Фотометриялық бақылау арқылы спектрдің көрінетін жақын инфрақызыл облысындағы Cатурн атмосферасының параметрін анықтау

Кіріспе 6
1 Теориялық бөлім
1.1 Әдебиетке шолу 8
1.2 Есептің берілуі 10
1.3 Бақылау жүргізу әдістемесі және аппаратураға қойылатын талаптар 11
2 Сатурнды фотометриялық зерттеуге арналған құрылғы
2.1 Электр сигналдарын тіркеу блогы 13
3 Сатурынды фотометриялық бақылаудың нәтижелері
3.1 Ендік бағытта Сатурн дискісі бойынша жарықтаныдың таралуын зерттеу 20
3.2 Центрлік меридиан жарықтанудың таралуы. 27
4 Сатурн атмосферасының параметрін бағалау
4.1 Сатурн экваторы бойындағы метанның құрамын 1980 жылғы бақылаулар бойынша екі қаьбатты модель бойынша бағалау 33
4.2 Атмосфера параметрлерінің ендік вариациялары 39
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 47
Аталған жұмыс спектрдің жақын инфрақызыл облысында планета дисксі бойынша жарықтанудың фотометриялық сипаттамаларын жеті жылдық бақылаулар жиынтығына негіздеп сатурн атмосферасының газды және аэрозольды ортасының оптикалық қасиеттерін зерттеуге арналған.
Жұмыстың көкейкестілігі. Сатурн планетасы талай ғасырдан бері бақылаушы астрономдардың назарын аударды, бірақ зеттеудің айтарлықтай белсенділігі өткен жүзжылдықтың тек 60-жылдарында басталды. Айды, шолпанды, марсты ғарыштық аппараттармен зерттеудің сәтті дамуы өз кезегінде Күн жүйесінің неғұрлым қашық планеталарында Жерден бақылауды дамытуды ықпал етті. Бәрінен бұрын бұл ғарыш аппараттарымен алып-планеталарды зерттеу әдістері мен қызметтерін жасау қажеттігіне негізделді.
60 – шы жылдардың ортасында ҚазССР-нің Астрофизикалық Институтында спектірдің көрінетін облысында сатурнды жүйелі бақылаулар біздің елімізде обсерваториялардың бірқатарында жүргізілді. Дж. П. Койпер ./1/ және В.И. Мороз /2,3/ фотоэлектрлік спектрометрдің көмегімен = 1-2,5 мкм диапазонында Сатурн спектрін алды. Жақын ИҚ-облыста (0,6-1,1) мкм спектрі аз зерттелген күйі қалды. Бұл жағдайда 1970 жылға дейін жарияланған барлық ақпарат бар В.Г.Тейфелдің редакциялауымен жазылған «Алып поанеталардың физикалық сипаттамалары» атты анықтама шолуда спектрдің осы облысында жұтылу спектрлері көрсетілмегендігі дәйегі бойынша бағалауға болады. Толқын ұзындығының бұл диапазоны әртүрлі метанның айналмалы-тербелмелі жұтылу жолақтарының бар ьолуымен сипатталады және әрқайсысы сатурн атмосферасындағы әрқалай тасымалданып бұлтты қабат туралы ақпарат береді. Осыған байланысты спектрдің жақын ИҚ – облысында Сатурн дискісі бойынша метандық жұтылуды зерттеу және интенсивтілігі жөнінен әртүрлі жұтылу жолақтарын өлшеу нәтижелері бойынша алынған планетаның әртүрлі оптикалық параметрлерін салыстыру қызығушылық туғызады.
Аталған жұмыстың мақсаты. Метанның жұтылу жолақтарында және оларға көршілес үздіксіз спектрдің облыстарында Сатурнның бұлтты жамылғысының сенімді бақылау нәтижелерін алу болып табылады. Фотометриялық мәліметтерді талдау сатурн бұлтсыз атмосферасы мен бұлтты қабаттарының кейбір физикалық сипаттамаларын бағалауға мүмкіндік береді.
Аталған жұмыстың жаңалығы. Сатурнның бұлтты жамылғысының фотометрлік қасиеттерін жеткілікті толық сипаттайтын, аз зерттелген = 0,6-1,1 толқын ұзындығы диапазонында бақылаушы материалдың алынғандығы болып табылады.
Автор қорғауға 0,6-дан 1,1 мкм-ге дейінгі толқын ұзындығы диапазонында Сатурнды фотометриялық бақылау нәтижелерін және оларды планета атмосферасында сәуленің таралуында айтарлықтай роль атқаратын газды – аэрозольды ортаның келесідей:
- жұтылу жолағындағы бұлтты қабаттың жұтылу коэффициенті;
- бұлтты қабат шетіндегі қараңғылау коэффициенті;
1. Койпер Дж.П. Атмосфера Земли и планет., -ИЛ, 1952
2. Мороз В.И: об инфракрасных спектрах Юпитера и Сатурна., 1961
3. Мороз В.И. Спектры Юпитера и Сатурна в области 1-2,5 мкм. 1966
4. Физические характеристики планет – гигантов. Справочник – обзор.
5. Тихов Г.А. Двухцветная фотогарфии Марса и Сатурна, полученные при помощи пулковского 30 – дюймового рефрактора способом светофильтров.
- Астрон. Общ., 17,1911
6. Шайын Г.А.О. распределенин интенсивности в спектре
7. Барабашов Н.П., Семейкин Б.Е. Монохрамотическая фотометрия Сатурна. Астрон. Ж., 10, ю4, 1933, 381-390.
8. Аврамчук В.В., Кругов В.Д. Результаты фотометрических наблюдений Сатурна. – Астрон. Циркуляр, №689, 1972, 1-4.
9. Marin M.Phometrie photographigui de Saturne. 1963
10. Тейфель В.Г., Опотемнениии к краю на диске Сатурна. – Астрон. Журнал, 52, №4, 1977, 14-24.
11. Тейфель В.Г. Усольцева Л. А., Харитонова Г.А., Оптические свойства и строение атмосферы Сатурна.
12. Куратов К.С Предварительные результаты фотоэлектрических измерений Сатурна в области спектра 0,6-1,1 мкм. – Труды АФИ АН КазССР, т.35. Алма – Ата, 1979,93-97
13. Сигуа Л.Г Оценки средних размеров частиц облочного слоя Сатурна. 1978.
14. Тейфель В.Г. Докторская диссертация. Алма-Ата, 1980.
15. Ибрагимов К.Ю. Математическое планирование численных расчетов перенова излучения в атмосферах планет. – Астрон. Журнал, 60,5, 1983
15. Борбат А.М. и др. Оптические измерения. Киев, Техника, 1970
17. Введение физику планет. Александров Ю.В. 1982
18. Тейфель В.Г. Потомнение к краю и свойства полярных областей Юпитера. 1978
19. Lutz B.L. Labaratory band strengths of methane and their application to the atmospheres of Jupiter, Saturn, Uranus, Neptune and Titan. 1976
20. Disk K.A. Fink U. Photoelectric absorpnion spectra of methane and hydrogen mixtures and ethane. - 1977
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Слямов Бекзат
ФОТОМЕТРИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУ АРҚЫЛЫ СПЕКТРДІҢ КӨРІНЕТІН ЖАҚЫН ИНФРАҚЫЗЫЛ
ОБЛЫСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... мамандығы 050611
Алматы 2012
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Физика – техникалық факультеті
Қатты дене және ... ... ... ... ... ... ... БАҚЫЛАУ АРҚЫЛЫ СПЕКТРДІҢ КӨРІНЕТІН ЖАҚЫН ИНФРАҚЫЗЫЛ
ОБЛЫСЫНДАҒЫ САТУРН АТМОСФЕРАСЫНЫҢ ПАРАМЕТРІН АНЫҚТАУ
050611-«Астрономия» мамандығы бойынша
Орындаған
Слямов Бекзат
Ғылыми жетекші
Куратов К.С
К.ф-м.н
Норма бақылаушы
Тлеубаева ... саны 19, ... саны 8, ... саны 30, пайдаланған әдебиеттер
саны 20, бөлім саны 4.
Негізгі ұғымдар:
Жалтырау, ИҚ облыс-инфрақызыл облыс, Фабри линзасы, ФЭК – ... ... ... спектр, Жолақ спектр.
Жұмыстың мақсаты:
Аталған жұмыстың ... ... ... ... ... ... толық сипаттайтын, аз зерттелген λ=0,6-1,1 ... ... ... ... ... болып табылады.
ГЛОССАРИЙ
Жалтырау – бірлік уақыт ішінде шығарылатын энергия.
Жарықталу – ... ... ... бір ... өтетін энергия.
Тұтас спектр – Қыздырылған дененің тығыздығы артқан сайын, олардың спектрі
жаймаланып, бір түстен ... ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Жолақтық спектр – ... ... ... ... ... ... кіретін, химиялық элементтерге тән, спектрлік сызықтар
тобын құрайтын бірнеше жолақ ... ... – екі ... ... айна ... ... – фотоэффектік ақылы шыққан электрондар санын электродтар арқылы
көбейтеді.
ИҚ облысы ... ...... ұзындығының 4700-7000Ả аралықта
көрінуі.
МАЗМҰНЫ
| |Кіріспе |6 |
|1 ... ... | ... ... шолу |8 ... |Есептің берілуі |10 ... ... ... ... және ... ... талаптар |11 |
|2 |Сатурнды фотометриялық зерттеуге арналған құрылғы | ... ... ... ... ... |13 |
|3 | ... ... бақылаудың нәтижелері | ... | ... ... Сатурн дискісі бойынша жарықтаныдың |20 |
| |таралуын зерттеу | ... ... ... ... ... |27 |
|4 ... ... ... ... | ... ... ... бойындағы метанның құрамын 1980 жылғы бақылаулар |33 |
| ... екі ... ... бойынша бағалау | ... ... ... ... ... |39 |
| ... | |
| ... ... ТІЗІМІ |47 |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... ... планета дисксі
бойынша жарықтанудың фотометриялық сипаттамаларын жеті ... ... ... ... ... газды және аэрозольды ортасының
оптикалық қасиеттерін зерттеуге арналған.
Жұмыстың көкейкестілігі. Сатурн планетасы талай ғасырдан бері ... ... ... ... ... ... ... жүзжылдықтың тек 60-жылдарында басталды. Айды, шолпанды, марсты
ғарыштық аппараттармен зерттеудің ... ... өз ... Күн ... қашық планеталарында Жерден бақылауды дамытуды ықпал етті. Бәрінен
бұрын бұл ғарыш аппараттарымен алып-планеталарды зерттеу ... ... ... ... ... – шы жылдардың ортасында ... ... ... ... ... сатурнды жүйелі бақылаулар біздің елімізде
обсерваториялардың бірқатарында ... Дж. П. ... ./1/ және ... /2,3/ ... ... көмегімен = 1-2,5 ... ... ... ... ... ... ... мкм спектрі
аз зерттелген күйі қалды. Бұл жағдайда 1970 жылға дейін жарияланған барлық
ақпарат бар ... ... ... ... ... ... атты анықтама шолуда спектрдің осы облысында
жұтылу спектрлері көрсетілмегендігі дәйегі бойынша бағалауға болады. Толқын
ұзындығының бұл ... ... ... ... ... бар ... сипатталады және ... ... ... ... ... ... ... ақпарат береді.
Осыған байланысты спектрдің жақын ИҚ – облысында ... ... ... ... зерттеу және интенсивтілігі жөнінен әртүрлі ... ... ... бойынша алынған планетаның әртүрлі оптикалық
параметрлерін салыстыру қызығушылық туғызады.
Аталған ... ... ... ... жолақтарында және оларға
көршілес үздіксіз спектрдің облыстарында Сатурнның бұлтты ... ... ... алу ... ... ... мәліметтерді
талдау сатурн бұлтсыз атмосферасы мен бұлтты қабаттарының кейбір ... ... ... ... ... ... Сатурнның бұлтты жамылғысының ... ... ... ... аз ... = 0,6-1,1 толқын
ұзындығы диапазонында бақылаушы материалдың алынғандығы болып табылады.
Автор қорғауға 0,6-дан 1,1 мкм-ге ... ... ... диапазонында
Сатурнды фотометриялық бақылау нәтижелерін және ... ... ... ... ... роль ... ...
аэрозольды ортаның келесідей:
- жұтылу жолағындағы бұлтты қабаттың жұтылу коэффициенті;
- бұлтты қабат шетіндегі қараңғылау коэффициенті;
- бір реттік шашырау альбедосы;
- ... ... ... қалыңдық;
- аэрозолда шашырау және бұлтты қабаттың жоғарғы шекарасында жақын жерде
газбен жұтылудың көлемдік коэффициенті;
- ... ... ... ... бұлтты қабаттағы шашырау әрекеттерінің арасындағы фотондардың еркін
орташа жүру ... ... ... газ ... ... ... ... мүмкіндік беретін екіқабатты моделі шеңберінде
интерпретациясын ұсынады.
Жұмыстың ғылыми және тәжірибелік ... ... ... ... және
атмосфераның оптикалық параметрлерін бағалау мәліметтері бірқатар теориялық
есептерді шешкенде, оның ішінде ... емес ... ... ... қатар Сатурнды ... және ... ... ... ... ... қосқан үлесім. Автормен бұрынғы алған бақылау материалына ... ... ... және интерпретациялау жүргізілді.
1 Теориялық бөлім
1.1 Әдебиетке шолу
Сатурн атмосферасын ... ... ... ұзындығының жалпақ
интервалында фотометрлік бақылауға негізделген. Бақылау ... ... ... ... жөніндегі теориялық зерттеулердің
дамуына тығыз ... ... ... ... ... ... өткен жүзжылдықтың асында Пулков обсерваториясында Г.А. Тихов
/5/, кейінірек Г.А.Шайн /6/ жүргізгендігін айта ... Ай ... ... ... ... ... Н.П. Барабашовтың /7-
10/ жетекшілігімен Харьков астрономиялық обсерваториясында кеңінен қолданыс
тапты.
Сатурн дискісі бойымен интенсивтіліктің таралуын ... ... ... ... ... ... (жуықтап 20сек.доға)
және Жер мен Күнге ... ... ... ... ... кең шектері болуы сеепті күрделенеді. Сондықтан ол ... ... ... ... экваторы бойындағы фотометриялық
келтірілді.
Бірақ интенсивтілік ... ... ... ... ... ... сипаттамаларға ие планетаның әртүрлі ендік белдеулерінен өтеді,
сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... ... жылдарда жүргізілген жұмыстарда сипатталады.
Бұл жөнінен 1966ж. әйнек және интерференциялық фильтрлермен Марин ... ... ... ... Сатурн экваторының эклиптика
жазықтығына көлбеулігі ... ... ... зерттеулер
қызығушылық туғызды. /9/ зерттеуден басқа 1966 ж. ... ... ... ... ... аудару керек. Бұл жылдың зерттеулері
фотометрияны планетаның ... ... ... ... жасауға
мүмкіндік беретін және іс жүзінде сақина тарапынан бұрмалаушылықтарды
болдырмайтын Жерге ... ... ... аз ... болуына
байланысты құнды болып табылады.
Спектрді жақын ИҚ – облысында (0,6 – дан 2мкм – ге ... ... ... ... ... коэффициенттерін анықтаған Байндер ... ... ... ғана ... ... ... табылады.
Бұл өлшеулер интерференциялық жарық фильтерінің көмегімен планетаның бір
ендігінде орналасқан бес нүкте бойынша жүргізілді. Бұл ... бір ... ... ... ... ... және жұтылу жолақтарының
орталықтары үшін арнайы таңдалмай, сондықтан көп ... ... ... жұтылу жолақтарының қанаттарына түсетіндігі ... ... ... ... ... қараюдан әлсіз ғана ерекшеленетіндіктен
бұл нәтижелер, сөзсіз қызығушылық туғызады.
Сатурнды фотометриялық ... ... ... ... ... ... Спектірдің көрінетін бөлігінде бұлтты белдеулердің альбедосында
айтарлықтай айырмашылықтар байқалмайды.
2) Қандай да бір ... ... ... іс ... ... ... сәулелерде Сатурнның экваториалды белдеуі неғұрлым жарық
облыс болып табылады.
4) Ең жақсы ... ... ... ... ... ... байқалады, бірақ жекелеген бұлтты белдеулердің арасы аз
және тек экваториалдық белдеу ... ... ... ... ... 10 % ... Диск ... қараюдың минниартовтың коэффициенттерінің шамасы
жоғарыда аталған авторлардың мәліметтері бойынша бір – ... ... ... ... ... ... дамуына
тығыз байланысты және планета атмосфераларында сәулелік ... ... ... қабатпен тасымалдануына негізделген. Алып планеталарға ... ... ... ... үшін Ж.М. ... және
Э.Г. Яновицк g ассиметрия параметрінің әртүрлі мәндерімен жүргізілді.
χ (φ) = 1 – g2 / (1+ g2– 2g cos ... γ – ... және ... ... ... бұрыш.
В.В.Лоскутов және В.В.Аврамчук /20/ мұндай есептеулерді келесідей бірқатар
үш мүшелі индикатристер үшін жүргізді.
χ = 1+ х1 cos γ + х2 Р2 (cos ... ... /24/ ... ... ... /21-23/ ... ... фотометрлік мәліметтерді талдау жүргізді. /21-23/. ... ... ... сфералық ... ... ... ... ... ... ... ассиметрияның аз
дәрежесіне ие индикатрисаларымен сәйкес келетіндігі анықталды. ... ... ... ... ... аз ... ... керек (~0,1
мкм). Бұл поляриметрлік өлшеулерге керағар келеді, бұдан бөлшектерді ... ~ 1мкм ... ... Алға ... ... созылған шашырау
индикатрисасына ие ірі бөлшектер үшін планета шашыратқан Күн ... кері ... ... роль ... ... қатар
Хеньи – Гринстейннің алдыға қарай ... ... ... ... ескермейді. К.Ю.Ибрагимов /15/ Хеньи-Гренстейннің комбинациялық
индикатрисалары үшін жартылай шексіз бұлтты қабатта сәуелік ... ... ... ... (γ) = bχ(g1 ... χ (g2, ... ... вариациялап кері шашыраудағы үлесті өзгертуге болады.
Сатурнды бақылағандағы ең ... ... g2=0,8, g2=-0,6, b = ... те ... В.Г.Тейфель жұтылу жолақтарын ... ... g=0, g =0,75 ... ... ... ... индикатрисасы және параметрлер алынды. Төменде /24/ ... және 6190 және 7250Å ... ... ... ... қабаттың
ішіндегі метан құрамының кестесі келтірілген.
1 кесте- Хеньи-Гристеин
| ... ... ... |
| |СН4 ... |СН4 6190А СН4 |
| |7250А |7250А ... ... (g =0,75, ... ... ... 54 34 ... 43 ... 11 ... 13 15 ... 16 ... 14 ... ... (g1 =0,8, g 2=-0,6, b=0,95 ... 68 ... 98 51 ... 13 ... 16 25 ... 22 ... 32 16 ... Сa - ... ... ... ... ... Сс – бұлтты
қабаттағы шашырау актілерінің арасындағы фотондардың орташа ... ... ... ... ... ... Сs – ... жағдайға келтірілген
бұлт үстіндегі атмосфераның табанындағы метанның тығыздығы.
1.2 Есептің берілуі
Сатурнды спектрдің көрінетін, ультракүлгін және ИК ... ... ... ... ИҚ облысқа 0,6-1,1 мкм – де ... аз ... ... қалып отыр. Айтылып өткендей планетаның аз
зерттелгендігі жайлы /4/ ... 1970 ... ... алып
планеталардың атмосфералары мен ішкі құрылымдарының ... ... ... ... енге ...... ... сипаттамалары
атты анықтамалық-шолуда спектрдің осы облысындағы жұтылу жолақтары туралы
айтылмағандығына қарап пайымдауға болады. Толқын ұзындығының бұл ... ... ... ... ... жайлы қосымша ақпарат беретін
интенсивтілігі әртүрлі метанның айнымалы-тербелмелі жұтылу жолақтарының бар
болуымен сипатталады. /61/ - де ... 7250А ... ... ... ... ... ... құрамы 6190А жолағында
анықталғанмен салыстырғанда аз болады, яғни неғұрлым терең жұтылу жолағына
метанның аз мөлшері ... ... мкм ... ... ... ... 8960 және 9870А
сияқты күшті жұтылу жолақтары бар, және өздерінің интенсивтіліктері жөнінен
6190 және 7250А, 7900 және 8610 А – ға ... ... ... әртүрлі жұтылу жолақтарын бақылаудан алынған метан
құрамын салытыру қызығушылық туғызады.
Осыған негізінен метан ... ... ... жақын ИҚ – облысында
(0,6-1,1мкм) және тұтас ... оған ... ... Сатурнның
бұлтты жамылғысының сенімді бақылау мәліметтерін алу мақсат етіп қойылды.
Фотометриялық деректерді талдау Сатурнның бұл түсті атмосферасы мен ... ... ... қасиеттерін бақылауға мүмкіндік беруі керек.
1.3 Бақылау жүргізу әдістемесі және ... ... ... сай ... ... ... ... жолақтарының
профильдерін зерттеуге негізделген. ... бұл әдіс ... ... ... ... ... ... бұл әдіс күшті
жұтылу жолақтарының тереңдігін өлшеуге жеткілікті дәл емес. ... ... ... зерттегенде жұтылу жолақтарының ... ... ... бас ... ... ... міндеттерімізге
тереңдіктері 0,4-0,7 қалыпты жұтылу жолақтарын (72580, 7900, 8610)А сонымен
қатар R~0,95 күшті жолақтарды (8860, 9870)А ... ... Бұл ... ең ... ... ... спектр аймағында Сатурн
дискісінің орталығына, ал ең аз интенсивтілік дискінің ... ... ... ... орталықтарына келеді. Осылайша, ... ... ... ... күшейту коэффициенттерін
қоспай сызықты күшейткішпен қамтылма ... ... ... ... алу фото ... ... дұрыс таңдауға ,
олардың қызыметіне , ... ... ... ... тиімді
сәйкестік шамаларына сондай – ақ ақырғы тіркеуші қондырғыға ... ... 0.6 – 1.1 мкм ... ... ... ... метанды жұтылуды зерттеу үшін аппаратураның зертханалық және
табиғый зерттеулер, жетілдіру ... ... ... ... ... ... барысында жетілдіріледі.
Алғашқыда АСП – 21 спектрографы спектр мен өріс ... бір ... ... ... Жер атмосферасы енгізетін
кеңістіктік бұрмаланудағы ... және де ... ... ... бір ... нұсқасы екі каналды кеңстіктік және спектрлі
сканерлеуші спектрометірге айналады. Ag – O – Cs, ... ... ... ... шуыл ... салстырмалы түрде жоғары
болғандықтан сигналдың шуылға қатысты алу фотокөбейткішті суыту қажеттілігі
мен байлансты. Ол үшін ФЭУ – ді ... ... ... температурасына
дейін суыту үшін тоңазыту камерасы құрастырылып ... ... ... мен ... ... жүйе ... ... Ал
қызымет көрсету барысында үнемі жетілдіріп отырады. Алғашқы ... ... ... ... ... ... бар ... – СМ – 1
түріндегі алдын – ала өнеркәсіптік ... ... ... ... ... интегралдау мүмкіндігі мен сигналды алыу қатынасы
кіреді.
йды. Сондықтан зерттелетін ... ... ... ... ... да
және оларға көшілес тұтас спектрдің бөліктерінде кеңістік сканерлеу жасауға
ұйғарым қабылданды. Бұл жағдайда интенсивтіліктердің ... 30 дб – ... Және ... күшейткіштің динамикалық диапазонына сияды.Тікелей
кіріс саңалаудың беттерінің астына телескоптың фокалдық жазықтықтан 0.5 ... ... ... үіш ... тесігі бар 2 сканерлеуші элемент
орналасқан. Олардың әрқайсының қызметі келесідей:
1. АЭТ – 8 – дің 28- метірлік фокусында 1.0 ... 7.4 ... ... ... ені 0.14 және ... мм ... диафрвгма.
Жұмыс кезінде сканерлеуші диафрагманың биіктігі ... ... ... спектрометірдің кіріс саңалауының диафрагмасымен
беріледі. Телескоптың көрсетілген фокусында фокалдық ... ... ... кеңістік айрмашылығы 0.1 бұр.сек кем емес ... ... ... абсолютты айналатын диафрагма ені 0.4 мм және
2.95 ... ... ... ... ... бақаланады.
3. Ені 8 мм (- 60 бұр.сек ) диафрагма планетаның алынған ... ... ... ) ... жүргізіуге мүмкіндік береді.
4. Тұтастай сканерлеуші элемент шамасын санау жұмыстық ... ... ішкі ... ... ... орын 0.1 бұр.сек
дәлдікпен анықтауға мүмкіндік беретін стандартты микрометірлік ... ... ... ... жұмысты қолмен басқаратын және
автоматты режимдерін қарастырады. Соңғы жағдайда 0.5 бұр.сек – тен 100
бұр.сек дейінгі көкте сканерлеу жамылғысының кең ауқымы ... ... ... ... ... ... реперлі
сигналды беріу арқылы электронды басқару схемасымен іске ... 1.5 мм ... ... 3 ... ... ... екі ... Негізгі бірінші спектрометірдің опиткалық жүйесі, 4 ... 0.3 – 1.1 мкм ... ... ... 600 ден – 300 ... ... алмалы – салмалы дифракциялық торларды қолмен ... ... ... 2 – ден 240 А ... спектірлік
айрғыштық шығыс саңалаудың енімен беріледі. Екінші көмекші шоқ ... ... ... ... таңдауға мүмкіндік беретін 6 амалы –
салмалы интерференциялық жарық фильтірлері ... ... ... Сатурнды фотометриялық зерттеуге арналған құрылғы
Планетаның дисктен шағылған сәулеленуінің интенсивтілігінің таралуын
фотоэлектрлік әдіспен зерттеу үшін ... ... ... өріс ... ... ... ... құрастырылған.
Құрылғының схемасы 1 – суретте көрсетілген.
1) Кіріс саңылау арқылы өткен жарық шоғыры 2. ... ... 3. ... ... ... ... айна паралель жарық
шоқтарын 4. дифракциялық торға жібереді, шоқтың электр двигательдің ... ... ... 5. ... ... 7. ... ... 7
жазықтығында белгілі бір ұзындықтағы толқындар суретін. Шығыс саңылауының
алдында сканерлеуші саңылау 6 орналасады. Шығыс және сканерлеуші ... 0,2мм ... ... ... ... фокстық арақашықтық
ұзындығында f=548 мм сканерлеуші саңылауда камералық ... ... ... деп ... болады.
Сканерлеуші саңылаудың орнын ауыстырғанда дисктің әр бөлігінің
сәулеленуі ФЭК 9 ... ... ... ... ... Бұл ... зоналық сипаттамаларының біртексіздігі
салдарынан сызықты жарық берілу ... алып ... ... ... ... үшін ... саңылауынан кейін Фабри линзасы 8
орналасады. Ол ... ... бір ... ... ... ... ... орныны ауыстыруының сызықтылығы 6 – суретте
көрсетілген. Прибор механизімімен ... ... және ... ... 2, 3, 4, ... ... ... айналмалы қозғалыс
сканерлеуші планкіге түседі. 2 және 3 тегершіктер ... ... ... ауыстырылу жылдамдықтары 0,5 бұрыш сек. 10 бұрыш сек. дейін
дискретті түрде ... ... ... 6 ені ... ... 7 орналасқан. Сонымен қатар жұмыс істеудің басқа режимдеріне ... ... ... 8 саңылауда қарастырылады. Жалау 12 жарық
фильтрімен ... ... ... үшін ... ... ... 10 және 11 микроөлшегіштер электрлік бөлікпен бірге сканерлеуші
саңылаудың тікелей және кері ... ... ... ... 14 ... 8 ... бекітуге арналған. Ол саңылаудың өлшеулері.
2.1 Электр сигналдарын тіркеу блогы
Электр сигналдарын күшейту және ... ... ... ... ... отырған электронды жүйесімен іске асырылады.
Алғашқы жылдары (1976,77ж) алдын-ала ... ... ... бар ... СМ-1» типі ... күшейткіш қолданылды.
1 сурет- 1– кіріс саңылауы. 2 – диагональды айна. 3 – коллиматорлы айна. 4
... тор. 5- ... ... 6 – ... ... 7 – ... 8 – ... линзасы. 9 – фотокөбейткіш.
1 сурет-1 – электрқозғаушы, 2,3,4,5 – щестерналар, 6 – ... ... ... 9 – ... ... 10,11, 14 – ... ... 12 – жалау. 13 – фильтр. 14 – ... ... ... және ... ... ... екі
арналы вариантында тіркелетін екі сигналды корроляциялап өңдеу үшін қажет
болған, екі ... ... ... ... ... 2 – арналы шамды
күшейткіш ... ... ... ... ... жасалған
вариантын 3 – суретте көрсетілген схема бойынша АФИ АН ...... ... С.С:Шумилин жасады және жинады. ФЭК – ... ... ... екі арнада бірге. Электр сигналдары ФЭК
1,2 – ден тоқ ... ... ... 304 ... – ала
күшейткіштерге түседі. Алғашқы ... ... ... ... ... күшейткіштердің шығыстарына түседі. Бұдан ары сигналдар
күшейткіштерден ... 11,12 ЭП – 0,9 ... ... ... ВК 1 тумблері атқаратын 708 интеграторларға беріледі.
Интеграторлар ... ... 13 ... ... ... бір ... ішінде
қосады. (суммуриют). 9,10 есте сақтаушы құрылғылар 11,12 ЭПП – 0,9 – ... ... ... ... ... ... да ЭПП – 09 базасында жасалған және екі электр сигналмен
компенсациялау схемасымен жұмыс істейтін арнадағы электр ... 2 ... ... ... 14 ... ... ... схемасы 4 – суретте келтірілген. Алдын – ала ... ... ... ... және ФЭК – мен ... бір ... сурет- Тіркеуші құрылғының сызба блогы. 1,2 – ФЭК 3,4 – ... ...... 9,10 – есте ... ... 11,12 – ЭПП – 09 13 – ЭПП ... ... қатысты сұлба
бұл бөгде түсулердің (наводок) ықпалын айтарлықтай азайтады. АК 100% -
бен кері ... ... ... және ток ... ... ... бақылау бағдарламасына келесідегідей талаптарды
сақтағанда кең ауқымды бақылау материалын алуға мүмкіндік береді:
- Сатурн дискісінің және спектрлік айырғыштығы 30 – дан 240 – ге ... ... кең ... ... дискісі бойынша
жарықталынудың салыстырмалы ... ... ... айырмашылықты 1 сек. доғадан төмен емес шамаға дейін қамтамасыз
ету.
4. сурет- Бірарнаның электронды сұлбасы
- планета дискісінде 0,09 ... кем емес ... ... ... - 1% - тен кем емес өлшеу дәлдігі мен нәтижені өңдеу;
- Бақылау (контроль) мүмкіндігі және атмосфеалық кедергілерді ... ... ... ... ... екі ... ұзындығындағы жарықтың таралуының
реперлер бойынша жазуы және олардың қатынас
ФЭК үшін тоңазытқыш құрылғы:
Дюралюминаден жасалған тоңлазытқыш камера 1 арасындағы жылулық, ... 2 ... ... 3 ... ... ... 4 ... 10мм
ден 60мм сол оргайнетпен тұрады. ФЭУ тор бөлігі 5 арқылы фотокатодты суыту
орындалады. Кіріс камераның ... ... ... ... 6 ... 7 ... хладоагентпен толтырлады. ФЭУ диаметіріне байлансты
бөлшектің ішіне ... ... ... 8 орналастырылады.
Фотокөбейткіштің ұзындығының айырымы ... 10 ... ... . бұл ФЭУ үшін ... Фотоблок корпусына кернеу айрымы 11 және
уақытшы ... 12 ... ФЭУ ... 13, ... 14 және ... айрымы
герматталған. Суыту жүйесінің нәтижесі:
1)Фотокөбейткіштің шуы екі есе азаяды.
2)Тоңазытқыштың сағат бойы жұмыс кезінде ФЭУ ... ... ... ... болмауы.
Электір сигналдарын тіркеу болгы
электір сигналдардың көмегімен тіркелуі ... ... ... үнемі
жетілдіріліп отырған электронды жүйемен жүзеге асырылады. Тіркеу болгының
ақырғы жартылай өткізгіштік ... ... ... СС құрылымдық бөлімінде
шығарылумен 3 – сурет көрсеткендей жасалып шығарылады. Екі каналды бірдей
қолданатын ФЭУ ... ... ФЭУ 1.2 ... ... сигналдарын ток
күшейткіштерінің функтсиасы орындайтын алдын ала ... 3.4 ... Ары ... ... ... сигналдар бірден жазылатын ЭПП – 09,
11, 12 п ... ... ... ... ... ... Вк 1 ... 7.8 келіп түседі. Интеграторлы ... ... ... белгілі бір уақыт ішінде қосындыланады. 3
суретте тіткеуіш құралдың блогы
1.2 –ФЭУ 3,4 алдын ала ... , 7.8 ... 14 ... ... қатынас схемасы . екі электір сигналдары да ЭПП – 0.9 ... және екі ... ... орын ... ... ... ... каналдағы электір сигналдардың 1 қатынасын алу схемасына
14 келіп түседі.
3- суретте салстыру үшін бір ... ... ... ... ... 2) ... ... жазбаларын салыстру үшін келтірілген.
Жарық сигналы шуылының елеулі мәндерінде интегратор өлшеу нәтижелерін
орталайды. Ол ... ... ... ... және ... дәлдікті жоғарлатуға мүмкіндік бар.
Планета дөңгелегінің шекті аймақтарындағы спектрлік ерекшеліктерді
зерттеу кезінде атмосфералық тосқауылдарды автоматты ... ... ... 1950 ж Һ.Хилттнер ұсынған әдіс бойынша өздігінен жазатын
құрылғыда қатынастар ... екі ... ... ... Ол ... қолданысын тапты. Біреуі (тіркеуіш) ... ... ... ... жолақтарының әр түрлі аймақтарында қатысты
болатын екі толқын ... ... ... профилдерін
тіркеумен параллель жүретін қатынастар схемасы планета дөңгелегі бойынша
таралу жанама түрде ақпарат бере ... ... ... прогаммасына қатысты төмендегі
талаптарды орындау барысында ... ... ... ... ... сатурн дөңгелегі центірінің жұлдызды стандартталған ... ... ... бағытта және 30 – дан 240 А˚ дейінгі спектрлік рухсаты бар
толқын ұзындығының ккең ... ... ... бойынша
салыстырмалы жарықтану таралуын алу;
- доғаның 0.05 радиустан кем болмайтын ... ... ... ... 1% - ден кем ... өлшеу дәлдігі мен нәтижелердің алынуы;
- Бақалау және болашақта атмосфералық тосқауылдардыескеру мүмкіндіг
Сатурн ... ... ... ... ... ... таңдап алынған тіркеуші жулдызды стандарттар үшін λ˃
0.8 мкм спектір аймақтарында абсолютты ... ... ... ... ... ... ... спектрометрия себебі
оны жүзеге асыру барысында екі кезеңге бөлінеді:
1) Λ 0.5 / 1.1 мкм ... ... ... ... центірінң
салстырмалы түрдегі шағылдырушы мүмкіндіктерін анықтау (λ= ... ... .
2) Λ 0.5 / 1.1 мкм ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді анықтау сатурн мен тікелей күн дөңгелектері
центірінің спектрілерін тексеріу үшін ... ... деп ... олар ... ... аймақтарындағы күн спектірін
зерттеуден едәуір ерекшеленеді салыстыру ... алыу ... ... ол күннің өзінің спектрі.
Салстыру спектірлерін алыу үшін күннің өзінің спектірі жақсы сәйкес келеді.
Бірақ ол аз кезінде оның ағынның 9 -10 ... ... және күн ... ... ... мезетінде атмосфераның тұнықтылығын
өзгертуді ескертуді қажет ... ИҚ – ... жуық ... кезінде таза жер атмосферасының қарамағынан әлсіретуші фоктор –
шашрау емес, таза жұтылу болып ... ... ең ... су ... ауспалы құралының бақалау
0.93 мкм шамасындағы су буының ... ... ... ... және ... ... бірдей деп есептеленеді. Егер ... мен күн ... тең ... қашықтыққа 10 сағаттық уақыт
интервалмен ... ... ... 3 – 5 ... ... Күннің
жарық ағынның әлсіреуі әр түрлі радиустың шеңберлерінде симетриялы
орналасқан тесіктер ... ... ... ... ... ... оның ... телескоптың кіріс көзінің эффективті ауданнының
кішіреюіне негіздглген. Сонымен күннен келетін ағынның ... ... ... ... Ары ... ... күн ... доғаның 4 кв. Сек (λ= 0.32 мм
28 -фокуста) ауданы аймақтың бөлінуіне байлансты 6 ... ... ... күн ... ... ... әлсіреді жіне толқтай фотометриялы болады.
Күн дөңгелегінің центірінің ... ... ... ... ... мына
формула бойынша жүргізіледі:
Мұндағы,β(λ)- ,бүкіл күн дөңгелегінің спектіріне энергияның таралуы мен күн
дөгелегінің ортасында энергияның таралуы арасындағы ... ... ... β(λ)- ... жарықтанудың түсіуін күн
дөңгелегінің центірінен ортасына қарайғы бағытта сипаттайды және ... ... кең ... мен күн ... ... саны үлесін жақсы
зерттеген (0.5% аспайтын қателікпен) .
Күшейту коэффисенттерінің әр ... ... ... сатурн мен күн
спектірінің жазбаларын сәйкестендіріу мысалдары келтірілген. ... ... ... ... λ= 6800А˚ ... ... жұтылудан еркін аймақта таңдап алынады. Спектрометірдің гадиуиренуі
сынап сызықтары бойынша жүргізіледі. Жарық көзі ретінде ПРК -2 ... ... ... 1977, 1979, 1980 жж үшін сатурн дөңгелегінің ... ... ... ... ... дөңгелегі
центірінің шағылдырғыш қасиеттерін әсіресе, 8860 және 9870А˚ жолақтарында
ерекше байқалады. Көрінетін ... ...... ... ... ... ... әр түрлі ені сәйкес келумен
вариациалары жапсарлаады.
Абсолютты бірлікте жарықтану ... ... үшін ... енінің 2 сек доғасында ... ... ... ... ... 1980 ж ... ... энергиясының белгілі
спектірлік таралуы бар жұлдыздар олардың тең зинитті ... ... ... 30мин ... етіп ... алынды.
Осындай бақалау әдістемесінде атмосфераның мөлдір болу ... ... ... ... ... көзінің ені(сатурн
белдеуінің зерттеленетін ені) стандартты микрометірмен айқындалады. Планета
дисксі ... ... ... мына ... ... ... к- әр ... күшейту реимдеріндегі өту ауысу коэффиценті,
сатурнның радиус вектры, сатурн дөңгелегінде келіп ... ... ... лентасынан түсіріп алынған есеп берулер, жүлдыз спектрндегі
энергияның абсолютты таралуы күн спектріндегі энергияның ... ... ... ... ... ... ... мердианның) дөңгелектің
центіріне ауысуға қажетті жеке толқын ұзындықтарындағы (6800,7250,7900А˚)
орталық мердианның немесе ... ... ... ... ... ... ... экваторының сандары( орталық мердианның )
алынады.
Жарықтану коэффиценті кесте 50А˚ қадамы бар 1 – 3 ... ... ... ... алғашқы стандарттардың
спектірлерінде ... ... ... ... ... 3 – 3.5 ... жетеді. Өлшеу нәтижелерін басқа
авторлармен салстыру қыйынрақ, біріншіден: жақын ИҚ – ... ... ... ... жүргізілмеді десек те болады. Екіншіден:
дөңгелек центірін өлшеу әр түрлі бақалау мезгілдерінде ... ... ... ... жолақтарында байқалатын өзының шаылдырғыш қасиеттерін
әр түрлі белдеулік ... ... ... спектірдің 0.5 – 0.7
мкм жаылмалы аймақтарында мүмкінболады, бірақ бұл ... ... ... мултисілтілік фотокатодтардың сеззгіштігі λ 0.5 мкм жуықтағанда
төмендейді. Ал өз кезінде ...... ФЭУ ... λ 0.5 мкм – ... бірқалпты өседі. Сондықтан – да , спектрді бұл аймақтардағы өлшеу
дәлдігі төмен. Бірақ, сонда да λ 0.6 мкм ... ... ... ... жүргізіуге болады.
Сатурн үшін осындай түрдегі спектрометірлік зерттеулерді тек
Л.А.Бугаенков[22] мен В.Г.Тейфель[21] және ... ... ... ... мен ... ... ... мәндері бойынша анықтауға болады. Біздің өлшеулер
осы авторлардың пікірімен сәйкес келеді. Бірақ, А.М.Грецкийдің сезгіштік
фотоэлектірлік ... ... ... ... өзі симетіриялық
қателіктің 20 пайызға дейін болуын жоққа шығармайды. Оның 1971 – 1972 ... ... ... λ 0.655 мкм дөңгелек центірінің жарықтану
коэффиценті (КС – 11 сүзгіш ) 0.57 тең ... Ал өз ... ... және ... да ... ... нәтижелері бойынша 0.7 – ден 0.8
– ге дейінгі аралықта ... ... және ... ... ... 1 кестеде келтірілген атмосфера параметірінің мәндері алынады.
3 – Бөлім. Сатурынды фотометриялық бақылаудың нәтижелері
3.1. Ендік бағытта Сатурн дискісі бойынша ... ... ... ... ... ... ... тәуелді
болатындықтан, бақылау процесіне келесідей ... ... ... ... ... әрбір датасы үшін қима масштабын анықтау ... ... ... біле отыып қоссарлы ... ... ... ... β және Орион шоқжұлдызындағы α=Sh. 32м, 6, σ=-
60, 2). Спектрографтың кіріс ... ... ... ... ... бойымен бағдарланды. Сканерлеуші саңылаудың ... ... 7 сек. Доға және ені 1 сек. ... ... ... (ашу) 7 сек.доға етіп шектелді, ал сканерлеу 1 сек. ... ... ... ... сканерлеу қию масштабын 1% - тен кем емес
дәлдікпен анықтауға мүмкіндік берді.
2) Шайылу ... ... ... ... ... кейін жұлдыз
кескінін планета маңына жазу іске асырылды. 10 – нан 20 – ға дейін ... ... ... G(x) ... ... анықталды. Сканерлеу
масштабын анықтағандай іске асырылады. G(x) шайылу функциясын оның ықпалын
ескеретін көптеген авторлар Гаусс ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Бұл 6 – суретте жақсы көрінеді. G(x) – ... ... ... ... ... ... ... (-х2/Р12) + (1-с1)ехр(-х2/Р22))
С1, С, Р1, Р2 параметрлері нақты таралудан ығысудың ең кіші квадраттары
әдісімен ... ... ... ... ... ... ... тек
1980 ж. Бақылаулар нәтижесіне қолдану ғана мүмкін болды.
3) Өріс бойынша жарық ... ... және ... ... ... жазба бойынша бақылаудың әрбір түніне
дейін және кейін тексерілді. Қарастырылған жағдайда кіріс саңылаудың ... және 1 сек. ... тең). Өріс ... ... берілудің және
сканерлеу бірқалыптылығының барлық өріс үшін ауытқуы 1-2 % - дан ... ... ... ... таралуын талдау нақты таралуға ... ... ... жарықтың әсер ететіндігін көрсетті. Бұл
әсер жұтылу жолағы неғұрлым ... ... ... ... ... ... жарықтың нақты таралуына ықпалын қарастырамыз. 7 –
суретте мысал үшін 1977 ... ... ... интенсивтілік экваторы
бойымен зерттелетін диапазондағы әртүрлі толқын ... ... ... ... ... ... ... 1976 және 1977
ж маусымдардағы таралуы 4-5 ... ... ... Шайылу функциясының кескіні. 1 – бақылау, 2 – ... ... ... 3 – екі ... ... ...... 1977 жылғы бақылаулардан алынған әртүлі толқын ұзындықтағы ... ... ... ... ... ... ... 1976 және 1977 маусымдардағы таралуы 4-5 кестелерде
келтірген). Бұл таралуды 1976 және 1977 ж ... ... үшін ... ... ... арқылы өрнектеп, К – ның 1 – ... ... ... ... екендігі оңай байқауға болады.
3 кесте- Бақылаудың екі маусымы үшін Сатурнның интенсивтілік ... 1-R және К ... Å |6800 | 7250 | 7400 |7900 | 8200 |8610 ... |0.78 |0.254 |0.508 |0.052 |0.76 |0.109 ... |1.00 |1.01 |0.99 |1.08 |1.00 |1.06 ... |26.1 |26.1 |26.1 |26.1 |26.1 |25.9 |
|2 |0,008 |0,005 |0,004 |0,022 |0,003 |0,008 |
|3 |0,014 |0,007 |0,009 |0,25 |0,005 |0,009 |
|4 |0,020 |0,017 |0,012 |0,036 |0,018 |0,48 |
|5 |0,029 |0,025 |0,017 |0,035 |0,012 |0,069 |
|6 |0,042 |0,041 |0,039 |0,057 |0,031 |0,072 |
|7 |0,066 |0,058 |0,069 |0,061 |0,074 |0,089 |
|8 |0,127 |0,119 |0,126 |0,107 |0,129 |0,102 |
|9 |0,221 |0,206 |0,202 |0,135 |0,203 |0,205 ... |0,318 |0,289 |0,277 |0,203 |0,336 |0,317 ... |0,409 |0,424 |0,421 |0,339 |0,431 |0,39 ... |0,530 |0,510 |0,560 |0,451 |0,552 |0,569 ... |0,641 |0,634 |0,663 |0,571 |0,624 |0,634 ... |0,688 |0,692 |0,717 |0,617 |0,670 |0,708 ... |0,762 |0,805 |0,781 |0,754 |0,749 |0,801 ... |0,806 |0,808 |0,841 |0,707 |0,799 |0,873 ... |0,866 |0,855 |0,857 |0,802 |0,826 |0,869 ... |0,877 |0,905 |0,909 |0,914 |0,851 |0,906 ... |0,923 |0,958 |0,928 |0,898 |0,902 |0,952 ... |0,952 |0,952 |0,948 |0,998 |0,900 |1,020 ... |0,921 |0,923 |0,965 |1,015 |0,928 |1,014 ... |0,958 |0,969 |0,960 |0,944 |0,963 |1,050 ... |0,980 |0,949 |0,988 |0,955 |0,979 |1,062 ... |0,973 |0,992 |1,016 |1,044 |0,969 |1,048 ... |0,998 |1,011 |0,991 |0,080 |1,001 |1,053 ... |1,000 |1,000 |1,000 |1,000 |1,000 |1,000 ... |0,989 |0,988 |1,020 |1,057 |0,981 |1,042 ... |1,010 |0,974 |1,008 |1,071 |0,983 |1,092 ... |0,999 |0,978 |0,971 |1,078 |0,989 |1,039 ... |0,984 |0,964 |0,980 |1,061 |0,982 |0,069 ... |0,971 |0,957 |0,977 |1,084 |0,971 |1,027 ... |0,954 |0,931 |0,948 |1,075 |0,962 |1,015 ... |0,934 |0,968 |0,947 |0,995 |0,933 |0,995 ... |0,895 |0,918 |0,915 |0,922 |0,919 |0,904 ... |0,882 |0,897 |0,874 |0,884 |0,901 |0,914 ... |0,812 |0,884 |0,848 |0,897 |0,951 |0,888 ... |0,842 |0,815 |0,813 |0,784 |0,827 |0,829 ... |0,764 |0,793 |0,781 |0,726 |0,77 |0,753 ... |0,674 |0,722 |0,732 |0,615 |0,708 |0,720 ... |0,605 |0,658 |0,634 |0,566 |0,652 |0,589 ... |0,519 |0,518 |0,556 |0,396 |0,543 |0,472 ... |0,432 |0,438 |0,445 |0,340 |0,450 |0,369 ... |0,327 |0,336 |0,348 |0,268 |0,321 |0,288 ... |0,226 |0,235 |0,238 |0,153 |0,200 |0,203 ... |0,147 |0,133 |0,154 |0,103 |0,099 |0,111 ... |0,087 |0,101 |0,102 |0,085 |0,056 |0,085 ... |0,48 |0,054 |0,056 |0,065 |0,037 |0,096 ... |0,031 |0,041 |0,033 |0,033 |0,019 |0,045 ... |0,021 |0,024 |0,023 |0,040 |0,022 |0,022 ... |0,010 |0,015 |0,013 |0,008 |-0,009 |0,003 ... |0,006 |0,011 |0,009 |0,020 |0,004 |0,004 |
9 ... ... ... бойымен жарықтың таралуы
1980 жылғы λ=0.6-1.1 мкм-де бақылаулар тұтас спектрде, сонымен ... ... ... ... көрінетін қараю
коэффициентінің ... ... диск ... ... К ... азаю ... ... артуға сәйкес келіп жұтылу біраз
артқандығы көрінеді. 1976 және 77 ж. Сақинаның ... ... ... ... ... К ... ... өзгерісін
көрсетеді.
4.1 – де шашылған радияцияның қалыптасуының 3 моделі: «қарапайым» ... ... ... шексіз бұлтты қабат моделі және екіқабатты моделі
тереңірек қарастырылды. Жарықтылықтың алынған ... ... таза ... ... да және ... ... да ... делінген екіқабатты
модел аясында жүргізіл.
3.2. Центрлік меридиан жарықтанудың таралуы.
Сатурнның ... беті үшін ... ... ... ... ... ішкі ... байланысты айтарлықтай ендік
вариациялары тән. Тұтас спектр бөліктеріне зерттеу үшін тек ... ... ... ... Å ... ... тар
интервалды жатқызуға болатындығымызды көруге болады.
1980 ж. Бақылауда сақиналардың аздаған ашылуы кезінде ... ... ... ... жарықтылығынан айтарлай төмен болғандықтан
және сақинаның фоны ... ... ... ... ... 9870 Å әсіресе күшті жұтылу жолақтарында, центрлік мридиананың бойымен
өлшенетін жарықтың таралуының дәлелдігін артырады.
Бақылау әдістемесі және (3.6) және (3.7) ... ... ... ... ... экваторының бойындағы жарықтың таралуын зерттеуге аналогиялы
өңдеуге 0.56 сек.доға ... ... ... 51 ... ... ... таралуы 5 кестеде келтірілген. Суреттерден, СН4-тің
жұтылу жолағы неғұрлым терең болса ... ... ... ... ... ... бұл әсер күштірек бейнеленген. Барлық ... бұл әсер ... ... ... бұлтты қабаттың тығыздығымен,
кванттардың өмір сүру ықтималдығы, бұлтсыз атмосфераның оптикалық қалындығы
және басқа оптикалық параметрлер.
4 кесте
|Λ |6800 |7250 |7900 |8860 |9300 |9870 ... | | | | | | ... |0.78 |0,254 |0.508 |0.052 |0.76 |0.109 ... |1.006 |0,995 |0.974 |1.131 |0,983 |0,957 ... |25.0 |25,0 |25,0 |25,0 |25,0 |25,0 |
|1 |0,002 |-0,003 |0,006 |-0,001 |0,010 |0,004 |
|2 |0,006 |-0,002 |0,012 |0,027 |0,014 |0,004 |
|3 |0,016 |0,008 |0,012 |0,091 |0,016 |-0,008 |
|4 |0,025 |0,010 |0,021 |0,018 |0,023 |0,011 |
|5 |0,025 |0,017 |0,024 |-0,046 |0,28 |0,009 |
|6 |0,041 |0,021 |0,030 |-0,001 |0,044 |0,19 |
|7 |0,062 |0,036 |0,068 |0,034 |0,077 |0,028 |
|8 |0,113 |0,091 |0,125 |0,036 |0,128 |0,046 |
|9 |0,181 |0,120 |0,194 |0,055 |0,189 |0,58 ... |0,295 |0,191 |0,274 |0,083 |0,330 |0,137 ... |0,396 |0,297 |0,435 |0,222 |0,431 |0,153 ... |0,501 |0,389 |0,522 |0,178 |0,555 |0,236 ... |0,620 |0,491 |0,593 |0,234 |0,644 |0,290 ... |0,720 |0,554 |0,692 |0,281 |0,738 |0,342 ... |0,795 |0,609 |0,778 |0,378 |0,831 |0,395 ... |0,861 |0,682 |0,819 |0,370 |0,904 |0,464 ... |0,925 |0,729 |0,830 |0,521 |0,940 |0,515 ... |0,949 |0,799 |0,877 |0,650 |0,944 |0,553 ... |0,983 |0,816 |0,895 |0,626 |0,989 |0,637 ... |1,011 |0,840 |0,928 |0,771 |1,034 |0,733 ... |1,042 |0,896 |0,995 |0,981 |1,055 |0,794 ... |1,040 |0,981 |0,966 |1,070 |1,057 |0,839 ... |1,046 |1,014 |0,967 |1,138 |1,030 |0,873 ... |1,032 |1,006 |1,019 |1,137 |0,989 |0,911 ... |1,006 |0,995 |0,974 |1,131 |0,983 |0,957 ... |0,995 |0,995 |0,995 |0,995 |0,995 |0,995 ... |0,960 |1,006 |0,949 |0,983 |0,939 |0,908 ... |0,955 |0,909 |0,926 |0,965 |0,955 |0,875 ... |0,925 |0864 |0,906 |0,871 |0,916 |0,814 ... |0,888 |0,829 |0,888 |0,862 |0,935 |0,774 ... |0,894 |0,863 |0,897 |0,828 |0,908 |0,759 ... |0,861 |0,844 |0,892 |0,806 |0,869 |0,717 ... |0,841 |0,824 |0,864 |0,727 |0,849 |0,664 ... |0,785 |0,821 |0,817 |0,531 |0,802 |0,606 ... |0,749 |0,785 |0,775 |0,586 |0,730 |0,584 ... |0,684 |0,712 |0,691 |0,488 |0,645 |0,515 ... |0,606 |0,548 |0,616 |0,421 |0,548 |0,368 ... |0523 |0,528 |0,506 |0,352 |0,451 |0,288 ... |0,424 |0,,36 |0,384 |0,256 |0,318 |0,213 ... |0,331 |0,266 |0,249 |0,266 |0,229 |0,166 ... |0,244 |0,206 |0,158 |0,113 |0,142 |0,112 ... |0,166 |0,125 |0,134 |0,092 |0,099 |0,059 ... |0,108 |0,101 |0,077 |0,061 |0,075 |0,051 ... |0,063 |0,051 |0,050 |0,048 |0,053 |0,021 ... |0,037 |0,033 |0,033 |0,041 |0,027 |0,012 ... |0,030 |0,037 |0,024 |0,056 |0,031 |0,012 ... |0,019 |0,004 |0,021 |0,016 |0,021 |0,032 ... |0,016 |-0,002 |0,015 |0,098 |0,016 |0,006 ... |0,013 |0,018 |0,007 |-0,010 |0,016 |0,007 ... |0,002 |0,008 |0,003 |0,040 |0,006 |0,012 |
| | | | | | | |
10 ... ... меридиан бойынша жарықтың таралуы
11 сурет –Орталық ... ... ... ... ...... ... бойынша жарықтың таралуы
4 – бөлім. Сатурн атмосферасының параметрін ... ... ... ... ... ... 1980 жылғы бақылаулар
бойынша екі қаьбатты модель бойынша бағалау
Жұтылу жолақтарының қалыптасуының екі қабатты ... ... ... мен ... өлшеулерді интерпретациялауды қарастырамыз.
Сатурнның жекелеген бұлтты белдеулерінің бойында жарықтанудың үздіксіз
спектрде және ... ... ... ... ... жазуға
болады.
Ρс(х) =ρс (0)μ0Кс μКс – ... =ρс ... μКс – ... ... Ρс(х) және Ρν(х) ... ... ... дискісі бойынша
жарықтанудың таралуы, ρс (0) және Ρν(0) – бұлтты ... ... ... ... ... ρс (0) үшін μ0 = μ = ... бұл ... ... коэффициенті болса, онда Ρν(0) диск
центрі үшін бақыланған шамадан μ0 = μ = 1 ... ехр (-2τν) ... кс және кν – ... ... ... ... μ0 және μ – түсу және ... бұрыштарының косинустары, τν
– бұбұлтты күнгі атмосфераның оптикалық ... ... үшін фаза ... ... ... және диск ... үшін μ0 және μ бір – бірінен аз
ерекшеленіп 1 – ге жақын болғандықтан, ((4,2 – ден ... ... Рс ... Ρν (0) ... ... және ... қабатқа сәйкесінше диск
центрінің жарықтану коэффициенттерін келесідегідей жазуға болады.
τν=0,51ln(ρν(0)/
ρν(0)) ... және Х0 ... Кс – ... ... ... үшін ... миннаерттік коэффициенті, Х0 – үздіксіз спектрдегі таралулар үшін
қималандыру дискісінің центрі. Алдын ... ... ... дәл ... ... оны ... ... тәсілдері болғанымен оны. Кс – ... ... ... жекелеген аймақтар бойымен жарақаттанаудың нақты
таралуын G(х) шаю функциясын ескере отырып анықтай отырып қосынды минимумы
бойынша ... ... (ең кіші ... әдісімен)
D=F(х) – F(х))2
(4.4)
Мұндағы F1(х) – толқынның алынған ұзындығындағы F(х) бақыланған қисықпен ... ... ... F1(х) қисығы орам түрінде берілуі мүмкін.
F(х)=∫-∞∞В(х) – у) G(y)dy
(4.5)
Мұндағы
В(х)=В0 ...... ... ... ... ... экваторы бойында жарақаттанудың
ізделінді салыстырмалы ... В0 – ... ... D ... ... мен ... (жарық ағынының деңгейлі таралуы
үшін) сәйкес келуін қандай бір критерийі қызыметін атқарады.
(4.4) ... ... В0 ,К0, Х0 ... ... В0 және К0 ... ... 0,1 құрады, бұл 0,06 сек.
Доғаға сәйкес келеді., яғни планета дискісінің ... 0,056 сек. ... ... ... ... ... үшін В0, К0, ... және аппоксимациялаушы қисық (тұтас сызық) келтірілген.
В0, ρ0ν, Х0 анықтамалары және олармен байланысқан Кν, τν , wν, ... , σ0ν, Са, С1, Сs ... ... ... центрлеріндегі
жарықтанудың таралуы бойынша.
Есептеуге ыңғайлы болу үшін ЭЕМ – да К(ρ0) және w(ρ0) жарақаттанудың
теорияық ... үшін 8 ... ... ... ... ... ... а1 және б1 – тұрақты коэффициенттер. 13 – суретте w(ρ0) ... ... және Х(ρ0) ... ... ... ... ... абсолют коэффициентіне ... ... үшін ... ... ... ... табамыз.
D=F(х) – F(х))2
(4.9)
Мұндағы F1(х) – ті ... ... орам ... ... / ρ0ν ... B (х-у) G(у) ... =B0 μ0Kν μKν- 1exp (-τν / μ0 - τν ... ... және τν – ді (4.7) және (4.3) ... ... ... В0, ρ0ν, Х0
– ді вариациялап (4.9) ... ... ... ... ... қатар Кν және τν мәндерін анықтаймыз. 9б, 14 – ... ... ... және ... ... ... сызық) келтірілген. , ρ0ν мәнін (4.8) өрнекке қойып, ... ... ... ... ... бұлтты қабат үшін кванттық
өміршеңдік ықтималдығын анықтаймыз.
ών=σ/ σa + Ha + ... ... ... және ώ(ρ0) тәуелділігі, бұлар Хеньи – Гринстейн комбинация
индикатрисасымен жартылай шексіз бұлтты қабат үшін ... σa және Ha – ... ... және ... ... Әдетте үлкен оптикалық қалыңдықтағы қабаттардан диффузды
шашырау есептеулері негізделген ... ... ... ... σa= H0ν/ ...... ... бойынша өзгермеуі керек. Бұлтты қабаттың үстіңгі шекарасына
жақын жұтылу коэффициенті келесіге ... ... Н0 – ... ... биіктік шкаласы (Сатурн үшін ... ... ... ... қабаттың шашырау коэффициенті (4.13) және
(4.14) өрнектерден анықталады.
σ0а=τν/Н0 ... τν, Нν/ σа, На0 ... біле ... ... ... ... сипаттайтын: атмосфера жұтатын газдың
құрамын сипаттайтын негізгі параметрлерді анықтаймыз.
Са=τν/Sν
(4.16)
Бұлтты қабаттағы шашырау актілері ... ... ... ... ... келетін жұтатын газдң мөлшері
Сl= Нν/ σа/ ... ... ... ... ... ... ... тығыздығы (қысымы)
С s=H0ν/Sν
(4.18)
Мұндағы Sν (м-1, ...... ... ... ... ... коэффициенті.
14сурет – Орталық экваторы бойымен жарықтың таралуы
Спектрдің көрінетін жақын ИҚ – ... ... ... ... ... ... Лютц, Оуэе және Цесс λ

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кристалдардың жылусыйымдылығының классикалық теориясы5 бет
Оптикалық талшықпен сауле энергиясын тасымалдаудың спектралдық өтімділігі49 бет
Спектралды тығыздайтын оптикалық мультиплексордың құрылысын есептеу38 бет
Ішкі жұқпалы емес ауруларды емдеу тәсілдері8 бет
Атомдық-эмиссиялық спектрлік анализ(АЭСА)16 бет
Газ саралағыштардың қолданылатын технологиялық процестер18 бет
Жұлдыздардың жылтылы мен жарықтылығы26 бет
Күн-ең жақын жұлдыз10 бет
Математикалық статистика элементтерімен танысу2 бет
Нан-тоқаш өнімдерін дайындаудың жылдамдатылған технологиясы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь