Кәсіпорын жайлы

КІРІСІПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3


1.ТАРАУ. Кәсіпорын дегеніміз не. Кәсіпорын белгілері ... ... ... ... ... ...4

2.ТАРАУ. Кәсіпорындардын формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

3.ТАРАУ. Қазақстан Республикасының өтпелі экономикасындағы шағын кәсіпкерліктің экономикалық рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13

4.ТАРАУ. Сатып алушылар алдындағы кәсіпкердің жауапкершілігі ... 19


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Нарықтық экономиканың субъектілері болып жекеленген меншік иелері саналады. Меншік иесінің өз мүліктерін пайдалануға, иеленуге қүқығы бар. Меншіктің көптүрлі формалы болуы кәсіпорынның әртүрлі үйымдық-қүқылық формасын қүруға негіз болып табылады.
Кәсіпорын қоғамдық өндірістің бастапқы, басты буыны болып саналады. Тікелей кәсіпорындарда өнім шығарылып, жүмыстар атқарьшады, қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру және таза табыс алу мақсатындағы игі қызметтер көрсетіледі. Кәсіпорын өз алдына шаруашылық етуші субъекті болып табылады.
Шағын бизнес - нарықтық экономиканың негізі. Шет елдерде оның дамуы үшін 50-ші жылдардан бастап орталық және аймақтық мемлекеттік басқару оргавдарының мамандандырылган жүйелері мен тікелей және жанама қаржылық қолдау жүйелері қүрыла бастады.
1997 жылы маусым айында қабылданған Қазақстан Республикасының "Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы" Заңының 3-ші бабында шағын кәсіпкерліктің субъектілеріне айдай анық анықтама берілген, нақтылап айтқанда, "шағын кәсіпкерліктің субъектілері болып жүмысшьшарының орташа жыдцық саны 50 адамнан аспайтын және жалпы активтерінің қүны жылына орта есеппен есептік көрсеткіштен алпыс мың еседен артып кетпейтін занды түлға мен занды тұлғаларды қүрамайтын жеке түлғалар болып саналады".
1. Закон РК "О государственной поддержке малого предпринимательства" от 19.06.97 г. / Вечерний Алматы, 27 июня 1997 г.
2. Закон РК "Об индивидуальном предпринимательстве" от 19.06.97 г. / Вечерний Алматы, 9 июля 1997 г.
3. Закон РК "О товариществах с ограниченной и дополнительной ответственностью" от 22.04.98 г. /Вечерний Алматы, 5 мая 1998 г.
4. Закон РК "О лицензировании".
5. Закон РК "Об акционерных обществах" от 10.07.98 г. / Казахстанская правда, 21 июля 1998 г.
6. Закон РК "О крестьянском (фермерском) хозяйстве" от 10.04.98 г.
7. Закон РК "О банкротстве" от 21.01.97 г. /Биен, 22 мая 1997 г.
8. Указ Президента РК "О защите прав граждан и юридических лиц на свободу предпринимательской деятельности" от 27.04.98 г. /Биен, 21 мая 1998г.
9. Гражданский кодекс. - Алматы, 1995.
10. Агеев А.И. Предпринимательство: проблемы собственности и культуры.
11. Балакоев В.З. Общая экономическая теория. Учебное пособие. - Новосибирск, ТОО "ЮКЭА", НПК "Модус", 1996.
12. Борисов Е.Ф. Основы экономической теории. - М., 1996.
13. Казаков А.П., Минаева Н.В. Экономика. Учебный курс по основам экономической теории. - М., 1998.
14. Дайджест экономической теории. - М.: Аналитика-Пресс, 1998.
15. Прикладная экономика. Пер. с англ. - Алматы: ТОО "Книга", 1997.
        
        МАЗМҰНЫ
Кірісіпе…………………………………………………………………………..3
1-ТАРАУ. Кәсіпорын дегеніміз не. Кәсіпорын белгілері…………………..4
2-ТАРАУ. Кәсіпорындардын формалары………………………………….10
3-ТАРАУ. ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің экономикалық рөлі…………………………………..13
4-ТАРАУ. Сатып алушылар алдындағы кәсіпкердің жауапкершілігі….19
Қорытынды...........………………………………………………………….27
Қолданылған ... ... ... ... ... ... меншік иелері саналады. Меншік иесінің өз мүліктерін пайдалануға, иеленуге қүқығы бар. Меншіктің көптүрлі формалы болуы кәсіпорынның әртүрлі үйымдық-қүқылық формасын ... ... ... ... ... өндірістің бастапқы, басты буыны болып саналады. Тікелей кәсіпорындарда өнім шығарылып, жүмыстар атқарьшады, қоғамдық қажеттіліктерді ... және таза ... алу ... игі қызметтер көрсетіледі. Кәсіпорын өз алдына шаруашылық етуші субъекті болып табылады.
Шағын ... - ... ... ... Шет ... оның дамуы үшін 50-ші жылдардан бастап орталық және аймақтық мемлекеттік басқару оргавдарының мамандандырылган жүйелері мен тікелей және ... ... ... ... ... ... жылы ... айында қабылданған Қазақстан Республикасының "Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы" Заңының 3-ші ... ... ... ... ... анық анықтама берілген, нақтылап айтқанда, "шағын кәсіпкерліктің субъектілері болып ... ... ... саны 50 ... ... және ... ... қүны жылына орта есеппен есептік көрсеткіштен алпыс мың ... ... ... ... ... мен занды тұлғаларды қүрамайтын жеке түлғалар болып ... ... ... не. ... ... Республикасында нарықтық қатынас жағдайында әрбір кәсіпорын:
1. Нарықтық конъюнктураға сүйене ... өз ... өз ... ... және даму ... белгілейді. Жоспарларының негізін тауар (жүмыс, қызмет) түтынушылармен ... ... ... Өз ... ... қызметтерін) және өндірістің қалдықтарын өз бетінше немесе келісім негізінде белгіленген бағшіар мен тарифтер бойынша таратады, ал ... ... ... ... бағаны реттеу немесе белгілеуді мемлекет атқарады.
ҚР Азаматтық кодексінің 385 бабында былай жазылған:
1) Шарттың орындалуы тараптардың ... ... баға ... ... Заң ... ... жағдайда оған уәкілдік берілген мемлекеттік органдар белгілейтін немесе реттейтін баға (тарифтер, баға қою, ... және т.б.) ... Шарт ... кейін бағаны өзгертуге шартта, заң актілерінде көзделген реттер мен жағдайларда ... заң ... ... ... бойыша жол беріледі.
3) Ақылы шартта баға көзделмеген және шарт ережелерін негізге ала отырып, оны анықтау мүмкін болмаған реттерде шартты ... ... ... ... осыған үқсас жағдайларда әдетте осы сияқты тауарлар, жүмыс немесе ... үшін ... баға ... ... тиіс деп ... ... ... мынадай көздердің есебінен қүралады: табыстап, амортизациялық аударудан, еңбек үжымының (кәсіпорындардың, үйымдардың және азаматтардың) бағалы қағаздарын, пай және ... ... ... ... ... ... ... және басқа занды түсімдерден.
4. Несиелік шарттардың және есептесу-қаржы тәртібінің сақталуына ҚР және халықаралық зандарға сәйкес толық ... ... жылы ... ... ... ... кодексінің 119 бабы кәсіпорынға мынадай анықтама береді: "Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін пайдаланылатын мүліктік кешен ... ... ... ... деп ... ... ... мүліктік кешен ретінде кәсіпорынның қүрамына оның қызмет ... ... ... барлық түрлері, соның ішінде үйлер, ғимараттар, жабдықтар, ... ... ... жер ... қүқық, талап ету қүқықтары, борыштар, сондай-ақ оның қызметін дараландыратын белгілерге қүқықтар ... ... ... белгілері) және, егер заң қүжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, басқа да айырықша қүқықтар енеді. Кәсіпорын түтасымен немесе оның бір бөлігі ... алу — ... ... ... беру және заттық қүқықтарды белгілеуге, өзгертуге және ... ... ... да ... ... ... мүмкін".
ҚР Азаматтық кодексінде, "Мемлекеттік кәсіпорындар туралы", "Акционерлік ... ... ... ... және ... ... бар серіктестіктер туралы" және басқа зандарда:
меншіктің көптүрлі ... ... ... қүрудың жалпы қүқылық негізі белгіленген;
кәсіпорындардың үйымдық-қүқылық формалары, олардың жүмыс ерекшеліктері бекітілген;
кәсіпкерлік субъектілерінің қүқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қорғау, реттеу мен қолдау шаралары белгіленген.
Кәсіпорын - қоғамдық өндірістің негізгі буыны. Кәсіпорындарда ... мен игі ... ... ... және нақтылы түтынушыларға сатылады. Әрбір өндіруші өз кәсіпорнында жасалған өнімдерді сатуға ғана ... ... ... бірге таза табыс алуға да тырысады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 10, 11 баптарының 1-5 тармақтарында Қазақстандағы кәсіпкерлік қызметтің жүзеге ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік түңғыш рет Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі 10 бабының, I тармағында заңмен бекітілген: "Кәсіпкерлік - ... ... ... ... мен занды түлғалардың, тауарларға (жүмысқа, қызметке) сүранымды қанағаттандыру арқылы пайда немесе жеке ... ... ... жеке ... ... ... не ... кәсіпорынды шаруашылық басқару қүқығына (мемлекеттік кәсіпкерлік) негізделген ынталы қызметі. Кәсіпкерлік қызмет кәсіпкердің атынан, оның ... ... және ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтердің субъектілері болуы мүмкін:
әрекет қабілеті заңца белгіленген тортіпте шектелмеген ... ... ... Республикасының заңнамасында белгіленген окілеттіктер шегінде шет мемлекеттердің азаматтары мен азаматтықтары жоқ адамдар;
азаматтар бірлестігі — үжымдық кәсіпкерлер (әріптестер).
Кәсіпкерлік мәртебесі мемлекеттік тіркеу және ... ... ... ... Реестр — фирмалардың атаулары, олардың жүмыс бағыттары, жеке жауапкершіліктері бар серіктестіктер мүшелерінің фамилиялары, фирманың жеке ... ... ... және ... ... ... есеп жүргізу кітабы.
Кәсіпорынды басқарушы субъекті мен меншік иесі ... ... ... ... міндеттемелерін, мүлікті пайдалану және қызметтің кейбір түрлерін жүзеге асыру ... ... ... ... ... қатынастары мен материалдық жауапкершілігінің тәртібі мен жағдайларын, шартты бүзудың негіздері мен ... ... ... (келісіммен) реттеледі; кәсіпорын мүлік иесінін, басқарушымен шарт жасасқаннан кейін, шартта, кәсіпорын жарғысында және ҚР заңнамасында көзделген ... өзге ... ... ... ... қүқығы жоқ.
Кәсіпорынның банкіде есеп айырысатын өз есепшоты, мөрі болуы мүмкін, сондай-ақ ол әр текті операциялар жасап, ... ... ... Бүл ... ол ... ... ... мемлекет қаражаттары есебінен де немесе өз бетінше де өмір сүре алады. Осыған ... ... ... ... алады. Бірінші жағдайда біз жедел шаруашьшық жүргізудегі дербестік туралы, ал екінші ... ... ... ... ... ... оның ... дербестігі, тиімді қызметі туралы айтып түрмыз. Экономикалық дербестігінің қалыптасу басы болып кәсіпорынның өз алдына шаруашылықты-оперативті единица немесе ... ... ... ... саналады. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 33 бабында занды түлғаның үғымы былай берілген: "Меншік, шаруашьшық жүргізу немесе жедел басқару қүқығындағы ... ... бар және сол ... оз ... ... ... ... өз атынан мүліктік және мүліктік емес жеке қүқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және ... бола ... үйым ... ... деп ... түлғаның дербес балансы немесе сметасы болуға тиіс. ... ... өз ... ... морі болады".
Занды түлға болып тіркелу үшін кәсіпорынның ... ... ... ... Үйымдық түтастығы. Бүл, нақтылап айтқанда, қүрылтай қүжаттарында өзінің ішкі қүрылым және басқару тәртібі бекітілген үйымдасқан ... ... ... ... негізгі және айналым қаражаттардан түратын меншік мүліктері болады, ол оз алдына мүлік иеленіп, оны есепке алады, пайдаланады, сатады, жарамсыз деп ... ... ... төлейді.
3. Мүліктік жауапкершілік. Занда көрсетілгендей кәсіпорын өз міндеттемелері бойынша жауапкершілікте болады.
4. Азаматтық айналымда оз атынан ... ... ... адам ... таныйтындай, басқа кәсіпорындардан айыра алатындай болуы керек. Сол мақсаттар үшін кәсіпорынға ат (атау) береді, сол атпен ол мүліктік және жеке ... емес ... ие ... және одан ... ... алады, сотта, төрелік сотта және аралық сотта талапкердің және жауапкердің рөлін атқарады.
2-ТАРАУ.
Кәсіпорындардың формалары
Кәсіпорын ең ... ... жеке ... түрінің басымдылығына қарай - қоғамдық немесе жекеменшік болып екі типке бөлінеді.
Бірінші тип. ... ... ... ... ... ... секторы болып саналады.
Екінші тип. Серіктестіктерді, акционерлік қоғамдарды, ... ... ... жеке иелену. Олар экономикалық жекеменшік секторын қүрайды.
Экономиканың жекеменшік секторындағы кәсіпорындар кәсіпорын ... ... ... ... адам ... ... кәсіпорын жүмысы үшін жауапкершіліктеріне, кәсіпорынның жалпы капиталына жеке капиталдарды қосу тәсіліне байланысты бөлінеді.
Жауапкершілік шектеулі және ... ... ... ... - ... өз ... қосқан адам кәсіпорынның міндеттемелері бойынша өзі қосқан қаражат мөлшерінде ғана жауапкершілік көтереді дегенді білдіреді.
Шектеусіз жауапкершілік — кәсіпорынға өз ... ... адам ... ... бойынша өзінің барлық мүлікгерімен ортақ жауапкершілікте болады дегенді білдіреді.
Айталық, екі адам ортақ кәсіпорынға 100 млн. теңгеден салды ... ... ... ... ... 200 млн. ... ... Егер кәсіпорын несие берушілер алдыңдағы 300 млн. теңге ... ... ... ... ... онда ... шектеулі әрбір қосиегерлер қарыз міндетте-мелерін 100 млн. теңгеден, яғни өздері қосқан мөлшерде ғана жабады. Ал шектеусіз жауапкершілік жағдайында екі ортақтас 300 млн. ... ... қала ... Егер біреуі 100 млн. теңге ғана төлей алса, онда соры қайнаған кәсіпорынның екінші иегеріне 200 млн. теңге төлеуге тура ... ... ... кәсіпорын азаматтардың оз меншіктеріне негізделген. Оның иесі болып табыстың бәрін алатын және шаруашылық қызметтің нәтижелеріне орай барша төуекелді көтеретін бір ... (бір ... ... таза ... ... ... ыңшың жоқ, салық салу жүйесі оңай, жеңілдіктер болуы мүмкін.
Кемшілігі: бастау капиталының мөлшері болымсыз, банктен несие алу, ... істі ... ... ... ... ... (пай) меншіктігіне негізделген. Серіктестіктің барлық мүшелері шаруашьшық қызметтің нәтижесі бойынша өздерінің жеке мүліктеріменен ... ... ... Қаржьшы жылдың қорытындысы бойынша серіктестік тапқан таза табыс қатысушылар арасында олардың жарғылық капиталға ... ... ... ... ... ... салыстырмалы қысқа мерзім ішінде жинақтауға болады; қаражат салу бағытында жүмьша кірісіп кете алады, экономиканың әртүрлі салаларына қаражат ... ... ... ... таза табысты болу кезінде серіктестікке қатысушьшар арасында қиындық туады; салық ... ... ... ... үлестік меншікке негізделген. Коммандитті серіктестік өзінің салымы мөлшерінде жауапкершілік көтеретін, салымшы мүшелерді (коммандистер) және міндеттеме бойынша ... ... ... ... ... жолдастарды (өзінің мүлкімен жауап беретін жауапты серіктестерді) қамтиды.
Артыкшылығы: басқаруға қатысы жоқ, бірақ өз капиталы болғанды қалайтындарды серіктестікке тартуға болады. ... ... ... ... ... ... ... шүғылданып жүрген адамдарды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексіне сәйкес (77-84 баптары), сонымен ... ... ... және ... ... ... ... болады.
Ашық және жабық акционерлік қоғамдар.
Ашық акционерлік коғам — бүл акция шығарып және оны сату ... ... ... қаражаттарын біріктіру жолымен ақшалай қаржысы қүралған кәсіпорын. Акцияның иесі болып — мемлекет, кәсіпорын, үйым секілді заңцы түлғалармен бірге жеке ... да бола ... ... мен ... жөнінен акционерлердің (кәсіпорынның қосиегері) қаржылық-экономикалық жауапкершілігі олардың қоғам капиталына салған ақша ... ... ... ... мен ... ... ... болуы мүмкін, жалпы мақсаты - таза пайдаға кенелу ... ... ... ... - ... тек оның ... арасында немесе алдын-ала белгіленген адамдар арасында ғана бөледі.
Кәсіпорындардың басқа да формалары бар. Мысалы, венчурлық (тәуекелшіл) кәсіпорын. Ол ... ... көп ... ... ... ... ... инженерлік талдау, маңызды жаңалық жасау және оны өндіріске ендіру жөнінен мамандандырьшған шағын кәсіпорын.
3-ТАРАУ.
Қазақстан Республикасының өтпелі ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің артықшылығы:
1. айырықша қажеттіліктерді (ксерокөшірме, бала тәрбиелеушілер қызметі, сәлемдемелерді жеткізу қызметін қүру және т.б.) ... ... ... тез ... ... жаңа тауарларды, жүмыстардың жаңа тәсілдерін мақүлдау мүмкіндігі.
Баршаға белгілі, Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамытудың негізінен үш мақсаты бар: өнімдер мен қызметтерді ... ... ... ... ... ... күшейту; салықтар мен басқадай төлемдердің бюджетке түсуін көбейту.
Алынған статистикалық есепті талдаудың көрсетуіне ... 1997 ... ... ... кәсіпорындардың және онда жүмыс істейтін адамдардың саны оншалықты өспеген. 1996 жылдың соңында 21,2 ... ... 1997 ... аяғында - 21,9 болган. Күшіндегі заң бойынша шағын кәсіпорынды дамыту оның барлық қызметтері салаларында ынталандырылуы тиіс.
Шагын кәсіпорыңцардың ... ... ... экономикалық талдау нәтижелеріне қарағанда статесеп бойынша қонақ үйлер, мейрамханалар, қозғалмайтын мүліктер мен ... ... және ... ... ... яғни ... үғым ... өте рентабельді деп саналатын барлық салалар шығынды болып келеді екен (приложение).
Кәсіпорындардың және оларда жүмыс істейтін жүмыскерлер ... ... ... бизнестің тиімсіз салалық және аймактық қүрылымдарыньщ қүрылуы және оның қылмысқа баруы, үсақ кәсіпкерлердің өндірістен және ... ... ... ... ... ... ... кездері көрініс берген дағдарыстық процестер қазіргі Қазақстан экономикасының маңызды секторының басқаруга келмейтіндігі, оның ... ... ... ... жасауга негіз болады. Мәселе, оның жетілген инфрақүрылымының жоқтығы шағьш кәсіпкерлікті қолдауға бөлінген ... ... ... ғана ... ... ... ... кәсіпкерлікті қоддаудың мемлекеттік стратегиясының, тиісті салалық, аймақтық және басқадай артықшылыктың айқыңцалмауы, кәсіпкерлж қүрылымдармен кері ... ... отіп ... ... ... және ... ... жоқтыгыңца больш отыр. Шағын бизнес аймақтық жергілікгі масштабта, үлттық экономиканың айырықша секторы түрінде әлдебір бүтін секілді омір сүріп және ... ... ... ... нактылы кәсіпорьш больт әйгіленген.
Шағын кәсіпкерлікгің бірталай сапалық ерекшеліктері бар, ол ерекшеліктер оны экономиканың спецификалық секторы ... ... ... ... ... ... ... жатады:
меншіктік қүқықтың бүтіндігі және кәсіпорынды тікелей басқару, бір жағынан, менеджерлерді бақылаудың қажеттілігін жояды, екінші жағынан — басшының ... ... рөлі мен ... ... ... ... және қожайын мен жүмыскерлердің арасындағы тікелей байланыс, бір жағынан, басқару тиімділігін арттырады, ... ...... ... ... ықпалын күшейтеді;
кәсіпорын мүмкіңдігі мен ресурстардьщ шекгеулілігі, бір ... оған ... ... ... ... берілген бағаға және тауарлы рынок жағдайына айтарлықгай ықпал ету мүмкіңдігін тудырады, екінші жағынан — ... ... тез ... ... ... ... ... және жергілікті рынокқа бағдарлануы, бір жағынан, сатуды кеңейтуді шектейді, ... ... - ... ... ... және қызмет көрсету сапасын көтеруге ынталандырады;
қаржылық ресурстарға жол ашуды шектеу, бір ... ... ... ... ... екінші жағынан, қаржылық ресурстардың бытыраңқы рыноктарын (жеке ... ... мен ... ... ... ... ... итермелейді.
Шағын кәсіпкерлік — өміршеңдік деңгейі төмен және тәуе-келшілік деңгейі көтеріңкі ... түрі ... ... ... ол:
өте бимәлімділігімен, белгісіздігімен және стихиялылығымен сипатталынатын жергілікті, бір маңайдың аумағынан аспайтын рынокта кәсіп етеді. Бүл - ... ... ... көп ... қажет етпейтіндігіне және іс жүзінде реттелмей-тіндігіне байланысты;
мемлекетпен қатынас ... ірі және ... ... ... ... үйымдасқан қылмыспен объективті түрде "әлжуаз" позицияда түрады, мүны оның экономикалық әлсіздігі мен әлеуметтік ... ... ... ... ішкі ... ... ол сыртқы ортаның әсеріне өте сезімтал келеді.
Шағын кәсіпкерлікті қамтыған дағдарыс елдегі экономикалық жағдайлардың өзгерулеріне байланысты. Шағын кәсіпорындар мен кооперативтердің алғашқы ... ... салу ... ... және ... ... секторының оралымсыздығын пайдалана отырып, ойдағыдай табысты жүмыс істеп кетті. Инфляцияның ... және ... ... ... үлкен тиімділігі шағын бизнесті экономиканың дәл осы саласына қайтадан бағдарлап жіберді.
Мемлекеттік меншікті жаппай жекешелендіру, инфляция деңгейін төмендету, ... ... ... жалпы қысқарту, капитал айналымының аясын толтырып жіберу және осы сфералары күшейе түскен бәсекелестік шағын кәсiкерлікті айтарлықтай дағдарысқа үшыратгы. Қатал ... ең ... ... және таза ... ... ... ... кәсіпкерлікті өз табысын өсіріп немесе сақтау үшін "сүрғылт" экономикаға кетуге, салық төлеуден жалтаруға мәжбүр етуде.
Шағын ... ... ... ... ... өмір ... кедці және әрқашанда өмір сүре береді. Оны тікелей
шектеу, реттеу және бақьшау жөнінен мемлекеттің мүмкіндігі діттегеннен гөрі бір ... ... ... ... ... ... ... — салыстырмалы түрдегі нашар өмір-шендігі оның жоғары әрекетшілдігімен, қаржылай ресурстармен жqнe халықтың барша топтарынан ... ... ... ... ... толықтырылады.
Экономиканың бүл секторына мемлекеттің мүдделі болуында экономикалық, саяси және ... ... бар. ... ... ... мынаған саяды:
ел экономикасының қүрамдас бөлігі болып, экономиканың дамуы мен тиімділігі деңгейіне айтарлықтай ықпал ... ... ... ... ... ... ... салық төлеуші болып саналады, мүның өзінде экономиканың басқа секторынан өзгешелігі - оның салық төлеу мүмкіндігі оңтайлылық ... ... ... және ірі ... үшін қай жерде кадрлар мен капитал жинақталса, экономиканың сол секторы болып шығады;
қай жерде мемлекет әрекеті немесе ірі және ... ... ... ... ... сол ... ... жүмысқа және қызметке деген сүранымдарды қанағаттандырады;
қай жерде бәсекелі орта түрақты сақталса, және негізгі азық-түлік пен азық-түлік емес ... ... ... ... ... ... қалыптасса, экономиканың сол секторы болып саналады;
еңбекті қоғамдық ... ... және ... ... нарықтық инфрақүрылымды жасауға мүмкіндік тудырады.
Шағын кәсіпкерліктің саяси мүддесі мынаған саяды:
болашақтағы саяси және әлеуметтік түрақтьшықтың кепілшісі секілді, орташа топты ... ... бірі ... ... ... ... белгілі бір нәтиже алып және оны болашақта ... ... ... топ секілді, нарықтық экономикаға қолдауды қамтамасыз етеді.
Шағын ... ... ... мынаған саяды:
еңбекке жарамды халықтың айтарлықтай бөлігін жүмысқа тартады және оның экономикалық дағдарыс жағдайында тіршілік ... қол үшын ... ең ... ... ділін өзгертіп, олардың өз бизнестерін жасап және олардың табысқа жетулеріне ... ... ... ... байланысты шағын кәсіпкерлікке қатысты мемлекет саясаты екі бағыттан ... ...... ... ...... ... аясына жанама реттеуді косу.
Шағын бизнесті елеулі көтермелеуге Қазақстан Республикасы Президентінің "Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдауды күшейту және оның дамуын ... ... ... ... ... ықпал етіп отыр. Соған сәйкес мынадай кезек ... ... ... ... ... қолдайтын мемлекеттік институттарды қүру;
шағын кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыратын және оны қүру тәртібін қарапайымдандыратын, ... ... ... ... және т.б. мәселелер жөнінен қажетті нормативтік-қүқықтық актілерді қабыдцау;
шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жүмыстарына жағдай жасау ... ... жер ... бөлу және т.б.);
шағын кәсіпкерлікті қаржьшай қолдау жөніндегі мәселелерді шешу - ол үшін ... ... ... ... ... ... үшін жеңілдіктер жасау жүйесін қарастыру.
Қазіргі уақытта Ақмола мен Қостанай облыстарынан басқа барлық аймақта іс жүзінде ... ... ... ... ... бөлімшелер үйымдастырылған.
"Жеке кәсіпкерлік туралы", "Жеке кәсіпкерлік мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне өзгертулер мен ... ... ... "Шағын кәсіпкерлік субъектілерін тіркеуді оңайлату мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ендіру туралы" Зандар дайындалып және ... Ол ... ... және ... ... ... отырып, жеке және отбасылық кәсіпкер-ліктердің даму кепілдігіне қатысты, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... нормалар көрсетілген.
4-ТАРАУ.
Кәсіпкердің сатып алушы алдындагы жауапкершілігі
Өмірдің басқа салаларының ... ... ... ... ... ... адал да, еңбекқор және түтынушылармен әділ катынас жүргізгісі келеді. Бизнестің этикасы деп аталатын түтынушылар туралы қам табыс туралы қаммен қатар ... ... Ерте ме, кеш пе, ... ... өз істеріне
жауапкерсіздігін біліп қалса, онда ол онымен сауда жүргізуден бас тартады.
Нарықтық экономикалық елдерде түтынушьшар қүқығын қорғау ... ... ол ... ... ... Оның ... келуі түтынушыларды өнім өндірушілер мен сатушылардың заңсыз әрекеттерінен қорғау қажеттілігінен туған. Түтынушыларға ... ... ... ... ... ... ... сипаттама, көбінесе, жарнамада айтылғандармен сәйкес келмейді. Монополистер мен сатушылар түтынушыларды көбінесе ... ... ... ... ... мен ... ... проблемасы нарықтық экономикалы елдерде кездесетін адам бәсекелестікті болдырмау проблемасының екінші жағы ... ... мен ... қорғау проблемасы экономикалық дамыған елдерде өткен ғасырдың 50-70 жылдарында пайда болып, әмірде үйымдасқан қозғалыстарды тудырды. Белгия мен Қүрама ... ... ... ... ... ... қоғам 1957 жылы, Нидерландияда — 1953 қүрьщды.
АҚШ-та түтынушылар қозғалысы өткен ғасырдың басында пайда болды. Ол бағаның көтеріліп, ет ... ... мен ... ... патенттеу жөніндегі шатақтарға байланысты туды. Түтынушылардың екінші қуатты қозғалысы өткен ... 30-шы ... ... ... ... күші мен ... ... байланысты кезекті даудамайдан шықты. Үшінші рет консъюмеризм толқыны 60-шы ... ... ... ... ... ... барлық елдерін қамтып отыр.
Оның себебі, сол кезенде үзақ уакыт пайдаланатын тауарлар ... ... ... ... жаңа және басқадай жасанды материалдарды және т.б. қолдану елеулі түрде орістеген еді.
Бүл кезенде дамыған капиталистік елдерде түтынушылардың ... ... ... ... ... тек ... ... (несие беру, түрғын үйді жалға өткізу, сауда) қорғаудың жекелеген нормативті актілері бар болатын.
Түтынушылардың қүқықтарын қорғауға бағытталған жекелеген ... ... ... ... және ... ... ... да бекіген еді. Алайда экономиканы монополизациялау жағдайында тауарлар мен қызметтердің ерекше әртүрлілігінің пайда ... ... ... ... өмірге келуі түтынушылардың бүрыннан бар қүқықтық қорғау қүраддарының ... емес ... ... Дамыған нарықтық экономикасы бар көптеген елдерде түтынушылардың қүқықтарын қорғауға тікелей қатысты арнайы нормативті актілердің шығуы осы себептерге ... ... ... ... ... Францияда — сауда мен игі қызметтер көрсету кезіндегі ... мен ... ... Заң (1905), ... қала түрғызу" принципіндегі сауда туралы Заң (1953), алдамшы жарнамаларды пайдалануды болғызбау туралы Заң (1935); Данияда — тауарларды сатып алу — сату ... ... Заң (1906), ... таңбалап және бағасын көрсету туралы Заң (1977), түтынушылармен жасалған келісімдердің әр-қилы түрлері туралы Заң (1978); Үлыбританияда — ... ... ... Заң (1978), ... ... ... туралы Заң (1977), шектеуші сауда практикасы туралы Заң (1956) және басқалар. Нарықтық экономикасы ... ... ... ... ... ... ... мен игі қызмет көрсетудің әртүрлі ортасында жүрген түтынушыларды қорғайтын зандар оңцап саналады.
Түтынушыларды қорғаудың төрт негізгі қүқығы туралы Декларацияға АҚШ президент! ... 1962 ж. 15 ... қол ... ... ... тауарлардың қауіпсіздігіне күқық;
— ақпараттарға қүқық;
— тауарларды тандауға қүқық;
— өз ... ... ... түтынушылар одақтарының үйымы (ХТОҮ) бүған тағы төртеуін қосты:
негізгі қажеттіліктерді қанағаттандыру қүқығы;
зиянның орнын ... ... ... ... ... ... қүқық.
Түтынушылардың қүқықтарын қорғау барлық елдерде әкімшілікпен соттың ... бар ... ... ... ... ... ... қүқықтарын қорғауға арналған Басшылық принциптер 1985 жылдың 9 наурызындағы №39/248 қарар ретінде Бас ... ... ... ... ... ... ... кейін БҮҮ-ға мүше мемлекеттер Басшылық принциптерді есепке ала ... ... ... қорғау жөнінен белсенді саясат жүргізуге міндеттенген. Әр мемлекет өзіне төн экономикалық және әлеуметтік жағдайларына сәйкес, ... ... ... ... ... бүл ... ... бірінші кезекте түрған жеке міндеттерін белгілеуге тиіс еді.
Түтынушьшардың заңцы мүдделері болып мойындалатындар:
қауіпсіздік пен денсаулықтың зиян шегуінен қорғау;
олардың экономикалық ... ... ... ... ... (қызметтерді) дүрыс тандауды қамтамасыз ететін ақпараттарға жол беру;
түтынушыларды сауаттандыру;
арыздарды қараудың тиімді рәсімдерін табу;
түтынушылардың қүқықтары сөз болып, шешім қабыддау процесі үстінде өз ... ... ... бар ... топтары мен үйымдарын қүруға еркіндік.
Қазақстан Республикасында түтынушьшар қүқығы Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің Айырықша бөлімімен, "Түтынушьшарды ... ... ... және т.б. реттелінеді.
1998 жылдың ішінде Қазақстан Республикасында түтынушылардың қүқықтарын қорғау қоғамдары түтынушылар қүқықтарының жағдайларына 5000 тексеру жүргізген, оның 2816-да әртүрлі заң ... ... 5966 мың ... 1810 ... ... ... ... сомасы 4649 мың теңгені қүрап, түтынушылардың 560 наразылығы сотқа түсірілмей қанағаттандырылған.
Біріншісі өте қарапайым саналады. Кейбір фирмалар өздерінің адалдықтары мен ... ... ... атаққа жетуге мүдделі болмаулары мүмкін, өйткені олар ... үзақ ... ... ... Олардың стратегиясы ашық алдампаздықтарын жүзеге асыра салып, түнге ... ... ... ... ... ... алдаушылықтар Қазақстан Республикасында жиі үшырасатын болды.
Түтынушылардың қүқықтарын қорғау жөніндегі заңнамалар талаптарының ... ... ... ... ... ... ... сауда, қоғамдық тамақтандыру, түрмыстық қызмет, көлік, байланыс, коммунальды-түрғын үй және т.б. ... ... 4682 ... ... 19944 ... ... олардың бәрі негізді болып шығып, түтынушылар мүддесінің пайдасына шешілді.
Түтынушылар қүқығының бүзылуы 3700 ... ... ... ... 80 ... орын ... ... материалдық зиянның мөлшері 175 млн. теңгені қүрады.
Түтынушьшарға қайтарьшған ... ... ... 162 млн. ... ... ... ... есебіне 152 млн. теңге түсірілді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің аттарына 939 үсыным, нүсқама, ескертпелер жасалды.
Түтынушылар қүқығын қорғау қоғамдары сот ... 152 ... ... оның 137-сі ... 90 адам жауапқа тартылып, 145 млн. теңге материалдық залал өтелді.
Рынок, мүмкін, өнімнің ... ... ... ... пайдалы ақпараттарды жеткілікті білмейді. Түтынушылар сатушьшардың арыздарын салғастыру үшін жалпы стандарт немесе эталонға зәру, әсіресе, егер ол арыздар ... ... аса ... ... ... болса. Мысалы, энергия үнемдеу Қазақстаңда ең маңыздылардың бірі. Түтынушылар ... аз ... ... ... және басқа да электр приборларын сатып алғылары келеді.
Мүндайда ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда қаншалықты тиімді екендігін көрсететіндей ақпараттар оқығысы келетіндігі табиғи нәрсе. Айта өтер болсақ, өндірушілер түтынылган электр энергиясын өлшей ... ... ... бар. ... да ... қатар, энергияның түтыньшу мөлшері тоңазытқыштағы тамақтардың мөлшеріне, тоңазытқыш пен мүздатқышта қойылған температураға, сондай-ақ тоңазытқыш ... ... ... да ... ... ... Анықталынып болганнан кейін де энергияны түтыну туралы хабарлаудың көптеген тәсілдері бар. Кейбір компаниялар қуаттылықты пайдаланылатын электр көзінің ... ... ... ... ... белгілі бір ауданында тоңазытқыштың жыл ішіндегі пайдаланьшуының орта бағасын және тағы басқадайларды тілдеріне тиек етеді.
Электр энергиясын түтынуды ... ... ... және ол ... ... егер ... ... өндірушілер энергияны жүмсау туралы мәлімдеме жасауға қүлшынғанның өзінде де түтынушылар, ... ... ... ... болып қалуы мүмкін.
Сондықтан, мысалы АҚШ тәжірибесін ескере отырып, Қазақстанда да приборлар ... ... ... ... ... заң әзірлеп және қабылдап, оның орындалуын қамтамасыз ету қажет. Бүл заң барлық негізгі приборлар түтынған электр қуаты туралы хабарлама мен ... ... ... ... ... түсіндіреді. Түтынушылар осы
приборлардағы таңбалар негізінде оларды пайдаланудың бір жылғы қүны ... ... және сол ... ... ... ... ... қалай белгіленгендігін айта алады. Мұндай стандарттандырылған ақпарат түтынушының приборды дүрыс тандауын ғана емес, сонымен бірге үзақ мерзімді ... ... ... ... енді ... да тиімді прибор жасауға ынталары артады, себебі жүйе ... ... ... жаңа ... жақсы болып шығуын қарастырады.
Нарықтық қатынасқа өтуге орай, тіпті, басқа салада, банктің салымына түсетін, қаржы мекемелерінің есеп айырысулары мен пайыздарды ... ... ... ... ... ... қорғайтын занды ойластыру керек.
Сатып алушы неге мына немесе басқа өнімді тандайды? Мұндай жағдайда ол қандай ... ... ... Қайтіп оны белгілі бір тауар немесе игі қызмет тандауға иілдіруге болады? Мүндай сүрақтар әрбір фирманың коммерциялық қызметінде өзекті рөл ... Ал ... ... ... ... ... олар дәл сол елде ... тауар өндіруге болады деген принциптік мәселемен тендеседі. Оларға берілер жауап бәсекелік қабілет ... ... ... ... ... ... сөз, ол ... алғалы түрған түтынушының пейілін тауардың өзіне тарта түсерліктей деңгейі. Тәжірибе көрсетіп отырғанындай, ... ... ... тамаша сипаттамасына емес, оның сатып алғалы түрған адамын қызықтырарлықтай өзіне тән сүйкімділігіне ... ... ... түтынушының егемендігі туады: тіпті ол объективтілік көрсетпегеннің өзінде, соңғы сөз онда болады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде ... өнім ... ... ... ... үшін ... ... әртүрлі стратегиялық бағыттары бар.
виоленттік стратегия немесе "менмен арыстандардың", "алпауыт пілдердің", "тоңмойын бегемоттардың" деп аталатын стратегиялар өндіріс шығынын азайту ... ... Ол сапа ... ... жап-жақсы, салыстыра қарағанда қымбаттау емес тауарларды жаппай шығаруды үйымдастыру ... ... ...... ... алып өлшемді болады (жаппай түтынылатын аяқ киім, азық-түлік өнімдері);
патиентті стратегия — жоғары сапалы жеке өнімдерді шектеулі ғана шығаруға берілетін бағдар. ... ... ... аса ... ... ... ... іскерліктерімен үтады. Мүндай фирмалардың стратегиялары "қу түлкі" атауын алған;
коммутанттық стратегия немесе басқаша ... "сүр ... ...... ... шағын (жергілікті) рынокты аса икемділікпен қанағаттандыру бағыты. Бүл стратегияны үстанған үсақ фирмаларда, ... ... ... ... ... ... немесе арнайы салаларда адамдарының айырықша білімдері жетіспейді. Алайда, мүның бәрі олардың көбінесе рынокта алға басуларына ешқандай да ... ... ... ... жаңаша басқаруға бағытталған. Бизнестің осынау "түрен тимеген" қауіптілеу түрімен шүғылданушы фирмаларды ... ... деп жиі ... ...... іске асырылған нишараларының араларын айыру процесі. Өзара қатты айқасқа бармау үшін фирмаларда үдайы бір нишаны иемденуге тырысады. ... ... ... ... ... ... да ... тауар шығарады; рынокта өзінің жеке пішінін көрсетеді.
Фирмалардың көпшілігі ... ... ... - ... ... ... кілт болып табылатындығын мойындайды. Олар наразылықтан аулақ болу үшін түтынушылардың шағым-арыздарын зерттейді және ... орай ... ... ... алдады деп ойлаған тұтынушылар (сатып алушылар) түтынушылар қүқығын қорғау жөніндегі қоғамға барып, ... ... ... өтіне алады. Шағымдар сотқа дейін де, сот тәртібімен де ақы-пүлсыз каралады.
Қорытынды
Бастауыш кәсіпорын - ... ... ... ... ... - онім ... таза табыс алу мақсатында жүмыс атқарып, қызмет көрсету үшін құрылған өз алдына ... ... ... ... ... - бүл таза табыс алу мақсатындағы азаматтардың өзіндік ынталы қызметтері және олардың бірлестіктері.
Кәсіпкер - ол ... ... мен ... ... үшін ... мейлінше тиімді пайдаланудың жодцарын іздеген адам.
Түтынушы - жеке басының қажеттілігі үшін тауарлар мен игі қызметтерді сатып ... ... ... әр ... да ... ... ... кәсіпкерлері мен иегерлері таза табыс алу жағынан өзгермелі болып келеді.
Қолданылған Әдебиеттер тізімі
Закон РК "О государственной поддержке малого предпринимательства" от 19.06.97 г. / ... ... 27 июня 1997 ... РК "Об ... предпринимательстве" от 19.06.97 г. / Вечерний Алматы, 9 июля 1997 г.
Закон РК "О ... с ... и ... ... от 22.04.98 г. ... Алматы, 5 мая 1998 г.
Закон РК "О лицензировании".
Закон РК "Об акционерных обществах" от 10.07.98 г. / Казахстанская правда, 21 июля 1998 ... РК "О ... ... ... от 10.04.98 ... РК "О ... от 21.01.97 г. /Биен, 22 мая 1997 г.
Указ Президента РК "О ... прав ... и ... лиц на свободу предпринимательской деятельности" от 27.04.98 г. /Биен, 21 мая ... ... - ... ... А.И. ... ... собственности и культуры.
Балакоев В.З. Общая экономическая теория. Учебное пособие. - Новосибирск, ТОО "ЮКЭА", НПК "Модус", 1996.
Борисов Е.Ф. Основы экономической ... - М., ... А.П., ... Н.В. ... ... курс по ... ... теории. - М., 1998.
Дайджест экономической теории. - М.: Аналитика-Пресс, 1998.
Прикладная экономика. Пер. с англ. - Алматы: ТОО ... ... Kecme. ... ... 2002 ... ... ең ... көрсеткіштері
Саланың аталуы
Кәсіп-орыңдар-
дың саны
Келісім бойынша және қосымша жұмыс істеуші-лерді қоскандағы жүмысшылар саны
Өндіріс, жұмыс, кызмет ... мың ... ... ... ... және ... ақша ... ішінде
Соньщ ішінде
Барлығы, мың тенге
Бір кә-сіпор-ынға
Бір жұ-мыс-керге
Барлығы, мьщ тенге
Бір кә-сіпор-ынға
Бір ...... ... ... ... газ, су ... және бөлу
119
2422
1888565
36748
308,8
15,2
223602
1873,0
92,3
Курылыс
2651
33738
14097183
697223
263,0
20,7
2636678
994,6
78,2
Сауда, автомобиль жөн-деу және үйде қолданы-латын бүйымдар
10371
76993
41372452
1517597
146,3
19,7
11144382
1074,6
144,7
Қонакүйлер, мейрамха-налар
432
5276
1057458
-31737
-73,5
-6,2
184417
426,9
35,0
Көлік және байланыс
1016
17028
4555037
23850
23,5
1,4
1024031
1007,9
60,1
Қозғалмайтын мүліктер операциялары, ... ... ... ... ... және ... қызмеггер
1481
14857
8295211
-29536
-19,9
-2,0
866574
585,1
58,3
Қызметтің баскадай түрлері
172
926
489398
51009
-296,6
55,1
312884
1819,1
337,9

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жайлы67 бет
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы мәлімет4 бет
Кәсіпорынның өндірістік қоры жайлы5 бет
Қазақстан Республикасында орта және кіші кәсіпорындарының дамуы жайлы ақпарат4 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуының психологиялық ерекшеліктері жайлы6 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметі жайлы26 бет
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы16 бет
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту жайлы ақпарат8 бет
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту жайлы мәлімет9 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жайлы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь