік мәліметтеріне сүйенсек
Қазақстандық банктердің меншікті капиталының ... ... сай ... ... де банк ... ... қарқынмен өсуі банктік секторы
үшін тәуекелдің ... ... ... ... ... ... жылдардағы Қазақстандық екінші деңгейдегі банктердің меншікті
капиталы мен активтерінің өсу динамикасы 1-суретте берілген.
Сурет-1 Екінші ... ... ... ... мен ... млрд ... көріп отырғанымыздай, соңғы 4 жылда банк активтері мен банктің
капиталының мөлшері қарқынды өскен. Оның себебі, ... ... ... және ... тыбыстары артып, нәтижесінде банк
ресурстарының ұлғаюна әкелді. Банк ресурстарының өсуі банк ... ... ... ... ... ... тигізді. Сөйтіп,
банктердің активтері артқан сайын, пруденциалдық нормативке ... ... ... қаражат ұстап отыруға тырысады және ол өз
кезегінде ... ... ... ... ықпал етеді.Осындай
жағдайларға байланысты кейбір банктеріміз капитал жеткіліктігін сақтап,
тәуекелдің алдын алу мақсатында ... ... ... Банктің табысы
берген несиелердің сапасына тікелей байланысты десек, онда несие ... банк ... ... ... нәтижесінде банк капиталын ұлғайту
көзінің қысқаруына әкелетінін білеміз. ... ... ... ... ... көзі ретінде тек қана акцияларды шығару амалы
қалуда. Бір айта кететіні, ... ірі ... ... ... ... ... ... нарығына орналастырып отырғаны да жасырын
емес. Бұл шаралар аталған банкке қатысты ҚР Қаржылық ... ... ... ... ... ... мұндай жағдай отандық банк
акциялары иелерінің жұмбақ ... ... ... ... Мақыш С.Б.
Банк ресурстарының құрылымында ... ... ... ... ... өте ... олардың есебінен банктің активтік
операцияларының басым бөлігі жүзеге асырылады.
Нарықтық қатынастардың дамуына байланысты, сондай-ақ ескі банктік жүйе
үшін уақытша бос ... ... ... ... емес ... ... ... құрылымын толығымен өзгертті десе де болады.
Банктік тәжірибеде барлық тартылатын қаражаттарды жинақтау тәсілдеріне
байланысты ... екі ... ... ... қаражаттар;
- депозиттік емес тартылған қаражаттар.
Тартылған қаражаттар ... ең көп ... ... құрайды.
Депозиттер, банк үшін бірден-бір арзан ... көзі ... ... – бұл клиенттердің (жеке және заңды тұлғалардың) банктегі
белгілі бір ... ... және ... ... ... ... емес ... қаражаттар – бұл банктің ... ... ... ... ... бағалы қағаздарын сату жолымен тарататын
қаражаттары.
Депозиттік емес банктік ... ... мен ... ... Біріншіден, олар персоналдық емес, яғни ... ... ... ... ... мұндай қаражаттарды тарту
инициативасы банктің өзінен туындайды.
Депозиттік емес тартылған ресурстармен көбіне ірі коммерциялық банктер
айналысады. ... ... емес ... ірі ... сатып
алынатындықтан да, оларды көтерме ... ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Активті
депозиттік операциялар – банктің уақытша бос ақша қаражаттарын Орталық
банкте және өзге ... ... ... ... Олар банктің өтімді активтері ретінде, яғни жалпы
активтердің өте аз бөлігін алады. Активтік ... ... ... ... ... операциялар - бұл клиенттердің уақытша бос ... ... ... және ... ... шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмегімен тартылған депозиттер ... ... ... алады және банктік ресурстарын қалыптастырудың негізгі ... ... ... ... ... және ... ресурстардың шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл банктердің жоғарғы
бәсекелестік нарықта банк қызметтеріне деген клиенттер топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың ... мен ... бос ... ... тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі:
- талап етілетін ... ... ... ... салымдары;
- бағалы қағаздар түріндегі (депозитік және жинақ сертификаттары)
депозиттер.
Сондай-ақ, оларды төмендегідей белгілеріне байланысты жіктеуге болады:
- мерзімдеріне ... ... ... ... ... ... салу және қайтарып алу шартына қарай;
- пайыз төлеу тәсіліне қарай;
- банктің активтік операциялары бойынша ... ... ... ... ... ... ... депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
- жеке тұлғалардың шоттарына;
- кәсіпорындар және акционерлік қоғамдардың шоттарына;
- жергілікті билік ұйымдарының шоттарына;
- қаржылық ... ... ... ... ... етілетін депозиттер – бұл салым иелерінің бастапқы талап етуіне
байланысты әр түрлі төлем құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын ... ... ... ... ... ... талап етілетін депозиттерге мыналар жатады :
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі шағын
коммерциялық құрылымдардың ... ... ... әр ... ... тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- жергілікті бюджеттер қаражаттары және олардың ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
[3;83б.]
Талап етілетін депозиттік шоттардың артықшылығы олардың иелері үшін
жоғарғы ... ... ... ... етілетін депозиттік
шоттарға қаражаттар, шаруашылық және басқа да операциялардың жүзеге
асырылуы барысында ... және ... ... – бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп ... ... ... ... ... ... қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез келген уақытта ешқандай да шектеусіз
жүзеге асырылады;
- шот иесі ... осы ... ... үшін ... ... немесе
коммиссиондық ақы алып отырады;
- банктер талап етілетін шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны ... ... ... ... ... ... төлемеуі де мүмкін;
- талап етілетін депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық банкте
сақталатын ... ... ... ... аударымдар жасайды.
Қазақстандық көптеген коммерциялық банктерде ... ... ... тартылған қаражаттар құрылымында өте ... ... Бұл өте ... ... ... банктерде оларды ұзақ мерзімге
орналастыруға байланысты қиындықтар туындайды.
Мерзімді депозит – бұл банктерде белгілі бір мерзімге және ... ... ... ... ... бос ақша ... ... түрі алдын ала хабарлаудан кейін немесе мерзім ... ... ... ... ... ... ... бірақ
қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады.
Егер мерзімге дейін бұл салымды ... ... онда шот иесі ... ... ... ... - талап еткенге дейінгі депозитке ... ... ... төменгі мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бұл түрін алдын ала хабарлау негізінде немесе уақыты жеткен
кезде ... иесі ала ... ... ... ... ... алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
- меншікті-мерзімді депозиттер;
- ... ала алуы ... ... ... ... ... ... қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейінгі;
- 30-90 күнге дейінгі;
- 90-180 ... ... 180 ... 360 күнге дейінгі;
- 360 күннен жоғары. [3;86б.]
Мерзімді ... ... ... ... ... ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит ... ... ... ... ... ... ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары ... ... ... ... ... болады: есеп айырысу үшін
пайдаланылмайды, әрі мұндай шоттарға ешқандай да есеп айырысу құжаттары
толтырылмайды; ... ... баяу ... ... пайыз төленеді; пайыз
мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі Ұлттық банкі тарапынан ... ... алуы ... ... иесінің алдын ала хабардар етуі талап етіледі; бұл
шоттағы қаражаттар бойынша ең төменгі ... ... ... бір ... ... ... түрі - ... салымдары. Олардың
белгіленген мерзімі жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді, салымның
жоғарғы шегі шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... ... [3;87б.]
Банктер үшін мұндай шоттар қосымша жұмыстарды талап етеді: операцияны
рәсімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу ... сай ... ... ... ... және т.б. ... ... жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде ... ... ... ... ... бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың
біршама тұрақты бөлігін білдіреді.
Жинақ салымдарының тұрақты ... ... Бұл ... ... ... депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді.
Жинақ салымдары жинақ кітапшалары ... ... ... ... ... болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу барысында ешқандай да ... ... ... шотқа саларда немесе шоттан аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының ... ... ... тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдары
салым операцияларының мерзіміне және ... ... ... түрлерге
бөлінеді:
- мерзімді жинақ салымдары;
- қосымша жарна ... ... ... ... ұтыс ... ... ұтыс салымдары
- мақсатты және ағымдық салымдар;
- алдын ала алуын хабарлайтын салымдар;
- валюталық ... ... ... ... мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді ... ... ... ... ... ... ... пайыз төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар – бұл ... ... ... ала
келісілген уәде бойынша үздіксіз ақшалай соманы қосып отыруға болатын
салымды ... Бұл ... ... ... ... бір ... (жаңа
жылдық салым, бойжеткен кезде және т.с.с) ... ... ... ... ... ... зейнетақы, үздіксіз төлемдерді
төлеу үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды білдіреді. Мұндай
салымдар бойынша өте ... ... ... ... мен ... салымдарының бір түріне депозиттік және
жинақ сертификаттарын жатқызуға болады.
Депозиттік сертификат – ... ... ... салған қаражатын
куәландыратын және оған салым мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның
филиалдарынан салған ... ... мен ... мөлшерлемесін алуға құқық
беретін бағалы қағаз.
Жинақ сертификаты - жеке тұлғаның банкке салған ... ... оған ... ... ... ... банктен немесе оның филиалдарынан
салған салым сомасы мен сыйақы мөлшерлемесін алуға құқық ... ... және ... ... ... ... екі ... болып
келеді:
- атаулы сертификаттар;
- мәлімдеуші сертификаттар.
Атаулы депозиттік және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал, мәлімдеуші ... ... ... ... яғни оны кім ... сол қаражаттың иесі болып саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін төлеуге болатын ... ... ... есеп ... ... ... Депозиттік сертификаттар көбіне ірі сомада шығарылатындықтан
да, оларды заңды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың ... екі ... ... ... ... ... ... иелерінің қолдарында
болып, уақыты жеткен соң ... ... ... ... ... бір тұлғаларға екінші
нарықта ... ... ... ... ... жеке ... арналып шығарылады. Жинақ
сертификатының мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын ... ... тек жеке ... ғана ... депозиттік және жинақ сертификаттары мерзімінен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты сатып ... ... ... пайыз төлейді. [3;90б.]
Коммерциялық банктер үшін бұл ... ... ... яғни ірі ... ... бір ... түсуін сипаттайды.
Осындай жағдайда, коммерциялық банктердің ... ... ... көзі ... ... тартылған қаражаттарды
жинақтауда, коммерциялық банктерден ... ... ... түрде
жүргізе отырып, депозиттік операцияларды ұлғайту талап етіледі.
Депозиттік операцияларды ұйымдастыру барысында коммерциялық банктер
баланс өтімділігін ... ... ... ... ... ... депозиттік ресурстардың қаржыландыратын активтік ... мен ... ... ... ... операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта
пайда алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру ... ... ... мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің санын өсіру ... ... ... ... қосымша қызмет көрсетіп, ... ... ... ... ... ... нарығының бірден бір дамып
отырған сегментіне жатады. Депозиттік нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... |2005ж |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж |2010ж ... ... |294,0 |446,0 |610,0 |733,5 |1270,8 |1653,5 ... ... | | | | | | ... валютасындағы |50 |64 |39 |48 |45 |42 ... ... ( | | | | | | ... ... |31 |42 |43 |46 |40 |36 ... ... , (| | | | | | ... ЖІӨ-ге |11,3 |13,6 |16,3 |16,6 |21 |22 ... ( | | | | | | ... ... ... ... орташа сыйақы мөлшерлемесі, ( |
|Шетел валютасындағы |8,6 |7,3 |6,9 |5,9 |5,8 |5,5 ... ... | | | | | | ... депозиттер |15,6 |12,8 |11,0 |10,9 |9,8 |9,5 ... | | | | | | ... - ... ... ... ... статистикалық бюллетенінен |
|алынған ... ... ... ... әр түрлі факторлар, соның ішінде
халық табыстарының өсуі, ... АҚШ ... ... ... ... ұжымдық кепілдендіру жүйесінің қызмет етуі және жалпы соңғы
жылдардағы экономикалық өсу ықпал етуде.
Сонымен қатар, тұрақты ... ... ... ... ... 1999 жылы 5 қарашада бекіткен “ҚР-ғы екінші деңгейдегі
банктерегі жеке ... ... ... ... ... ... ... ережесі негізінде құрылған “Жеке
тұлғалардың салымдарын кепілдендіру (сақтандыру) Қазақстан қоры” АҚ-ның
қызметі ... ... десе ... ... осы ... ... ... жарғылық капиталы 1 млрд теңге. Қордың құрылтайшысы Ұлттық ... ... ... ... шоты ... ... ... Қордың қаражаты
ережеге сәйкес мынадай бағытта орналастырылады:
- Қор активінің 80(-ын кем емес ... ... ... ... ... салымға (депозиттерді).
Бұл Қордың мақсаты - “ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктерегі жеке
тұлғалардың ... ... ... ... енгізілген соңғы өзгерістер мен толықтыруларға сәйкес, Қорға
қатысушы банктердегі жеке тұлғалардың ... ... ... ... кепілдендіру (сақтандыру) объектісіне мыналар жатады:
- жеке тұлғалардың теңгедегі мерзімді салымдары сыйақыларымен;
- жеке ... ... ... ... мен еуродағы) мерзімді
салымдары сыйақсыз;
- жеке тұлғалардың талап етілетін ... ... ... ... банктерегі жеке тұлғалардың салымдарына кепіл
беру Қорға қатысушы ... ... ... негізінде жүзеге асады.
Қорға қатысушы банктер үшін олардың қаржылық жағдайыны ... ... ... ... жарна мөлшерлемесі кепілдендірілетін
салым (депозит) сомасы мен оған есептелетін сыйақы көлемінен 0,125 (-дан
0,375 (-ға дейін ... ... ... ... ... үшін ... ... (депозит) сомасына көбейту қажет.
Жеке тұлғалардың салымдары (депозиттерін) және оның ... ... ... ... сол ... ... ... салымшыға (депозиторға) мынадай мөлшерде кепілдік береді:
- теңгедегі мерзімді салымды - 700 мың теңгеден аспайтын ... ... ... жүргізуге арналған лицензиясын қайтарып
алғанға дейінгі уақытқа есептелген сыйақы сомасын, ... ... ... ... мөлшерлемесінің елу пайызы мөлшерінде;
- АҚШ доллары және еуродағы салымды - салынған салымның (депозиттің)
90( ... ... ... аспайтын мөлшерде сыйақысыз шетел
валютасында, яғни ... ... ... және ... төлемдерін есептеу
мақсатында белгілеген шетел валютасының теңгеге қатысты бағамы
бойынша салым ... ... ... ... ету ... - 50 мың ... ... салынған
салым көлемінде сыйақысыз.
Банк депозиттік емес ресурстары банктің қысқа мерзімді өтімділігін
қолдау мақсатында ... ... ... ... ... банктің
несиелері, банктердің меншікті бағалы қағаздарын эмиссиялау нәтижесінде
тартқан ресурстары, сондай-ақ ... және ... ... да ... ... ... ресурстары жатады.
Банкаралық несие - бұл коммерциялық банктердің ... ... ... бұл ... ресурстармен салыстырғанда өте қымбат ресурс
болып табылады.
Банкаралық несиенің негізін банкаралық депозиттер ... ... – бұл ... ... ... ... қаражат
қалдықтары. [3;92б.]
Депозиттік емес қаражаттардың бір түріне Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... мақсатында беріліп
отырған мынадай несиелерін жатқызуға болады: овернайт (бір түндік) ...... ... ... ... шотында дебеттік
қалдықтың пайда болуына байланысты бір ... ... ... оны ... ... ... ... ертеңіне кешке қайтаруға тура
келеді. Кей жағдайда, бұл несиені алу ... ... ... күні немесе
жұма күнге түссе, онда несие келесі аптаның бірінші күні қайтарылуы тиіс.
Овернайт заемдары бойынша ҚР ... ... ... ... белгілейді.
“Овернайт” заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі - ҚР Ұлттық банкінің
екінші деңгейдегі банктерге, олардың ҚР ... ... ... ... есеп айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы барысында бір
түнге берілетін заемдары бойынша қолданылады.
Овердрафт – банктік жұмыс күні ішінде ... ... ... ... шотында уақытша қаражат жоқтығына немесе ... ... ... мен төлемдер жасау мақсатында ... ... ... ... ҚР ... ... сыйақы мөлшерлемесін
белгілейді.
Бұл аталған несиелер қысқа мерзімді. Ұлттық банк ... ... ... күні орта және ұзақ ... ... ... ... қайта сатып алу негізінде сату ... ... - ... ... қамтамасыз етілетін қысқа мерзімді
займның түрін білдіреді.
Мұндағы қарыз алушының міндеттемесі, яғни ол келісілген күні және алдын
ала белгіленген бағада, өзінің сатқан ... ... ... ... алуды
көздейді.
Банктердің мемлекеттің бағалы қағаздарымен жасайтын РЕПО және кері ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкі белгілейді.
ҚР Ұлттық банктерде вексельдерді қайта есепке алу және ... беру ... ... қаражатқа деген қажеттілікке байланысты коммерциялық банктердің
ҚР Ұлттық банкке өздерінің вексельдерін кепілге бере отырып, ... ... ... ... вексельдерді қайта есепке алуда ресми ... ... ... ... жаңа бір формасына банктің вексельдерін
жатқызуға болады. ... тек ... ... ғана ... ... ... артықшылықтарға: біріншіден, вексельді тауарлар мен
көрсетілетін қызметтер үшін есеп айырысуда пайдаланады; ... ... алу ... ... ретінде жүреді; үшіншіден,
вексельді жеке және ... ... ... алады; төртіншіден,
вексельдердің өтімділігі жоғары; бесіншіден, вексельдер ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаға өту
барысында шектеулік болмайды; жетіншіден, вексельдің ... әр ... ... ... ... капиталы мен банктік ресурстар
көлемін ұлғайту мақсатында облигациялар арқылы қосымша қаражат тартады.
Облигацияларды отандық тәжірибеде көбіне ірі ... ... ... Мұндай қарыздық міндеттемелер түрлерін ... бір ... ... екінші жағынан, оның ресурстарын ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бұл
операцияларды ұйымдастырудың басты мақсаты - банктің өтімділігін ... ...... табу ... ... ... әр түрлі
активтер бойынша орналастырылған қаражаттары.
Банктік активтердің құрылымы баланстың ... ... ... қарай бөлінген баптардың баланс нәтижесіне қатынасын сипаттайды.
Активтердің сапасы активтік операциялардың түрлендірілуіне, тәуекелді
активтерінің ... ... құны жоқ ... ... және ... ... белгілеріне қарай анықталады.
Коммерциялық банктің активтерін төмендегідей төрт топқа бөлуге болады:
1. касса және оған теңесетін ақшалай ... ... ... бағалы қағаздарға жұмсалынған инвестициялар;
4. банктің ғимараты мен ... ... ... ... ... ... көлеміне,
толық бағалы емес активтердің үлес салмағына, активтердің көлеміне, табыс
әкелуіне қарай анықталады.
Банк өзінің міндеттемелерін ... ... ... ... етуі
үшін активтердің құрылымы өтімділіктің қоятын талаптарына сәйкес келуге
тиіс. Осы мақсатта банк өзінің ... ... ... мерзімдеріне
байланысты және өтімділік дәрежесіне қарай жіктейді. Өтімділігіне ... ... ... топтарға бөлінеді:
1. жоғары өтімді активтер;
2. өтімді активтер;
3. ұзақ мерзімді өтімді активтер. [3;95б.]
ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... ... ... активтерге мыналар жатады:
• қолма-қол ақшалар;
• мемлекеттің бағалы қағаздары және ... ... ... ... ... ... өтімділігі жоғары басқа да бағалы
қағаздар;
• құйма қымбат бағалы ... ... ... Standard & Poors және ... ... агенттіктердің
“А” төмен емес ұзақ мерзімді рейтингі бар бейрезидент-банктердегі талап
етуге ... ... Standard & Poors және ... рейтингтік агенттіктердің “А” төмен емес
ұзақ мерзімді рейтингі бар ҚР банктерге берген “овернайт” ... бұл ... ... айналымынан қажет уақытында ... ... ... ... ... ... қаражаттарының құрылымына жоғарыда аталғандарынан
басқалары, яғни қайтару мерзімі 30 күнді құрайтын, шетел валютасында берген
барлық несиелер, ... 30 күн ... ... ... ... ... ... да төлемдер жатады.
Ұзақ мерзімді өтімді активтерге бір жылдан ... ... ... ... ... 50( кепіл-хат және кепілдікпен 1 жылдан жоғары
уақытқа берілген несиелер, Үкіметтің кепіл-хатымен, бағалы қағаздарды және
бағалы металдарды кепілге алып ... ... ... ... өткен несиелер. [3;96б.]
Кейбір шетелдік әдебиеттерде банк активтерін, олардың өтімділігі мен
пайдалылығына қарай 4 ... ... ... резервтер – бұл алынатын салымдарды төлеуге және несиеге
деген өтінішті қанағаттандыру үшін тез арада пайдаланылатын ең ... ... ... ... ... ... Орталық банктегі корршоттағы және өзге де шоттардағы ақшалай қаражаттар;
... ... ... және өзге де ... ... ... да ... банктердегі корршоттағы қаражаттар.
Мұндай активтер банкке табыс әкелмейді, бірақ банктің өтімділігінің
негізгі көзі болып табылады.
2-топ. Екінші ... ... – бұл ... ... ғана ... де ... ... активтер қатарына жатады. Себебі, оларды ең
төменгі тәуекелмен, кішкене ғана кешіктіріп, қолма-қол ақшаға айналдыруға
болады. ... ... ... ... және өзге де ... мерзімді
бағалы қағаздар; талап етілетін (онкольдық)несиелер; бірінші ... ... ... ... ... ... ... талдаудың үлгілері.
Жоспарлаудың талдаудың әдістеріне нарық тартымдылығы тұрғысынан нарықтың
қазіргі жағдайы мен болашағын анықтайтын қоржынды стратегияны талдау ... оның ... ... ... ... ... ... кеңінен тараған үлгілерін қарастырайық: БКГ үлгісі, ... ... ... ... ... консалтинг групп) матрицасы классикалық
қоржынның үлгісі болып табылады. Аталған үлгі ... ... ... түрі ... ... ... 4 квадранттан тұрады:
• Нарық өсуінің жоғары қарқындары/ Бизнес саласының нарықтағы
жоғары қатыстық үлесі;
... ... ... қарқындары/ Бизнес саласының нарықтағы
жоғары ... ... ... ... ... қарқындары/ Бизнес саласының ... ... ... ... ... ... қарқындары/ Бизнес саласының нарықтағы төмен
қатыстық үлесі.
БКГ үлгісі
Нарық өсуінің қарқындары, %
| | ... ... ... |
| | |
| | ... сиыры |Ит |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... банк ... 9.
Жұлдыздар.Әдетте осы топқа тез өсіп келе жатқан нарықтың көпшілік
қатыстық үлесін алып ... ... ... ... ... әкелетін
жаңа бизнес-салалары жатады. Бұл бизнес салаларды өз салаларында жетекші
деп атауға болады. ... ... ... ... ... ... кепілдік беру үшін бұл салаға табыстар мен күрделі салымдар
арасында дұрыс теңгерімді орнықтырумен байланысты.
Сауын сирылары .Бұларға ... ... ... ... ... ... жатады. Біра уақыт өте келе ... ... ... ... ... Әдетте «сауын сиырлары» - бұрынғы кездегі
«жұлдыздар», қазіргі кезде олар нарықта банк ... ... ... ... ... табыстарды қамтамасыз етеді. Осындай бизнес-салаға күрделі
қаржылары қажеті минимумды ғана талап ететнідіктен, бұл ұстанымдарда ... ... ... ... теңгерімделген. ОСындай бизнес-сала банкке үлкен
табыстар әкелуі ... ... ... өсіп ... бағыттарда бәсекелеске
түседі, бірақ нарықтың аз ғана қатыстық үлесін алып ... ... ... ... өз ... қорғау мақсатымен ... ... мен онда өмір ... кепілдік беру қажеттілігіне
әкеледі. Нарық өсуінің жоғары қарқындары байланысты осы өсімге сәйкес болу
үшін ... ... ... ... талап етеді. Бірақ бұл бизнес-салалар
өзінің ... аз ғана ... ... банк ... үлкен
қиындықпен қамтамасыз етеді. Бұл салалар қолма-қол ... ... таза ... ... ... және олардың нарықтық үлесі
өзгермейінше осындай болып қала ... ... ... ... ... деңгейі орын алады: болашақта бұлар банк ... ... ма әлде жоқ па. ... қосымша елеулі қаржы салымдарысыз
бұл бизнес-салалар «иттер» позициясына түсіп кетуі анық.
Иттер.Бұл бизнес-салалар ақырын дамып келе ... ... ... ғана ... үлесін орын алады. Бұл бизнес-саласында қолма-қол
ақшалардың ағыны елеусіз ғана, ал ... ... ... болып келеді. Банктің
нарықта көптеу үлесін алу бағытындағы әрбір қадамы бұл сегментте басым ... ... ... ... шап ... Тек қана ... ... осындай орын алуына көмегін тигізеді.
БКГ үлгісін пайдаланған ... ... ... ... мен осы ... қатыстық үлесін өлшеген өте маңызды. Нарық өсуінің қарқынын ... ... ... ... 2-3 ... мағлұматтарының негізінде өткізу
ұсынылады. Нарықтағы банктің қатыстық бөлігі ... ... ... бұл ... ... сату ... қатынасының
логарифмін құрайды. Егер банк өзі жетекші болған ... онда ... ... ... ... қарастырылады. Егер алынған коэффициент
бірліктен ... онда бұл ... ... ... ... Егер ... бұл бизнес-салада осы банкке қарағанда басқа банктер басымдылыққа
ие.
БКГ үлгісінің ... ... ... оның ... банк
бизнесінің әр түріне жоспарлаудың ұстанымдарды анықтап қана қоймай, сонымен
бірге қолма-қол ақша ағындарының жоспарлаудың теңгерімі ... ... ... ... БКГ үлгісі банк ... ... ... ... ... үшін ... Сонымен бірге, БКГ үлгісі
банктің инветсициялық даму стратегиясын, яғни ... ... ... ... ... үлгісі.
И.Ансоффттың матрицасы төрт балама стратегияларын өткізуді сақтау
және/немесе жоғарылату үшін пайдалануды ... Ол ... ... ... ... ... ... етеді. Бұл
үлгіні кез-келген бизнесті таңдаған кезде қызметтің сәттілік мүмкіндігін
анықтау үшін, сол сияқты түрлі ... ... ... оның ... ... ... ... үшін қолданады.
(1) Қызметті жетілдіру стратегиясы банк жұмыс істейтін ... ... ... алға баса ... бойынша шараларды әзірлеу
және банк операцияларына ... ... ... ... ... банк
жұмысының әсерлілігін жоғарылатуды көздейді.
Табыс жүзеге асырылып жатқан ... ... ... ... Бұл стратегия банк жұмысын жақсартуға бағытталған.
Банктің ықтимал өсу ... ... ... ... ... ... ... ... өнім ... ... ... даму |
| | ... ... өнім ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... дәстүрлі операциялардың, өз тапсырыскерлеріне
қосымша қызметтерді көрсету, тарифтермен (белгіленген бағалар) бағаламаны
төмендету арқылы ... ... ... ... стартегия өсіп жатқан
және толықтырылмаған ... ... және ... ... кеңінен тараған.
(2) Жаңа қызметтерді әзірлеу немесе қолданыстағы қызметтерді
жетілдіру. Банк ... ... ... мен ... ... ... қызмет көрсету мүмкіндіктерін кеңейтіп, қызмет көрсету
сапасын арттырып «нарық ... ... ... Бұл ... мен ... дәрежесін барынша төмендету тқрғысынан ең қолайлы болып
табылады. Ол, әсіресе, бірінші ... банк ... ... ... ... ... ... емес бәсекелестік жағдайында банктермен
белсенді қолданылады.
(3) Нарықты дамыту стратегиясы жаңа нарықты және банкпен ... ... үшін ... жаңа ... ... ... ... аймақ және оның сыртында да ... ... ... ... ... Мұндай стратегия елеулі шығындармен байланысты, алғашқы
екеуінен қарағанда қауіптірек, бірақ болашақта ... ... ... ... ... жаңа ... нарықтарға тікелей шығу өте қиын,
себебі ол «бөтендер» басқа банктермен жаулап алынған. Бұл стратегияны ... ... ашу үшін ірі ... ... ... ... ... операциялар мен қызметтерді
әзірлеу және игерумен қатар жаңа ... ... ... ... ... ... ... банктер немесе тек бір ғана банк ... жаңа ... ... ... ... бір ... ... операцияларын жүзеге асырудың сәттілігінен банк тәуелділігін
бәсеңдету үшін қолданылады, ол тәуекелді және көп шығындарды ... ... ... ... ... ... әсерлі жүзеге
асыруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... банк ... ... және шет елдегі
түрлі несие-қаржылық институттар арасындағы шекараларын ... ... ... ... ... азайту және қаржылық
олжа болып табылады, бұл кездегі уртараптандырудың басты қатері – күштерді
тозаңдату. ... ... ... банк қызметтерімен толықсуымен,
аймақтар ... ... ... ... көрсетуді жетілдіру
стратегиясымен әртараптандыру стратегиясын үйлестіру ең тиімді ... ... ... ... варианттары.
Бәсекелес күштерге қарсы әрекеттер ... және ... ... бәрінен д жақсы көрсеткіштерге жету үшін ... үш ... ... ... ... атап ... болады:
1. Шығындар бойынша абсолютті жетекшілік.
2. Айырымдау
3. Фокустау
Кейбір кезде, банк ... ... ... ... қолдана
алады. Стратегияның негізгі варианттарының қайсыбірін сәтті жүзеге ... ... ... және ... ... ... ... бойынша абсолютті жетекшілік.Стратегияның бірінші
варианты ... осы ... ... ... ... негізінде шығындарда абсолюттік салалық жетекшілікке жетуден
тұрады. Шығындарда жетекшілікті қамтамасыз ету үшін тәжірбиенің жиналуының
негізінде ... ... ... ... ... және ... қатал бақылауға алып, тапсырыскерлермен ұсақ операциялардан
жылыстап, зерттеулер мен ... ... ... ... ... жарнама
және т.б. осындай салаларға шығындарды барынша азайту қажет. Мұның бәрі
маркетинг жағынан шығындарды бақылауға ... ... ... ... ... ... ... асыру, өз кезегімен ірі алдын ала ... ... ... ... баға ... ... үлесін жаулап алу үшін бастапқы шығындарды талап етуі ... ... ... өз ... ... ... ... етіп сол арқылы шығындарды ... ... ... Еге ... ... деңгей позициясына жеткен кезде, ол жоғары таза ... ... ... ... ... ету мақсатымен жаңа, қазіргі
заманға сай қондырғыларға қайта қаржы салымдарын жұмсауға мүмкіндік береді.
2.Айырымдау.Екінші негізгі стратегия – бұл банк ... ... ... ... ... яғни бүкіл банк жүйесі
шеңберінде бірегей деп ... өнім мен ... ... Айырымдау
түрлі формаларда жүзеге асады: бренд беделі бойынша, технология ... ... ... тапсырыскерлерге қызмет көрсету бойынша
және тағы да басқа параметрлер бойынша. Мұратында банк өзін ... ... ... ... ... ... назардың
бәсеңдеуін білдірмейді, бұл кезде тек олар бірнші кезектегі жоспарлаудың
мақсаттар болып табылмайды.
Айырымдауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, себебі банк өнімін айырымдау түсінігі көбінесе ... ... бұл ... жоғары үлесін алып тастайды.
Бірақ, әдеттегідей, айырымдау төмен ... ... ... ... оны ... ... ... елеулі шығындарды талап етеді.
3.Фокустау. Үшіші негізгі стратегия – ... ... ... банк ... ... немесе нарықтығ географиялық сегментінде
фокустау. Айырымдау сиқты, фокустау да түрлі қалыптарды болуы мүмкін. Бірақ
егер ... ... или ... ... мақсаттары бүкіл банк
жүйесіне таралса, онда фокустау ... ... ... ... бұл өз ... банк ... ... функционалдық
салаларында көрінеді. Аталған ... ... банк кең ... ... бәсекелестерге қарағанда тар стратетегиялық мақсатты
көздегенде әсерлілігі және өнімділігі жоғары болады ... ... ... жүзеге асыру нәтижесінде банк мақсатты нарықтың қажеттіліктерін
жақсырақ ... ... ... ... ... бұл нарыққа қазымет көрсету
кезінде шығындарды азайтуға жетеді.
Үш негізгі стратегиялар арасындағы айырмашылықтар 9.3. ... ... ... ... банк банк ... ... қарағанда жоғары пайданы табуы мүмкін. Оның фокустауы жоспарлаудың
ұстаным шеңберінде төмен шығындар деңгейін, немесе айырымдаудың ... , ... екі ... да ... ... ... ... бірегейлігі
деңгейі ұстанымы
| | |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... елеулі үлесіне ие болу
мүмкіндіктерін шектейді. Ол міндетті түрде пайдалылық ... мен ... ... ... ... ұсынады. ... ... ... ... ... ... пайда болуы
мүмкін, бірақ міндетті емес.
Бәсекелес талдау тұрғысынан қазақстандық банктерді 4 топқа бөліп
қарастыруға болады: ірі ... ... ... ... ... бар банктер;
ұсақ банктер.
Отандық банк нарығында ... ... ... ... қызмет
көрсетеді. Сарапшылардың бағасы бойынша банк нарығының 60%-зы үш банкке –
Казкоммерцбанк, Халықтық банк, Банк ... ... ... ... ... АВН АМРО банк, Казкоммерцбанк, Ситибанк, Алматы сауда-
қаржы ... ... ... ... ... Банк Каспийский,
Валют-Транзит банк, ЗАО HSBK Банк ... ... ... ... ... 10% ғана ... Төменде банк нарығының көп
бөлігін алып жатқан банктердің ... ... ... ... Банктердің бірінші тобы (ірі ... ... ... ... даму ... және халықаралық
қызметтерді кеңейтуде шамамен бірдей бәсекелестік сипатқа ие. Бұлар нарықта
жоспарлаудың ... ... ... Банк ТұранӘлем (1999 жылдан
бастап) өндірісті және тұтыну тауарларын сатуды ... ... ... ... ... ... елеулі жетістіктерге
жетті. Казкоммерцбанк – ірі ... ... мен ... ... ... ... – тұрғындар мен ... ... ... ... Бұлар үшін мықты кадрлық құрам,
қауіптерді бағалау саласындағы жақсы ... ... ... ... ішкі ... тән. ... ... – сыртқы
ортаға барынша бейімделу үшін ішкі ... ... ... ... мен ... ... сапасы жағынан да сәйкес
келеді. Материалды-техникалық базаның жоғары дәрежесі тән.
Орташа банктердің стратегиясы осыған ... ... ... ... ... ... деуге де болады. 2005 жылдан бастап бұл
банктер әлемдік нарықтарға да бағыттала бастады. Соңғы жылдары ... 35%-ға ... ... ... ... банктер, әлемдік қаржы
бизнесінде бас компанияның беделін қолдап және арқа ... ... ... ... ... (АВН АМРО ... ... HSBK топтары
және тағы басқалар).
Сонымен қатар байсалды және ... банк ... ... ... онымен жұмыс істеу тапсырыскер үшін бизнесінің
байсалды және ілгерішілдігіне бара-бар ... атап ... жөн. ... – ол ... банктердің бұрынғы қызметкерлері, әдетте оның
озық ... ... ... ... ... ... және тек қана ... бизнеске бағдарланған. Жоспарлаудың қалаулар, басында көбінесе
мемлекеттік құнды қағаздарды және банкаралық несиелеуді ... ... ... кезде корпоративті тапсырыскерлерді несиелеуге
қайта бағытталған.
2. ҚР КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРІНДЕГІ ... ... ... банк ... ... реттеу
Кеңес үкіметі тұсында Қазақстанның өз банк жүйесі болмады,өйткені
республика аумағында КСРО-ның орталықтандырылған несие ... ... ... ... істеді.
КСРО-ның банк жүйесі оның қаржы саясатына, баға белгілеу механизіміне
сәйкес командалық экономиканың және ... ... ... ... талаптарына жауап берген. ҚҰрылымдық қатынаста ол қатал
орталықтанған сипатқа ие болды және тік құрылымғы ие ... ... ... ... КСРО ... 6-шы ... банктер
мемлекет меншігі болып табылады және мелекет басқару органдарына ... деп ... ... банк ... ... ... ... Күрделі салымдарды
қаржыландырудың бүкілодақтық банкі (Стройбанк СССР), КСРО-ның Мемлекеттік
еңбек жинақтау кассалары, Сельхозбанк, Промбанк, Коммуналды ... ... ... енетін. Осылардың бәрі елде өзінің ... ... ... ие ... ... ... әлемдегі ең
ірі банк болып табылған. 1983 жылы ... елде ... оның ... саны 4,5 мыңға жеткен. \17,110б\
КСРО-ның банк ... ... ... 70 жыл бойы ... мен ... ... ... етті,несие-банктік ықпал
ету әдістерінде ... және ұсақ ... ... ... ... де ... ... жағдайлар басым болды.
Ақша-несие қатынасының қалыптасқан ... ... ... шарттармен сәйкес келмейді.
Социалистік жүйе ғасырлар бойы ... ... ... мен ... ... әрі ... ... КСРО Мемлекеттік банк түрінде щрасан үлкен дара банк (монобанк)
пирамидасы ... ОЛ ... ... ... өз уысынан шығармады, шынайы
бәсекелестікті,тәуекелдіктің бүкіл элементтерін жойды.
1990 ... ... ... ... ... ... кейін бірден нарықтық экономиканың талаптарына жауап бере
алатын өзінің банк жүйесін ... ... ... ... ... «Қазақ
ССР-інің банктері мен банк қызметі туралы»заң қабылданды. Мәні ... ... ... банк ... ... ... ... банк Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісі боп
қайта құрылды.Облыстарда ҚР ... ... ... ... ... банкісі – акционерлік-коммерциялық банк болып
табылатын ... ... ... ... - акционерлік-
коммерциялық банк болып табылатын Қазақстан Республикасы Аграрлық өнеркәсіп
банкісіне, Сыртқы ... ... - ... банк ... ... ... Жинақ банкісі - акционерлік-коммерциялық
банк болып табылатын ... ... ... ... айналды. 1993
жылы бұл банктер акционерлік банктер болып қайта құрылды, ал ... ... ... ... ... ... ие ... жылдан бастап алғаш рет коммерциялық , ... ... ... ... ... егемендік алған кезінде 1993 жылдың 14 сәуірінде
«Қазақстан Республикасындағы банктер ... ... ... ... ... ... ... Бірақ нарықтық өзгерістер тез өтіп
жатқандығына байланысты, барлық заңдар күшін жойды да 1995 жылы ... ... және банк ... туралы» және «Қазақстан
Республикасының ... ... ... Қазақстан Республика Президентінің
Жарлықтары жарық көрді. Бұл жарлықтар нарықтық өзгерістер талаптарын ... ... банк ... ... ... ... құрады. Жаңа
банк жүйесін қалыптастырудың алғашқы жылдары оның ... ... ... ... банк ... ... банк ретінде енді-
енді қалыптаса бастаған. 1988-1999 жылдар ... ... ... банк ... ... ... ... деуге болады.
Бұл кезеңді мемлекеттік салалық банктердің қайта ұйымдастырылуы, алғашқы
коммерциялық банктерді жасау кезеңі ретінде ... ... ... бастап 1994 жылдың аяғы банк жүйесінің қалыптасуының
екінші кезеңі болып ... Оның ... ... ... ... ... қызметтерін орындауға біртіндеп ауысуы, екінші деңгейлі
банктердің эксенстивтік қалыптасуы мен дамуы жатады. Бұл кезде ... күрт ... жеке және ... ... ... бола ... ... пайда болуына табыстарға оңай жетуге болатын ақша ... ... ... ... Екінші деңгейлі банктердің пайда болуына
өзіндік ұлттық валютаның пайда болуы қатты әсер ... Дәл осы ... банк ... күшті экстенсивті-қарқынды (сандық және сапалық)
дамуы басталды. 1994 ... ... ... Қазақстанда 230 банк болды. Ұлттық
валютаны енгізу Ұлттық Банктен ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз
ететін ... ... ... ... Банк пен Үкімет арасындағы тәжірбие мен
үйлескен қарым-қатынастардың жоқтығы 1994 ... ... ... ұлттық
валюта идеясына «ұзақ өмір сіруге бұйрық берді». Тікелей қарыз алу арқылы
бюджет дефицитін ... ... ... ... ... Ұлттық Банк және Қазақстан Республикасының Үкіметі алдында ... ... ... ... қаңтар айынан бастап банк жүйесінің сандық азаюы басталды,
оның негізгі мақсаты республикада банк ... ... ... ... азаюы Ұлттық Банктің пруденциалды қағидаларды орындау
талаптарының қаталдануы, банктар ... ... ... арқылы
жүзеге асты. Ұлттық Банктің негізгі мақсатына барлық банктердің қызметінің
сапалық жақсарту және әлемдік стандарттарға сәйкес келетін 10-15 банк ... ... ... дамуының жаңа беталысын ескере отырып, 1995 жылдан бастап
Қазақстандағы қалыптасуының жаңа кезеңі басталды деп ұйғаруға болады. ... ... Банк ... ... ... ... ... қаржыландыру несие көлемдерін реттеу, міндетті ... ... ... ... ... ... жүргізу, валюта
нарығын реттеу. Пруденциалдық нормалардың механизмі минималды жарғылық
қорды, ... ... бір ... ... максималды қауіпті,
өтемпаздық коэффициентін, валюталық ұстаным, қор ... ... ... ... ... банк қызметін бағалаудың негізгі
критерийі болды. 1995 жылдың басынан ... банк ... ... ... ... үшін 100 ... банктерден лицензия
тартып кері қайтарылды. 1996 жыл көптеген ... үшін ... жылы ... ... Банк ... ... шеңберін кеңейтіп, банк
қызметін реттеудің тәсілдерін қатаңдатты.
Банк жүйесі қызметінің сапалық жақұсаруымен қатар, оның ... ... ... ауыр ... байланысты төмендей берді. Өтелмеген
төлемдер ... ... ... өсуі банк ... ... 1995 ... ... бойынша банктердің мерзімі
өтіп кеткен берешектері үштен бір бөлікке жоғарылап және 1996 ... ... ... ... оның ... ... ... бойынша
есептелген, бірақ қайтарылмаған пайыздардың көлемі 57% -ға ... ... ... және ... ... соншалықты
деформацияланды, оларды шешпей экономиканың тұрақтылығын елестету қиын
болды. Екінші дәрежелі ... ... және ... ... ... ... ... беруге мәжбүр болды және өндірістік
кәсіпорындармен ұзақ және сенімді қатынастарды ... ... ... ... ... ... да ... көп бөлігі матреиалды-
шикізаттық қорлар сатып алу мен алып сатуға ... ... үшін ... ... ... Банктердің ықпалын тигізу және қатынастар
саласынан өндірістік кәсіпорындар ... ... ... материалдық өндірісті
дамыту үшін ұзақмерзімді нсиелер қажет болды.
Осылай, бірнеше мемлекеттік банктердің қайта құрылуынан басталған
Қазақстандағы банк ... ... ... ... ішінде 230 жетіп, одан кейін
олардың саны 100-ге ... ... және 2006 ... ... 48 ... ... бұл ... банк жүйесі осы уақыт аралығында қарқынды өсу мен
гүлденуді, дағдарысты өткізіп, ... ... ... өткізді.
ҚР Ұлттық Банкісімен жүзеге асырылып жатқан Банк жүйесінің әлемдік
стандарттаға көшә ... банк ... ... ... ... ... банк ... шоғырлануының өсу және
орталықтану қарқыны, сөзсіз, ілгерілік үрдісі ... ... бұл банк ... ... ... ... ... жүзеге асады. Қаржы
операциялары бойынша жай делдалдардан ... ... ... ... ... ... ел банк ... көрсеткендей банк жүйесінің тұрақтылығы мен
әсерлілігінің басты шарттарына, яғни банк ... ... ... ... және ... жүйелерін қарқынды дамыту болып табылады.
Бұл бас банкке өз ... ... ... ... яғни ... жоғарылатуға мүмкіндік береді. Кең ... және ... ... бар ... ... үшін бұл ... ... себебі банктер респубоика аймағында әрқалай орналасқан.
Қазіргі даму кезеңінде банктер өзінің ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының қызметіне
белсенді еніп жатыр. Сонымен бірге, банктің ұйымдастырушылық құрылымынан
арнайы банк ... ... ... ... ... лизинг компаниялары пайда бола бастады.
ҚР Ұлттық Банкі депозиттерді сақтадыру ... ең ... ... ... етуге дейін салымдарына кепілдік беру ... ... ... бұл тұрғындардың банк жүйесіне сенімділігін
арттыруға мүмкіндік береді.
Банқ ... ... ... ... ... ... ... жасау болып табылады. Бұл банктер душар болатын
қауіптерді ... ... ... және артық қауіптерді
шектеуге мүкіндік береді.
Банкке біріккен ... ... банк ... ... тұрақтылығының
өсуіне ықпал етеді.
Жоғарыда айтылғандай, Қазақстанның банк жүйесінің дамуы өндірістің,
ауыл шаруашылығының, ... ... ... алға ... ... Бұл
жағдайға бірнеше себептер бар, соның бірі банктер өндіріске ұзақмерзімді
ірі жобаларға несие бермейтіндігінде, олар тек қана ... ... ... ... ... ғана шектеледі. Қазіргі заманда бұл
беталысты жою мүмкін емес, себебі бұл экономикада өтіп ... ... ... ... ... ... ... жоқ, төлем
қабілетсіздініне ие, оларды ... ... ... ... салымдарын
талап ететін, а олардың қайтарымы бес-он жылдан кейін ғана ... ... ... емес.
Қазіргі кезде банктер өзінің жоспарлаудың дамуын негізінен әлемдік
тәжірбиеде ... ... ... ... ... қызметі сәйкес келмейтін банктер Ұлттық ... және ... ... ... ... ... қажет.
Мұндай жоспар Ұлттық Банк жағынан тек қағаз жүзінде ғана емес – ол шын
мәінде банк ... ... ... ... және ... бойынша қойылған талаптарға жету және де ... ... ... ... ... ... ... банк дамуының
болашағын, банк қызметінің жаңа түрлерін игеруді, ... ... ... ... жетілдіру жолдарын, соның ішінде актив пен пассив,
филиалдарды, банк қызметіндегі қатерлдерді басқару, ... ... ... бухгалтерлік есептің қазақстандық стандарттарына көшу
және ақпараттарды енгізу және ... ... ... ... ... тиіс.
Әлемдік стандарттарға көшумен байланысты банктің өзіндік капиталын
өсіру бойынша талаптар сақталады да банктер өз ... ... ... Бұл ... ... ... ... тұрғысынан өз
капиталының жеткілікті мөлшері ... ... ... бірі ... ... үшін – қаржы дағдарысының ... ... ... бірнеше рет қысқарды. Ресейлік банк жүйесіне қарағанда,
Қазақстанның банкке қатысты заңдарымен ... ... ... ... ... ... капиталына тікелей ... ... ... бұл ... ... ... банк ... қаржы
дағдарысынан сақтандырды.
Активтерді басқару және олардың сапасын ... ... ... білімділікті көрсетеді, бұл жайды елдің банк жүйесінің дамуын
сипаттайтын басым көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... 2010 ... 1 наурыз айының көрсеткіштері
бойынша ... және ... ... ... ... ... ... несиелеу мәселелерін шешу
бойынша шаралар ... ... ... ... ... Даму ... оның ... міндеттеріне инвестициялық жобаларды орта- ... ... өнім ... ... мақсатымен Қазақстан
резиденттерінің экспорттық операцияларын ... ... ... ... ... ... және бірлесіп қаржыландырумен
берілетін қарыз және несиелер бойынша кепілдік міндеттемелерді беру ... ... ... ... ... банк ісі өз қызметінің алаңын біршама
кеңейті және банк қызметінің ... ... алға ... ... Бұл
көбінесе банк бизнесі саласында корпоративті ... ... мен ... байланысты. Банктер өз өнімдерін нақты тұтынушылар,
мүмкін болар ... ... ... банк қызмет көрсетуінің кең
саласын ұсынып, жақсы ... ... ... Сонымен қатар, нарықта
банктық емес қаржы мекемелердің, мысалы несие серіктестіктері, ломбардтар,
пошталық-жинақтау жүйелері және де ... ... ... бар ... ... ... белсенділігі байқалады.
Қазақстанда банктердің аймақтық орналасуы әрқалай - ... ... ... ... ... ... ... қарқындылығы
оңтүстік астанада байқалады. Бұл Алматы қаласының орталық азия аймағында
қаржы орталығына ... ... ... ... ... ... Қазіргі
кезде Алматы қаласын аймақтық қаржы орталығы ретінде дамыту Концепциясын
жүзеге асыру бойынша шаралар ... ... ... ... ... қызмет көрсету саласында
қызығушылықтардың теңгеріміне жету үшін ... ... ... ... ... мәжбүрлі. Сондықтан түрлі депозиттік-несиелік
(дәстүрлі) қызметтермен қатар нарықтан дәстүрлі емес ... ... ... көптеген түрлері пайда болды, оларға қаржылық лизинг,
вексельдік несиелеу, ... ... және т.б. ... ... ... үшін ... барлық жағдайлар жасалған. Атап
айтқанда, кіші бизнес пен ауыл ... ... ... туғызу мақсатымен Ұлттық Банкпен жасалған және 200 жылдың ... ... ... ... ҚР Заңы ... ... ... ендіру және жүзеге асыру қондырғыларды сатып алу үрдісін
жеңілдетеді және кәсіпорындар шығындарын арзандатуға әкеледі.
Соңғы кезде ... ... ... ... ірі ... ... ... мекемелерімен – сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қатар
өндірістік, сауда және т.б. кәсіпорындар енетін бөлігі ғана болып ... 2006 ... ... ... ... ... ... атап айтқанда банкке
біріккен қадағалаужөнінде жаңа заңшығарушылық және құқықтық нормативтік
актілердің ... ... ... Банк қызметін реттеу жеке банкке,
сонымен қатар біріккен негізде, яғни банк топтар қатысына ... ... ... қадағалау ұстанымдарын енгізумен қатар Ұлттық Банкпен банк
қызметіндегі ... ... ... ... ұсыныстар жасалып
енгізілуде.
Банк қызмет көрсетуінің нарығы шетелдік банк ... ... ... ... ... ... ... ABN
AMRO Bank, Cititbank, HSBC банктердің еншілес банктері ... ... ... ... ... ... өкілдіктері жұмыс істейді: Deutsche
Bank, Dresdner Bank, Commerzbank AG, ING Bank N.V және тағы басқалар. Яғни,
елдің банк ... ... ... ... кеңейту үшін қорлар бар
деген сөз. ... ... ... банк ... әлемдік стандарттарға
көшу үрдісін жеделдетуге, еркін бәсекелестікті қамтамасыз етуге және жалпы
алғанда банктердің ... ... ... ... күні ... банк жүйесі ТМД елдерінің ... ... ... және ... ... келе ... ... Бұл жайлы жоғарыда аталған банк жүйесінің дамуын ... және ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың депозиттерін ұжымдық
кепілдеу (сақтандыру) жүйесі сәтті қызмет атқаруда, ал ... ... ... жүйе әлі ... Республикада банктердің
қызметтердің әлемдік стандарттарына көшу ... ... ... және ... ... барынша жақындатылған және төлемдер
жүйесінің барлық талаптарына ... ... ... ... ... 2. ... көлемі бойынша ҚР-ның ең ірі банктері.
|Рейтингтегі орны ... ... мың ... |
| |Млн. ... |Мен.салм, % |Млн.тенге |Мен.салм% |
|Сауда |856,3 |13,7 |264,5 |33,1 ... |174,8 |2,8 |17,4 |2,2 ... |484,3 |7,8 |141,5 |17,7 ... ... |170,7 |2,7 |46,2 |5,8 ... | | | | ... ... |904,3 |14,5 |42,0 |5,2 ... ... |1154,3 |18,5 |- |- ... өнеркәсібі | | | | ... ... |189,7 |3,0 |3,9 |0,5 ... ... |15,5 |0,3 |12,2 |1,5 ... және ... |223,7 |3,6 |94,0 |11,8 ... үй ... |135,4 |2,2 |26,3 |3,3 ... |1930,3 |30,9 |151,6 |18,9 ... |6239,3 |100 |799,6 |100 ... ... несие портфелінің құрылысы
Орта және ұзақ мерзімді, сондай-ақ қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... валюталық эквиваленті
бекітіліп, шетел валютасы немесе теңгеде беріледі. Теңгеде ... ... ... түсімнің 5%-дан аспайды, ал олардың көптеген
бөлігі Атырау облысының кіші ... ... ... ... ... ... есепті жылда Банк ұлттық валютада және
АҚШ долларында берілген несиелер арасында ... ... ... ... ... ... ... 35,6% өсті.
Таблица
Валюталар бойынша несие портфелінің құрылысы
|Валюта түрі ... ж. | ... ж. | |
| |Млн. ... ... % |Млн.тенге |Мен.салм% |
|Теңге |294,7 |4,7 |198,6 |24,8 ... |3139,2 |50,3 |525,6 |65,8 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... |2805,4 |45,0 |75,4 |9,4 ... |6239,3 |100 |799,6 |100 ... ... ... несие портфелінің құрылысы
2009 жылы қысқа мерзімді несиелеумен қатар, орта және ... ... де көп ... ... ... ағымының төмендеуі,
экономиканың көптеген салаларында өндірістің даму қарқыны жоғарылады, қаржы
нарығының дамуы және тағы ... ... ... ... әсер ... ... орта және ұзақ ... несиелердің
есепті жылдағы меншікті салмағы 29,3%-дан 52,6%-ға дейін өсті.
Таблица
Төлену мерзімдері бойынша несие портфелінің ... ... ж. | ... ж. | ... | | | | |
| |Млн. ... ... % |Млн.тенге |Мен.салм% ... ... |47,4 |565,3 |70,7 ... |704,5 |11,3 |28,2 |3,5 ... | | | | ... ... |2574,5 |41,3 |206,1 |25,8 ... |6239,3 |100 |799,6 |100 ... жылы ... басымдылығы көбіне корпоративті клиенттерге
берілді. Олар банкпен базнестік айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды қамтамасыз
етті. Негізінен клиенттердің нақты мәмілелері несиеленді. Бұл ... ... ... және сомасы бойынша клиенттің нақты шаруашылық
операциясы мен ... ... ... ... ... ... мен
клиенттің банк алдындағы міндеттерін орындауын қамтамасыз етті.
Қамтамасыз ету түрлері бойынша несиелеу портфелінің құрылысы
Банк несие портфелінің қамтамасыз ... ... ... ... қамтамасыз ету есебіне жылжымайтын мүлік,
қондырғылар, қаржы және бағалы қағаздар жатады. Олардың бағасы ... ... ... болуы тиіс. Несие жұмыстарының мүмкін шығынын
жабу қорының көлемі 2008 жылы барлық несие ... 4,5% ... ... 3,1% ... Бұл көрсеткіш несие портфелінің сапасының жоғарылағанын
кәуландырады. Жаңа мыңжылдықта «Казкоммерцбанк» ААҚ-ы несиелеу саласындағы
көрсетілетін қызметтерді ... және ... ... пайыздық
мөлшерлеменің деңгейін төмендетуді жоспарлауда. Бұл Банкке ... ... ... мүмкіндік берді. Несие
портфелінің сапасын жоғарылатуға, ... ... ... ... банктің деңгейін көтеруге мүмкіндік берді.
Банктің ақпараттық технологиялары
Жаңа технологиялар біздің өмірімізге жыл ... ... ... таңда ешқандай қаржы өнеркәсібі автоматталған ақпаратты өңдеусіз,
сыртқы елдермен байланыса ... ... ... ... ... ... қатыса алмайды. Сонымен қатар, банктерде ... ... ... ... ... ... рөлі айтарлықтай
өсуде, оларға бұрынғыдан қарағанда, барған сайын жоғары талаптар ... ... даму ... бағалаудың бір критерийі – олардың ... және ... ... ... ... қарқындылығын жоғарылата отырып, «Казкоммерцбанк» ААҚ-ы 2009
жылы өзінің ақпараттық техникалық платформасын күшейте ... ... және ... ... ... ... Alkatel ... әлемдік өндірушілердің техникалары орнатылды. Негізі
қаланған сәттен ... Банк ... ... ... ... аударуда, өткен жыл да бұдан тыс қалмады. Қазақстанның ірі
телекоммуникациялық қызмет көрсетуші мекемелерімен (Astel, Katelko) ... ... ... ... ... ... ... сәтті
аяқталып, қазіргі таңда Банк бөлімшелері мен Бас офис ... ... ... ... Енді Банк ... ... ... үлкен
жылдамдықпен өтуін кепілдейді. Банк бухгалтерлік есепті жүргізуге ... ... ... көп назар аударады. Бұрын Банкте IB System
Ақпараттық Банктік жүйе орнатылған еді. 2009 жылы ... ... ... өзі
де әзірлеген ақпараттық модульдер де қолданылды. ... ... ... ... ... ... Банк бүкіл дүниежүзінің корреспондент-
банктерімен есептер алмасады.
Ақпараттық ... ... ... ... клиенттерімен,
серіктестерімен жұмысының сапасын, шынайылылығын және қауіпсіздік ... 2009 жылы ... ... қауіпсіздігінің кешенді жүйесін
дамытуға ерекше назар аударылды. Бұған қор серверін іске ... жаңа ... 5.1. ... ... ... ... да енеді. Ақпаратты үш
деңгейде архивтеу жүйесі ... ... және ... ... ... жазу қондырғылары алынып іске қосылды. ... ... ... ... сыртқы әсерлерден қорғану үшін
Банктің корпоративті жүйесі қауіпсіздікдеңгейі өте ... ... ... ... ... ... ... дамуының нәтижесінде банктік
операциялар толық автоматтандырылды, ал бұл клиенттерге қызмет ... ... және ... ... іске ... мүмкіндік береді.
2009 жылғы Банк жұмысының нәтижелері
Табыстар.
2010 жылы 1 қаңтардағы көрсеткішетр бойынша ... ... ... ... болды. Бұл алдыңғы жылдан 1,8 есе көп. Марапат луға қатысты
табыс банктің барлық табысының 46,9% ... ... ... ... ... банк ... түседі. Мысалы, заңды және жеке тұлғаларға
несие беруден түскен табыс 428,2 ... яғни ... ... ... ... айтылғандай, Банк клиенттерді көбейтуге және жұмылдыруға
бағытталған динамикалық несие саясатын жүргізуде. Марапат алуға қатысты
емес ... ... ... барлық пайдасының 53,1% немесе 1.390.6 млн.теңгені
құрайды. Мұнда негізгі үлес – дилингтік операциялардан түскен пайда 44,4
немесе 616,9 ... ... ... ... 36,3% ... ... таза табысы 2009 жылы 744,5 млн.теңге құрады, ол 2008 жылы
көрсеткішпен салыстырғанда ... ... ... жылы ... ... өсуі 203,4% болып, 2858,8 млн.теңгені ... ... өсу Банк ... даму ... ... ... жеткілікті
болуына көп назар аударатынын көрсетеді. 2009 жылы өз ... өсуі ... ... бұл таза ... 2,2 есе ... ... ... активтерге пайдалылық көрсеткіші (ROA) 120 ... 2,4% ... Бұл ... жартыжылдықта Банк активтерінің
белсенді өсуі мен активтерді орналастыру мөлшерлемесінің ... ... жылы 1 ... көрсеткіштер бойынша Банктің шығыны
1.872.3млн.теңге болды. Марапат төлеуге ... емес ... ... ... ... ... негізгі бөлігін Банктің
комиссиялық шығыны құрайды – 397,8млн.теңге ... ... ... 21,2%. ... ... ... ... 295,2млн.теңге,
яғни барлық шығынның 15,7%. 2008жылы 66,0 млн.теңге болған пайыздық шығын
2009 жылы 98,0 млн.теңгеге өсті.
Банк ... ... ... ... ... ... біліктілік деңгейін жоғарылатуға және Банктің ... ... ... ... ... де өсуде. Банк алдағы 2-3
жылда ... ... ... қаражатты қолдану тиімділігінің
көрсеткіштерін жоғарылатуды жоспарлауда. 2009 жылы ... ... ... құрайды.
3. ҚР КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ОРНЫ МЕН РӨЛІДЫ ... ... Банк ... ... ... ... ... күнгі банк ісіндегі өзгерістер айтарлықтай елеулі ... ... ХХІ ... ... ... ... ұқсамайтындай
етуіне мүмкін ең жаңа беталыстардың жиынтығын «банк төңкерісі» деп ... ... ... ... ... негізгі беталыстар қандай
деген сұрақ туындайды.
Ақпараттық-коммуникациялық төңкеріс(АК-төңкерісі).ХІХ ғасыр мен ... ... ... ... ... ... ... банк ісінде төңкеріс жасаған болса, ХХ ғасыр мен ХХІ ... банк ... жаңа ... ... ... ... ақпараттарымен
жұмыс істеуге жаңа ... ... ... ... ... Осы ... Citibank ... бірі Уолтер
Вристон былай деп мәлімдеді: “Банктер ақшамен жұмыс ... ... ... ... ... екі ... көрсетеді: біріншісі –
автоматталған банк жүйелерін (АБЖ), ... ... мен ... ... ... (RTGS) енгізу; екіншісіне – интернет-банкинг
жүйесін, электронды және желілік ақшаларды, ... ... ... енгізу.
Қазіргі кездегі АБЖ –лар банк масштабында ... ... ... ғана емес, жоспарлаудың шешімдерді қабылдау және
банк дамуының көздеген ... ... ... ... үшін ... ... әрбір бизнес-үрдістің табыстылығын талдау мен сыртқы
ортадағы ... тез ... ... ету керек. Белорусь
банктерінде әлі ... ... ... ... ... ... ... автоматты операциялаңған күндерді ... ... және ... ... ... фронт-офистің қазіргі
технологияларын, интернет-банкинг, ... ... ... ... ... және акти және ... қоржындарын басқару
талдауын үздіксіз өңдеу жүргізетін жаңа АБЖ-ларға ауысады.
1960 жылы ... ... ... карточкалар айтарлықтай шамада
тауар мен қызметтерді төлеудің ... ... ... ... алмастырды.
Беларусь пластикалық карточкалардың шығарылымы бойынша 2008 жылдың аяғында
- ТМД елдерінің арасында жетекшілердің бірі болды: ... 100 ... ... ... ... (ЕҚ-та шамамен 40, ал Ресейде – шамамен 10). ... ... ... ... ... карточкалардан миллионның
төрттен бір бөлігі жатады, ал ...... ... ... Екінші мәселе тауарлар мен қызметтерді төлеу карточкалар
айналымының 1% ғана ... ал ... 99% ... ... алу ... ... ... елдерде автоматтандыру тұрғындармен дәстүрлі
банк операцияларын, ең ... ... ... ... ... ... төлемдері және несиелерді өтеу сияқты операцияларды
қамтыды. Бұл жерде, тапсырыскерлерге күні-түні ... ... ... және ... ... ... ... беретін
банктоматтарды әсері ең әсерлі болды.
Банк қызметтерін сату ... ... ... ... ... банкинг жиі қолданылуда.
Интернет-бинкинг – Интернетке шығу ... банк ... ... ... жүйесіне қарағанда интернет-банкинг орнатылған
бағдарламалық қамтамасыздандыруы бар нақты компьтерге байланысты ... ... ... ... ... ... немесе
электронды кілт арқылы іске қоса алады. Осылай, ол жер ғаламшасының кез-
келген нүктесінен және ... ... банк ... ... ... ... ... бойынша 2007 жылы Еуропадағы банк
қызметтердің 25 % Интернет арқылы ұсынылған.
Мобильдік банкинг – ұялы ... ... ... ... ... ... ноутбук (WI-FI) арқылы банк қызметтерін
алу. Мобильдік банкингті пайдаланушылар ішінде скандинав елдері, және, ең
алдымен, сарапшылар ... ... ... ... ... ... шоттарына мобильдік қызмет көрсетуге көшеді.
Интернет-консалтингте пайда болып қарқынды дамып келе жатқан жаңа
құбылысы – ... ... ... желі банктерге
тапсырыскерлермен осындай қарым-қатынастардың түрлеріне көшуге мүмкіндік
берді, бұл ... ... ... ... кеңес беруінің
тартымдылығымен үйлеседі. Дербес интернет-консалтингтің қызметтерін ... ғана ... ... ... жеке ... да ... 4 ... болады:
1. Оның мазмұнына пайдаланушы әсер ете алмайтын статикалық ... банк ... мен ... ... бірдей
ақпаратты ала алады. Бұл кезең тапсырыскерлердің сұрақтары түсетін
сипатқа ... ... ... ұсынатын мүмкіндіктерге қарағанда,
мұндай сайттың қорлары біршама шектелген.
2. Ақпаратты динамикалық ьүрде жеткізу. ... ... ... ... мағлұматтар базасы көмегімен сайт үнемі ... ... ... ... ... ішінде жеке
қызметті таңдай алады.
3. Сайттың дербестелуі. Тапсырыскерлерді ... ... банк ... ... жеке қажеттіліктеріне жауап
беретін мағлұматтарды ұсына алады. Тапсырыскді дербестендіру интернет-
сессия кезінде тапсырыскер бейнесі арнайы техника (онлайн-мониторинг)
көмегімен ... ... ... Ақыл-парасаттылық
технологиялардың тапсырыскер ... ... және ... ... банк ... сатып алу кезінде оның іс-әрекеттерін
болжамдауға ... ... Бұл ... ... ғана ... ... бірге теңдестірілуі, яғни оны
тапсырыскерлердің арнайы класына жатқызылуы. Интернет-агенттер деп
аталатын пайдаланушының ... өз ... ... ... да ... ... ... Бұлар банк тапсырыскерінің
жеке сұранымдарымен қалауларына бейімделіп, қажетті ұсыныстар жасай
алады.
Тапсырыскерлерге түрлі кестелер негізінде несиелерді өтеу ... ... ... ... және ұзақмерзімді тапсырмалар
орындалады. Несиелере, жинақ ақшалар, күрделі салымдарды қаржылық
жоспарлау мен ... ... үшін ... мен ... ... ... ... ұсынылуы мүмкін. Мұндай қызметтердің
шарттары мен бағасы ... ... ... ... көмегімен келісіледі. Бұл кезде тапсырсыкер онлайн-режімінде
қажетті мағлұматтарды ... оның ... банк ... қажетті
барлық құжаттарды дайындайды да, тапсырыскерге жібереді. Бұл кезде
банктер өз ... ... ... ... ... ... бұл баға мен ... айқындығының күшеюіне ықпал
етіп, тапсырыскерлердің сенімсіздігін және қауіп деңгейін төмендетеді.
4. Интерактивті онлайндық кеңес беру. Шамамен барлық қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... Бұл кезеңде банктер қолма-қол есептесуге қызмет
көрсету, құнды қағаздарды алып-сатуға тапсырыстарды ... ... ғана ... сол ... ... жеке ... немесе
тапсырыскерлермен кеңесу негізінде несиелік өнімдерді құрастыруды
жүзеге асырады. Бұл ... ... ... ... ... арқылы қатынасқа түсе алады немесе кеңес сипатындағы хабарларды
экранға жібереді. Егер менеджер бос емес ... ... ... ... ... ... қеңес берудің
келесі жетілуіне жеке кеңестерді ... ... ... ... табылады. Мұндай «жасанды сарапшылар» банк
бөлімшесінде маманның ... ... ... айырмашылығы жоқ кеңес
берудің түрлі ... ... ... ... кеңесші жаңа
тапсырыскерді теңдестіріп, әрі қарай жеке қарсы алып, стнандартты
сұрақтарға жауап ... ... ... ақыр ... банкирлердің өз
тапсырыскерлерімен кездесу орны ретіндегі дәстүрлі банк ... ... ... және виртуальды банктерімен ығыстырылады. Мұндай банкте
тапсырыскерлер дербестелген қызметтер алып қаржы мәселелердің кең ... ... ... ... ... банк банк қызметтерін өткізудің тұрақты филиалдық
жүйесінен бас ... ... ... ... көшуді ғана емес,
сонымен қатар банк құрылымы мен оның ... ... ... ... ... Виртуальды банк түрлі электронды қаржылық
қызметтерді ... үй және ... ... ... жұмыс видеоконференциялары, телефонды банкинг ... ... банк ісін ... сыйымдылығы кеңірек және бейнеттілігі
аз ауыспалы емес, тіркелген шығындарға ие салаға айналдырады.
Бизнес-үрдістердің ... ... ... ... ... ғана емес, ... ... ... қайта құрылуын, яғни барлық бизнес-үрдістердің реинжинирінгін
(бұл термин 90-шы жылдары профессор Майкл Хамеррмен ұсынылған) ... ... ... ... ... жоғарылату
емес, артық операциялар мен бақылау мен ... ... жою ... ... ... толығымен өзгерту болып табылады. Банктің бизнес-
үрдістерін реинжинирингтеу ... ... ... 40%-ға ... ... оларды оңалту тәсілі емес, оның түбегейлі қайта құрылуы. Басында
банктің кемшіліксіз ... ... ал ... соң іс ... жаңа ... ... жаңа қосымша иелерімен, басқарудың жаңа ... ... ... ... мен ... ... ... Банктің
бизнес-үрдістерінің реинжинирингісі шығындарды айтарлықтай азайтып қана
қоймай, сонымен қатар актив пен ... ... ... жобалық
қаржыландыруды жоғарылатады, оның нәтижесінде несие-қаржылық мекеменің
табыстарды айтарлықтай өседі.
Қайта реттеу.АК-төңкерісі және ... ... іс ... ... және ... ... ... қатысты түрлі тыйымдар мен
шектеулерді айналып өтуге шектеусіз мүмкіндіктерін туғызды. ... ... ... сол сияқты тұтыну ... ... ... ... ... органдары әсерлі
корпоративтік басқару ісінде банк басшылығымен ... ... ... ... қою, ішкі ... ... директорлар кеңесі мен
банк менеджерлері арасында құзырлар мен ... ... ... ... ... ... артықшылықтарын қолданылатын есеп берудің нақты
жүйесін қалыптастырудың қажеттілігін мойындады. Тағы да бір ... ... ... және ... да ... ... ... қадағалау және
бақылау жасау мекемелердің бірігуі (Швеция, Финляндия, Қазақстан).
Бәсекелстіктің өсуі.Қаржы саласының ғаламдануы банк ... ... ... Жеке ... мен кәміпорындарға
несие, жинақ ақшаларын басқару мен ... ... ... ... кезде қамтамасыздандыру жоспарларын, сол сияқты қаржылық ... ... ... ... ... ғана ... сол сияқты несиелік
одақтар, брокерлік және консалтинг агенттіктерімен бәсекелесіне жолығады.
Бәсекелестік, өз ... ... ... ... ... және ... бағасының төмендеуіне әкеледі.
Жаңа жағдайда өмір сүру банктер ұшін акционерлер, ... ... да ... ... ... ... отырып, жоспарлаудың
жоспарлау, басқару және бақылауға көп назар аударып, соған жетуге ұмтылуы
керек.
Мұндай корпоративті басқару ... құру ... жаңа ... ... ... ... ақша капиталдарының қозғалысына қызмет
ететін ... ... көру ... ... ... түсетін және нарықта өз үлесін кеңейтуге мүдделі нарықтың басқа
қатысушыларына ... ... ... ... кәсіпорындарға
айналдырды. Банктер жоспарлаудың және ағымдағы жоспарларды жүзеге асырумен
үйлескен материалдық ынталандыруға ... ... ... ... әсерлі ынталандыру жүйесінің жоқтығы банктің уақыт өте ... ... ... ... ... қауіптерді
ескермей, менеджерлердің қысқамерзімді табыстарды ... ... ... ... ... айналуы мен әсерлі
корпоративтік ... ... ... ... ... ... және бәсекелестіктің
өсуі көптеген банктердің қор базасының негізгі көздері ... ... ... ... ... ... ... жұмылдырылған қорлар
бойынша бәсекелес нарықтық мөлшерлемелерді ... ... ... ... несие мөлшерлерінің төмендеуі мен теңестірілуін туғызды. Пайыздық
маржасының төмендеуі банктерді ... ... ... ... және ... ... жаңа ... ауыстыруына, интернет-
банкинг жүйелеріне ауыстыруға мәжбүр етті.
Банк секторының бірігуі.
АК-төңкерісі, қайта реттеу және банк ... ... ... әсерлілігін жоғарылатуға және көлемді кеңейту арқылы (соның ішінде
жағрафиялық та) жаңа тапсырыскерлерді ... ... ... барлық дамыған елдерде банк секторы ... ... ... болып табылады. Әлемдегі ең ірі 25 банкісі (1-ші ... ... мың ... ... 37 ... ие. Банк ... ... әлемде өткен ғасырдың аяғында (1996-2005ж.ж. аралығында
құны 1,5трл. АҚШ ... ... 4781 ... бірігуі жүзеге асты)
өтті. Бірігулер негізінде болған банк көлемдерінің ұлғаюы, сол ... ... ... ... ... ... бәсекелестік ұстанымдарды
күшейту мен халықаралық деңгейде әсер етудің жаңа салаларын жайлап алуды
көздеді. ... ... ... ... ... банк бизнесінде
жетекшілікті сақтап қалу үшін банктің ... АҚШ ... және 200 ... ... ... ... болуы қажет. Сонымен қатар санақ бойынша
табыстағы шығындар ... ең ... ...... 20-дан 50млрд. АҚШ
долларын құрайтын банктерде 55% , және 50 млрд.-тан АҚШ доллардан ... 60 % -ды ... жаңа ... өсуі және ... қызметтердің
төмендеуі.Бәсекелестік банктерді жаңа АК-технологияларды ендіруге, бизнес-
процестерді оңтайландыруға, шығындарды ішкі ... мен ... ғана ... ... ... банк өнімдерінің жаңа түрлерін жасауға
мәжбүр етеді. Бұл жағдайға, қаржылық ... беру мен ... ... ... ... ... бос капиталдарын тиімді
орналастырылуын ... ... банк ... бас тартып,
табыстырақ құнды қағаздарға мүдделі ... ... ... да ... Сыртқы қаржыландыруға мұқтажды корпорациялар мен фирмалар оны банк
несиелері арқылы емес, ... ... ... ... арқылы алуды қалайды.
Қарыз алушы мен алашақ арасында, қорларды жұмылдырмай және несие ... ... ... ... ... беру ... беталысы нақты
байқалады. Мұндай банк баланстан тыс банк қызметтері ... ... және ... да қаржылық кепілдіктер, секьюритарлық, қарыздармен
кепілденген ... ... сату ... кызметтерді ендіреді. Нәтижеде
банктер тікелей несиелеуден дәстүрлі табыстардан айырылғанмен, ... ... ... ... ... ... қағаздар,
ноталар, бондар, қысқамерзімді коммерциялық қағаздар және т.б.) ... салу ... ... көлемі мен саласын кеңейтеді.
Осылай, банк бизнесінде тапсырыскерлердің ... ... ... ... дәстүрлі банк операциялардың жаңалардың үлесіне
қысқаруы жүріп жатыр. Жаңа қызметтер тапсырыскерлердің біліктілігінің
жоғарылауының ... ... ... жетістіктерін пайдалануына
ұмтылысы арқылы да қарқынды түрде нарыққа ... ... ... ұсынатын
ең жаңа қызметтерге – сақтандыру полистерін алып-сату бойынша брокерлік
қызметтер, сақтандыру ... ... ... өзаралық қорларға
қаржы салымдары жөніндегі ұсыныстар, құнды ... ... ... ... ... ... салу саласында кеңес беру,
зейнеттік бағдарламаларын басқару, кәсіпорын-тапсырыскердің ... ... ... кеңес беру жатады.
Мұндай беталыс банктердің пайыздық шығындарын азайтады және ... ... ... ... ... ... ... және банкроттық салаларындағы баланстан тыс ... ... ... пайыздық емес табыстар көлемін өсіреді.
Баланстан тыс қызметтердің өсуі ақпараттық қызметтердің өсуімен ... ... ... ... түрлі экономикалық қорларға,
ақпараттық қызметтерді өндіру және ... ... ... ... мен қызметтерінің, сол сияқты қазіргі АК-технологиялар
негізіндегі олардың алға басу арналары жылдам әрі ... ... ... ... ... ... банкинг.Банктің корпоративті тапсырыскерлерімен
қатынастарының жаңа түріне ... ... ... келеді.
Инвестициялық банкинг дегенде тапсырыскердің құнды қағаздарын бірінші
кезекте орналастырымы, сол ... оны ... ... ... ... рынокта операциялармен байланысты ... ... ... ... ... тапсырыскердің құнды қағаздарын
шығару және орналастыру болып табылады. Инвестициялық банкингті оған деген
кіші және орта кәсіпорындар жағынан ... және ... ... оның ... қажеттіліктеріне бейімделуі ерекшелендіреді. Кіші және орта
кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... – жұмыстың жаңа
бағдары, сол сияқты ірі банктер ... ... сол ... ... рынокта құнды қағаздармен
сауда операциялары және осылармен ... ... ... және ... құнды қағаз қоржындарын басқару ... ... ... ... ... ... ... байланысты кәсіпорынның бос қорларын ... ... ... ... және ... қоржындарды басқару
қызметтерге сұраныс өсуде. Инвестициялық банкингтің бұл ... ... ... ... мен қаржылық инжинирингтің енуімен байланысты
жылдан жылға күрделенуде.
Инвестициялық банкингке бірігу және ... алу ... ... ... ... ... банктер келісімге отыру және
рәсімдеуге көмектесетін ғана емес, сол сияқты ... оның ... ... басқа активтерін сатушы мен сатып алушыларды белсенді
іздестірумен айналысатын ... ... ... ... ... қазіргі кезде кәсіпорын менеджерлерімен акцияларды сатып алуц,
бақылау пакетін сатып алу, оның ... ... ... да ... алумен
байланысты келісімдер жатады. Инвестициялық банкинг банктерге дәстүрлі банк
операцияларынан түсетін табысқа қарағанда осы қызмет саласына жаңашылдықты
үнемі ендіруінің ... ... ... ... ... ... ететді.
Инвестициялық банктерде бір айналысып жатқанда таза табыс көрсеткіші:
кішігірімдерде (100 айналысатындарға дейін – 295 АҚШ ... және 353 ... ... ... 1000 ... дейін) – 171 АҚШ доллары және 91
еуроны құрайды.
Халықаралық банк қызметтерінің өсуі.Халықаралық банк ... ... ... банк ... көрсетумен
байланысты қызметтер жатады.
1. Ағымдағы шоттарға қызмет көрсету. Жетекші трансұлттық банктер
корреспонденттік ... ... ... ... ... ... шоты және өздерінің ... ... ... есептесуді өткізу;
• тапсырыскердің шотындағы ... ... ақша ... ... ... ... овернайт», яғни корреспондеттік шоттағы үстеме
лимиттік ... ... ... ... автоматты
орналастыру;
• тапсырыскердің сыртқы сауда келісімдерін жүзеге асыру ... ... және ... Тапсырыскердің халықаралық бизнесіне қызмет көрсету кезінде
қауіптерді ... жеке ... ... банктер, қаржы институттарға
қауіп шектерін қою және ... ... ... тапсырыскердің сыртқы
экономикалық келісімдері бойынша аккредитив және ... ... ... ... кепілдік қою, құжаттамалық құралдарды есептеу арқылы
валюттық, несиелік, төлем, саяси және тағы ... ... ... ... ... банк және тапсырыскердің қауіптерін
сақтандыру.
Тапсырыскердің халықаралық бизнесіне ... ... ... ... ... кең ... ... тапсырыскердің шетелдік мекемемен келісімге отыру кезіндегі оңтайлы
шарттар мен есептесу түрлеріне жетуге бағытталған ... ... ... бәсекелестердің банктерін сыртқы сауда
контракттардың міндеттемелерін орындауын талдау;
• валюта бағамының өзгеруі бойынша ... ... ... ... түсу ... ... ... кеңестер беру;
• валюталық және пайыздық қауіптерді хеджирлеу (сақтандыру)
құралдарын ... ... ... ... ... пен кепілдіктерді растау.
Қауіптерді басқару бойынша халықаралық банк қызметтерін ұсынған кезде
банктер шетелдік ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша; банк ... ... ... өтеуге қабілеттілігін жіне іскерлік беделділігін
талдаумен ... ... және ... ... ... ... ... отыру, соның ішінде
траттарды акцепттеу, қысқамерзімді несиелеу және т.б. бойынша; валюталық
және ... ... ... ... ... ... және
биржадан тыс қатысушылармен экономикалық қатынастарға түседі.
3. ... ... ... ... ... кеңейту.
Қазіргі тәжірибеде тапсырыскердік экспорт-импорт келісідерін несиелеу
бойынша банк қызметтерін көрсетуге ... шот ... ... ... шетелге шығарушы-шеттен әкелушіге несиелік желілерді есептеу;
• шетелге шығарушы қойған трат не ... ... ... “акцептке
қарсы құжаттар” шартында несиелеу;
• қарыз алушыға инкассалық құжаттарына қарсы кері ... ... ... ... ... ... құжаттық аккредитивке қарсы шетелге
шығарушыны несиелеу;
• 3-айға ... ... ... ... ... ... жеткізудің 1-жылдан 3-жылға дейін несиелеу;
• шетелге шығарушы жазып берген траттарды акцепттеу;
• шеттен әкелушіні несиелеу (бланктік несиелеу);
• контракт міндеттемелерін орындауды несиелеу;
... ... ... шеттен әкелушіні үшін банк синдикатын
ұйымдастыру.
4. Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... банктердің
синдикатымен беріледі. Синдикатты несиелеудің негізгі артықшылықтарына,
мысалы еуронесиенің, әдеттегі ... ... ... арзандығы,
қысқа мерзімде елеулі қаржыларды тарту мүмкіндігі ... ... ... несиелер банктерге активтерді түрлі рынок пен түрлі
валютада орналастыру арқылы қауіптерді ... ... ... ... ... ... ... арасында рөлдерді тарату (құжаттаманы жүргізу, ... ... ... қол қою ... ... ... ... қартынасу және т.б.);
• басқарушы синдикат тобын қалыптастыру;
• несиелік келісімді дайындау;
... ... ... және оны ... ... тарату;
• несиелік келісім мәтініне сәйкес синдикат қатысушылары ... ... ... шоғырландыру және аудару, синдикат қатысушылары арасында
комиссиялар мен пайыздарды тарату және несиелік келісім бойынша басқа
да әкімшілік міндеттер.
5. Банк ... ... ... синдикатты қарыздарға ұқсас
келеді және “CLO” (CLO – col lateralized loan ...... ... ... ... мәні жобаларды қаржыландыруға берген несиелер пулын
(әдетте, үш-төрт ондық жобалардың ... ... ... ... ... Қор банк ... ... құнды
қағаздарды шығарады және (CLO) оларды инвесторларға сатады, бұл ... ала ... ... ... ... ... ... беделбелгі
агенттігі берген бағаны ескереді.
CLO рыногының тез дамуы бұл механизм ... үшін ... ... ... анықтығы;
• инвестициялардың әртараптануы (CLO-лар қарыз міндеттемелер ... ... олар ... жобаларға инвестициялық
қауіптерге қарағанда қауіптілігі төмен);
• қауіпсіздік (қарыз міндеттемелері ... ... ... ... ... ... да CLO ... өте маңызды, себебі пулда капиталдар
рыногына ену жеңілдеу және ... ... ... ... ол қарызды жалғыз жобаны қаржыландыру жағдайына қарағанда,
тиімдірек шарттарында алады. CLO-ны ... ең көп ... банк ... ... ... ... ... саласындағы қызметтер. Банктің
бұл қызмет саласына: қаржылық кеңес ... ... ... ... ... ... серіктестерді іздеу,
халықаралық масштабта біріккен ксіпорындарды құру қызметтері кіреді.
Халықаралық корпоративтік қаржылар ... ... ... қызметтерді ендіреді: компанияны кешенді тексеруді өткізу? Қаржылық
модельдеу, инвестициялық тартылымдылықты ... ... ... ... ... ... ... құрау, инвесторлар мен келісім
тараптары үшін ақпараттық меморандумды дайындық, келіссөздерді жүргізу.
Жекешелендіру жайлы қаржылық ... беру ... ... 40 ... және төмендегілерден тұрады:
• дайындық кеңестік банк қызметтерін ... ол: ... ... және ... ... ... ... талдау,
корпоративтік құрылымды талдау, қаржы болжамдарын ... ... ... ... ... ... инвесторды таңдау, яғни әлеуітті жоспарлаудың инвесторларды
талдау, олардың артықшылықтарын талдау, ... ... ... қол қою, ... жоспарлаудың инвесторлардың
ақырғы тізімін құру.
• келісімнің құрылымын қалыптастыру және ... ... ол ... ... ... ... дайындау және тарату
және тендерге қатысуға шақыру, инвесторлар ұсыныстарын ... ... ... жүргізу, келісімді ақырғы
бекіту және аяқтау.
Корпорацияның жарғылық капиталын көбейту мақсатымен ... ... ... ... ... ... бірігуі немесе жұтылуы жолымен
пайда болған ... ... ... акцияларын шығару кезіндегі
банк қызметтері – одан да күрделі көпдеңгейлі үрдіс.
Бөлшек банкингі.Терең қайта ... жеке ... дара ... де ықпалын тигізді. Бүкіл әлемде тұрғындарды дара ... ... ... операцияларының бірі. Сонымен қатар дамыған елдерде жеке
тұлғаларға тез несие беру ... өтіп ... Бұл ... ... жақындап қалып, онда бос тауашасын табу қиындай түсті, ал
банктер арасындағы бәсекелестік күннен күнге өсіп келе ... ... ... ... ұйымдастыруды түбегейлі өзгертуге талпындырды.
Өтіп жатқан өгерістердің мәні – ... ... ... ... шоғырлануының ұлғаюында, олардың стандарттау
және автоматтандыру және осылардың негізінде берілген банк ... ... ... ... ... ... көрсетудің сапасы мен ... ... ... жолы ... әлеуметтік және мүліктің белгісіне
бойынша бөлу арқылы табылды.
Өткізу қызметтері мен әзірлемеге кететін банк ... ... ... ... ... мен ... жоғарылату
үшін «жекеленген жаппай өндіріс» принципі қолданылады,, бұл ... ... ... стандартты өнімдерден жеке сипатқа ие ... ... ... ... өсуі мен ... өсуін озып
кеткен банктардың ынталандыруы ең алдымен пайда болып жатқан орта ... өмір сүру ... ... ... ... және ипотекалық
несиелер болйынша өтелмеген төлемдер СЖӨ-нен 70%-ға асады, Батыс Еуропа
елдерінде - 50%-ға, ал ... - ... ... кем), яғни ... ... ... өсіп ... жекеленген (бөлшек) несиелеудің 3 сегментін бөліп көрсетеді:
жаппай тапсырыскерле үшін ұзақ пайдалану тауарларын сатып алуға ... ... және орта ... үшін автонесиелеу.
Несиелерді ағымдағы өтеулімдер бойынша стандартты банк қызметтері
көбінесе банкомат және ... бойы ... ... толық автоматтандырылған
офистерге тапсырылуда.
Нәтижесінде АБЖ ... ... ... ... көбейіп,
тапсырыскерлерге кеңес беретін филиалдардың қызметкерлеріне ... ... ... ... ... ... (10 адамға
2,3 жекеленген банк бизнесінің автоматтты технологиясының тағдырын шешуде.
Жоғары деңгейдегі – ... ... ... ... ... жаппай қызмет көрсетуге қатысты - әзірше банк терминалдары
арқылы толық ... ... ... ... ... технологиялары (тапсырыскерлермен байланысты басқару) .
Қызмет көрсетудің жоғары мәдениетіне жету үшін көптеген стратегиялар
мен үлгілер бар. Ең ... және кең ... ... СRM (Customer
Relationship Management) болып ... ... ... ... ... ... СRM екі ... бөлінеді:
тапсырыскерлермен қарым-қатынасқа түсу, маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... тапсырыскер жайлы барныша көп мағлұмат алу, тапсырыскерлерді түсіну
және олардың келесі сатып ... ... ... ... ... құралдарды, әдістерді және компьютерлік бағдарламаларды
қолданылатын аналитикалық (талдау) болып бөлінеді.
СRM-ның негізгі ғибраты тапсырыскерлерді өзіне ... және ... ... сенімді болып қалу үшін және ... ... ... ... ететін арнайы стратегияларды қолдану, яғни
тапсырыскерлермен тұрақты қатынастарды құру ... ... ... банкке клиенттер тұрғысынан қарау, банкпен қарым-қатынасқа
түскеннен кейін тапсырыскерде ... әсер ... білу ... ... ... келе ... ... өзінің тапсырыскері
ретінде ұстап қалу соншалықты ... ... ... ... табу ескі ... ... қалудан 5-15 есе қымбатқа
түседі. Бұл егер банк ескі тапсырыскерлер бұырнғыдай өзінің ... үшін үшін ... ... 5% көптеу шығындалса, онда ол өз табысын 25-
85%-ға өсіреді. ... сол ... ... 68% ... ... болғандықтан банкпен қарым-қатынасты үзетінін көрсетті. Осыдан
келесі қорытынды ... ... ... ақша ... ... ... жақсартуға ақша жұмсаған біршама айтарлықтай пайдалы. Керемет
қызмет көрсету банк ... ... ... қолдана беретінін
білдіреді.
Көптеген СRM жүйелерінің негізгі функционалдық блоктарына:
МА – ... ...... автоматтандыру
SFA - (Sales Force Automation) – Сауда өкілдерінің қызметін автоматтандыру
CSS - (Customer Service & Support) – ... ... және ... ... автоматтандыру
МА – (Marketing Automation) – Маркетингті автоматтандыру.
Маркетингтік ... ... ... ... Интернет пен
электронды поштаға тез ауысып жатыр. ... ... ... ... кері байланысында құрылған және мақаттар ... ... ... негізделген үзіліссіз үрдіс ретіндегі айналым
түрінде қарастырылады.
Сонымен қатар, маркетингтің қазіргі әдістері бұрынғы қатынастар туралы
мағлұматтар негізінде арнайы ... ... ... болжау,
тапсырыскерлер өміріндегі негізгі өзгерістерді белгілеу және оның келесі іс-
әрекеттерін болжауға негізделген. Осылай, маркетинг біршама ... ... ... ... ... мағлұматтар мен өнімдерді алады.
Максималды әсерге жету үшін маркетингтің кампаниясының ... ... ... ... ... пен ... ... жүргізу үшін сатушылардың қатысымен өткізілуі тиіс.
SFA - (Sales Force Automation) – Сауда ... ... ... тапсырыскерлерімен қатынасы, оны
тұтынушыға ... оның ... жету және ...... ... ... түрлі интерфейстер арқылы басқарыла алады және ... ... ... ... үшін менеджерлер ақпараттың негізгі көзі ... ... ... олар ең жаңа мағлұматтарға жетудің құралына ие болса, ... осы ... ... ... ... ... Сатылымдарды болжау, сатылым айналымын ... есеп ... ... Қатынастарды басқару (Contact management);
• Тапсырыскерлермен жұмыс (Account management);
... ... ... ... ... ... үрдісі;
• Табыстар мен шығындарды талдау.
CSS - (Customer Service & Support) ... ... ... ... ... автоматтандыру.
Қазіргі қызмет көрсету тұжырымдамасы телефон бойынша сұрақ қойып ... ... ... ... ... ... біршама кең. CSS –
қарым-қатынасқа түсудің негізгі кезеңі, бұл ... ... ... CSS-ке ... ... ... ... дерекқоры – қай тапсырыскер қызмет
көрсету қызметіне жүгінгенін анықтауға, осыдан бұрын оның ... ... оның ... ... бар ... анықтауға
мүмкіндік береді;
• Сұранымдардың өту мониторингі - ... мен ... ... ... ... ... қайтаруға мүкіндік береді,
қызмет көрсету нәтижелері туралы есеп беруді қамтамасыз етеді;
• Әдеттегі пайда болатын ... мен ... шешу ... ... қоры ... ... құнын азайту мақсатымен) ;
• Тапсырыскерлер сұранымдарын басқару құралдары.
Call-центрлері .
Call-центрлер соңғы кезде ... ... ... ... өтетін СRM тұжырымдамасының негізгі технологиялық
элементтеріне айналуда. Сонымен қатар Call-центрлері ... ... ... бастап факс, электронды пошта, WAP және ... ... ... желілерін біріктіретін технология ретінде кең
таралып жатыр.
Call-центр терминінің дәстүрлі аудармасы – ... ... (бұл атау ... ... ... ... ... центр»
термині де жиі қолданылады.
Мәні бойынша, Call-центр белгілі оператор ... ... ... және ... ... ... ие. ... міндеті – қоңырау-сұрақтарды қабылдау және
анықтамалар беру, абоненттер ... ... ... беру ... басқа
құрылымдармен байланысудың басқа түрлері.
Call-центрге сұранымдар телефон арқылы сияқты, электронды пошта ... ... ... ... Интернет-сервер арқылы түсуі мүмкін. Мұндай
сұранымдар сол ... ... ... ... бұл ... төлеуде
үнемдеуге ғана емес, сол сияқты өзінің тапсырыскері үшін банктің абсолютті
қол жетерлік имиджін ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері бар Call-центр –
бұл қазіргі ... сай ... ... ... қосу
телефон қосу компьютер. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... принциптері біріккен.
Дербес тәсіл үрдісте оператор-кеңесшілердің қатысуымен қамтамасыз ... кең ... ... ... ... ... қосылуы
арқылы әмбебап сипатқа ие; автоматтандыру қоңырау мен ... ... ... ... бұл компьютерлер мен олардың желілерін бағдарламалық
қамтамасыздандыру және қолданыстағы желілердегі дерекқорларды телефондық
сандық қондырғылары ... ... ... мүмкіндік берді. \5,168б\
3.2 Банк тәжірибесіндегі ... ... ... ... ... нәтижелерін талдау оның жұмысының маңызды
бағыттарының бірі болып табылады. Ол белгіленген ... ... және банк ... ... ... ... ... Қазіргі кезде банктердің есеп беруін талдауда горизонталды,
вертикалды, ... және ... ... кеңінен қолданылады.
Көлденең талдау – бұл есеп беру кездегі көрсеткіштерді оның алдындағы
кезең көрсеткіштерімен салыстыру.Бұнда есеп берудің ... және ... жай ... ... есеп беру ... ... ... өзгерістерімен салыстыруын пайдаланады.Әр түрлі көрсеткіштер
бойынша шаруашылық процестердің экономикалық ... ... ... ... ... аударылады.
Тік талдау – бұл қорытынды көрсеткіштерде жеке баптардың салмағын
анықтау және алдыңғы кезеңнің нәтижелерімен кезекті ... ... ... ... жыл ... ... жылдар
бойындағы есептіліктердің көрсеткіштерінің салыстырмалы ауытқулар
есептелінеді.
Ситуациялық талдау осы ... ... ... көрсетеді.Банктің
алдына қойған кез-келген мақсаты ақиқатты болу керек. Әдетте, бір ... ... осы ... ... байланысуы
қажет.Мақсаттарды иерархия бойынша олардың маңыздылығының дәрежесі ... ... соң ... ... алдына қойған мақсаттарға
жеткенін немесе жетпегенін айту үшін ... ... болу ... нарықта банктердің бәсекелестігінің өсуі, ... өсуі және ... ... алуандылығы талдаудың дәстүрлі
әдістемесінің позицияларын щайқады.Талдаудың осы ... ... ... ... ... ... нақты әсері туралы банк жетекшілері
тек болжайды.Мәселе талдаудың дәстүрлі ... ... ... олар құрылымдық және функционалдық факторларды есепке
алмайды.Одан басқа талдаудың жоғарыда айтылған әдістері банк ... әсер ете ... ... факторларды есепке ала отырып
жинақталған басқарушылық шешімдерді қабылдау бойынша жетекшілік жұмысын
қиындатады.
Осылай банк ... ... ... ... кең ... бизнесті басқару әдістерінен айтарлықтай артта қала бастады.
Банк қызметінің көрсеткіштеріне өзара байланысты факторлардың тізімі
әсер ... ... ... ... таза ... ... массасына тек
оған шығындалған басым бөлігі аз тиімді болуы мүмкін және оның үлесіне тек
маңызды емес нәтиже алынуы ... ... ... ... бір ... ... мен
нәтижелерінің қатынасымен анықталады.Яғни банк қызметінің тиімділігін
талдауды тек ... ... ... ... табыстың нақты көлемі қалай табылатынын анықтау қажет.
Осылай өзіндік капитал оған ... ... ... ... мен пассивтердің сапалық құрылымын,өзіндік және тартылған
құралдардың ... және т.б. ... ... ... өзара
байланысқан факторлардң әрқайсысы банк қызметінің қаржылық нәтижелерінеәр
түрлі бағытта әсер етеді, сондай-ақ бір факторлардың ... ... ... оң әсерін төмердетуі немесе нөлге дейін жеткізуі ... да бір ... ... ... есепке алынбаған жағдайда,басқа
факторлар әсерінің бағасы,сонымен ... ... ... ... ... ... негізделмеуі мүмкін.Ол, ... ... ... ... ... әсер ... қағидасы(ережесі, «20/80»заңы) – жүйені талдау кезінде барлық
факторлардан тек кейбіреуі ғана маңызды,сондай-ақ ... 20% ... 80%-н ... ең ... ... ... үшін олардың банк қызметінің
кілтті нәтижелеріне ... ... ... ... тиянақты есептеу,
сыныптау және дифференциациялау қажет.
Сыныптама негізінде, мысалы, келесі белгілер жатуы мүмкін:пайда болу
орны ... және ... ... ... және ... дәрежелі),құрылымы бойынша(жай және күрделі),
әрекет уақыты бойынша (үнемі және уақытша).
Осыған байланысты, ... ... ... тізімінің
табыстылығын төмендеуінің тұрақты беталысын есепке ала отырып, банктің
аналитикалық қызметінің әрекеттері тәжірибесінде ... ... ... қолданыл бастады.
Факторлық талдау сәйкес келетін ... және ... ... ... банктің аналитикалық баланстың есептілігі көрсеткіштерінің
абсолютті мөлшер динамикасын бағалау үшін арналған.
Талдауды жүргізу кезінде банк қызметінің ... ... ... ... ... сыныпқа нормативтік ... ... ... ... және ... тұрақтылық көрсеткіштері жатады.Бұл
көрсеткіштер бойынша оптималды нұсқа болып ... ... ... ... сыныптың көрсеткіштеріне нормативтік мәндер белгіленбейтін
көрсеткіштер жатады.Ол:рентабельділік , ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы көрсеткіштерінің өзгерісіне
және факторлардың әсер ету дәрежесін анықтауға, оның ... және ... ... ішкі ... ... қолдануға негізделген
«нүктелік » басқарушылық шешімдерді жасауға және тиімді даму ... ... ... екі әдіс бойынша жүргізілуі мүмкін:
1)Тізбекті қою әдісі ... - шот және ... ... ... шоттар мен түсініктердің
әсері есепкеалынады ).
2)Үлестік қатысу әдісі бойынша – шоттар топтамасы ... ... ... жататын топтамалардың әсері есепке
алынады).
Талдаудың сызбасы келесідей ... ... ... ... ... ... анықтау қажет) қандай да ... ... ... ... қою ... мәні факторлардың базистік ... ... ... ... әрбір қаадмында тек бір ғана
фактордың мәнін өзгертеді,ол барлық келесі қадамдарда ... ... ... ол ... дейін оның мәнімен
салыстырылады.Қорытынды көрсеткіштердің осы мәндеріарасындағы айырмашылығы
қарастырылатын фактор әсеріндегі талданатын көрсеткіштің өзгерісіне тең ... ... ... кезінде талданған фактордың нақты мәндерін
сақтайды,ал келесі ... ... ... ... ... ... ... сызба бойынша есепті жүзеге асырады.
Талдау қадамының саны фактор санына тең болу керек.
Тізбекті қою әдісінің ... ... ... ... ... ... әсер ету дәрежемін толығырақ анықтау үшін үлестік әдісі
қолданылады. Ол тізбекті қою ... ... ... ... ... маңыздылығы жағынан бірдей қабылданады.Содан
сомалық алдын ала әсері анықталады, ол көрсеткіштердің нақты өзгерісінен
ерекшеленеді, ... оның ... ... ... бірнеше фактордың
біріккен әсерімен белгіленген.Қалдықты әрбір фактордың алдын ала әсерінің
есептелінген ... ... ... ... факторлардың әсерін талдау (ROA) және
өзіндік капиталға рентабельділікке (ROE) ... ... ... ... (К) ... ... тиімділігін мінездейтін негізгі көрсеткіштердің бірі
болып капитал рентабельділігі (ROE) табылады. Осы ... ... ... ... үшін ... факторлық моделін қолдануға
болады.Осы модель бойынша ROE-ні келесі ... ... ... ... ... ... ROE - ... капиталдың рентабельділігі ;
Дч – банктің таза табысы;
СК - өзіндік капитал;
ROA – активтердің ... ;
К – ... ... ... ... рентабельділігінің факторлар әсерін талдау (ROА) және өзіндік
капиталдың рентабельділігіне (ROE) активтердегі ... ... (СК) ... ... ... ... мысалында тізбекті қою және үлестік
қатысу әдістерін қолдану арқылы жүргізіледі.
Бастапқы берілгендер(бірлік бөлшекте)
|Фактор атауы ... ... ... ... ... |ROA |0,0135 |0,0163 |0,028 ... | | | ... |К |0,182 |0,177 |-0,004 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |ROE |0,0743 |0,0919 |0,0176 ... | | | | ... | | | ... қою ... ... ... үлесі – бұл сандық фактор, ал ...... қою ... ... болады:алдымен
активтердегі акционерлік капитал үлесі(К),ал содан соң ROА .
Активтердегі өзіндік капитал үлесінің өзгерісі ... ROE ... ... ... өзгерісі ықпалындағы ROE өзгерісі:
D ROE=0.0163/0.177-0.0135/0.177=0.0919-0.07611=0.015786;
Қарастырылған факторлардың сомалық әсері:
0.0018+0.015786=0.01767
Нәтижесінде ... ... ... ... 0,004 төмендеуі
өзіндік капитал рентабельділігінің0,0018 өсуіне әкелді.
Содан активтер ... 0,028 өсуі ... ... ... 0,015786 ... қарастырылатын факторлар ықпалындағы капитал
рентабельділігі 0,0176 немесе 1,76%-ға өсті.
1.2. Үлестік қатысу ... ... ала әсер ... ... ... ... ... өзіндік капитал үлесінің өзгерісі:
D ROE=0.0135/0.177-0.0135/0.182=0.07611-0.0743=0.00181.
Факторлардың сомалық алдын ала әсер етуі:
0.01541+0.00181=0.017223
Қалдық: 0.0176-0.017223=0.000376
Қалдық ... ала ... ... ... ... ... ... ықпалындағы өзіндік капитал
рентабельділігінің өзгерісіне:
0.01541+0.00181=0.017223
0.01541+0.000376*0.01541/0.017223=0.015747
- активтердегі акционерлік капитал үлесінің өзгерісі ... ... ... өзгерісіне:
0.00181+0.000376*0.00181/0.017223=0.0018531
Қорытынды көрсеткіш: 0.015747+0.0018531=0.0176
Осылай активтердегі өзіндік капитал үлесінің 0.004 төмендеуі ... ... ... ... әкелді.
Алайда активтер рентабельділігінің 0.0028 өсуі нәтижесінде өзіндік
капитал рентабельділігі 0.015747 өсті.
Қорытындылағанда ... ... ... 0.0176 (1.76%-ға) өсті.
2. Банктің жалпы табыстарындағы таза ... ... ... ... ... және ... ... (ROA) активтердегі
банктің жалпы табысының айналымдылық коэффициент (Коб) үлгісі.
Қойылған ... шешу үшін ... ... ретінде:
ROA=Дч/А=(Дч/Двал)*(Двал/А)=Rопер/Коб
мұндағы Двал – банктің жалпы табысы
Дч – банктің таза табысы
Rопер=Дч/Двал – банктің жалпы ... таза ... ... – активтердегі банктің жалпы табысының айналымдылық
коэффициенті.
Бастапқы берілгендер
|Фактор атауы ... ... ... ... |
| | | | ... ... ... |Rопер |0.3327 |0.3183 |-0.0144 ... ... ... | | | | ... банк |Коб |24.642 |19.530 |-5.1119 ... ... | | | ... | | | | ... |ROA= |0.0135 |0.0163 ... ... |Rопер/Коб | | | ... банк ... ... ... және ... таза ... үлесі маңыздылығы жағынан бірдей, және де екі
фактор да сапалық болып табылады, берілген жағдайда ... ... ... ... ... ала әсері:
Жалпы табыстардағы таза табыс үлесінің ... ... ... ROA=0.3183/24.642-0.3327/24.642=0.012917-0.013501=-0.000584.
Активтердегі банк табысының айналымдылық коэффициентінің өзгерісі
ықпалындағы ROA ... ... ... ... ала әсер ... 0.002796-0.00295=-0.000153.
Қалдық алдын ала көлемге пропорционалды реттеледі:
- жалпы табыстарда таза ... ... ... ... ... ... ROA(Rопер)=-0.000584+(-0.000153)*(-0.000584)/0.00295=-0.000554.
- активтердегі банк табысының айналымдылық коэффициентінің ықпалындағы
активтер рентабельділігінің ... ... ... ... жалпы табыстардағы таза табыс үлесі 0.0144 төмендеуі активтер
рентабельділігінің 0.000554 төмендеуіне әкелді.
Алайда активтердегі банк ... ... ... ... ... активтер рентабельділігі 0.03351 өсті.
Қорытындылағанда активтер рентабельділігі 0.002796 өсті.
3. Филиалдардың қаржылық бизнесінің ROA ... ... ... ... тік ... арқылы жүргізіледі, ол өзіне табыстардың
нақты ... ... және ... ... ... ... мінездейтін
көрсеткіштердің есебін қосады. Осындай ... ... ... ... ... ... әсер ететін табыстар мен
шығындар ... ... ... ... ... ROA ... талдауфилиалдар
желісінің активтерінің жалпы рентабельділігіне әсерін 3 негізгі ... ... ... ... табыс әкелетін операциялардың
пайдалылығы, пайызды емес табыс ... ... ... ... да пайыздық емес табыстар.
Филиалдардың активтерінің жалпы рентабельділігі (ROA) ... ... ... Дп – ... ... – пайыздық шығындар
Дн – пайыздық емес табыстар
Рн – пайыздық емес шығындар
Дп.н – басқа да ... емес ...... да ... емес шығындар
А – активтер
Бастапқы ақпарат (банктің филиалдар желісі бойынша) есептеу үлгісі үшін:
|№ |Көрсеткіш атауы ... млн. ... |
| ... |150 000 |
| ... ... |18 000 |
| ... шығындар |12 500 |
| ... емес ... |1 400 |
| ... емес ... |2 500 |
| ... да пайыздық емес табыстар |1.5 |
| ... да ... емес ... |0.5 ... ... ... рентабельділігі (ROA) келесідей анықталады.
ROA=[(18000-12500)+(1400-2500)+(1.5-0.5)]/150000=0.029(2.9%).
Осылай қарастырылатын банктің филиалды желісі активтерінің жалпы
рентабельдігі 2.9% ... ... ... егер берілген көрсеткіштерді
негізгі факторлары, оның құрамдас ... ... ... ... көрініс орын табады:
Пайыздық табыс әкелетін операциялар рентабельділігі (ROAп) құрылады:
ROAп=(18000-12500)/150000=0.0366(3.6%);
Пайыздық емес табыс әкелетін ... ... ... да ... емес ... ... операциялар рентабельділігі
(ROAпнп) құрылады:
ROAпнп=(1.5-0.5)/150000=0.0000007(0.0007%).
Банктің филиалды желісі активтерінің жалпы рентабельділігін факторлар
және оның құрамдас бөліктері бойынша ... ... ... ... ... әкелетін операциялар рентабельділігі (ROAнп) теріс мөлшерлі деп
қорытындылауға болады. Бұл осы ... ... ... ... және ... емес ... ... қызмет
көрсетулерді сату көлемін өсіруге, сондай-ақ пайыздық емес ... ... ... ... керек екенін айтып тұр.
Факторлы талдау әдісін қолдану:
- банк қызметінің көрсеткіштерін талдауды сандық қана емес, сондай-
ақ ... ... ... негізгі факторларды анықтауға және банк қызметі нәтижесіне әсер
ету дәрежесін анықтауға;
- таза табысты ұлғайтудың негізгі резервтерін анықтауға және банк
қызметінің ... ... ... және ... маңыздылығын есепке ала ... ... ... шаралар жасауға мүмкінді береді.\26,18 б\
Қорытынды.
Соңғы онжылдықта кез-келген жүйеге болашақта бәсекелес күресте ... ... ... ... ... жөніндегі зерттеулер саны
күрт өсіп кетті. Қатаң ... ... және тез ... ... ... тек ішкі ... ... ғана назар аудармай, олардың
ортасындағы болып жатқан ... тез ... ... ететін
ұзақмерзімді стратегияны жасау қажет. Бүгінгі күн тез ... ... ... жүйесінің бейімделуін қамтамасыз ететін ... ... ... мен ... дәстүрлі әдістемелері олардың бір-біріне маңыздылығы
мен ... ... ... сол ... ... ... сол ... кәсіпорынды да елемейтін көбінесе статикалық,
бірнеше «жораларды» орындаудан тұратын және оларды ары ... ... ... үшін маңыздылығы жайлы тиянақсыз ... ... ... шығармашылық үрдіс ретінде ол толық көлемде тек аз ғана адамдарға
таныс, ал формальды ... ... мен ... ... ... ... бағдарлау бір жақты және кәсіпорынның барлық шамасын жүзеге
асыруға ... ... ... ол орны мен ... ... ... кезінде ғана басқарушыларға жетімді болады.
Сонымен, орны мен рөлідың мәселесі келесімен ... ... ... ... Көп ... Талдау жасау мен шешім қабылдауға шектелген уақыт ... Егер қате ... ... жағдайда кәсіпорын үшін айтарлықтай
зардаптар ... ... ... және ... ... ... ақпараттың
сенімсіздігі мен жоқтығы.
6. Стратегияны жасау кезде түрлі топтардың қарама-қарсы талаптары ... ... ... ... ... іс-әрекеттер баламалардың көптігі тиянақсыз
мақсаттар мен шектеулерді туғызады.
8. Мәселе бойынша ақпарат біржола ... ... ... көп сандарынан тұрады.
9. Ақпараттың бөлігі лингвистикалық ауыспалылар күйінде болады.
10. Стратегияны жасаушылар мен шешім ... ... үшін ... Кәсіпорын мақсаттарын шешім қабылдайтын ... (ШҚТ) ... ... ... ... тек ... ... барлық жақтарын
бір мезгілде есептеу негізінде ғана жүзеге асады.
Біздің ойымызша, орны мен рөлімен бизнес-жоспарлаудың тұжырымдамалары
мен қағидаларының ... ... ... мен ... ... ... ең ... деп санаймыз. Осы берілгендердің
негізінде, түрлі эвристикалық әдістерді қолдана отырып, қолайлы ... ... ... ... қалыптасқан талдау негізінде ең жарамдысы
таңдалады.
Мұндай әдістеме ... ... ... төмендетеді және шешімде
субъектілік үлесін ... ... ... қабылдау үрдісіне жеке шешім
қабылдайтын тұлғаның (ШҚТ) әсерін толық ... ... ... мен ... ... банк үшін стратегияны таңдап бағалау үшін біз келесі
алгоритммен бағалау үшін шарттар ... ... Дәл ... нені ... анаықтау. Бұл үшін
қарастырылып жатқан материалдарда ... ... мен ... ... алу ... және ... ... саны өте көп, бірақ осы кезде ең
тартымды ... ... ... алып ... Банк ... қорларға
ие болғанда және оларды тиімді пайдалануында мүдделі кезіндегі ауыспалы
кезеңде мұндай шешімдер қаншама қауіпті ... ... ... стратегия шын мәнінде айластырылған және негізделгеннің куәсі
ретінде барлық баламалық мүмкіндіктерді егжей-тегжейлі бағалаудың болуы
тиіс.
2. ... ... бар ... ... соң, ... ... ... бірегей болып табылатыны ... ... ... ... оның ... ... мүмкіндіктерді
пайдалануымен таңқалдыру мүмкіндігі болып табылады. Стратегия берілген
банк оның бәсекелестерінен несімен ерекшеленетінін ... ... ... іздеу бәсекелестер байқамаған жерде мүмкіндіктерді
табуды білдіреді.
3. Бағалаудың келесі қадамы – стратениянарық ... ... ... ма ... ... ... береді; жаңа
мүмкіндіктерді табудың ... банк не ... ... және не ... байланысты. Банк таңдауының сипатына корпоративтік құндылықтар
– банктің аға менеджерінің ... мен ... және ... ... ... әсер ... стратегиясын оның қорлары мен мүмкіндіктеріне ... ... ... бағалау үрдісінің негізінде нарық
ұсынатын мүмкіндіктер мен қауіптерді контекстінебанктің күшті және әлсізт
жақтарын бағалау жатыр. Біліктілікпен ... ... ... ... ... мен ... ... өту керек.
5. Банк таңдаған қауіп деңгейі экономикалық жағынан ақталды ма ... ... ... Өз табиғаты бойынша жоспарлаудың таңдау елеулі
қорлар салымдары мен болашақтағы ... ... ... ... ... ұсынады. Банк жасаған таңдауымен байланысты
қауіп деңгейін нақты анықтау ... ... ол банк ... ... сияқты оның маркетинг пен қызметкерлерінің мүмкіндіктерімен сәйкес
келу тиісті.
Банк жұмысын және стратегияны ... ... ... ... ... ... жетуге кедергі болатын немесе оның
дамуын тежейтін мәселелерді анықтау ... ... Сол ... ... ... үшін ... қызметі жайлы хабар беретін тек қана есептік
мағлұматтар ғана емес, сол сияқты ... ... ... ... біз ... банктегі орны мен рөлідың өзіне тән
ерекшеліктерін, оның құрылымы мен ... ... ... ... ... ... айтылғаннан келесі қорытындылар жасауға
болады.
Банктің жоспарлаудың жолы – ... ... ... ... ... (ең біріншіден, жеке, кооператив ... ... ... ... саясатының арнайы саласы. Ол банк
қызметінде, оның орны мен ұстанымында түбегейлі ... ... ... ... есептелген ұмтылыстардың қалыптасуы мен мақсаттарды ұсынуымен
сипатталады. Тактикалық ... ... ... ... ... ірі ... және ... мақсаттарға жетудің құралы болып
табылады. Мұндай ұмтылыстар, әдетте, банк ... ... ... да банк ... ... ... ... Мұндай жолдың мысалына филиалдарды, ... ... ... ... ... және т.б.) ашу ... болады. Банк саясатындағы бұл жолы іскерлік немесе біріккен
кәсіпкерліктің ... ... тік ... ... ... ... ... құру және қолдауға бағытталған және бұл ... ... ... ... ... тізімі:
1.2010 жылғы Қазақстан Республикасы Президентінің халқына жолдауы.
2. «ҚР-дағы банктер және банктік қызметі туралы» 1995жылғы 31 ... ... ... ҚР ... ... банковского учреждения. – М.,1991. – 227с.
4.Гапоненко А.Л.,Панкрухин А.П.Стратегическое управление:Учебник. ...... ... А.Н. ... ... рынка:Учебное пособие .
– Алматы:Қазақ университеті,2010. - 420с.
6.Ефремов В.С. Стратегия бизнеса. – М.:Финпресс,1998. -138с.
7. Б.Карлоф. Деловая стратегия\пер.с ... – М.: ... 1991. – ... ... ... ... в ... банках
РК. – Алматы:Қазақ университеті,2008. – 181с.
9.Сейітқасымов Ғ.С.Ақша,несие,банктер:Оқулық. – Алматы: «Экономика»,2009.-
416 бет.
10.Бор М.З.,Пятенко В.В.Стратегическое управление банковской ... М.: ...... Г.Н. ... банки в условиях формирования рынка. –
СПб,1991. – ... Г.Т. ... ... в ... и ... обеспечения их
устойчивости.Дис. ...д.э.н. – Алматы,2004.
13.Котлер Ф. ... ... ... ...... – 736с.
14.Ансофф И.Стратегическое управление. – М.:Экономика, 1989. – ... ... М., ... ... ... –М.:Дело,1993. –
702с.
16.Нысанбаев С.Н.,Тулембаева ... ... и ... ...... Г.Банковское дело и банковское законодательство ...... ...... К.О. ... и ... ... развития банковской
системы Республики Казахстан.\\Вестник КазНУ. -2008. - ... ... за ... ... ... ... в развитии банковского дела.\\Банки
Казахстана.- 2009.-№5.
23.Рустам Али. «Нурбанк»намерен вдвое увеличить свою рыночную долю\\Деловая
неделя .- 2009.- 2 ... ... ... капитал\\Деловая неделя. – 2009. -
№42(4 ноября). – ... ... ... ... как ... ... исследованиий и статистики Национального Банка РК\\мир
финансов. – 2009. -.№7
26.Лисак Б.И., Ким ... ... ... факторного анализа в
практике аналитических служб банков.\\Банки Казахстана. – 2010. - №2
27.Финансовый надзор о ... ... ... и ... ... – 2010. -№3.
-----------------------
2008 503,3 200,7
2009 743,4 451,5
2010 1678,8 ... ... сала ... ... шеңберінде
жоғары
төмен

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Мемлекеттің инвестициялық саясаты19 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
AVR тегінденгі микроконтроллерларды пайдалану ерекшеліктері4 бет
JSP, PHP, ASP Web программалау тілдеріне шолу. Сайт құру кезеңдері5 бет
Ассемблер тілінің синтаксисі, алфавиті14 бет
Ассемблер тілінде бағдарламалау10 бет
Ассемблер тілінде программалау жайлы ақпарат5 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері жайлы мәлімет14 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері туралы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь