Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру мен басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1 КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Кәсіпорын қаржысының мәні кәсіпорын қаржы кызметінің міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру және оның қағидалары ... ... ... ... ... ..17
1.3 Кәсіпорын қаржыларын басқару жүйесі мен оның элементтері ... ... ... ... ..22
2 КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.1«Жантуева» кәсіпорнының қаржысын ұйымдастыру мен басқару ... ... ... ...31
2.2 «Жантуева» кәсіпорнының қаржыландыру көздерінің құрамы мен құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
2.3 Компанияның қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
3 КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫ МЕН КЕЛЕШЕГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .65
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...77
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .79
Кәсіпорынның қызмет етуінің ең негізгі және маңызды мәселелерінің бірі оның қаржысын ұйымдастыру және тиімді басқару болып табылады. Әрбір кәсіпкер өзінің ісін бастау кезінде қаржылық, материалдық, еңбек және интеллектуалдық ресурстарда қажеттілігін, оларды алу көздерін анықтау керек, сонымен қатар, кәсіпорын жұмысы ағымында сол ресурстарды пайдалану тиімділігін дәл есептеуі қажет.
Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы кәсіпорынның қалыпты өндірістік, коммерциялық және басқа да қызмет түрлері үшін қажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату және пайдаланумен, сондай-ақ басқа шаруашылық субъектілерімен қаржылық қарым-қатынаста болу, төлеу қабілеттілігі және қаржылық тұрақтылықпен сипатталады. Кәсіпорынның өз міндеттемелерін уақытылы өтеу мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының жақсылығын көрсетеді.
Диплом жұмысының өзектілігі. Кез-келген кәсіпорынның қаржылық қызметінің қалыпты болуы, әсіресе, алдына қойылған мақсаттарына қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды туғызуда, оның қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың маңыздылығы өзекті мәселе болып табылады. Оның төлеу қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету жолдарын қарастыру өте маңызды.
Диплом жұмысының мақсаты. Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың теорилық негіздерін ашып көрсетіп, оның практикада қалай жұмыс істейтінің белгілі компания мысалында талдап көрсету және оның даму болашағы мен келешегіне болжам жасау, даму аспектілерін белгілеу болып табылады.
Алға қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін дипломдық жұмыстың келесі міндеттері белгіленді:
- Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың теориялық негіздерін ашып көрсету;
- Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру мен басқаруды талдау;
- Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың даму стратегиясын болжау.
Дипломдық жұмыс 74 беттен, үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім, корпорация қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың теориялық негіздерінен тұрады. Бұл бөлімде корпорация қаржысының мәні, корпорацияның қаржы кызметінің міндеттері, корпорация қаржысын ұйымдастыру және оның қағидалары, және корпорация қаржыларын басқару жүйесі мен оның элементтері қарастырылған.
1. Корпоративтік қаржы, Кадерова Н.Н., «Экономика» баспасы, Алматы, 2008 ж.
2. Корпоративтік қаржы, С. Өсербайұлы, А.Ж. Тұрлыбекова, Алматы. 2009ж
3. Корпоративтік қаржы, Бөкенов А.Ж. Қарағанды, 2006ж
4. Корпорациялық басқару, Оспан Ж.Қ., Алматы, 2006ж
5. Комекбаева, Л. С., Корпоративтік қаржы. Қарағанды : ҚарМУ баспасы, 2010
6. Өсербайұлы, С., Қаржы менеджменті, Алматы : Қазақ ун - ті , 2009.
7. Мадиярова, Э. С., Қаржылық менеджмент., Алматы : Экономика, 2009.
8. Корпорацияны басқаруды жетірдіру, Өтепберген К.Е., Алматы, 2008ж
9. Қазақстан қаржы нарығы, Баймұратов О., Алматы, 2007ж.
10. «Кәсіпорын экономикасы», Мейірбеков А.Қ.,Әлімбетов Қ.Ә. Алматы «экономика». 2008ж
11. Исабеков Б.Н. « Қазақстанда аралас экономика кезіндегі индустриалдық инновациялық саясат және кәсіпкерлік». Алматы, 2007ж.
12. Финансы корпорации, Ченг Ф.Ли., ДЖозеф И. Финнерти., Москва, 2000ж
13. Принципы корпоративных финансов - Р. Брейли, С Майерс, 2008ж
14. Основы корпоративных финансов С. Росс, Р.Вестерфилд, Б. Джордан, 2001ж
15. «Корпораци қаржысын ұйымдастыру прициптері», Вестник университета Туран. №3, 2009ж
16. Корпорация қаржысын басқару, «Президент және халық» №26, 2010ж
17. Корпорация қаржысын ұйымдастыруды жетілдіру жолдары, «Қоғам және дәуір», №4, 2008ж.
18. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлікті дамытудың және қолдаудың 2009-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Алматы, 2008г.
19. К. Бердалиев « Менеджмент» Экономика, 2007ж.
20. Шаруашлық субъектілерінің қаржылық ресурстарын тиімді басқару кезеңдерін құру // ҚазЭУ Хабаршысы – 2008 № 5
21. Шаруашлық субъектілерінің қаржылық ресурстарын басқару элементтері// ҚазЭУ Хабаршысы – 2007 ж, №2
22. Что поможет спланировать работу компании. Журнал «Финансовый директор», 2011ж
23. Кәсіпорынның қаржылық ресурстарын қалыптастырудың объективті қажеттіліктері мен жалпы принциптері // Экономика және статистика. 2007, №1.
24. Шаруашлық субъектілерінің ақшалай ресурстарын болжау // Қазақстан ғылыми әлемі, №1, 2007ж
25. Кәсіпорынның қаржы ресурстарын қалыптастырудың принциптері // «Қазақстан Республикасының қаржы тетігін дамытуды жетілдіру – бәсекелестікке қабілеттілігінің айғағы» атты халықаралық ғылыми – практикалық конферецияның материалдары. Алматы, 2007.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.........................................5
1 КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
............................................................................
........7
1.1 Кәсіпорын қаржысының мәні кәсіпорын қаржы кызметінің
міндеттері..................................................................
.............................................7
1.2 ... ... ... және ... ... ... басқару жүйесі мен оның
элементтері..................22
2 КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ... ... ... ... мен ... «Жантуева» кәсіпорнының қаржыландыру көздерінің құрамы мен құрылымын
талдау......................................................................
..............................44
2.3 Компанияның ... ... ... КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫ МЕН
КЕЛЕШЕГІ.................................................65
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................75
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
.......................................................................77
ҚОСЫМШАЛАР..................................................................
...................................79
КІРІСПЕ
Кәсіпорынның қызмет етуінің ең ... және ... ... бірі оның
қаржысын ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ісін ... ... қаржылық, материалдық, еңбек және
интеллектуалдық ресурстарда ... ... алу ... ... ... ... кәсіпорын жұмысы ағымында сол ресурстарды ... дәл ... ... ... ... осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық
тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен ... ... ... өтеуі үшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз
етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... және ... да ... түрлері үшін қажетті қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді ... ... ... ... ... ... қаржылық қарым-
қатынаста болу, төлеу ... және ... ... ... өз міндеттемелерін уақытылы өтеу мүмкіндігі оның
қаржылық жағдайының жақсылығын ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық қызметінің
қалыпты болуы, әсіресе, алдына қойылған мақсаттарына қол ... ... ... ... оның қаржысын ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... Оның төлеу қабілеттілігінің
кепілі ... ... өнім ... ... және кәсіпорынның
қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету жолдарын қарастыру өте
маңызды.
Диплом жұмысының ... ... ... ... мен басқарудың
теорилық негіздерін ашып көрсетіп, оның практикада қалай жұмыс істейтінің
белгілі компания мысалында талдап ... және оның даму ... ... болжам жасау, даму аспектілерін белгілеу болып табылады.
Алға қойылған ... қол ... үшін ... ... ... белгіленді:
Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың ... ... ... ... ... мен ... ... қаржысын ұйымдастыру мен басқарудың даму стратегиясын болжау.
Дипломдық жұмыс 74 беттен, үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім, ... ... мен ... ... ... ... Бұл
бөлімде корпорация қаржысының мәні, корпорацияның ... ... ... қаржысын ұйымдастыру және оның қағидалары, және
корпорация қаржыларын басқару жүйесі мен оның ... ... ... ... қаржысын ұйымдастыру мен басқаруды мысал
негізінде, кәсіпорнының қаржыландыру ... ... мен ... ... қаржылық жағдайын талдауды қарастырады. Бұл бөлім
бірінші бөлімнің практикалық жағанын талдауы болып табылады.
Үшінші бөлім ... ... ... мен ... даму ... ... болжаудан тұрады, оның негізінде дамыған елдердегі
корпорация қаржысын басқару тәжірибесі ... ... ... ... ... қаржы
ресурстарын ұйымдастыру мен басқару бойынша жасалған жұмыстардың нөтижелері
қорытындыланған, экономикалық механизмдері бойынша ұсыныстар мен ... ... ... ... ... ... дамуына байланысты олардың
қызмет етуінің ең негізгі және айырмас бөлігі, оның қаржысын ұйымдастыру
мен басқарудың, ... ... ... ... анықтау мен пайдалану
көсіпкерлердің алдына қоятын ең ... ... бірі ... табылады.
Кәсіпорындар мен кәсіпорындардың каржысы олардың шаруашылық қызметінің
процесінде туындайтын және капиталды, кіріс пен ақша ... ... ... ... үшін қажет ақша қатынастарының жүйесі болып табылады.
1 КӘСІПОРЫН ... ... МЕН ... ... ... ... қаржысының мәні кәсіпорынның қаржы кызметінің міндеттері
Қаржы мемлекет түрлі қоғамдық қажеттілікті ... үшін ... ... ... ... ... ақша қатынастарының
жүйесі болып табылады.
Корпоративтік топ капиталды шоғырландыру әдістерін ... ... ... органдарының атынан мемлекет пен кәсіпорынның, шағын ... ... ... мен өңірдің арасындағы әріптестік қатынастарды
құруға ... ... ... ... мен корпорациялардың каржысы олардың шаруашылық қызметінің
процесінде туындайтын және ... ... пен ақша ... ... әрі
оны пайдалану үшін қажет ақша қатынастарының жүйесі болып табылады.
Капитал (баланстың пассиві) - ... ... тыс және ... ... ... ... ... алынатын және өзге де операциялық және ... ... ... ... ... ... қоры ... жинақтау және резерв қорына бөлінеді. Ақша қоры -
көзделген мақсатқа сәйкес және ... ... ... ... ... ақшалай каражатының жеке бөлігі. Ақша қоры кәсіпорын
айналымындағы ... ... тек ... ғана ... 4-5бет]
Корпоративтік қаржының басты функциясы - ... ... ... жеке ауыспалы ... ... ... ... ... ... болады.
Нарықтық (тауарлық) шаруашылық жағдайында корпоративтік қаржының мына
үш ... ... ... ... ... және ақша ... ... кіріс және ақша қорын пайдалану;
бақылау функциясы.
Бірінші функция ұдайы өндіріс процесінің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін
қажет. ... ... ... ... ... болу ... ... корпорациялардың қаржы жоспарында (бюджетінде) ... ... ... ... есеп ... ... ... сәйкес бухгалтерлік
баланста құрылтайшылық құжаттар мен осыған орай пайда болған және есептік
саясаттың жыл бойы ... ... ... таза ... таза кірістің
есебінен қабылдаған тұтыну мен жинақтау қорының қалдығы жеке көрсетілмейді.
Таза пайданың пайдаланылуын сипаттайтын ... ... ... және пайда мен залал жөніндегі есепке түсіндірмеде ... ... ... ... ... ... түсіндірме жазбада
келтіріледі.
Сатудан алынған түсімді қайта бөлу ... оның ... ... + v + m) ... ... ... ... қалыптастырылады:
өтеу қорының (с) есебінен өндіріс пен айналыс шығынына енгізілетін салық
төленеді;
еңбекақы төлеу ... (v) ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру қорына төленетін міндетті аударым
белгіленген тариф бойынша төленеді;
пайданың (т) есебінен бюджетке корпоративтік табыс салығы ... ... ... және ақша ... ... ... ... операцияларын атқарады:
акционерлік қоғамдардың жарғылық және резервтегі капиталын құру ... ... даму ... үшін ... ... ... ... нарығынан кредит пен қарызды жұмылдыру;
тауар сату түсімі құрамында пайда болатын ақша қорын шоғырландыру;
белінбеген ... ... ... ... ... кірісті және ақша қорының есебін жүргізу мен талдау.
Нәтижесінде материалдық және ақша ... ... ... қол ... ... ... ... субъект
өндірістік-коммерциялық қызметін үздіксіз жалғастыруды қамтамасыз ету ... пен ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстары қалыптастырылады.
Капиталды, кірісті және ақша ... ... ... қаржы
жоспарында (бюджетте) қарастырылған ... ... ... екінші
функциясының экономикалық мәні болып табылады.
Кәсіпорын кірісті пайдалану процесінде, ол:
бөлінеді (бастапқыда с + v + m ... ... ... ... - ... бюджет жүйесіне КТС-ты төлегенде;
таза пайда есебінен пайда болған ақша қорын нақты жұмсау, ал сол кезде оған
тауарлық нысандағы құн ... ... ... (Д- Т және ... ... ... бағытталатын қаражат есебінен құрылыс ... ... ... ... мен ... сатып алу. Бұл
жерде қаржы ақшаның тауарға және кері айналуына ықпал етеді. (1-сурет)
Мемлекет алынған ... ... мен жиын ... ... ... ... және жергілікті бюджетте қарастырылған мақсаттарға
пайдаланады. Аталмыш ақпарат кәсіпорын ... ... оның ... мен нарықтық белсенділігін сипаттайтын
талдамалы қаржы коэффициенттерін есептеуге арналған ... база ... ... ... шаруашылық қызметтің нәтижесін бағалауға,
анықталған келеңсіздіктерді жоюға ... ... ... ... 1. ... ... ... (корпорацияда) ақша ағынының козғалысы.
Дерек көзі: Кадерова Н.Н. Корпоративтік қаржы [1, 7бет]
Мемлекет алынған ... ... мен жиын ... ... осы
қаражатты мемлекеттік және жергілікті бюджетте қарастырылған мақсаттарға
пайдаланады.
«Капиталды, кірісті және ақша ... ... ... ... ... атқарады:
капиталды (меншік және қарыз) айналымнан тыс және айналым активтеріне
салуды оңтайландыру;
салық төлемін қамтамасыз ету;
бос ақша қаражатын ең ... ... ... ... даму және ... кұру ... ... кірісті және ақша қорын пайдаланудың есебін жүргізу және талдау.
Нәтижесінде ... ... ... кұны ... ... шамаға
жетеді.
Үшінші (бақылау) функция қаржы кәсіпорын мен мемлекетте кірістің пайда
болуына орай, пайдаланылған кезде оның ... және ... ... ... үшін ... ... ... мысалы,
бюджет жүйесіне салық пен жиын төлегенде қаржы ресурсының қозғалысына
негізделеді. Ол ... ... ... ... қызметінің
түпкілікті қаржы нәтижесіне ықпал ету ... ... ... ... ... ... ... функциясын іске асыру кұралы болып
табылады.
Аталмыш ақпарат кәсіпорын қаржысының ... ... ... мен ... ... сипаттайтын талдамалы қаржы
коэффициенттерін есептеуге арналған бастапқы база ретінде ... ... ... ... ... бағалауға, анықталған
келеңсіздіктерді жоюға бағытталған ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің мөлшеріне
(тауарды сатудан алынған түсім, инвестиция, актив, меншік капитал, ... т.б.) ... ... ... ... сенімділігі жөніндегі
мәселе өткір қойылуда. Тек осындай талап қойылған жағдайда ғана негізделген
басқарушылық ... ... ... ... түрде тән бақылау функциясы іс жүзінде барынша толық
немесе одан аз-кем іске асырылуы мүмкін. Қаржының ... ... ... ... көп жағдайда халық шаруашылығының жай-күйіне байланысты
болады.
Халық шаруашылығында қаржыны бақылау төмендегідей жүзеге ... ... ... және ... ... материалдық құндылық пен жүктің шотын төлегенде өндіріс пен
айналыс және ... тиеу ... ... ... ... және
кредиторлық берешектің өтелуін бақылайды және т.б.;
банкілер - өз ... ... ... және оның ... ... ... - ... және жеке тұлға бюджет ... ... пен ... және т.б. [1, 9бет]
Корпорацияның каржы қызметінің міндеттері
Корпорациядағы каржы жұмысын арнайы қаржы қызметі немесе бухгалтерия жүзеге
асырады. Қаржы қызметіне мына міндеттер ... ... ақша ... яғни ... ... ... және оның балансын өтімділікпен камтамасыз ету;
активтің (мүліктің), меншік капитал мен ... ... ... ... ... ... асыру, сондай-ақ мемлекеттің және әріптестердің
(заңды және жеке тұлғалар) алдындағы ... ... ... және ұзақ ... ... ... ... әзірлеу;
ақша ресурсының ұтымды қозғалысын (ақша ағындарын) бақылау.
Қаржы қызметінің ... ... ... ... ... ... ... басқару, сонымен бірге ақша ағынын реттеу
(ақшалай қаражаттың түсуі мен ... үшін ... ... ... ... ... жетекші ... ... ... ... ... істейді.
Корпорацияның қаржы кызметі келесі үш негізгі бағытта жүзеге асырылады:
Қаржыны жоспарлау (кірісті, шығын мен капиталды бюджеттенд ... ... ... жөніндегі жедел (ағымдағы) қызмет.
Бақылау-талдау жұмысы.
Қаржыны жоспарлау деген каржы жоспарының (бюджеттің) сан ... ... және ... ... ... қүрылымдык бөлімшелер (жауапкершілік орталығы) бойынша және жалпы
кәсіпорын бойынша жасау ұсынылады. Бюджеттендіру ... ... ... ... орталықтарын құру ұсынылады:
кіріс бойынша, сонымен бірге коммерциялық және ... ... ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықпен жабдықтауды
және жөндеуді басқару;
пайда бойынша, сонымен бірге қаржы ... ... ... оған ... даму мен ... басқару кіреді.
Жауапкершілік орталығының кұрамын айқын белгілеу қаржыны жоспарлау ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бюджет операциялық және қаржылық бюджетке бөлінеді.
Операциялық бюджетінің құрамына мыналар кіреді:
сату бюджеті;
өндіріс бюджеті;
өндірістік запас бюджеті;
материал мен ... ... ... ... ... ... бюджеті
жалпы өндірістік шығын бюджеті;
коммерциялық шығын бюджеті;
басқарушылық шығын бюджеті.
Қаржы бюджеті:
кіріс пен ... ... ... мен ... ... болжамы);
ақшалай қаражат қозғалысының бюджеті;
баланстық парақ бюджеті (актив пен пассивтің болжамды ... ... мен оны ... ... қалыптастыру бюджеті;
күрделі қаржы (инвестициялық) бюджеті.
Бюджет сондай-ақ келесі белгілер бойынша жіктелуі мүмкш:
жасалу кезеңділігі бойынша - ... және ... ... ... ... - өткен кезеңнің ... жэне ... ... ... ... ... ... – тіркелетін өзгеретін және көпнұсқалы.
Бюджетті әзірлеу үшін келесі ақпарат пайдаланылады:
өнімді (жұмысты, қызметі) сатудан ... ... ... ... шығынның ауыспалылары жөніндегі әр бір тауар тобы ... ... ... ... жеке түрлерге бөлінген
деректер, бұлар жеке бұйымдардың табыстылығын негізді бағалауға мүмкіндік
береді;
өнім ... ... ... ... ... баспа-бас айырбастың,
өзара есепке жаткызудың өзіндік салмағы туралы болжамдық деректер;
салық төлеміне, мемлекеттік әлеуметтік ... тыс ... ... ... және оларды өтеу мүмкіндіктеріне қатысты төленетін күрделі салым
мен оларды қаржыландыру көзі мөлшерінің болжамы;
кәсіпорынның ... ... ... құрал- жабдықтың құрамы
мен құрылымы, олардың ескіру мен тозу деңгейі, істен шығу мен ... ... мен ... ... ... жоспарлау тобы»
немесе «қаржыны талдау мен жоспарлау тобы»» деп аталады.
Кәсіпорынның (корпорацияның) шоғырландырма (жиынтық) ... ... ... ... ... ... және өнім ... күрделі салым
және т.б. мөлшері);
кіріс пен ... ... ... ... ... ... өндірістік,
коммерциялық, басқарушылық, сондай-ақ жалпы корпорация бойынша жалпы
шығынның ... ... ... ... өзіндік кұны) жергілікті
бюджеті;
пайда мен залал жөніндегі есептің болжамы;
ақшалай қаражаттың қозғалысы жөніндегі есептің болжамы;
актив пен пассив балансының (ірілендірілген ... ... ... бюджеттің осы бөлімі өнім сату жоспарының және өзге ... ақша ... ... ... ... ... бірге
корпорацияның баланс есебіндегі ақшалай қаражаттың кіріс қалдығын: кассаны,
есеп айырысу шотын, валюталык шотты, банкілердегі ... ... ... ... ... ... ... бөлімі:
өндірістік бағдарламаға есептелген материалдық шығын бюджеттін;
электр энергиясы шығыны бюджетінің;
еңбекақы төлеу қорының бюджетінің;
салық төлемі жоспар-кестесінің;
мемлекетттік ... ... тыс ... енгізу жоспар-кестесінің;
кредит өтеу жоспар-кестесінің;
өзге шығын бюджетінің негізінде есептеледі.
Корпорацияның кіріс пен шығыс шоғырландырма (жиынтык) бюджетінің құрамы ... ... ... ... өнім үшін ... ... ... қарама-қарсы төлемде
есепке жатқызу кешіктірілетін жағдайлар жиі кездеседі. Бұл ... ... ... ... бөлігі төмендетіледі. Сондықтан
тапшылықты жою үшін оның кіріс және шығыс ... ... ... ... қажет. Бюджетті түзету корпорация басшылығының құзыретіне жатады.
коэффициенті);
айналым ... ... мен ... ... өсу және каржыландыру
көзінің мөлшерін ... жэне ... ... ... ... және ... басқаруға көшу үшін бірінші кезекте орындалатын іс-әрекет:
Экономикалық әлеуетті ... және ... ... есеп пен есеп беруді енгізу.
Қызметкерлердің есебін жүргізу.
Қаржыны басқару жүйесін кұру, яғни ... ... ... ... және қаржы бюджетін, сондай-ақ олардың ... ... ... ... дайындау.
Бюджеттендіруді басқару бюджет бойынша директорды тағайындаудан басталады.
Бюджет жөніндегі директор болып ... ... ... ... коғамда
экономика және қаржы жөніндегі вицепрезидент) тағайындалады. Ол штаттағы
сарапшы ретінде ... және ... ... мен ... ... ... жөніндегі директор кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... ... жұмысын
басқарады. Бюджет жөніндегі комитет тұрақты жұмыс істейтін орган, ол
стратегиялық және ... ... ... ... және ... мен ... процесінде туындайтын даулы мәселелерді шешеді. Батыс
корпорацияларында осындай ... ... пен ... ... ... |2 ... бөлім ... ... ... ... ... басында |Бюджет жйесіне салық төленетін төлемі|
|баланстык шоттағы акшалай қаражаттың|Мемлекеттік әлеуметтік бюджеттен тыс |
|қалдығы ... ... ... |
|2. Өнім (тауар, жұмыс, қызмет) ... ... ... алу ... түсетін түсім (нетто) | ... ... ... |2 ... Өзге ... ... түсім |4. Электр энергиясын төлеу ... ... ... |Еңбекақы ... ... ... ... ... ... тыс түсетін кіріс (шығысы|Басқарушылық шығындар ... ... ... қаржыландыру |
|6. Төтснше кіріс (шығысты ... ... ... ... ... ... ... пен карыз ... ... ... ... ... ... ... пайыз бен дивиденд төлеу |
|8.1.Тегін ... ... ... ... пен ... ... |
|8.2.Бюджеттік кредиттер ... ... ... ... Бюджеттен тыс қорлардан түскен |Бюджет тапшылығы (егер ... ... ... ... ... Өзге ... ... ... (егер кіріс |
|Барлық кіріс ... ... ... көзі: Кадерова Н.Н. Корпорация қаржысы [1, 28 бет] ... ... ... жұмысын мына әріптестерімен (контрагенттерімен)
ақшалай өзара тұрақты ... ... ... ... пен ... ... ... алуды төлеу,
өндірістік запасты басқару және т.б.);
даяр өнім мен ... ... ... (төлем алу және дебиторлық
берешекті ... ... ... ... ... ... және дивиденд төлемі);
банкілермен, сақтандыру компанияларымен, инвестициялық қорлармен және т.б.;
талап туындаған жағдайда сотпен және т.б.
Корпорацияны қаржыландырудың ең тиімді тәсілдерін ... да ... ... ... ... ... Осы тәсілдерге төмендегілер жатады:
өзін-өзі қаржыландыру (негізінен меншік каражат есебінен - қалыпты қаржы
саясаты;
қысқа ... банк ... ... ... ... қаржы
саясаты);
негізінен меншік қаражат және ұзак ... ... пен ... ... ... - ... саясат);
хеджерлеу (активті түрлі мерзімде өтелетін міндеттемелермен өтемақы төлеп
өтеу);
міндеттеме бойынша ... ... ... ... ... ... заңнамада корпорация өзінің қаржы ... ... ... шек ... ... ... ... үйлесетін құрамдас (аралас)
қаржыландыру.
Жедел қаржы жұмысы процесінде дебиторлық және кредиторлық ... осы ... ... ... ... ... (тоқсандық есеп-қисаптың немесе Бас кітаптың, сондай-ақ дебиторлармен
және кредиторлармен есеп айырысу ... ... ... талданады.
Қаржы қызметі кредит саясатын әзірлеу үшін баланстың ... ... ... қарыз және меншік қаражатының арақатынасының деңгейін,
яғни банк тұрғысынан оңтайлы ... 0,67 (40% : 60%) ... ... анықтайды. Корпорация осы деректердің негізінде ағымдағы және
инвестициялық қызметті қаржыландыруға меншік қаражаттың ... ... ... ... ... ставкасымен салыстырғанда
қаражат салудан алынатын түсім айтарлықтай жоғары ... ... ... ... ... және меншік қаражат
жеткілікті болса да кредит алған пайдалы.
Корпорацияның қаржыгерлері қарызға қаражат тарту жөнінде шешім ... ... ... ... ... ол ... және капитал балама
салынатын жағдайы бойынша да қолайлы пайыздық ставканы ... ... даму ... ... төлеудің төмендегені немесе оны
төлемеу себептері, ... таза ... ... ... ... нақты ақпарат болса, инвесторлар дивиденд төлемей-ақ акциялардың
құнын ... ... ... Батыс қаржыгерлері түрақты жұмыс істейтін
корпорацияларда дивиденд төлемдерінің ... ... ... тиіс ... Таза ... ... ... (70-60%-ы) корпорацияның даму
мақсаттарына бағытталуы тиіс. [3, 56 бет]
Бақылау-талдамалы ... ... және ... ... ... ... сонымен бірге негізгі және ... ... ... ... ... төлеуге
қабілеттілігі мен өтімділігін бақылауды жүйелі ... ... ... ... меншік нысанындағы кәсіпорындарда қаржы жұмысын қаржы
директоры немесе бас ... ... ... ... басшыларына төмендегі мәселелер ... ... ... ... ... белгіленген кезеңде орындалуға тиіс
іс-әрекеті жоспарлауда;
дәл болжам болса да іске ... ... ... ... ... ... және өзге де ... іске асыру үшін
қолданылуға тиіс іс-әрекетті ... ... ... қателіктерін
анықтауда;
қателерді түзеуде және табысқа жету мәселелерінде көмек көрсетуге.
Корпорация ... ... ... есеп-қисаптың жасалуын
қамтамасыз етуі тиіс, өйткені, ол:
жыл сайын жарияланатын есептің негізін қалыптастырады;
компанияның ... ... ... ... ... ... оның
қызметін егжей-тегжей зерделеуге мүмкіндік беретін күн сайын қабылданатын
шешім жөнінде мағұлмат береді;
болжам жасағанда көмектеседі;
іс жүзіндегі ... ... ... және ... себебін
анықтауға мүмкіндік береді.
Егер корпорацияның шетелде ... ... ... ... ... мен ... болса, онда орталық дирекцияға жалпы қабылданған
шешімдердің нәтижелерін бағалау үшін ... ... ... ... ... бюджеттерінің қаржы көрсеткіштері
қаржыны бақылаудың маңызды объектісі болып табылады. Бюджеттің орындалуын
бақылауды жүзеге асыру үшін екі деңгейлі жүйені ... ... ... - ... ... бөлімше
бюджетінің орындалуын олардың басшылары жүзеге асырады.
Жоғарғы деңгей - компанияның құрылымдық бөлімше
бюджетінің орындалуын бақылау. Оны компанияның қаржы-экономикалық ... ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
бақылау объектісі - құрылымдық бөлімшенің бюджеті;
бақылау ... - ... ... ... ... ... ... материал мен энергияны және т.б. лимитін сактау); ... ... ... - ... абсолютті сомадағы және
салыстырма ... ... ... ... ... ... үшін қажет тәртіптемелерді жүзеге асыру;
бақыланатын субъект - компанияның құрылымдық
бөлімшелері мен экономикалық қызметтері. [1]
Жиынтық бюджеттің кіріс бөлігінің орындалуын бақылау корпорацияның ... ... ... ... ... ... етуі тиіс.
Бақылауды қаржы қызметі жүзеге асырады. Шоғырландырма бюджеттің ... ... ... ... ... болып табылады, аталмыш
проблема шешімін тапқан жағдайда компанияның ... ... ... ... ... ... ... орнату ұсынылады,
осы тәртіп:
айдың, тоқсанның жоспарлық, ... және ... ... ... ... ... емес шығыс пен ысырапты, сондай-ак талдау барысында анықталған
қымбаттатын факторларды жою жөніндегі іс-шараларды ... және ... ... нақтылау мақсатында жиынтық және функционалдық
бюджетті орындау жөніндегі талдамалық материалды ... және ... ... ... ... ... ... шығынын қайта қарау ... ... ... ... ... ағымдағы шығынын қаржыландыру (төлеу) басымдықтарының
қабылданған жүйесіне негізделген.
Бюджет шығынының төмендегі шығындары ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу;
мемлекеттік және жергілікті бюджеттерге салық төлеу;
мемлекеттік элеуметтік бюджеттен тыс қорларға жарналар;
сатып алынған материалдық ресурстар мен энергияны төлеу.
Корпоративтік ... ... ... ... ... әрбір
компанияда автоматтандырылған бюджеттік ... ... ... ... құрып, енгізу орынды. Аталмыш жүйе бюджеттің орындалуы
жөнінде жедел (күнделікті) ақпарат алуға және кіріс және шығыс бөлікке ... ... ... ... тигізеді. [4]
1.2 Кәсіпорын қаржысын ұйымдастыру және оның қағидалары
Қазіргі нарықтық экономикада шаруашылық субъектілер арасынан кәсіпорындар
маңызды ... ие ... ... ... ... ... ... термин қазіргі заман бизнесінің экономикалық теориясы мен
тэжірибесіне кең түрде ... ... ... ... ... ... алады. Көптеген жағдайларда кәсіпорныдар ... ... ... ... ... ... өзіндік
және ерекше түрі ретінде көрсетеді. Корпорациялар акционерлік ... ... ... ... ... ... иелерінің қолында бар, бөлінген акциялар нысанындағы
капиталдары бар ірі компаниялардың акциялары қор нарығында ... ... ... акционерлік қоғамдардың ерекшеліктерінің қатарына олардың
өздерін өз ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар өндірістік жэне ... ... ... қазіргі заманның акционерлік қоғамдары өздерін ... ... ... ... ... ... қосылған құн жасайды, ірі капитал қорын жинақтайды, қарыздың
жоғары деңгейін болдырмауға тырысады, ... ... ие және ... ... ... акционерлік қоғамдар экономиканың корпоративті секторын құрайды. ... ... ... ... ... және қазіргі заманның
талаптарына сай технологияларын қолданады. [2, 5бет]
Сонымен қатар ірі акционерлік коғамдардың қаржыларының жиынтығы ... ... ... мен экономиканың басқа да қатысушылары
арасындагы қаржылық нысанындағы әртүрлі ішкі және ... ... Олар ... ... кұру, бөлу және пайдалану процесінде
пайда болады. Корпоративті қаржылар ақша қатынастарының ауқымдылығымен және
әртүрлілігімен ерекшелінеді.
«Корпорация» (латын сөзінен алынған) - тап ... ... ... ... ... ... ... тобын білдіреді. Ол капиталистік
жүйеде кеңінен қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне айналып отыр.
Ван Хори корпорацияға келесідей анықтама береді: «Корпорация - бұл заңды
негізде құрылған кәсіпорын, оның ... ... және ... ... ... Росс бұл ... ... түсініктеме береді: «Корпорация -
күрылтайшылары бір немесе одан да көп жеке ... ... ... ... жеке ... ... ... бизнес түрі».
Басқа бизнес ұйымдарымен салыстырғанда корпорациялардың айрықша белгілері -
олар меншік иелеріне тәуелсіз қызмет етеді, ... ... ... ... немесе жеке кәсіпкерлікпен салыстырғанда маңызды
артықшылықтары бар. Корпорация ... ... ... ... өз ... ақшалай нысанда капитал тарту ... ... ... қатысты кемшіліктерді ... ... жеке ... ... ... ... Корпорация меншігінің бір
бөлігіне құкығы акционерлік капиталдағы ... ... ... ... иеленушіге акцияның жалпы мөлшеріне сәйкес мүлік бөлігі тиесілі.
Келесі бір артықшылығы бұл ... өзге ... ... ... қатар акция иелері өз акция пакетін басқа инвесторларға сатып,
корпорациядан шықканымен ... өз ... ... ... ... ... ... корпорацияның негізгі
артықшылықтары болып ... ... ... ... ... және ... ... эмиссиялау көмегімен салыстырмалы түрде аз уақытта қосымша
ақша ресурстарын алу. Бұл екі ... ... ... ... қаржыландыруда маңызды рөл атқаратын қаржы нарығында нақтылы
іске асырылады. [2, 6-7бет]
Кәсіпорын мен ... ... ... принциптері оның
қызметінің мақсаттарымен және ... ... ... ... ... ... ... болады:
шаруашылық қызметті өзін-өзі реттеу;
өзін-өзі өтеушілік және өзін-өзі қаржыландыру;
айналым каражатын қалыптастыру көздерін меншік және карыз бойынша бөлу;
қаржы резервінің болуы. [11]
Өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... және қаржы ресурсының негізінде өндірістік және ғылыми-
техникалық даму жөнінде шешім қабылдауға, сондай-ақ оны іске асыруға толық
дербестік ... ... ... ... ... жоспарлайды және шығарылатын
өнімге (қызметке ) сұранысты ... ала ... ... даму ... ... және ... жоспарлар өнімді (қызметті) тұтынушылармен
және ... ... ... ... ... негізделеді. Қаржы жоспары өндірістік жоспарда ... ... ... ақша ресурсымен қамтамасыз ету, сондай-
ақ мемлекеттік бюджет жүйесінің мүддесіне кепілдік ... ... ... ... ... ... қаржылай ресурстың (таза пайданың), ал
қажет жағдайда - қарызға алынған және ... ... ... ... ... ... ... ресурсын тарту
үшін эмиссиялық бағалы қағаз (акция мен облигация) шығарады және ... ... ... ... ...... экономика жағдайында
кәсіпорындардың шаруашылық қызметінің табысты болуының міндетті шарты. Бұл
қағидат өнім ... мен ... ... ... ... шығындардың толық өтелуіне негізделеді, ол әрбір кәсіпорын өзінің
ағымдағы және күрделі шығындарын меншікті ... ... ... білдіреді. Қаражаттардың уақытша жетіспеушілігі кезінде оған
деген қажеттілік банктің қысқа мерзімді кредиттері мен ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді кредиттер
есебінен (күрделі жұмсалымға пайдаланылады) ... ... ... ... қарамағында қалатын пайданың есебінен өтелінеді.
Нарықтық экономика мен жекешелендіру процестерінің дамуы жағдайында ... ... ... қамтамасыз етуге акционерлік капиталды, бағалы
қағаздар бойынша дивидендтер мен пайыздарды, қаржы операцияларынан алынған
табысты (пайданы) пайдалану ... қол ... және ... ... ... ... маңызын жоғалтты және олар
негізінен экономиканың құрылымдық қайта ... ... ... [9]
Өзін-өзі қаржыландыру кәсіпорындардың толық қаржы ... ... ... ... ... ... меншікті ресурстарын
өз бетінше ұйымдастырып басқаруға, тартылатын және қарыз ... ... ... ... берілген. Мемлекет кәсіпорындардың қаржы
ресурстарын қайта бөле алмайды. Қаржы қатынастарын ... ... ... ... алудың, амортизациялық қорды қалыптастырудың,
валюталық түсім-ақшаны ... ... ... ... шығындарды
өзіндік құнға жатқызудың және т.т. жүйесі мен тәртібін белгілеу ақылы
жүзеге асырылады.
Кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... үшін заңнамада белгіленген қаржы санкцияларының жүйесімен
анықталған. Бұдан басқа, кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... қаржылық жауаптылығы кәсіпкерлік тәуекелді ... және ... ... ... сақтық компаниялардан
түсетін сақтық төлемдердің рөлінің артуымен күшейіп келеді.
Нарықтық экономика және ... әр ... ... ... сан ... нысандар кәсіпорындардың қалыптасуын және дамуын, жаңа
меншік иесінің, жеке азаматтардың, ... ... ... ... ... ... етеді. Бұл — маңызды алғышарт және қаржы-шаруашылық
қызметінің нәтижелеріне мүдделіктің себебі. Бұл ... іс ... ... кәсіпорындарға берілген және мемлекеттің қолдауынсыз өзінің
шығындарын ... ... ғана ... ... ... ... төлегеннен кейін кәсіпорын, ұйым, фирма қарамағында қалатын
пайданың (табыстың) үлесіне де байланысты.
Шаруашылық қызметінің нәтижелігіне ... ... ... ... ... ... жеке ... және жалпы мемлекетке тән
нәрсе. Бұл қағидатты іске асыру лайықты еңбек ақы ... ... ... ... таза ... ... тұтыну мен қорланымға
болуда экономикалық жағынан негізделген үйлесімдерді сақтаумен қамтамасыз
етілуі мүмкін; кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... тапқан қаражаттары есебінен әлеуметтік-мәдени
мақсаттарға жұмсалатын шығындар болып ... өтеу ... ... ... ... ... таза пайданың
және амортизациялық аударымның есебінен өтелуге негізделеді. Осы ... ... ... ... ... барынша төмен
шамадағы нормативтік экономикалық тиімділігін қам тамасыз етуге тиіс.
Кәсіпорын ... ... ... ол ... ... өндірісті өзінің
меншікті көзі есебінен каржыландырады, ... ... ... жүйесіне салық
төлейді. Іс жүзінде осы принципті іске ... үшін ... ... жұмыс істеуі және залалды жоюы тиіс.
Өзін-өзі өтеумен ... ... ... қаржыландыруда жұмыстың
пайдалылығы ғана емес, сонымен бірге жай шектеліп қалмай, керісінше, ... ... ... де қамтамасыз ететін ... ... ... ... кірісін де коммерциялык негізде қалыптастыра ... ... ... ... ... ... кредит-есеп айырысу және салық тәртібін ... ... ... күшейтіледі. Кәсіпорын шаруашылық шарттарды бұзу
үшін басқа ұйымдарға айыппұл санкциясын төлеп, сондай-ақ ... ... ... ... өнім (жұмыс, қызмет) жеткізу
міндеттемелерін орындауға міндетті. [11]
Өзін-өзі қаржыландыру ... ... ... үшін төмендегі бірқатар
талаптарды сақтау қажет, олар:
меншік ... ... ғана ... инвестициялық қызмет бойынша шығынды
өтеуге жеткілікті мөлшерде жинақтау;
капитал салынатын ұтымды ... ... ... ... ... және қаржы нарығының қажетіне икемдіден кою.
Осы талаптарға ... ... ... ... ... үшін ағымдағы
және инвестициялық қызмет үшін ақшалай қаражатты жеке бөлу қажет. Аталмыш
ақшалай қаражат шаруашылық ... ... есеп ... ... әрі ... ... ... Қаржыны басқаруда қолма-қол ақшаны
кезеңдерге, яғни ол нақты айналымда болатын уақытты ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың маңызы зор.
Екінші талапты орындау үшін кәсіпорын қаржысының жай-күйін ... ... ... және ... ... ... ... арттыру жолын анықтау қажет. Осы ... ... ... ... бағалаумен, бағалаудың өлшемдерін әзірлеумен, сондай-
ақ кәсіпорынның ... ... ... ... қозғалысын талдаумен
байланысты.
Өзін-өзі қаржыландырудың үшінші талабы негізгі капиталдың қалыпты ... ... ... ... ... ... дивиденд пен пайыз түрінде
ешқандай қосымша төлем төлемесе де, ... ... ... ... ... ... ... қайта бағалау нәтижесінде олардың құнының
артуы кәсіпорын үшін пайдалы ... ... ... қаржыландырудың төртінші талабын орындау үшін тауарлық
және қаржы нарығы қатаң бәсекелестік жағдайында қалыпты ... ... ... ... ... ... ... Аталмыш саясат өндіріс пен айналыс
шығынын ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі қаржыландыру акша жиынының үлғаюына ықпал етеді
және халық шаруашылығында инфляциялық процесті ... ... ... субъект өзін-өзі қаржыландыру деңгейін көтеру үшін
нарықтың ... ... ... ... ... ден қоюы ... Нарық
қажетіне ден қою механизмінде өндірісті ... ... ... ... Осы ... ... мемлекеттің салық, баға
және инвестициялық саясатымен ... ... ... ... ... ... ... субъектінің банкрот болуының алдын
алудың маңызды факторы болып табылады, сондай-ақ қаржы менеджментін ... ... ... қаражатын қалыптастыру көзін меншік және қарыз қаражатқа бөлу
шаруашылықтың жекелеген салаларында өндіріс технологиясымен және ... ... ... ... ... ... ... тамақ өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... науқандық
емес сипаттағы салаларда (ауыр өнеркәсіп, көлік, байланыс) айналым қаражаты
құрылатын көздер кұрамында көбінесе меншік айналым ... ... ... КҰРУ ... жағдаяты ықтимал ауытқитын, сонымен бірге өз
міндеттемелерін орындамау үшін әріптестер алдында материалдық жауапкершілік
артқан ... ... ... ... ... ... ету үшін қажет. Акционерлік қоғамда қаржы резерві кәсіпорынның
жарғысына сәйкес таза пайдадан қалыптастырылады.
Іс жүзінде осы принциптер шаруашылық ... ... ... саясатын
әзірлеуде және қаржыны басқару жүйесін ұйымдастыру кезінде ... ... ... ... ... және коммерциялық емес қызмет);
кызметтің түрін (бағытын) (өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік, құрылыс,
сауда және ... ... ...... ... ... қажет.
Практикада көрсетілген принциптерді сақтау кәсіпорын (корпорация)
қаржысының ... оның ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. [1]
1.3 Кәсіпорын қаржыларын басқару жүйесі мен оның элементтері
Коммерциялық қызметтің мақсаты - ... ... ... бағытта
материалды өндіріс саласы кәсіпорындарының көп бөлігі және материалды емес
саланың мекемелері мен ұйымдарыньщ басым бөлігі қызмет ... ... ... ... ... қағидалар негізінде жүзеге
асады. Коммерциялық корпорациялардың қаржылары келесі қағидаларға
негізделеді:
коммерциялық ... ... ... ... резервтердің болуы.
Коммерциялық есеп кәсіпорындар мен ұйымдардың шаруашылық-қаржылық ... ... ... ... ... ... кәсіпорыңдар мен
ұйымдарға қатысты бүл ... есеп ... ... ... ... ... негізгі және айналым қорлары кәсіпорын меншігіне
тұрақты қолдануға беріледі. ... ... ... ... ... коммерциялық есеп қағидасы шығыңдар мен кірістердің өлшемін және
кәсіпорынның ... ... ... көрсетеді. Коммерциялық есеп
қағидасы кәсіпкерлік формасында жузеге асады. ... ... ... ... ... өтеу және өзін-өзі қаржыландыру
жатады. [15]
Өзін-өзі өтеу ... ... ... ... ... және өткізу
шығындарын толық жабуды білдіретін шаруашылық жүргізудің негізгі қағидасы
болып табылады. Өзін-өзі ... ... шегі - ... яғни ... ... ... ... Шығындардьщ өтелуі - кәсіпорынның
шаруашылық қызметінің бастапқы кезеңіне тән, яғни бұл ... ... ... ... ... ... қалыптасуы. Нарықтық қатынастар
жүйесінде кәсіпорын міндетті түрде пайдалы қызмет етуге көшу керек, себебі
сыртқы қолдауға тек ... ... ... ... дамыған кәсіпорындар ғана
жете алады.
Өзін-өзі қаржыландыру өндіріс және ... ... ... ғана ... ... ... етіп ... өндірісті ұлғайту, оны техникалық
жетілдіруге, ... емес ... ... ... мен еңбекақы қорларын қалыптастыру, ынталандыру, ... ... ... ... жабатын табыс алуды білдіреді.
Өзін-өзі қаржыландыру кезінде барлық қаржылар кәсіпорын меншігінде ... ... ... ... жағынан, кәсіпорындарға орталықтандырылған
көздерден қаржылар бөлінбейді, олар ... ... тек ... ... ... ... жүргізеді. Сондықтан кәсіпорын басшыларьі міндетті
түрде өзінің меншігінде бар ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық белгісіне қаржылық дербестілік жатады.
Бұл ... ... ... және ... ... ең көп ... ... қалаған бағытында пайдалана алатындығын білдіреді.
Коммерциялық есептің құрамына сонымен бірге қаржылық жауапкершілік те
кіреді, яғни ... ... ... ... ... ... ... береді, ал егер бұл ... өз ... ... ... ... болса, онда ол тиісті айыппұлдарды,
тұрақсыздық төлемдерін, өсімдерді телеуге міндетті болады.
Қаржылық мүдделік коммерциялық есептің бір талабы ... ... ... ... ресурстарын, жұмысшыларды материалдық ынталандыруға,
өндірісті дамытып жетілдіруге, сол арқылы келешекте ... ... ... ... ... ... және ... қойған
міндеттеріне жету үшін ... ... ... және тәртібін
белгілеуді білдіреді. Белгіленген қаржылық нормативтерді ... ... ... ... анықтайды. Бұл көрсеткіштер
арнайы құжаттарда, қаржылық жоспарда көрсетіледі. ... ... ... факторлардың анықталмауы мүмкін. Бұл жағдайда ... ... ... ... түрлерінің (формаларының) теңдігі ... бұл ... жеке ... ... байланысты болады. Мүлік иесі ... ... ... ... ... қарай пайдаланады.
Қаржылық резервтердің болуы кәсіпорын қаржыларын ұйымдастырудың ... ... ... ... кез ... ... ... түрде резервтер құрылуы керек. Қаржылық ... ... ... ... ... ... келеміне байланысты пайыз,
табыстары бекітілген нормативтер бойынша аударымдар арқылы жүргізіледі.
Қаржылық ... ... ... ... ... қалыпты шаруашылық
қызметті қамтамасыз етуге, сонымен қатар қаржылық жоспарларда ... және ... даму ... қаржыландыруға арналған. [8]
Фирмаларда және компанияларда ... ... ... ... ... ... асады.
Кәсіпорындардағы қаржылық жұмысты қаржылық ... ... ... ... бөлімдер өткізу бөлімімен немесе бухгалтериямен қосылуы
мүмкін.
Қаржылық жүйенің бұл буынында ... ... ... ... деп ... Бұл шаруашылық субъектілердің кәсіпкерлік қызметі
арқылы, соның шегінде ... ... және ... ... ... ... Кәсіпкерлік қызмет тәуекелді
болып табылады және өнім ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Қаржылық менеджменттің объектісі ретінде төменгі буындарда мыналар болады:
қозғалатын және қозғалмайтын мүліктер, меншік ... ... ... ... ... қызметтің нәтижелері, материалды емес
игіліктер.
Қаржылық менеджмент адамдардың немесе ... ... ... ... ... жету әрекеттерінің мотивациясына
негізделеді. Мотивация іскерлік ... ... ... ... ... керінеді.
Шаруашылық субъектілердің (фирмалардың) қаржылық бөлімдері несиелік және
есептік операциялардьң жаңа формаларын (акциялар, вексельдер, ... т.б.) ... ... қаржылық жоспарлау, қаржылық ресурстармен
тиісті ... ... ... ... ... ... функциялармен
қоса, жоғары органдар - қатысушылардың жалпы жиналысы, акционерлік
қоғамдарда ... ... ... ... ... ... ... өзінің құрамына міндетті тұлғаларды, оның ішінде қаржыларды
басқару бойынша: қаржылар ... - ... ол ... ... ... - ... бөлім, топ, сектор ... оның ... жеке ... ... ... яғни ... субъектінің
қаржылық қызметі бағытындағы қаржылық менеджер болып табылады. [16]
Жалпы қаржылық ... ... ... ... бағыттарынан тұрады: болжамды
талдау, есептік, талап қою, оперативті қаржылық жұмыстар. Қаржылық-
бөлімінің ... ... ... құрамьшдағы топтармен: ... ... ... және ... ... талдау; есептік
бюро, құрамындағы топтармен: сатып алушылармен есеп айырысу, ... ... ... операцияларды жүргізетін кәсіпорындарда валюталық
топ құрылады.
Ірі кәсіпорындарда қаржылық қызметті ... және ... ... ... қаржылық директор, вице-президент (әсіресе
акционерлік қоғамдарда), қаржылық ... ... Бұл ... ... экономикалық қызмет бөлімдері бағынуы мүмкін: ... ... ... ... ... т.б.
Кесте 2
Кәсіпорынның қаржыларын басқару
|Кәсіпорынның қаржылық бөлімі ... ... және ... |Есеп айырысу бюросы |
|бюро ... ... | ... ... ... |Экономика |Сатып |Мердігер |Талап қою|
|-несиелік ... |-лық ... ... | ... ... ... |есеп айырысу |есеп | |
| | | | ... | ... ... ... С., ... А.Ж. Корпоративтік қаржы. [2, 18бет|
|] ... ... ... ... ... сатып алушылармен,
мердігерлермен, бюджетпен, банктермен және қаржылық ... ... ... ... есеп ... т.б. Осындай функцияларды жеке
атқарушы-мамандар іске асыра алады.
Шаруашылық субъектілердің қаржылық қызмет бөлімдерінің маңызды қызметтері:
табысты көбейту және рентабельділікті ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
инвестиция тарту, жаңа техниканы енгізу жэне ... ... ... ... банктер, мердігерлер, жоғары ұйымдар алдындағы қаржылық
міндеттемелерді орындау;
есеп айырысуды ұйымдастыру;
өндіріс қорларын және ... ... ... ... ... ресурстардың дұрыс пайдалануын бақылау жасау, айналым қорларының
үздіксіз айналымдылығын және сақталуын қамтамасыз ету.
Фирма, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктер есеп айырысу кассалық қызмет көрсетеді,
ақша қаражаттарының ... ... ... [2, 19-20 ... ... ... ... қаржыларын ұйымдастыру қағидаларына
сүйенеді. Ол келесідей басқару элементтерінен тұрады: ақпарат, жоспарлау,
ұйымдастыру, ... ... ... ... іске асырудың негізгі
шарты - рыноктық ортаның болуы, яғни еркін бағалар жүйесінде ... және ... ... менеджментті кезекті тәртіппен ауысатын кезеңдер арқылы көрсетуге
болады:
ақша қаражаттарын пайдалану мақсатын анықтау;
ақша ағымдарының қозғалысымен ... ... ... ... ... ... инвестициялау бойынша шешімінің басқа
рәсімделген түрде іс-эрекеттердің бағдарламасын құрастыру;
жобаны орындауды ... ... ... және ... ... енгізуді
бақылау;
6) қайта инвестициялау үшін жоба нәтижелерін ... ... ... ... ... ... бірігеді, яғни
болжамды нұсқамен салыстырғанда табыстардың бір бөлігін алмау ... ... ... ... ... оның ... және себептерін
анықтаудан, анықталған жоғалтулар деңгейінің ықтималды өлшемін бекіту, яғни
тәуекелдің ... ... ... тәуекел жобаның ақпаратпен
қамтамасыз етілгендігімен анықталады. Тәуекел дәрежесі ақша ... ... ... ... бойынша жоғары табысты операциялар
тәуекелі ... ... ... ... ... ... бірі - кәсіпорынның қаржылық
жағдайына ... ... Бұл ... ... ... төлем қабілеттілігін, несиеге қабілеттілігін), оның
рыноктағы орнын (бәсекеге қабілеттілігін) сипаттау үшін ... ... ... ... ... және стратегиялық
тұрғыдан қаржылық қамтамасыз ету үшін тиімді қызмет ету мақсатында қаржылық
ағымдарды басқару болып табылады.
Саналы ... аса ... ... бірі ... ... ... 56 бет]
Қаржыны жоспарлаудың мазмұны мен міндеті.
Кәсіпорын (корпорация) нарық жағдайында каржыны ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Фирма ішінде қаржыны
жоспарлау мен ... ... ... ... ... ... бағытының бірі болып табылады. Отандық және шетелдік
практикалық тәжірибе қаржыны ... ... ... ... ... ... ... Жоспарлау алдын ала ... ... ... ... ... тұрақтандырады.
Ұйымның қызметін жоспарлаудың бір-бірімен ... ... әрі ... ... аспектісі бар:
жалпы экономикалық - фирма теориясының көзқарасынан;
басқарушылық - ... ... ... ... және ... ... даму мақсатында пайдалану ептілігін ... ... ... ... жасалатын сауда мәмілесі (келісімшарт)
бойынша, мысалы, сатып ... мен ... ... ... ... келіссөз жүргізуге, консультанттың қызметін толеуге жұмсалатын
трансакциялық артық шығынды ... ... ... ... ... ... деңгейінде (оның экономикалық әлеуеті кандай) және
оның қаржы-экономикалық ... ... ... ... қаржыны қоса алғанда қандай ресурстың көмегімен қол
жеткізуге болады?- деген сұрақтарға ... ... ... ... және жедел жоспар жүйесі негізінде
жоспарланған жұмыс ұйымдастырылады, қызметкерлер ынталандырылады, ... және ол ... ... ... ... Корпорация
кәсіпкерлік тәуекелді толықтай жоюға дәрменсіз, алайда ... ... оның ... салдарын төмендете алады.
Жоспарлаудың артықшылықтары мынада:
жоспарлау өзгермелі нарықтық жағдаят ... ... ... ... ... ... туындайтын кептеген проблема анықталады;
жоспарлау басқарушылық қызметті ынталандырады;
корпорацияның құрылымдық бөлімшелері (филиалдары) арасындағы іс-әрекетті
айқын үйлестіру қамтамасыз етіледі;
басшылық ... ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарын (бюджетті) әзірлеуі оның ақша
шаруашылығын тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... байланысты негізгі ұғымдарға анықтама берейік.
Қаржы жоспары - бұл ағымдағы (бір жылға ... ж өне ұзақ ... ... ... ... ... қаражаттың түсуі мен оның ... ... ... ... ... ... ... келешектегі
ақша түсімінің сапалы болжамын алу үшін қажет. Осы ... ... және ... ... ... ... ресурсының бір-екі жылға
арналған болжамы жасалады. [9]
Р. Брейлидің және С. ... ... ... қаржыны жоспарлауға:
корпорацияның қолында бар инвестициялық мүмкіндігі мен ... ... ... ... салдарын болжау;
бірқатар ықтимал шешім қатарынан түпкілікті жоспарға енгізу үшін ... ... ... қол ... нәтиженің қаржы жоспарында межеленген параметрге
сәйкестігін ... ... ... ең ... ... мен ... ... атап өту
қажет. Мамандар жоспарлау процесінде жағдайдың дамуы оптимистік те, сонымен
бірге пессимистік нұсқасын қарастыруы ... ... ... көрсетілген
авторлардың пікірі бойынша каржыны жоспарлау тәуекелді барынша азайтуға
тиіс емес. Керісінше, осы ... ... яғни қай ... ал ... қабылданбайтынын жоспарлау қажет ... Ли Ченг пен Д.И. ... ... ... ... ... инвестициялық саясатты талдау, оның нәтижесін болжау, сонымен бірге
осы нәтиженің корпорацияның экономикалық ... ... ... ... жол ... ... мен жоба ... жөнінде шешім
қабылдау процесі ретінде түсінеді.
Қаржыны ... ... ... ... қаржыландыру көзі мен әдісі жөніндегі шешімдердің өзара
байланысын анықтау арқылы нақтыланған болжам жасауға ... ... ... ... ... ... және нарықтық ақпаратты, сондай-ақ
компанияның қаржы және инвестициялық саясаты жөніндегі мәліметті пайдалану;
дивиденд, қаржыландыру және ... ... ... ... ... және ... ... ықпал етуіне жол бермеу мақсатында, басқарушылық
шешімнің салдарын болжау, сондай-ақ жедел және үзақ ... ... ... айқын білу;
қабылданған қаржы және инвестициялық жоспардың шеңберінде орындалатын
шешімді таңдау;
қаржы ... ... ... мен ... ... ... ... кіреді. [8]
Батыс қаржыгерлері қаржыны жоспарлау процесінде сценарий ... ... ... бір ... кредит пен қарыздың ұлттық экономиканың
өсу қаркынын тежейтін және тауар мен қызметтің бағасының түсуіне жол ... ... ... ... ... Ал ... ... ел
экономикасының күннен-күнге кұлдырауына, жоғары инфляция мен әлсіз ұлттық
валютаға және т.б. ... ... ... ... ... ... ... белгіленген стратегиялық мақсаты қаржы-экономикалық
көрсеткіштерде: сату мөлшерінде, сатылған ... ... ... ... ақша түсімінде және т.б. көрсетіледі.
2. Түскен қаржы ақпараты қаржы жоспарының және оның ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді және жедел жоспарын іске ... ... ... шекарасы анықталады.
4. Жедел қаржы жоспары (айға, тоқсанға арналған) ... ақша және ... ... ... стратегиясын әзірлеу және нақтылау үшін
ақпарат береді.
Қазіргі жағдайда қаржыны жоспарлаудың рөлі түбегейлі өзгерді.
Кәсіпорын:
өзінің шаруашылық қызметінде ... ... ... ... тыс қордың, банкінің және басқа ... ... ... ... ... әрі өзін ... ... топ шеңберінде құрылымдық бөлімшелердің (филиалдардың),
еншілес және ... ... ... ... әрі ... ... ... басқарылатын экономика ... ... ... ... де, ... ... ... де өзінің
қаржысының жай-күйін нақты білуге мүдделі.
Осыған байланысты кіріс пен ... ... ... ала ... ... ... ... өзгеруін, сондай-ақ әріптестердің шартты
міндеттемелерді ықтимал бұзуын ескеру қажет.
Қаржыны жоспарлаудың басты ... ... ... және қор нарығынан
тартылған қаржыландыру көзінің ... ... ақша ... ... ... қаржы ресурсының, капитал мен резервтің күтілетін мөлшерін
анықтау болып табылады.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін:
корпорацияның өндірістік, ... және ... ... ең
алдымен меншікті қаражат есебінен қамтамасыз ету;
пайданы бірінші кезекте сату мөлшерін ... және ... пен ... ... есебінен арттыру;
корпорация қаржысының тұрақтылығын, төлеу ... мен ... ... ірі ... ... ... іске асырған кезеңде
қамтамасыз ету қажет.
Қаржы ... өнім ... ... ... сатып алу, маркетинг,
инвестиция, ғылыми-зерттеу мен әзірлеме және т.б. жоспармен ... ... ... ... орташа мерзімді келешегі болжанады. Орташа мерзімді қаржы жоспары,
әдетте, көрсеткіштер тоқсанға бөлініп бір жылға жасалады;
ағымдағы кіріс пен шығыс анықталады. ... ... ... айларға бөлінген
тоқсанға немесе он күнге немесе бес күнге бөлінген айға жасалады.
Жылдық және тоқсандық қаржы ... ... ... ... ... ... ... білінбейді, ол компания каржысының жай-
күйінде, ең алдымен оның ... ... ... ... осылай
ауытқу көбінесе жөнелтілген өнімді төлегенде және материалдық ресурсты
сатып алу төлемінде айдың алғашқы 15-20 ... ... ... жиі орын ... ... ... қаржы жоспарын, сондай-ақ оның
орындалуы жөніндегі есепті жалпы кіріс пен ... он ... ... ... Мүның өзі компанияның қысқа ... ... ... ... толық талдауға жэне жедел шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
Қаржыны жоспарлаудың ең маңызды объектісі мыналар болып табылады:
өнім (тауар, жұмыс, қызмет) сатудан алынатын ... ... және оны ... ... ... мен оны пайдалану;
бюджет жүйесіне салық пен жиын нысанында толенетін төлемнің мөлшері;
мемлекеттік бюджеттен тыс ... ... ... нарығынан тартылатын қарыз қаражаттың мөлшері;
айналым қаражатқа және оны ... ... ... ... салым мөлшері мен оны қаржыландыру көзі және т.б.
Бәсееке жағдайында тауар өткізетін нарықты болжап бағалау қажет болғанда 2-
3 ... ... ... ... қаржы жоспары, мысалы, ұзақ мерзім бойы
іске ... ... ... ... ... ... ... КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУЫН ТАЛДАУ
2.1 «Жантуева» кәсіпорнының қаржысын ұйымдастыру мен басқару
Компанияның негізгі капиталды каржыландыру мен басқарудың анализі.
Кәсіпкерліктің ... ... іске ... яғни ... ... алу үшін капиталды инвестициялау, өндіріс, сату (айырбастау) ... ... ... ... ... жоспарлау қажет.
Кәсіпорында қаржылық басқарудың механизмі капиталдың шығынын өтеу, сондай-
ақ оны жинақтау мен тұтыну үшін әр түрлі ақша ... ... ... ... ... меншікті, қарыз, негізгі немесе ... ... ... ... бөлінуіне қарамастан, ол ауыспалы айналымның нақты
кезеңіне байланысты түрлі нысанға айнала отырып үздіксіз қозғалады.
Кәсіпорын капиталының әр түрлі ... ... ... ... айналымнан немесе ұдайы өндірістен (жай және ұлғаймалы) құралады.
Негізгі капитал - кәсіпорын (корпорация) ... ұзақ ... ... ... тыс ... және «негізгі капитал» деген ұғымдар барабар болып
табылады.
Негізгі капитал:
материалдық емес актив;
жаңа ұзақ мерзімді қаржы инвестициясы;
негізгі құрал-жабдық, оның ... ... ұзақ ... ... емес (сезілмейтін) актив - жеке заттай нысаны жоқ, алайда
«сезілмейтін құндылығы бар» және осыған ... ... ұзақ ... ... ұдайы қосымша кіріс әкелетін актив. Сонымен бірге материалдық
емес активінің шеттету қабілеті ... ... ... емес активке
тауарлык белгілер (қызмет көрсету белгісі), ... ... ... ... ... ... патент пен өнеркәсіптік үлгі, ... ... ... ... ... ... ... өндірістік ақпараттық пайдалану қүқығы, ӘЕМ ... ету, ... және т.б. ... ... ... инвестициясы - басқа кәсіпорынның жарғылық капиталында
үлестік қатысуға, ұзақ мерзімді негізде акция мен облигация сатып ... ... ... ... инвестициясына сондай-ақ мыналар жатады:
басқа кәсіпорынға борыш міндеттемесімен берілген ұзақ мерзімді карыз;
қаржы лизингі құқығында ұзақ ... ... ... ... құны ... алған мерзім аяқталғаннан кейін мүлікті сатып алу немесе меншік
құқығын беру).
Ұзақ ... ... ... ... ... оның ... мен ... өтеледі.
Негізгі құрал-жабдық - еңбек құралына жатқызылатын ... ... ... ... ... Бизнес жүйе ретінде бұрын
капиталдың, ең алдымен негізгі құрал-жабдыққа ... ... ... ... ... таңда пайда кәсіпорынның операциялық қызметі
басталмастан бұрын капиталды негізгі және ағымдағы ... ... ... ... ... шешім қабылдау нәтижесінде алынады. Сондықтан
негізгі капиталды тиімді басқару үшін оның жұмыс істеуі мен ... ... ... ... ... ... нысанына қарамастан барлық
субъектілер негізгі кұрал-жабдықтың тозуын есептейді, ал ... және ... ... ... жер, ... корлары, фильм қорлары, мұражай
және көркем құндылықтары, сахна-қойылым кұралдары, ... ... ... ... ... өнімді мал, бұка, енеке мен ... ... ... және басқа да осындай мекемелердегі жануар
әлемінің экспонаттары, сондай-ақ ... ... және ... ... экспонат, үлгі, модель, кабинет пен ... және ... ... ... да ... ... табиғи тозу
есептелмейді.
Амортизация (кейінгі латын тілінен - «өтеу») - негізгі ... тозу ... ... ... ... ... ... объективтік процесі; арнайы ақшалай қаражатты - өндіріс немесе
айналыс шығынына енгізілетін амортизациялық аударымы ... ... ... жай және ... өндіріс үшін пайдалану. Еңбек құралының
өндірістік процесте және құн кұруға қатысу ... ... ... негізі болып табылады.
Негізгі кұралдың кызмет ету мерзімінің ұзақ болу ... ... ... бір ... ... ... ... олардың табиғи және сапасының
тозу шамасына қарай бөліктермен ... ... ... ... ... ... ... кезеңнен өтеді: ол аяқталмаған өндіріс, даяр
және сатылған өнімнің элементі ретінде болады. ... ... ... өнім кезеңіндегі оның қозғалысын айналыс қаражатымен авансылау қажет.
Амортизациялық (өтелімдік) аударым өнімнің, жұмыс пен қызметтің ... ... ... ... бірі ... табылады. Амортизациялық
(өтелімдік) аударымньщ сомасын жоғарылату немесе төмендету өндіріс шығыньщ,
жылдық ... ... ... ... ... салық салуда
келеңсіздікке әкеп соқтырады.
Амортизация (өтелім) өнім құнының бөлігі ретінде бірнеше кезеңнен өтеді: ол
аяқталмаған өндіріс, даяр және ... ... ... ... ... ... ... әдісі кәсіпорынның Есептік ... және бір ... ... ... жүйелі түрде қолданылуы тиіс.
Амортизация есептеу әдісі өзгерген жағдайда ... ... ... осы ... ... ... ... тиіс. [1, 63-64 бет]
«Жантуева» компаниясы амортизация есептеуде біркелкі (тура) есептен шығару
әдісін пайдаланылады
Біркелкі (тура) есептен шығару әдісі
Осы әдіс қолданылғанда ... тозу құны ... ... ... бүкіл
мерзім ішінде өндіріс немесе айналыс шығынына ... ... ... ... әдіс тозу ... ... ету ... ұзақтығына
байланысты деген ұйғарымға негізделеді.
Біркелкі (тура) есептен шығару әдісінің сипаттамасы:
объектінің амортизацияланатын құны объект қызмет ететін бүкіл ... ... ... ... (бөлінеді);
амортизация нормасы қызмет ету мерзімінің ұзақ-тығына және ... ... ... ... ... табылады.
Компанияның анализдеу жылдарындағы сатап алынған негізгі ... ... ... амортизация мөлшері;
2008 жылы 614601мың теңгеге негізгі құралдар сатып алынған. Оның ішінде:
Ғимарат – 493543 мың ... ... – 15807 мың ... де ... құралдар – 105251 мың теңге
2008 жылы негізгі құралдарға есептеленген амортициция көлемі 61952 ... Оның ... ... ... – 6761 мың ... ... ... амортизация – 6304 мың теңге
Басқа да негізгі құралдарға есептелінген амортицазия – 48887 мың теңге
Істен шыққан негізгі құралдар 2124 мың ... жылы 96646 мың ... ... ... сатып алынған.
Оның ішінде:
Ғимарат – 3839мың теңге;
Жер – 188 мың теңге;
Өзге де негізгі құралдар – 27510 мың ... жылы ... ... ... ... ... 88053 ... Оның ішінде:
Ғимараттарға есептелінген амортицазия – 20038 мың теңге;
Көлік құралдарына есептелінген амортизация – 7249 мың теңге;
Басқа да негізгі құралдарға есептелінген амортицазия – 60766 мың ... ... ... ... 1124 мың ... жылы 67643 мың теңгеге негізгі құралдар сатып алынған. Оның ішінде:
Ғимарат – 67643 мың ... жылы ... ... ... амортициция көлемі 61952 ... Оның ... ... ... – 19344 мың ... ... есептелінген амортизация – 5437 мың теңге
Басқа да негізгі құралдарға есептелінген амортицазия – 51655мың теңге
Істен шыққан негізгі құралдар 218 мың ... ... - ... ... ... ұзақ ... активіне
салынған бөлігі.
Кесте 3
Ұзақ мерзімді активтер
мың тенге
|Жылдар |2008ж | |2009ж | |2010ж | ... ... |801 134 |74% |1 085 ... |1 076 361 |99% |
|Биологиялық активтер | | | | | | ... емес ... | | |1 490 |0.1% |9 556 |0.9% ... қалдырылған | | | | | | ... ... | | | | | | ... да ұзақ мерзімді |276380 |26% |1 457 |0.1% |1 446 |0.1% ... | | | | | | ... ұзақ ... |1 077 514|100% |1 088 319|100% |1 087 363 |100% ... | | | | | | |
| |100.00% | |101.00% | |100.91% | ... көзі: «Жантуева» кәсіпорынының бухгалтерлік балансы [қосымша 1] ... 2. Ұзақ ... ... ... «Жантуева» кәсіпорынының бухгалтерлік балансы көрсеткіштері
негізінде автормен құрастырылған.
2008ж, 2009ж, 2010 ... ұзақ ... ... ... ... ... кестеде көрсетілгендей 2009 жылы 2008
жылмен салыстырғанда 1%-ға, 2010 жылы ... ... ... ... ... ... ішінде негізгі қаражаттар ең жоғарғы үлеске ие және ... ... 2009 жыл мен 2010 жылы оның ... ... ... ... ... басқа ұзақ мерзімд активтер барлық ұзақ мерзімді
активтердің 26%-ын алса, 2009ж, 2010 ... оның ... ... ... 3. Ұзақ ... ... ... үлестері
Дерек көзі: «Жантуева» кәсіпорынының бухгалтерлік балансы көрсеткіштері
негізінде автормен құрастырылған.
2008 жылы ... ... ұзақ ... ... ... 74% ... жылы кестеде көріп отырғанымыздай, негізгі қаражаттыр 99,8 %, ал ... 99% -ды ... ... ... ... меншікті капитал және ұзақ мерзімді
міндеттемелер үлесінен қаржыландырылады.
«Жантуева» компаниясының жарғылық ... 103000 тг ... Ол ... ... 0,0086% -ын құрайды. Компания негізгі ... емес ... ... үшін ... және ... ... пайдаланады.
2008 жылы бөлінбеген пайда 531182 мың теңгені, 2009 жылы 101 542 ... ... 2010 жылы ... ... ... ... активтерді қаржыландыруда ұзақ мерзімді міндеттемелердің
үлесі шамамен 2 % -ды құрайды. Бұл ... ... ұзақ ... көзіне мейлінше аз тәуелділігін көрсетеді.
Активтер рентабельділігі ... ... ... алып келу
қабілетін көрсетеді.
(1)
| |2008ж |2009ж |2010ж ... ... ... мың тг |101 542 мың тг |207 436 мың тг ... ... мың тг |989324 мың тг |880272 мың тг ... | | | ... жылы:
Активтер рентабельділігі =531 182 мың тг/761542 мың тг=0.6975=69.75 %
2009 жылы:
Активтер рентабельділігі =101 542 мың ... мың ... ... ... = 207 436 мың ... мың тг=0.2356=23.56%
Активтердің рентабельділігі 2008 жылы ең жоғарғы ... ... ... ... ... және валютық бағамға байланысты шығындардың
болуы себебінен активтер рентабельділігі күрт төмендеген.
Сурет-4. Активтердің рентабельділік динамикасы
Дерек көзі: (1) формуламен есептелінген ... ... ... ... 4
«Жантуева» кәсіпорынының меншікті капиталының элементтері
мың теңге
|Жылдар |2008ж |2009ж |2010ж ... ... |103 |103 |103 ... ... |139920 |271102 |207436 ... кезең) | | | ... ... |531182 |101542 |488693 ... ... | | | ... сома |671205 |372747 |696232 ... ... ... ... ... балансы [қосымша 1] |
Меншікті негізгі капитал (СОК)
СОК=ВОА (ұзақ ... ...... ... ... ... 2009ж, 2010 жылдардағы ұзақ мерзімді активтер мен ұзақ мерзімді
міндеттемелер көлемі
мың теңге
|жылдар |2008ж |2009ж |2010ж ... ... |1 077 514 |1 088 319 |1 087 363 ... | | | ... ... |465 722 |249 254 |268 986 ... | | | ... ... ... кәсіпорынының бухгалтерлік балансы [қосымша 1] |
2008 ... ... - 465 722 = 611792 мың ... ... ... - 249 254 = 839065 мың ... ... 1 087 363 - 268 986 =818377 мың теңге
Сурет 5. Меншікті негізгі капитал өзгерісінің динамикасы
Дерек көзі: (2) формуламен ... ... ... автормен
құрастырылған.
Негізгі меншікті капитал мөлшері 2009 жылы ең жоғары сомаға ие болған.
Оның себебі бұл жылы ұзақ мерзімді активтер 1 088 319 мың ... ... ... ... ... оның 23% - ын құраған. Ал 2008 жылы ұзақ
мерзімді міндеттемелер ұзақ мерзімді ... 43%- ын, 2010 жылы ... ... ... қорларды тиімді пайдалану көрсеткіштері:
Қор қайтарымдылығы
Қор сиымдылығы
Қормен қаруландырылуы [1]
(3)
(4)
(5)
Қор қайтарымдылығын (3)-ші формулаға сүйеніп есептейміз
2008 жылы:
2009 жылы;
2010 ... ... 1 ... ... құралға шаққандағы. Өнім өткізуден қанша
түсім келетінін көрсетеді.
Жасалған есептеулер нәтижесінде 2008 жылы 1 ... ... ... 45,79тг
болса, 2009 жылы 37,56, ал 2010 жылы 33,67 теңгені құрайтыны анық.
2008ж, 2009ж, 2010жылдар ішінде компанияның қор қайтарымдылық ... ... ... ... ... ... деңгейді, қалған жылдардығы
оның өзгеріс деңгейі шамалы.
Қор сиымдылығын (4)-ші формула бойынша есептейміз
2008 жылы:
2009 жылы:
2010 жылы:
Қормен қаруландырылуын есептеу (5)-ші ... ... ... ... ... ... қаруландыру 1 жұмысшыға келетін негізгі қордың құнын сипаттайды.
Компанияның айналым ... ... мен ... ... ... ... ... - кәсіпорын капиталының өзінің ағымдағы
активіне салынған бөлігі. Материалдық-мүліктік белгі бойынша ... ... ... ... ... материал, отын жэне ... ... даяр ... ... ... ... тауар ақшалай
қаражат және есептердегі қаражат енгізіледі.
Айналым қаражаты өзіне тән ерекшелікпен жоғары ... ... ... ... ... ... функционалдық рөлі
негізгі капиталдың рөлінен өте ерекшеленеді. Айналым қаражаты өндіріс
процесінің ... ... ... капиталының (еңбек құрал-жабдығы) мүліктік элементтері әрбір
өндірістік циклде тұтынылады. Ол ... ... ... ... ... ... өнімнің (орындалған жұмыстың, көрсетілген қызметің)
құнына толықтай енгізіледі. Айналым капиталының ауыспалы ... ... ... ... ... 6. Айналым капиталының ауыспалы айналымының сатылары
Дерек көзі: Кадерова Н.Н. Корпоративтік қаржы. [1, ... ... ... ... ... 2-ге ... ... капиталы
Қарыз айналым қаражаты
Айналым қаражатының ауыспалы айналымы процесінде олар ... ... ... ... ... қаражатын калыптастыру
жүйесі айналымды баяулатып немесе оны жеделдете отырып оның жылдамдығына
ықпал етеді.
Меншікті айналым капиталы (айналым активтері)
Меншікті айналым ... ... ... ... ... ... капитал, жинақталған пайда және т.б.) есебінен ... ... ... ... мөлшері баланс пассивінің 1 - тарауының
қорытындысы мен баланс активінің 1 - ... ... ... (меншікті қаражаттан айналымнан тыс актив шегеріледі) ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
үшін оның мөлшері меншікті капиталдың мөлшерінің 1/3 ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Айналым қаражатының ауыспалы айналымы процесінде олар қалыптастырылған
көздер, ... ... ... ... ... калыптастыру
жүйесі айналымды баяулатып немесе оны жеделдете ... оның ... ... Артық айналым қаражаты кәсіпорын капиталының бөлігі әрекетсіз
және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын каражатының шаруашылық айналымы-ның жылдамдығын
баяулатып, өндірістік процестің жылдамдығын тежейді.
Кәсіпорынның меншікті айналым ... ... және оның ... ... көрсетіледі. [10, 34бет]
Меншікті айналым капиталы = Айналым активтері (қысқа мерзімді ... ... ... міндеттемелер ... ... ... 2009 ... 2010 ... ... ... активтер мен
міндеттемелердің мөлшері
мың теңге
|жылдар |2008ж |2009ж |2010ж ... ... |2730196 |3858305 |3314000 ... | | | ... ... |2670783 |4324623 |3643581 ... | | | ... ... ... кәсіпорынының бухгалтерлік балансы [қосымша 1] |
2008 жылы:
Меншікті айналым капиталы = 2730196 мың тенге – 2670783 мың ... = ... ... ... ... ... = 3858305 мың тенге – 4324623 мың тенге =
=-466318 мың тенге
2010 жылы:
Меншікті айналым капиталы = 3314000 мың тенге – 3643581 мың ... ... мың ... 7. Меншікті айналым капиталы өзгерісінің динамикасы
Дерек ... ... ... кәсіпорынының бухгалтерлік балансы
мәліметтері негізінде құрастырылған.
Айналым қаражатын меншікті және қарыз қаражатқа бөлу ... ... ... ... ... ... қаражатының шыққан тегі мен
оның нысандарын көрсетеді.
Қарыз айналым қаражаты банк және банк емес кредит, ... ... ... және өзге де көз ... ... Ол
кәсіпорынға уақытша пайдалануға беріледі. Қарыз айналым қаражатының бір
бөлігі ... ... пен ... ал ... бөлігі - тегін (кредиторлық
берешек) болады. Кәсіпорынның қарыз ... ... ... ... және бизнес-жоспарда (каржыландыру стратегиясы) керсетіледі.
Капиталдың ауыспалы айналым процесінде айналым қаражатын ... ... ... ... өндіріс барысында тұтынылатын
шикізат пен ... ... ... есебінен сатып алынғаны жөніндегі
ақпарат ешқашан пайдаланылмайды. Алайда ... ... ... ... ... немесе оны жеделдете отырып оның жылдамдығына
ықпал етеді.
Нарық жағдаяты үнемі өзгереді, ... ... ... қаражатына
сұрынысы да тұрақсыз болады. Іс жүзінде осы қажеттілікті тек меншік ... өтеу ... ... Кәсіпорынның меншікті қаражат есебінен жұмыс
істеуі тартымды ... ... ... Ал көп ... тәжірибе меншікті
қаражатты пайдаланғаннан гөрі қарыз қаражатты пайдалану тиімді ... ... ... қаражат тартудың ... ету ... ... ... ... баскарудағы
негізгі міндет болып табылады. Сонымен бірге ... және ... ... қалыптастыру көзі мен оны әр түрлі ... ... ... және ... ... ... пайдалануға ықпал ететін негізгі
фактор. Айналым қаражатын ұтымды қалыптастыру және ... ... ... ... ... мен оның ... жай-
күйіне әсер етеді, ең аз ... ... ... ... табысқа
жетуге мүмкіндік береді. [3, 98бет]
Кесте 7
«Жантуева» кәсіпорынының қысқа ... ... ... ... |2010ж |  |2011ж |  |2012ж |  ... ... |37500 |1,40% |10800 |0,25% |10017 |0,27% ... | | | | | | ... | | | | | | ... |27438 |1,03% |15117 |0,35% |32338 |0,89% ... | | | | | | ... да ... |0,38% |11227 |0,26% |8444 |0,23% ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |2100818 |78,66% |3167954 |73,25% |2485956 |68,23% ... ... | | | | | ... ... |20305 |0,76% |18272 |0,42% |24922 |0,68% ... | | | | | | ... | | | | | | ... да қысқа |474567 |17,77% |1093247 |25,28% |1081904 |29,69% ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |2670783 |100% |4324623 |100% |3643581 |100% ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... [қосымша 1] |
7-ші кестеде ... ... ... ... ... ... мөлшері мен олардың жалпы қысқа ... ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелердің аса көп бөлігін
кредиторлық қарыз ... ... жыл ... оның ... ... ... ... көреміз. Бұл компанияның кредит ... ... ... ... ... ... кредиторлық қарыздың
үлесінің азаюы, басқа да қысқа мерзімді міндеттемелердің ұлғаюына ... ... ... ... айнвлым қаражаттарының басым бөлігі
тартылған қаражаттардан тұрады.
Айналым қаражаты өтімділікке (ақшалай ... ... ... 3-ке ... өтімді қаражат
жылдам сатылатын айналым қаражаты
баяу сатылатын айналым қаражаты
Капиталды салу тәуекелінің дәрежесіне байланысты - салу ... ... ... ... салу ... ... ... капиталы, салу тәуекелі
орташа айналым капиталы, салу тәуекелі жоғары айналым капиталы;
Кесте 8
Айналым қаражатының өтімділік дәрежесі бойынша құрамы мен ... ... ... ... ... ... | ... Ең ... ... |1.1. ... каражат: |
| |- ... |
| |- есеп ... ... |
| |- ... шот; |
| |- өзге де ... ... |
| |1.2. ... ... ... ... ... Жылдам сатылатын актив|2.1. Жөнелтілген тауар |
| |2.2. ... ... |
| |- ... ... қызмет үшін |
| |- ... ... ... |
| |- ... ... |
| |- ... |
| |- ... езге ... ... |
| |- өзге ... |
| |2.3. Өзге ... капиталы ... Баяу ... ... |3.1. Алдағы кезеңде шығысы шегерілген запас және|
| ... ... ... ... ҚҚА ... көзі: Кадерова Н.Н. корпоротивтік қаржы. [1, 93бет] ... ... ... ... салу ... ... ... кұрамы мен
құрылымы
|1 |2 ... ... ... қаражаттың кұрамы ... | ... Салу ... |1.1. ... ... ... аз айналым |- касса; ... |- есеп ... ... |
| |- ... шот; |
| |- өзге де ... ... |
| |1.2. ... ... қаржы салымы ... ... ... |2 ... Салу ... ... айналым |2.1.Дебиторлықберешек (күмәндіні ... ... ... ... (сүр |
| ... шегергенде) |
| ... онім мен ... ... |
| ... ие ... ... ... Салу тәуекелі орташа айналым ... ... жэне ... зат. ... |3.2. ... ... |
| ... ... |
| ... |
| ... ... ... |
|4. Салу тәуекелі ... ... ... ... ... |
|қаражаты ... сүр ... |
| ... тыс ... |
| ... 4.4.Сұраныска ие емес даяр |
| ... мен ... |
| ... ... айтылған |
| ... ... өзге ... ... көзі: Кадерова Н.Н. корпоротивтік қаржы. [1, 93бет] ... ... ... ... ... мен ... ... қаражатының ауыспалы айналымы ... олар ... ... ... ... ... қаражатын калыптастыру
жүйесі айналымды баяулатып немесе оны жеделдете отырып оның ... ... ... ... ... ... ... бөлігі әрекетсіз
және кіріс әкелмейтінін білдіреді. Сонымен бірге айналым ... ... ... ... ... жылдамдығын
баяулатып, өндірістік процестің жылдамдығын тежейді.
Кесте 10
|Айналым каражат көзінін кұрамы мен кұрылымы |
| |
| |
| |
| ... ... көзі |
|1 |2 |3 ... ... ... ... ... Жарғылық |1. Банкінің ұзак мерзімді |1. Кредиторлық ... ... ... |- ... мен ... ... ... Ұзак ... қарыз |мердігерлерге ... ... |3. ... ... ... ... ... бойынша |
|капитап |кредиті |- ... ... ... ... ... |2 |3 ... ... таза |4. Қысқа ... |- ... ... ... |- өзге ... ... ... коры |5. Коммерциялық |2. ... қоры ... ... ... |3. ... шығыс пен |
|каржыландыру, |6. Инвестицияльщ ... ... ... ... ... |4. ... ... ... |
|бюджеттен |7. Қызметкерлердің ... ... ... |инвестициялык |5. ... ... озге ... тыс ... ... ... ... ... | |6. ... және өзге|
| | ... ... ... ... Н.Н. корпоротивтік қаржы. [1, 95бет] ... ... ... ... аз ... ... меншікті
көздің: пайданың, жарғылық капиталдың, ... ... ... мақсатты қаржыландыру қорының есебінен жабылады.
Алайда бірқатар тобъективті ... ... ... ... ... ... төлеуді кешіктіру және т.б.)
кәсіпорынға уақытша ... ... ... ... ... Бүл жағдайда
шаруашылық қызметті каржымен қамтамасыз ету үшін ... ... банк ... кредит, қарыз, инвестициялық салык ... ... ... ... ... ... тартылады.
Кесте 11
«Жантуева» кәсіпорынының меншікті капиталының құрамы
мың теңге
|жылдар |2010ж |2011ж |2012ж ... ... |103 |103 |103 ... ... |139920 |271102 |207436 ... кезең) | | | ... ... |531182 |101542 |488693 ... ... | | | ... сома |671205 |372747 |488796 ... ... «Жантуева» кәсіпорынының бухгалтерлік балансы [қосымша 1] |
Кесте 12
«Жантуева» кәсіпорнының қарыз көлемі
мың ... |2 |3 |4 |
| |2010ж |2011ж |2012ж ... ... |2100818 |3167954 |2485956 ... ... | | | ... ... «Жантуева» кәсіпорынының бухгалтерлік балансы [қосымша 1] |
Сурет 8. Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... үлесі (2008-2010 жылдар).
Дерек көзі: «Жантуева» кәсіпорынының бухгалтерлік балансы мәліметтері
негізінде автормен құрастырылған
«Жантуева» ... ... ... 2008 жылы ... ... ... 78% - ын құрады, 2009 жылы 73%-ын, 2010 жылы ... 8-де ... ... жыл ... компанияның кредиттер көзінен
қаржыландырылу пайызы төмендегенін байқаймыз.
Айналым қаражаттарының тиімді пайдалану көрсеткіштері
Айналым капиталының ... ... үшін мына ... ... күнмен есептелетін айналымдылығы;
тура айналымдылық коэффициенті (айналым саны);
кері айналымдылық коэффициенті (сатылған өнімнің 1 теңгесін ... ... ету ... ... ... тиімді пайдалану көрсеткіштерін есептеу үшін қажетті
«Жантуева» компаниясының деректері
|Жылар ... |2010ж |2011ж |2012ж |
| ... | | | ... мың ... |N |35491731 ... ... ... қаражаты, |E |2730196 |3858305 |3314000 ... ... | | | | ... ... күндер|Т |365 |365 |365 ... | | | | ... ... ... кәсіпорынының бухгалтерлік балансы [қосымша 1] |
Айналым капиталының күнмен есептелетін ... ...... капиталының күнмен есептелетін айналыc кезеңінің ұзақтығы
E – айналым капиталы (қаражат)
T – есепті ... ... – өнім сату ... ... сүйеніп, 11 кестедегі деректерді пайдаланып көрсеткіштерді
есептейміз.
2008 жылы:
L= 2730196 мың теңге * 365 / 35491731 мың ... = ... ... 3858305 мың ... * 365 / 40114967 мың ... = ... ... 3314000 мың теңге * 365 / 35567150 мың теңге = 34
Айналым капиталының Е орнына ... ... ... ... жеке ... анықтауға болады. Айналымдылықтың
жекелеген көрсеткіші ерекше айналым бойынша есептелуі мүмкін. ... үшін оның ... ... шығыны, ал аяқталмаған өндіріс үшін -
тауардың қоймаға ... ал даяр өнім үшін - ... ... өнім үшін - ... ... ... болып табылады.
Тура айналымдылық коэффициентін(айналым саны)
К пр = ... ... пр = 35491731 мың ... / 2730196 мың ... = ... жылы:
К пр = 40114967 мың теңге / 3858305 мың ... = ... ... пр ... мың теңге / 3314000 мың теңге = 11
Тура айналымдылық коэффициенті 1 бірлік айналым қаражаты көлемінде ... ... ... ... ... ... 1 ... айналым қаражаты көлеміне 2008жылы
13. 2009 жылы 10, 2010 жылы 11 бірлік өнім көлемі келетіні ... ... ... ... ... 1 ... ... қамтамасыз ету коэффициенті).
К обр = ... ... обр =2730196 мың ... / 35491731 мың ... = ... жылы:
К обр =3858305 мың теңге /40114967 мың теңге = ... ... обр =3314000 мың ... / 35567150 мың ... = ... ... 1 ... айналым қаражатымен қамтамасыз ету
коэффициенті. 2008 жылы бұл ... 0,083 тең ... 2009 жылы ... ал 2010 жылы ... тең ... ... ... тиімділігінің көрсеткіші, ... ... ... ... (айналым капиталына қажеттіліктің қысқаруы);
өнім мелшерінің есуі;
алынатын пайданың артуы ықпал етеді.
Айналым ... ... ... үшін ... ... ... ... қабылдау үшін өте маңызды орын алады.
Компания басшылары, компаниядағы ... жөне ... ... ... әсер ... ... ... сонымен қатар болуы мумкін
төуекелдерді минимилизациялау немесе мулдеу жоюға бағытталған іс-шараларды
қабылдауға ... ... ... ... үнемдеу (айналым капиталына қажеттіліктің
қысқаруы), өнім мелшерінің ... оған ... ... ... ... етіп ... алдыңғы уақытта тұрақты дамуына жол ашады.
2.3 Компанияның қаржылық жағдайын талдау
Корпорация (кәсіпорын) шаруашылық қызмет процесінде ... ... ... және өзге де ... мен шығыс кешенін іске асырады.
Шығынды өтеу (мысалы, өндіріс шығындары) қарастырылады, ал шығысты ... ... ... қорды қайта бағалауға жүмсалатын ... мен ... ... ... ... көрсетілген) және күңгүрт
(мысалы, кәсіпорынның меншік иесінің еңбек шығынының мөлшері анықталмаған).
Айқын шығын ... ал ... ... - ... деп ... мен ... экономикалық мағынасы мен тағайындалуы бойынша төмендегі
бірнеше топқа біріктіріледі:
1) негізгі және ... ... ... ... ... Бұл ... және ... капиталын құрумен, қайта жаңартумен және кеңейтумен
байланысты және кәсіпорынның меншікті қаражаты мен ... ... ... өнім ... ... өндірісіне және сатуга жұмсалатын. Бұл ... және ... ... сондай-ақ еңбек ресурсын тиісті мақсатта
пайдаланумен байланысты; ол өнімді, жұмысты, қызметті ... ... ... ... бағдарламаларға жұмсалатын. Оған мысалы,
қызметкерлердің ... ... кадр ... ... қызмет көрсетуге жүмсалатын шығын енгізіледі және ол ... ... ... ... өтеледі;
4) біржолгы шығыс.
Шығын орнын толтыру көзі бойынша ... ... ... және ... ... ... және ... тыс кордың қаражаты;
кредит (қарыз) ресурс.
Шығын қабылданатын шешімге орай мына түрлерге бөлінеді: жүктелме (міндетті)
және ... ... ... алып ... ... және ... бірге барлық шығысы:
шартты-тұрақты (өндірістің және өнім, ... ... ... ... және ... (осы мөлшерге тәуелді);
тікелей (өнімге тікелей әдіспен бөлінетін) және ... ... ... және ... және ... (үстелме);
бір элементтік және кешенді;
нормаланатын және нормаланбайтынға бөлінеді. [1, 112-113бет]
Компанияның шығындары туралы мәлімет
Кесте 14
«Жантуева» кәсіорынының 2008 ... ... және ... ... ... (мың ... |
| ... | ... ... және тауар сатудың |35491731 |97,794% ... құны | | ... ... ... ... ... |1673 |0,005% ... ... |25495 |0,070% ... ... ... ... ... |227948 |0,628% ... ... ... |98,497% ... ... |499459 |1,376% ... ... ... ... ... |1772 |0,005% ... айырмашылық бойынша шығындар |305 |0,001% ... де ... |44051 |0,121% ... ... |545587 |1,503% ... ... ... |100% ... ... ... ... ... және ... туралы есебі,2008ж |
|[қосымша 1] ... ... ... 2009 ... тұрақты және өзгерлемі шығындары
|Шығындар ... (мың ... |
| ... | ... ... және ... ... |40114967 |98,14% ... құны | | ... ... |101510 |0,25% ... ... ... ... ... |67822 |0,17% |
|Өзгермелі ... ... |98,55% ... ... |495166 |1,21% ... ... шығаруға кеткен шығындар |1532 |0,004% ... ... ... ... |15629 |0,04% ... де ... |78426 |0,19% ... ... |590753 |1,45% ... ... ... |100% |
|Дерек ... ... ... ... және ... туралы есебі,2009ж |
|[қосымша 1] ... ... ... 2010 ... ... және өзгерлемі шығындары
|  Шығындар ... (мың ... ... ... ... және тауар сатудың |35567150 |98,25% ... құны | | ... ... |30899 |0,09% ... ... ... ... шығындары |70385 |0,19% ... ... ... |98,53% ... ... |326655 |0,90% ... есептен шығаруға кеткен шығындар |381 |0,001% ... ... ... ... |266 |0,001% ... де ... |205844 |0,57% ... шығындар |533146 |1,47% ... ... ... |100% ... ... ... ЖК-ның кірістер және шығыстар туралы есебі,2010ж |
|[қосымша 1] ... ... 3 ... шығындарды салыстырсақ, 2009 жылы шығындар
40875052мың теңгені құрап (кесте 13) ең көп сома ие. 2008 ... ... 36292434 сың ... ... тең болса, 2010 жылы 36201580мың
теңгені(кесте 14) құрады. 3 жылда да ... ... ... ... ... 98 % -ға дейін. Тұрақты шығындар шамамен тек 2 %- ... 9. 2010ж, 2011ж, 2012 ... ... ... сомасының өзгерісі
Дерек көзі «Жантуева» ЖК-ның кірістер және шығыстар туралы есебі мәліметтер
негізінде: автормен құрастырылған.
Ағымдағы шығындарды ... ... үшін ... ... ... ... шегі шығындардың өтелу мерзімін анықтауға мүмкіндік береді.
Рентабельділік шегі неғұрлым төмен болса, солғұрлым шығындар тез ... шегі ... ... ... солғұрлым шығындар жай өтеледі.
(10)
(11)
2010 жылғы рентабельділік шегін анықтау
2011 жылғы рентабельділік шегін анықтау
2012 жылғы ... ... ... 10. ... ... ... (2009-2011жылдар)
Дерек көзі: «Жантуева» ЖК-ның кірістер және шығыстар туралы есебі негізінде
автормен ... ... ... ... ... запасы = 36684444мың тг - 20984115мың тг = =15700329мың
тг
2009 жылы:
Қаржылық тұрақтылық запасы = 40763446мың тг - 49229416мың тг = ... ... ... ... = 36261653мың тг - 33321625мың тг = =2940028мың
тг
Компания шығындары қаржылық тұрақтылық запасынан аспауы тиіс. Егер шығындар
бұл сомадан асып ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Кіріс пен шығыстың біріктірілген бюджеті өндірістің және өнім ... сату ... ... ... ... ... қаржы және
ақша-кредит саясаты ескеріліп жыл бойы нақтыланады.
Кәсіпорынның бюджетін ... мен ... ... ... ету
үшін басқарушылық тәртіптеменің айқын жиынтығы пайдаланылады, оған:
жиынтық бюджеттің жоспарлы мағынадан (сомадан) нақты ауытқуды жедел ... ... ... ... ... ... ... емес шығын мен ысырапты жэне өнімді қымбаттатын ... ... өзге де ... жою ... іс-шара әзірлеу;
басқарушылық шешім қабылдау және бюджеттің ... ... ... ... және ... ... орындау жөнінде талдамалық
материал ресімдеу және оны кәсіпорын басшысына табыс ету кіреді.
Компанияның ... бөлу мен ... ... ... ... кез ... ... негізгі (операциялық),
негізгі емес (қаржылық және инвестициялық) және ... ... ... алуы ... ... - заңды тұлғаның кіріс алатын негізгі қызметі және
инвестициялық және ... ... ... өзге де кызметі. ... осы ... ... ... ... ... қызмет - ұзақ мерзімді актив сатып алу және сату, сондай-ақ
өтелетін қарыз беру және алу ... ... ... - ... ... ... ... капиталдың және қарыз
қаражаттың мөлшері мен кұрамы өзгеретін қызметі.
Кесте ... жылы ... ... ... және қаржылық
қызметтерінен түскен табыстары
|Операциялық қызмет ... ... ... ... ... ... ... ... |98,89% ... ... түскен түсім |161 |0,0004% ... ... |419708 |1,01% ... да түсімдер |44002 |0,11% ... ... ... ... |100% ... ...... қызметтен түскен таза пайда |715770 |  ... | | ... ... |  |  ... түсімі |11873 |100% ... |888356 |  ... ... ... таза ...... | | ... қызмет |  |  ... ... ... |476911 |100% ... |105000 |  ... ... түскен таза пайда |371911 |  ... | | ... ... ... |211198 |  ... кезең қаражаттары |331540 |  ... ... ... ... |542738 |  ... ... «Жантуева» кәсіпорынының ақша-қаражаттар қозғалысы туралы |
|есебі [қосымша 1] ... ... 2010 жылы ... инвестицилық қызметінен түскен
түсімнен инвестициялық қызметке кеткен шығындарының көп ... ... ... ... ... ... ... және соның есебінен
инвестицилық қызметтен шыққан шығыстар жабылған.
Кесте 18
2010 жылы Компанияның операциялық, инвестициялық және қаржылық
қызметтерінен ... ... ... ... ... |үлестері |
|Тауар сатудан түскен түсім ... |96,53% ... ... ... ... |2011 |0,0046% ... аванстар |1480567 |3,42% ... да ... |21493 |0,05% ... ... ... ... |100% ... ...... қызметтен түскен таза пайда |875099 |  ... | | ... ... |  |  ... ... |450521 |100% ... |441146 |  ... ... ... таза ...... | | ... ... |  |  ... ... алу |400000 |100% ... |1069766 |  ... ... ... таза ... |-669766 |  ... | | ... ... ... |214708 |  ... ... ... |542738 |  ... ... ... ... |757446 |  ... ... ... кәсіпорынының ақша-қаражаттар қозғалысы туралы |
|есебі ... 1] ... ... ... көзі операциондық қызметтен түсетінін 17, ... ... ... 2010 жылы ... ... ... оның ... көп болып кеткен. Ал 2011 жылы ... ... ... ... байқаймыз. Компаниның бұл шығындары
басқа қызметтерден түскен түсімдер есебінен ... ... ... ... ... жол ... ... өткізу, жабдықтау, қаржы және инвестициялық
қызметінің түрлі қырлары ... ... ... ... ... бағаланады. Кәсіпорын қызметінің қаржы нәтижесінің қорытындыланған
ең маңызды көрсеткіштері «Кіріс және шығыс ... ... ... ... тоқсандық есеп-қисап нысанында келтірілген.
Кесте19
2011 жылы компанияның операциялық, инвестициялық және қаржылық
қызметтерінен түскен табыстары
|Операциялық қызмет ... ... ... ... ... түскен түсім ... |97,29% ... ... ... түсім |1864 |0,0046% ... ... |1081904 |2,65% ... да ... |24415 |0,06% ... ... ... ... |100% ... ...... қызметтен түскен таза пайда |430329 |  ... | | ... ... |  |  ... ... |20000 |100% ... |526593 |  ... ... ... таза пайда|-506593 |  ... | | ... ... |  |  ... ... ... |17678 |100% ... |91387 |  ... ... ... таза ... |-73709 |  ... | | ... құралдарының ұлғаюы/кемуі |-149973 |  ... ... ... |757446 |  ... ... соңындағы қаражаттар |607473 |  ... ... ... ... ақша-қаражаттар қозғалысы туралы |
|есебі [қосымша 1] ... ... ... ... ... ... және қаржылық
қызметтен түсімнен қарағанда шығындардың көбірек екенін ... ... ... ... ... ... ... жабылады. Бірақ
бұл жылы операциялық қызметтен түскен түсім инвестициялық және ... ... ... ... және ол алдыңғы кезеңнің түсімдері
мен жабылғанын көреміз (кесте 19).
Қаржы ... ... ... ... жүргізуінің
абсолюттік тиімділігін сипаттайды. Олардың арасында ең маңыздысы нарықтық
экономика жағдайында кәсіпорын экономикасының дамуының ... ... ... ... табылады. Кіріс ұлғайса өзін-өзі қаржыландыру,
ұдайы ... ... ... ... ... және материалдык
қажеттілігінің проблемаларын шешу үшін қаржы базасын құрады. Кірістің
есебінен ... ... ... және ... да кәсіпорын мен
ұйымның алдындағы міндеттеменің бөлігі орындалады. Сөйтіп, ... ... ... жәие ... ... ... үшін өте
маңызды болып табылады.
Кірістілік көрсеткіші кәсіпорынның іскерлік белсенділігі мен қаржылай
әлауқатының дәрежесін ... ... ... ... қайтарым
деңгейі және осы кәсіпорынның активіне салынған салымның кірістілігі де
кірістілік көрсеткіші бойынша ... 18, 19 ... ... ... ... ... үш жылдағы
компанияның барлық қызметтерінен түскен жылпы түсім өзгерісінің диаграмасын
құрастырдым.
2011 жылы ... ... ... ... ... ... жоғары
деңгейде екенін көре аламыз.
Сурет 11. 2010ж, 2011ж, 2012 жылдардағы компанияның қызметтерінен түскен
түсім көлемінің өзгерісі
Дерек ... ... ... ... ... туралы есебі
мөліметтері негізінде автормен құрастырылған.
Таза пайда (кіріс) - бұл ... ... ... ... ол ... одан әрі өсу көзі және кәсіпорынның меншік иесі (кәсіпкер)
кіріс ... ... ... ... таза ... ... иелерінің (акционерлер,
жарнашылар, қатысушылар) шешімі бойынша бөлінеді. Жыл ... ... ... ... ... ... ... тоқсанда пайданы бөлу сметасын
бекітеді. Қолданыстағы заңнама ... ... ... мен ... ... пайдаға салынатын салық) кәсіпорын иелігінде қалатын таза
пайдадан төленетінін ескерген жөн.
Кәсіпорын ... ... таза ... екі ... жыл бойы ... ... ... бөлінетінге және бөлінбейтін ... ... ... жыл ... ... бөлінбеген пайданың болжанатын
қалдығының мөлшерін ... ... ... ... ... ... қалатын бүкіл пайданың бөлінуін болжауға болады.
Компания иелігінде қалатын табыстарды ... ... ... таза ... ... ... ... қатысушылар) шешімі бойынша бөлінеді. Жыл басында менеджердің
үсынысы бойынша меншік иелері болжамды жылы, ... ... бөлу ... ... ... бойынша кейбір салықтар мен жиындар
(мысалы, үстеме пайдаға салынатын салық) кәсіпорын иелігінде қалатын ... ... ... жөн.
Сурет 12. Компанияның иелігінде қалатын таза кіріс
Дерек көзі: Кадерова Н.Н. Корпоративтік қаржы, [1, 163 бет]
Кәсіпорын иелігінде қалатын таза ... екі ... жыл бойы ... ... ... ... және бөлінбейтін ... ... ... жыл ... ... ... ... болжанатын
қалдығының мөлшерін көрсетеді. Меншік иелерінің шешімі бойынша ... ... ... ... ... ... болады.
Акционерлік қоғамда бөлінетін пайдадан салық ... ... ... тіркелген дивиденд төленеді. Бүл мөлшері дивиденд ... ... ... мен ... ... ... ... бірге ационерлік қоғам мен жауапкершілігі шектеулі серіктестік
колданыстағы заңнаманы және нормативтік ... ... ... ... мөлшерде резервтік қор құруды қамтамасыз етуі тиіс. Сондықтан
құрылтай кұжатта бекітілген ... қол ... ... ... ... ... осы қорға бағытталуы тиіс.
Кәсіпорын дивиденд төлеп, резервтік қор ... ... ... ... ... бөлу ... кәсіпорынның стратегиялық және тактикалық
міндетінде анықталады. Аталмыш міндетке кәсіпорынның келешегі (өндірісті
дамытуға немесе тұқыртуға ... ... ... ... ... ... ... үйлесім), жаңа инвесторды (бұл үшін алдағы ... ... ... ... және ... ... (пайданы
элеуметтік іс-шараларға, әлеуметтік сала қаражатының ... ... ... және т.б.) ... қажеттілігі жатады.
Жыл бойы пайда арнайы мақсаттағы қорға, мақсатты қаржыландыруға (мектеп
жасына дейінгі балаларға ... ... және ... ... ... ... ... шаруашылық бойынша залалдың
орнын толтыруға, жарғылық қорды толықтыруға, ... ... ... ... ... ... деңгейден тыс өтеу, негізгі құрал-
жабдықты ұзақ мерзімді жалға алу үшін пайыз төлеуге, үлес пен жай ... ... және т.б. ... ... ... бөлігі бөлінбей
қалуы мүмкін.
Пайданы жыл бойы ... ... ... ... ... ал ... әрқайсысынан түсетін пайдадан аударылатын
аударымның сомасын кәсіпорынның ... ... жыл ... ... бойы нақты пайда бекітілген сметаға сәйкес пайдаланылады. Жоспарлы
шығысты қоспағанда, ... ... ... пайданың есебінен бюджеттен
тыс қорларға кейбір төлем, өкілдік ... ... ... ... ... мен ... ... кадр даярлау мен қайта даярлауға
жүмсалатын ... ... ... заңнамасын бүзғаны үшін белгіленетін
айыппұл санкциясы және т.б. төленеді.
Жыл басында кәсіпорынның кірісі мен ... ... ... жылы пайданы
пайдалану есебі жасалады, сондай-ақ бөлінбеген пайданың сомасы анықталады.
Компанияның ... ... ... ... ... диагностикалау кәсіпорын қаржысының дағдарыстық даму
параметрін факторларды талдау мен ... ... ... ... ... жүйесі сипатталады.
Қаржы дағдарысын терең диагностикалау мына мақсатта жүзеге асырылады:
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... алынған бағалау нәтижесін тереңдету;
кәсіпорын қаржысының жай-күйіндегі дағдарыстың ауқымын алдын ала бағасын
растау;
кәсіпорынның қаржы дағдарысын және оның ... ... ... жекелеген фактордың дамуын болжау;
кәсіпорынның қаржы дағдарысын ішкі ... ... ... ... ... және болжау.
Кәсіпорын қаржысының дамуының ... ... ... негізгі
факторлардың жиынтыгы. Қаржы дағдарысын терең диагностикалау факторларды
талдау мен ... ... ... ... мен ... ... ... екі негізгі топқа
бөлінеді:
кәсіпорынның қызметіне тәуелді емес (сыртқы немесе экзогендік фактор);
кәсіпорынның қызметіне тәуелді (ішкі немесе эндогендік ... ... ... ... ... кезінде мына үш шағын
топқа бөлінеді:
а) елдің жалпы ... ... ... ... ... осы ... шаруашылық қызметіне ... ... яғни оған ... ... қаупін төндіретіндер ғана
қарастырылады.
ә) нарықтың факторлар. Осы факторларды ... ... ... ... та ... ... шығарылатын өнім бойынша да)
және қаржы нарығының да даму ... ... өзге ... факторлар. Кәсіпорын осы факторлардың құрамын өз қызметінің
ерекшеліктерін ескере отырып дербес анықтайды. [20]
Кәсіпорын ңаржысының дамуында дағдарысқа ... ... ... ... ... ... ... кіріс мөлшерінің құлдырауы;
инфляцияның өсуі;
төлем айналымының баяулауы;
салық жүйесінің тұрақсыздығы;
реттейтін заңнаманың түрақсыздығы;
халықтың нақты кірісі деңгейінің төмендеуі;
жұмыссыздықтың ұлғаюы.
ә) ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай кемуі;
қор нарығының белсенділігінің төмендеуі;
валюта нарығының тұрақсыздығы.
б) өзге ... ... ... үрдіс;
табиғи зілзала;
қылмыстық жағдайдың нашарлауы.
Қаржы дағдарысының дамуына себеп болатын ішкі факторлар да кәсіпорынның
ақша ... ... ... ... ... ... мына үш
шағын топқа бөлінеді:
операциялық қызметпен байланысты факторлар;
инвестициялық қызметпен байланысты факторлар;
қаржы қызметімен байланысты факторлар.
Кәсіпорын қаржысының дамуының ... ... ... ішкі ... ... ... ... шығынның тиімсіз құрылымы (тұрақты шығынның жоғары үлесі);
негізгі құрал-жабдықты төмен деңгейде пайдалану;
сақтандыру және ... ... ... ... әртараптандырылған түрінің жеткіліксіздігі;
тиімсіз өндірістік менеджмент.
ә) инвестициялың факторлар:
тиімсіз қор қоржыны;
құрылыс-монтаж жұмыстарының тым ұзақтығы;
инвестициялық ресурсты ... тыс ... ... ... жоба ... жоспарланған
пайда мөлшеріне қол жеткізбеу;
тиімсіз инвестициялық менеджмент.
б)қаржы факторлары:
тиімсіз қаржы стратегиясы;
активтің тиімсіз құрылымы ... ... ... ... ... тыс үлесі;
қарыз капиталы тартылатын қысқа мерзімді көздің көптігі;
дебиторлық берешектің өсуі;
капиталдың жоғары ... ... жол ... деңгейінен асу;
тиімсіз қаржы менеджменті. [1]
Кешенді терең талдауды жекелеген факторлардың кәсіпорын қаржысының дамуына
дағдарыстың жасайтын ... ... ... ... пайдаланып
жүргізу.
Осы талдау жекелеген факторлардың кәсіпорын қаржысының әр ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Осындай терең талдауды жүзеге асыру ... мына ... ... ... ... ... ... талдау жүзеге асырылғанда «дағдарыс өрісі»
объектісінің шеңбері, сондай-ақ қаржы дағдарысының
ықтимал қаупінің көрсеткіші индикаторының жүйесі де біршама кеңейеді;
корреляциялың ... Осы әдіс ... ... ... ... даму ... ... ықпалының дәрежесін анықтау үшін
пайдаланылады.
СВОТ-талдау. СВОТ-талдау кәсіпорыннын мықты және осал жағының ... ішкі ... ... ... ... ... ... себеп болатын жекелеген сыртқы (экзогендік)
факторлардың жағымсыз ықпалын жеке ... ... ... ... Бұл ... ... ... қаупін
интегралдық бағалау алгоритмі болып табылады. Аталмыш ... ... ... жай-күйін диагностикалайтын ең ... ... ... ... Э. ... ... кәсіпорынды
зерттеу негізінде банкроттықтың ықтималдығын интегралдық ... ... ... маңыздылық коэффициентін анықтады.
Альтман моделінің түрі мынадай болады:
Z=1.2X1+1.4X2+3.3X3+0.6X4+0.5X5
(13)
мұнда: Z - банкроттық қаупінің деңгейінің интегралдық ... ... - ... ... ... ... кәсіпорынның барлық активінің
сомасына қатынасы;
Х2 - ... ... ... - ... кірістілік деңгейі;
Х4 - меншікті және қарыз капиталы ... ... - ... ... ... ... ... [1, 345 бет]
Альтман моделінде кәсіпорынға төнетін банкроттық қаупінің деңгейі ... ... ... ... ... ... үшін ... көрсеткіштер мәндері
|Көрсеткіш атауы ... (мың ... ... ... |3314000 ... ... |4401363 ... ... |488796 ... ... кейінгі пайда |207436 ... ... |696232 ... ... |3912567 ... ... табыс |694503 ... ... ... кәсіпорынының балансы [қосымша 1] |
18 кестедегі мәліметтерді пайдалана отырып, төмендегі көрсеткіштерді
табамыз.
(14)
Х1 = 3314000 мың ... / 4401363 мың ... ... мың теңге /4401363 мың теңге=0.1
(16)
X3= 207436мың теңге / 4401363мың теңге=0.05
(17)
X4= 696232мың теңге/ 3912567мың теңге=0.18
(18)
X5=694503 мың теңге / 4401363мың ... ... ... ... ... ... ... деңгейі мына
шкала бойынша анықталады
|« Z » көрсеткішінің ... ... ... | ... ... |Өте ... ... ... ... |Өте ... |
|2,71-2,99 | ... және ... | ... көзі: Кадерова Н.Н. Корпоративтік қаржы, [1, 345|
|бет] |
19 ... ... ... ... ... ұшырау
қаупінің жоғары екенін көреміз.
Жекелеген факторлардың жағымсыз ықпалынан
кәсіпорын қаржысы дағдарысының жай-күйінің дамуын
болжау. Осы болжау арнайы көпфакторлы регрессиялық
модельді әзірлеу, осы ... ... ... ... да ... пайдалану негізінде жүзеге асырылады. Болжау
процесінде қаржының дамуына өте жағымсыз ықпал ететін факторлар және ... ... ... ... көп ... ... факторлар
ескеріледі.
Кәсіпорынның ішкі қаржы әлеуеті есебінен қаржы
дағдарысын бейтараптандыру қабілетін болжау. Кәсіпорын осы ... ақша ... ... ... етуді;
қаржы міндеттемесінің жалпы сомасын төмендетуді;
өзінің қаржы міндеттемесін қысқа ... ... ұзақ ... ... ... ... және операциялық леверидж коэффициентін
төмендетуді;
өз қызметіндегі каржы тәуекелінің деңгейін төмендетуді;
жекелеген ... ... ... ... басқа да қаржы
кәрсеткіштерін оң өзгертуді қалай және қандай мөлшерде қамтамасыз ете ... ... ... ... ... дағдарысының ауқымын түпкілікті анықтау.
Қаржының дағдарысты жай-күйінің ауқымын ... ... ... ... және болжамды нәтижелері кіруі және ... ... ... ... ... ... анықталуы тиіс.
[12]
3 КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ... ДАМУ ... ... ... ... ... қаржыны корпорацияның құрылтай ... ... ... және ... міндеттерге,
мысалы, тауар (қызмет) нарығында жайғасымды күшейту, сатудың қолайлы
мөлшеріне, ... ... ... ... мен табыстылығына жету,
сонымен бірге төлеуге қабілеттіліктің және ... ... ... ... (акционерлердің) әл-ауқатын арттыру сияқты мақсаттарға қол
жеткізу үшін орынды пайдалануды қарастырады.
Қаржы саясатының мағынасы ... ... ... ... ... ... және коммерциялық тәуекелдерден
қорғауды ... ... ... ... ... каржы ресурсы пайдаланылатын негізгі бағыттарды анықтау;
қойылған мақсаттарға жетуге бағытталған практикалық іс-әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... табылады:
пайданы экономикалық өсу көзі ретінде барынша ұлғайту;
капиталдың құрылымы мен ... ... ... ... және іскерлік белсенділігін камтамасыз ету;
корпорация қаржысының меншік иелері ... ... мен ... үшін ашық ... қол жеткізу;
корпоративтік бағалы қағаз эмиссиясының, қаржы лизингінің, ... ... ... ... ... ... ... қызметінің нарықтық жағдайларға үйлесетін стратегиялық мақсатын
белгілеу және оған қол жеткізу жолдарын іздестіру есебінен, ... ... ... ... ... ... (қаржы менеджменті)
тиімді менеджментін әзірлеу.
Қаржы саясаты мәселелердің ұзақ шешілетінін және оның ... ала ... ... стратегиясы мен тактикасына жіктіледі. [1]
Корпорацияның қаржы стратегиясы әзірлемесінің аса ... ... ... ... ... және ... және ... саясатын әзірлеу;
кредит саясатын әзірлеу;
негізгі капиталды басқару жэне амортизациялық саясатты қабылдау;
айналым активті және кредиторлык берешекті баскару;
қарыз қаражатты ... ... ... ... және ... ... ... және инвестициялық саясатты таңдау;
корпорацияның жетістіктерін және оның нарықтық құнын (бағасы) бағалау.
Корпорация қызметінің негізгі параметрлеріне: сату ... мен оның ... ... мен табыстылыққа, қаржылық тұрақтылық пен ... кол ... ... перспективалық жоспарлау каржы
стратегиясының құрамдас бөлігі болып табылады.
Қаржы тактикасы ... ... ... шығындар
түрлері мен құрылдымдық бөлімшелер арасында ақша ресурстарын қайта ... дер ... ... ... корпорацияның дамуының нақты
кезеңінің жекелеген міндеттерін шешуге бағытталады. [17]
Корпорацияның каржы ... ... - ... ... стратегиясының ең маңызды
түрі болып табылады. Қаржы стратегиясы кәсіпорынның үзақ мерзімді қаржы
мақсатын қалыптастыру, осы ... қол ... ең ... ... ... ... ... орта жағдайы өзгерген жағдайда ... ... мен ... ... соған барабар нақтылау арқылы оның қаржы
қызметінің барлық негізгі бағыты мен ... ... ... тиімді дамуын камтамасыз етуде қаржы стратегиясын әзірлеу
маңызды рөл атқарады. Қаржы ... ... ... ... қаржы стратегиясы жалпы кәсіпорынның және оның жекелеген
құрылымдық бірліктерінің келешектегі экономикалық және ... ... ... жалпы және қаржы мақсатын іске асыру механизмін қамтамасыз
етеді.
Қаржы стратегиясы кәсіпорынның каржы мүмкіндігін нақты бағалауға, оның ... ... ... пайдалануды әрі қаржы ресурсын ... ... ... ... ... тигізеді.
Қаржы стратегиясы сыртқы ортаның факторы ... ... ... болатын келешекті жаңа инвестициялық мүмкшдікті жылдам іске
асыруды қамтамасыз ... ... ... кәсіпорын қадағаламайтын сыртқы ... ... ... ала ... ... ... және
кәсіпорын кызметі үшін оның ... ... ... ... ... стратегиясы кәсіпорынның бәсекелестерімен салыстырғанда оның қаржы
қызметіндегі біршама артықшылығын көрсетеді
Қаржы ... ... ... ... ... стратегиялық,
ағымдағы жэне жедел басқарудың өзара айқын байланысын камтамасыз етеді.
Қаржы стратегиясы кәсіпорынның ең маңызды ... ... ... ... ... іске ... қамтамасыз етеді.
Қаржы стратегиясы жүйесінде ең маңызды қаржыны ... ... ... сыни ... ... ... ... стратегиясы жалпы басқаруды ұйымдастыру құрылымын және
кәсіпорынның ұйымдастыру мәдениетін ... ... ... бірі болып табылады.
Кәсіпорынның қаржы қызметі саласында ... ... ... каржыны стратегиялык талдау нәтижесіне негізделеді.
Стратегиялық қаржы талдауы - кәсіпорынның ... ... мен ... оның ... ... анықтау мақсатында сыртқы және ішкі орта
факторы кәсіпорынның ... ... ... ... нәтижесіне жасайтын
ықпалын зерттеу ... ... ... ... ... стратегиялық қаржы талдауының түпкілікті ... ... ... ... ... қаржысының дамуының алғышарты мен ... ... ... ... басымды (бағытына) саласын жеке жан-
жақты әрі кешенді сипаттайды. [5]
Стратегиялық талдау жүргізу ... ... ... ... және өзі ... істейтін ортаның жағдайы жасайтын ... ... ... ... ... ... мен оның
объектілерінің мағынасын ескере отырып ол кәсіпорын ... ... ... ... Кәсіпорын жұмыс істейтін қаржы ортасы деп кәсіпорын
қаржысының қызметін ұйымдастыруға, оның нысаны мен ... ... ... мен ... ... ... мен ... жасайтын ықпалының сипатына, сондай-ақ
қаржы қызметін жүзеге асы-ру барысында кәсіпорын ... оны ... ... кәсіпорын жұмыс істейтін жалпы қаржы ортасының
құрамында мына ... ... ... емес ықпал ететін сыртқы қаржы ортасын;
тікелей ықпал ететін сыртқы қаржы ортасын;
ішкі қаржы ортасын атап өту қажет.
Тікелей емес ықпал егпетін ... ... ... -кәсіпорынның қаржы кызметін
ұйымдастыруға, оның ... мен ... ... ететін, макрожағдайда
білінетін және өзі тікелей бақылауды ... ... ... ... мен ... ... ... емес ықпал ететін сыртқы каржы
ортасының жағдайын қалыптастыруда мемлекеттік ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу маңызды рөл атқарады.
Тікелей емес ықпал ететін сыртқы қаржы ... - ... ... мен ... ... ... және тікелей емес
коммуникативтік байланыс процесінде ықпал етуі мүмкін қаржы қарым-катынасы
процесінде қалыптасатын ... ... ... оның нысаны мен
нәтижесіне ықпал ететін жағдайлар мен факторлардың ... ... ... ... ... ... ... қарым-катынасты жүзеге асыру
кәсіпорынға тиісті жағдайлар мен факторлардың жүйесін ... ... ... ... ... қаржы ортасы - кәсіпорынның қаржы қызметінің басшылары мен мамандары
тікелей бақылайтын каржы қызметінің үздік ... қол ... ... ұйымы мен нысанын таңдау жасалатын жағдайлар мен ... ... ... ... ... стратегиялық кезеңде қойылған мақсат пен
міндетке жетуге мүмкіндік беретін қаржы әлеуеті болады.
Бұдан әрі осы ... ... ... карастырылады. Стратегиялық
қаржы талдауы мына тәртіппен ... ... ... - ... ... ... сыртқы қаржы ортасы талданады;
екінші кезеңде - тікелей ықпал етпейтін сыртқы қаржы ортасы талданады;
үшінші ... - ішкі ... ... ... ... кезеңде -
кәсіпорынның стратегиялық қаржы жайғасымы кешенді түрде багаланады.
Тікелей емес ... ... ... ... ... ... ... талдаудың негізгі әдісі - SWOT-талдауға негізделеді.
Пайдалануда ... осы әдіс ... ... ... негізгі
сұлбасын жылдам бағалауға мүмкіндік береді. Қаржы ортасының ... ... ... талдау процесінде кәсіпорынның сыртқы қолайлы мүмкіндіктері
мен кәсіпорынның ... ... ... ... ... мүмкіндікке кәсіпорынның стратегиялық қаржы даму ... ... ... ... ететін мүмкіндік, ал қауіп-катерге -
осы өркендеу жолында кездесетін кедергі жатады.
Осы талдауды жүзеге ... үшін ... емес ... ... ... ... ... жекелеген белгі бойынша алдын ала топтастыру
талабы қойылады. Стратегиялық ... ... осы ... ... ... осы ... факторларды топтастыру принципі
(осы ... ... ... стратегиялык талдау ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейтін макроорта РЕSТ аббревиатурасымен сипатталатын оның төрт түріне
бөледі:
Р - саяси-құқықтық орта ... and legal ... - ... орта ... ... - әлеуметгік-мәдени орта (sociocultural environment);
Т - технологиялық орта (technological environment).
РЕSТ-талдау жүйесінің кәсіпорынның стратегиялық дамуында өте ... ... ... ... [1. ... ... стратегиялык келешекте қаржы ... ... ... ... ... ... қызметін, елдегі ақша айналысын
мемлекеттік реттеу нысаны мен ... ... сала мен ... ... колдау саясаты; жоғары білікті маман даярлаудың мемлекеттік
саясаты: шетел инвестициясын тарту мен оны ... ... ... жақсарту мен банкроттық тәртіптемесін реттеу; кәсіпорынның қаржы
есебінің стандарты ыкпал етеді.
Экономикалық ортада кәсіпорын қаржысының стратегиялық ... ... ... ішкі ... және ... кірістің өлшенетін көрсеткішімен
өлшенетін) қарқыны; пайдаланылатын ұлттық ... ... және ... ... ... заңды және жеке тұлғаға салық салу жүйесі;
ақша айналысының жылдамдығы; валюта ... ... ... ... ... ... айтарлықтай ықпал етеді.
Әлеуметтік-мәдени ортада кәсіпорынның ... ... ... еңбекке
кабілетті халықтың білім және мәдени деңгейі; жоғары ... беру ... ... ... ... даярлау деңгейі; халықтың жүзеге
асырылып жатқан нарықтық реформаларға көзқарасы барынша ықпал етеді.
Технологиялық ортада ... ... ... ... ... ... ... технологиясы мен кұралы саласындағы
инновация барынша ықпал етеді.
Тікелей емес ... ... ... ... ... ... факторын
бағалау процесінде кәсіпорын каржысының стратегиялық дамуына оның ... ... ... жағымсыз («кауіпті») ықпалының деңгейі
әдстте бес балдык жүйе ... ... ... ... «+», ... «-» ... белгіленеді). Факторлар ... ... ... ... басымды саласының(бағытының) әрбір сегменті
бойынша бағаланады. Тікелей емес ықпал ... ... ... ... бөлігі қалай дамитыны белгісіз екенін ескере отырып, SWOT-
талдау және ... ... ... бағалау («пессимистік»,
«реалистік» немесе «оптимистік» болжам нұсқасында) ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Тікелей емес ықпал ететін сыртқы қаржы ортасының ең ... ... ... ... ... пен ... ... жасалады. [19]
Тікелей ықпал ететін сыртқы орта факторларын ... да ... ... ... ... ортаның осы түрі бойынша қаржыны
стратегиялық талдауды ... ... үшін бір ... ... катынас
жасайтын субъектілердің топталуы, ал екінші жағынан, стратегиялық кезеңде
осы қарым-катынастардың тиімділігіне ықпал ететін негізгі ... ... жеке ... тиіс ... ... қойылады.
Жүргізген зерттеудің нәтижесі көрсеткендей, тікелей ықпал ететін ... ... ... ... талдау процесінде кәсіпорынмен
қаржы қатынасын жасайтын субъектілердің мына негізгі алты тобын жеке ... ... және ... ... жеткізуші;
даяр өнімді сатып алушы;
кәсіпорынға қаржы кредитінің түрлі нысанын беретін кредитор;
инвестор - мекемелік және жеке;
сақтандырушы;
қаржы делдалы.
Қаржы ортасының осы ... ... ... ... ... ескеріліп, олар РЕSТ-талдау жүйесі ... ... ... ... ... атап өтілген контрагенттермен
жасалатын қаржы қарым-қатынасының ерекшеліктері ескеріліп жеке бөлінеді.
Тікелей ықпал ететін сыртқы қаржы ... ... ... ... ... емес ... ... сыртқы қаржы ортасының жоғарыда
қарастырылған факторларын бағалауға үқсайды. ... ... ... ... SWOT - ... ... әдісімен бағалау нәтижесі
қажет болған жағдайда қоржындық, сценарлық немесе сараптамалық ... ... ... ... ... ... ... қоржынына бөлініп) толықтырылады. Тікелей ықпал ететін
сыртқы қаржы ортасының ең ... ... ... ... ... пен қауіп матрицасы» жасалады.
Ішкі қаржы ортасының факторларын талдағанда ... ... ... ғана ... ... бірге оны пайдаланудың тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ішкі
қаржы ортасының факторларын зерттеу кәсіпорын қызметінің мықты және ... ... ... SWOT - талдауға негізделеді. [23]
Дамыған елдердегі корпоративтік басқарудың қатысушылары және корпоративтік
басқарудың ... ... ... ... ... ... ... әрекет
етуші тұлғалардың (акционерлер, менеджерлер, ... ... ... ... алушылар, мемлекеттік шенеуніктер,
жергілікті қауым өкілдері, қоғамдық ... мен ... ... ... ... ... анықталды. Бұл жүйе
корпорацияның негізгі 3 ... шешу үшін ... ... ... ету, ... ... заңдық және әлеуметтік
міндеттемелерді орындау. Корпоративтік ... ... ... ... мен ... бар ... қатысты қолданылады.
Мүндай компаниялардың тарихи қалыптасқан және меншіктің арнайы ... 3 түрі ... түрі - бұл ... акция иелері болып табылатын ұйымдар.
Кәсіпорындарды жекешелендіру барысында, ... ... ... ... Әдетте, мажоритарлы акция пакеттері басшылардың
қолыңда қалған.
Екінші түрдегі ұйым ... бір ... ... қолында қалады.
Үшінші түрі - акциялары жеке немесе толықтай жаңа иегерлермен (инвесторлар
- жеке не заңды тұлгалар) сатып алынған ... ... ... құрған
ұйымдық формасы бойынша акционерлік қоғамдар.
Ұйымның түріне байланысты ... ... мен ... жүйесі
өзгереді.
Корпоративтік басқару жүйесі реттейтін күрделі қатынастарды түсіну ... ... ... ... корпоративтік қатынастардың қатысушылары болып
акционерлік меншік ... мен оны ... ... ... ... қажетті негізгі капиталдьщ айтарлықтай үлесін тиімді
шарттармен қайтарымсыз инвестициялап, корпоративтік қатынастардың ... гөрі ... ... тәуекелге бел буды. Ал бұл
капиталдың қолданылу ... ... ... ... ... ... қатысушыларының екі тобы арасындагы әрекеттестік
акционерлік меншік ... ... ... ... менеджмент
пен түрлі инвесторлық топтардың иелігіндегі акциялардың санына және оларды
пайдаланудың шарттары мен тәсілдеріне, еншілестерлің ... мен ... ... ... ... байланысты. Кәсіпкерлік сипаттағы
ірі еншілестер компанияның табысты ... ... ... ұзақ ... ... ... мүдделі болып,
компанияны басқарумен тікелей байланысты болады. Қалған ірі ... ... ... да ... ... Мысалы, банктер сияқты ірі
акционерлер дивидендтерден гөрі корпорациямен ... ... ... ... Мүндай акционерлер компанияның тек ... ... ... ... акция курсының жоғарылуы) ғана
көздемей, сонымен бірге, сол ... ... ... мен ... ... қорлардың өкілдері - институционалды инвесторлар
акционерлер тобы тек қана ... ... ... мен ... ... ... ... білдіреді.
Шағын (кіші) инвесторлар да ерекшеленеді. Осылайша, акциялар иелері,
біріншіден, дивидендтер деңгейінде және ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржылық
тұрақтылығында мүддесі бар.
Сонымен, корпоративтік қатынастардың түрлі ... ... ... ... ... қиылыспаса да, жалпы үміт компанияның өмір
сүруінің ... және ... ... ... елдерде қолданылатын корпоративтік басқарудың
негізгі механизмдері: директорлар ... ... ... жұлу
(корпоративтік бақылау нарығы), акционерлерден сенімхат ... алу. Осы ... ... қысқаша сипаттама
берейік:
Директорлар кенесінде қатысудиректорлар кеңесі жұмысының негізгі идеясы -
компания мен оның ... ... ... ... да ... және иегерлер (акционер, инвестор) мен басқа да ... ... ... қызметін жүзеге асыра отырып, фирманың
қызметі, жағдайы ... ... ... ... ... құру.
Директорлар кеңесінің жұмысының тиімділігі менеджменттің ағымдағы жұмысының
есептілігі қағидасы мен мүлде ... ... ... жағдайына
жетумен орындалады. Жұмысы барысында директорлар кеңесі мынадай қауіптермен
кездеседі:
компания менеджментіне әлсіз бақылау жасау;
менеджерлер жұмысына жауапкершіліксіз және ... тыс қол ... ... механизмнің мәні мынада: компанияның қызметіне көңілі ... ... ... сата ... Егер ... ... ... бағасы темендеп бұл жағдай акционерлер жиналысында басқа
компаниялардың қыруар ... ие ... ... басқарушыларды компания
потенциалын толық ... ... жаңа ... ... ... ... сатып алар алдында компания, ... ... ... олардың құнының төмендеуінен емес, ол тек
компанияның басшыларының жарамсыздығынан екендігіне көз ... ... ... компания менеджментінің қызметін акционерлер мүддесіне
бағыттайды, олардың есебінен тиімді бақылау ... да, ... ... ... ... тиіс. Бұл механизмнің кемшілігі жұту процесінің
қымбаттылығымен сипатталады, сатып алушы мен «жұтылған» компания қызметтері
белгілі бір уақытта ... ... ... ... ... ... тек ... мерзімді бағдармалармен жұмыс істеуін итермелейді,
себебі, ұзақ ... ... ... ... ... ... әсер етуі мүмкін. Акционерлердің сенімділігі үшін бәсекелестік.[21]
Кор нарыктары дамыған елдердің мынадай тәжірибесі бар: ... ... ... жалпы жиналыс туралы хабарлаған кезде, оларға тиесілі
акция санымен (1 акция-1 дауыс) ... беру ... ... ... ... ... ... Бірақ менеджмент ... ... ... ... ... ... басқаруды
алмастыру мақсатымен сәйкесінше басқа да акционерлерден олардың ... беру ... ... ... Бұл ... кемшілігі -
басқарушы құрылымдар тартыс объектісіне айналған кезде ... ... іске ... үшін ... ... үлесі «шашырыңқы»
болу керек. Мұндай жағдайда менеджерлер ірі пакет акцияларды иеленетін
адамдармен ... ... ... ... ... ... алмайды.
Банкроттылық.
Мұндай әдісті кредиторлар корпорация қарыздарын ете алмай ... ... ... ... шығу ... дұрыс көрмесе қолданады.
Бұл механизмнің ... ... ... ... ... ал ... ... активтеріне байланысты мүдделері ең
соңғы орында. Басқару персоналы мен директорлар кеңесі компанияны бақылау
құқығынан ... Бұл ... ... ... ... немесе
конкурстык басқарушының қолында болады. Қарастырылатын төрт ... ... ең ... түрі ... ... [25]
Компанияның банкрот болып жариялануы көптеген шығындарды әкеледі: тура (сот
бажы, әкімшілік шығындар, төмен бағамен активтерді тезірек сату, т.б.) ... ... ... ... ... дереу төлеу, т.б.)
кредиторлар топтарының арасындағы талас барлык мүдделі тұлғалардың ... ... өтеу ... ... ... ... ... корпоративтік басқарудың деңгейлері мен механизмдері
мемлекеттік реттеу мен сот ... ... ... ... ... бір ... нормалар мен стандарттардың төңірегінде
жүзеге асырылады.
Мұндай ереже, норма мен ... ... ... ... ... құрайды. Оның негізгі элементтерін ... ... ... мен ... ... ... ... туралы заңнамалар, акционерлер құқығын қорғау туралы, ауқатсыздық
туралы зандар, ... ... ... сот ... мен
процедуралары);
корпоративтік басқарудың/тәртіптің стандарттарын қамтитын ерікті түрде
жасалған келісімдер, ... ... ... ... ... ... ішкі нормалар (корпоративтік бағалы қағаздар листингі (тізімі),
корпоративтік басқару кодекстері мен ұсыныстары);
бизнесті жүргізудің жалпы қабылданған тәжірибесі мен ... ... ... ... ... емес институттардың ролін
ерекше атап өту қажет. Олар ... ... ... ... ... ... ... мәдениетін қалыптастырып, оны әрі
дамытумен айналысады. ... ... ... көптеген
бірлестіктер, орталықгар мен институттар менеджерлердің қызметтеріне
тәуелсіз талдау ... ... ... ... ... корпоративтік басқарудың бірден байқалмайтын, көзге көрінбейтін
проблемаларды айқыңдайды және оларды жариялы түрде талдап, заңда көрініс
таппаса да, ... ... ... ... ... ... ... басқару деңгейлері мен оның институтционалды
негізі ... ... ... ... ... ... ... қызметі мен басқарылу жүйесінің ашықтығы, акционерлер
тарапынан менеджерлердің қызметін бақылау, ... ... ... ... ... ... ... (директорлар)
қатысуы.
Сонымен, акционерлік меншіктің дамуы, иелік ету мен басқару ұғымдарының
бөлінуі жаңа ... ... ... ... ... ... ... меншікті максималды тиімді пайдалану мақсатымен,
басқарушыларды меншік иелері тарапынан бақылауды калай қамтамасыз ету? ... ... ... ... қорғауға, түрлі қызығушылық
білдіретін топтардың мүдделерін келістіруге арналған ... - ... ... ... деп ... ... ... бұл модель кез келген мемлекетте бірдей емес. Бұл жүйенің қызмет
етуі мемлекеттің заң нормаларына
және ... ... ... және ... емес ... нәтижесіндегі
ережерге, стандарттар мен үлгілерге сүйенеді.
Сонымен, корпоративтік басқаруды жетілдіру мен кемелдендіру процесі
мақсатымен, біз ... ... ... ... ... субъектілері арасындағы қайшылықтарға толы күрделі
қарым-қатынастың ... ... ... ... Мұндай нәтижеге
жету үшін тек ... ... ғана ... ... ... ... қатынастарды реттеу үшін арнайы ережелер жиынтығын
-корпоративтік кодекстерді ... ... ... ... ... жүйесін құрудағы, компания ішіндегі шешімдерді
қабылдаудағы, акционерлер мен ... ... ... ... ... [13]
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, жоғарғы айтылғандарға қорыты жасайтын болсам, ... ... ... сан алуан ұйымдық – құқықтық ... ... және ... жаңа ... иесінің, жеке
азаматтардың, сондай-ақ кәсіпорындар еңбек ұжымдарының пайда ... ... Бұл ... алғышарт және қаржы - шаруашылық қызметінің
нәтижелеріне ... ... Бұл ... іс ... ... асыру
кәсіпорындарға берілген және мемлекеттің қолдауынсыз өзінің шығындарын
қаржыландыру қажеттігіне ғана ... ... ... қатар салықтарды
төлегеннен кейін кәсіпорындар, ұйым, фирма қарамағында қалатын пайданың
үлесіне де байланысты.
Кәсіпорындар мен ұйымдарға ... шешу үшін ... ... ... ... ... мен ұйымдар ешкімнің рұқсатынсыз, бірақ
қолданылып жүрген валюта ... ... ... шешу ... алады. Валюта қорлары ең алдымен еңбек ұжымдарының өндірістік,
әлеуметтік-мәдени дамуына жұмсалады; валютаның бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... және
медициналық техниканы сатып алуға жұмсалуы мүмкін. Валюта ... ... және ... ... ... де пайдаланылуы мүмкін.
Кәсіпорындар мен ұйымдар валюта қоры қаражаттарының бір ... ...... мен ұйымдарға бере алады; бұл түсімдердің
көлемі шарттың негізінде экспорттық өнім ... ... ... отырып шешілді.
Кәсіпорындардың өзін-өзі қаржыландыруы толық ... ... ... ... ... Оларға өздерінің меншікті
ресурстарын өз бетінше ұйымдастырып басқаруға, тартылатын және ... ... ... ... ... ... ... толық қаржы дербестігімен және жауапкершілігімен тығыз
байланысты. Оларға өздерінің меншікті ресурстарын өз ... ... ... және қарыз қаражаттарын іздестіріп, айналымға салуға
құқық берілген. ... ... ... ресурстарын қайта бөле
алмайды. Қаржы қатынастарын мемлекет ... ... ... салық
алудың, амортизациялық қорды қалыптастырудың, валюталық түсім – ақшаны
бөлудің, бағалы қағаздарды өткізудің, ... ... ... ... т.б. ... мен ... ... ақылы жүзеге асырылады.
Кәсіпорындардың қаржысын ұйымдастырудың қажетті қағидаты – ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі
әдістермен өндірістік және әлеуметтік қорлардың мөлшеріне ... ... ... ... ... бойынша аударымдар арқылы
жасалуы мүмкін. Қаржы резерві уақытша болатын қаржы қиыншылықтарын жоюға
және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, әдетте, қаржы жоспарында қаралмайтын өндірістік және
әлеуметтік дамумен байланысты шығындарды қаржыландыруға арналған.
Сөйтіп, ... ... ... оның ... ... ... тартылған жәнеқарыз қаражаттарына топтастыруға болады.
Айналым қаражаттарының аза ... ... ... ... ... болып табылады, өйткені олардың болуы, сақталымдылығы, ... ара ... ... ... кәсіпорынның қаржылық
орнықтылығының дәрежесін анықтайды.
Корпоративтік басқаруды жетілдіру мен ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік басқару
субъектілері арасындағы ... толы ... ... қағидаларын ендіруіміз керек. Мұндай нәтижеге жету үшін тек
заңнаманы жетілдіру ғана жеткілікті болмайды. Шетелдік ... ... ... үшін арнайы ережелер ... - ... ... ... Мұнда корпорациялардың корпоративтік
басқару ... ... ... ішіндегі шешімдерді қабылдаудағы,
акционерлер мен инвесторлармен қарым-қатынаста ұстанатын негізгі қағидалар
анықталады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Корпоративтік қаржы, ... Н.Н., ... ... ... 2008 ... ... С. Өсербайұлы, А.Ж. Тұрлыбекова, Алматы. 2009ж
Корпоративтік қаржы, Бөкенов А.Ж. Қарағанды, 2006ж
Корпорациялық басқару, Оспан Ж.Қ., ... ... Л. С., ... ... Қарағанды : ҚарМУ баспасы, 2010
     Өсербайұлы, С., Қаржы менеджменті, Алматы : Қазақ ун - ті , 2009.
Мадиярова, Э. С., Қаржылық ... ... : ... ... ... ... Өтепберген К.Е., Алматы, 2008ж
Қазақстан қаржы нарығы, Баймұратов О., Алматы, ... ... ... ... Қ.Ә. Алматы
«экономика». 2008ж
Исабеков Б.Н. « ... ... ... ... ... саясат және кәсіпкерлік». Алматы, 2007ж.
Финансы корпорации, Ченг Ф.Ли., ДЖозеф И. ... ... ... ... ... - Р. ... С Майерс, 2008ж
Основы корпоративных финансов  С. Росс, Р.Вестерфилд, Б. ... ... ... ұйымдастыру прициптері», Вестник университета Туран.
№3, 2009ж
Корпорация қаржысын басқару, «Президент және халық» №26, ... ... ... ... жолдары, «Қоғам және дәуір»,
№4, 2008ж.
Қазақстан ... ... ... ... және қолдаудың 2009-
2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Алматы, ... ... « ... Экономика, 2007ж.
Шаруашлық субъектілерінің қаржылық ресурстарын тиімді басқару ... // ... ... – 2008 № ... ... қаржылық ресурстарын басқару элементтері// ҚазЭУ
Хабаршысы – 2007 ж, №2
Что поможет спланировать работу ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың объективті қажеттіліктері
мен жалпы принциптері // Экономика және статистика. 2007, №1.
Шаруашлық ... ... ... болжау // Қазақстан ғылыми
әлемі, №1, ... ... ... ... ... // ... қаржы тетігін дамытуды ...... ... атты ... ... – практикалық
конферецияның материалдары. Алматы, 2007.
http://www.afn.kz/kz
http://kz.government.kz
http://www.grosbook.info
http://www.ekon.oglib.ru
www.costsystems.com
-----------------------
I
I
Жинақтау корлары:
оньщ ... ... ... ... ... ... ... салымдары;
басқа ұйымдарға саламдар;
қайырымдылық жарналары;
өзге.
Жинақтау корлары:
оньщ ішінде:
негізгі қорларға КС;
айналым активтерге КС;
элеуметтік салаға КС;
қаржы салымдары;
басқа ұйымдарға саламдар;
қайырымдылық жарналары;
өзге.
Даяр өнімді ... ... ... ... ... ... өнімнің (тауардың, қызметтің) өзіндік кұны
Кәдімгі қызметтен салық ... ... ... ... ... ... ... түсетін кіріс (шегілетін залал)
Кезеңдегі шығындар
Қоржындық инвестициялар
Нақты инвестициялар
Жинақтау қоры
Тұтыну қоры
Резервтік қор
Таза ... ... емес ... ... және ... түсетін кіріс
(шегілетін залал)
Негізгі қызметтен түсетін кіріс (шегілітін залал)
Амортизациялық
аударым
Сатып ... ... мен ... және ... ... ... ... КС;
айналым активтерге КС;
әлеуметтік салаға КС;
қаржы салымдары;
басқа ұйымдарға салымдар;
қайырымдылық жарналары;
өзге.
Тұтыну ... төле ... ... ... ... ... ... арналған несие қоры;
зейнетақы қоры;
өзге
Айыппұл, өсім, тұрақсыздық айыбы,
шаруашылык шарттары бойынша
осыларды қоспағанда
Компания иелігінде қалатын таза ... ... ... ... ... қорлары;
-жөндеу қорлары;
-өзге.
Дивидендтер Кәсіпкерлік пайда
Бөлінбеген таза пайданың келесі жылға ауыстырылатын қалдығы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
Айналым қаржысын нормалау әдістері. Айналым қаржыны тиімді қолдану жолдары10 бет
АҚШ-тың мемлекеттік каржысын ұйымдастыруын, қаржы несиелік жүйесін талдау22 бет
Бизнес-жоспар кәсіпорын қаржысын стратегиялық жоспарлау мен басқарудың құралы ретінде75 бет
Коммерциялық банк қаржысын банктік баланс негізінде талдау76 бет
Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын ұйымдастырудың негіздері. Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы қорлары8 бет
Корпорация қаржысын дағдарысқа қарсы басқару18 бет
Корпорация қаржысын ұйымдастыру мен басқару62 бет
Корпорациялар қаржысының мазмұны және оларды ұйымдастыру26 бет
Кәсіпорын қаржысын басқару26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь