Мұнайгаз өндіретін комплексті дамыту

КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

1 БӨЛІМ. МҰНАЙГАЗ ӨНДІРЕТІН КОМПЛЕКСТІ ДАМЫТУДЫҢ НЕГІЗДЕМЕЛЕРІ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.1 Экономикалық қауіпсіздік концепциясы және отын.энергетикалық ресурстары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.2 Қазақстан Республикадағы мұнай және газ өндіруді дамытудың қазіргі заманғы жағдайы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.3 Зерттеу объектілерінің экономикалық күйін талдау. . . . . . . . . . . . . . .12

2 БӨЛІМ. МҰНАЙГАЗ ӨНДІРНТІН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫН МОДЕЛЬДЕУ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . 15
2.1 Мұнайгаз өндіретін саланың негізгі көрсеткіштерін болжамдау үлгісі15
2.2 Болжамды бағалау әдістері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .17
2.3 Кәсіпорынның дамуын экономикалық көрсеткіштерін болжамдауды модельдеу. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .19

3 БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МҰНАЙГАЗ САЛАСЫНЫҢ КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ . . . . . 20
3.1 “Кәсіпорын №1” негізгі көрсеткіштерін болжамдау үлгісі. . . . . . . . . . 20
3.2 Мұнайгаз өндіруші сала өнеркәсіптерінің экономикалық көрсеткіштерінің көпфакторлы анализі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
3.3 Қазақстан Республикасының мұнайгаз саласының кәсіпорындар қызметінің экономикалық тиімділігін бағалау. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

ҚОРЫТЫНДЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .34
Әлемдік экономикадағы мұнайгаз комплексінің алатын орны ерекше. Энергоқорлармен сенімді қамтамасыз ету алдыңғы қатардағы елдердің сыртқы саяси сипатын анықтайтын негізгі ұлттық артықшалақтарға жатады.
Отандық экономиканың мұнайгаз секторы дегеніміз мемлекеттің индустриалды дамуы мен экономикалық өсуінің негізі, қазіргі кезде ол жалпы ішкі өнімнің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді және бюджетті қалыптастыру көздерінің негізгілерінің болып табылады. Мұнайдан түскен пайда экономиканың стратегиялық маңызды саласы ретінде елдің тұрақты әрі орнықты дамуы және ірі валюталық келіп түсу сипатын қамтиды.
Қазақстан мұнайгаз секторының негізгі стратегиялық даму келешегі үш бағытта жүргізіледі:
- Мұнай кен орындарын әрі қарай өңдеу (әсіресе Каспий шельфінде);
- Мұнайгаз құбырларын салу;
- Мұнайдан түскен пайда мен мұнайгазды тасымалдау инфрақұрылымын дамыту.
Мұнайгаз саласының жоғары даму қарқыны халық шаруашылығын дамытуда мұнай мен газды қолдануға негізделген. Табиғи газ және мұнай өндірудегі ауыр қалдықтар – бұл арзан және қолайлы енергетикалық, тұрмыстық отын.
Мұнайгаз саласының жоғарғы қарқынмен дамуы ел халық шаруашылығының дамуына арналған мұнай мен газдың үлкен маңыздылығына негізделеді. Арзан әрі тиімді энергетикалық және тұрмыстық отын табиғи газ бен мұнайды қайта өңдеуден қалған ауыр қалдықтары болып табылады.
Бұл курстық жұмыста Қазақстандағы мұнайгаз шығарушы саланың даму күрделілігі мен көп жоспарлығы, әртүрлі факторлардың қарастырылып отырған экономика секторының негізгі көрсеткіштеріне әсерін талдау және Қазақстанның мұнайгаз шығарушы кешенінің дамуын болжаммен үлгілеу қарастырылған.
Теориялық және практикалық жоспардағы мұнайгаз кешенінің және кәсіпорынның даму болжамын үлгілеу мәселелері толық қарастырылмайды. Соның ішінде осы сала мен оның кәсіпорынның экономикалық даму қауіпсіздігі, мұнайгаз шығарушы кәсіпорынның даму каупінің факторларын анықтау, осы қызметтің экономикалық тиімділігіне баға беру және тағы басқа толық сипатталмаған. Қазақстанның мұнайгаз шығарушы кәсіпорындарының стратегияларының, осы тұтас саланың даму және сонымен қатар эконометриялық талдау әдістерін, саланың негізгі даму көрсеткіштерінің факторларын жасау мәселелері бірінші дәрежелі мәнге ие.
Алынған табыс көлемінің экономикалық-математикалық үлгіленуін талдау және мұнайгаз өнімін жүзеге асыру, таза пайда, өзіндік құн үлгілері Қазақстан Республикасының энергетика және минералды ресурстар министрлігінің кәсіпорындарында қолданылуы мүмкін. Бұл нәтижелер әр түрлі бөлімдерге арналған маңызды экономикалық факторлар бойынша динамикалық индикативті жоспарлары мен Қазақстанның мұнайгаз кәсіпорындарының түрлі өндірістік қызмет түрлерін дайындауға мүмкіндік береді.
        
        Мазмұны
Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1 ... ... ... ... ... негіздемелері. . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . ... ... ... ... және отын-энергетикалық
ресурстары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... мұнай және газ өндіруді дамытудың қазіргі
заманғы жағдайы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... талдау. . . . . . . . . . .
. . . .12
2 ... ... ... ... даму стратегиясын модельдеу. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . ... ... ... ... ... көрсеткіштерін болжамдау үлгісі15
2.2 Болжамды бағалау әдістері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... ... ... ... көрсеткіштерін болжамдауды
модельдеу. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... кӘсіпорындар
қызметінің экономикалық тиімділігі . . . . . 20
3.1 “Кәсіпорын №1” негізгі көрсеткіштерін болжамдау үлгісі. . . . . . . .
. . ... ... ... сала ... экономикалық көрсеткіштерінің
көпфакторлы анализі. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... қызметінің
экономикалық тиімділігін бағалау. . . . . . . . . . . . . . . . . .
. ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . ... экономикадағы мұнайгаз комплексінің алатын орны ... ... ... ету алдыңғы қатардағы елдердің ... ... ... ... ... артықшалақтарға жатады.
Отандық экономиканың мұнайгаз секторы ... ... ... мен ... ... ... қазіргі кезде ол жалпы
ішкі өнімнің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді және бюджетті ... ... ... табылады. Мұнайдан ... ... ... ... ... ретінде елдің тұрақты әрі орнықты
дамуы және ірі ... ... түсу ... ... ... ... ... стратегиялық даму келешегі үш
бағытта жүргізіледі:
- Мұнай кен ... әрі ... ... (әсіресе Каспий
шельфінде);
- Мұнайгаз құбырларын салу;
- Мұнайдан түскен пайда мен ... ... ... ... ... даму ... ... шаруашылығын дамытуда
мұнай мен газды қолдануға негізделген. Табиғи газ және ... ... ... – бұл ... және ... ... тұрмыстық отын.
Мұнайгаз саласының жоғарғы қарқынмен дамуы ел халық шаруашылығының
дамуына арналған мұнай мен газдың үлкен ... ... ... ... энергетикалық және тұрмыстық отын табиғи газ бен мұнайды ... ... ауыр ... ... ... курстық жұмыста Қазақстандағы мұнайгаз ... ... ... мен көп ... әртүрлі факторлардың қарастырылып отырған
экономика ... ... ... ... ... ... мұнайгаз шығарушы кешенінің дамуын болжаммен ... және ... ... ... ... ... даму болжамын үлгілеу мәселелері толық қарастырылмайды. Соның
ішінде осы сала мен оның кәсіпорынның экономикалық даму ... ... ... даму ... факторларын анықтау, осы
қызметтің экономикалық тиімділігіне баға беру және тағы ... ... ... ... ... кәсіпорындарының
стратегияларының, осы тұтас саланың даму және сонымен қатар эконометриялық
талдау ... ... ... даму ... ... ... ... дәрежелі мәнге ие.
Алынған табыс көлемінің экономикалық-математикалық үлгіленуін талдау
және мұнайгаз ... ... ... таза ... өзіндік құн үлгілері
Қазақстан Республикасының энергетика және ... ... ... ... мүмкін. Бұл нәтижелер әр түрлі
бөлімдерге ... ... ... ... ... динамикалық
индикативті жоспарлары мен Қазақстанның мұнайгаз кәсіпорындарының түрлі
өндірістік қызмет түрлерін дайындауға мүмкіндік береді.
Курстық ... ... ... тиімділікке баға беру әдістерін
таңдау, минимал қаржылық және материалдық шығындар болған кезде басқару
мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... болжау үлгілерін жасау болып табылады.
Бұл Курстық жұмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... шығарушы “Кәсіпорын №1” және
“Кәсіпорын №2” деректері қолданылған.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... мәселелерді
кешенді және тізбекті кіріспеден, үш тараудан, ... ... және ... ... ... Мұнайгаз өндіретін комплексті дамытудың теориялық
негіздемелері
1. Экономикалық қауіпсіздік ... және ... ... қауіп-қатерден қоғам, адам, мемлекетті қорғау модернизация,
қоғамның өмір ... ... ... ту ... ... халқының
және барлық ұлттардың даму мақсатында оның ... ... ... ... ... құруды қамтамасыз етеді. Қауіп-қатердің түріне
байланысты ішкі және ... деп ... ... ... ішкі және ... қауіп-қатердің әсері
тұрақты бола бермейді, ол қоғамда және мемлекетте болып жатқан ішкі және
сыртқы өзгерістерге ... ... ... әр түрлі қауіп-қатер факторларын
ескере отырып мұнай мен газды барлауға ... әр ... ... ... болып бөлінетін қауіп-қатер факторларының жиынтығы болады. ... ... және ... тән ... факторлары жатады.
Экономикалық қауіпсіздік мәні көрсеткіштер мен ... ... ... айналады. Өмір сүру сапасы мен деңгейі, ... ... ... ... өсім, қаржы тапшылығы, мемлекеттік
қарыз, әлемдік экономикаға ену, алтын-валюта қорының ... ... ... ... ... өнім ... ... отын және
шикізат, ол өнеркәсіптік өндірістің 2/5 ... ... ... ... 80% құрайды.
Экономикалық қауіпсіздіктің технологиялық жағдайы деп аз уақыт ішінде
жаңа технологиялық әдістер ұсынатын, ... ... ... ... ... ... елдің әскери-техникалық жағдайын айтады.
Қазақстан технологиясында өзін-өзі қамтамасыз етуінің ... ... ... еліміздің экономикалық қауіпсіздігін
күшейте түседі.
Ғылыми-техникалық сферада алға басып келе жатқан бағыт болып техникалық
прогресс гуманизациясы, ҒТП ... ... ... биохимия, биофизика,
медициналық ғылым, ақпараттық қызмет салаларын күшейту болып табылады.
ҒТП екінші маңызды бағыты болып энергия және металл пайдалануды ... ... ... өндірістік және жеке қажеттілігі төменгі шекті
көлемде болатын экономикалық өсу ... өте келе ... ... осы ... ... Бұл ... ... асуы глобальды экономика мен
мемлекеттердің тұрақты дамуын қамтамасыз ... ... ... ... ... дамуына көп мән
береді. Ақпараттық тор мен спутниктік желінің дамуы ұлттық шекараларды оңай
жеңуге мүмкіндік ... Жаңа ... ... технологияны жетілдіруді
кітап басуды таратумен салыстырады.
Біздің ел үшін глобализация энерго-шикізаттық ... көрі ... және ... ... күшейту арқылы жаңа сатыға көтерілу
саналады.
Қазақстанның мұнайгаз кешені бүгінгі таңдағы ел ... ... ... ... ... ... елдердің ғалымдарының берген
бағасына сүйенсек, ... ... ... ... қоры ... орын ... ал ... және газ қоры бойынша мұнай шығарушы ... ... ... ... ... ... ... табиғи
ресурстардың өзі шамамен АҚШ-тың 10 триллион доллорына бағаланады.
Каспий аймағы ... ... ... және Иран ... ... маңы ... ... аймақтарында осындай ірі мұнай мен газ
қорының болуын ескеріп, мұнай мен ... ... ... ... ... әлемнің көптеген ірі мемлекеттері үшін маңызды стратегиялық
мәнді ... ... ең ... ... 46,0% ... ... 30% Маңғыстау облысының кәсіпорындарына, 14,8% Қызылорда
облысының және 8,7% Ақтөбе облысының кәсіпорындарына ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
1 сурет. Облыс бойынша мұнайды шығару құрылымы.
Қазіргі мұнай өндірісі Қазақстанның ең аз ішкі ... ... ... ... мұнай өнімін ... ... ... ... ... ... ... едәуір
қиындықтар тудырады. Мұнайдан түсетін пайданы артыру және мұнац мен газды
жүзеге ... ... ... ... ... ... және мемлекет
ішінде тасымалдау болып табылады.
Құбыр жүргізу жүйесінің әлсіз дамуы мен сенімсіздігі ... ... ... ... тигізеді де, шетелдік
инвесторлардың қызметін кеңейтуден бас тарттырады. ... ... ... ... ... ... ... асыру бұл бұл мәселенің оң
шешімін береді. Мұнай газ секторының даму стратегиясындағы негізгі тірек
кен ... ... ... ... ... және ... тасымалдауға
қойылады. Бұл мәселелерді жүзеге асыру артықшылығы ... ... ... ... ... жоғары. Құрғақ жердегі және
Каспий шельфіндегі жаңа кен ... ашу ... ... түсетін
пайданы 5-7 есеге және оданда жоғарыға арттыра алады. Болашақта 2050 ... ... ... деңгейі 1975 жылғы деңгейден 4 есе асатын болады.
Қазақстан бұл ... өз ... ... ... ... мұнаймен
“Қазақстандық ғажайып” тудыруды байланыстырмақ. Ресми ... ... ... ... жылына 150 млн. тонна мұнай шығарылу жоспарланып ... ... 10 ... кейін бұл көрсеткішті 170 млн. тонна жеткізу қарастырылуда.
Шығарылатын ... ... ... мұнай өндіруші зауыттарды қайта
өңдеуге емес экспортқа шығарылады. Мұнай мен газ конденсатын ... ... ... ... ... ... біріккен және шетелдік
кәсіпорындар ... Бұл ... ... ... мұнай
құбырларын енгізсе ішкі сауда ... ... ... ... ... мен газ ... табиғи және құнды түрінде жалпы экспорттық
жеткізілуі бұл саланың басқа өнім түрлерінің экспортынан айтарлықтай артық.
Осы ... оның ішкі ... ... үлесі көп және ... ... ... ... ... етеді.
2. Қазақстан Республикасындағы мұнай және газ өндіруді дамытудың
қазіргі заманғы жағдайы
Мұнай мен газды өндіру, қолдану, өңдеу экономиканы ... құру ... ... база ... ... ... мұнайгаз өндірісі
өндіру көлемі бойынша басқа салалар арасында алғашқы ... ... ... ... ... ... ... бағаланады.
Мұнай мен газды өндіру алдыңғы қатарлы және табыс әкелетін сапа болып
табылады. ... ... ... ... ... ... күні ... секторында мынадай жағдай қалыптасты. Республика 2,1
млрд. тонна мұнай, 0,7 млрд. тонна газ ... 1,7 ... м3 ... ірі ... ... ... ие. ... шельфіндегі мұнай қоры
бағаланады: мұнай – 12 млрд. ... газ ... - 1,6 ... ... газ – 5,9 трлн. м3.
Қазақстан территориясында 207 өндіріс орны бар, соның ішінде: Батыс
Қазақстан облысы – 15, ... – 22, ... – 80, ... – 54, ... – 16, ... – 1, Жамбыл – 6 және Қарағанды – 4 (соның ішінде
Кирова шахтасы), Шығыс Қазақстанда да (зайсан ойпаты) ... көзі ... ... орындары мен мұнай, жанғыш газ, конденсат қорлары ... ... ... ... ... ... Оңтүстік – Шығыс Қазақстанда мұнай және газ кен ...... ... мен Шу – Сарысу депрессиясында байқалған.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... келе ... ... жатады. Бүгінгі күні көмірсутекті шикізат Ақтөбе,
Атырау, Батыс Қазақстан, ... ... ... ... ... жолдауындағы стратегиялық мақсаты, ... ... ... ішкі ... ... елге ... ... Қазақстанның энергетикалық саясатының негізгі идеясы энергетика
рөлін жоғарылататын, финанстық ... және жаңа ... ... ... ... Энергетиканың мұнай рөлі оның ... ірі ... ... өнім” болып табылатын
энергетикалық ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... қорды толтыруға, әлеуметтік проблемаларды
шешуге, өндірісті және ауыл шаруашылығын көтеруге ... кен ... ... ... ... физика-химиялық
қасиетке ие. Бұл технологияны дұрыс таңдау қажеттігін ... ол ... ... ... және ... қолдануға мүмкіндік береді.
Бүгінгі күнге дейін сапалық сипаттамалар ескерілмейді, әр тоннаға ... әр ... тән ... жүргізіледі.
Шетелдік компаниялармен жүзеге асырылған анализ көмірсутекті өндіруге
және геолог барлауға байланысты. Мұнай операциясы бойынша жобада қандай да
бір ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Мұнай өндіру зауаттарының құрылысымен байланысты бөлек жобалар ... ... ... ... ... ... барлығы
көмірсутек ресурстарды қолданудың негізгі критериі – ... пен ... ... ... ... ... ... жіне газ ресурстарының қорын иелене отырып, кез келген
мемлекетте кұрделі ... ... ... проблемаларды шешуге болатын болса да, Қазақстан әлі күнге дейін
іске асыра ... ... ... ... бұл ... ... ... Қорытындылай келе экономикалық дамудың мұндай бағыты мұнай
өндіретін комплексті бұрынғы ... ... ... өндіру және мұнай
химия саласының потенциалын жоғарылатуға кез келген ұмтылады.
Перспективті регионалды саясаттың ... ... ... ... әлеуметтік аспектілері табиғи экономикалық
потенциалды дамыту ... ... ... ... кететін
жағдай, экономиканың жоғарғы сатысын дамыту жолымен, соңғы өнімді босатумен
байланысты комплексті дамытуды қарастыру керек. ... ... ... ... болып бірлік шикізаты терең және комплексті ... ... ... мұнайгаз саласының сенімді дамуы және оның үлесінің ... ... ... ... ... қатар жүреді және ... алып ... ... ... ... өңдеу шамасына
аса ден қойған жөн.
Эксперттердің ... ... 2010 жылы ішкі ... ... мен газ конденсатының жалпы көлемі, сыртқы нарықтан
сатудан түскен көлем 65-70 млн. тоннаға жетеді. Республикалық кен ... 18-20 млн. ... ... және ... ... – 40-45 млн. тонна
беру керек. 10-15 млн. тоннадай ... ... ... және жаңадан
құрылған кен орындары қамтамасыз ету керек.
2005 жылы – 51258 мың ... ... ... және 14494 млн. м3 ... Бұл 2004 жылмен салыстырғанда 1,34% және 25,04%-ке жоғары. Өткен 12
жылдықтағы мұнай, газ конденсат, табиғи газ ... ... 2 және ... көрсетілген.
Қазақстан 2005 жылдың қаңтар-наурызында 13437,4 мың тонна мұнай, газ
конденсатынэкспортқа шығарды, бұл 2004 ... ... ... ... ұлттық агенттік хабарлағандай қаңтар-наурызда мұнай және газ
конденсаты экспортының ақшалық мәні 3372,8 млн. ... ... ... ...... ... мұнай және газ конденсатын өндіру
динамикасы.
Статистикалық агенттік мәліметтері бойынша 3541,2 млн. м3 табиғи газды
(84,5% - 2004 жылы қаңтар-наурыз) ... ... ... 96,1 ... (83,2%). ... газ импорты 2005 жылы қаңтар-наурызында 3089,1 млн.
м3 (115,2%) ... ... ... 104,9 млн. ... (131,1%).
3 сурет – Қазақстан Республикасының табиғи газ өндіру динамикасы.
Статистика агенттігі хабарлағандай, осы жылдың қаңтар-наурызында 496,5
мың тонна мұнай ... (105,8%) ... ... шаққанда 137,8 млн.
доллар (161,5%), мұнай өнімдерінің импорты 429,9 мың тонна (70,7%) құрады,
ақшамен шаққанда 135,5 млн. ... ...... ... ... ... ұлттық байлық болып
табылатынын ескеру керек. ... ... ... ... ... ... мен қолдануда ұзақ мерзімдік бағдарламаны құру керек.
Ұрпақтан-ұрпаққа байлықты ... ... ... шаруашылығы қажеттілігін
қанағаттандыру бағдарламаның негізі болу керек.
Табиғи ... ... ... ... ... мұнайгаздық
машина жасауды қайта өркендету және басқа мәселелер қатар шешудің кешендік
тәсілі мұнайгаз кешендік дамуының жалпы экономикалық тиімділігін ... ... ... мұнайгаз кешенінің даму көрсеткіштерінен көріп
отырғанымыздай, осы ... ... ... ... ... ... ... етілуі ресурстарды пайдалану тиімділігімен,
саланың ішкі резервтерін іске асумен анықталады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Шикізат ресурстарын қолдану өндірісінде үлкен проблема бар. Бұл шикізат
базасы мен мұнайгаз өндірілетін, ... ... ... айырмашылығы бар.
Қазақстанның мұнайгаз өндірісіне зерттеу жүргізе келе ... ... ... шаруашылығы комплексінің негізін құрайтын,
белгілі дәрежеде экономикалық қайта құруға ... сала ... ... ... ... ... талдау
“Кәсіпорын №1” болып табылатын берілген зерттеу объектілерінің есеп
беру деректері бойынша мұнай және газ ... ... ... ... 289,2% дейін артты (4-сурет).
4 сурет. №1 кәсіпорында мұнайды өндіру.
Іске асырылған өнімнің көлемі 818,3% дейін, қарызға алынған ... ... ... ... ... ... кезеңге жеке қаражаттар 109,2%
бастап 13,9% дейін күрт қысқарды. Көрсетілген кезеңде “Кәсіпорын ... ... ... қызметін арттыруға жеке қаражаттары
жетіспейді, тек ұзақ ... ... ғана ... ... ... ... №2” экономикалық қызметін талдай отырып, кірістер мен
шығындар туралы есеп береді (1 ... және ақша ... ... есеп береді (2 кесте) қарастырайық. Активтер құрылымын талдаудан
көріп отырғанымыздай, қаражаттарды ұзақ ... және ... ... ... есеп беру ... ... ... пайдалы. Дегенмен,
үшінші және төртінші жылдарда алдыңғы кезеңдермен салыстырғанда жалпы мүлік
құнындағы ұзақ мерзімді ... ... ... ...... №2” ... мен шығындары туралы есеп беру.
|Көрсеткіштер |1-ші |2-ші |3-ші |4-ші жыл |
| |жыл |жыл |жыл | ... іске ... ... кіріс |2 195 |6 185 |16 918 |18 497 ... ... | | | | ... іске асырудан түскен өзіндік |1 953 |1 603 |2 716 |4 152 ... ... ... | | | | ... ... |241 |4 582 |14 202 |14 345 ... ... ... |1 684 |3 765 |7 552 |10 884 ... ... | | | | ... және ... ... |1 115 |2 452 |3 563 |4611 ... ... кеткен шығындар |570 |1 313 |3 182 | ... ... ... |- |- |295 |765 ... ... жою бойынша шығындар |- |- |217 |193 ... ... ... |- |- |295 |575 ... салығына кеткен шығындар |(1 331)|(57) |(1 960)|(1 447) ... ... ... ... |(1 443)|818 |6 650 |3 461 ... емес ... түскен кіріс |573 |(66) |(6) |(221) |
|Қарапайым қызметтен ... ... |(870) |751 |6 644 |6 627 ... ... | | | | ... салудан кейінгі қарапайым | |694 |4 684 |4 528 ... ... ... | | | | ... ... |(870) |693 |4 684 |4 528 ... ... ... бағасындағы ұзақ мерзімді активтер үлесі 1-ші
жылы 87,6%, 2-ші жылы 86,9%, 3-ші жылы 64,5%, 4-ші жылы ... ... ... 1-шіден 4-ші жылға дейін артуы 12,4%, 13,1%, 35,5%,
42,5%, тең. Бұл қатынас өндіруші ... тән, ... ... ... ... беріледі. Кәсіпорын қызметтік белсенділікті арттырды. Ағымдағы активтер
құрылымының оңтайлы қатынасы салалық ... ... ... ... ...... №2” ақша ... қозғалысы туралы есеп
беру.
|Көрсеткіштер |1 жыл |2 жыл |3 жыл |4 жыл ... ... ... ақша ... ... ... (шығын) |(870) |694 |4 684 |4 528 ... ... ... резерв |- |70 |19 |2 ... пен ... емес ... іске |(70) |(85) |(88) |(20) ... қалуынан болған шығын | | | | ... ... ... және |278 |251 |295 |335 ... | | | | ... жерлерді рекультивациялау және |- |- |217 |129 ... ... ... үшін ... | | | | ... ... ... ... |1 177 |335 |75 |113 |
|кустық айырмашылықтардан кеткен шығын | | | | ... ... ... ... |(387) |472 |- |(144) ... ... арттыру |234 |(41) |(520) |(996) ... | | | | ... ... ... ... |(391) |(50) |(419) |(301) ... ағымдағы активтерде арттыру (азайту) |175 |(470) |138 |(424) |
|Несиелік қарызды арттыру (азайту) |(299) |(625) |(404) |129 ... ... ... арттыру (азайту) |145 |(514) |(688) |79 ... ... ... ... |- |- |1 126 |159 ... | | | | ... ... ... таза ағын |(8) |(384) |4 435 |3 575 ... қызметтен түскен ақша ағыны ... мен ... емес ... ... |(157) |(106) ... | | | | ... жақтар алдындағы қарызды |135 |400 |(4166)|(624) ... | | | | ... іске ... ... ақша қаражаттарын |5 |- |15 |- ... | | | | ... ... ... таза ағын |(17) |294 |(7833)|(5 |
| | | | |685) ... ... ... ақша ... ... дивиденттер |(15) |(46) |(890) |(2 |
| | | | |593) ... ... ... ... |- |- |898 |2 633 ... ... ... арттыру (кеміту) |- |- |5689 |2 381 ... ... ... |- |- ... ... ... түскендерді арттыру |- |- |626 |- ... | | | | ... ... ... таза ағын |(15) |354 |295 |1 172 |
|Қолма-қол ... таза ... |(40) |264 |1063 |(315) |
| ... ... ... |35 |(75) |189 |1 669 |
| ... ... сальдо |(75) |189 |1252 |1 355 ... ... оң ... ... ... мүлік жылжымалыға
айналады, айналымдылығы жеделдетіледі, ... ... ... Баланс
пассивінің құрылымын талдау өзіндік капиталмен салыстырмалы түрде алынған
қарыз қаражаттарының жоғары ... ... ... ... ... ... алынған және жеке қаражаттар қатынасы 2-ші жылы 15,2, 3-ші ... 4-ші жылы 3,9, ... және ... ... ... ... ... мақсатты сипаттайды.
Барлық талдау мерзімінде жеке айналым ... ... Олар ... ... ... ... тигізеді. Объектіде орнықты
емес қаржылық күйі қалыптасқан. Өйткені тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... Қаржылық тұрақтылық дебиторлық
қарызды төлеу, барлық қаржылық-шаруашылық ... ... ... ... ... ... жағдайындағы кәсіпорынның шаруашылық қызметінің
мақсаты пайда алу болып табылатындықтан, қаржылық ... ... ... ... көп ... ... БӨЛІМ. Мұнайгаз өндіретін кәсіпорындардың даму стратегиясын модельдеу.
2.1 Мұнайгаз өндіретін саланың негізгі көрсеткіштерін ... ...... тәжірибелермен болып жатқан өзгерістер негізінде
оның болашақта қандай болатынын анықтайтын ... ... ... бұл билік құрып тұрған субъект жағдайымен, сыртқы ортамен
байланысты белгісіз нәрселерді анықтауға ұмтылатын көпсатылы ... ... ... ... ... ... ... дамуы, болжамның
эмперикалық әдістемесінің объектісі ... ... ... ... ... экономикалық-математикалық үлгі көмегімен
зерттеу тиімді.
Математикалық сипаттамасы мұнайгаз ... ... ... ... экономикалық-математикалық үлгісі болып
қабылданады. ... ... ... ... интерпритациясы болып құрылады.
Экономикалық-математикалық үлгіні құру модельдеу мақсатына құруды ғана
емес, сонымен қатар оларды ... ... ... ... талап
етеді.
Экономикалық көрсеткіштерді математикалық модельдеу келесі алгаритм
бойынша жүзеге асырылады:
- экономикалық ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері арасындағы байланысты
көрсететін математикалық үлгі жүйесін таңдау;
- мұнайгаз саласындағы экономикалық нәтиже ... ... ... ... жинау және өңдеу;
- үлгі параметрлерін, өзара байланыс қызығушылығы мен формасын
бағалау (объектінің кіруі мен шығу көрсеткіштері ... ... ... ... ... үшін ... үлгіні қолданудың
негізі.
Көрсеткіштік 3 типті үлгіні құру моделі анықталады: сыртқы (экзогенді)
өзгермелі – ... тыс ... ... ... ... ... шешу нәтижесі); ішкі (эндогенді) өзгермелі – берілген үлгі шешімі
нәтижесінде анықталатын; экзогенді және эндогенді өзгерісті байланыстыратын
параметр болып табылады.
Үлгі ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты өңдеу негізінде бағаланады.
Экономикалық факторларды өзара байланыстығын анықтау және ... ... үшін ... ... (әр ... ... әсер теу
деңгейін, байланыстардың интенсивтілігін анықтайды) қолданылады.
Факторларды жинағанда үлгіге мұнайгаз ... ... ... ... үшін ... ... ... әсер ететін факторларды жинау;
- мұнайгаз өндіретін саланың даму көрсеткіштерін ... ... ... ... ... саланың дамуына әсер ететін, оның арнайы
сипаттайтын факторларды таңдау.
Байқау нәтижесінде кез келген процессті дифференциалды және ... ... ... ... Егер теңестірулерде коэффициент уақытқа
тәуелсіз болса, стационарлы деп аталады, ал керісінше стационарлы емес. Бұл
тәуелділікке ... және ... ... тән ... ... ... уақыттың үлкен интервалы стационарлы емес болып
табылады.
Болжамның стационарлық ... ... ... ... ерте ... ... ... Экономикада дәлелденіп, байқалатын
құбылыс механизміне терең енгенде болжау үлгісі қиындай түседі.
Анализдің негізгі мақсаты зерттелетін процесске әсер ... ... ... ... негізгі тенденцияларды болып табылады. Негізгі
тенденцияларды шығару үшін динамика қатарын тегістеу қолданылады.
Көбінесе динамика ... ... үшін аз ... ... ... Процесс тегіс және қисық болуы мүмкін, ал байқалып ... ... ... ... ... ... Тегістеуді аз
мөлшердегі квадрат әдісімен нақты ... ... ... ... қисықтан тегістеуге өтудегі ауытқуды тек
кездейсоқ ... ... деп ... ... ... ... нәтижесінде түсіндіріліп жатқан құбылысты
құбылысты көрсететін қызмет класы ... ... ... ... ... және ... мағынаға ие. Динамика қатарын тегістеу
үшін үлкен ... ... алу ... ... ... ... ... болу керек.
Таңдалған қызметтің параметрлерін анықтағаннан ... одан ... алу ... Бос ... ... және ... білу
орта квадраттың мән дәрежесінде жүргізілетін келісім критериін ... ... ... бір нәтижеге әкелу керек – ... ... ... ... және ... ... ... Болжамды нақтылау
үшін – негізгі экспоненциалды тегістеу әдісін өңдеу кезінде құрылған, содан
соң маусымдық үлгілерді ... ... ... ... ... ... Бұл ... көптеген қатарлар үшін тез ... ... ... ... ... ... арқылы жақсы жазылатын құбылыс болса
ғана қолдану қолайлы.
Егер тарату қалыпты заң бойынша жазылса, онда орта ... ... (дәл мәні (= ... ... орта ... нөлге тең
болғандықтан, дисперсия орта квадраттық ... ... ... ... тіркеу кезінде орын алатын сыртқы әсерлермен қателер
болжамды нақтылау үшін ... ... ... қолдана алмайтын
жағдайға әкеледі.
Математикалық әдістер кез келген полиномы түрінде болжанатын ... ... ... Егер ... ... байланысты жоғары
қатарлы полиномдарды қолдануға қажеттілік тумаса, ... ... үшін екі ... ... ... ... үрдісінде белгісіз факторлар кездесетін болғандықтан
детерминирленген үлгіні ұсынуға ... ... ... мүмкін болатын
мәні белгілі интервал аралығында ...... ... қолдануға болады.
N тізбекті бақылаудан алынған динамикалық қатары стохастикалық
үрдіспен генерацияланатын шексіз ... ... ... ... ... қарастырылады.
Айнымалы орташа үлгісі. алдыңғы а мәнінің соңғы q санына сызықты
тәуелді болсын делік.
(1)
үрдісі q реттінде айнымалы ... ... деп ... q ... ... ... енгізецік:
(2)
сонда
. (3)
Үлгіде ... ... баға ... ... ... ... болады. (ақ шу) белгісіз кездейсоқ шамалар тізбегі мәндері
тәуелді болатын динамикалық қатарды генрациялау үшін енгізіледі. ... шуын ... ... ... үрдісінде тасымалдауға
болады:
. ... ... ... ... ... қызмет факторының детерминалдық
мәндері ... ... Кей ... ... детерминалдау
орындалмайды да, сипатталған қарам-қайшы талдау әдісін қолданған жөнболады.
Бастапқы деректердің барлық қателері мен ... ... ... тағы айта ... ... үшін ... мерзімде функция ... ... 2-3% ... ... регрессивті баға беру параметрлерінің
бастапқы мәнін 10% ... ... 2% ... ... ... үлгілерді болжаудан күткен ... 10%, ... ... 2% ғана ... мәнін көрсету қиын емес.
Барлық қолданылатын болжау әдістерінде үлгі коэффициенттері алдымен
үлгілерді кейбір тарихи деректерге қыстыру арқылы ... да, ... ... ... ... ... тексеріліп дәлденеді. Коэффициенттерді
талдау түрлі уақыт кезеңінде ... ... әр ... ... ... ... ... мен үлгілері бойынша
есептелген нәтижелері арасындағы қалдық айырма квадраттарының қосындысын
азайту жағдайында ... ... ... ... жазылған аз квадраттар әдісінің үлгілері аясында
минималдау негізіндегі ... j ... ... ... ... таңдап алынады.
Практикадағы қарапайым болжауларды есептеу тәсілі – бұл тіркеме
басқаруды ... ... ... ... (7)
шартты математикалық күтуді есептеу үшін ... у ... ... ... ... у ... ... олардың болжамы, осы кезде а орнына ... ал ... а ... ... ... Болжау үрдісі белгісіз а
нөлдерімен аппроксимациялаудан басталады.
1,2,…,l реттелген болжауды және олардың ағымдағы және ... ... ... ... ... ретінде сенімді аралықтарын табу
қажет болсын:
, ... және ... ... ... ... ... бірдей
В дәрежелерінде коэффициенттерді теңестіріп, олар бақылау нәтижелері
бойынша баға бергеннен кейін ( және ( ... біле ... ... ( үшін қолданамыз:
. . . .
, ... . . ... jq ... .
Егер k тұтас p+d-1 және q-дан үлкен болса, онда ... ... ... (j =(1(j-1 +(2(j-2 ... болады. Сөйтіп, (
рекуренттік тәсілмен есептелінеді.
(10)
( салмағын yt+1-ге қойып, ( ықтималдығының әрбір қажет деңгейі ... ... l реті үшін ... ... ... ... ((a)-ны оның s(a)
бағасымен, яғни талдаулы стандартымен, at ақ ... ... ал ... и(/2 квантилін қалыпты стандартты үлестіру мен ... ... t ... үшін ... - yt(l)}2 ... күтуі ретінде анықталатын l қадамен болжау қателерінң
дисперсиясы ... ... ... заңға бағынады деген болжамнан t маментіне дейінгі үрдістің
белгілі мәндерінде шартты ықтималдықтарын ... yt+l ... ... ... мәндеріне және стандартты ауытқуға қатысты
қалыпты болады деген нәтижеге шығаруға болады:
. ... ... t+1 және t ... ... ... yt+l+1
бақылауының b болжамдарын көрсетеді:
. (13)
Біріншінің екінші ... ... ... ... t ... жасалған yt+1+1 шамасының болжамы (1 коэффициентімен
бір қадам алға болжау қатесін қосумен ... онда t+1 ... ... ... алынады.
1,2....,l ретіндегі t маментінде болжау жасалсын делік. yt+1 ... -ді ... және 1, 2, ..., ... үшін t+1 ... ... ... болады. l реті ғана жаңа yt+1(l)
болжамын мұндай тәсілмен табуға ... ... ол ... ... аз ... болжам бойынша жеңіл есептелінеді. Жаңа yt+1 ауытқуы
белгілі болған кезде t+1 ... ... ... ... Ол ... жаңа қатесін анықтап, t ... t+1-ге ... ... қолдану қажет. Келесі мүмкін әдіс t ... ,
, …, ... ... ... t+1 ... ,..., ... алғашқы l-1 алуға және содан соң тіркеме
басқаруды қолданып, соңғы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар
қызметінің экономикалық тиімділігі
3.1 Кәсіпорынның дамуын экономикалық көрсеткіштерін болжауды модельдеу
Математикалық ... ең ... ... бірі екі ... ... көрсеткіштер арасында тәуелділікті құру. Бұған қоса осы көрсеткіштердің
мәндерінен құралған ... ... ... ... ... да ... ... Көпфакторлы болжаудың ... ... ... өзгеруін ескеруге болады. Көрсеткіштердің өзгеру
динамикасын зерттеуге және ой ... ... ... осы ... ... табылады.
Кәсіпорын иесіндегі және менеджменттегі болжаудың рөлі шешімді қабылдау
рөлімен тығыз байланысқан. Бұл ... ... ... ... ... алу, оны ... ... жүргізу, қолайлы түрде келтіру қажет” деп
түсіндіріледі. Экономикалық көрсеткіштер ... ... ... ... зерттеген жөн.
Экспоненциалды тегістеу әдісімен болжауларды құру кезінде ... бірі - ( ... ... ... мәнін таңдау, себебі (
-ның әртүрлі мәндерінде болжау нәтижелері өзгеріп отырады.
1. Егер бұл өлшемдер бір реттік кездейсоқ сипаттама болса, онда ( ... ... ... беру ... Егер бұл бөлшектер белгілі-бір уақыт аралығында өсу қарқынын өзгерте
алатын белгілі тенденцияны сипаттаса, онда ( -ны ... ... ... ... деректері (кесте 4) мен Windows ортасындағы ... ... ... ... нітижелерді пайдалана отырып
2003-2005 жылдарға Қазақстан Республикасында ... мен ... газ ... ... мысалын қарастырайық. Аппроксимациялаушы функция ретінде
мұнда 0,15-0,20 интервалынан (=0,16 тегістеу параметрімен (25) ... және 6 ... ... 4 ... көрсетілген экспоненциалды
тегістеу және жылжымалы орташа әдістерімен алынған мұнай және табиғи газ
өндіру көлемін есептудің ... ... ...... ... ... ... тұрғандай мұнай мен табиғи газдың нақты өндірілуі өсу
тенденциясына ие. Алынған есептік деректер мұнайға қарағанда ... ... ... ... ... есептелген стандартты қателіктер аз.
6 сурет – Табиғи газ өндіруді ... ... ... мұнай өндіруді болжау үшін жылжымалы орташа әдісін,
ал табиғи газ үшін экспоненциалды тегістеу әдісін ... ... ... өндіруші сала өнеркәсіптерінің экономикалық көрсеткіштерінің
көпфакторлы анализі
Регрессия – бұл бір ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады.
Сызықты регрессия – деректер көпшілігін ең жақсы түрде ... ... ... ... комплекске капиталды жұмсау туралы
деректерге негізделе ... ... ... ... ... болжамалы
салымдар көлемін анықтауға көмектеседі. Сызықты ... ... ... түзу үшін еңкею мен у-қиылысуын (у өсін ... ... ... ... болашақ мәндері үшін және сызықтық өсуді
ұйғарып осы сызықты жалғастырсақ болашақ салымдарды бағалауға болады.
Экспоненциалды ... ... ... емес ... ... көпшілігін ең тиімді көрсететін экспоненциалдық қисықты анықтайды.
Көпөлшемді регрессия бірнеше деректер көпшіліктері үшін талдау жасайды.
Бұл көп ... ... ... ... ... көрсеткішке әсер ететін факторларды таңдау мазмұнды
экономикалық талдауға ... ... ... ... алу үшін
қолда бар деректердің үштен бірінен аспайтын факторлар санын қосу қажет.
(яғни m ≤ n/3). ... ... ... ... үшін ... және ... ... жеке ... ... ... ... құру үшін факторларды таңдау статистикалық және
матиматикалық критериилерді пайдалана отырып, әлеуметтік-экономикалық
құбылыстардың сандық және ... ... ... ... ... талду – деректердің үлкен көпшілігін талдау және сәйкес
тәуелділіктердің ... ... үшін ... ... қолданады.
Экономикалық көрсеткіштерді болжау үшін Фурье қатары қолданылуы мүмкін:
(37)
Мұнда, Ак және Вк – сәйкес регрессия көмегімен соңғы ... ... ... ... болжанатын меннің ең аз мөлшерінде де болжау
тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Егер болжам құру үшін ... ... ... ... ғана ... ... ағыс А1 және В1 коэффициенттеріне тәуелді ... мен ... бар ... синусоид түрінде болады. Мүшелер
қатарын жоғарылатқанда ағыс формасы өзгеруі мүмкін. ... ... егер ... ... ... ... әр р-байқаудан соң
қайталанса, онда мұндай қатарлар гармониялық бөліну ... ... ... ... j және ... ... Есеп ... мен
соңғы мәліметтер арасындағы қалдық дисперсия айырмашылығы - (2, ал ... j-ға ... ... Егер ... ... ... ... алтыға дейін қамтыса, үлгі ... ... ... Алдыңғыға
сәйкестігін тексеру аз мөлшердегі квадрат критериі бойынша жүргізіледі.
Болжау процесінде тренд ... ... ... ... ... Ең ...... есептелген қатесін алға
ауыстыру және сенімді интервал алу.
Автокрряляция ... ... ... ... ... , ... бағасы алынды (Ф,(). Онда мәні:
( ( ( ... - ... ... ... үшін ... ... ауытқу -ға тең. Мұндай
жағдайларда автокорряляция шуы орын ... ... ... ... мүмкін. Мұндай бір белгінің стандартты ауытқу қатесі, l –
болжам тексеру мен тұрақты ... ... ... уақыт.
Статистикалық қызмет пен басқа да мүмкіндіктер беретін Excel кестелік
процессорының пайда болады, үлгі ... ... есеп ... ... ... процесс шешуін қолданғанда жеделдетуге мүмкіндік береді.
Анализ негізінде соңғы ... түзу үшін ... ... ... деңгейі құрылады. Содан соң статистикалық ақпарат ... ... ... ... ... ... ... негізге экономикалық көрсеткіштерін
болжау үшін қасымша1 бөлімінде көрсетілген статистикалық ақпарат негізінде
регрессия үлгісі қолданылады.
Для того ... ... ... ... оказывают наиболее существенное
влияние на результат (объем ... ... ... ... 5) для ... ... тесноты связей факторов между
собой – коэффициентов корреляции.
Нәтижеге маңызды әсер ететін факторлады ... үшін ... ... ... ... ... ... корряляциялық
анализі мұнай мен газ ... ... ... ... (x1), негізгі заттар құнымен (x2), аяқталмаған капитал және негізгі
заттардың амортизациялық суммасымен (x3), ... мен газ ... (x10) ... ... ... көрсетті.
Y=a+b2*x2+b4*x4+ b7*x7 +b10*x10 +e (39)
е – кездейсоқ ауытқу;
a, b2, b4, b7, b10 – ... ... ... анықтау үшін аз мөлшердегі квадрат әдісін
қолданамыз. Компьютерлік реализация WINDOWS орталығында Excel ... ... ... ... ... ... ... тұрғызылған регрессия:
Y= 74,584 - 0.229*x2 + 0.383*x4 - 0.139*x7 + 0.282*x10 + e ,
(40)
Тұрғызылған үлгі ... ... ... мен адекваттығына
DW–Дарбин-Уотсон, t-Стьюдент және F-Фишер критерилері ... ... ... ... ... R, R2 ... R2 корряляциялық
коэффициенттері 0,98; 0,97 және ... тең, ал ... ... үшін ... мән 2-ден жоғары, P-мәні 0,05-тен төмен.
Берілген үлгі үшін Дарбин-Уотсон критериі 5% деңгейінде ... ... ... береді.
Бұл критерий толығымен орындалады, ал алынған үлгі шынайы процестерді
адекватты суреттейді, негізге көрсеткіштерді болжау мақсатына жарайды.
Ескере ... ... әр ... өсуі өндіру көлеміне басқа
факторлармен өзара ... ... ғана әсер ... ... ... мәнін алу үшін трендтік үлгі негізінде тұрғызылатын х2, х4, х7, х10
факторлар үшін болжамды есептеу керек. Бұл ... үшін ... ... ... ... Excel ... қолдану арқылы туғызылды.
Алынған нәтижелерді салыстыру үшін әр факторға трендтік үлгі тұрғызамыз
және графикалық бейнеленуін ... ... ... ... ... ... НӘТИЖЕСІ ... ... ... |Стандарттық |
| |Y | ... |
|1 |106,891 ... ... |
|2 |99,795 |3,90521 |0,34345 |
|3 |106,788 |3,41232 |0,30010 |
|4 |102,115 |1,38477 |0,12179 |
|5 |102,839 |2,56058 |0,22519 |
|6 |88,307 ... ... |
|7 |72,030 ... ... |
|8 |71,252 |3,54799 |0,31203 |
|9 |82,020 ... ... ... |117,164 ... |1,45423 ... |158,203 ... ... ... |169,351 ... ... ... |231,798 ... ... ... |225,432 |5,66763 |0,49845 ... |266,814 ... |1,96874 ... |248,692 | | ... |493,692 | | ... |512,251 | | ... ... үшін R2=0,89 детерминантасында сызықты үлгі:
x2=32,511t + 107,9 + ... ... үшін R2=0,96 ... ... = ... + 6,5355t2 - 53,507t + 158,01 ... ... R2=0,79 детерминантасында мына үлгі бойынша есептеледі:
x7=10,96t2 +114,6t - 367,67 +e
(43)
х10 факторы үшін R2=0,78 ... ... 3,1479t2 + 5,8122t + 79,843 ... мен 15 аралығындағы кезеңде ... ... ... ... қолдана отырып, 16-20 кезеңіне болжам мәнін анықтаймыз:
- х2 ... ... 628,1; 660,6; ... х4 ... ... 623,3; 742,9; ... х7 факторы үшін: 1125,7; 1219,2; 1312,7;
- х10 факторы үшін: 836; 892,2; 948,4.
Алынған ... ... мен ... (40) ... ... ... көлемін
болжауға болады және негізгі факторлар динамикасында оң тенденция көрсетуге
және алдағы уақытты ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
.
7 сурет - Өнім өндіру көлеміне болжам.
Біздің жағдайда өндіру ... ... ... ... ие: 248,69; ... регрессиялық және трендтік үлгілер негізінде кәсіпорынның өнім
өндіруіне әсер ... ... ... ... ... ... теңдеуден (40) мұнай өндіру көлемінде әр фактор үшін салу
(вклад) ... ... бұл ... ... 1%-ке ... ... үшін негізгі заттар құнының өсу қарқынын (х2) 0,23%-ке төмендету
және өндіруге ... өсу ... (х4) ... ... ... ... (х7) 0,14%-ке төмендеуі және мұнай реализациясының (х10) 0,28%-ке
өсуі өнім өндіру көлемінің 1%-ке ... ... ... ... ... өндіретін сала кәсіпорындар
қызметінің экономикалық тиімділігін бағалау
Кез келген кәсіпорынның экономикалық тиімділігі баға көрсеткіштерінің
бірі өнім ... ... құн, өнім ... және ... ... ... экономикалық көрсеткіштерді болжай отырып, өсу қарқынын,
кәсіпорын тұрақтылығы деңгейін ... ... ... ... ... және дамудың стратегиялық жоспарын құруға болады.
Регрессиялық және трендтік үлгі бойынша мұнай мен газ өндіру көлемін
болжау ... 1 ... ... Енді біз 1 ... көрсетілген
статистикалық ақпаратты қолдана отырып, ... ... алу ... ... ... көрсеткіштерін құрамыз.
Корряляция-регерссионалды анализ негізгі экономикалық көрсеткіштер мен
мұнайгаз өндіретін кәсіпорын қызметіне әсер ... ... ... ... 7 ... ... құнға әсер ететін негізгі
факторларды анықтаймыз: х2 (негізгі құрал-жабдықтар), х4 ... ... х7 ... табыс), х9 (жалпы ... х10 ... мен ... х4 және х10 ... ... ... да, х2 және ... күшті корряляциялық тәуелділікте болатындықтан алып
тастаймыз, сөйтіп регрессиялық үлгі ... ... ... анықтау үшін компьютерде WINDOWS ортасында
Excel қолданбалы программасы ... аз ... ... ... 7 ... көрсетілген. Бұл 7 кестеден алынған
коэффициенттерді қолдана ... ... үлгі ... 0,027 * x2 – 0,006 * x7 + ... ... R=0,94, R2=0,89, ... R2=0,87. F-
Фишер критериі 0,5-тен төмен, ... ... ... 2-ден ... ... 7 ... ... ... ... ... Y ... |
|1 |103,401 |-2,501 |
|2 |104,998 |1,102 |
|3 |105,102 |5,498 |
|4 |106,418 |1,982 |
|5 |105,721 |0,679 |
|6 |109,619 |-3,919 |
|7 |102,917 |2,483 |
|8 |97,195 |-0,695 |
|9 |96,662 |-6,562 ... |83,781 |2,419 ... |82,961 |-0,961 ... |93,0158 |-4,116 ... |93,304 |2,696 ... |88,531 |1,469 ... |85,775 |0,425 ... |83,9 |  ... |87,96 |  ... |81,93 |  |
7 ... әр ... үшін нормативті шекте екені көрініп тұр. Үлгі үшін
DW-Дарбин-Уотсон критериі 2,16-ға тең. Бұл ... ... және ... ... ... ... көрсетеді және үлгі (45) адекватты.
(45) үлгіден өзіндік ... ... ... ... құнының көлемі,
амортизация, өндіруге шығын, таза табыс көлемі сияқты әсер ететін факторлар
көрсетілген.
1 тонна ... ... ... ... әр фактор үшін алу ... ... ... ... ... ... ... құнды 1%-ке
жоғарлатады. Бұл негізгі заттар құны (x2) жаңа өндіріс қуатын ... ... ... таза ... (x7) ... төмендеуі өзіндік
құнының 1%-ке жоғарлауына әкеледі. Әр ... өсу ... ... ... ... ... өзара байланыста болғанда ғана әсер
ететінін ескеру керек.
1 тонна мұнайгаз өнімі ... ... ... ... алу үшін ... ... тұрғызылатын х2, х7 факторларына ... ... ... ... бойынша статистикалық ақпаратты қолдана отырып, Excel
қолданбалы программасы көмегімен сәйкес ... ... ... үшін ... = - 0,0183 * t4 + 0,598 * t3 - 6,25 * t2 + 23,093 * t + 82,37 +
e ... ... үшін үлгі:
x7 = 10,96 * t2 + 114,6 * t - 367,67 + e.
(47)
Графикалық көрінісі қосымша2 ... ... ... үлгі ... х2 және х7 ... үшін болжам мәнін анықтаймыз:
- х2 факторы: 112,03; 112,77 и ... х7 ... 3774,82; 3215,53 и ... және х7 ... ... ... ... және үлгіні (45)
қолдана отырып, өнімнің өзіндік құнын болжауға болады. Біздің ... ... 16, 17 және 18 ... 83,9; 87,96 және 81,93. ал ... кезеңге нақты және болжам мәліметтер өзіндік құн бойынша графикалық
түрде көрсетілген.
8 сурет. Өнім өзіндік ... ... ... мен ... көлеміне әсер ететін ... үшін ... және ... ... ... факторлардан х2 (негізгі құрал-жабдықтар) және х7 ... ... ... ... ... ... және х2, х7 факторларымен
мықты корряляциялық байланыста. Мұнайгаз ... мен ... ... регрессиялық үлгі көрінісі (39).
Регрессия коэффициенттерін анықтау үшін аз ... ... ... Ал әдістің комьютерлік көрінісі Excel көмігімен 10 кестеде
көрсетілгендей нәтиже алуға мүмкіндік ... ... үлгі ... +0,419*x7 + ... ... ... әсер ... х2 және х7 факторлары үшін
трендтік үлгілер қосымша2 бөлімінде 2 және 7 суреттерінде көрсетілген.
Алынған регрессиялық ... R=0,990, ... ... ... F-Фишер критериі, t-Стьюдент критериі әр фактор үшін
нормативті шекке сәйкес келеді. ... ... ... ... корреляция коэффициенті және Дарбин-Уотсон ... ... ... ... үлгі (48) ... Әр ... реализациямен қолдану көлемі және негізгі заттар мен таза табыс
арасында тікелей тәуелділік бар екені ... ... ... ... ... (х2) ... 0,55%-ке жоғарлауы реализация
мен өндіру көлемін 1%-ке жоғарлатады;
- таза табыстың (х7) 0,42%-ке ... ... мен ... 1%-ке ... ... 10 ... ... ... ... ... ... қалдық |
| |Y | |
|1 |108,473 |-0,017 |
|2 |161,312 |-0,210 |
|3 |179,044 |0,344 |
|4 |138,638 |0,557 |
|5 |131,069 |0,556 |
|6 |103,404 |0,523 |
|7 |119,322 |-0,821 |
|8 |265,632 |-1,003 |
|9 |282,862 |-0,355 ... |735,592 |-1,668 ... |804,326 |1,890 ... |611,158 |0,814 ... |630,264 |1,261 ... |700,118 |-1,560 ... |827,285 |-0,313 ... |844,22 | ... |901,43 | ... |958,63 | ... реализациясы мен қолдану көлемі үшін болжам мәнін алуды
трендтік үлгі ... ... х2 және х7 ... ... ... ... ... болады. Бұл факторлар үшін статистикалық
ақпарат пен Excel кестелі процессорын ... ... ... үлгі ... ... үшін ... 32,511 * t +10 7,9 + e
(49)
х7 факторлары үшін үлгі:
х7 = 10,96* t2 + 114,6 * t - 367,67 +
e ... ... ... ... х2 және х7 факторлар үшін болжам
мәнін анықтаймыз:
- х2 факторы үшін: 628,08; 660,59; 693,1;
- х7 ... ... 1125,67; 1219,18; ... ... мәні мен үлгі (48) мұнай ... мен ... ... ... мүмкіндік береді. Қазіргі жағдайда бұл мәндер:
844,22; 901,43; 958,63 (10 ... ... ... және болжам
мәліметтерімен үлгінің графикалық бейнеленуі көрсетілген.
9 сурет. Мұнай реализациясы мен болжам көлемін қолдану
Корреляция-регрессиялық және ... ... ... ... зерттеу
объектісінің таза табысына әсер ететін факторларды ... ... ... таза ... ... ... тәуелділікте екені белгілі. Бірақ х1 мен х5 те қалған
көрсеткіштермен корреляцияланады, х6 -х7, х8, -бен, ал х10 - х8, ... ... ... ... х2 ... құрал-жабдықтар),
х4 (өндіруге шығын), х7 (өндіру көлемі), х10 ... мен ... ... ... Таза ... көлемінің көрсеткіші мұнайгаз өндіру
көлемінің шығын мен ... ... ... мен ... ... ... негізгі заттардың құны мұнайгаз ... ... ... ... үшін ... регрессиялық үлгі (51):
Y=275,28 – 1,469*x2 - 1,642*x4 + 4,017*x7 + ... + ... үлгі ... ... және ... корреляция коэффициенті
келесі мәндерге ие: R=0,994, детерминанта R2=0,987, нөмірленген R2=0,982.
Әр фактор үшін F-Фишер, t-Стьюдент ... ... сай. ... ... тең. ... ... ... тұрғызылған үлгі
адекваты екенін көрсетеді және алдағы уақытқа таза ... ... ... ... табыстың 1%-ке жоғарлауы мына жоғдайларда, егер:
- негізгі құрал-жабдықтар құны 0,47% -ке төмендесе;
- ... ... ... 0,64% -ке ... ... ... көлемі 4,02%-ке жоғарласа;
- қолданған өнім көлемі 2,09% -ке жоғарласа.
Таза табысқа әр фактордың өсуі басқа факторлармен өзара байланыста әсер
ететінін ... ... ... бойынша болжам мәнін алу үшін x2, x4, x7, x10 ... ... жән Excel ... ... үлгі ... ... факторы үшін трендтік үлгі:
x2 = 0,187*t3 – 5,634*t2 + 79,916*t + 13,94 + ... үшін ... ... үлгі ... ... 2 суретінде
көрсетілген.
x4 үшін трендтік үлгі:
x4 = 5,534*t2 - 48,561*t + 157,12 + ... ... ... ... ... ... бөліміндегі 4
суретінде көрсетілген.
x7 факторы үшін трендтік үлгі:
x7 = 2,279*t2 - 25,773*t + 151,15 + ... ... ... ... бейнеленуі қосымша2 бөліміндегі 7
суретінде көрсетілген.
x10 факторы үшін трендтік үлгісі:
x10 = 56,179*t -62,862 + ... ... ... ... ... ... бөліміндегі 10
суретінде көрсетілген.
Тұрғызылған трендтік үлгілер көмегімен алдағы кезеңге ... ... ... анықтаймыз:
- x2 факторы үшін болжанған мән: 628,1; 660,6 и 693,1.
- x4 ... ... 606,7; 719,5 и ... x7 факторы үішн: 298,1; 327,7 и 357,2.
- x10 факторы үшін: 836; 892,2 и 948,4.
Сәйкес факторлары бойынша алынған болжам ... және ... ... ... таза ... ... ... болады. Қазіргі жағдайда
16,17 және 18 ... ... 962,15; 1105,4; 1280,8 ... 10 суретте таза табыс болжамы көрсетеді.
10 сурет. Үлгінің графикалық ... ... үлгі ... болжам жұргізілген негізгі
экономикалық көрсеткіштерге әртүрлі факторлар әсерінобъективті ... ... 40, 45, 48, 51 ... ... ... ... 1%-ке ... үшін негізгі заттар өсу ... 0,23% ... ал ... ... ... өсу ... ... жоғарлату
керек екенін анықталды..
Кесте 12
|ҚАЛДЫЫҚ НӘТИЖЕСІ ... ... ... ... |
| ... Y | ... |
|1 |105,137 ... |-0,02513 |
|2 |121,756 ... |0,25404 |
|3 |154,388 ... ... |
|4 ... ... ... |
|5 ... |-41,58833 |-0,67970 |
|6 ... ... ... |
|7 ... |37,17348 |0,60755 |
|8 |98,250 ... |1,00431 |
|9 |161,479 ... |0,38115 ... |966,003 ... |2,06414 ... ... |-86,48188 ... ... |845,743 ... ... ... |977,646 ... ... |
|14 |864,149 ... |1,33774 ... |925,167 ... |0,34049 ... |962,15 | | ... |1105,4 | | ... |1280,8 | | ... ... мен ... ... өсу ... 0,28%-ке
жоғарлады. Таза табыс суммасының 1%-ке төмендеуі өндіру көлемі ... 1%-ке ... ... ... баға көрсеткіштері де жақсарады. ... ... ... деңгейі 20-25%-ке, еңбек өнімділігі 6%-ке
жоғарлады, өзіндік құн 5-12%-ке ... қор беру 1,5 ... ... құн, таза ... ... ... мен қолдану көлемін
болжау бойынша алынған трендтік және регрессиялық үлгі жоғары статистикалық
маманға ие, ... ... ... оң тенденция көрсетуге және
алдағы кезеңге сенімді болжам анықтауға мүмкіндік береді.
Қорытынды
Экономикалық-математикалық үлгілеу және болжау мұнай ... ... мен ... ... ... ... ... негізделген ғылыми материалды жинақтауды ғылыми түрде талдау үшін
шақырылған. ... ... мен ... ... ... ... ... үлгісі нақты жағдайлардағы мұнай газ кешендерінің альтернативті
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Бұл жұмыстағы болжам мәндерін үлгілеу 2005 жылмен салыстырғанда келешек
үш жыл үшін ... мен ... ... ... 18% және 20%, ал 2008 ... 28% және 35% ... арттыру болжанып отыр. Негізгі экономикалық
көрсеткіштердіңбарлық негізгі факторлары мен алынған болжам мәндерінің
өзгерісін ... ... ... ... ... ... ... даму стратегиясы мен бағытын алдын-ала 3-5 жылға дайындауға,
келешегі зор және тиімді бизнес-жоспарлар жасауға ... ... ... ... ... берілген үлгілер бойынша есептелгендер алдыңғы 3-5 жылда мұнай ... ... ... 1,92% ... ... өнімін іске асыру және тұтыну
көлемі 16% ... ал ... құны 5% ... деп ... Егер ... іске асырудың және тұтынудың тұрақты бағалары сақталмаса, таза пайда
көлемі 38% артады.
Орындалған жұмыс бойынша жалпы қортындылар мен ... ... ... ... ету және мұнайгаз кешенін
тұтастай ... ... ... ... мен газ ... ... ... байланыстары мен өзара қамтылуы
негізінде экономикалық қауіпсіздік факторларын ... ... ... ... ... ... экономикалық басқару
көрсеткіштерін болжау үлгілері жасалған. Әртүрлі көрсеткіштерге
әсер ететін ... ... тек ... ... ... емес, сонымен қатар саланың қацта өндеуші кәсіпорындары
үшінде пайдалы.
3. Трендтік үлгілер және регрессия ... ... ... ... іске ... және ... өнімді шығару көлемі, өзіндік құны
сияқты кәсіпорын қызметінің маңызды экономикалық көрсеткіштерін
болжау үлгілерінің жоғары статистикалық мәні болады. Бұл ... ... мен ... ... және ... үшін ... мүмкін. Бұл үлгілер негізінде өндіру
көлемі, мұнай мен газды іске асыру көлемі және таза ... ... ... ... ... ... ... адекваттылығы
Дарин-Уотсон белгісінің көмегімен бағаланған.
4. Ұсынылған көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... болжамына кіреді және осы саладағы
басқа бір ... түрі үшін ...

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлемдік экономикалық қатынастардың ғаламдану жолында түсуі және өзара байланысы7 бет
«Ақсай» нан комбинаты25 бет
Ақсай ЖШС7 бет
Дизайн және дизайнер ұғымдарына түсінік10 бет
Химиядан топсеруен өткізу3 бет
Қазақстан аумағындағы электр энергетика саласы6 бет
Iрiмшiктi өңдiретiн және сүттi ұйытатын жабдықтардың негiзгi есептеулерi6 бет
Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу60 бет
«Адал» ЖШС өндіретін сүт өнімдерінің микрофлорасын зерттеу33 бет
«Завод ЖБИ-25» жшс - нің өндіретін өнімдерінің түрлері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь