Көркем прозадағы деректілік және психологизм


КІРІСПЕ
1 КӨРКЕМ ПРОЗАДАҒЫ ДЕРЕКТІЛІК ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЗМ
1.1 Тарихи шығармашылық тұлғаның көркем бейнесін зерттеу ерекшеліктері
1.2 Өмірлік материалды көркем игерудегі психологизм
2 ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ТҰЛҒАНЫ СОМДАУДАҒЫ ПСИХОЛОГИЗМНІҢ КӨРКЕМДІК ҚЫЗМЕТІ
2.1 Портреттер типологиясы
2.2 Көркем туындыдағы сыртқы әлем және шығармашылық тұлға
2.3 Шығармашылық тұлға бейнесінің рухани ой кеңістігін суреттеу
3 КӨРКЕМ ТУЫНДЫДАҒЫ АВТОБИОГРАФИЗМ ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЗМ
3.1 Әдебиеттанудағы автор және қаһарман мәселесі
3.2 Прозадағы лиризм және автобиографизм
3.3 Псевдобиографизм көріністері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Психологизм әдебиеттану ғылымында жан-жақты зерттелгенмен, нақты шығармашылық тұлғаны суреттеудегі көркемдік қызметі тұрғысында өз алдына бірқатар өзекті мәселелерді алға тартады. Осы ретте психологизмнің өнер адамын сомдаудағы белсенді амал-тәсілдерін анықтау, тарихи шығармашылық тұлғаны бейнелеу ерекшеліктері, деректілік және психологизм, түптұлға мен жанр арақатынасы, көркем туындыдағы автор шығармашылық тұлғасының көрініс табуы (автобиографизм, псевдобиографизм), лиризм және психологизм сияқты мәнді зерттеу аспектілері қарастырылған. Сонымен қатар, шығармашылық тұлға категориясының монографиялық сипатта алғаш рет кешенді зерттеу түрінде қарастырылып отырғанын жұмыстың басты ерекшелігі ретінде атап өтуге болады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Шығармашылық адамын сомдау – көркем сөз шебері үшін күрделі мәселе. Әсіресе түптұлғаға негізделген талант иесінің көркем бейнесін жасау қаламгердің мұндай тақырыпқа үлкен жауапкершілікпен әрі мол дайындықпен келуін талап етеді. Себебі ондай күрделі тұлғаны бейнелеу жалаң деректілікпен жүзеге аспайды, сөз зергерінің творчествосына терең бойлауда сонымен қоса көркем психологизм де зор мәнге ие. Талант табиғатының өзіндік қасиеттері мен оның қоғамдық-саяси, тарихи ортадағы өзін-өзі кемелдендіру, дүниетанымдық көзқарас-пікірлерін жүзеге асыру жағдайларын себеп-салдарлық тұрғыда неғұрлым нақты әрі түпкілікті суреттеу портрет, пейзаж және ішкі монолог сынды психологизм амал-тәсілдері арқылы орындалады. Демек, шынайы өмірбаяндық тұлғаға қатысты деректік материалды көркем игеру тікелей психологизмнің белсенді түрде қатысуы негізінде жүргізіледі. Ал шығармашылық тұлғаны суреттеудегі психологизмнің жекелеген қаламгерлер творчествосында игерілу деңгейін, ерекшеліктерін зерттеу әдеби дамудың бет-бағдарын анықтауда және дербес шығармашылықтың көркемдік мүмкіншіліктері аясын, стильдік даралығын айқындауда ерекше мәнге ие.
Шығармашылық адамы жалпы тұлға типологиясындағы ең күрделі категория екені мәлім. Өнер иесінің рухани іс-әрекеттері нәтижесінде қоғамдық-тарихи, мәдени-эстетикалық мәні бар көркем дүниелердің туу жағдайларын барлауға, талантқа тән дүниеқабылдау, әлемсезіну сынды танымдық әрекеттердің қыр-сырын зерделеуге деген қызығушылық көркем әдебиетте де бар. Бұл танымдық ынта-ықылас, бір жағынан, әдеби-көркем үдерістің тылсым кезеңдерін ұғуға талпыныстан бастау алса, енді бір жағдайларда, жеке бір шығармашылық тұлғаны тереңірек тануға, танытуға ұмтылыстан туады. Сондай-ақ қаламгер тұлғасының шығармашылық үдеріс барысында түрлі ішкі-тысқы факторлар әсерінен көркем мәтінде көрініс табатын кездері де ұшырасады. Автор ой ағымынан, көзқарас позициясынан және жалпы психологиялық баяндаудың экспрессивтік-эмоционалдық реңкінен көрініс беретін субъективті ой-сезімдер де шығармашылық тұлға бейнесінің бір қырын танытады.
1 Аристотель. Поэзия өнері туралы // Әдебиет теориясы. Нұсқалық / Құраст. Р. Нұрғали. – Астана: Фолиант, 2003. − 344 б.
2 Юнг К.Г. Психология и поэтическое творчество. Автор // В кн. Самосознание европейской культуры ХХ века: Мыслители и писатели Запада о месте культуры в современном обществе. – М.: Политиздат, 1991. – 336 c.
3 Тюпа В. Аналитика художественного. – М.: Лабиринт РГГУ, 2001. – 192 с.
4 Басин Е.А. Творческая личность художника. – М.: Знание, 1988. – 64 с.
5 Карташова И.В., Емельянов Т.П., Семенов Л.Е. Историческая психология и литературоведение. Возможности и перспектива взаимодействия // Филологические науки. – 1995. – № 3. – С. 3-14.
6 Компанеец В.В. Художественный психологизм в советской прозе (1920-е годы). – Ленинград: Наука, 1980. – 112 с.
7 Борев Ю. Эстетика. 3-е изд. – М.: Политиздат, 1981. – 399 с.
8 Цейтлин А.Г. Труд писателя. Вопросы психологии творчества, культуры и техники писательского труда. – М.: Сов. пис., 1968. – 564 с.
9 Арнаудов М. Психология литературного творчества. Перевод с болгарского Д.Д. Николаева. – М.: Прогресс, 1970. – 654 с.
10 Богданов В.А. Творческая природа художественного образа. – М., 1989. – 150 с.
11 Мәдени-философиялық энциклопедиялық сөздік / Құраст. Т. Ғабитов, А. Құлсариева және т.б. – Алматы: Раритет, 2004. – 320 б.
12 Психоаналитические термины и понятия: Словарь / Под редакцией Барнесса Э. Мура и Бернарда Д. Файна. – М.: Независимая фирма «Класс», 2000. – 304 с.
13 Юнг К.Г. Воспоминания, сновидения, размышления. – Мн.: ООО Харвест, 2003. – 496 с.
14 Байтұрсынов А. Әдебиет танытқыш. Зерттеу мен өлеңдер. − Алматы: Атамұра, 2003. − 208 б.
15 Қабдолов З. Сөз өнері. − Алматы: Қазақ университеті, 1992. – 352 б.
16 Белянин В.П. Психологические аспекты художественного текста. Монография. – М.: Изд-ство МГУ, 1988. – 124 с.
17 Медведев П.Н. В лаборатории писателя. – Ленинград: Сов. пис., 1971. – 392 с.
18 Семенов И.Н., Степанов С.Ю. Проблема организации творческого мышления и рефлексии: подходы и исследования // Психология творчества. Общая дифференциальная, прикладная / Под ред. Я.А.Пономарева. – М.: Наука, 1990. – 224 с.
19 Ысмақова А. Шығармашылық психологиясы // Әдебиеттану. Терминдер сөздігі / Құраст. З. Ахметов, Т. Шаңбаев. – Алматы: Ана тілі, 1998. – 384 б.
20 Жұртбай Т. Бесігіңді түзе. – Алматы: Жазушы, 1997. – 555 б.
21 Жұртбай Т. Әлемдік тұлға // Абай. – 1997. – № 2. – 55-61 бб.
22 Хализев В. Теория литературы. Учебник / В. Хализев. 4-изд., испр. и доп. – М.: Высшая школа, 2005. – 405 с.
23 Оразбек М. Автор және шығармашылық процесс. Монография. – Алматы, 2003. – 488 б.
24 Жұмағали З. Уақыт және әдебиет. Зерттеулер. – Қарағанды, 1999. – 336 б.
25 Андроникова М.И. От прототипа к образу. – М.: Наука, 1974. – 200 с.
26 Гинзбург Л.Я. О литературном герое. – Ленинград: Сов. пис., 1979. – 222 с.
27 Бердібаев Р. Қазақ тарихи романы. – Алматы, 1979. – 240 б.
28 Бекниязов Т. Деректі жанр // Әдебиеттану. Терминдер сөздігі / Құраст. З. Ахметов, Т. Шаңбаев. – Алматы: Ана тілі, 1998. – 384 б.
29 Майтанов Б. Қазақ романы және психологиялық талдау. Оқу құралы. – Алматы, 1996. – 336 б.
30 Есин А.Б. Психологизм русской классической литературы. – М.: Просвещение, 1988. – 176 с.
31 Пірәлиева Г. Көркем прозадағы психологизмнің кейбір мәселелері (Түс көру, бейвербалды ишараттар, заттық әлем). Монография. – Алматы: Алаш, 2003. – 328 б.
32 Сейсенов Д. «Абайдан соң» хақында. Романға сын // Семей таңы. – 1972. – 20 маусым.
33 Сыздықов К. Мұхтартанудың беймәлім беттері. – Алматы, 1997. – 238 б.
34 Қабдолов З. Еңбек торысы // Қазақ әдебиеті. – 2000. – 14 шілде.
35 Оразалин К. Абайдан соң. Роман. Бірінші кітап. – Алматы: Жазушы, 1972. – 262 б.
36 Елеукенов Ш. Ұлы суреткер роман жанры хақында // Мұхтар Әуезов тағлымы. Бірінші бөлім. – Алматы: Жазушы, 1987. – 432 б.
37 Қабдолов З. Мұхтар Әуезов және оның әсемдік әлемі. – Алматы: ҚазССР «Білім» қоғамы, 1986. – 56 б.
38 Ғарипова С. Аға есімі ардақты // Семей таңы. – 1990. – 22 маусым.
39 Әбдезұлы Қ. Жазушы және заман шындығы. – Алматы: Қазақ университеті, 2003. – 131 б.
40 Досжанов Д. Мұхтар жолы. Роман-толғау. – Алматы: Жазушы, 1988. – 400 б.
41 Мүсірепов Ғ. Әуезовті еске алу // Мұхтар Әуезов тағлымы. Бірінші бөлім. – Алматы: Жазушы, 1987. – 432 б.
42 Әуезов және архив. Құраст. Ижанов З., Исахан Ғ., Сандыбаева М., Сәтбаева Ж. – Алматы, Атамұра, 1997. – 130 б.
43 Лотман Ю.М. Внутри мыслящих миров. Человек – текст – семиосфера – история. – М.: Язык русской культуры, 1996. – 464 с.
44 Дәдебаев Ж. Тарихи шындық және көркемдік шешім. – Алматы: Жазушы, 1992. – 458 б.
45 Әуезов М. Жиырма томдық шығармалар жинағы. – Алматы: Жазушы, 1985. – 8 т. – 458 б.
46 Жұртбай Т. Талқы. – Алматы: Қазақстан, 1997. – 368 б.
47 Гинзбург Л. Я. О психологической прозе. – Ленинград: Художественная литература, 1972. – 442 с.
48 Қабдол З. Менің Әуезовім. Роман-эссе // Әуезов. – Алматы: Санат, 1997. – 350 б.
49 Негимов С. Эссе // Әдебиеттану. Терминдер сөздігі / Құраст. З. Ахметов, Т. Шаңбаев. – Алматы: Ана тілі, 1998. – 384 б.
50 Чернышевский Н. Г. Өнердің болмысқа эстетикалық қарым-қатынасы // Әдебиет теориясы. Нұсқалық / Құраст. Р. Нұрғали. − Астана: Фолиант, 2003. − 344 б.
51 Нысанбаев Ә. Мұхтар Әуезов әлемі. – Алматы: Жазушы, 1997. – 348 б.
52 Хасенов М. Мемуарлық шығармалар және оның жанрлық табиғаты // Жанр сипаты / Редакциясын басқарған М.Қ. Қаратаев. – Алматы: Ғылым, 1971. – 270 б.
53 Бекниязов Т. Мемуар, естелік // Әдебиеттану. Терминдер сөздігі / Құраст. З. Ахметов, Т. Шаңбаев. – Алматы: Ана тілі, 1998. – 384 б.
54 Гончарова Е. Пути лингвистического выражения категорий автор-персонаж в художественном тексте. – Томск: Изд-во Томского университета, 1984. – 146 c.
55 Қабдол З. Әуезовтің әсемдік әлемі. // Әуезов. – Алматы: Санат, 1997. – 350 б.
56 Ахметов З. Портрет // Әдебиеттану. Терминдер сөздігі / Құраст. З. Ахметов, Т. Шаңбаев. – Алматы: Ана тілі, 1998. – 384 б.
57 Майтанов Б. Портрет поэтикасы. Ғылыми зерттеу. – Алматы: Қазақ университеті, 2006. – 127 б.
58 Нарымбетов Ә. Уақыт шындығы – көркемдік кепілі. – Алматы: Жазушы, 1989. – 182 б.
59 Оразалин К. Абайдан соң. Роман. Екінші кітап. – Алматы: Жазушы, 1987. – 424 б.
60 Оразалин К. Абайдан соң. Роман. Үшінші кітап. – Алматы: Жазушы, 1989. – 448 б.
61 Барабаш О.В. Психологизм как конструктивный элемент поэтики романа Л.Н. Толстого «Анна Каренина»: Автореф. канд. филол. наук. – М., 2008. – 22 с.
62 Савельева В.В. От художественного текста к художественному миру. – Алматы, 2002. – 227.
63 Ахметов З. Роман-эпопея Мухтара Ауэзова. Учебное пособие. – Алматы: Санат, 1997. – 288 с.
64 Негимов С. Пейзаж // Әдебиеттану. Терминдер сөздігі (Құрастырушылар: З. Ахметов, Т. Шаңбаев). – Алматы: Ана тілі, 1998. – 384 б.
65 Галанов Б. Живопись словом: Портрет. Пейзаж. Вещь. – Москва: Сов. писатель, 1974. – 343 c.
66 Майтанов Б. Суреттеу мен мінездеу. – Алматы: Қазақ университеті, 1991. – 146 б.
67 Ч. Осгуд, Дж. Суси и П. Танненбаум. Приложение методики семантического дифференциала к исследованиям по эстетике и смежным проблемам // Семиотика и искусствометрия. Современные зарубежные исследования. Составление и редакция д. филол. н. Ю.М. Лотмана и к. физ-мат. н. В.М. Петрова. – М.: Мир, 1972. – 251 с.
68 Шаинова Г. Б. Символика цвета в романе «Трон сатаны» Р. Сейсенбаева // Вестник КазНУ. Серия филологическая. – 2007. – № 6 (105). – С. 49-52.
69 Балтабаева Г. Қазіргі қазақ әңгімесі (1980-1990): Филол. ғыл. канд… дис. – Алматы, 1999. – 120 б.
70 Майтанов Б. Қ. Монолог құрылымы. Ғылыми зерттеу. – Алматы: Ценные бумаги, 2006. – 107 б.
71 Пірәлиева Г. Ішкі монологтың кейіпкер психологиясын ашудағы көркемдік қызметі. – Алматы: Ер-Дәулет – Қазақстан, 1994. – 138 б.
72 Канафина М.А. Проблема творческой индивидуальности Д. Исабекова (на основе прозы). – Автореф. канд. филол. наук. – Алматы, 2004. – 32 с.
73 Уахатов Б. Таланттар. Туындылар. – Алматы, 1997. – 284 б.
74 Елеукенов Ш. Замандас парасаты. – Алматы: Ғылым, 1977. – 284 б.
75 Атымов М. Идея және композиция. – Алматы: Ғылым, 1970. – 231 б.
76 Русские писатели о литературном труде. В 4-х томах. Т. 3. – Ленинград: Советский писатель, 1954. – 716 с.
77 Басин Е. А. Психология художественного творчества. – М.: Знание, 1985. – 64 с.
78 Виноградов В.В. Проблема авторства и теория стилей. – М.: Худож. Лит., 1961. – 612 б.
79 Бахтин М.М. Эстетика словесного творчества. 2-е изд. – М.: Искусство, 1986. – 445 с.
80 Падерина Е.Г. Проблема образа автора // Проблема автора в художественной литературе. Тезисы докладов региональной межвузовской научной конференции, посвященной памяти профессора Б.О. Кормана. – Ижевск: УдГУ, 1990. – 134 с.
81 Попова С.В. Проблема «Автор и герой» в романе О. Уайльда «Портрет Дориана Грея» // Вестник КазНУ имени аль-Фараби. Серия филологическая.. –2002. – № 3 (54). – С. 109-115.
82 Семиотика / Составление, вступительная статья и общая редакция Ю.С. Степанова. – М.: Радуга, 1983. – 636 с.
83 Теория литературы: В 2 т. / Под ред. Н.Д. Тамарченко, В.И. Тюпа, С.Н. Бройтмана. – М.: Издательский центр «Академия», 2004. – Т 1. – 512 с.
84 Исина Н.У. К проблеме воссоздания внутреннего монолога в переводе (на материале прозы А. Кекильбаева) // Вестник КазНУ имени аль-Фараби. Серия филологическая. – 2002. – № 3 (54). – С. 183-186.
85 Мишина Л.А. О некоторых особенностях авторской позиции в художественно-документальных произведениях // Проблема автора в художественной литературе. Тезисы докладов региональной межвузовской научной конференции, посвященной памяти профессора Б.О. Кормана. – Ижевск: УдГУ, 1990. – 134 с.
86 Сафронова Л.В. Постмодернистская литература и современное литературоведение Казахстана. Учебное пособие. – Алматы, 2006. – 96 с.
87 Омаров Н. Суреткерлік шеберлік және әдеби ағым // М.О. Әуезов және әлем әдебиеті: Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. – Алматы: Қазақ университеті, 2006. – 277 б.
88 Майтанов Б. Лиризм – стильдік құбылыс // Көркемдік кілті – шеберлік / Жауапты ред. М. Қаратаев. – Алматы: Ғылым, 1985. – 348 б.
89 Конратбаев А. Ранний Мухтар Ауэзов как реалист // Тамыр. – 2003. – № 1 (9). – С. 69-75.
90 Максимов Д.Е. Идея пути в поэтическом сознании Блока // Блоковский сборник, том 11. – Тарту. – 288 с.
91 Ананьева С.В. Время – пространство – автор. Прием автобиографизма и пространственно-временная организация художественного текста. – Алматы, 2003. – 86 с.
92 Медарич М. Об автобиографизме // Автоинтерпретация. Сборник статей под ред. А.Б. Муратова и Л.А. Иезуитовой. – С-Пб, 1998. – 244 с.
93 Немов Р.С. Психология: Словарь-справвочник: В 2-х ч. Часть 2. – М.: Изд-во Владос-Пресс, 2003. – 352 с.
94 Исмакова А. Возвращение плеяды. Экзистенциальная проблематика в творчестве Ш. Кудайбердиева, А. Байтурсынова, Ж. Аймауытова, М. Жумабаева, М. Дулатова и М. Ауэзова. – Алматы: НИЦ «Ғылым», 2002. – 200 с.
95 Есембеков Т. Драматизм ранней прозы М. Ауэзова // Вестник КазНУ имени аль-Фараби. Серия филологическая.. – 1998. – № 23. – С. 64-66.
96 Әуезов М. Жиырма томдық шығармалар жинағы. – Алматы: Жазушы, 1979. – 1 т. – 458 б.
97 Полянова М.А., Зайцева Б.К. Лирическая проза И.А. Бунина (конец 1890-х – 1900 гг.) // Иван Бунин и литературный процесс начала ХХ века (до 1917 года). Межвузовский сборник научных трудов. – Ленинград: ЛГПИ им. Герцена, 1985. – 130 с.
98 Линков В.Я. Мир и человек в творчестве Л. Толстого и И. Бунина. – М.: Издательство МГУ, 1989. – 174 с.
99 Ағыман Б. Лирикалық проза табиғаты // М.О. Әуезов және әлем әдебиеті: Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. – Алматы: Қазақ университеті, 2006. – 277 б.
100 Афанасьев В.А. И.А. Бунин. – М.: Изд-во «Просвещение», 1996. – 384 с.
101 Бунин И.А. Жизнь Арсеньева. – Саратов: Изд-во Саратовского университета, 1988. – 272 с.
102 Вантенков И.П. Бунин – повествователь (Рассказы 1890-1916 гг.). – Минск: Изд-во БГУ, 1974. – 159 с.
103 Кучеровский Н. М. И.А. Бунин и его проза (1887-1917). – Тула: Приок. кн. изд-во, 1980. – 319 с.
104 Карпов И.П. Проза Ивана Бунина. – М.: Флинта, 1999. – 334 с.
105 Лявдонский Э.К. Действительность и жизнь сознания в прозе Ивана Бунина // Иван Бунин и литературный процесс начала ХХ века (до 1917 года). Межвузовский сборник научных трудов. – Ленинград: ЛГПИ им. Герцена, 1985. – 130 с.
106 Бунин И.А. Рассказы. – Москва: Правда, 1982. – 456 с.
107 Майтанов Б.М. Әуезов және болмысты сезіну мен саралау // М.О. Әуезовтің көркемдік-дүниетанымдық ізденістері (1920-30 жылдар). – Алматы: М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты, 2006. – 304 б.
108 Әуезов М. Кінәмшіл бойжеткен. Әңгімелер және повесть. – Алматы: Жалын, 1994. – 308 б.
109 Мұхаметханов Қ. Ұлы ұстаз, қамқор аға // Абай. – 2004. – №2. – 22-
23 бб.
110 Карен Хорни. Наши внутренние конфликты // Психоанализ и культура. Избранные труды Карен Хорни и Эриха Фромма. – М.: Юрист, 1995. – 623 с.
111 Грифцов Б.А. Психология писателя. – М.: Худ. Лит., 1988. – 462 с.
112 Майтанов Б. «Мен – әкемнің қағып кеткен қазығымын...» // Заман Қазақстан. – 1997. – 1 тамыз.
113 Жаксылыков А. Мировоззрение М. Ауэзова и современность // Вестник КазНУ имени аль-Фараби. Серия филологическая. – 2007. – №5 (46). – С. 71-74.
114 Бердібай Р. Терең ағын // Заман Қазақстан. – 1997. – 15 тамыз.
115 Нойманн Э. Леонардо Да Винчи и Архетип матери // В кн.: К.Г. Юнг, Э. Нойманн. Психоанализ и искусство. – М.: REFL-book, К.: Ваклер, 1998. – 304 с.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 203 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың қара сөздері туралы3 бет
Алаштың ардақтысы Спандияр Көбеев43 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Көркем мәтін талдаудың лингвистикалық ерекшеліктері59 бет
Көркем шығармалардағы психологизм18 бет
Көркем шығармалардағы эпитет, теңеу, метафоралардың қолданылуы, жасалу түрлеріне мысалдар8 бет
М.Әуезов әңгімелеріндегі тарихи және көркем шындық3 бет
М.Әуезовтің «Абай жолы» роман – эпопеясы /жарыққа шығуы жайлы8 бет
Мұхтар Әуезовтің «Манас» мақаласы туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь