«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері

Кіріспе
1«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері
1.1 Ақтөбе хром қосындылар зауытының негізгі мәліметтері
1.1.1 Кәсіпорын орналасқан аймақтың физико.географиялық сипаттамасы
1.1.2 АХҚЗ АҚ негізгі атқаратын қызметі және хром қосылыстарын өндіруде қолданатын негізгі технологиялары
2.1 «АХҚЗ» АҚ өндірістік процесі нәтижесінде түзілген техногендік қалдықтардың қоршаған ортаға тигізетін әсері
1.3 Ауыр металдардың физико.химиялық сипаттамасы және олардың адам организміне тигізетін әсері
2 Қоршаған орта компоненттерінің мониторингтік зерттеу
2.1 өндірістік экологиялық мониторингтік зерттеу жұмыстарының жүргізілу мақсаты
2.2 Атмосфералық ауа мониторингі
2.3 Қар жамылғысының ластану күйінің мониторингі
2.4 топырақтың ластану күйінің мониторингі
3 технологиялық бөлім
3.1 Өндірістік процесі нәтижесінде түзілген қалдықтарды қайта өңдеу
3.2 Тазарту қондырғысынан шыққан шығарынды газдардың атмосфераға таралуы
3.3 Өндірістік қалдық суларды хром қосылыстарынан тазарту әдістері
4 «АХҚЗ» АҚ қоршаған ортаға тигізген экономикалық шағынын анықтау
4.1 Ластаушы заттардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін есептеу және ластану дәрежесін анықтау
4.2 Қоршаған ортаның ластануынан келген шығынды анықтау
1Атмосфераның ластануынан келген шығынды анықтау
5 Хром өнеркәсібіндегі Еңбекті қорғау талаптары
5.1 Хром өнеркәсібінде Жұмысшыларға қойылатын жалпы қауіпсіздік талаптары
Тақырыптың өзектілігі. Ақтөбе облысы Қазақстандағы ең үлкен индустриялды облыстардың бірі. Облыс аумағында мұнай-газ саласындағы, химиялық және тау-кен саласындағы көптеген үлкен өнеркәсіптер орналасқан. Ақтөбе облысы бойынша 9923 табиғат пайдаланушы кәсіпорындар тіркелген оның ішінде 96 объект стратегиялық, 59-экологиялық қауіпті, 4-транс шекаралық облыс бойынша, 170 кәсіпорын қауіптілік дәрежесі бойынша 1-ші қауіптілік класына жатады.
2007 жылы облыстың экологиялық жағдайы былтырғы жылмен салыстырғанда айтарлықтай өзгерген жоқ. Өндіріс объектілерін экологизациялау іс-шараларын қолдануға қарамастан облыстық экологиялық жағдайы күрделенуде. «АХҚЗ» АҚ еліміздегі негізгі химиялық кәсіпорындардың бірі өз жұмысын 1958 жылдан бері жалғастырып келеді.«АХҚЗ» АҚ іс-әрекеті нәтижесінде атмосфералық ауа, гидросфера және литосфера ластанады. «АХҚЗ» АҚ гидросфера тигізетін зиянды әсеріне дәлел ретінде Орал өзенінің саласы трансшекаралық Елек өзенінің алтывалентті хроммен ластануын атап көрсетуге болады. 2007 жылдан бастап Бестамақ с. Бордың мөлшері нормадан 40,0 есе асты. Елек өзенінің суының сапасы 6-шы сыныпқа яғни өте ластанған суға жатады. Георгиевка с. алтывалентті хром 7,65 ШРК құрады. Судың сапасы 4 класқа жатады. Бестамақ селосындағы Елек өзенінің су сапасы 7 класқа жатады яғни төтенше ластану дәрежесіне жатады.
«АХҚЗ» АҚ өндірістік процесс нәтижесінде түзілген шлам қалдықтары шлам жинақтағыш – тоғандардан сүзіліп немесе желмен ұшуы салдарынан гидросфера және литосфера ластанады . Жалпы облыс аумағында үлкен кәсіпорынның айналасында миллиондаған тонна өндірістік қалдықтар жинақталған, «АХҚЗ» АҚ (12,3 млн.тн. монохромат, натрий сульфаты, күкіртті натрий шламдары жинақталған). «АХҚЗ» АҚ – (11,0 млн.тн. феррохром шланктары), ДКБК-(752 млн.тн. ашылған жыныстар, 13,0 млн.тн. байыту шламдары) Ақтөбе ЖЭО-(2,26млн.тн. күлдішлак түріндегі қалдық).Осы жинақталған қалдықтардың әсерінен қоршаған орта ластануда.
1. Лукьянов П.М., Соловьева Н.С. История химической промышленности СССР. – М.: Просвещение, 1966. – 254 с.
2. Труды конференций по усовершенствованию технологий пройзводства хромовых и фтористых солей. – М.: Госхимиздат, 1959. – 308 с.
3. Химия и технология окиси хрома. – Свердловск, 1969. – 208 с.
4. Позин М. Е. Технология минеральных солей. – Л.: Химия, 1970. – 564 с.
5. Тезисы докладов и сообщений Всесоюзного отраслевого научно – технического совещания по пройзводству хромовых соединений, сульфатных солей и сернистого натрия. – Свердловск: УНИХМ, 1970. – 452 с.
6. . Химия технология хромовых соединений: сб. науч. тр. Уральского научно – исследовательского химического института. – М.-Л.: Химия, 1966. В. 12. – 296 с.
7. Работы по технологий хромовых соединений: сб. науч. тр. Уральского научно – исследовательского химического института. – М.-Л.: Химия,1978. – в. 47. 81 с.
8. Химия и технология соединений хрома: сб. науч. тр. Уральского научно – исследовательского химического института. – М. – Л.: Химия, 1978. – в. 47. 81 с.
9.Будников П.П. Гинстлинг А.М. Реакций в смесях твердых веществ. М.: Стройздат, 1971. – 488 с.
10. Салли А., Брэндз Э. Хром.- М. : Металлургия. 1971. – 360 с.
11.Авербух Т.Д., Павлов П.Г. Технология соединений хрома. – Л.: Химия, 1973. 336 с.
12. Торопов Н.А. Химия высокотемпературных материалов. Труды ІІ Всесоюзного совещания по химий оксилов при высоких температурах 26 - 29 ноября 1965 г. Л.: Наука, 1967. - 219 с.
13. Торопов Н. А. Химия силикатов и оксилов. Избр. Труды. – Л.: Наука, 1974. – 440 с.
14.Эйтель В. Термохимия Силикатов. – М.: Промстройиздат, 1957. 150 с.
15. Бабушкин В.И., Матвеев Г. М., Мчедлов – Петросян О.П. Термодинамика силикатов. – М.: Госстройиздт, 1986. – 407 с.
16. Исследования в области химий и технологий минеральных солей и окислов. – М.: Наука, 1965. – 312 с.
17. Зубарева Г.И., Филипьева М.Н., Дегтев М.И. Способы очистки сочных вод от соединений хрома (ҮІ) // Экология и промышленность Россий. – 2005. - №2. – С. 30-33.
18. Смирнов А.Д. Сорбционная очистка воды. – Л.: Химия, 1982. – 168 с.
19.Запольский А.К. Комплексная переработка сточных вод гальванического пройзводства. – Киев: Техника, 1989.- 1998 с.
20. Яковлеа С.В., Рогов В.М. Технология электрохимической очисти воды. – Л.: Стройиздат. 1987. – 531 с.
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Ақтөбе облысы Қазақстандағы ең үлкен
индустриялды облыстардың ... ... ... ... саласындағы,
химиялық және тау-кен саласындағы көптеген үлкен өнеркәсіптер орналасқан.
Ақтөбе ... ... 9923 ... ... ... тіркелген оның
ішінде 96 объект стратегиялық, 59-экологиялық қауіпті, 4-транс шекаралық
облыс бойынша, 170 ... ... ... ... 1-ші ... жатады.
2007 жылы облыстың экологиялық жағдайы былтырғы жылмен салыстырғанда
айтарлықтай өзгерген жоқ. Өндіріс объектілерін ... ... ... ... экологиялық жағдайы күрделенуде. «АХҚЗ» АҚ
еліміздегі негізгі химиялық кәсіпорындардың бірі өз ... 1958 ... ... ... АҚ ... нәтижесінде атмосфералық ауа,
гидросфера және литосфера ластанады. «АХҚЗ» АҚ гидросфера ... ... ... ... Орал ... саласы трансшекаралық Елек өзенінің
алтывалентті хроммен ластануын атап көрсетуге болады. 2007 ... ... с. ... мөлшері нормадан 40,0 есе асты. Елек ... ... 6-шы ... яғни өте ... суға ... Георгиевка с.
алтывалентті хром 7,65 ШРК құрады. Судың сапасы 4 класқа ... ... Елек ... су ... 7 ... ... яғни ... ластану
дәрежесіне жатады.
«АХҚЗ» АҚ өндірістік процесс нәтижесінде түзілген шлам қалдықтары шлам
жинақтағыш – тоғандардан сүзіліп немесе желмен ұшуы ... ... ... ... . ... ... аумағында үлкен кәсіпорынның
айналасында миллиондаған тонна өндірістік қалдықтар жинақталған, «АХҚЗ» АҚ
(12,3 млн.тн. монохромат, ... ... ... ... ... ... АҚ – (11,0 млн.тн. феррохром шланктары), ДКБК-(752
млн.тн. ... ... 13,0 ... ... ... Ақтөбе ЖЭО-
(2,26млн.тн. күлдішлак ... ... ... ... ... орта ... ... осы дипломдық жобаның басты
мақсаты «АХҚЗ» АҚ ... ... ... өндірістік қалдықтарының
мөлшерін азайту жолдарын қарастыру болып табылады.
Бұл дипломдық жобаның мақсаты - ... АҚ ... ... ... ... ... анықтау.
-шлам құрамындағы ауыр металдардың физико-химиялық сипаттамасын және
олардың адам организміне тигізетін әсерін талдау;
-қоршаған орта ... ... ... ... процесс нәтижесінде түзілген қалдықтардың мөлшерін азайтуда
қолданылатын тиімді әдістерді қарастыру;
- «АХҚЗ» АҚ зиянды ластағыш ... ... ... тигізген
экономикалық шығынын анықтау.
Дипломдық жобада «АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының қоршаған ортаға,
тигізетін әсері және ауыр металдардың адам ... ... ... ... қоршаған орта компонентерін мониторингтік зерттеу
жұмыстарының мәліметтері келтірілген.
1«АХҚЗ» АҚ ... ... және ... ... орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері
1.1 Ақтөбе хром қосындылар зауытының негізгі мәліметтері
1.1.1 Кәсіпорын ... ... ... сипаттамасы
Ақтөбе хром қосындылар зауыты Ақтөбе қаласының ... ... 1000м ... ... Содан 700 м
арақашықтықта қала тұрғындарының ... ... ... ... ... 630 га. АХҚЗ АҚ ... ... Елек өзені және
оның сол жақ саласы жағынан Жіңішке өзені ағып жатыр. АХҚЗ АҚ іргелес 300 ... ... ... ең үлкен металлургиялық кешендердің ... ... ... ... ... ... ферроқорытпа
зауыты», сондай – ақ осы кәсіпорынның шығысында ЖЭО ... ... ... ... тағы да ... ... кәсіпорындар шоғырланған
(1.1сурет).
1.1-сурет кәсіпорынның орналасу аймағы.
Ақтөбе облысының климаты құбылмалы, тез ... ... ... ... ... ... бойынша
қыс айларында максимальды минустық ... ... ал ... максимальды қалыпты температура +32,9ºС көрсеткішті көрсетеді.
Ең ... ... ... ... температура -18,2 ºС, тең жылы айлардағы
орташа айлық температура +24,9ºС жетеді. Жауын-шашынның жылдық ... ... 500 мм ... болады. Жылына орта есеппен 420 мм жауын-шашын
жауады.
Геологиялық ... ... ... ... ... ... қату тереңдігі 250 мм. Ал, жер асты сулары 8-17 м ... ... ... қыс айларында қатты бұрқасын боран соғуы
ықтимал, ал жаз айларында ... ... ... ... ... жетеді.
Желдің соғу бағыты шеңберлі, яғни жел бағыты барлық румбалар үшін біркелкі.
Бірақта ең көп соғатын жел ... ... ... ... ... ... соғатын жел құрайды. Желдің жылдамдығы 75-83
км/сағ аралығында болады. Қар ... ... 20-35 см, ... ... ... ... Елек өзенінің маңайында қардың биіктігі
100-150 см жетеді. Су таситын уақытта Елек өзені арнасынан асып ... ... ... ... АХҚЗ АҚ ... ... ... және хром қосылыстарын өндіруде
қолданатын негізгі технологиялары
АХҚЗ АҚ химиялық хром қосылыстарын шығаратын Қазақстандағы жалғыз
кәсіпорын болып табылады. ... өз ... 40 ... ... ... ... келеді. АХҚЗ АҚ Ресей, Италия, Германия және т.б. ... ... ... ... түсіп өзінің өнімін
дүниежүзінің 28 мемлекетіне экспорттайды. Хромды металлургия, мұнай және
газ өнеркәсібінде, ... ... ... ... ... Хромды болаттар қатты берік, коррозияға төзімді болады. Барлық
тотықпайтын болаттың құрамында хром болады. Әр түрлі металлдардан ... ... ... ... ... үшін ... Хроматтар мен дихроматтар күшті тотықтырғыштар бұларды машина
майларын, балауыздарды ағартуға, ... ... ... үшін ... ... жол ... ... Хром тұздары жүннен
жасалған ... ... ... басытқы ретінде қолданылады. Хром
сульфаты илегіштерін (Cr2(SO4)3∙18H2O) тері ... және ... ... Хром ... ... ... тері су
сіңірмейді. Қатты әрі төзімді келеді. Хром пигменттерін бояу шығаратын
кәсіпорындар көп ... ... ... ... хром ... қарқыны жылдан-жылға артуда.
Жалпы 630 га ауданды алып жатқан кәсіпорынның өнеркәсіптік аумағында
6 цех және қосалқы өнеркәсіптік ... ... ... жанар-жағар май қоймасы, дәнекерлеу цехы және т.б. обьектілер
орналасқан
«АХҚЗ» АҚ төмендегідей ... ... ... монохроматы (Na2CrO4)-цех №1 және 2
- натрий бихроматы (Na2Cr2O7)-цех ... ... хром ... ... №4
- хром сульфаты илегіші (Cr2(SO4)3∙18H2O)-цех №4
- калий бихроматы (жаңа ... ... ... хром ... және илегіші(CrO3)-цех №5
- пигментті хром тотығы –цех №5
- күкіртті натрий(Na2SO3)-цех №6
Хром қосылыстарын өндіруде ... ... ... ... ... ... хромиті текшелі (кубической) жүйенің изоморфты
класына жатады, негізгі атауы шпинел, ... ... ... ... ... ... х-көбінесе темір, кальций, ... ... ... У-хром немесе алюминий ионы. Хромиттер табиғатта ... ... ... ... салдарынан хром кендерінде Cr2O3 құрамы
50-55% асуы сирек кездеседі, ал олардың кейбірінің ... 20 % Al2 ... MgO ... АҚ хром ... ... ... ... шикізат
ретінде Кемпірсай кенішінің кендерін қолданады. Кемпірсай кенорнының
кендерінің негізгі ... ... ... ... (%):
Cr2O3 45-65,5 ... 0,5-12 ... 10-22 ... О3 8,5-15 ... 11-18 ... 0,5-3 ... ... ... ... «сары» сілті деп аталатын натрий
ерітінділері жатады, одан көптеген хром ... ... ... ... және тағы да ... көптеген өнімдер алуға болады.
Өнеркәсіпте ... ... хром ... ... ... Cr2O3, Na2Cr2O7, CrO3, К2CrO7. Негізгі хром қосылыстарын ... ... ... ... ... Na2CrO4 хром кенінен, кальциленген содадан,
доломиттен тұратын шихтаны жоғарғы температуралық ... ... ... Күйдірілген массаны сілтілейді және түзілген Na2CrO4 ... ... ... суретте натрий хроматы ерітіндісін ... ... ал 1.4 ... ... ... ... апаратуралы-технологиялық
схемасы келтірілген. Na2CrO4 ерітіндісін өндіру кезеңі: шихтаны ... ... ... ... ... ... ... фильтрлеу,
монохромат сілтілерін тазарту.
Бастапқы шикізаттарға жататындар: хромит, ... ... сода және т.б. ... ... ... ала анықталған деңгейде
араластырады, тотықтыру үшін айналмалы пеште 1000-1200ºс температурада
күйдірілуге түседі. ... ... ... бар ... ... ... тотықтыру арқылы еритін хроматқа айналдырады. Бір жұмыс
процесі кезеңінде хром ... ... ... ... ... ... бөлінеді және айналмалы ылғалды үгіту диірменінде ұнтақталады.
Монохроматты қойыртпақ ... ... ... ... ... барабанды вакум-фильтрде сүзіледі. Натрий хроматын өндіру
нәтижесінде ... ... ... ... монохромат шламын
жинақтағыштарға сақтауға жібереді.
Монохромат шламының түзілу мөлшері басқа өндірістік ... өте көп. ... АҚ 2001 ... ... ... аз ... ... жолға қойылды, осы аз қалдықты технологияны ... шлам ... ... ... ... ... ... азайды. Ескі технология бойынша 1тн натрий монохроматын өндіргенде шлам
жинақтау тоғандарында 3тн шамасында монохромат шламы жинақталды. 2001 ... жаңа аз ... ... ... ... 1тн ... ... монохромат шламының жинақталуы 0,75 тн құрады.
2007жылы 283,9 мың тн монохромат шламы ... 215,8 мың тн (76%) ... ... қайтадан қолданылды. Сулы қойыртпақ түріндегі 68,1 мың
тн (24%) монохромат шламын капиталды шығындарды ... ... және ... су ... ... ... ... қауіпсіз деңгейде
сақталуын қамтамасыз ете ... шлам ... ... Na2CrO4 ... кәсіпорын алаңының ауасы құрамында
СО2 және су буы бар күйдіру пешінің шығарынды газдарымен ластанады.
Натрий ... ... ... ... ... ... ... 1.5 суретте көрсетілген технологиялық схема бойынша
қатты натрий ... ... ... ... ... сары ... алюминиден тазарту, монохромат
ерітінділерін травилдеу (бихроматизация). Натрий ... ... ... ... ... Натрий бихроматының дайын өнімін алу.
Na2CrO4 ерітіндісін күкірт қышқылымен травилдейді, ... ... ... ... ... ... сілтіні травление жасау
багіне жібереді, мұнда Na2CrO4 ... ... Na2Cr2O7 ... ... ... ... ... (выпаривание)
қондырғысына түседі. Суалтылған ерітіндіден центрифугалау (центрифугада
қойыртпақ және эмульсияларды дисперсті фазаға және дисперсті ... ... ... Na2SO4 ... ... содан соң натрий бихроматы өнімін
алады.
Натрий бихроматын өндіру кезінде алюминий ... ... ... оны репульпирациялап тұндырғыш-тоғанға насос арқылы айдайды.
Хром ангидридін өндіру. Жоғарыда ... ... ... хром ... өндіргенде бастапқы шикізат болып табылады ... ... ... 1.7 ... CrO3 ... ... келтірілген. Өндіру кезеңі: Na2Cr2O7 ерітіндісін концентрлеу,
Na2Cr2O7 күкірт қышқылымен ыдырату, NaНSO4-нан хром ... ... ... CrO3 ... алу, ... ... ... хроматты ерітіндіні
биосульфатпен травилдеу және Na2Cr2O7 ерітіндісін мөлдірлеу.
Хром ангидридін өндірген кезде түзілген хром ... ... ... ... ... ластайтын заттек болып табылады.
Ол репульпацияланғаннан кейін тұндырғыш тоғанға жіберіледі.
Хром оксидін өндіру. Cr2O3 1.8 суретте ... ... ... ... ... ... ... тұрады: күкірт
қойыртпағын дайындау, ... ... ... хром ... ерітіндісінен бөлу, хромның гидрат тотығын тотықтырып ... ... және хром ... суда ... тұздарды бөлу, хром
тотығын кептіру.
Хром гидрат тотығын бөліп алғанда және жуғанда ... 140-180 ... ... тиосульфаты (Na2S2O3) фильтраты және аз мөлшердегі Na2S,
Na2SO3, Na2SO4, Na2S, NaОН және Na2CO3 ... ... ... ... ... ала хром ... ... пештерінің шығарынды газдарынан
шаңдарды ұстау үшін қолданылады.
Хром қосылыстарын өндірудің келтірілген технологиясын ... ... ... ... ... ... және сұйық күйдегі қалдықтар:
күкіртті натрий шламы, монохроматты шлам, «сары» ... ... ... және ... ... түзілетінін көруге болады.
Өндірістік процесс нәтижесінде ұйымдастырылған (мұржа) ... ... ... ... ... (шлам жинақтау тоғандары)
шығарылатын зиянды заттектер қоршаған ... ... ... ... ... ... ... аз қалдықты технологияны енгізу
нәтижесінде «сары» натрий сульфатын қайта өңдеп «ақ» натрий ... ... ... ... ... ... өндіріске аз қалдықты
технологияны енгізу нәтижесінде екі қалдық түрін: натрий биосульфаты және
тиосульфат ... ... ... хром илегіштерін өндіру
ұйымдастырылды.
2.1 ... АҚ ... ... нәтижесінде түзілген техногендік
қалдықтардың қоршаған ортаға тигізетін әсері
Атмосфераға тигізетін әсері. Хром ауыр металдар ... ... ... ... тау ... және ... арқылы суға таралып біршама
бөлігі қайтадан топыраққа өтеді, ... ... ... су ... ... ... ... Химиялық кәсіпорындардың іс-әрекеті салдарынан ауыр
металдар ... ... ... ... таралады. Зерттеу үшін
алынған атмосфералық аэрозольдар сынамасының талдау нәтижелері бойынша ауыр
метал атомдары ... ... ... ... таралады. Хром, никель,
қорғасын, титан және кадмий ... ... ... ( Fe > Рв > Сu = Al > N >Cr=Zn=Ca=CO=Mn
4. Ерітіндіде қосымша түр жасаушы ... ... Түр ... ... ... ... ... минералдар
арқылы жылжыту қасиеті бар. Ауыр металлдардың топырақ қойнауында үш формада
таралуы әсіресе антропогендік ... ... ... ... үшін қиындықпен жүреді.
2.5-кесте Ауыр металдардың топырақ қабатында таралуы
|металдар |Топырақта форма бойынша таралуы % |
| ... ... ... ... |38,75 |10,20 |41 ... |92,20 |2,20 |3,60 ... |57,25 |10,63 |32,12 ... ауданындағы топырақтың ауыр металлдармен ластануының төмендегідей
ерекшеліктері бар: біріншіден элементтер саны ШРК ... ... ... бұл яғни осы ... қаупі жоқ деген сөз. Екіншіден,
хромның валенттілігіне байланысты нормалау әлі ... ... ... ... ... ... ... нормасы
валенттілігі көрсетілмей 6,0 мг/г деп ... ... ... ... көшіп-қонуының анықтамасы нақты айқындалмағандықтан
«металлдардың жылжымалылығы» ұғымы түрліше айтылады. Ережеге сай химиялық
элементтердің жылжитын құрамдары ... әр ... ... арқылы
(тұз, су, әлсіз қышқыл, әлсіз негіз және т.б.) сорып алынады. Төртіншіден,
үш ... ... алты ... ... ... Ол үшін рН > ... және қышқылдық дәрежесі fh=0,5 сілтілік орта қажет.
2.6-кестеден кестеден бұл ... ... ... ... ... ... қышқылдық орта жоқ екендігі көрінеді. Барлық топырақ
жамылғысының 50-60 см қабатында қара шірік біртіндеп ... одан әрі ... ... ... ... Ал, алты ... хромды үш валентті
хромға, тек қара шірінді бар ... ғана ... ... ... Демек, осы кестеден көргендей 10 см дейінгі қара шіріндінің көп
қабатында алты валентті хромның үш ... хром ... ... ... жатырғандығы көрініп тұр. 2.6- ... ... ... ... Хром ... ... жер ... |пы-ра|қа-ның | ...... ... |ігі, см| ... | | | |
| | | ... ... ... |Сайжай |Жинақтағыш-т|
| | | |тар ... ... |
| | | ... ... |ан ... ... |
| | | |,5 ... |аймақ (ш.17)|
| | | | | |8) | | |
| | |0-10 |- |- |- |- |- |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |20,2 |11,3 |3,3 |5,4 |1,9 |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| |- | | | | | | |
| |-----| | | | | | ... |6,00 | | | | | | ... | | | | | | | |
| | |11-30 |- | | | | |
| | | |----- |- |- |- |- |
| | | |5,8 |----- |----- |----- |----- |
| | | | |4,8 |6,7 |3,7 |2,4 |
| | | | | | | | |
| | |31-50 | - |- |- |- |- |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |3,8 |3,52 |5,21 |3,1 |3,9 |
| | |51-60 | - |- |- |- |- |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |1,8 |1,3 |2,3 |1,8 |0,89 |
| | |0-10 |2670 |2541 |1714 | 4232 |827 |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |20,3 |9,01 |4,0 |4,1 |3,2 |
| |- | | | | | | |
| | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | |
| | |11-30 |144,5 |221 |251 |512 |148,7 |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |3,8 |2,81 |4,3 |3,9 |1,8 |
| | |31-50 |734 |142 |248 |242 |118,7 |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |2,7 |2,3 |3,2 |1,8 |2,5 |
| | |51-60 |521 |40,1 |284 | - | 105,3 |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |0,8 |0,5 |2,7 |0,87 |1,7 |
| | |0-10 | - | - | - | - | - |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- ... | | |1,3 |2,7 |1,6 |0,87 |0,9 ... |- | | | | | | |
| |-----| | | | | | |
| |0,05 | | | | | | |
| | |11-30 | - | - | - | - | - |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |2,1 |1,02 |0,38 |1,9 |4,7 |
| | |31-50 | - | - | - | - | - |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |1,0 |0,87 |1,96 |3,8 |1,92 |
| | |51-60 | - | - | - | - | - |
| | | |----- |----- |----- |----- |----- |
| | | |2,7 |1,27 |1,8 |2,5 |1,3 ... ... ... және оның ... тереңіндегі валенттілік
қасиеті көрсетілген. Тоған жинақтағыш және өнеркәсіп ... ... ... сынамаларда 10 см тереңдікке дейінгі Cr (VІ) ... ал ... 31-50 см ... ... анықталады. Кеседе
көрсетілгендей топырақтың беткі қабатында қара шірік жоғары, ... ... см ... алты ... үш ... ... ... беткі қабатына қарағанда жай жүреді.
2.4-сурет топырақ сынамасы алынған жердің картасы
3 технологиялық бөлім
3.1 Өндірістік процесі нәтижесінде түзілген қалдықтарды ... ... ... ... ... ... ... көп
мөлшерде өз әсерін тигізеді. Зауыт ... ... ... 100 мың ... ... ... онда ... 200 мың т/ж монохрамат шламы түзіледі,
күкіртті натрий және металлургиялық хром тотығы өнімін ... цехы ... 15,0 мың ... өнім шығаратын болса, онда сәйкесінше күкіртті
натрий шламы 12,5және 39,5 мың т/ж ... ... ... ... ... цехы өнім ... ... 75 мың тонна болса, онда 41,2 ... ... ... түзіледі. Сондай-ақ, монохромат шламын жинақтағышта
жинақтау 1957 жылдан ... ... ... ... 1962 ... ... сульфатын 1995 жылдан бастап шлам жинақтаушы ... ... ... ... АХҚЗ акционерлік қоғамы шлам жинақтау тоғандарында
12,3 млн ... ... ... ... ... ... натрий шламдары
жинақталған.
Өндіріс қалдықтарын жинақтау үшін 1957 жылдан бастап шлам жинақтағыш
тоғандар ... іске ... ... ... сақтау үшін № 1,4,5,6,7,9
және 10-шы шлам жинақтағыштар пайдаланылады, ал күкіртті натрий шалмы ... 3- ші және №8- ші шлам ... ... ... үшін № 2- ші ... ... №10-шы шлам жинақтағыш 1982 жылы «Казводканалпроект»
институты жобасы бойынша салынған. Шлам ... ... ... шамамен 2 шақырым жерде орналасқан. 2001 жылы тоған ... ... ... ... ... ... жабдықтау жобасы
бойынша биіктігі 2 метр, 5 бөгет қоршауы арқылы ... ... ... ... ... толу уақыты екі жыл. Соңғы қоршаған дамбаның
биіктігі 259,5 ... ал, ... ... толу биіктігі 259,0 метр.
пульпонасостық станция АҚХЗ АҚ ... ... Шлам ... ... ... айналаға төгіліп кетпеуі үшін іс шаралар
жүргізілген. Бөгеттің жоғарғы жағына ... ... және ... ... ... ... ... қабаттармен жабылған.
• Қалыңдығы 0,10 метр, жайылатын топырақ қабаты;
• Қалыңдығы 0,2 мм ... ... ... ... А ... қара қағаздан жасалған (руберойд) қорғаныш қабаты:
• Қалыңдығы 0,4 метр, сырттан әкелінген топырақ қабаты;
• Қалыңдығы 0,10 метр гравелисті-тастақ топырақ ... ... ... ... судың төгілуін болдырмау ... ... ... ... ... ... 2002 жылы
жинақтағышты ... ... ... оның ... ... ... екендігін, сондай-ақ оның әрі қарай пайдалануға
болтаындығын көрсетті.
«АХҚЗ» АҚ йналымды сумен жабдықтау ... ... ... 10 мың м³ ... суды тұтыну мөлшері азайтылды. Осының
нәтижесінде тұндыру тоғандарының көлемі азайтылды және оның ... ... 2007 ... қаңтар-қараша айларының аралығында
283,9 мың тн монохромат шламы түзілді, оның 215,8 мың тонна (76 ... ... 68,1 мың ... (24%) ... шламы шлам
жинағыштарға оналастырылды. Осы ... ... ... ... монохромат шламдары құрайтындығын көруімізге болады. Монохромат
шламдарының және ... да ... ... ... ... монохромды шламдар 50 % мөлшерде гранулометриялық құрамы бойынша
дисперстілігі 0,074 мм аспайтын ... ... ... ... сұйық және қатты бөлшектер С:Қ=1:2,0 ... ... ... шлам ... ... Атмосфералық құрғақ күйдегі
орташа тығызыдығы 3,2 ден 3,65 г/см³ дейінгі ... ... ... ... ... ... ... және суда ерімейді. Хром
кенінен (Na2CrO4) натрий ... ... ... ... ... ... Кристаллды натрий бихроматы (Na2Cr2O7), металлургиялық
хром оксиді (Cr2O3), хром ангидриді (CrO3) және құрғақ хромды ... ... ... натрий бихроматы шикізат болып табылады.
Натрий хроматтарын алудағы ... ... ... ... монохромат шламы (айналымда қайта пайдалану), ... ... және тағы да ... ... ... ұнтақ түріндегі
компонеттерді белгілі бір сәйкестік деңгейінде араластырады және ... ºС ... ... ... пештерде күйдіруге түседі.
Пештен шыққан хромат спекі одан әрі қарай ... ... ... ... ... ... сұйықтан бөлу үшін монохромат
қойыртпаға барабанды вакуум -фильтрде сүзіледі.
Монохром ... ... ... ... ... қайта
пайдаланылады. Монохром шламының қатты бөлігі өндіріс қалдығы болып
табылады. Шламның 70 %-ті екі ... ... ... ... үшін
кептіргіш камераға түседі, содан соң шихта даярлау үшін шихта даярлау
бекетінің бункеріне ... ал ... ... 30 %-ті шлам
насостары арқылы монохром шламын түстендіру және тұндыруға, сондай-ақ
өндірістік процесте ... ... үшін ... суды ... шлам ... жіберіледі. Шлам жинағыштардың қоршаған ортаға
тигізетін әсерін келесі факторлардан көруге болады:
- апаттық жағдай орын алу ... ... ... ... ... ... төгілуі;
- жинақтағыш бөгеттердің кейбір жекелеген ... ... ... сүзіліп, жақын маңға төгіледі;
- оқшаулау жұмыстарының дұрыс ... ... ... түбі ... ... жер асты суларын және топырақты
ластайды;
- айналмалы ... ... және шлам ... ... жерлерінің әлсіз байланыстырылуы нәтижесінде шлам және
өндірістік сулардың апаттық жағдайда жақын маңға ... ... ... ... полиэтилен қабықшалы қорғаныш
экраны сүзілу процесін болдырмайды. Натрий ... ... ... ... ... ... сулардың апаттық
жағдайда төгілуіне жол бермейді.
Цементке сәйкес қосылыстардың болуынан жинқтағыштағы шламдар біртіндеп
тығыздалады және қатаяды, ... ... ... ... екіншілік минералдарға ауысады. () кестелерде ... ... және ... ... ... -ақ ... соңғы
уақыттағы бақылаулар мәліметтері бойынша әр түрлі ортадағы ... ... ... ... ... ... сынамаларда
фосфор, калий, кальций, титан және марганец оксидтері байқалады. ... ... ... 0,8 %-тен ... ... ... сынамаларда кездесетіндер: силикаттар,
сазды минералдар және карбонаттар. Олардың ішінде магний оксидтері ... ... көп ... ... 3.1 – шлам ... ... монохромат шламының химиялық құрамы
|Сынама | ... % ... | ... | ... | ... |Al2O3 |SiO2 |CaO |MgO ... | | | | ... |< 0,004 |- |- |0,00045 ... |0,04 |2,0 |0,70 |- ... |0,0070 |0,001 |1,0 |0,0005 ... |0,002 |0,01 |- |- ... |> 1,0 |- |- |0,006 ... |0,003 |0,01 |0,02 |0,150 ... 3.3 - ... ... ... ... құрамы
|Сынама | ... % ... | ... | ... | ... атауы |Fe |
| ... ... ... |0,23 |0,38 ... |6,51 |9,63 ... |17,00 |19,00 ... |8,00 |12,00 ... |11,0 |14,00 ... |0,10 |0,40 ... |28,00 |31,00 ... |1,36 |4,98 ... |0,10 |0,14 ... 3.5 ... ... құрамы
|Құрамы |Концентрация г/л |
| ... ... ... ... |283 ... |0,3 |10,4 ... |15,1 |149,4 ... |0 |0 ... |0 |22,7 ... |6,2 |26,5 ... 3.6- Цех 6 хром ... ... шлам ... |Концентрация г/л |
| ... ... ... ... |502 ... |1,1 |61,9 ... |5,99 |37,7 ... |0 |0 ... |2,5 |31,8 ... |12,5 |96,1 ... 3.7- ... натрий өндірісінің шлам құрамы
|Құрамы |Концентрация г/л |
| ... ... ... |13 |16 ... |5,5 |10 ... |1,8 |3 ... |1,5 |3 ... ... ... ... ... мөлшері ШРК
мөлшерінен бірнеше есе асып түседі. Жекелеп алғанда сурьма, кобальттің,
хромның және ... ... ... ... ... ШРК үшін ... ол ақуыз су және балық шаруашылығы мақсаты үшін су ... ... өте ... ... АҚ ... ... формадағы
ластауыштар бар. Кестеде шламдағы элементтердің ерігіш формасының мөлшері
келтірілген. Кесте мәліметтері ... шлам ... ... ... және ... ... аз мөлшерде кездесетіндігін көруге
болады. Сонымен қатар шламда біршама мөлшерде ... ... ... ... ... ... кездеседі. №1 цехтан алынған монохромат
шламдарының сынамасында ... ... ... ... ... бар ... ... болады.
Қауіптіліктің орташа қосынды индекс деңгейі бойынша монохромат ... ... ... ... ... ... ... металлургиялық хром оксидін өндіргенде
түзіледі. 2004 жылға ... бұл ... ... ... ... ... ... Әлемдік нарықта өнім сапасына қойылатын
талаптардың жоғарылауына баланысты күкіртті шлам цех айналымынан ... ... ... ... ... ... бойынша шлам
жинақтағыштан алынған металлургиялық хром ... ... ... ... ... 3.7 ... келтірілген.
Металлургиялық хром оксиді өндірісінің күкіртті натрий шламы және
күкіртті натрий өндірісінің қалдығы күкіртті натрий ... ... ... ... ... ІІІ ... класы материалдарына жатады.
Натрий сульфаты натрий бихроматын өндіру нәтижесінде түзіледі.
Химиялық талдау нәтижелері бойынша натрий ... ... ... ... ... ... (Na2SO4)-99,0; кремний қос тотығы (SiO2)-0,20 ÷ 0,23;
хлорлы ... ... ... тотығы (Fе2О3)-0,7÷0,14; хром
иондары ... ... ... бойынша натрий сульфаты ІІІ
қауіптілік класының матреиалдарына ... ... ... қалдықтарда ең көп ммөлшерде ауыр металлдар және олардың
қосылыстары кездесетіндігін көруімізге ... ... Ni, Cu, Zn, Pb, ... Осы ... ауыр металлдар биосфераның барлық компоненттеріне зиянды
әсерін тигізеді. ЮНЕП (БҰҰ қоршаған орта ... және ЕРА ... ... ... агенттігі) ... ... ... Ni, Cu, Zn, Pb, Cr және тағы да ... ... қауіпті
ластағыш металддар қатарына жатады.
Зауыттың өндіріске аз қалдықты және қалдықты ... ... ... ... қол ... биосульфаты және гиосульфаты ертінділер негізінде құрғақ
хромды илегіштер өндіру ... ... ... «ақ» натри сульфаты өнімін алу үшін қайта
өңдеу ... ... ... ... ... ... қоршаған
ортаға тигізетін антропогендік әсері айтарлықтай төмендеді. ... ... ... ... азайту барысында іс – ... АҚ ... және шаң ... ... ... рашиг
сахиналы насадкалы аппараттар, хорд түріндегі насадкалы және жартылай
форсундық ... ... Хром ... ... ... ... ... кемшіліктеріде бар. Соның ішінде жартылай
насадкалар скрубберлерді іске ... ... ... ... ... ... ... насадкалары қатты жүзгіндермен бітеліп қалуға
бейім. Бұдан басқа жоғары габаритті және жылдамдығы аз ... ... ... ... ... ... азайтады. Сондықтанда қайта
жабдықтау барысында хромды ангидрид және хром илегішін өндіруде ... шаң ... ... ... ... Осы екі өндірістің әр
қайсысының жекелеген сипаттамасы:
Натри Бихроматын күкірт диоксидімен ... ... ... ... ... ... ... қоспасымен бірге ... ... ... диоксидімен және келесі реакция ... ... ... ... ... арқылы алады:
Na2Cr2O7+24 Н2 SО4 +С12Н22О11(2С6Н12О6) = 16Cr(OH)SO4+8Na2SО 4
+12СО2+27Н2О(28 Н2О)
(59)
Na2Cr2O7+ ... ... ... бұл ... ... 1/3 немесе 11, 3% негізде алады.
Заттың негізгі құрамы гидролизге байланысты ... ... t – ... хром ... ... SO4 OH2)6] ... АҚ алғаш рет қозғалмалы насадкалы скрубберді қолдану ... ... ... ... ... жолы ... хром
илегішін өндіретін қондырғы өндіріске енгізілді.
Бұл өндірістің технологиялық процесі алты кезеңнен тұрады: ... ... ... ... ... ... ... келтіру, күкірт диоксидін түзу үшін ... ... ... ... ерітіндісін күкіртті газбен толтыру, негізі ... ... алу, ... ... алынған өнімді қалыптау және
оны әрі қарай тұтынуға ... ... ... ... ... түсіп жанады. Түзілген күлді жинақтап
шылам жинағышқа тасымалдайды. Пештегі жану ... ... 650 ... ... газ ... ... ... шаң бөлшектерін және
жанбаған күкірт қалдықтары ұсталады және ... ... үш ... ... және тамшы ұстағыштан тұратын
газұстау жүйесіне түседі.
Cr(VI) тотықсыздандыру биохромат ... ... ... қанығуы арқылы жүеді. Одан әрі хром сульфатының негізгі
ерітіндісі жалпы CrО3 ... ... ... 360 – 380 ... ... ... суалтылады және насос арқылы кептіруге жіберіледі.
Хромды тотықсыздандыру арнайы бакта ... ... ... ... ... таза су ... ... концентрциясы әр уақытта
230 г/л деңгейінде болады.
Шаңтазалау қондырғысында күкірті ... ... ... газдық және сұйық фаза концентрациялық ... ... ... ... ... анықталады:
Бірінші, абсорбциялық калоннаға кірердегі газдың температурасы 175 ... газ ... 124 м³ / сағ және ... SO2 - 91 ... абсорбциялық колоннаға кірердегі газдың темперетурасы 40 ºс,
газ шығыны 6214 м³/ сағ және концентрация SO2 – 77 г/ ... ... ... ... ... ... 18 ºс,
газ шығыны 13350 м³/ сағ, концентрация SO2 – 0,090 г/ ... ... ... бес ... ... ... ... Үшінші
абсорберде осы уақытта Cr О3 мөлшері тез ... ... ... ... ... ... тазалау.
Хром тотығын өндіру процесі келесі кезеңдерден тұрады: күкірт
қойыртпағын (суспензия) ... ... ... ... ... тотықсыздандыру;
Гидросульфат ерітіндісінен хром тотығын бөліп алу, гидратталған
хром тотығын тотықтырып прокаливтеу, спекті ... және хром ... ... ... ... Cr О3 кептіру және қалыптау хром гидроксидін
хроматтармен араластырып одан әрі ... ... одан ... ... ... ... ... температура 1200 - 1400 ... және осы ... ... ... ... ... жану газдарымен
ұсталынып тұрады. Сонымен қатар хром ... және ... ... ... шаңы ... ... ... 16 % - ға дейін шаң атмосфераға кетеді. Хром гидрототығын ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынды қайта жабдықтауға дейін жартылай
форсундық аппараттар қолданылды, олардың тазарту ... 50 – 60 ... ... ... процессі негізінде, қайта жөнделетін ... ... ... ... ... ... газ ағынының келесі
параметрлерін көрсетті:
- Апаратқа кірердегі: газ ағынының температурасы 550 - 800 ºс, ... ... 7500 – 19200 м³/ ... Апараттан шығарылған газ ағынының температурасы 70 – 85 ºс, газ
ағынының шығыны 11 500 – 1640 м ³/ ... Газ ... ... ... 2,15 -2, - 65 ... ... шаң ... тиімділігі 96 – 98, 5%
3.2 Тазарту қондырғысынан шыққан шығарынды газдардың ... ... ШРШ – ... ... ... ... көзі ... үшін (қыздырылған қалдықтар
үшін):
(ШРК - Сф) ∙ Н²
ШРШ = ... ∙ ³√ V1 ∙ ∆Т г/с; ... ∙ F ∙ m ∙ n ∙ ... ... = См ... ... жербетіндегі жоғарғы
концентрациясының мөлшері. Егер Сф=О болса, онда См ... ...... ... ... ...... көзінен шығар тұстағы газды ауа қоспасының шығымы
(тазартылған газдың жұмсалуы), м³/с. 13350 ... / 3600с =1,2 ...... ... ... байланысты коэффициент.
А – коэффициентінің метеорологиялық қолайсыз жағдайына ... ... = 200 с²/³ х мг ... - өлшемсіз коэффициент, атмосферадағы зиянды зиянды заттардың сейілу
жылдамдығын ... ... ... (газ ... ... мен ... F =1, шаңдар үшін, егер ласаушыларды тазалау дәрежесі 90 %-тен ... F =2, ... ... ... 75-90 % ... F =2,5, n

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Актөбе Хром Қосындылар Зауыты»10 бет
Радиоактивті химиялық, биологиялық зақымдану кезінде халыққа көмек көрсету11 бет
Қара шіріктің минералдануы топырақтарда гумус баланысының мөлшерін теңдесуін қалыптастыру5 бет
А витаминінің қошқарлардың өніміне тигізетін әсері21 бет
Автокөліктің қоршаған ортаға тигізетін әсері5 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет
Айдың табиғатқа және тіршілікке тигізетін5 бет
Аймақтың инвестициялық тартымдылығын бағалау мен мемлекеттік реттеу45 бет
Аймақтың инвестициялық тартымдылығын жақсарту жолдары5 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуын басқару76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь