Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеудегі несиенің мәні
1.1. Жеке тұлғаларды несиелеудің мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Коммерциялық банктердің қазіргі күнгі жеке тұлғаларды несиелеу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.3. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу процестерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

2. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін талдау
2.1 “Альянс Банк” АҚ . ның жеке тұлғаларға несиелердің берілу тәртібі мен саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.2. Коммерциялық банктердің жеке тұлғалардың несие қабілеттілігін және ипотекалық несиелеуді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.3 «Альянс Банк» АҚ.ның жеке тұлғаларды ипотекалық несиелеу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46

3. Қазақстан Республикасы Коммерциялық банктерінің жеке тұлғаларды несиелеуінің қазіргі жағдайы, даму болашағы.
3.1. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуінің артықшылықтары мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
3.2. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...69
Өзектілігі. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында қаржы жүйесінде банк саласы өте жақсы дамып келе жатқан секторға жатады. Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін жариялағаннан соң өзінің қаржы саласын, соның ішінде банк секторын дамытуға көңіл бөлді.
Қазіргі коммерциялық банктер туралы сөз қозғағанда, несиелік жүйенің басқа да буындары сияқты олардың үнемі дамып отырғандығын айта кету керек. Яғни, операциялар формасы, бәсеке әдістері, бақылау және басқару жүйелері өзгеруде. Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: депозиттер қабылдау, ақшалай төлемдерді және есеп айрысуларды жүзеге асыру, несие беру.
Қазіргі күнгі банктер банк ісінің негізгі мағынасы мен рөлі ретінде-салымдарды жию және тартылған қаржының сенімділігін камтамасыз ету ( бастысы-депозиттер ) және парасатты саясат арқылы бұл қаржыны епті қолдану болатын болса, яғни несиеге беретін болса қалған барлық кызмет түрлері екінші кезекте болады. Соңғы уақыттардағы Қазақстан экономикасындағы проблемалық жағдайлар мәселен инфляциялық процестер, төлем балансының тапшылығы тағы да басқа экономикалық жағдайлар Коммерциялық банктер дамуында үлкен менге ие болды.
Коммерциялық банктердің дәстүрлі базалық қызметі-экономиканы және халықты несиелелендіру, яғни экономиканы және заңды тұлғалар мен жеке тұлғаларды несиелендіру. Жеке тұлғаларды несиелендіруге тоқталатын болсақ жеке тұлғалар көбінесе тұтыну несиесін пайдаланады.
Жеке тұлғаларды несиелеу халықтың өмір деңгейін арттыруға бағытталған мемлекеттік несие саясатының маңызды бөлігі болып табылады. Өнеркәсібі дамыған елдерде тұрғындар өзінің жыл сайынғы табысының 10-12 % -ын тұтыну несиесін өтеуге жұмсайды. Қазақстанда несиенің бұл формасы мүлдем дамымай қалды десе де болады. Халық борышкер болудан қорқады, оның үстіне, тұтыну несиесінің пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғарғы деңгейді құрайды. Тек соңғы жылдары ғана халық несиенің мәнін түсініп, несие ала бастады. Жеке тұлғаларды несиелелендіру белгілі бір дәрежеде табыстары біркелкі емес тұрғындардың өмір деңгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі әлеуметтік топтардың тұтыну деңгейі мен құрылымының арасындағы айырмашылықты жояды. Коммерциялық банктер беретін тұтыну несиесі жеке тұлғаларға оның ағымдық сипаттағы қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін беріледі. Оның ішінде, жеке шаруашылықтағы өндірісті дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді жөндеуден өткізуге, ұзақ уақыт пайдалануға жарамды заттарды сатып алуға беріледі.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылдың 30 наурызындағы № 2155 «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісі туралы» Жарлығы (ҚР Президентінің 20.07.1995 ж. № 2370, 02.08.1995 ж. № 2326, 05.12.1995 ж. №2672, 27.01.1996 ж. №2830 Жарлықтарына, ҚР 03.07.1996 ж. № 18 – 1 , 07.12.1996 ж. № 50 – 1 , 11.07.1997 ж. № 154 – 1, 08.12.1997 ж. № 200 – 1, 29.06.1998 ж. № 236 – 1, заңдарына сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылдың 31 тамызында «Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк қызметі туралы» Жарлығы ( 1996 жылдың 6 наурызында, 1996 жылдың 7 желтоқсанында және 1997 жылдың 11 шілдесінде енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды қоса есептегенде ).
3. 1996 жылдың 24 желтоқсанындағы № 54 – 1 «Қазақстан Республикасының валюталық реттеу туралы» заңы. ( 1997 жылдың 11 шілдесіндегі № 154 – 1 ҚР – ның заңымен, 1998 жылдың 9 шілдесіндегі № 277 – 1, Қазақстан Республикасының Заңымен өзгерістер енгізілді.
4. 1997 жылдың 28 сәуіріндегі № 97 – 1 «Қазақстан Республикасындағы вексельдік айналыс туралы» заңы.
5. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің 1997 жылдың 23 мамырындағы № 219 «Пруденциалдық нормативтер туралы» Ереже қаулысы ( Қазақстан Республикасы Ұлттық банк Басқармасының 27.10.1997 ж. № 380, 28.08 1997 ж. № 157 қаулыларына сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізілді )
6. 27.10.1994 ж. № 26 «Қарыз алушының несиені өтеу жарамдылығын банктердің талдауы бойынша әдістемелік нұсқау» Хаттамасы.
7. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісінің 1997 жылдың 23 мамырындағы № 222 «Ең аз шамадағы резервтік талаптар туралы» Ереже.
8. 1995 жылдың 29 наурызындағы «Қазақстан Республика – сының ақша төлемдері мен аударымдары туралы» заңы.
9. 1996 жылдың 14 сәуіріндегі Қазақстан Республикасы «Валюталық реттеу туралы» заңы.
10. 1997 жылдың 5 наурызындағы Қазақстан Республикасы «Құнды қағаздар нарығы туралы» заңы.
11. 1997 жылдың 6 наурызындағы Қазақстан Республикасы «Қазақстан Республикасындағы инвестициялық қорлар туралы» заңы.
12. 1994 жылдың 11 ақпанындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық банк Басқармасы бекіткен ( № 4 Хаттамасы ) Қазақстан Республикасы экономикасының қысқа мерзімді несиелеу ережесі.
13. Исаев А. «Қазақстанның банк секторының күйі қандай» ( текст ) «Айқын» газеті – 2007 жыл, 26 – қаңтар, 11 – бет.
14. Сауытбекова Ә. «Банк жүйесінің өзекті мәселелері» (мақала ) «Дала мен Қала» газеті – 2006 жыл, 14 – сәуір, 5 – бет.
15. Муканова Ж. «Альянс Банкі» (мақала) «Түркістан» газеті – 2005 жыл, 7 – шілде, 3 – бет.
16. Знябеков Б. «Жер банкін құру керек» (мақала) «Егемен Қазастан» газеті – 2002 жыл, 14 – маусым , 6 – бет.
17. Муканова Ж. « Банктердің қарызы» (мақала) «Түркістан» газеті – 2007 жыл, 5 – сәуір, 11 – бет.
18. Хамитов Н.Н. «Банк ісі» Лекциялар курсы. Алматы: Экономика баспасы 2006 жыл.
19. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары» Оқу құралы Алматы: ИздатМаркет баспасы, 2004 жыл.
20. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие» Оқулық Алматы: Издатмаркет баспасы, 2000 жыл.
21. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер» Оқулық. Алматы: Экономика баспасы, 2006 жыл.
22. Основные требования к ипотечным жилищным займам, права требования по которым приобретаются ЗАО «КИК и руководство по их выдаче и доверительному управлению. 30 апрель 2002г.
23. Аникеева А.В. Ипотека в РК «Казахстан на пути к новой модели развития: тенденции, потенциал и императивы роста» Алматы: Экономика, 2001г.
24. Давлетова М.Т. «Кредитная деятельность банков в Казакстане» Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2001 г.
25. Шелекбай Ә.Д. «Банк ісіндегі тәуекел менеджмент» теориясы, әлемдік практика, Қазақстан тәжірибесі: Оқу құралы. – Алматы: Экономика баспасы, 2007 жыл.
26. Годовой отчет Национального банка РК за 2002 – 2005 годы. – Алматы: 2000 – 2006.
27. Статбюлетень Национального банка РК на 2005 года.
28. Под ред. Г.С. Сейткасимова. «Банковское дело» Учебник. – Алматы: Каржы – Каражат, 1998 г.
29. Садвакасов К.К. «Коммерческие банки» Управленческий анализ деятельности. Планирование и контроль. – Москва: Ось – 89 , 1998 г.
30. Абдильманова Ш. «Вопросы развития ипотечного жилищного кредитования» Банки Казахстана . - 2000. - №3. = с. 32-35
31. Досымов Б.С. «Современные проблемы ипотеки». //Банки Казахстана. -2001. -№8. -С. 19-21.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
.........................................3
1. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеудегі несиенің мәні
1.1. Жеке тұлғаларды несиелеудің
мазмұны........................................................5
1.2. Коммерциялық банктердің қазіргі ... жеке ... ... ... банктердің жеке тұлғаларды несиелеу процестерін
талдау......................................................................
................................................17
2. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін талдау
2.1 “Альянс ... АҚ – ның жеке ... ... ... ... ... ... банктердің жеке тұлғалардың несие қабілеттілігін және
ипотекалық несиелеуді
талдау......................................................................
.......32
2.3 «Альянс Банк» АҚ-ның жеке тұлғаларды ипотекалық ... ... ... ... ... жеке тұлғаларды
несиелеуінің қазіргі жағдайы, даму болашағы.
3.1. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуінің артықшылықтары
мен
кемшіліктері................................................................
....54
3.2. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін ... ... ... ... Республикасында қаржы жүйесінде
банк саласы өте ... ... келе ... секторға жатады. Қазақстан
Республикасы өз тәуелсіздігін жариялағаннан соң өзінің қаржы саласын, соның
ішінде банк ... ... ... ... ... ... ... сөз қозғағанда, несиелік жүйенің
басқа да буындары сияқты олардың ... ... ... айта кету ... ... ... бәсеке әдістері, бақылау және басқару жүйелері
өзгеруде. Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді және есеп айрысуларды жүзеге асыру,
несие ... ... ... банк ... негізгі мағынасы мен рөлі ретінде-
салымдарды жию және ... ... ... ... ету ... ) және ... ... арқылы бұл қаржыны епті қолдану
болатын болса, яғни несиеге ... ... ... ... ... ... ... болады. Соңғы уақыттардағы Қазақстан ... ... ... ... процестер, төлем балансының
тапшылығы тағы да басқа ... ... ... банктер
дамуында үлкен менге ие болды.
Коммерциялық банктердің дәстүрлі базалық қызметі-экономиканы және
халықты несиелелендіру, яғни ... және ... ... мен ... ... Жеке ... несиелендіруге тоқталатын болсақ
жеке тұлғалар ... ... ... пайдаланады.
Жеке тұлғаларды несиелеу халықтың өмір деңгейін арттыруға бағытталған
мемлекеттік несие саясатының ... ... ... ... ... елдерде тұрғындар өзінің жыл сайынғы табысының 10-12 % -ын тұтыну
несиесін өтеуге жұмсайды. Қазақстанда несиенің бұл ... ... ... десе де ... ... ... ... қорқады, оның үстіне, тұтыну
несиесінің пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғарғы ... ... ... ... ғана халық несиенің мәнін түсініп, несие ала бастады. Жеке
тұлғаларды несиелелендіру белгілі бір дәрежеде ... ... ... өмір ... ... ... теңестіреді, әр түрлі
әлеуметтік топтардың тұтыну деңгейі мен ... ... ... ... ... беретін тұтыну несиесі жеке
тұлғаларға оның ағымдық сипаттағы ... ... ... Оның ... жеке ... ... дамытуға, құрылыс
салуға, тұрғын үйді жөндеуден өткізуге, ұзақ уақыт пайдалануға жарамды
заттарды сатып ... ... ... ... ... елдерде маңызды рөл атқарады.
Осыған орай, олмемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол қадағаланады
әрі банктік және ... ... ... қойылады. Жеке тұлғаларды
несиелендіру халықтың тауарға деген сұранысын ... әрі ... мен ... арттырады. Сондықтан жеке тұлғаларды несиелендіру
ақша-несие саясатының басым бағыты ... қала ... ... ... ... жеке ... несиелеуін
талдау арқылы банктердің несие беру шарттарын қарастырып, жақсарту. Осы
мақсатқа жету үшін мынадай мәселелер ... жеке ... ... ... ... коммерциялық банктердің қазіргі күнгі жеке тұлғаларды несиелеу
жүйесін ... ... ... жеке ... несиелеу процестерін талдау;
▪ «Альянс Банк» мысалында коммерциялық банктердің жеке ... ... ... ... ... жеке тұлғаларды несиелеуінің артықшылықтары
мен кемшіліктерін көрсету;
▪ коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды ... ... мен даму ... қарастыру болып табылады.
Зерттеу жұмысының пәні болып коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды
несиелеуі саналады.
Осы диплом жұмысын жазу кезінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің
Жарлығы, Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинетінің ... ... және ... ... ... ... мен сайты қолданылды. Жеке
тұлғаларды несиелендіру аясындағы шетел ғалымдарының және мамандарының
еңбектері, ... ... ... және ... ... ... бөлімінде коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды
несиелеудегі несиенің мәні.
Ал, екінші бөлімінде ... ... АҚ ... жеке ... ... ... ... несиесінің түрлері мен ... ... ... ... ... жеке тұлғаларды несиелеуінің
қазіргі жағдайы және даму болашағы туралы қарастырамыз.
Диплом ... ... ... ... сай ... ... үш ... қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен
тұрады.
1. Коммерциялық банктердің жеке ... ... ... ... Жеке ... ... ... сияқты тарихи экономикалық категория болып ... ... сөз, ... ... ... ... деген мағына
беретін латынша «kreditum» деген сөзден ... Ол ... ... әр ... ... ... ... етеді. Ол тауар өндірісінің
пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларда: бай және ... ... ... ақша ... сияқты үнемі дамып отырды. Алғашқы ... ... ( ... мал, ... ... және т.б. ) ... дәулетті
топтарынан мүліксіз шаруалар мен кәсіпкерлерге ... ... ... өтеу үшін ... ... ... ... қатынастардың жұмыс
істеуіне әкеліп соқтыратын нәтижесімен анықтауға болады. Несие ... ... ... өндірс процесіне әсер етеді. Жоғарыда аталып өткендей,
несиенің өз қызмет ... бар, ол ... ... ... ... ... пайдаланылмай тұрған, қайта айналып құйылудың бастапқы
кезінде қайта бөлінуі мүмкін бөлігімен ғана ... ... ... ... ... ... әр түрлі кезеңдерінде өзгеріп отыруы
мүмкін.
Экономика дамуының сатысына ... ... ... ... ... ... оның өнім ... пайдалануы қамтамасыз етіледі. Несие
ұдайы өндіріс процесінің үздіксіздігі мен тездетілуіне қызмет ... бос ... және ... қаржыларды қайтарымдық және төлемдік
негізде қайта бөлуді қамтамасыз етуші несие кез келген ... ... ... ... ... мен табыстардың арасында, өндірістің
маусымдық сипаты мен экономика салаларында ... ... ... капиталдың жұмсауға қажетті көлемі мен қолда бар жиынтықтардың
арасында болатын ... ... ... ... ... ... арқылы түзету ең алдымен қоғамдық өндірістің үздіксіздігін қуаттап
отырудың арқасында қамтамасыз етіледі. Жаңа ... ашу мен ... жаңа бір ... бастап оны кеңейту ісінде де несиенің алатын
орны, атқаратын қызметі және рөлі өте зор.
Несиенің ақша ... ... да ... орны ... Ол ақша
айналымының үнемделуінен көрінеді. ... ... ... ... ... ... ақша ... дайындау, шығару, есеп жүргізу мен
сақтау шығындарын қысқартады;
▪ екіншіден, несие бос ақша ... сан рет ... ... ... ... ... ... айналым шығындарын азайтады;
▪ үшіншіден, қосымша ресурстарға маусымдық сұраныстардың өскендігінен
резервтік қорлардың ... ... ... ... ... ... мен жеке ... қаржыларын банктердің есеп-
шотында сақтау ақша есептерін банкінің есебінде жазу арқылы, яғни қолдағы
бар ақшаның қатысуынсыз ... ... ... ... ... ... ... тездетіп, айналымның шығындарын азайтады,
мемлекеттік қарыз беру қорын арттырады.
Қолдағы ақшалардың айналымға түсуі және ... ... ... негізде жүргізіледі, мұның өзі айналыстағы ақша көлемін реттеп
және оларды басқаруға, дәлірек айтқанда валюта мен ... ... ... мүмкіндік береді. Экономиканың төмендеп, инфляцияның өрлеген
кезінде мемлекет пайыздық ұтысты көтеру арқылы айналымдағы ақша ... үшін ... ... ... көлемін қысқартады. Ал,
экономикалық өрлеу ... ... ... әрі ... үшін ... ... ... яғни пайыздық ұтыстарды кеміту арқылы несие
тасқыны көбейіп, ақша көлемі ұлғайады. ... ақша ... ... ... 1993-1997 жылдары несиелердің шектелуі, ал 1998
жылдан бастап несие экспансиясы саясаты жүргізілді.
Несиенің арқасында жеке ... ... үй ... ... және басқа да тұрмыстық машиналар мен аппараттар алу ... ... ... ... ... ... мәселелерін
шешуге қол жеткізіп отыр.
Сонымен коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуінің мәнін
анықтаған ... ... ... ... ... ... несиелердің
барша түрі формалардан тәуелсіз оның мәнін көрсетуі керек:
▪ несие келісімі тұтасымен алғанда ... ... ашуы ... Егер бір
келісімде несие қайтарылмаса, онда бұл өзінің қайтарылатын қасиетін
жоғалтатынын білдіреді;
▪ несиенің мәнін ... ... ... ... сатыларын,
несиенің негізін құрастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып ... жәйт – ... ... категориялар сияқты несие де бір-біріменөзара әрекетке түсетін
бірнеше элементтен тұрады. Ондай ... ең ... ... ... ... ... жоғарыда анықтағанымыздай, бұл
субъектілерге несие беруші мен несие алушы жатады. Оларды ... және ... ... ... ... қарастырған жағдайда ғана несиенің мәнін
анықтауға болады.
Несие беруші – ... ... ... ұсынатын жағы. Мұны іске
асыру үшін онда ... ... ... бір қоры болуы керек. Ол ақша
өзініңкі болуы немесе басқа ... ... ... ... да ... ... ... ақша ұсынатын негізгі несие беруші – банк, оның ... ... ... ... етуші коммерциялық банктер болып табылады.
Алғашқыда айтып ... ол ... ... кеңселермен
мен халықтың, яғни заңды және жеке ... ... бос ... ... оларды қарыз алушыға уақытша пайдалану ... ... ... Бұл ретте банктен алған несиені тек қарызға алуша
ғана емес, сондай –ақ ... да ... ... ( ... халыққа )
тартылған ресурстарды ( ақшаларды ) қайтаруға міндетті. Бұл ... банк ... ... ... ... ... ... қарыз алушы болып көрінеді.
Қарызға алушы – несиелік қатынастар жағы, несие ... ... ... ... жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы
туғандар қарызға ақша алушылар болып табылады. Қазіргі ... ... ... алушылар – мемлекеттер, кәсіпкерлер, заңды және жеке тұлғалар мен
банктер болуы мүмкін. Алайда, ... ... жеке ... ... ... ... иесі болып табылмайды, өзінің мұқтаждықтарына, айналымда
алған несиесін өз қалауымен ... Бұл ... ... ... ... ... ... айналым қоры таусылғаннан кейін оны іске асырып,
пайдаланғаны үшін өсімақы төлеп, қарызды артық көлемде қайтарады.
Несиелік мәміледе қарызға алушы жеке тұлға ... ... ... ... оған ... ... банк өз ... қояды. Алайда, қарызға
алушы жеке тұлға мен несие беруші банк несие ... ... ... ... ... Олар ... түрде қатысуы керек, және бұл
жағдайда олар ... ... ... ... ...... мен ... бос ақша қаражаттарын есеп және депозиттік шоттарға
сақтай отырып ) болуы мүмкін. Несие беруші мен ... ... ... іс ... ...... бірлігі сипатын көрсетеді. Несиелік
мәміленің қатысушылары ретінде олар оның қарама – қарсы жақтарында тұрады.
Олардың мүдделері де ... ... ... ... ... ... несие
бергісі келсе, қарыз алушы жеке тұлғаға мүмкіндігінше арзан несие алып,
қосымша қаржылар табу ... ... ... ... мен ... ... жеке тұлғалардан басқа несие
қатынасы құрылымының элементі – алыс-берістің объектісі – несиеленген құн (
ссуженная ... ) ... ... Несиенің құрылымы ... ... | ... құн ... | ... алушы |
1 – сурет. Несиенің құрылымы.
Несиеленген құн ұдайы өндіріс процесін жылдамдататын ерекшелікке ... ... ... жеке ... ... маусымдық жұмыстарды жүргізуге
және болжанбаған шығындарға қажет меншікті қорларын жинақтаудың қажеттілігі
жоқ. ... бұл ... ... несие есебінен
қанағаттандырылады.
Осылайша, несиеленген құн өндірістік ... ... ... ... ... ... және олардың қозғалысындағы іркілістерді
жояды. Бұл ... ... ... құн ғана ... ... ... ... қоса, несиенің қайтарымдылығы қамтамасыз етіледі. Несие өз құнын
осылайша бүкіл қозғалысында: басынан бастап, оның банкке толық ... ... ... ... ... оның ... Ол ... бірлігін болжайды.
Несиеленген құн қозғалысының сатыларын ... ... – Қан – Нп ...Рб ...Нқ ... – ... Но – ... ...... алушының несиені алуы;
Нп – несиенің пайдаланылуы;
Рб – ресурстарды босату;
Нқ – несиенің қайтарылуы;
Бқ – банктің ... ... ... ... орналастыру ( несиенің ұсынылуы ) Но – несие
қозғалысының алғашқы баспалдағы ... ... Оған ... ... ... ), яғни уақытша бос қаражаттар себеп болады. Несие беруші
банк несие алушы жеке тұлғаға ... ... ... ... ... кезде ғана несие бере алады.
Несие алу ( Қан ) ... ... жеке ... ... ... ... ... қатынастың басқа тарапы оны белгілі ... ғана ... ... ( Нп ) ... ... жеке ... оны ... пайдаланып, несие берушіге несиенің қайтарылуын ... ... ... ... ... ( Рб ) жеке ... құнның ауыспалы айналымның аяқталу актісін, несие алушының
уақытша қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... ... ... ... бұл ... оның ... кезеңге өту үшін
материалдық база болып табылады. ... ... ( Нқ ) ... құнның қарыз алушы жеке тұлғадан несие беруші банкке қайтуын
көрсетеді. Жеке тұлға шаруашылығында белгілі бір ауыспалы ... ... құн ... ... ... ... несие беруші банкке өтеді.
Уақытша пайдаланылғаннан кейін ( Нп ) құнды несие беруші коммерциялық
банктің алу актісі ... ... ... сатысы болып табылады. Уақыт
бойынша несиенің қайтарылуы ( Нқ ) және ... ... ... ... ... бергені ) ( Қан ) сәйкес келуі мүмкін. Аталмыш сатыларды ... ... сол бір ... ... ... жеке тұлға қарыздың
белгілі бір бөлігін несие беруші банкке қайтарады, ал ол дәл осы ... Осы ... ... ... құнның толық айналымының бір
бөлігі болып саналатын несиенің қозғалысын көруге ... ол тек ... ... ... ... ... отырғандай, несиелік қатынастар айналым
шеңберінде ғана туындайды, сондықтан несиеге ... ... ... қарыз алушы жеке тұлғаға құнның актісінің ауысуы және керісінше деп
қараған ... ... тану үшін оның ... ашу ... яғни несиелік
қатынастар туындайтын базаны қарау керек. Несиенің мәнін ашып көрсететін,
несиенің ... ... ... ... ... О. И. Лаврушкин ондай негіз
несиенің қайтарылуы деп есептейді. Ол несие қозғалысының бір сатысы бола
тұрып, бір ... ... құн ... барлақ сатыларын қамтиды.
Несие ақшасын жарату (орналастыру ), алу және оны пайдалану – ... ... ... ... ... қайтарылу кезеңі оның жалпы
ауыспалы ... ғана ... ...... қатынасқа тән
белгіні анықтайтын өзіндік ерекшелікті көрсетеді.
Несиенің қайтарылуы – уақытша пайдаланған несиеленген құнды несие
беруші ... ... ... ... Ол ... өзі туындамайды. Ол
құнның ауыспалы айналымында аяқталатын ... ... ... бұл тек ... ... ... Уақытша пайдалануға алған
ақшалай қаражатты қайтаруға ... ... жеке ... мүмкіндік
берген кезде ғана несиені қайтару басталады. Несиенің қайтарылуы объективті
процес болып табылады, яғни оны ... ... ... кейінге
қалдыруға болмайды. Несие беруші коммерциялық банкпен несие алушы ... ... ... сәйкес ол заңды бекітілген сипат алады. ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл жерде ол алынған несиенің бір ғана ... ... ... ... бар несиенің тұтастығын
көрсетеді.
Коммерциялық ... жеке ... ... ... ... негізі оның қоғамдық сипатқа тән екендігінде.
Банкке, несие берушіге қарыз алушы жеке тұлғаның несиені қайтаруы
соңғысына кез ... ... ... ... ... ( ... ... бос
қаражаттарын депозиттік шоттарда сақтаған заңды және жеке тұлғаларға ... етуі ... ... ... ... қайтарылуы қосарлы қайтарылу
сияқты.
Коммерциялық банктердің жеке ... ... ... кезеңдерін және негізін талдау нәтижесінде несиенің мәнін толық
анықтамасы дей отырып, былайша айтуға болады: « ... ... ... ... алушы жеке тұлғаның несиелік құнның төлем мен жеделдікке
негізделген қозғалысынан туатын ... ... - ... тағы да көп ... бар. ... несие – бұл несие
капиталының қозғалысы. ... ... – бұл ... талабымен пайызбен
төленетін, меншік иелеріне несиеге ... ақша ... Ал, ... ... ... өсетін құн. Оның басқа ақшалардан сапалы ерекшелігі сол, оның
ақшадан сапалы айырмашылығы – ... ... ... ... ... ... ал ақша ... өзінен-өзі өсім бере алмайды. Адамдар көп жағдайда
несиені ақша сияқты қабылдайды. Бір қарағанда, несие - ... ... ... банк ... ақша деп ... болар еді. Соған
қарамастан, ақша және ...... ... ғана ... әр ... ... да болып табылады. Несие мен ақша - әр түрлі экономикалық қарым
– қатынастарды білдіретін дербес экономикалық категориялар. ... ... ... ... ... заңды емес жеке тұлғалар болып
табылады. Осыған байланысты несие және ақша ... ең ...... ... әр ... ... атап өткен жөн. Ақша
қарым-қатынасына сатып алушы мен сатушы қатысады, ал ақша ... ... ... алушы мен сатушы субъектілері арасында ... ... ... ... Бұл ... тауар мен ақшаның қарама-
қарсы қозғалысы жүреді.
Несие қарым-қатынасының қатысушылары несие беруші банк және ... ... және жеке ... ... ... ал ... құнның қайтарылу
қозғалысының байланысты ерекше қарым-қатынасты көрсетеді. Бұл ... ... ... түспейді, өйткені ол несие беруші коммерциялық
банктен ... ... жеке ... ... және белгіленген мерзім өткеннен
кейін өз иесіне қайтады. Несиеге ... ... жол ... ... ... тән. ... қарамастан ақша мен несие бір-бірімен
қатар болып, ... ... ... ... ... ... сату
процесінде төлем құралы ретінде несие мен ақша қатысады. Несиемен ақша ... ... ... ие, ... ... келтіретіндігімен ақшадан ерекшеленеді.
Банк берген несие клиенттерге банктің депозит есеп-шоттарына жаңа ... ... ... Клиенттер оларды төлем құралы ретінде
жеткізушілердің шоттарын және ... да ... өтеу үшін ... ... ... ... мен ақшаның өзара әрекет етуінің алдағы
уақытта күшейе беру мүмкіндігі зор.
Несиелік қатынастардың мәні несиенің – қайтару, ... ... ... ... ... ... маңызды қағидалармен анықталады.
Бұл қағидалар ... ... даму ... ... ... ... ... түрде бекітілді.
Несиенің қайтарылу қағидасы – қарыз алушы жеке тұлғаның несиені
пайдаланғаннан кейін несие ... ... ... уақытында қайтару
қажеттілігімен сипатталады. Ол банктің ... ... ... ... ететін несиені пайызбен өтеуге өзінің іс жүзіндегі ... Бұл ... ... ... қажетті талап болып табылады.
Ол белгілі бір ... ... ... ... қайтарылуын қамтамасыз
етеді.
Несиенің төлемділігі қағидасы – жеке тұлғаға берілген ... ... және одан ... түсіруге несие беруші банкте, оның
тиімді пайдаланылуына жеке тұлға да ... ... ... ... ...... ... жеке тұлғаға кез келген
тиімді уақытта емес, ... ... ... ... ... ... ... бұзу – банк үшін жеке тұлғаға
өндіріп алынатын пайызды көбейтілген түрде ... ... ... ... ... ... ... санкция қолдануға жеткілікті негіз
болып табылады. Несиенің ... ... ... ... ... шартында
қарыз алушы жеке тұлға өз мойнына алған міндеттемелерді ... ... ... ... мүліктік мүддесін қорғауды қамтамасыз етудің
қажеттілігін ... Бұл ... ... ... тұрақсыздық кезеңінде
өзекті мәселе болып табылады.
Несиенің мақсатты сипаты коммерциялық банктен алынған ... сай ... ... ... Несие келісім-шартындағы
сәйкес бөлімде берілетін несиенің нақты мақсаты, сондай-ақ банктің бақылау
процесінде бұл талапты ... ... жеке ... ... ... Бұл
қағидалардың барлығы бір-бірімен өзара тығыз байланысты және ... ... ... етуі ... ... ... Осы ... лардың біреуі
бұзылса, онда несие қатынасының мәні кетіп, несиенің дербес экономикалық
категория сияқты өзіне тән ... ... ... қоса ... ... ... ... табады.
Несиенің қызметін айтқанда, әдетте оның мәнінің арнайы көрінісі
ұғылады. Қызмет несиенің ... ... ... ... ... қарым-қатынастардың мәнінсіз ол өмір сүре алмайды. Қызметтің
несие мәні сияқты объективті ... бар. ... ... ... ... ... ... қызметінің мәнін емес, бір немесе ... ғана ... ...... қалған емес, өзгеріп тұратын
құбылыс. Несиенің мәнінің өзгеруімен қатар оның көрініс танытуы да ... ... ... ... ретінде өзінің арнайы көрінісін байқатады,
яғни қызмет несиелік қатынасқа бүтіндей қатысты. Несиенің ... ... ... ... мен ... ... ашып ... оның
үш түрлі қызметін айтуға болады. Олар – ... ... ... ақшаны
айналымдағы несие құралдарымен ауыстыру және капиталды шоғырландыру ... ... ... ... артықшылықтары мен қызметтері
арқылы несие қоғамда өз орнын алып отыр.
Несие қайта бөлу қызметін атқарады. Оның мағынасы қарыз ... ... ... ... ... ... берілетін мемлекеттің, заңды
және жеке тұлғалардың, ... бос ... ... ... арқылы
шоғырландырып, қарыз беру капиталына айналдыру. Несиенің ... ... ... ... ... ... арқылы тек мына материалдық игіліктердің
құндылығы, өндіріс құралдары мен ... ... яғни бір ... ... ... жалпы өнімдер емес, сондай-ақ ел экономикасының өткен
кезеңдерде жасалған ... да ... ... ... ... бөлу ... жалпы құндылықты қайта бөлуде емес, уақытша босаған
құндылықтарды қайта бөлуге қатысты; ... ... бөлу ... босаған құндылықты уақытша пайдалануға беру ... өте ... ... ... несиенің көмегімен уақытша босаған құндылықты
несиеге беру нарықтық экономикаға тән делдалдардың банктер мен басқа ... ... ... жүзеге асырылады.
Капиталды шоғырландыру мен орталықтандыруды ... ... ... ... ... Несие механизмі қосымша ... ... ... ... ... ... ... аса
қуатты факторы ретінде оның жекелеп жинақталуының шекараларын кеңейте
түседі, заңды және жеке ... ... ... уақытша бос тұрған
шашыраңқы қаржылары жұмылдырылып банкілерде жинақталады да, үлкен ... ... ол ... ... кең ауқымды ұдайы өндірісте белсенді түрде
пайдаланылады.
1.2. Коммерциялық ... ... ... жеке ... ... банктердің жеке тұлғаларды несиелеуде түрлі несие
формаларын қолдануы мүмкін.
Несие формасы – бұл ... ... мәні мен ... ... ... ... мен ... ажырағысыз әрі
диалектикалық жағынан біртұтас болады. Қазіргі нарықтық ... ... ... ... ... ... ... несие формалары 2 – суретте көрсетілген.
Бүгінгі таңда жеке тұлғаларды несиелеуде банктік несие мен тұтыну
несиесі несиенің ... ... ... ... отыр. Қазіргі Қазақстан
Республикасының банктік жүйедегі ерекшелікке орай жеке тұлғаларды ... ... ... ... ... табылады. Бүгінгі таңда
коммерциялық банктер беретін несиенің үш ерекшелігі бар.
Банк ... ... ... – банк өз ... ... ... ... ғана емес, соымен бірге, тартылған ресурстардан да (
заңды және жеке тұлғалардың депозиттерінен ) ... ... ... несие ресустарындағы өзіндік капиталының үлесі шамамен алғанда
18-20 %-ды ... ал, ...... ... ... банк
аралық қарыз ақшалар).
Екінші ерекшелігі – шаруашылық ... әлі түсе ... ... ... ... орналастырылған уақытша бос
қаражатын банк қарызға ... Банк ... ... ...... ... қарызға өздігінен өсетін құн ... ... ... ... ... мәнісі мынада: қарыз алушы жеке тұлға бұл
қарызды пайдаланғаны үшін ... ... ... Жеке ... осы ... ... пайдаланғаннан кейін табыс алады әрі соның есебінен несиесін
банкке біртіндеп ... ... ... оның ... атрибуты
болып табылады.
|Несие формасы ... ... ... ... ... |
|Тұтынушылық ... ... ... ... |
|Лизингілік ... ... ... |
2 – ... Нарықтық экономикада несиелеудің формалары.
Коммерциялық банктер өз клиенттеріне әр ... ... ... ... ... ... ... Қарыз алушылар категорияларына қарай:
а) Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
- мақсатты қорларға;
- банктерге;
- қаржы – ... ... ... емес ... ... ... ... салаларына;
- ауыл шаруашылығына;
- саудаға;
- дайындау жұмыстарына;
- жабдықтау – сату ұйымдарына;
- кооперативтерге;
- жеке және заңды тұлғаларға.
2. Тұтыну мақсатына ... ... ... ... мерзімді ( 1 жылға дейін );
- орта мерзімді ( 1 жылдан 3 – 5 жылға дейін )
- ұзақ ... ( 5 ... ... )
3. ... және ... ... қарай:
- негізгі қорларға жұмсалатын;
- айналым қаражатына жұмсалатын.
4. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай:
а) Қамтамасыз етілген:
- кепілхатпен;
- кепілдемемен;
- кепілдікпен.
б) Сақтандырылған:
в) Қамтамасыз етілген:
- ... ... ... дәрежесіне қарай:
а) Стандартты несие – қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ қайтуында
ешқандай ... жоқ ... ... несиелер – қайтарылу уақыты кешіктірілген, мерзімі
ұзартылған және банк үшін ... ... ... ... ... жіктелу ережелеріне сәйкес күмәнді несиелер ішінара бөлінеді. 1
– санатты, 2 – санатты, 3 – санатты, 4 – ... 5 – ... ... несиелер – қайтарылу уақыты кешіктірілген ... ... ... ... несиелер.
6. Валютамен берілуіне қарай:
- ұлттық валютамен;
- шетел валютасымен.
7. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну несиесі – бұл жеке ... ... ... сатып алу
үшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді ( тұрғын үйді,
өндіріс ... ... және т. с. с. ) ... ала ... ... ... ... білдіреді. Ол заңды тұлғаларға
да жеке ... да ... ... ...... шотынан қаражатты игеру, дебеттік
қалдық бойынша берілетін қасқа мерзімді ... ... ... ... - ... қолдау мақсатында бір түнге
берілетін несиенің түрі.
5. Онкольдық несие – ... ... ... ... ... бойынша
өтелетін қысқа мерзімді несие.
6. Банкаралық несие – банктердің бір – ... ... ... ... ... – тез іске ... ... заттарды немесе бағалы
қағаздарды кепілге алып берілетін несие.
8. Лизингілік несие – құрал- жабдықтарды жалға ... ... ... Жеке тұлғалардың да алуына құқы бар.
9. Рамбурстық несие – шикізатты ішке алып кіру және ... пен ... ... ... шығару тәжірибесінде
пайдаланылатын несие.
10. Сенім несиесі – ... ... ... ... ... ... берілетін несие.
11. Маусымдық несие – жабдықтаушының қаржыландыру уақы-ты мен
түсімді алу мерзімі арасындағы уақыт ... ... ... несие.
12. Консорциалдық несие – ірі ... ... ... ... ... ... несиелері.
Коммерциялық банктер жеке тұлғалар үшін көбінесе тұтыну несиесі мен
ипотекалық несиені ұсынады. Несиелеу объектісі ... ... ... ... ... ... ... несиесіне, құрылыс
салу және тұрғын үй сатып алу ... ұзақ ... ... сатып алуға арналған несиеге және шаруашылықты ұйымдастырып,
жүргізуге арналған несиеге ... Жеке ... ... ... банк ... ... ... кеткен. Мәселен, ... ұзақ ... ... ... сауда ұйымдары банктен
қарыз алу үшін ... ... ... ... ... ... ... фирмасы мен банктің арасындағы – несие қатынасының артық буыны
жойылады. Несиеге сатып алынған тауарларды сауда ұйымдары ... ... ... ... қарастырылады. Сондықтан соңғы жарна төленгенше
тауардың меншік құқығы сауда ... ... ... мемлекеттерде тұтыну несиесінің бірнеше ... ... ... ... ... төлем мерзімін ұзартумен
сатудың үлес салмағы басым. Тауарларды несиеге алуда сатып алушы жеке тұлға
тауардың құнын ай сайынғы жарнамен төлеп ... ... ... ол ... үшін ... төлейді. Көптеген жағдайларда төлем мерзімін
ұзартумен сатуда тауардың бағасы комиссиялық сауда ұйымының мөлшеріне ... ... ... ... ... несиесі көптеген елдерде маңызды рөл атқарады. Осыған орай, ол
мемлекет тарапынан реттеліп отыратын ... Ол ... әрі ... ... несиелерге бақылау қойылады. Тұтыну ... ... ... сұранысын ынталандырады әрі олардың өндірілуі мен ... ... ... үй құрылысын салуға және оны сатып алуға ұзақ
мерзімді тұтыну несиесін беру үшін мамандандырылған мемлекеттік Құрылыс ... ақша ... ... 2006 жылы жеке ... ... тұтыну
несиесінің мөлшері 325,6 млрд теңгені құрап, 2005 жылмен салыстырғанда
18,9% - ға көбейді.
Коммерциялық банктердің жеке ... ... ... ішінде
ипотекалық несие де айтарлықтай орын алады. Жылжымайтын мүлікті кепілге
салу арқылы ... ... ... ... деп ұғынуға болады. Ол тұрғын
үй құрылысын салуға және сатып алуға жеке ... ... әрі ... ... ие. ... ... нарықтық экономиканың ажырағысыз
элементі болып табылады. Оның мынадай ерекшеліктері бар:
ипотекалық несие – бұл ... ... ... берілетін несие. Несие
қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған жылжымайтын мүлік сатылады және
одан түскен қаражатпен несие ... ... ... ... Сол ... ... несиесі несие беруші үшін ең «сенімді» несие ... ... ... ... ... ... ... ие, өйткені, ол
тұрғын үй мен өндірістік үй – жайларды ... ... алу, ... және жер ... ... үшін ... несие, әдетте, 10 – 30 жылға дейін ұзақ мерзімге беріледі. ... – ала ... ... ... ... ... болады.
Ипотеканың айрықша маңызды қағидаларына мыналар жатады: кепілге
салынатын мүлік нақты болуы керек, яғни ... ... ... ... нақты мүлікті анықтау; кепілдіктің жариялығы, яғни
кепілге салынған мүліктің ауыртпалығы үшін жеке тұлға оңай ... ... ... ... ... болуы үшін ұдайы жетілдіріліп
отырады. ... ... ... мыналар болады:
төлемдері кезең сайын өсетін қарыз: алғашқы бес немесе он жылда несие алған
жеке тұлға шығысын тұрақты өсіруді қарастырады;
төлем ... ... ... ... ... кезеңнің болуын
қарастырады, мұнда қарыз алушы жеке тұлға тек пайыздарды ғана ... ... ... ... жеке ... ... ... береді;
пайыз мөлшерлемесі өзгермелі ипотека – пайыз мөлшерлемесінің деңгейі
келісімшартта ... шама ... ... әрі ... да бір ... ... ... «байланатын» болады. Мөлшерлемені өзгерту жарты
жылда бір рет қарастырылатын болады.
Ипотекалық несиені ... ... ... ... вексель
және өзге де бағалы қағаздар жатады. Бұл арада кепілхат қарыз ... ... ... ... ... ... несие беруші коммерциялық
банкіге ұйғаратын құжат болып табылады. Жылжымайтын ... ... ... несиесінің негізгі қамтамасыз етушісі болып табылады. Онда несие
келісімшарты бойынша ... өтеу ... ... алушы жеке тұлғаның
міндеттемесі, пайыз, салық, алымдар және меншіктен өндіріліп алынатын ... ... ... көрсетіліп, сонымен бірге оны бүлінбеген қалпында сақтау,
жылжымайтын мүлікті сақтандыру, оны басқа тұлғаға кепілдік аясында ... ... және тағы ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға бірқатар қызметтер
желісін ұсынады, соның ішінде «Альянс Банкі» АҚ – ның жеке ... ... ... мысалға келтірсек.
- Салымдар;
- Несие беру;
- American Express чектері;
- Карточкалар;
- Дербес ... ... ... Ақша ... Интернет – банкинг.
1.3. Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу процестерін
талдау
Коммерциялық банктер жеке тұлғаларды несиелеуде өз ... іс – ... ... яғни ... ... ... процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
- несиеге деген өтінішті қарау;
- қарыз алушы жеке тұлғаның несиелік қабілетін талдау;
- несиелік келісім шарт ... ... ... несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
1 – кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез – ... ... ... осыдан басталады. Мұндай құжаттарда
қарыз алушы жеке тұлға мен ... ... ... ... ... ... түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету ... Банк ... ... ... ... қосымша, яғни
несиелік операциялар сипатына байланысты құжаттар беріледі. Клиенттің әр
түрлі топтары үшін ... ... ... ... ... ... жататындар:
Жеке тұлғалардың төл құжаттарының, салық төлеушілік номерінің, әлеуметтік
жеке кодының және несие алуға ... ... ... да ... алты айлық, кейбір коммерциялық банкілердің талап етуі ... ... ... ... алушы жеке тұлғаның жалақылық балансы;
Несиеленген шаралардың рентабельдік деңгейін және оның қайтарылу мерзімін
сипаттайтын ...... ... ... растайтын келісімшарттар көшірмелері;
Басқа банктен алған ... ... ... ... бойынша
көшірмелері);
Қамтамасыз ету мақсатында кепілге берілген мүлікке ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені куәланды-ратын құжаттар.
Қажетті жағдайда банк қарыз алушы жеке тұлғадан несиені қайтаруын
қамтамасыз ететін басқа да ... мен ... ... ете ... қатар, банк тұрақты несиелік қатынаста болатын жеке ... ... ... тізімі қысқаруы мүмкін.
Негізінен шетелдік банктермен салыстырғанда біздің коммерциялық
банктердің талап ететін құжаттары көп болып ... Тек ... ... ... ... өз клиенттеріне біраз жағдай жасай бастады. ... ... жеке ... ... ... ... тізімін азайтып
отырған банктер ішінен бірінші орында «Альянс Банк» тұр. Альянс банктің
талап ететін құжаттары жеке ... төл ... ... ... ... жеке ... ... Сонымен бірге халыққа
жағдай жасап, бірқатар жеңілдіктер ... ... ... ... «Альянс
Банкі», «Казкоммерцбанкті», және «Альянс Банкн» атап айтуға болады.
Құжаттар ... ... ... өз кезегінде ... ... ... ... – жеке ... өз ... міндеттемесін
орындамағанына байланысты орын алатын банк ссудасын қайтармау қатері. Ол
ссуда ... ... ... ... ... ... үш түрін
бөліп көрсетуге болады: теріс пайдалану қатері; шетелдік несие бойынша
тәуекелділік; ішкі ... ... ... қатері, яғни қарыздың қайтарылмай
қалу қаупі.
Теріс пайдалану – ... ... 1991 – 1993 ... орын ... банктердің үмітсіз берешегінің ең көп тарағандығы
болды. Тексеру барысында ... егіс ... ... ... ... толықтыруға бөлінген мақсатты несие ресурстарының мақсатсыз
пайдаланғандығын растайтын ... ... ... Бұл ... басқа банктердің несиесі бойынша бөлшектерді өтеуге, машиналарды,
сән – ... ... ... ... ... ... жағдайларда, орын
алған, атап айтқанда, бұл несиелер коммерциялық құрылымдарға нарықтық баға
бойынша сатылған валютаға айырбасталған. ... ... ... ... 80 – ші ... ... ... Бұл қатердің түрінен АҚШ – тағы
барлық ... ... ... ... ... ... мен
жоғарғы лауазымды қызметкерлер несиені өз туыстарына және достарына берген,
сондай – ақ, несиені ... ... ... ... ... ... ... шаралары қолданылмаған.
Шетелдік несие бойынша қатері ... 70 – ші ... ... ... ... ... бойынша төлемдердің жаппай кешіктірілуімен
байланысты орын алды. Бұл АҚШ – тың бірталай ірі ... ... ... ... ... ... ... ахуал бойынша 9 банк тобының
қызметіне ... ... ... ... «Қазкоммерцбанк»
АҚ, «ТұранӘлембанк» АҚ, «Альянс Банкі» АҚ, «Банк Центр Кредит» АҚ, «Темір
банк» АҚ, «Нұрбанк» АҚ, ... АҚ, «АБН АМРО банк ... АҚ, ... АҚ. ... банк ... ... ауқымды жүйелік тәуекел тән,
себебі бірінші ... 2005 ... ... ... ... жиынтық активтері Қазақстан банк жүйесінің жалпы көлемінің 83%
- ын, ал аталған банк топтарының ... ... ... жүйесінің міндеттемелерінің жалпы 75 % - ын құрайды. Жеке тұлғаларды
несиелендіруде бұл банк ... 86% - дық ... ... ... Ал, ... ... қайтып оралар болсақ құжаттар тізімін азайту банктер үшін
де, жеке тұлғалар үшін де тиімділігі жоғары ... ... ... ... жеке тұлғалардың құжаттарын оқып – үйрену барысында, банк ... жеке ... ... несиесінің қайтару қабілетін бағалауда, және тез
шешім қабылдауда ... ... ... әрі жеке ... да несиені уақытында
алады.
Сонымен Альянс Банкінің барынша азайтылған құжаттар тізбесі мынадай
болып ... ... үшін ... ... ... ... ... номері туралы салық комитетінің анықтамасы;
жеке куәліктің көшірмесі;
жеткізушілермен және тұтынушылармен жасалған шарттардың көшірмелері ... ... ... құқық орнатушы құжаттар;
қамтамасыз ету ретінде заңды тұлғаның кепілдемесі ұсынылған ... ... ... ... кепілдеме шарты, кепілгердің ... ... ... ... ... ... кепілгердің
қаржылық есептемесі және тұлғаның кепілгер атынан ... ... қол ... ... ... ... ... бар карточка.
«Альянс Банкі» АҚ – ның бұл ... ... ... ... ... алуына өз пайдасын тигізіп жатыр деп айтуға болады.
2 – кезең. Қарыз ... ... ... ... ... ... несиелік қабілеті – қарыз алушының ... ... ... ... және ... ... қайтару қабілетін бағалаумен
сипатталады. Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, сондықтан да банк ... ... ... шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банк өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз ... жеке ... ... ... ... ... ... есепке алынады:
1. Несиеге қатысты қабілеттілігі. Жеке тұлғаға несиені бере отырып, жеке
тұлғаның несие алуына ... ... ... (гаранттың) немесе
кепілзаттың өтімділік қуатын анықтайтын факторларымен танысуы тиіс;
2. Жеке тұлғаның іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі деп ... ... ... ... ғана ... ... – ақ
келісімшартқа байланысты барлық міндеттемелерді орындауы түсіндіріледі.
3. Жеке тұлғаның табыс алу ... Банк ... ... жеке ... ... жеткілікті қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет. ... жеке ... ... істейтін жері немесе айналысатын кәсібі,
одан жеке тұлғаға түсетін бір айлық кірісі, сол жұмыс орнында кім ... және ... ... бері сол ... ... ... ... қабілеттілігін талдауда коммерциялық банк
өзінің ... ... де ... ... кемітудің бірнеше тәсілі бар:
1. Банк ссудасының портфелін ... яғни ... ... ... ... шегін» белгілеу жолымен жеке тұлғаға
берілетін несиенің мөлшерін кеміту. Бұл ... банк ... ... ... қабілетіне көзі жетпегенде, яғни, клиенттің несиені
қайтаруына сенімсіздік ... ... ... ... мөлшері
оның қайтарылмай қалған жағдайында ысыраптың мөлшерін азайтуға мүмкіндік
береді.
2. Несиені өтеу қабілетін, яғни жеке ... ... өтей ... ... ... банктер осы тәсілді қолданады. Өйткені ол
несиенің қайтарылмай қалуынан орын ... ... ... ... ... береді. Сонымен бірге банктер келешекте түсетін
түсімді бағалау қажет, өйткені оның ... ... ... ... – ақ ... алушы жеке тұлғаның қаржы тұрақтылығының көрсеткіштерін
бағалауы керек.
3. Несиені сақтандыру. Ол сақтандырумен айналысатын ... ... қалу ... ... ... етуді ұйғарады. Несиені
сақтандырудың әр түрлі нұсқалары бар, алайда, ... ... ... ... шығын жеке тұлғаның есебіне жатқызылады. Еліміздегі
несиелерді сақтандырушы ... ... ... ... ... ... жеке ... жеке тұлғалардың несиелік қабілеті қатаң тексерілді және
ауылдық жерлердегі мал – ... бар ... ... ... орны жоқ ... несиелендіру мәселесі артта қалып кетті.
3 – кезең. Несиелік және кепіл туралы ... ... банк пен жеке ... ... ... ... басты
ерекшелігі бойынша банк жеке тұлғаның несиелік ... ... ... ... шарт ... үшін несиелеу субъектісімен қатынасқа түседі.
Несиеге байланысты барлық сұрақтарды банк пен жеке ... ... ... ... келісімшарт екі жақтың өзара ... ... ... Онда ... ... мақсаты мен объектісі;
несие мөлшері;
несие беру мерзімі және қайтару шарттары;
несиені қамтамасыз ету формасы;
несие үшін төленетін сыйақы ... ... және ... ... ... бақылау үшін жеке
тұлғаның беретін құжаттар тізімі;
несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарт мазмұнын ... ... ... ... ... ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл туралы келісімшарттың
орны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл ... ... ... ... ... ... банкпен жеке тұлға арасындағы несиелік
және кепіл туралы келісімшарт ... ... ... ... ... дәл ... ... несие беруші банкке өз талабын қоюға қауқарсыз.
Жеке тұлғалар несиені банктің белгілеген пайыздық ... ... ... ... ... ... қатері – бұл
пайыздық мөлшерлемелердің болжанбаған ауытқуынан ысырапқа ұшыраудың болуы
мүмкін. Соңғы уақытта ... ... ... ... ... ... ... тұрақсыздығы байқалады. Пайыздық
мөлшерлемені көтеру тіркелген ... бар ... ... ... әкеп ... әрі бағамдылық залалға ұрындырады. Нарықтың әр
түрлі сегменттеріндегі мөлшерлемелердің секірмелі ... ... ... кері ... ... ... егер ол ашық ... бағалы қағаздар бойынша
операциялармен байланысты болатын болса, онда оны нарық ... деп ... Ал, ... ... жеке ... ...... пайыздық қатер – ол инфляцияның шамадан тыс артып кетуінен
болады. ... ... ... ... ... жыл ... 5 – 8 %
аралығында тұр. Сондықтан ... ... ... ... ... ... жоғарғы күйінде қалып отыр.
Сонымен бірге саяси және ... ... ... ... олар бір ... ... тығыз байланысты және халықаралық лизингілік операцияларды
жүзеге асыру барысында айқын білінеді.
Саяси қатер ... ... ... ауысуы, ереуіл, мемлекеттік
экономикалық ... ... ... ... ... және тағы ... ... айрылып қалудың қатерін туғызады.
Заңдық қатер – ол елдегі заң актілерінің өзгеруі нәтижесінде ... ... ... қалу ... – кезең. Несие беру кезеңі.
Бұл кезең ағымдық шот ашу, несиені ... ... ... (қосымша
құжаттар толтыруы мүмкін) несиені беру тәсілін анықтайтын ... және ... ... қамтиды. Несиенің көлеміне байланысты
әр түрлі беру тәсілдері ...... ... ... толығымен аударылып, қажет болған
жағдайда жұмсалынады.
Екіншісі – несие алу ... ... ... ... қажеттіліктің
туындауына байланысты біртіндеп іске асады.
Үшіншісі – белгілі бір соманы алуға жеке тұлғада құқығы бола тұра, ол
оны алудан бас ... ... ... ... ... ... ... оны беру барысында ... ... ... Ал, ... ... ... ол ұлттық валютамен
және шетел валютасымен беріледі. Осы кезде банк ... ... ... ... ...... валютаның ұлттық валютаға байланысты
бағамының өзгеруімен байлансты валюталық (бағамдық) ысырап ... ... ... бір ғана валюта бағамының әр түрлі валюта нарықтарында
сәйкеспеуінен немесе ... әр ... ... ... ... ... ... алып – сатарлық табысты ... ... ... ... ... ... үшін көбінесе пайыздық қатердегі әдістер
қолданылады: валюталық фьючерлік ... ... ... ... ... ... валюта ретінде өз ұлттық валюта төлемін (әрине, ол
тұрақты болатын болса, біздің елімізде ... ... ... ... ... ... ... сондай – ақ ақшалай міндеттеме
сомасының валюта бағамына қарай өзгеру қаупін ... ... ... ... ... ... қолданылады. Валюта бағамы ретінде ұлттық
валютаның немесе ... ел ... ... ... ақша
бірліктерінің бағамдары алға шығуы мүмкін.
Шетелдік валюталар бағамының артуын ұдайы бақылау, әртараптандыру,
сақтандыру, форвардтық контрактіні бекіту ... іс – ... ... кемітудің әдістері болып табылады. Елміз тәуелсіздік ... ... ... ... ... валюта бағамының
тұрақсыздығы банк жүйесінің дамуына кері әсерін тигізді. Тек, соңғы төрт –
бес жыл көлемінде ... банк ... ... ... дами бастады.
5 – кезең. Несиені қайтару және оған сыйақы төлеуіне бақылау жасау.
Бұл кезең несиелік операцияның ең маңызды ... ... ... тұлғадан қарызды қайтару тәсілі банк ... ... және ... ... ... құраудағы рөліне байланысты.
Несиенің берілуі сияқты да ... ... ... ... ... жоқ.
Іс жүзінденесиені қайтарудың төмендегідей көптеген нұсқалары бар.
мерзімді міндеттемелер кезіндеэпизодтық қайтару;
меншікті қаражаттардың жинақталуының және ... ... есеп ... ... азаю ... қарай қайтару;
алдын – ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде қайтару;
түскен түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
несиенің қайтару мерзімін созу;
мерзімі өткен ... ... ... несиелер» шотына аудару;
банк резербі есебінен мерзімі өткен несиелерді шегеру.
Қазіргі кезде Қазақстандағы коммерциялық банктер жеке тұлғалармен
есеп ... ... ... ... ай ... қайтару сомасын алдын –
ала белгілеп жүйелі түрде есептейді және жеке тұлға ол ... ай ... ... міндетті, ал жеке тұлға қарызын уақтылы қайтармаған жағдайда
келісімшартта көрсетілген жазаларды ... банк ... ... ... ... ... ... қарастырылған нұсқалар бұл процесті
мынадай белгілеріне байланысты жіктейді.
Қайтаруына қарай:
1. ... ... ... ... ... ... жиілігіне қарай:
1. несиені бірден қайтару;
2. несиені бөліп қайтару.
Қайтарылудың жүзеге асу ... ... ... ... ... ... ... эпизодтық қайтару.
Қайтару мерзімдеріне қарай:
1. несиені мерзімді қайтару;
2. несиенің уақытын созып қайтару;
3. несиенің мерзімін ... ... ... несиені мерзімінен бұрын қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
1. клиенттің меншікті қаражаттары;
2. жаңа ... ... ... ... шотынан игеру;
4. басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
5. бюджеттік түсім және тағы басқалар.
Қазақстан банктерінде жеке ... ... ... ... ай ... ... ... мерзімде несиені жүйелі түрде қайтару
қатаң сақталады. Бұл өз ... жеке ... ... ... ... шаралар қолдануға негіз болады. Несиенің қайтарылуын ... ... ... жасауға да, жасамауға да болады. Несиенің ... ... жеке ... ... ... ... ... үкімі,
соттың бұйрықтары жатады. Жеке тұлға өзінің шотынан ақшалай ... ... ... ... жазбаша және ауызша да болады. Несиенің
қайтарылуы қағазсыз, яғни байланыс каналдары арқылы да жүзеге ... ... ... ... үшін ... ... бойынша
мерзімді міндеттемелердің картотекасын жүргізеді. Банк қызметкерлері
күнделікті қайтарылатын мерзімі жеткен несиелерді ... ... ... ... ... есеп айрысу шотынан қаражттарды шегеруге үкім – ... ... ... ... ... ... ... кезде мерзімді
міндеттеменің келесі бетіне тиісті белгілерін қояды. Егер де жеке тұлғаның
ағымдық шоты ... ... де ... ... жеке тұлғаның төлем тапсырмасы
негізінде жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда жеке тұлғаның уақытша қаржылық
қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару мерзімін ... ... етуі ... ... бұл ... ... сыйақымен сипатталады.
Сыйақы мөлшері оны төлеу мерзімі және тәртібі, сондай – ақ оларды
іздестіру механизмі несиелік ... ... ... ай сайын,
тоқсан сайын және тағы басқалай есептелуі және қайтару кестесіне сәйкес
іздестірілуі мүмкін.
Пайызды есептеу ... ... ... ... ... – 30, ал ... – 360 ... алынады.
Банк несиелік келісімшарттың орындалуына, жеке тұлғаның алған несиені
пайдалануына және оны ... ... ... ... Осы ... ... ... қызметіне, оның қаржылық жағдайына талдау жасап, қажет
болған ... ... ... және есеп ... ... бухгалтерлік
жазуларды, есептік материалдарды тексереді. Осы жерде жеке тұлғадан алған
барлық ақпараттар түрлері мен басқа да көздер пайдаланылады. ... ... ... несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісімшартқа байланысты өз міндеттемелерін орындамаған жеке
тұлғаларға қатысты банк жеке тұлғаға әрі ... ... ... ... жасауға: несиелік шартында қарастырылғандай беруді тоқтатуға құқы
бар. Жеке тұлға несиелік келісімнің ... ... ... ... банк ... ... бұрын талап етуге құқылы.
Несиелеу процесінде жасалатын бақылау банктің несиелік ... ... ... ... де ... ... банктің несиелік
портфелі оның табыс көзі және несиелік операцияларды жүргізу барысындағы
тәуекел көзі ... ... ... ... жеке тұлғаларды несиелеу процесі
күрделі құрылым болып табылады.
2. ... ... жеке ... несиелеуін талдау
2.1 “Альянс Банк” АҚ – ның жеке тұлғаларға несиелердің берілу тәртібі мен
саясаты
АҚ “Альянс Банк” ... ... ... ... өте ... ... болып табылады және 12 жыл бойы банктік қызмет ... ... ... ... Қазақстандық ірі банктердің төрттігіне кіреді.
2007 жылдың 1 шілдесінде Банк ... млн, ... ... млн, ... капиталы-37155 млн, теңге құрады.
2001 жылдың 25 маусымынан №245 Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... АҚ ... ... ... ... банктердің
халықаралық стандартқа ауысу реті ... ... ... ... ... 15 ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің №73
қаулысында АҚ “Альянс Банк” автоматтандырылған ... ... ... және оның ... бухгалтерлік есептің халықаралық
стандартқа көшуші екінші деңгейлі банктер қатарына ... ... ... ... әлемге танымалы журналы The Banker АҚ
“Альянс Банкінің” экономикасы өзгермелі елдер банктерінің арасында өте тез
дамушы банк деп ... ... жыл ... Балтия, Орталық Азия және
Еуропа ... 377 ... ... ... ... ... жылдың қазанында Euromoney журналы АҚ ... ... ... ... ... ... банк және ... қызмет
көрсету бойынша өте жақсы банк деп ... ... ... 2005 ... The Banker журналы “Альянс Банкті” екі Қазақстандық Банкпен бірге
ірі азаматтық банктер қатарының 200-тобына қосты.
АҚ “Альянс Банк” MoodyS ... бар: ... ... ... ұзақ ... ... ... шетел
валютасындағы міндеттемелер бойынша қысқа мерзімді рейтингі-NP және қаржы
тұрақтылығының рейтингі-Е+ ... ... ... агенттігінен Fitch Ratinos рейтингі: ұзақ мерзімді-
В+; қысқа мерзімді-“В” жеке-“D” және ... ... ұзақ ... ... ... банк” қатысушысы:
1.Қазастан республикасының жеке тұлғаларына ... ... ... ... ... ... қорының;
3.А, В, Р, және R категориялары бойынша Қазақстандық қор биржасының;
4.Қазақстанның қаржы қызметкер ассоциясы (1999 жылдың 4қарашасынан);
5.RENTERS және S.W. I. F. I. ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қаржы нарығының қызметінде “Альянс Банкінің” партнеры келесілер:
1.ЖАҚ “Ұлттық Процессингтік Орталық”
2.ЖАҚ “Қазақстан Қор ... ... ... ... ... ... ... компаниялар,
сонымен қатар ЖАҚ “мемлекеттік жинақтаушы ... ... ... үшін ... құралдарын сенгендігіне байлансты. Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкімен қаралған екінші ... ... ... Банк” валюта саудасының KASE негізгі қатысушы және бағалы
қағазбен белсенді жұмыс істеуші болып табылады.
“Альянс ... ... ... нарығында номиналды ұстаным ретінде
клиенттердің шоттарын жүргізу құқымен брокерлік және ... ... ... ... ... АО ... Ипотекалық Компаниясының” стратегиялық
партнеры болып және республика ипотекалық несиелендіру нарығында белсенді
жұмыс істеуші болып ... 2004 ... 14 ... ... ... бас
(генеральный) келісімге №101-01 АҚ “Ипотекалық ... ... ... қол қос ... ... несиелердің кепілді
жүйесінің ең бірінші қатысушысы болды.
“Экспресс” несиесі – ... ... ... ... жылдам
қаралатындықтан экспресс деп аталады. Бұл несие түрі клиенттер үшін бұл
несиенің түрі ең тиімді шарттар.
Оған қажет ... СТН ... ЭСК ... ... ең минималды құжаттар пакеті және де кепіл затсыз (залог) ... ... ... ... жұмыс орнынан анықтама және кіріс туралы
мағұлматтар қажет етпейді.
Банк клиенттің жалақысының оның ... ... ... 3 ... ... ... өз желісі арқылы тексереді. Егер клиенттің
зейнетақы қорына аударымдары тұрақты болмаса, банк ... ... ... ... ... ... үшін және бір ... шарт несиені мерзімінен
бұрын өтеу мүмкіндігі және мерзімінен бұрын өтеу кезінде айып ... ... ... қарастыру ақысыз.
Жеке тұлғаларға VISA карточкасын авторизациялауды ұйымдастыру.
Клиент банкке карточка ... ... жеке ... мен СТН-ін алып
келуі керек. Ең ... ... ... ... ... ... мынандай мәліметтерден тұрады:
• өнімнің түрі
• карточканың түрі
• жеке тұлға ... ... ... ... белгілеу
• ер жігіт немесе әйел екенін көрсету
• клиенттің аты-жөні
• карточканы авторизациялау немесе шектеп тастау үшін ... ... ... ... ... ... ұялы тел. номері
• жұмыс орны, алатын орны , қызметі
• туылған күні, жері
• қолы және қол қойған күні
Бұл ... ... ... ... ... беріледі.Өтініштің
астыңғы бөлігі карточканы авторизациялағаннан кейін (15 күннен) банктің
қызметкерімен толттырылады:
• банктің бөлімшесінің атауы
• берілген ... ... мен ... жауапты тұлғаның аты-жөні және қолы
Клиент анкетаны толырып біткеннен ... оған ... ... ... ... ... ... ашумен бірдей. Программаға клинттің бүкіл
мәліметтерін енгізіп қол үлгіслері бар құжатты шығарамыз. Бір ерекшелігі
карт-шоттың ... ... Қол ... бар ... ... ... СТН ... мекен-жайы, телефоны
• банктік есепшот түрі – Карт-шот
• банктің мекен-жайы
• карт-шоттың номері
• қойылған ... ... шот ашып ... ... ... үлгілерді куәландырған күні
• менеджердің қолы мен мөрі
Толтырылған құжаттар жеке ... пен ... ... ... қалады да, төлем жүйесі департаментіне электронды түрде
картачканы ... үшін ... ... Карточканы дайындаудың ең ұзақ
мерзімі 15-20 күн. Карточка мен Пин-конверт дайын болған кезде клиентті
шақыртып, карточканы ... ... Ол үшін ... ... алу ... ... ... керек, бұл клиеттің расында да
пин конверт пен карточканы алғандығы ... ... ... ... ... ... жеке куәлігінің номері,
• жаңа карточканың номері
• Пин-конверт пен карточканы алу уақыты мен ... ... Банк ... қолы мен ... ... 2 ... ... бірінші данасы менеджерде қалады, ал
екінші данасы төлем жүйесі департаментіне жіберіледі. Содан соң програмада
электронды авторизацияны ... де, ... ... Пин-конверт пен
карточканы береміз.
«Альянс Банктің» филиалдар жүйесі, яғни ... ... кең ... ... ... рөл ... ... банкаралық
несиелеу жүйесі жоқ жерлерде.Соңғы кездері инвесторлар қаражаттарын
жоғарғы ... ... ... ... және ... ... өсуі ... банк ресурстарды тарту қызметі айтарлықтай
жеңілдетілді. Бірақ ... ... ... ... ... деген көрсеткіші едәуір төмендетілді. Банк соңғы екі жылдың
ішінде бөлінбеген пайда арқасында өзінің ... ... екі есе ... ... ... - ... ... рейтингтері келесідей
бөлінеді:
-ағымдағы рейтингтер;
-Қазақстан Республикасының тәуелсіз ... ... ... 1 ... ал несиелік рейтинг-терді
иемдену тарихы 2 кестеде көрсетілген.
Кесте 3
ҚР «Альянс Банкнің» ағымдағы рейтингтері
|Контрагенттің несиелік ... ... ... ... ... |BВ-/В ... ... қамтылмаған міндеттемелер |ВВ- ... | ... ... көзі “Альянс Банк” АҚ жылдық есебі 2007 ж.
Кесте 4
ҚР «Альянс Банкнің» несиелік рейтингтерді иемдену ... ... ... ж. |В+/В ... ж. |В+/С ... ж |В/C ... ... көзі “Альянс Банк” АҚ жылдық есебі 2007 ... ... ... ... ... ... ие, және ... басқаларға қарағанда ерекшеленеді.Оны 3 кестеден ... ... ... ... ... валютада ... ... /А-3 ... ... көзі ... Банк” АҚ жылдық есебі 2007 ж
Рейтингке әсер ететін негізгі факторлар:
Позитивті факторлар:
-банктің корпоративті және жеке ... ... ... болуы
-негізгі қызмет бойынша үдемелі табыс көрсеткіштердің деңгейі;
-бақылау және тәуекел-менеджмент жүйелерін ... ... ... ... ... несие қайтарымдылығының төмен
дәрежесінде берілген несие көлемнің өсуі
-базалық капиталдың жеткіліксіз мөлшері;
-банктің ... мен ... ... ... ... ... басқа банктер сияқты «Альянс Банктің» тез өсу әсерінен
ол экономикалық тоқырауларға өте ... ... ... ... ... ... анықтау және қайтарылмайтын несиелердің төмен
деңгейі бұл тәуекелді едәуір төмендетеді.Ашылған ... ... ... ... ... ... банктердің ішінде жетекші орында.
Сонымен қатар банк табыстардың құрамында ... ... ... табыстар
үлесі едәуір артты, бұл төтенше ... және ... ... ... ... ... ... көлемінің өсуі
және тауар мен қызметтің көбеюі банктің қаржылық келешегін жақсартады.
«Альянс Банк» жетекші универсалды банктердің бірі болып, нарықта ... ... ... қызметттерді көрсетеді. «Альянс Банк» жаңа
инновациялық ... мен ... ... жеке тұлғаларды несиелеу
нарығында жетекші орын алатын «Халық банкке» ... ... ... ... ... ... ... бірінші дәрежелі ресурстармен қамтымасыз
етеді.2003 жылдан бастап «Альянс Банктің» балансы банк ... ... ... ... ... үдемелі өсуінен
кеңейеді.Шетел инвесторлардың ... банк ... оң ... ... ... ... ... тарту және бизнестің кеңеюі. FMO
грантымен ... RZB ... ... ... ... «Твиннинг» бағдарламасы 2005 жылы бітіп, «Альянс
Банк» өнімдерін және жүйелерін ... ... ... Бұл ... ... ... ... және халыққа қызмет көрсету сияқты
бағыттар бойынша жүргізілді.Шетел ... ... ... ... 2001 жылы ... Банктің» Директорлар кеңесіне RZB
және ЕБРР-дың екі ... ... Және банк ... ... тәуекелдерді басқару, ішкі аудит пен бақылау, саудалық ... ... ... ... ... жылы клиенттерге берілген қарыздар мөлшері 2005 жылға ... есе ... және оның ... ... ... ... ... Несиелеу
көлемінің қарқынды өсу дәрежесі мемлекеттегі қалыпты экономикалық жағдайды
көрсетеді. Бірақ, «Альянс Банк» ... ... ... ... ... және ... валютасына теңестірілген болғандықтан ... ... ... ... ... ... несие формасының 4 формасы бар; ... бұл ... ... ... ... ... ... Шаруашылық
несие- бұл несиелік қатынас жабдықтаушы түрде бола алады, яғни сатып ... ... ... ... ... ... ... қана емес) өтейді.
Қазіргі шаруашылықта бір біріне тауарлық қана емес, сондай-ақ ақшалай ... ... ... ... ... - ... несие, ал банктік түрде
несие - ақшалай несие ... ... ... түрі. Әр жеке тұлға алатын несие. Халық аралық
тұтыну несие ... Әр жеке ... ... ... несие, коммерциялық несие субъектілері жеке, заңды тұлға және
осы ұлғалар еңбекке жарамды өздерінің ... ... ... ... өзінің кепілдігі бар несие қатынасқа түсе алатын
тұлғалар. Несие субъектілері бойынша несие бергенде жүйесіне, ... ... ... ... ... ... ... өздерінің материалдық
құралдармен жабдықталған, экономикалық ... ... ... бар
несие қатынасына түсе алатын тұлғалар. Несие субъектілері бойынша несие
бергенде жүйесіне, несие түріне ... ... ... ... ... ... элементтері зерттеледі; капитал қозғалысы мен несиенің ... ... ... несие тізімі, өнімділігі, несиенің ... ... - ... ... мен ... ... - ... алушы мен берушінің арасындағы ақшалай,
мүліктей зат.
Банктік несиені несиелендіру объектісіне қарап тармағында ... ... зат, яғни ... ... шарт ... ... қарыз ретінде берілетін
құрал, зат. Несие берілу мерзіміне қарай: қысқа, орта, ұзақ мерзімді ... ... ... 1 ... ... ... жылға дейін, ұзақ-5 жылдан
жоғары.
Қысқа мерзімді несие - өндірістік қорлардың әр түрлі элементтеріне
беріледі; өнеркәсіп, ... ... және тағы ... ... ... - ... объектілер құрылысына, қайта құруға,
техникалық жаңартуларға, әр түрлі техникалық игерулерге, жаңа өнім шығаруға
қолданылады. Банк ... ... ... ... мен ... ... көлемі меншікті капитал көлеміне ғана тәуелді емес,
сонымен қатар тартымды ... ... ... ... ... ... асыруда басты элементі- келісімшарт.
Несиенің қағидалары: несиенің жұмсалған мақсаты, несиенің ... ... ... ... ... несие кепілдемесі.
Несиелендіру келісім шарт объектісі; субъект, объект, ... ... ... беру ... банк ... сай ... Осы ... сай
коммерциялық банктер және оның филиалдары жеке заңды тұлғаға несие ... ... ... талаптарын қояды, оның жүргізу процедурасын бас
банкпен ... ... ... ... жеке ... үй заттарын
алуға, емдеуге, оқу орындарын, бала оқытуға тағы басқа.
Несие беру кезінде белгілі бір сомма ... ... ... оның ... ... ... тағайындалмайды. Жеке тұлғаға несие
беру теңгеде, шетел валютасында жүргізіледі. Жеке тұлға несие ... ... ... керек; өзінің еңбек ақысы туралы анықтама, мұнда бас
бухгалтердің қолы мен мөрі ... ... жеке ... ... ... жан ұя ... ... салық инспекциясымен берілген клиентің
тіркеу анықтамасы және оның ... ... мен ... ... ... ... ... несиесін қамтамасыз ету үшін кепіл құжаттарын ... ... ... 12 айға ... айлық табысы, соңғы 12 айға еңбек
ақыдан ұсталынған төлемдер түрлері. Бұл анықтама ұйым ... ... ... керек.
Жеке тұлғаға несие беру кезінде ... ... ... ... егер ... ... алса, оның көлеміне қарай. Несие бөліп ... ... оның ... ... ... орташа еңбек ақысы негізінде
және зейнетақының тағайындаған сомасынан тағайындалады.
Анықтамаларға келесілер ... ... ... ... ... ... ... адресі, банктік реквизиттері, клиентің сол ұйыммен ... ... ... ... сол ... ... қызметкер болып 3 жақты
4 данада ... ... жеке ... ... ... болып қатысқанда
кепіл қолдары өзінің жеке куәлігімен тексеріледі. ... ... ... ... ... ... сүиенуі керек;
1. Клиент шотынан немесе карточкалық шотынан төлемнің кезекті
түсінуін;
2. Мәтінді құжаттардың ... ... күні және олар ... ... ... ... жайы, аты, тегі толық жазылуы керек;
3. шетел валютасында алынған қарыз бойынша құжаттар тек кепілдік
туралы келсім -шарттан басқа, себебі ... ... ... сол ... Кепіл келісім шарты мен кепілдік келісім шарты банкелік қарыздың
номері, күні болуы керек;
5. Келісім шартта банк атынан қатысатын ... аты- жөні ... ... ... мәтінде толық көрсетілуі керек. Осыны тексергеннен
кейін несие қызметкері банктік ... ... ... және ... келісім
шартын клиенттің өтінші бойынша тіркеу журналына тіркеледі.
Рәсімделгеннен ... екі жақ қол ... ... ... ... ... құжаттарды топтастырды, яғни 1-ші дана, жедел міндеттеме ... ... ... ... ... ... жеке папкаға тіркеп
қатарлы номер ... ... ... сай ... алушы, жөнінде электронды
несие жұмысын қалыптастырады.
Мұнда банктің қарыздық келісім ... жеке ... ... ... шарты қарыз алушының жедел міндеттемесі, ... ... және ... төлеп отыратын соммасы мен сый ақы пайызы.
Несиені қайтару ай ... ... ... 1 ... келісілген
келісім шартта тағайындалған тәртіп бойынша жүргізіледі, қолданылған қарыз
бойынша проценттерді аудару жеке тұлғаның шотына ... ... ... ... ... ... қарызы мен процетін қайтаруда келесі жолмен
жүргізіледі:
1) шоттан немесе карточкалық шоттан аударады, егер ... ... ... ал оның ... ... ... ... бақылаушы кассир
оның шотынан соманы алып, сол ... ... АҚШ ... ... ... кассалық ордері арқылы қолма қол ақшаны енгізу.
Осы қолданылған құжаттар бойынша ... ... ... сай ... ... ... ... жүктеулері бойынша олардың
шотынан ақшаның аударылуын бақылап ай сайын қаржы ... мен ... есеп ... ... ... ... ... іс әрекет кезеңі бойынша несие қызметкерлері
келесілерді бақылайды.
1) қарыз ... ... ... ... ... және төлемдердің
кезекті түсуін бақылайды;
2) қарыз алушы жөнінде қосымша ақпараттарды енгізеді;
3) қарыздың дер ... ... мен ... ... ... іс
шаралар жүргізіледі.
Осы жағдайларда банктер берілетін жаңа несиелердің спектрін әжептәуір
кеңейтті және олардың көлемін арттырды, ал ... ... беру ... ... түрі болып қалды.
2.2. Коммерциялық банктердің жеке тұлғалардың несие қабілеттілігін ... ... ... ... жүйесі жеке тұлғаның несие ... ... де ... Айта кету ... жеке тұлғаның несиелік қабілеті
– бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде қарыздың ... ... ... ... тәуекел факторларының іс - әрекетімен байланысты
болып келеді. Сондықтан да банк несиесінің берілуі алдын – ала ықпал ететін
факторларды оқып ... ... банк жеке ... ... ... жасайды.
Қарыз алушы жеке тұлғаның несиелік қабілеті – бұл жеке тұлғаның
өзінің қарыздық міндеттемелері ... ... және ... есеп айрысу
қабілеті.
Қарыз алушы жеке тұлғаның несиелік қабілетінің оның төлем қабілетінен
бір айырмашылығы – онда ... ... ... қандай да бір күндегі
төлемсіздікті есепке алмайды, ал жақын перспективадағы ... ... ... Өткен уақыттардағы жеке тұлғаның төлем
қабілетсіздігінің ... ... ... ... ... барысында
иек артатын ең бір формальды ... ... ... Егер де ... мерзімі өткен қарызы болып, ал балансы өтімді және ... ... ... ... онда банкке өткен уақыттағы төлемдердің ... ... ... ... ... туралы қорытынды үшін
негіз болып табылмайды. Несиелік қабілеті бар жеке ... ... ... ұзақ ... ... ... несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушы жеке
тұлғаға беретін нақты несиесімен байланысты қарапайым ... ... Жеке ... қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау
және несиелік операцияларға байланысты мүмкін болар тәуекелдерді есепке алу
банкке несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және ... ... ... және отандық бактік тәжірибеде жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... жеке ... қаражатты қарызға алу қабілеті, ағымдағы қызметі ... өтеу үшін ... ... табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі),
келешекте түсетін түсімі, несиенің қамтамасыз етілуі, ... ... ... бақылау (жеке тұлғаның қызметінің заңдылық негізі, банк
стандарты мен несиенің сипатымен дәл келуі).
Жеке тұлғаның мінездемесі деп оның жеке ... ... ... ... ... және ... мақсатының банктің ... сай ... ... ... жеке ... ретіндегі беделі оның сол аяда, сол
қызметте ұзақ уақыт қызмет ... оның ... ... ... ... көлемімен тұрады.
Жеке тұлғаның келешекте түсетін түсімі оның ... ... ... ... ... табылады. Оның маңыздылығы жеке тұлға дәл
осы қаржысымен алған несиесін уақытында қайтару үшін қолданады.
Несиенің қамтамасыз етілуі – ... ... жеке ... ... және ... ... ... қарызды өтеуде екінші
қоссымша көздердің (кепіл, ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының басына қаржылық қиындықтар туу
барысында, олардың банк алдындағы ... ... ... ... ... ... кепілхат беруші кепілдемеші мен
сақтандырушының тұрақты болуы, жеке ... ... ... ... аса ... ...... бұл мына сұрақтарды ескереді: жеке
тұлғаның қызмет етуі және несиелік шаралардың жүзеге асуы үшін ... ... ... бар ма? ... ... ... (салық заңы
және тағы басқалар) жеке тұлғаның қызметтік нәтижесіне қалай әсер етеді?
Несиелік өтініште көрсетілген жеке ... және ... ... ... ... саясаты туралы құжатта белгіленген банктің стандартына,
сол сияқты ... ... ... ... банктің қадағалау
ұйымдарының стандарттарына қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен банк клиентінің несиелік қабілетін бағалау критерийлері
несиелік ... ... ... ... анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
▪ іскерлік тәуекелді талдау;
▪ жеке ... ... ... ... ... түсімді талдау;
▪ жеке тұлға туралы ақпарат жинақтау;
▪ жеке тұлғаның жұмысы, қызметі туралы мәліметтер жинақтау.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаның қабілетін ... ... оның ... ... мен ... ... ... жатады. Себебі
жеке тұлғаның келешекте түсетін жалақылық түсімінің есебінен жеке тұлға
банктен алған несиесін ... ... ... қабілетін талдау барысында банктер жеке
тұлғаның несиелік қабілетін анықтау үшін жеке тұлғаның келешекте ... ... және ... ... ... отырып мынадай көрсеткіштер
арқылы 1 – кестедегідей талдау жасайды.
6 – ... Жеке ... ... ... ... ... ... алгоритмі |
|1 |2 |
|1 ... ... ... айлық |Несиенің мөлшері / несиенің |
| ... ... |
| |( НҚАТ ) | |
|2 ... ... ... ... ... * сыйақы |
| ... ... ... ( СМАТ ... /12 ай |
|3 ... ... және ... | |
| ... бойынша төлемнің | |
| ... ... ( ... ) ... + СМАТ |
|4 ... ... ... ...... және |
| |( ТТ ) ... да ... |
|5 ... ... қабілет |НҚСАТ / ТТ ( мәні ... |
| |( ННҚ ) |35 – 45 % - тен ... ... |
| | ... ... ... С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары» оқулығының 187 |
|– бетінен алынды. ... Д. К. ... ... ... 720000 теңге сомасында тұтыну
несиесін 36 айға, 18 % жылдық сыйақы ... ... ... Ол ... ... 36000 теңге және кепілге жылжымайтын мүлік қояды.
Жоғарыдағы кестедегі көрсеткіштер көмегімен ... ... Д. ... ... ... ... талдаймыз.
НҚАТ = 720000 / 36 = 20000 теңге
СМАТ= 720000*0.18 / 12 = 10800 теңге
НҚСАТ= 20000 + 10800 = 30800 теңге
ННҚ= 30800 / 36000 = 0.85 ... ... Д. К. ... ... қабілеті қанағаттанарлық банк
тарапынан несие беруге болады.
Ендігі қадам кепілге қоятын затын бағалауға арналады. ... ... ... ... пәтер құны 15000000 теңге. Банк тарапынан бағалаушы
мамандар көмегімен осы пәтердің ... құны ... ... ... ... құны пәтердің бағалау құнының 70 % - нан кем ... Ол үшін ... ... ... Пәтердің тозу коэффициенті.
Пәтердің нарықтық құны * 3 % (тозу коэффициенті)
15000000 * 0,03 = 450000 теңге
2. Алдағы уақытта ... ... ... ... ... құны * 15% (төмендеу коэффициенті)
15000000*0,15=2250000 теңге
3. Пәтерді бағалау құны.
Пәтердің нарықтық құны – ... тозу ...... ... ... – 450000 – 2250000 ... ... кепіл құны.
Пәтердің бағалау құны * 60 %
12300000 * 0,6 =7380000 теңге
Бұл көрсеткіш сұралатын несиенің ... ... ... ... Демек Д. К. Сүндетбаевтың пәтерін қорықпай кепілге алып ... ... ... ... енді ... ... жеке тұлғаларды ипотекалық
несиелеуін талдасақ.
Ипотекалық несиелеу – ең төменгі тәуекелді ... ... ... ... тәуекелдің басым бөлігі қарыз алушы ... ... ... Банк әр ... ипотекалық ссудаларды (өзгермелі
пайыз мөлшерінде) пайдалана отырып, өзінің тәуекелін төмендетеді. Бірақ та
бұл, тек ... ... ... ... бағалауды және жылжымайтын
мүлікті бағалауды дұрыс жүргізуді қажет етеді. Ипотекалық ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар басқа несиелік ... ... ... ... ... ... Ипотекалық несиелеу
сөзсіз банктік қызметтің перспективалық бағытына жатады. ... ... ... және ... экономикалық институт болып табылады.
Сондықтан да, ондай тұрақты банктердің банктік ... көп ... ... жүйедегі қызметін тұрақтандырып, тиімділігін арттыра түседі.
Жалпы ипотекалық несиелердің ... ... ... ... ... ... әлемде 30-45 жылға дейінге мерзімдерде ипотеклық несиелер
беріледі;
қарыз алушының несиені қайтару тәсілі, яғни ай сайын және ... ... ... және ... қарыз сомасын қайтару. Мұндай ... ... ... ертерек қайтару тәуекелін ұлғайтуы мүмкін.
Мерзімінен бұрын ... шек ... ... ... ... ... ... ақшалай ағымдары және ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Көптеген несиелер мерзімінен бұрын қайтарылады. Ипотекалық нарықтың
бүгінгі даму сатысында аталған мәселеге ... ... ... ... бұрын қайтару кестесін болжау қиынға соғады. ... ... ... ... ... ... PSA ... көмегімен
шешіледі. Бүгінгі күні Қазақстанда ипотекалық несиелер белгіленген
мерзімінен төрт есе кем ... ... ... ... ... жобаны
міндетті түрде тең қаржыландыру.
Ипотекалық куәліктердің өтімді қайталама нарығының болуы, яғни ол да
өз кезегінде ипоткелық ... ... ... жеңілдетеді. Демек,
көптеген ұзақмерзімді несиелерді өтімді активтер қатарында жіктеуге болады.
Біршама төменгі пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... ... шамасына және мерзімен байланысты қалыптасады).
Ипотекалық несиені алушылардың міндеттемелерінің қамтамасыз етілуі.
Ережеге сәйкес, ... ... ... ... ... ... Себебі, жылжымайтын мүлік нарығы қарқынмен дамып отырған ... ... ... өтімді актив ретінде санауға болады.
Қамтамасыз етілетін мүліктің құнын есептеу тәсілі ... ... ... ... ... ... ... несиелік қаражатқа
сатып алынған жылжымайтын мүлік құнынан артуы мүмкін).
Несиелік тәуекелді төмендетуге мүмкіндік беретін арнайы процедуралар
(мәміленің ноториальды куәландырылуы, ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік кепілін тіркеу процессі, ... ... ... ... ... ... ... соттан тыс сату процессінің оңайлығы, кепілге алынғын жылжымайтын
мүлікті сақтандыру және т.б.). ... ... ... ипотекалық несиелер тобымен қамтамасыз етілген борыштық бағалы
қағаздарға айналуы). Несилеудің ... ... ... ... қолдау жүйесінің болуы (арнайы ... ... ... және ... алушылар үшін салықтық жеңілдіктердің ... ... ... ... ... ... үйді ипотекалық несиелеудің басты бір ерекшелігі қарыз
алушылардың ... ... ... ... ... қабілетіндігін
бағалау және несиелік шарт жасалған мерзім ішінде түсетін ... ... 2001 ... ... халықаралық стандарттарды ескере
отырып жасалған тұрғын үйді ... ... ... ... ... компаниясы (ҚИК) тікелей займ берумен айналыспайды, ол
коммерциялық банктердің ипотекалық портфелдерін қайта қаржыландыру арқылы,
ондағы несиелерге деген талап ету ... ... ... ... Қазақстан Республикасында АҚШ, Германия және Малайзия
мелекеттерінің тәжірибесін ескере отырып, жасалынған тұрғын үй ... ... ... ... Аталған жүйе бойынша тұрғын ... ... екі ... ... ... – алғашқы тұрғын үй ипоткелық несиесін берушілер, соның
ішінде: ... мен ... емес ... деңгейде – алғашқы тұрғын үй ипоткелық несиесін берушілерден ... ... ... және ... құқықтарын сатып алуды ... ... ... ұйымдар.
Тұрғын үй ипотекалық несиесін беруші екінші деңгейлі ... ... ... ... ... үй құрылыс жинақ банкі” АҚ және
банктік емес ұйымдарға банктердің ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық
компаниясы” АҚ жатады. Аталған компания тұрғын үй ... ... ... ... ... қаржыландыруды жүзеге асыруда және ипотекалық
несиелеуді енгізуге маңызды рол атқаруда.
Қазақстандағы тұрғын үйді ... ... ... басты
ерекшелік мұндағы Қазақстан Ипотекалық компаниясының ... ... ... ... (ҚИК) 2001 жылы ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкінің ықпалымен құрылды. Оның қызметінің ... ... ... ... ... дамыту және тұрғын үй
құрылысын ұзақмерзімді қаржыландыру тұжырымдамасын іс ... ... ... ... қызметі, сондай-ақ ... үйді ... ... мен банктік емес ұйымдардың активтері мен
пассивтерінің ... ... ... ... ... алдын алып, өтімділігін арттыру, халықтың тұрғын үйге деген
төлем ... ... ... ... ... ... ... ролі ипотекалық несиелер бойынша талап ету құқықтарын
серіктес-банктерден сатып алу арқылы қайталама ипотека нарығын реттеу және
сатып ... ... ету ... ... ... ипотекалық бағалы
қағаздарды шығарудан тұрады. Сатып алған ипотекалық ... әр ... ... ... жүзеге асырады. Қажетті ... ... ... ... ... несиелерді кепілге
алып облигацияларды шығарады және оларды қор ... ... ... ... серіктес-банктерді қайта қаржыландыруға бағыттайды.
Сөйтіп, тұрғын үй секторын қаржыландыру процессі үздіксіз жалғасады. ... ... ... ... ипотекалық несиелерге қоятын өзіндік
талаптары бар. Олар:
- өзгермелі сыйақы мөлшерлемесімен берілетін ... ... ... ... теңгемен берілген ипотекалық тұрғын
үй несиелерін сатып алу;
- шекті сыйақы мөлшерлемесі ... ... үй ... ... ... ... тұрғын үй несиелері ұзақмерзімді болуға тиіс ... ... ... мерзімде); ипотекалық тұрғын үй несиесінің мөлшері
кепілге алынған тұрғын үйдің нарықтық құнының 70( аспауы тиіс;
- кепілге ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушы өзінің өмірін және еңбекке қабілеттігін сақтандыруға тиіс.
Қазақстандық Ипотекалық компанияның қызметінің келесі бір ерекшелігі
ол, жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... валюталық эквивалентке индексациялаусыз ... ... ... ... ... болып келеді. Несие беруші
ипоткеалық несиені береді. Салынған ... ... ... ... және ол жылжымайтын мүлікке және онымен мәміле ... ... ... ... ... ... ... объектісімен қоса
несие берушінің қолына ... ... ... ... ақшалай
қаржаттарын құяды. Инвестициялық декларация бойынша аталған қордың сенімді
жетекшісі (немесе басқарушы компания) ... ... ... ... ... жұмсалатыны туралы көрсетеді. Арнайы қордың сенімді басқарушы (немесе
басқарушы компания) ... ... ... ... есебінен
несие берушілерден салынған мүлік актісін сатып алады. Салынған мүлік
бойынша құқықтардың ... ... өтуі ... оның ... аударып
жазылады және оған беріледі. Салынған мүлік актісіне байлансты құқықтарды
беру, өз кезегінде несиеге ... ... ... ... ... ... өтуін сипаттайды. Сенімді басқарушы (немесе басқарушы
компания) ипотеканы мемлекеттік тіркеуге алушы органға өзін кепіл ... ... ... ... ... қор ретінде Қазақстан ипотекалық компания қызмет етеді.
Бастапқы кезде Компания қайта қаржыландырылатын тұрғын үй ... ... ... үшін ... және ... ... ... ақырғы сыйақы мөлшерлемесін белгілегенмен, кейіннен әр ай сайын
өзінің бағалау мөлшерлемесін ғана ... ал ... ... маржаларын
өз беттерінше белгілі бір шектеу шегінде белгілеу тәртібіне көшті. Сөйтіп,
әр банктің жеке ... ... үй ... ... әр ... болып
қалыптасты. 2002 жылдың шілде айынан 2003 жылдың сәуір айына дейін Астана
мен Алматы қалаларында алғашқы жоба іске ... ... ... Компания ипотекалық несиелеу бағдарламасы
бойынша серіктес-банктер арқылы үй сатып алу және жөндеу жұмыстарына 4 ... ... үш мың ... ... 2007 жылдың соңына дейін
ипотекалық несиелердің көлемін 40 млрд ... ... ... ... жылы ... Компания Қазақстанда алғаш рет ипотекалық облигацияларды
1,5 млрд теңгеге үш жыл мерзімге шығарды және 2004 жылы ... он ... 3 млрд ... агенттік облигациялардың алғашқы шығарылымын
жасады. ҚИК соңғы жылдары ... ... ... қалың жігіне
қолжетімді болу үшін несиеге қойылатын сыйақы мөлшерлемесін ... ... ... ұзарту мақсатында жұмыс жасауда. 2003 жылы ... ... ... ... өз ... ... ... ойымызша ипотекалық несие
нарығына ықпал етуге тиіс емес. Себебі, ипотекалық ... ... ... және орта табысты азаматтарға арналған болса, ал тұрғын үй-
жинақ жүйесі табысы төмен азаматтарға арналған. Сондықтан да ... ... ... да ... ... ... ... күш беретін жаңа қаржы институттары болуы
қажет. Оларға біріншіден Ипотекалық несиелерді кепілдендіру қорын, несиелік
бюро және ұлттық аумақта ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... сақтандыруды:
Ипотекалық несиені сақтандыру қоры және коммерциялық банктердің тапсырмасы
бойынша сақтандырушы компаниялар ... ... ... ... ... ... операторларына (қатысушыларына) ... ... ... ... бағдарламалары бар несиелік мекемелер;
- ҚИК-тің бағдарламасы бойынша және ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалары бар және ҚИК-тің бағдарламасы бойынша
жұмыс жасайтын несиелік мекемелер.
Компанияның бағдарламасы бойынша қайта ... ... ... ... ... ... – кесте. Компанияның бағдарламасы бойынша қайта қаржыландырылатын
ипотекалық ... ... ... ... | ... ... ... және қайтарылады |
|Несиенің сомасы |3 000 000 теңгеден жоғары ... ... ... ... ... |
| |Ай ... төлемдер несие бойыншща негізгі |
| ... және ... ... ... |
| ... ... ... айып-пұл салу |
| ... |
| ... ... ... табысын есептеуде |
| ... 12 ... ... ... және оны |
| ... ... қарастырылады. Отбасының |
| ... ... және ... |
| ... ... жатады. |
| ... алу ... ... ... |
| ... ... орыны бойынша алатын жалақы; |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... табысы; |
| ... ... ... ... ... |
| ... сақтандыру төлемдері; |
| ... және ... |
| ... ақы ... таза табысы; |
| ... және ... ... ... ақы; |
| ... қатар, айсайынғы шығыстарға да мән |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... төлемдер (негізгі |
| ... және ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |үді ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... үйге ... |
| |ай ... коммуналдық төлемдер. |
| |2 – ... ... |
| | |
| ... үйді ... ... байланыссыз ай |
| ... ... |
| ... ... ай ... төлемдер; |
| ... ... ... (осы ... |
| ... ... |
| ... салықтық төлемдер (өзге мүлікке |
| ... ... ... ... салық);|
| ... де ... ... ... ... |
| ... ... ... ... өзге де |
| ... және ... мүліктерді үстау, |
| ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... сатып алынған тұрғын |
| ... ... ... отбасының |
| ... ... ... аспауы тиіс. |
| ... ... ... (тұрғын үймен |
| ... және ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... аспауы тиіс. |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... қатысты 150 АҚШ доллардан |
| |кем ... онда ... 45( және |
| |50(- ға ... түзетуге болады. ... www. ipoteka. kz ... ... ... ... ... ... ... ... ең ірі
қатысушыларына, яғни 90 ( берілген несиелердің үлесін алатын мекемелерге:
Казкоммерц банк, Банкцентркредит, Альянс ... ... ... және ... АҚ жатады. Мұндағы бастапқы екі операторлар өзінің ... ... ... ал қалғандарының өзіндік бағдарламалары бар және
олар ҚИК-мен бірге жұмыс жасайды.
Ипотекалық несиелерді сатып ... және ... ... ... компания мен серіктес-банктер арасындағы қатынас өзара жасалған
Бас келісм-шартқа және ипотекалық куәліктерді сатып алу және ... ... ... мүлкін сенімді басқару туралы келісім-шарт немесе
қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... үй ... несиені беретін және оған қызмет көрсететін
серіктес-банктерге мынадай талаптар қояды:
- компанияның талаптарына серіктес-банктердің сай келуі;
- серіктес-банктердің қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуге
жұмылдырылатын серіктес-банктер қызметкерлеріне қойылатын біліктілік
талаптары;
- Компанияның сатып алатын ипотекалық ... беру және ... ... ... ішкі ... ... қаржыландыруды Компания серіктес банктерге мынадай шарттар
орындалғанда ғана жүзеге асырады:
1. Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ипотекалық несиелер беруге және оларға қызмет көрсетуге
және өзге де ... ... ... ... ... болуы
керек;
ә) банк екінші деңгейдегі банктердегі жеке тұлғалардың ... ... ... ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) жүйесіне
мүше болуға тиіс;
б) банк ... ... ... үш ай ... ... ... ... және орындалуға міндетті өзге ... ...... ... ... ... ... енген тәуелсіз
аудиторлық ұйымдардың біреуімен өткен қаржылық ... ... ... тапсыруға тиіс.
2. Банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... беруге және оларға қызмет көрсетуге және өзге
де банктік операцияларды жүргізуге арналған лицензиясы болуы керек;
ә) ... ... ең ... жарғылық капиталға қоятын ... ... ... ... қойылатын біліктілік талаптары:
а) Серіктес-банктердің құрылымдық бөлімшелерінде Компаниямен ұсынылған
ипотекалық несиелеу бағдарламасы бойынша оқу курсынан ... ... ... ... тиіс;
ә) ипоткеалық несиелер беру және оларға ... ... ... ... банк ... кемінде екі ... ... ... ... беру және ... ... көрсетуге
байланысты бір жылдық тәжірибесі болуы қажет.
Ипотекалық несиелеу нарығында үлестері бойынша Казкоммерц банкі – ... ... ... - 12(, БТА ... -11(, ... - 10(, ҚИК - ... ... - 9(, Центркредит банкі - 8( және Лариба банкі -2( құрайды. ... ... ... ... ... ... ... олардың үлестері
өте төменгі көрсеткішке ие.
Бүгінгі күні ипотекалық несиелеудің ... ... ... қоса
алғанда) экономикаға берілген банк несиелерінен екі есе жоғары болып отыр.
Экономикадағы өсу ... ... ... ... ... ... ... жөн санайды. 2007 жылдың бірінші қаңтарындағы статистикалық
мәліметтерге сүйенсек, ... ... үй ... және ... ... ... несиенің жалпы сомасы 142608 млн теңгені құрайды, бұл көрсеткіш
2006 жылы бірінші қаңтардағыдан екі есе ... ... ол ... ... ... - 66416 млн теңге.
Қазақстан Республикасының аймақтары бойынша банктердің берген
ипотекалық несиелерінің динамикасы мына ... ...... ... ... ... халыққа берген ипотекалық несиелері
|Аймақтар ... ж ... % ... ж ... % |
| ... | ... | ... ... |6563 |9.9 |16406 |11.5 ... ... |6760 |10.2 |22752 |16 ... |1631 |2.4 |4712 |3.3 ... |3195 |4.8 |8172 |5.7 ... |1224 |1.8 |2750 |2 ... |3395 |5.1 |6829 |4.8 ... ... |8733 |13.1 |10961 |7.7 ... |4581 |6.8 |7393 |5.2 ... ... |2761 |4.1 |5335 |3.7 ... |7857 |11.8 |12819 |9 ... |3054 |4.6 |7010 |4.9 ... |1078 |1.6 |1266 |1 ... |4319 |6.5 |8665 |6 ... |5004 |7.5 |11860 |8.3 ... ... |2592 |3.9 |4979 |3.5 ... ... |3669 |5.9 |10699 |7.4 ... |66416 |100.0 |142608 |100.0 ... www. ipoteka. kz ... автормен құрастырылды. ... ... ... екі жыл ... ... ... ... берген ипотекалық несиелерінің көлемі өсіп отырғандаған көруге
болады. Әсересе, Алматы және Астана ... үлес ... өте ... ... жылы ... ... ... 6760 млн теңге, Астана
бойынша 6563 млн теңге ипотекалық несиесі берілсе, ал ... ... ... бүл несиелер көлемі артып, 22752 және 16406 млн ... ... ... ... мәліметтері бойынша
Астанадағы тұрғын үй ... ... ... кәсіпорындар
қаражаттары мен шетел инвестициялары пайдалануда. Ал Алматы қаласы бойынша
құрылысты қаржыландыруға негізінен халықтың ... мен ... ... болуда. Сонымен қатар Алматы ... ... ... ... ... ... халықтың екі еседен жоғары өсуі
ықпал етті.
Әр ... ... ... ... үлесінің әр түрлі болып
келуі, біріншіден, ол ... ... ... ... ... банктердің немесе олардың филиалдарының қызмет етуімен
сипатталады. Осы берілген ... ... ... және мерзімдері
бойынша мына кестеден көруге болады.
9 –кесте. Банктердің халыққа ипотекалық несие беруі
| | ... ж | ... ж | ... |
| | ... | % | ... | % | ... | % |
| Барлығы, оның| 27334 |100 | 66416 | 100 | 142608 | 100 ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |13256 |48,5 |37385 |56,3 |95027 |66,7 |
| | | | | | | ... | | | | | | ... |14078 |51,5 |29031 |45,7 |47581 |33,3 ... ҚР Ұлттық банкінің статистикалық бюллетенінің мәліметтері |
|негізінде автормен құрастырылған. ... ... ... ... ... ... қарағанда шетел
алютасында кему қарқынын көруге болады. Бұл дегеніміз шетел валютасының
бағамының ұлттық валюта ... ... ... ... болып
отыр.
2006 жылдың бірінші қаңтарына берілген барлық ипотекалық несиелердің
жартысына жуығы 13256 млн ... ... ... және 14078 млн ... ... ... ... ішінде ұлттық валюта 48,5 % - ды құраса
шетел валютасы 51,5 % - ды ... ... 2006 ... ... қаңтарына
берілген барлық ипотекалық несиелердің 37385 млн теңгесі ... ... 29031 млн ... ... ... ... осы жерде ұлттық
валютадада берілген ипотекалық несиенің шетел валютасына қарағанда ... ... ... 2007 жылдың бірінші қаңтарына берілген барлық
ипотекалық несиелердің 95027 млн теңгесі немесе 66,7 % - ы ... ... 47581 млн ... ... 33,3 % - ы ... ... ... соңғы жылдары коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды
несиелеуі еселеп ... келе ... ... Бұл соңғы жылдардағы
еліміздің жүргізіп отырған экономикалық саясатына және елімізде орын ... ... ... ... байланысты.
Осы көрсеткіштерге карап отырып келешекте жеке тұлғаларды ипотекалық
несиелермен қамтамасыз ету одан әрі дами ... деп ... айта ... ... ... ... жеке ... ипотекалық несиелеу
ерекшеліктері
Ипотекалық несие – жеке және заңды тұлғаларға, ... ... ... ... ... ... ... қоя отырып, осыларды сатып
алуға берілетін ұзақ ... ... ... ... - ипотекалық нарық
капиталы деп аталынатын, кепіл ретінде қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... ... нарығының бір
бөлігі, Ипотекалық капитал ... ... ... ... ... ... ... алынатын төлемдер кепілдендіретін кепілдер, сондай-ақ қарыз
алушының өз міндеттемелерін орындай алмаған ... ... ... арқылы, салынған қаражаттарды қайтару мүмкіндігі қарастырылады.
Барлық қаржы нарықтары секілді, ипотекалық капитал ... да ... ... ... ал ... ... ... байланысты - тұрғын
үйдің ипотекалық ... ... ... ... ... ... және т.с.с. бөлінеді.
Ипотекалық капиталдың алғашқы нарықтағы несие берушілері арасында
коммерциялық банктер, сақтандыру және ... ... жеке ... болады. Қазақстан Республикасының облыстары бойынша несие
алушылардың табыстар ... 11 ... ... ... 10-Қазақстан Республикасы халқының табыстар деңгейі
|Облыс ... өсу ... % ... |21,1% ... |16,2% ... |16,0% ... |16,9% ... Қазақстан облысы |14,3% ... |15,8% ... ... ... |10,0% ... |15,1% ... |15,3% ... |18,1% ... |10,7% ... |25,4% ... ... облысы |19,9% ... ... ... |16,4% ... ... |21,2% ... ... |12,1% ... ... |17,0% ... ... ... банктер маңызды рөл ойнайды. Бұл банктер
несиені қозғалмайтын ... ... қоя ... береді. Дамыған
капиталисттік елдерде ипотекалық банктер банк ... ... орын ... ... ... ... ... кепілге қоя отырып ссудалар
береді.
Альянс Банкнің ... ... ... 12-кестеде
көрсетілген.
Мысалы, А.Б. Нұртаев деген ... 50000 АҚШ ... ... 240 айға (20 ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі 11,8 пайыз. Ол
кісінің таза табысы 2000 АҚШ доллар, және ... ... ... А.Б. ... төлем қабілетін былай бағалаймыз:
НҚАТ –негізгі қарыз төлемінің айлық мөлшері;
СМАТ –сыйақы мөлшерлемесі бойынша төлемнің ... ... ... ... қабілеті.
НҚАТ = 50000/240=1388 доллар
СМАТ = 50000*11,8% /12 =5900/12= 492 доллар
НҚАТ = 1388+492 = 1880 доллар
ННҚ = 1880/2000 = 0,94 ... ... ... ... қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Мысалға, кепіл заты ретінде 2 бөлмелі пәтер ... Оның ... 60000 ... ... Банк тарапынан бағалаушы мамандар көмегімен осы
пәтердің кепіл құны анықталады. Отандық банк ... ... ... ... ... 70 ... аспауға тиіс.
Ол үшін мынадай есептеулер жасалады:
1. Пәтердің тозу коэффициенті. Пәтердің ... құны * 3% ... = 60000* 0,03= 1800 ... ... ... ... ... төмендету тәуекелі. Пәтердің
нарықтық құны * 15% ... ... = ... ... ... ... құны. Пәтердің нарықтық құны -пәтердің тозу
коэффициенті –пәтердің бағасының төмендету тәуекелі
= 60000 -1800 -9000= 49200 ... ... ... ... ... бағалау құны * 60% = 49200*0,60=
29520 доллар.
Бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... дәрежесін
сипаттайды.
Ал соңғы жылдарда еліміздегі банктердің алдыңғы шебінде келе жатқан
банк «Альянс ... ел ... мен ... ... аясындағы
істерді жан-жақты меңгеріп отырған банктердің бірі ... ... ... ... банк ... ... ... қаржының басым
бөлігі экономиканың маңызды секторларына жұмсалуда десек 2005 жылы ... орта ... ... үшін 243 ... АҚШ ... ... ... Ал 2008 жылы бұл көрсеткіш 70 миллион АҚШ долларына жетеді деп
болжануда. Сонымен бірге, банктің ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие жүйесі болып отыр. «Альянс Банкнің»
ипотекалық бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... баспанаға қол жеткізді деп айтуға болады.
Кесте 11-2007 жылғы жағдай бойынша «Альянс Банкі» АҚ-да ипотекалық
несиелеудің тәртібімен шарттары
|Белгіленген |Бастапқы ... ... ... ... ... |мі |ставка, % |ен ... | ... ... |% |жыл | ... | ... |
| | | | ... | | |
| | | | ... | | |
| | | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | | | ... |15-30 |1-20 |14.2 |12.6 |12 ... |6 ... |
| | | | | | | ... |
| |30-50 | |13.9 |12.4 | | | |
| |50 және | |13.5 |12.2 | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |15-30 |1-20 |15.0 |12.8 |6 ... ... | | | | | | ... |
| |30-50 | |14.8 |12.6 | | | |
| |50 және | |14.5 |12.4 | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |15-30 |1-20 |14.8 |12.8 |6 ... ... |
| |30-50 | |14.6 |12.6 | | | |
| |50 және | |14.3 |12.4 | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |15-30 |1-20 |14.2 | | ... ... |
| | | | | | |/үй ... |
| |30-50 | |13.9 |12.2 | | | |
| |50 және | |13.5 | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |30-50 |1-20 |18.0 | |6 ... ... |
| | | | | | |/үй | |
| | | | | | | | |
| |50 және | |16.0 | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |1-20 |шаршы – |шар.-|6 ... ... |
| ... | |14.5 |13.7 | |/үй | |
| | | |үй – 17.5 |үй -| | | |
| | | | |16.7 | | | ... ... |1-20 |15.5 |- |6 ... |шектелмеген |
| |кепілдік | | | | |/үй | |
| |50 және | |15.5 |- | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |30-50 |1-10 |19.5 |- |12 |жер ... ... ... | | | | | | ... |
| |50 және | |18.5 |- | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |30-50 |1-7 |20.0 |- |12 |жер ... ... ... | | | | | ... |
| |50 және | |19.0 |- | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
* ... ... көзі ... АО ... ... www.ipoteka.kz.
Банк деректері бойынша ипотекалық несие ... ... ... «Ипотека Альянс» арқылы тұрғын үй жайын қамдағандар үш мыңнан ... Банк және ... ... компаниясы тарапынан берілген несие көлемі
биылғы жылға дейінгі мерзімде 90 миллион АҚШ долларын құраса, ал ... ... ... ... 140 миллион АКШ долларына жетеді ... ... ... ... ... ... ... банктің алатын
үлесі 20 пайыздан асады.
Жоғарыда тоқталып өткен көрсеткіштер, яғни ... ... мен ... өтеу ... ... аталмыш банкте де
байқалады. «Қазақстанның ипотекалық компаниясының» шарттарында көрсетілген.
Яғни, ... ... ... ... банктер ипотека жүйесін іске
асырады. ... ... әр ... ... ... ... болып отыр. Бірінде жылдық өсім 13 пайыз болса, келесі ... ... ... Банк» қызметінің 2004-2005 жылдар кезеңінен бастап ең маңызды
мақсаты қол ... ... банк ... тұрақтандырып, банк
қызметтерінің халықаралық нарығын біртіндеп зерттеп, игеру болып табылады.
12-кестеде көрініп ... 15 ... ... ... ... ай сайынғы
төлемі 27991,74 теңгені құраған.
Шетелдік (резидент емес) клиенттермен банк операцияларын жүргізген
(мәмілелер ... ... Банк пен ... ... ... ... ... қабылданған (унификацияланған) халықаралық
ережелер мен ... ... ... іс-әрекеті қарауына
жататын мемлекетпен қол қойылған, халықаралық шарттардың ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынше несие желісі»
өнімі бойынша 2006 жылы барлығы 215 000 мың АҚШ ... ... ... 23,7 ... ... бойынша, 14 пайызы Астана қаласы бойынша ... ... ... ... ... ... ... қалып Оңтүстік
қызықстан, шығыс Қазақстан, Қарағанды облыстарында 9,3 ... ... ... ... Банк» өз қызметінде Конституцияны, «Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкті туралы», «Қазақстан Республикасындағы банктер мен ... ... ... ... ... да ... ... Республикасы Президентінің актілерін басшылыққа алады.
Кесте 12 -«Жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз ету бойынше несие желісі» ... ... ... АҚ ... ... ... желісі |
| ... ... мың $ ... % ... |51 000 |23.7% ... |30 000 |14.0% ... |- |0.0% ... |- |0.0% ... ... |20 000 |9.3% ... Қазақстан |7 000 |3.3% ... |7 000 |3.3% ... |5 000 |2.3% ... |10 000 |4.7% ... |- |0.0% |
| ... |- |0.0% ... |20 000 |9.3% ... |3 000 |1.4% ... |3 000 |1.4% ... ... |20 000 |9.3% ... |8 000 |3.7% ... |5 000 |2.3% ... |4 000 |1.9% ... ... |7 000 |3.3% ... |- |0.0% ... |15 000 |7.0% ... |- |0.0% ... |215 000 |100% |
* ... ... ... ... ... АҚ-ның мәліметтері бойынша 2007ж
Қазіргі уқытта екінші деңгейдегі банктер мен арнайы ... емес ... ... ... үй және ... ... ... алу, жөндеуге ипотекалық несие беру жөнінде белсенді қызметті
іске ... ... ... қорғау бағдарламалары іске қосу үшін
жағдайлар жасалып, Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы ... ... ... ... ... Компаниясын құру жұмыстары
белсенді жүргізіліп, зейнетақы жинақтарын ипотекалық ... ... ... ... қабылданған және т.б. Бір айта кететіні, осы
бағытта жүргізіліп ... ... ... қарамастан Қазақстанның
ипотекалық несиелеу нарығы дамудың бастапқы сатысында тұр және Қазақстан
Республикасы экономикасының осы бір ... ... ... ... ... ... ... мәселелер әлі шешімін таппай отыр.
Кесте 13 -«Альянс Банкі» ипотекалық несиені төлеу көрсеткіштері *
|Несие ... (ай) ... ... ... % |Ай ... ... | ... | ... ... | | | ... ... |15 |15 |0,15 |0,0125 ... ... ... |Негізгі қарыз |Қосылған құн |Ай сайынғы |
| ... | | ... |
|1 ... |2991,74 ... ... |
|2 ... |3029,14 ... ... |
|3 ... |3067,00 ... |27991,74 |
|4 ... |3105,34 ... ... |
|5 ... |3144,16 ... ... |
|6 ... |3183,46 ... ... |
|7 ... |3223,25 ... ... |
|8 ... |3263,54 |24728,20 ... |
|9 ... |3304,34 ... ... ... |1971688,02 |3345,64 ... ... ... ... |3387,46 ... |27991,74 |
|12 ... |3429,81 ... ... |
|24 |1920846,37 |3981,16 ... ... ... ... |4621,15 |23370,59 ... ... ... |6226,31 ... ... ... ... |8389,03 ... ... ... |1189741,44 |13119,97 |14871,77 ... ... ... ... |345,58 ... |
* ... ... көзі Б. С. Досымов. Современные проблемы ипотеки//
Банки Казахстана. - № 8, ... ... ... ... ... ... банк
клиенттері көбіне-көп жағдайда пәтерді Алматы қаласының ықшам ... ... Бұл ... де. Өйткені, орталықтағы пәтерлер мен элиталық
үйлерден ықшам аудандардағы баспана бағасының айырмашылығы жер мен ... бір ... ... ... ... ... банктер Алматы қаласының
Райымбек даңғылы мен алыс ... ... ... ... ... айтқан болатын. Ал бүгінде мұндай талап жұмсарып,
тек каркасты-қамыстан жасалған үйлерге рұқсат етпейтіндіктерін айтады.
2005 жылғы ... ... ... ... ... 250-300 ... ... Бұл жалпы келісім-шарттың 10-13 пайызы. Ал 2003 ... ... ... ... арта түсіп, айына 600-700 келісім-шарт
жасалған. Бұл көрсеткіштерден елдегі ... ... ... халық табысының жоғарылағандығын байқауға болады.
Кесте 14 «Ипотека Альянс» бірігіп қатынас жасайтын компаниялар
|Компании атауы ... жайы ... ... ... "KBS Remco" |г. ... ул. Шевченко, 32|(3272) 631 910, 631|
| | |340 ... ТОО ... |г. ... ул. ... |(3272) 627 520, 622|
| |126 |666 ... ... ... |г. ... ул. ... |(3272) 917 282 ... |30 | ... ТОО "ЖОМАРТ и сыновья" | | ... ТОО ... ... |г. ... ул. ... |(3272) 680 162, ... |183 |158, 686 625, 686 |
| | |624 ... ТОО ... |г. ... ул. Ауэзова, 19 |(3272) 429 501 |
|7. ТОО "ФЕЕРДИЛЬ" |г. ... ул. ... ... |(3272) 738 826, ... |50, оф. 410 |427 ... Компания "ЦКН Ипотека" |г. Алматы, пр. Абая, 64 |(3272) 583 330, 581|
| | |130 ... ТОО ... ... | | |
* ... ... көзі ... АО ... Ипотека»: www.ipoteka.kz.
Алайда, банк саласының қызметкерлері пайыздық көрсеткіштің төмендеуі
мен қарызды өтеу мерзімінің ұзартылуы ... ... ... ... ... жол еместігін алға тартады. Ставкалардың ең төмен
көрсеткішіне жету үшін банктерге ипотекалық облигацияларды ... ... ... кеңінен мүмкіндік беру, Қазақстандағы ипотекалық
несие ... ... ... ... шетелдік инвесторларды тарту
керектігін, сонымен бірге, өзінің пайыздық маржасын ... ... ... ... ... Мұнымен қоса, пайыздың төмендігі
ипотека беделінің арта ... еш рөл ... ... ... де ... ... ... сәтте несиелендіру ставкасын 12,5 пайызын
есептегенде, 15 ... ... 1,5 ... ... ... алғанда 10 700
доллар несие айына шаққанда 18 487 теңгені құрайды, ал бұдан отбасынан
талап етілетін ... 55 461 ... Егер ... 11-ге ... ... ай ... төлем 17 048 теңгені құрайды, ал отбасының міндетті табысы
бұл кезде 51 144 ... ... ... ... ... айырмашылық 7,7
пайыз немесе 1439 теңге. Айырмашылық азғантай ғана.
Ипотекалық несие алғысы келетіндер үшін «Ипотека Альянс»-та ... ... ... пайыздық ставка жылына 12,8 пайыз. Банк
тарапынан қажетті ақыл-кеңес алғаннан ... ... ... ... Құжат жинау процесі аяқталғаннан кейін ... ... ... беру ... ... Келесі кезекте өзіңіз сатып алатын
үйдің иесімен есеп-қисап жұмыстары жүргізіледі. Осы кезде сіз банк ... ... ... бен жеке ... ... ... ... жарнаңызды өтеуіңіз шарт. Айналасы он күннің ... ... ... ... ... орталығында тіркеуден өткізіледі. Ал бір
ай өте банктен алған қарызыңызды пайызын қоса, ... ... ... ... ... құясыз.
Жалақысы 200 доллардан ... ... банк ... ... Ал егер ... 30 мыңның ар жағына асып жығылатын
болса, бес мың доллар ... ғана ... ... ... бар. ... жағдайда қолыңызда он бес пайыз емес, одан да көбірек қаржы болуы
керек. Себеп белгілі, ... ... ... күрке іздеп табудың өзі қиынға
түсетіні.
Енді көпшілікке түсінікті болу үшін тағы бір ... ... ... ... ... құнын 21 мың АҚШ долларына бағаласақ, алғашқы 15
пайызы 5 500 долларды құрайды. Қолыңызға тиетін ... ... 15 500 ... ... - 12,8. ... өтеу мерзімі 15 жыл. Сонда ай сайын банкке
194.08 доллар құйып отырасыз. 15 жыл ... ... ... ... ... ... болмақ. Егер сіз жоғарыда көрсетілген шамада несие рәсімдейтін
болсаңыз, онда ай ... ... 501,82 ... ... ... Банк
талаптарына сәйкес нссие алатын кезде отбасының әр мүшесінің, ... ... ... басқа да жандардың табысы қоса есептеледі.
3. Қазақстан Республикасы ... ... жеке ... даму ... Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуінің
артықшылықтары мен кемшіліктері
Қазақстан ... ... ... ... экономикалық
және саяси факторларға тәуелді болады. Біздің республикамызда ... ... ... ... ... елдердегі сияқты
экономикалық және саяси жүйенің тұрақтануына байланысты.
Экономикалық тұрақтылық несие ... мен ... ... ... арттырады. Жеке тұлғаларды несиелендіру шартында несие беруші
үшін де, қарыз алушы үшін де басқа бір тұлғаның алдын-ала ... ... ... ... алу үшін ... бергенде немесе несие
карточкасын ... ... ... ... банк тұтынушының жұмыс ... ... ... ол үшін ... жабу көзі ... табылатын кіріс сатысы
өте маңызды болады, сондықтан да кіріс мөлшері ... ... ... қалғаны жөн. Сонымен қатар тұтынушы да өз кірісінің тұрақтылығына
сенімді болуы керек, мысалы үй сатып алуға несие ... ... ... ... ... де тұрақты болуы ... ... ... ... ашу ... берушіні де қарыз алушыны да тұтыну несиесінің ... ... ... ... сақтандырады.
Жеке тұлғаларды несиелендіру сатылап, халықты несиелендіру де жетіліп
келеді. Бірінші сатыда банк арқылы қолма қол ақшасыз есеп ... ... оған қоса ... ... тәжірибесін де ұлғайтқан жөн. Сонымен қатар,
клиенттің өз қаржысы жетпеген жағдайда, өндіріс және басқа да тауарларды
алған ... банк ... ... ... беру ... Бұндай жүйені
Қазақстан Республикасына енгізу уақыт үнемдеуге, несие процесінің есебінің
арзандауына, карточкалардың ... ... ... банк ... ... себебін тигізер еді. Біз, халықты несиелендіру үшін ... ... көп ... ... содан сабақ алғанымыз жөн. Жеке
тұлғаларды несиелендіру кезінде, ... ... ... ... ... көп ... бөледі, ол материалды-техникалық
негізді нығайтуға көмегін тигізеді.
Қамтамассыздандыру үшін мынадай бағыттар қолданады:
... ... және жаңа ... ... енгізу;
▪ халыққа банк қызметін көрсету сапасын жоғарылату;
▪ қарыз түрлеріне байланысты, ... ... ... ... кіріс деңгейіне байланысты шарттар;
▪ несиені өлшеу және оны пайдалану тәртібі.
Арнайы қарыз ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде тек қана несие
институттарына емес, сонымен ... ... ... да ... ... ... ... көптеген ұйымдарға мәселелерді шешу
үшін өте қажет. мысалы, тұтыну несиесін ... елде де, ... ... ... дәрежесі жоқ. Банктің несие жоспары, олардың беретін несиесі.
Алдағы уақытта ... ... ... оны ... ... ... беру және оны ... халықтың тұрақты кірісі мен шығысына ... ... банк ... ... ... беру туралы
шешімі жайлы мәселе көтерілу керек.
Банк қызметінің дамуы коммерциялық банктер негізінде, сақтау
банкінің тұтыну несиесін, ... ... ... ... ... беру ... халық қаражаттарының жинақтары, мемлекеттік ... ... ... ... әкімшілік органдарының бағалы
қағаздарында сақталуымен байланысты.
Бұл байланыста клиентке көрсетілетін қарыздар түрін кеңейту ... ... алу үшін ... ... жеке ... ... ... беру және
тағы басқа да әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... туралы да хабарлар болады.
Сонымен қатар арнайы қарыз алушыларды несиелендіру мынадай жақсы
қасиеттерімен ... ... ... ... ... алу ... беріледі, бірақ ол
белгіленген мерзім біткеннен ... ... ... қаражат
жиналғаннан кейін бірақ беріледі;
▪ қарыздың жаңа түрлерін шығару үшін маркетингтік ... ... ... ... және банк ... ... тарату
деңгейін көтеру;
▪ клиенттер қызығушылығының максималды есебі, несиелендіру кезіндегі
арнайылылық;
▪ сыйақы құнын несие ... ... ... ... ипотекалық несие
бойынша ұзарту;
Қазақстан Республикасындағы Президенті Н.Ә Назарбаев ипотекалық
несиелендіру мен жеке ... ... ... ... ... ... Халыққа жолдауында Президентіміз ипотекалық несиелендіруге ... ... ... Альянс Банкі мен үкіметінің алдына мынадай
мақсат қойды: ипотекалық несие мерзімін 20-25 жылға арттырып, сыйақы құнын
европа ... ... ... ... Сонымен қоса елбасымыз
тұрғын үйдің құнын 700-ден 350 АҚШ ... ... ... ... ... ... үйді алу мүмкіндігін кеңейту мүмкіндігін толықтырады.
Нарықтағы жеке тұлғаларды несиелендіру жұмысы қаржылық пайда әкеліп,
табысты болуы үшін ... ... ... ... ... керек. Тұтыну
несиесінде алғашқы төлемді анықтай ... жүйе ... ... карточкасы
арқылы лимит алу сияқты жүйелер банкке қосымша тұрақтылық үстейді. Бұл
тұрақтылық ... ... ... үшін ... қарыз алушы үшін тартымды
өнімдер шығарады, мысалы: құн мөлшерін төмендету, лимитті ... бұл жүйе ... ... ... жүйесі жүреді. Несиелік скоринг
жүйесі әр қарыз алушыға белгілі бір ... ... ... балға
байланысты несиені беру туралы шешім қабылданады да, лимит құрылады.
Батыс банктері бұл сияқты жүйелерді бұрыннан бері ... жүр ... ... ... ... Скоринг жүйесі ауданындағы жетекші
мекемердің бірі америкалық Fair Isaas ... (FICO ... ... ... Бұл ... ... 10 ірі ... ішінде 7-
не, Америкадағы ең ірі 100 банктің ішінде 97-не және 50 ең ірі ... ... ... ... ... скоринг жүйесінде ірі қиыншылықтар тууда.
Батыс әдісін тікелей ... ... ... олар ... қарыз
алушыларының сараптамасына арналған, ал ол Қазақстандықтардан белгілі бір
дәрежеде айырмашылығы болады. Мысалы, оларда рейтингті жас ... ... ал ... ... ... болса, онда пенсионерлердің несие алу
мүмкіндігі жас маманнан жоғары болады деген сөз. ... ... ... ... әр ... әр элементіне ұқыптылықпен қарап, оны біздің
өмір деңгейімізбен және менталитетімізбен байланыстыра ... ... да ... ... ... ... ... сараптасы
негізінде жасалуы керек. Екі жақты және нақты жүйені құруға ыңғайлысы
сараптама технологиясы. ... ... ... ... ... ... ... танытып отыр және де сарапшылардың қатысуын, ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Скорингтің бірнеше жақсы түрлерін бөліп қарауға болады:
▪ обьективтілік;
▪ автоматизация. Әдістемелік дұрыс автоматизациялауын ... ... ... ... ... ... ... дәлділік. Әрине әдістеме нақты кеңестер беруі керек. Бұны, мысалы,
өткен несиелерге берілген белгілі бір тест ... ... ... ... бұрынғы әдістемелер өз актуалдылығын жарты ... алуы ... ... әдістеме бойынша жаңа ... жаңа ... ... керек;
▪ құбылмалылық. Арнайы қарыз алушылық анкетасында өзгерістер болған
жағдайда, әдістеме өзгеріссіз, жұмыс жасай білу ... ... ... ... ... тек балл ... ... қана
қоймай, ол осындай баллды не үшін және қалай жинағанын ... ... ... ... және несиелік операцияларды үлкен көлемдегілерді
нақты болу үшін жаһанды компьютерлік ... ... Ал ... жақ,
халыққа банктік қызмет көрсету бағдарламасын сатылап жасау ... ... ... ... ... төлем жүйесін құру
жайында сөз болады.
Тарихта, төлем айналымында өте үлкен өзгерістер ... ... ... ... банкноттардың, сонымен қатар пластикалық
карточкалардың шығуы өзгеріс ... ... Әр ... өз ... ... ... тиындар мен банкноттар ақырында пайналымнан ... ... ... ... келе ... Алғашқы кезде оларды ендіру
маңызды және өте қажет болғандықтан жаңа әдістемелер ... ... ... ... ... жайында пікір - таластар жүріп жатыр, бірақ
банк пен банк ... ... үшін ... ... ... жоқ ... пікір талассыз келіседі).
Экономикалық механизмнің нарыққа көшу шарты ақша айналымының жүйесінің
функцияландануы мен жеке тұлғаларға есептік-кассалық және ... ... ... ... ... ... ... жаңа ақша айналымының
түрін енгізуге, ақша қаражатының тез айналымға ... ... ... ... бір ... күрт ... ... кетуімен байланысты.
Бұл мәселе ақша формасын жаппай қолдану кезінде шешілуі мүмкін, ... ... ... ... сыйымдылығы ақша қозғалысына байланысты
болады, бұл мәселені шешудің негізгі жолы-«қағазсыз» технологияны қолдану,
«электронды ақша ... ... ... ... бұл ... ... ... алынған.
Батыс елдерінің ақша-несие жүйесінің дамуына қарап отырып, мынадай
қорытынды шығаруға болады: біздің еліміз де ... ... ... үшін пластикалық карталар қолданады. ... ... ... ... әсер ... ... ... пайдалану кезінде,
өзінің электронды төлем жүйесін құрып ... ... ... ... ... да, ... аз ... елдерінің іскерлік ортасы ойынша Қазақстан, банктерінің
электронды қызмет көрсету үшін ... ... ... ... ... дейді, сонымен қатар халықаралық байланысты нығайту үшін де ... ... және ... ... шет елдердің карточканы
пайдалану тәжірибесіне қарап, соған сараптама ... ... ... ... банк ... ... ... бар, олар оны өз
салалары бойынша ... ... ... ... ... ... көп орынды бір ғана карта келеді, ал ... ... ... ... ... ... банктік қызметті үйде ... жеке ... бір ... айналады. Ол банк клиенттеріне несие-есептік
қызмет көрсету үшін, бір электронды ... ... ... экономистерінің ойынша банк мекемелерінде үлкен өзгерістер
болады. ... және ... ... ... ... үйде қызмет ету мүмкіндігін жасайды. Ал бұл ... ... ... ... әкімшілік және қызмет ғимараттарының босатуына
мүмкіндік береді. Қызметкерлер үшін үй, ... орны ... да, сол ... ... ... ... болады. Осындай жаңартулар нәтижесінде
еңбек өнімділігі төрт есеге артады да, мекемелердің шығын мөлшері азайып,
кіріс ... ... ... ... ... енгізу көп мәселелерді шешуге көмек болады. ... ... ... ... ... , ... ...
материалдық қамтамасыз-дандыру.
Осы жасалған зерттеулер макроэкономикалық стабилизацияда ... ... яғни банк ... халыққа кеңінен қолдануға мүмкіндік береді.
Халықты несиелендіруді дамыту экономикалық қана ... ... ... ... ... ... ... комплексті пайдаланудың банкке қосымша пайда әкелену мүмкіндігі
бар және ол несиелік портфельді диверсификациялайды.
3.2. Коммерциялық банктердің жеке ... ... ... ... ... жеке ... ... біраз
жетістіктерге жетті, дегенмен әлі де болса көптеген мәселелер ескерілмей
қалып отыр. ... ... ... ... ... ... жеке шаруа
қожалықтары бар немесе мал бағумен айналысатын жеке ... ... қолы ... ... ... ... ... банктер жеке шаруа
қожалықтарының жерлерін немесе мал ... ... ... ... алып ... ... ... бұған Қазақстан
Республикасының Жер ... жол ... заң ... жер ... ... емес ... ... мемлекет құндылығы болып есептеледі.
Сондықтан осы мәселені шешуде жер кодексін қайта қарастырып, ... ... ... несие алуына жағдай жасауымыз керек. Жер
телімдерін кепілге алып жеке ... ... ... ... ... ... та артық болмайды, себебі еліміз Бүкіләлемдік сауда ұйымына
мүше болар алдында бұл ауыл ... ... зор ... болар еді
және де дамыған елу елдің қатарынан көрінуімізді тездетеді.
Одан кейінгі мәселе ... банк ... ... ... ... ... ... стандарт талабына сәйкес келе бермейді.
Осыған байланысты Қаржылық қадағалау агенттігі тарапынан әлі де сын ... осал ... бар ... ... ... болар.
Себебі, біріншіден еліміздегі коммерциялық банктердің акционерлері
жеткілікті мөлшердегі банк капиталына инвестиция жасай алмай ... ... ... ... күш алып дами ... коммерциялық банктердің сан жағынан ... ... ... олардың клиенттер нарығында тарығуына әкеп соқты.
Бұған итермелеген бір жағынан банктердің пайдаға деген жалаң ... ... ... ... тек ... ... ... туындаған
корпоративтік жанталас болса керек. Себебі банк секторы үшін ... ... ... ... ... ... ол ... пайыздық жарнасын
көбейтетіндей жағдай туғыза алды.
Үшіншіден, банктердің активтер ... өсуі ... ... өсу ... ... ... көп мөлшерде болды.
Халықаралық ережеге сәйкес банктің меншікті капиталы ... ... ... ... Өйткені меншікті капитал – банкті зиян шегуге душар
ететін кездейсоқ ... ... орын ... ... өтеп ... ... ақша ... несиелік портфельдің белгі бір бағытта жоғарылап,
ипотекалық және тұтыну несиелері есебінен банк секторының активтер ... ... тыс ... ... ... портфелінің сапасына
қатысты проблема туғызуда. Мысалы, банк секторының несиелік портфельі ... 75 % - ға ... 2006 жылы 81 % - ға ... осы ... ... экоомика
10 % - ға жоғарылаған. 2005 жылы күдікті және үмітсіз несиенің мөлшері 61 ... ... ал 2006 жылы 67 % - ға ... ... Дәл ... ... ... портфелдің 41 % - ы ... және ... ... Егер ... ... ... кенеттен күрт төмендеп кетсе,
ақшаның құнсыздануы ... ... ... мен ... байланысы әлсірейді.
Қазақстан 2007 жылы банктердің активтер портфельінің сапасына қарай
шектеудің ... ... ... ... ... органдарының
баса назар аударатын мәселелері де осы болуы керек.
Сонымен қатар ... ... ... несиелеуде, де бірқатар
шешілмеген мәселелер бар. ... ... ... қос ... ... жүйесі мен тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі бір бірімен бескеге
түспейді ... ... бірі ... ... тұрғын үйді ипотекалық
несиелеу жүйесі орташдан жоғары табысы бар ... ... ... ... ... ... табысы бар азаматтарға арналады. Көптеген
елдерде бұл екі жүйе ... ... ... ... етіп ... ... үй құрылыс жинақ жүйесінің
артықшылықтары манадай:
▪ жыл сайын клиенттердің жинақтарын ... ... ... ... ... күні 52000 ... мөлшерінде);
▪ баларыңыз үшін тұрғын үй мәселесін шешуге мүмкіндіктің болуы;
▪ тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... үй
құрылыс банкі жеке тұлғалардың салымдарын міндетті түрде ұжымдық
сақтандыру ... ... ... ... ... ... етіп ... құрылыс жинақ жүйесінің
өзіндік кемшіліктерін бөліп көрсетуге болады:
▪ біріншіден, әрбір отбасы өзінің тұрғын үй ... 5-7 жыл және ... ... ... ... екіншіден, орташа айлық табысы немесе одан ... ... ... ... ... ... ай ... 10 мың теңгеден жинақ жасай
алмайды;
▪ жылжымайтын мүлік нарығындағы үнемі тұрғын үй бағасының өсуі, немесе
оған мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... табысы бар отбасының өзіне сатып алатын тұрғын үй құнының
50( жинақтауға мүмкіндік бермейді;
▪ жинақтар бойынша банктің төлейтін 3-4( ... ... ... ... тұсында ешқандай да индексациялау механизмі
қарастырылмаған.
Сондықтан да бұл жүйе ... ... ... ... ... үшін
мынадай шараларды іске асыру қажет деп ойлаймыз:
▪ Біріншіден, бастапқы салатын жарна мөлшерін сатып алатын тұрғын ... ... ... ... ... ... ... байланысты берілетін несиенің мерзімін
ұлғайту қажет кемінде, 30 жылға дейін;
... ... ... ... ... мемлекеттің
бюджетінен төленетін сыйақы көлемін 150-200 ... есеп ... ... ... ... ... ... ішінде барысында жас
отбасында дүниеге ... ... ... ... ... ... ... 15-20( жеңілдіктерді қарастыру, бұл өз
кезегінде тәуелсіз еліміздегі демографиялық мәселені шешуге ... ... ... ... ... үй мәселесін
шешуді біріншіден, отандық құрылыс саласының ... ... ... ... ... үй ... ... арттыру
қажет және ол өз кезегінде жылжымайтын мүліктің бағасының баяу ... ... ... ... азаматтардың нақты табыстарын көтеру;
жылжымайтын мүлікпен жасалытын ... ... ...... ... ... және ... ипотекалық несиелеу
мерзімін ұзарту және пайыз мөлшерлемесін азайту арқылы жүзеге асырылады.
Ипотекалық несиенің ... ... ... мынадай ұсыныстар
жасауға болады:
▪ бағалы ... ... ... ... ... ... жағдай жасау;
▪ арзан несиелік ресурстары бар шетел инвесторларын белсенде түрде
тарту;
▪ ипотекалық ... ... ету ... ... арқылы банктерге
маржаларын төмендетуне мүмкіндік жасау;
▪ инфляция мен қайта ... ... ... ... елдегі экономикалық жағдайдың жақсаруына қолдау
жасау.
Осы жоғарыда аталған ұсыныстар ... ... ... үй ... ... қойылып немесе Қазақтанда тұрғын үйді ипотекалық несиелеу әрі
қарай дамиды.
Бүгінгі таңда ... Банк ... ... ... үлгісін
жетілдіруде Алматы. Қарашаның 26-сы. Альянс Банктің баспасөз қызметі ... Банк жеке ... ... беру үлгісін халықаралық стандарттарға
сәйкестендіру, сондай-ақ Банк тарапындағы тәуекелдердің ... ... 2007 ... 1 қарашасынан бастап жаңадан ... ... ... ... ... ... алып ... дейін Банктің барлық жеке тұтынушылық несиелері ... ... ... ... ... Полис» СҚ» АҚ сақтандыру
компаниясында міндетті ... ... Банк ... ... ... ... жеке тұтынушылық несиелер ... ... 7%-ы ... бірыңғай сақтандыру тарифі қолданылатын.
Жаңадан берілетін тұтынушылық несиелердің ... ... ... ... ... ... Альянс Банктің шығындарды дәл есептеуге
қажетті статистикалық ... ... ... осы ... ... тәуекелдерді сақтандыру қажет болды. Енді Банк шығындар жөнінде
жеткілікті дерекқор жинап, Experian-Scorex компаниясымен ... ... ... мен ... қамтамасыз етуді пысықтағаннан
кейін жеке ... ... ... ... ... түрде
сақтандыру қажет емес, - деді аталмыш жаңалыққа түсініктеме берген ... ... ... ... ... Әнуар Ержанов.
2007 жылдың 1 ... ... ... ... жаңа ... ... ... полистерін сатып алудың орнына ... ... ... ... ... ... арналған қосымша провизиялар
(қорлар) мөлшерін қалыптастырады. 2007 жылдың 1 ... ... ... жеке ... ... ... ... провизия көлемі қоржынның
5,3% мөлшерін құрады. Провизиялар мөлшерін ... ... ... ... ... көбейту жоспарланып отыр. Бұл уақытта «Альянс Полис» СҚ» АҚ
сақтандыру компаниясы қазіргі қолданыстағы ... ... ... ... өтелгенге дейін қызмет көрсететін болады.
Альянс Банкі өз күш-жігерін дербес тұтынушылық несиелерді дамытуға
жұмсай отырып, оны ... ... ... мол және ... ... бірі ... ... Осының нәтежиесінде Банктің таза
маржалық пайызының(NIM) және таза табысының көрсеткіштері нарықтағы ... ... ие. ... ... таза ... ... көрсеткіші
2007ж. 1 қазанындағы жағдаймен шамамен 9,1%, ал таза ... 2007 ... ... 30 ... теңгені құрады. Бұл жағдай Банктің шетелден қарыз
алуды азайтып, бизнес көлемін қарқынды үдете ... ... ... Бұған
қоса, Банк бизнесінің басты бағытының жоғарғы табыстылығы ... ... ... ... ... мүмкіндік береді, ал бұл
жалпы алғанда әлемдік тәжірибеге сай келеді.
Альянс Банктің бөлшек ... ... ... жолға қойылған
бизнес процесіне және ... ... ... ... Бұл жүйе ... жеке тұтынушылық несие беру туралы шешім
қабылдағанда ... ... ... және ... төлеу қабілетін бағалауы
үшін пайдаланылады. Осы жүйе тиімді скорингтік үлгіге негізделеді, ол қарыз
алушылар жөніндегі ауқымды ... ... ... ... ... online ... қол жеткізудің, ірі сомадағы қарыздар бойынша
қосымша тексеруді енгізудің, «Первое ... ... ... ... және ... ... дамуының арқасында үнемі
жетілдірілуде.
Дербес тұтынушылық несиелер үлгісінің басты элементі Банкке несиелік
протфелдің жоспарлы сапа деңгейін ... ... ... ... ... ... жүйесі болып табылады. Альянс Банк жеке несие беру
жөнінде шешім ... ... ... саласындағы дүниежүзілік көшбасшы
Experian-Scorex компаниясымен бірлесе отырып, өткен ... ... ... ... ... және ... жинақтаған
статистикалық деректері негізінде әзірленген шарттарды ... ... ... ... ... үдерісінің тиімділігін
арттыруға, сондай-ақ жеке тұтынушылық несиелерді сатуды ... ... әрі ... ... тәуекелін төмендетуге мүмкіндік берді.
Ағымдағы жылдың қарашасында «Сеймар Альянс» финансовая ... ... ... ... ... комитеті скоринг картасының ... ... ... ... сатысындағы жаңа нұсқасын бекітті.
Альянс Банк қарыз қоржынының сапасын мұқият қадағалайды және ... үшін Vintage ... Roll Rates ... ... ... ... және жетекші шетел банктері қолданатын басқа ... ... бұл ... ... ... ... да, ... де барабар бағалауға мүмкіндік береді.
Альянс Банк Қазақстандағы ең ірі банктердің бірі, ал жеке ... ... ... ... оның ... ... 20%-дан асады. 2007
жылдың қыркүйегінде Альянс Банк ... ... ... ... ... «2007 жылы ... ... әлемнің жетекші
банктері» санатында ... ... ... ... ... ие ... негізгі акционері 2007 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша
Банктің дауысқа салынатын акцияларының ... ... ... ... ... АҚ (SAFC) болып табылады.
Альянс Банктің филиалдық желісі ауқымды, оның қазіргі кезде ... 47 ... мен 18 елді ... 25 ... мен ... бар. Банктің клиенттік базасы 2 миллионнан асады.
Осы уақытқа ... ... ... ... ... ... ... бәрі
отандық экономиканы модернизациялауға жұмсалып жатыр, қаржы есебі қатаң
бақылауда ... ... де, ... де сендіріп келген болатын. Өкінішке
қарай, жылжымайтын мүлік пен тұрмыстық заттарға ... ... ... ... ... ... инфляцияны күшейтіп, банкирлердің
өзін тығырыққа тіреп отыр.
Өткен аптада ... ... ... ... VІІ ... ... өтті. Екі күнге созылған конференцияға 30 елден
500-ге жуық қаржыгер мен ... ... ... ... ... ... дамушы банктік жүйелері" деп аталды. Оның себебі де ... банк ... мен ТМД ... ... ... ... жылға артып келеді. Осы екі күндік жиында ТМД шеңберіндегі ... ... ... капитал нарығындағы проблемалар
талқыланып, әлемдегі исламдық банкингті енгізудің табысты үлгілеріне талдау
жасалып және осы ... ... мен ... ... ... ... жеке ... несиелендіру мәселелері мен бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... Альянс Банк болғандықтан, осы банктің
директорлар кеңесінің төрағасы ... ... ... ... ... ... Әблязов мырза Қазақстан рыногының тым тарлығына байланысты
тек тауарларымызды ғана ... ... ... ... ... жоқпыз,
сонымен қатар қызмет көрсетулерде де көршілес елдерге шығу ... ... ... ... Бұл оның ... ... ... өз елімізді қарық етіп алмай, сыртқа көбірек алаңдауда ... ... ... ... ... ... ... ішкі рыноктың
өте тарлығына байланысты, банктерді ғаламдық ойыншыға айналуға өмірдің өзі
итеріп ... ... ... ішкі рыноктағы үлесі 25 пайызды ғана құрап,
одан ары қарай құлаш ... ... жоқ ... Ал банк ... ... ... ... ол монополияға алып барар еді. Егер Ресейдегі секілді ең
ірі банктердің өзінің ... 2 ... ғана ... ... ... де ... экспансия жайында ойламай, өз елдерінде дами берер ... ірі ... ... ... шыға бастауының мәні осында
жатса керек. Соған қарамастан, Ресейге шыққыш банктердің алдынан кездесетін
тосқауылдар да аз емес ... ... ... ... елге ... қызмет
көрсеткісі келетін шетелдік банктер үшін де ... ... ТМД ... ... үшін ... ... ... құру пісіп-
жетіліп тұрған мәселе дегенге келіп сайған Әблязовтың ойын басқа банкирлер
де қуаттауда. Еуразиялық аймақта банкирлердің де ... ... ... ... о ... Елбасымыздың аузынан шыққан болатын. Еуразиялық банкирлер
клубы ... ... ... ... ... да сейіледі деген үміт
бар. "Әр елдің ... ... иті қара ... ... ... ... ... өзіне тиімді жағын ғана ойластырып, көрші елдің
мүддесіне қайшы әдіс-тәсілдерде ойлап тауып алуда. Оның ... ... да ... ... мен қаржы ұйымдарын реттеу агенттігінің төрағасы А.Дунаев
қазақстандық банктердің қазіргі болып жатқан қаржылық дағдарыстан сүрінбей
өтуге барлық ... бар ... тағы да ... ... Осы ... ... келе ... әңгімелер мен пікірлерге нүкте қойған "Қазына"
тұрақты даму қоры басқармасының ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемде осы уақытқа дейін жаппай ... ... ... ... ... ... Солай, жылжымайтын мүлік,
тағы да басқа секторлар аса ... ... ... ... ... ... мен даму институттары арасында сөрені
бөлісуде мәселелер туындап қалып жүрді. АҚШ-тағы ... ... ... ағымдағы экономикалық ахуалға баға беру ... ... ... мен ... ... деген терминді
қолданудан қашқақтап, "жөндеу", "түзеу" деген секілді бейтарап ... жүр. ... ... ... Қазақстанда
проблема бар. Бұл проблема отандық банктердің көптеп сырттан ... ... ... жоқ, сол ... ... ... тікелей
байланысты туындады. Әрине проблеманы тереңде жатқан себептерді қозғамай-
ақ, "түзетулер" арқылы ... ... ... ... ... ... модернизациялауға жұмсалуда және тәуекелдердің бәрі қатаң
бақылауда дегенге үнемі сендіріп келді. Ал ... ... ... бөлігі онсыз да артық қаржыландырылып жатқан секторларға кетіп,
банктердің өзін сын ... ... ... ... қалдырды".
Келімбетов ішкі қаржы рыногындағы қордаланып қалған мәселелерді ашып
айтты. Банктер ішкі рынокты қанша ... ... ... келгенде
ұлттық экономиканы әртараптандыруда қаржыға деген сұраныс қанағаттандырылып
отырған жоқ, соның нәтижесінде ... ... ... мәжбүрміз. Осы
арада банктердің қаржылық делдалдық рөлі зор болар еді. Өкінішке қарай,
олай ... ... жоқ. Ал енді осы ... ... шешуге болады?
Келімбетов "Қазынаның" атынан қандай жолдарды ұсынады? Біріншіден, ... ... біз ... жұмыс істеудің екінші варианты ретінде
банктерге инвестициялық жобаларды Қазақстан даму ... ... ... ... ... ... бұл ... параметрлерін басынан бастап айқындап алған жөн. Біз инвестициялық
жобаларды ең аз ... 7 ... ... ... Оған ... 20 ... кем емес ақша ... Екіншіден, инвестициялық жобалар
"стандарттық" деген секілді топтастырып, ол бойынша ешқандай провизия
құруды жоспарламауы ... ... біз ... және орта ... ... шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры бойынша "Айтулы орналастырулар"
бағдарламасы арқылы қаражаттарды ... ... ... іске ... ... өз ... осындай ұсыныстарды айта келе, Ұлттық банк
жүйесін сауықтыру мен нығайтуда Үкімет пен Ұлттық ... ... ... ... жете ... қажет болатынын ескерткендей болды.
Сонымен, шетелдік және өзіміздің сарапшылардың пікірінше, Қазақстан
банк секторы әлі де болса, ... ... ... ... ... ... ... ауылы әлемдік қаржы рыноктарынан шеттеу жерде тұр.
Егер бұдан да ... ... ... бола қалған жағдайда, қазіргі
беталыспен одан құтылу ... Біз ... ... ... ... ... ғана тыныш қалпымызды сақтай аламыз деп айта алады екенбіз. Бірақ
банктер тәртібіне түбегейлі өзгерістер ... ... ... ... да ... дағдарыстарға ұшыратпайтынына кепілдік жоқ.
Қорытынды
Осы жұмысымды аяқтай келе мен коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды
несиелеуінің ... ... ... аштым деп және ... ... ... ... ... ... деп ... Коммерциялық
банктердің жеке тұлғаларды несиелеуінің дәл қазіргі уақытта халықтың әл ... ... ... өте зор болып табылады. Себебі кез – ... ... ... жаңа бір іс ... үшін банк ... ... ... Демек, әрбір жеке тұлға үшін ертеңгі күнге ... ... ... барысында коммерциялық банктердің жеке ... ... ... банктердің несие беру ... ... ... ... ... мәселелердің маңызын аштық.
Жұмыстың бірінші бөлімінде коммерциялық банктердің жеке ... ... ... ... Бұл ... ... рөлі, қоғамда
алатын орны, экономиканың ... ... ... ... жеке ... ... мазмұны, туралы қарастырдық. Сонымен
бірге бұл бөлімде коммерциялық банктердің қазіргі күнгі жеке ... ... осы жүйе ... коммерциялық банктер жеке тұлғаларды
қазіргі уақытта қандай несиелердің түрлерімен, ... және ... ... ... етіп ... тоқталдық.
Ал, екінші бөлімді толықтай коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды
несиелеуін талдауға ... Бұл ... ... ... ... ... процестерін қалай жүргізетіндігін, және оларды қалай
жақсартуға болатындығын ... ... АҚ – ның ... бойынша
қарастырдық. Сонымен бірге коммерциялық банктер өз клиенттеріне несие берер
алдында несие алушы жеке ... ... ... қалай
талдайтындығымен және де коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу
динамикасының соңғы үш ... ... ... Сондай – ақ осы
бөлімде коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуіне толықтай талдау
жасадық.
Үшінші ... ... ... ... ... ... несиелеуінің қазіргі жағдайы, даму болашағы, жеткен жетістіктері
мен кемшіліктері және ... ... жеке ... ... мен ... жою ... ... Сонымен
бірге коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін ... ... ... ... Сондай – ақ осы жұмысымды жазуда Қазақстан
Республикасы Президентінің Халыққа арнаған соңғы жолдауларын басшылыққа ... ... және ... ... ... ... ... бірқатар заң актіліерін, мерзімді ... ... ... және банк ... арналған әдебиеттерді, ипотекалық
және банктік итернет сайттарын пайдаландым.
Бүгінгі күндегі «Альянс Банк» АҚ ... ... және ... ... 8 пайызын құрайды. Қарыздық ... ... ... ... ... ... 7-шілдеде Т13,6 млрд. немесе 12%-ке
жетті. Үлесі өткен жылдын, сол кездерінде шағын және орта ... ... ... көтерілді.
Соңғы жылдары басқа банктер сияқты «Альянс Банктің» тез өсу әсерінен
ол экономикалық тоқырауларға өте ... ... ... ... деңгейін дұрыс анықтау және қайтарылмайтын несиелердің төмен
деңгейі бұл тәуекелді едәуір төмендетеді.Ашылған жылдан бастап ... ... ... ... ... ... жетекші орында.
Сонымен қатар банк табыстардың құрамында негізгі қызметтен түсетін табыстар
үлесі едәуір артты, бұл ... ... және ... ... ... ... ... несие көлемінің өсуі
және тауар мен қызметтің көбеюі банктің қаржылық келешегін жақсартады.
Банк жоба шегінде көбірек ... ... ... — валютада 12%
жылдың жобаны қаржыландырды. Сол кезде орта ... ... ... ... ... ... ... үшін несие алу мүмкіндігі туды.
Нарықта сенбестік күрделі жобалармен жұмыс істеу ретінде ... ... ... ... ... қызметкерлері пайыздық көрсеткіштің төмендеуі мен
қарызды өтеу мерзімінің ұзартылуы ипотекалық ... ... ... ... жол ... алға тартады. Ставкалардың ең төмен
көрсеткішіне жету үшін банктерге ... ... ... қағаздар
рыногына орналастыруға кеңінен мүмкіндік беру, ... ... ... ... істегісі келетін шетелдік инвесторларды тарту
керектігін, ... ... ... ... маржасын төмендетуге мүмкіндік
жасау қажеттіліктерін көлденең қояды. Мұнымен қоса, пайыздың төмендігі
ипотека беделінің арта ... еш рөл ... ... ... де ... ... несиелік саясатын несиелік қатынастарының субьектілеріне
байланысты заңды тұлғаларға қатысты және ... ... ... саясаты деп қарауға болады. ... ... ... ... потенциалға ие бола отырып, тұрақты даму үстінде жаңа
экономикалық қатынастарды, оның ішінде банк пен жеке ... ... ... ... Бір ... ... ... басқа
банктерге қарағанда, сатып алуды кейінге қалдыруды
несиелендіру, несиелік карталар, ипотекалық ссудалары және басқалары ... ... ... үшін ... болуы мүмкін. Кейбір банктер клиенттермен
бағаланатын белгілі бір ссуда түрлеріне ... ... ... ... экономикалық қиындықтар кезінде де ссудалар беретін
банктер әлдеқайда ұтады.
Қорыта ... ... ... ... ... мақсаты
тартылған қаражаттарды тиімді орналастыруға жағдай жасау, банк пайдасының
тұрақты өсімін қамтамасыз ету.
Дипломдық жұмысты қортындылайтын болсақ ... ... ... ... беру ... түсінікті келтіре отырып, олардағы кейбір
мәселелерді шешуге ой ұсынамыз. Жалпы несие жүйесіндегі жаңадан дамып ... ... ... даму болашағы туралы азғана ой толғадық.
Сонымен мен осы жұмысымды жазу ... ... оқу ... алған
теориялық білімдерімді толығымен пайдалана білдім деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... ... ... 1995 ... 30 наурызындағы №
2155 «Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... 20.07.1995 ж. № 2370, 02.08.1995 ж. № 2326, 05.12.1995 ... ... ж. №2830 ... ҚР ... ж. № 18 – 1 ... ж. № 50 – 1 , ... ж. № 154 – 1, ... ж. № 200 – 1,
29.06.1998 ж. № 236 – 1, заңдарына сәйкес өзгерістер мен ... ... ... Президентінің 1995 жылдың 31 тамызында
«Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк ... ... ... ... жылдың 6 наурызында, 1996 жылдың 7 желтоқсанында және 1997 ... ... ... ... мен ... қоса есептегенде ).
3. 1996 жылдың 24 желтоқсанындағы № 54 – 1 «Қазақстан Республикасының
валюталық реттеу туралы» ... ( 1997 ... 11 ... № 154 – 1 ҚР ... ... 1998 ... 9 ... № 277 – 1, Қазақстан
Республикасының Заңымен өзгерістер енгізілді.
4. 1997 ... 28 ... № 97 – 1 ... ... ... ... заңы.
5. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің 1997 жылдың 23 ... ... ... ... ... Ереже қаулысы ( Қазақстан
Республикасы Ұлттық банк Басқармасының 27.10.1997 ж. № 380, 28.08 1997 ж. ... ... ... ... мен ... ... )
6. 27.10.1994 ж. № 26 «Қарыз ... ... өтеу ... ... ... ... ... Хаттамасы.
7. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісінің 1997 жылдың 23 мамырындағы
№ 222 «Ең аз шамадағы резервтік талаптар туралы» Ереже.
8. 1995 ... 29 ... ... ...... ... мен аударымдары туралы» заңы.
9. 1996 жылдың 14 сәуіріндегі Қазақстан ... ... ... ... 1997 жылдың 5 наурызындағы Қазақстан Республикасы «Құнды қағаздар
нарығы туралы» заңы.
11. 1997 жылдың 6 ... ... ... ... ... ... туралы» заңы.
12. 1994 жылдың 11 ақпанындағы Қазақстан Республикасы ... ... ... ( № 4 ... ) ... ... экономикасының
қысқа мерзімді несиелеу ережесі.
13. Исаев А. «Қазақстанның банк ... күйі ... ( ... ... ... – 2007 жыл, 26 – ... 11 – ... Сауытбекова Ә. «Банк жүйесінің өзекті мәселелері» (мақала ) «Дала
мен Қала» газеті – 2006 жыл, 14 – сәуір, 5 – ... ... Ж. ... ... ... «Түркістан» газеті – 2005 жыл,
7 – шілде, 3 – бет.
16. Знябеков Б. «Жер банкін құру керек» ... ... ... – 2002 жыл, 14 – маусым , 6 – бет.
17. Муканова Ж. « ... ... ... «Түркістан» газеті –
2007 жыл, 5 – ... 11 – ... ... Н.Н. ... ісі» Лекциялар курсы. Алматы: Экономика баспасы
2006 жыл.
19. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары» Оқу ... ... ... 2004 ... ... С.Б. «Ақша айналысы және несие» Оқулық Алматы: Издатмаркет
баспасы, 2000 ... ... Ғ.С. ... ... ... ... ... Экономика
баспасы, 2006 жыл.
22. Основные требования к ипотечным жилищным займам, права ... ... ... ЗАО «КИК и ... по их ... ... ... 30 апрель 2002г.
23. Аникеева А.В. Ипотека в РК «Казахстан на пути к ... ... ... ... и ... ... Алматы: Экономика,
2001г.
24. Давлетова М.Т. ... ... ... в ... ...... Экономика, 2001 г.
25. Шелекбай Ә.Д. «Банк ісіндегі тәуекел менеджмент» теориясы, әлемдік
практика, Қазақстан тәжірибесі: Оқу құралы. – ... ... ... ... ... ... ... банка РК за 2002 – 2005 годы. –
Алматы: 2000 – ... ... ... банка РК на 2005 года.
28. Под ред. Г.С. Сейткасимова. «Банковское ... ...... – Каражат, 1998 г.
29. Садвакасов К.К. «Коммерческие ... ... ... ... и контроль. – Москва: Ось – 89 , 1998 г.
30. Абдильманова Ш. ... ... ... ... Банки Казахстана . - 2000. - №3. = с. 32-35
31. Досымов Б.С. ... ... ... ... ... -№8. -С. ... www. Nationalbank. kz
33. www. Halykbank. kz
34. www. Eurasian – bank. kz
39. www. Ipoteka. ... www. Bankir. kz.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу ерекшеліктері48 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін талдау арқылы банктердің несие беру шарттары69 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу туралы46 бет
Заңды тұлғаларды несиелеуді ұйымдастыру және оның ерекшеліктері25 бет
Несие қатынастарының пайда болуы және қалыптасуының теориялық аспектілері66 бет
«алматы құс» аақ-ның несиелеуді ұйымдастыруын талдау18 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
АТФ банкінің несиелеу жүйесі58 бет
Ауыл шаруашылығын несиелеудің экономикалық мәні және оның теориялары77 бет
Банкілік несиелеудің құқықтық негіздері.63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь