Стереофотограмметри

КІРІСПЕ
I. ҚҰРАЛДАРДЫҢ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Әмбебап стереофотограмметриялық құралдар
1.1.1. Аналитикалық тәсіл кезінде қолданылатын құралдар
1.1.2. АП аналитикалық құралы
1.1.3.Мультиплекс аэропроекторы
1.1.4.Проф. Ф.В.Дробышевтың СД.1 стереографы
1.1.4.Проф. Ф.В.Дробышевтың СД.1 стереографы
1.1.6. СЦ.1 стереографы
1.1.7.Стереометрограф
1.1.9.ЗЛС айналы.линзалы стереоскоп
1.1.10.Топокарт
1.1.11.Топофлекс
1.2. Диференциалдық стереофотограмметилық құралдар.
1. 2.1. Стереокомпаратор.
1.2.2. Стереометрлер
1.2.3. СПА аналитикалық стереопроекторы
1.3. Геологиялық жұмыстар кезінде қолданылатын
1.3.1. Стереоскоптар
1.3.2.Өлшеуге арналған геологиялық дешифрлеу құралдары
1.3.3. Аэросуреттердегі нұсқасызықты негізге көшіруге арналған құралдар
1.3.4. Геологилық жұмыстар кезіндегі қолданылатын универсал
II. КӨМЕКШІ СТЕРЕОҚҰРАЛДАР.
2.1. В трансмаркы.
2.2. Интерпретоскоп
III. ФОТОГРАММЕТРИЯЛЫҚ ҚҰРАЛДАРДЫҢ САЙМАНДЫҚ ДӘЛДІГІН АНЫҚТАУ. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Алғаш Стереофотограмметрия – қос стерео (стереоскоптық бейне) фотосуреттің геометриялық қасиеттерін және қос стереофото кескіндер бойынша нәрселердің мөлшерін, пішінін кеңістіктегі орнын анықтайтын тәсілдерді зерттейтін фотограмметрия саласы. Ол аэро- және жер бетіндегі стереофотограмметрия болып ажыратылады. Стереофотограмметрияның құрамына космостық фотосуреттер де енеді.
Стерефотограмметрия құралдары 20 ғасырдың екінші он жылдығында пайда болған. Олар жергілікті, әуе және ғарыштық фототүсіріс бойынша топографиялық карта құрастыруға мүмкіндік береді. Заманауи әмбебеп стереофотограмметриялық аспаптар конструкциясы негізінің принципі бойынша 2-ге бөлінеді: аналитикалық және аналогтік. Аналитикалық құралдар стерекомпаратордың жоғарғы дәлдікті базасында және электронды есептеуіш машинаcынан құрылған. Ол фототүсіріс және жер беті координаталарының байланысын есептеп, өлшеулер жүргізуге мүмкіндік береді. Аналогтік аспаптар оптикалық, оптико-механикалық, механикалық болып бөлінеді. Проф. Г. В. Романовскийдің стереопроекторы СПР3 – механикалық типтегі жоғары дәлдікті стереофотограмметриялық аспап, топографиялық карта құрастыруға, геодезиялық торларды жобалық әуетүсіріс бойынша байланыстыруға арналған. Проф. Ф. В. Дробышевтің стереграфы СД3 – әуефототүсіріс бойынша топографиялық карта құрастыруға арналған стереофотограмметриялық аспап. ЦНИИГАиК стереографы – жобалық әуетүсіріс бойынша топографиялық карта құрастыруға арналған стереофотограмметриялық аспап.[1]
Қазіргі таңда стереофотограмметриялық құралдардың көптеген құрылымдары жасақталған. Жүйелі болу үшін құралдар фотограмметриялық құрал жасауды жетілдіру бағыттарына сәйкес жекелеген топтарға бөлінеді:
1. Дифференциалдық стереофотограмметриялық аспаптар;
2. Төмендегі топтарға жіктелетін әмбебап стереофотограмметриялық құралдар:
а) аналитикалық әмбебап стереофотограмметриялық құралдар;
б) аналогтік әмбебап стереофотограмметриялық құралдар.
3. Көмекші стереоқұралдар.
Мысалы, дифференциалдық стереофотограмметриялық құралдарға стереокомпаратор, стереометрлер, стереопроекторлар жатады. Ал әмбебап стереофотограмметиялық құралдарға стереоскоптар, интерпретоскоптар, топофлекс пен топокарт, аэропроекторлар, планикомптар, стереографтар және т.б. құралдарды жатқызуға болады.[2]
1. Қазақ Совет Энциклопедиясы. 8 том. Стереофотограмметрия бөлімі
2. Урмахер Л. С. «Оптика фотограмметрических и аэрофотограмметрических приборов», Москва, Геодезиздат, 1962 г. [12-29]
3. А. Н. Успенский «Геодезия» 1964 г. [202-210]
4. Дробышев Ф. В. «Исследования в стереофотограмметрии»
5. Калантаров Е. И. « Фотограмметрическое инструментоведение» Москва Недра, 1986 г. [8-35]
6. Қалмұратов Е. Б., Қалмұратов Ж. Е. «Аэрогеодезия (лекциялық курс)» Алматы, 1998 ж. [106-113]
7. И. Ф. Куштин, П. Н. Бруевич, Г. А. Лысков «Справочник Техника-фотограмметриста», Москва Недра, 1988 г. [214-219]
8. Н. Н. Воронков, В. С. Плотников, Е. И. Калантаров, А. Н. Голубев ГЕОДЕЗИЯ «Геодезические фотограмметрические приборы», Справочное пособие. Москва Недра, 1991 г. Под. ред. В. П. Савинных, В. В. Ященко, [385-397]
9. Келль А.Н., Корнилов Ю.Н. и др. Фотограмметрия. – М.: Недра 1989, [15-17]
10. Лобанов А.Н. и др. Фотограмметрия. – М.: Недра 1983 г. [52-68], [77-85]
11. Методическое указания по наземной стереофотограмметрической съемке карьеров. М.: Недра 1970 г. [98-111], [124-128]
12. Методическое указания по наземной стереофотограмметрической съемке карьеров с применением современных приборов. II часть. Ленинград, 1971 г. [14-19]
13. Под. ред. А. И. Виноградовой и В. К. Еремина «Аэрометоды геологических исследований», Изд. Недра, Ленинград 1971 г. [120-137]
14. Господинов Г. В. «Дешифрирование аэроснимков», Изд. МГУ 1961 г.
15. Черкасов И. А. «Исследование возможностей дифракционного метода дешифрирования аэроснимков. В сб. Фотограмметрическая обработка и дешифрирование аэроснимков» Наука 1963 г.
16. Смирнов Л. Е. «Теоритеческие основы и методы географического дешифрирования аэроснимков». Изд. ЛГУ 1967 г. [21-25]
17. Келль Л. Н., Комаров В. Б. «Современное состояние и пути развития аэрометодов в Советском Союзе. В сб. Аэросъемка и ее применение»,Ленинград, Наука 1967 г. [45-67]
        
        КІРІСПЕ
Алғаш Стереофотограмметрия – қос ... ... ... ... ... және қос стереофото кескіндер бойынша
нәрселердің ... ... ... ... ... ... фотограмметрия саласы. Ол аэро- және жер ... ... ... ... ... фотосуреттер де енеді.
Стерефотограмметрия құралдары 20 ғасырдың екінші он жылдығында пайда
болған. Олар ... әуе және ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Заманауи әмбебеп
стереофотограмметриялық аспаптар конструкциясы негізінің принципі бойынша 2-
ге ... ... және ... Аналитикалық құралдар
стерекомпаратордың жоғарғы дәлдікті базасында және ... ... ... Ол ... және жер беті ... есептеп, өлшеулер жүргізуге мүмкіндік береді. Аналогтік аспаптар
оптикалық, оптико-механикалық, механикалық болып бөлінеді. Проф. Г. ... ... СПР3 – ... типтегі жоғары дәлдікті
стереофотограмметриялық аспап, топографиялық ... ... ... ... ... ... ... арналған. Проф. Ф. В.
Дробышевтің стереграфы СД3 – әуефототүсіріс ... ... ... арналған стереофотограмметриялық аспап. ЦНИИГАиК стереографы –
жобалық әуетүсіріс бойынша ... ... ... ... аспап.[1]
Қазіргі таңда стереофотограмметриялық құралдардың көптеген құрылымдары
жасақталған. ... болу үшін ... ... ... ... ... сәйкес жекелеген топтарға бөлінеді:
1. Дифференциалдық стереофотограмметриялық аспаптар;
2. Төмендегі ... ... ... ... аналитикалық әмбебап стереофотограмметриялық құралдар;
б) аналогтік әмбебап стереофотограмметриялық құралдар.
3. Көмекші стереоқұралдар.
Мысалы, ... ... ... ... ... ... Ал ... құралдарға стереоскоптар, интерпретоскоптар,
топофлекс пен топокарт, аэропроекторлар, планикомптар, стереографтар ... ... ... ... ... ... Әмбебап стереофотограмметриялық құралдар
Универсал фотограмметриялық аспаптарға аэрофототопографиялық түсіруді
камералдық жағдайда өңдеу жұмыстарын түгел орындауға мүмкіншілік беретін
күрделі аспаптар жатады. Автомобиль жолдарын ... ... ... ... мен трассаны фотограмметриялық нивелирлеу, жер
бетіндегі түрлі нүктелердің координаталарын анықтау, ... ... жер ... мен контурларды түсіру және с.с. жұмыстар
жүргізіледі.
Универсал фотограмметриялық аспаптардың бірнеше түрлері бар. ... ...... сәулелер аэрофотосуреттің аттас
нүктелерінен экранға қарай өтетін сәулелердің ... ... ... ...... сәулелердің бағыттары
арнаулы жоғарғы дәлдікті рычагтардың көмегімен жасалады; оптикалы-
механикалық проекциялаушы аспаптарда – проекциялаушы сәулелерді оптикалық
тәсілмен құрып, ал ... ... үшін ... немесе жазықтықты
механизмдер қолданылады; аналитикалық аспаптарда – сәулелер мен нүктелердің
жағдайын аналитикалық түрде ЭЕМ-ді пайдалану нәтижесінде шығарады.[3]
1. ... ... ... ... ... құралдар үш топқа бөлінеді: дәлдігі жоғары стереокомпараторлар,
маркалаушы құралдар мен монокомпараторлар, аналитикалық плоттерлер.
Координаттарды өлшеу дәлдігі жоғары ... ... ... ... кеңінен қолданылуда. Аналитикалық
тәсілді ... ... ... ... ... ... ... бұрмалануы алдын-ала ескеріледі.
Дәлдігі жоғары компараторларды жасаудың маңызды міндеттері олар ұзақ ... ... ... көрсетуі мен координаттарды өлшеу тәсілін таңдау
мүмкіндігі болып табылады.Қазіргі стереокомпараторлардың ... 2-4 мк тең, ... ... ... ... 1 мк ... ... береді. Дәлдіктің нашарлауы ең алдымен сыртқы
жағдайларға, мысалы, ... ... ... болуы мүмкін.
Координаттарды өлшеу дәлдігі жоғары стереокомпараторларға қойылатын ... ... ... ЭЕМ-да қолданылуға қолайлы перфотаспа немесе
перфопарақтағы кодталған ... ... ... ... ... ... ... бір нүктеден екінші нүктеге дәлдіктен ауытқымай көшу; сурет
қондырғыларының іс-әрекеттерінің және ... ... ... ... ... ... шамаларын дәл өлшеу. Бұл ортақ талаптар
әртүрлі фирмалардың құралдарында әртүрліше жолмен ... and Watts ... ... стереокомпараторлары
аэрофотоаппараттың тегістеуші әйнегіндегі айқас торлы бейнеленген 23х23
форматындағы аэросуреттерді ... ... Бұл ... ... ... сондықтан стереокомпараторда нүкте координаттары ең
жақын орналасқан айқасқа байланысты өлшенеді Кәреткелердегі суреттер бірге
немесе жеке-дара х-х ... ... ... ... ... бағытының
бойымен орын ауыстыра алады. Сондай-ақ ... ... ... у-у ... ... ... Х мен Ү ... айналатын кәреткелер мен оптикалық
бөліктердің қозғалу кеңістігі 23 см ... ... ... х-х және ... ... ... ... өздері ∆Х пен ... ... ±11 ... орын ... ... Бұл ... деп аталады және ең жақын орналасқан ... ... ... ... ∆Х пен ∆Ү ... 1 ... тең етіп
ойылған дәлме-дәл микрометрлік ... ... Бұл ... ... ... ... немесе өткізбейтін учаскелері бар
арнайы кодталған дискілер орналасқан. Мұндай кодтың көмегімен ... ... ... ... ... ... болады,
микрометрлік винттің ойылған қадамы 1 мм-ге тең болса, сызықтық алмасу 1 мк
дәлдікпен табылады. Диск ... ... ... ... ... құралдың код
шешетін құрылғысындағы релені айырып-қосады. Құралдан аулақта орналасқан
бұл құрылғының шығу сигналдары жанып ... сан ... ... ... автоматты түрде тіркеліп жатады. Дискінің толық айналымдарының ең
жақын орналасқан сантиметрлік үлеске немесе ең ... ... ... санын
қарапайым өзгертуші есептеп береді. Ең соңында абсцисса мен ... ... үшін ... ... мен ... ... ... орнатылған кодталған шкалалар қолданылады.
Шкалалардағы барлық бөліктерді кодтау үшін екілік жүйе ... ... ... ... ... ... ... дәлдікпен, ал ∆Х пен ... 5 ... ... ... ... ... ... бақылаушы алдындағы құрал тетігіне шығады.
Стереокомпараторлардың оптикалық жүйесіндегі Пехан призмалары бейнені
180о- қа ... ... ... ... ... ... өлшеу маркасы
Пехан призмасынан кейін орналасқан, сондықтан бейненің ... ... ... ... ... ... –екі 90о- қа бұрылған Т әрпі,
олар стереоскопиялық байқау кезінде ... ... ... ... 5-тен ... дейін біртіндеп өзгеруі мүмкін. Көзбен көру ... 6-дан 24 ... ... ... ... Стереокомпараторда оң
және теріс базисті суреттерді өңдеу қарастырылған, сондай-ақ ... ... тек ... ... ғана ... ... ... жұмыс істеуін бақылап тұру үшін ... ... ... ... ... Құралдың қосымша блоктарды қоспағандағы жалпы
салмағы 450 ... Societe ... et de ... de Haute ... SOM ... қозғалмайтын оптикалық жүйесі мен
құралдың х-х және у-у ... ... ... ... суретті бекітуші
кәреткелері бар. Құралдың тұғырында оптикалық көпірдің екі жағында екі Х
кәреткелерінің бағыттаушы жолдары симметриямен ... Бұл ... ... ... Ү ... кәреткелерін алып жүреді. Бұл
бағыттаушылардың тегістігінің бұзылуы бірнеше ... ... ... Оң
және сол жақ Х пен Ү кәреткелерінің арасында ... ... ... ... және ... қозғалыстары штурвалдарға сәйкес ... ... ... ... ... Х пен Ү ... бірге қозғалуы
үшін кәреткелердің жанындағы басқарылатын сельсиндермен ... ... ... ... ... ... 2 ... штурвал қолданылады. Кәреткелерді қозғалтатын ... ... ... ... ... ... арқылы
жүзеге асырылады. Кәреткелердің бөлек немесе саралық қозғалыстары Х пен Ү
аяқ баспаларындағы белдіктерде ... ... ... ... ... Аяқ ... қозғалғанда кәреткелер қозғалысқа түсіп,
құралдың басқару тетігіндегі арнайы коммутатор арқылы ... ... оң ... сол жақ ... ... ... ... Кәреткелердің жалпы қозғалыстарының ауқымы 300х300 мм. ... ... ... ... ... қолдану
арқылы 25 мм/сек-қа дейін жететін жоғары жылдамдықпен жүруі мүмкін. Құралда
шектен шығып жатқан жағдайда ... ... ... ... ... ... Ferranti фирмасы дайындаған жүйенің
көмегімен интерференциялық тәсілмен анықталады. Бұл жүйенің ... ... ... және ... қозғалыс бағытына
көлденең салынған жұқа сызықтары бар ... ... ... ... ... Сызықтардың аралары 0,008 мм-ге тең. Қозғалмалы шкалаға дәл
сондай сызықтары бар қозғалмайтын шкала кигізіледі, екі шкала ... ... ... ... түзуі тиіс. Кәреткелердің ... ... ... барысында «муар жолақтары» деп аталатын
кезектесетін жолақтар ... ... Муар ... саны 4 ... ... муар жолақтары арқылы жүретін жарық ағыны синус заңы
бойынша модульданады. ... ... ... сигналдары электр
сигналдарына айналып, оларды импульске айналдыратын ... ... ... олардың саны қозғалмалы шкала ... ... ... тең. ... ... заңымен модульдануы ара қашықтықты ¼ ... ... ... 2 мк ... ... ... ... бағыты төрт фотобөлшектің әрқайсысына түсетін жарықтың қанық болу
кезеңдерінің ... ... ... ... координаттары электронды құрылғының бейне экранында жанып тұратын сан
ретінде автоматты түрде көрсетіліп, бақылаушыға жақсы ... ... ... ... көмегімен перфотаспаға жазылады ... ... жазу ... ашық ... ретінде беріледі; координаттар
ондық жүйедегі алты мәнді сан түрінде белгіленеді. Координаттарды ... ... ... ... ... басу арқылы жүргізіледі, сонымен қатар
ол перне кәреткелерді тоқтату құрылғысын іске қосады.
SОМ стереокомпараторының оптикалық жүйесі ... ... пен ... ... ... ... алады. Фокустық қашықтығы 40 ... ... жүйе 4 және 7х тең. Ал ... ... 24 ... ... 7 және 12х. 4х-қа ... көзбен көру аймағы 20 ... 12-қа ... 4,8 мм-е тең ... ... Дове призмаларын
бұру арқылы екі суретті де бірге немесе бөлек бұру, сондай-ақ оң және теріс
базис қондырғысы ... Қара ... ... ... ... өлшеу
маркасы бар әйнек табақша ... ... ... ... ... ... бір ... нүктелер қайталанбас үшін көзбен көру аймағын
өлшеу маркасымен фотоға түсіретін арнайы фотоаппарат пен ... ... ... ... ... ... өлшеу маркасы
кезекпенен барлық ... ... ... олар ... ... ... ... маршрут өңдеу барысында айқындалған
таспа бинокль ... ... ... ... де, ... ... көру аймағының бейнесі құралдың оптикалық жүйесі арқылы
окулярлардың біріне жіберіліп, нүктелер стереоскопиялық көшіруден ... ... ... кәреткелердің ішіндегі флуоресцентті шамдар
көмегімен жүреді, ал ауыспалы сүзгілер 3 түрлі түс ... ... ... ... береді. Стереокомпараторды басқару орталық
басқару тетігі арқылы жүзеге асырылады.
Италияның OMI (Ottico ... ... ... ... ... Nistri стереокомпараторы фототриангуляцияның аналитикалық
тәсіліне арналған және 3 суреттіқысқышы бар. Арнайы ... ... ... фотосуреттердің үшеуінің (1-2, 2-3, 3-1) біреуінің
стереожұбын бақылауға мүмкіндік береді, яғни екі ... ... ... нүктесін көре аламыз. Өңделетін фотосуреттердің ауқымы 23х23 см.
Стереокомпараторлардың координатометр деп ... ... ... ... х-х және у-у ... ... ... алады, ал оптикалық
жүйе қозғалмайды. Құралдың тұғырында бақылаушының оң және сол ... ... ... орналасқан, ондағы 3 штурвалдың әрқайсысы ... ... ... ал ... ... электр басқару
жабдықшасы мен дабыл орналасқан. Ортаңғы суретқысқыш өз бетінде 180о ... ... Әр ... 3 Х ... ... бар, ... ... де, үшіншісі құралдың х-х белдігінің бағытын анықтаушы. Х
кәреткесінде 3 Ү бағыттаушы ... ... ... ... Штурвалдар мен координатометрлер арасындағы байланыс –электрлі.
Барлық 6 ... ... ... ... ... атқаратын
моторлар орналасқан, ал қайталанбалы басқарылатын сельсиндер координатометр
тұғыры мен Х кәреткелеріне орналасқан. Штурвал бір ... ... ... де бір ... ... ... қадамы 0,5 мм-ге тең өте
дәл жүру винті тығыз байланысқан. Бұл ... ... ... ... ... бар. ... бірге жүру гайкасы радиал штифт арқылы болат
таспа ... ... ... ... ... ол ... ... оған айналып барып тірелетін винттар ... ... ... ... ... ... кескінінің өзгеруі әсерінен жүру винті бар
қайталанатын сельсиннің ... ... ... ... кезінде
әртекті қозғалып, бұл жүру өлшеу винттерінің қатесі мен ауа ... ... ... ... түзетуге мүмкіндік береді.
Барлық үш кәреткені де х-х және у-у ... ... 60 ... ... ... 2 ... моторы бар, олар үш жүргізуші
сельсиндермен ... ... ... ... ... ... ... бөлек 3пернесі мен 3 Ү ... ... ... ... ... 0,5 ... ... яғни жүру винті бір
айналымға бұрылады. Екі пернені қатар ... екі ... ... ... ... 308х308 мм. ... арнайы тірек
шоқылары бар, олар кәреткелерді шеткі жағдайға жеткенде ... ... ... ... іске қосады, сондай-ақ автоматты
түрде тез ... ... ... ... ±18о ... ... ... Суреттердің бақыланатын учаскелері 4 түсті жарық-
сүзгілермен ... ... ... ... ал ... ... ... сопақ шамдары жарық қылады. ... ... ... ... ұқсастыру-сандық өзгертушілері арқылы –әр кәреткенің жүру винті
белдігінде орналасқан электр механикалық құрылғылармен ... ... ... бір-біріне тығыз орналасқан бірнеше шеңберден құралған
блоктар болып табылады. Әр шеңберде радиалды тірек шоқы бар, ол ... ... ... ... 2 мк ... ... алады. Жүру
винтінің бұрылу шамаларын, яғни ... ... ... ... іске қосылуы арқылы әрекет ететін ... ... ... қорапшасының жүру винтінің бір түзу көлденең
белдігіне орналасқан ... ... ... сәйкес)электр контактылары
бар. Әр айналым кәретке қозғалысының ... ... ... ... ... электр сигналдарын телефон сияқты арнайы селектор
қабылдап-есептеп, сосын ... ... ... ... перфорациялық
құрылғыға жібереді. Сонымен қатар әрбір ұқсастыру-сандық өзгертушісінде
қосымша контакт қорапшалары бар, олар ... ... ... ... ... ... ... есеп көрініп тұру үшін жанып
тұрған сан түріндегі координаттар шығады. ... ... ... ... ... ... перне басылғаннан кейін 10 сек ішінде
орындалады, жазу ... ... алты ... ... ... ... координаттардың жазылуы СТ-68 жазу құрылғысында немесе алыстан
басқарылатын Т-2-СН жазу машинасында алты мәнді сан ... ... ... стереокомпаратордың оптикалық жүйесі қозғалысқа
түспейді, ол құралдың ... ... ... ... ... Екі ... ... панкратикалық жүйе жалпы ұлғайтуды 8-
12х шамасында жүргізуге мүмкіндік береді.
Диапозитивтерді қалыңдыңы ... ... ... ... ... мен ... ... жазықтықты үйлестіруге мүмкіндік беретін кіріс
объективі алдында екі өзара көлденең белдік айналасында ... ... ... ... ... ... бұру ... өлшеу
маркасына қатысты суретті қозғауға болады, қажет болған жағдайда координат
өлшеудің соңғы екі разрядын нөлге ... ... ... ... сәулелердің параллель шоғыры жартылай күмістелген айнадан өтіп, онда
жарық өлшеу маркасының бейнесі пайда болады. Құралда ... ... ... бар: ... ... 0,01мм) және қиық бұрышы 15о болатын қиық
тәріздес ... ... ... ... үшін қиық ... оның ... бұруға болады. Өлшеу маркаларына түсетін жарықты реостаттар реттеп
отырады, оларды бұру тұтқалары орталық басқару тетігінде орналасқан. Жарық
сүзгілері ... ... және қиық ... 5 ... ... ... Дове ... бейнені өлшеу маркасы айналысында ... ... ... ... ... ... үш ... де бірдей. Дове
призмасын бақылаушы барлық үш тармақшаны бір кезде немесе бөлек бұра ... ... әр ... ... болуы мүмкін. Арнайы есептегіште
терілетін нөмірімен бірге бір уақытта координаттарды жазу барысында ... ... ... ... кадр ... 24х36 мм ... ... көзбен көру аймағын түсіреді. Ауа райының ауытқуының
стереокомпараторға тигізетін ... ... үшін ... ... тұратын
тұғырдың төменгі жағында желдеткіш бекітілген. Координат өлшеуде кететін ең
ірі қателік 5 мк ... ... ... 1340 кг, оның ауқымы
210х110х130см.
ТА-3А жетілдірілген үлгісінің ТА-3 ... ... оның ... ... ... ... ... өзгеруі дискретті ұлғайтудың
белгілі бір санымен алмастырылған. Барлық ... ... ... ... ... жаңа үлгіде әр координатометрдің астына визирлік
объективі мен жарық маркасының блогы бар ... ... Бұл ... ... ... ... ... кетуіне жол бермейді.
Суреттердің бақылаудың көзбен көру аймағы да ... ... ... SТК-1 ... 23х23 ... ... ... береді, ол кәдімгі осыған ұқсас ... ... ... ... ... беріктігі мен барлық
түйіндер мен ... ... ... ... ... ауасы тазартылған бөлмеде жүргені жөн. SТК-1 стереокомпараторында
басқару тетіктерінің жіберілімдерінің ... ... ... ... есептегіштерге өтуі механикалық құрылғы түрінде
ойластырылған. ... ... ... ... орналасқан, олардың х-х
белдіктері бойымен Х құралының суппорты жылжиды. Х суппортында орналасқан
бағыттаушылар ... у-у ... ... Ү ... қозғалады. Бұл
суппортта сол жақ суретқысқыш пен оң жақ ... ... ... 2 жұбы орналасқан. Екі суретқысқыш та өз жазықтығында
бұрыштарына бұрыла алады. Құрал Х және Ү ... және оң ... ... Рх және Ру параллакстарын өлшеуге арналған.
Өлшем шамаларының ... ... ... ... ... ... ... пернені басқанда өлшеу нәтижелері 2 мк дәлдікпен ондық
жүйе түрінде ашық ... Wild ЕК-4 ... ... ... ... ... ... код түрінде тіркеледі.
Жеті мәнді сан түріндегі Х, Ү, Рх және Ру ... ... ... ... ... алдыңғы енгізілген кез-келген нөмірі
автоматты ... атып ... Х пен Ү ... ... ... 260 мм-
ге тең, ал Рх және Ру ... ... 260 және 100 ... ... жүйе ... ... ... да, суреттерге салқын
жарық шамдары жоғарыдан түсіріледі. ... ... ... ... төрт ... ... ... 6, 11, 20 және 40*. Жанып тұратын өлшеу
маркалары оптикалық жүйенің ұлғаюына қарай түрлі түстерге ... ... ... айырылып-қосылау мүмкіндігі де қарастырылған, Дове
призмаларының көмегімен бейнелер 90-қа ... ... ... ... см, ... ... 1470 кг-ға тең.
Zeiss –Aerotopographi фирмасының PSK стереокомпараторы, салмағы мен
аумағы шағын, үстелге қойылатын құрал болып ... ... ... ... ... ішкі ... ... орналасып, әйнек
табақшалармен жапсырмаланады, оларда ... 10 мм ... ... торы ойылған. Суреттерге жарық салқын жарық ... ... ... ... ... х-х ... ... бойымен қозғала алады. У-у
тік белдігінің бойымен суретқысқыштар арасында орнатылған ... ... ... ... ... Суретке қатысты оң ... ... үшін ... ... ... ... ... күңгірт әйнек
табақшада сол жақ суреттің контактылы өңі орналастырылады. Оның ... 8 мм ... ... ... ... ол марканың орналасқан жерін
көрсетіп тұрады. Диаметрі 0,025 мм нүктелік ... ... ... орнатылған, олардың қасында миллиметрлік бөліктер салынған
өлшеу торы ойылған басқа әйнек табақшалар орналасқан. Марка ... ... ... ... ... да, ал ∆Х пен ∆Ү ... ... құралдардың белдіктері бойымен қозғалып жүре ... сол және оң ... ... ... оптикалық
тармақшаларды) бірге және бөлек қозғайтын, ... ... ... 4 ... орналасқан. Штурвалдардың қозғалмалы түйіндермен
байланысы механикалық түрде жүріс винттерінің ... ... ... ... қадамдары төмендегідей: тез қозғалыс үшін -5 мм, жай
қозғалыс үшін -1 мм және ... ... ... үшін 0,1 ... ... ... көзбен көру аймағының диаметрі 15
мм болғанда 8,12 және 16* ... ... ... ... Дове
призмаларын қолданып, бейнелерді 90о-қа бұруға болады. Құралда визирлеу
белдіктерінің айырғышы орналасқан, ол айырып-қосудан ... екі ... оң ... сол ... ... ... береді. Координаттарды өлшеу
Аббе қағидасымен жүреді және бақылаудағы нүкте мен ең ... ... ... қиылысу қашықтығын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл өлшемдер 1
мк дәлдікпен өлшеу торларының көмегімен жүргізіледі және де өлшеу ... ... ... ... маркасы мен тор ортасы бір-біріне сәйкес болуы
үшін нөлге келтіріледі.
Сол жақ суреттің нүктесіне марка келтірілгеннен кейін қажетті ... ... ... ... де, әйнек торкөздердің бүйіріне жарық
түсіретін шамдар ... ... бір ... ... белдіктерінің
айырғышы екі окулярда да сол бейне проекцияланатындай қалыпқа келтіріледі.
∆Хл пен ∆Ү л ... ... ... ... ... ... ең
жақын тор сызықтарымен беттестіріледі де, арнайы ... ... сол жақ ... ... координаттарын есепке алады. Тіркеу
кезінде құралдардың қозғалмалы ... бәрі ... ... ... әрекет қайта қайталанады да, оң жақ суреттің координаттары ... ... ... ... ... ... астындағы жарық
экраннан оқуға болады. Дәл осы ... ... ... нүкте
нөмірімен таспа сан түрінде Есоmat-ІІ электромагниттік тіркегішінде, сондай-
ақ перфотаспа немесе ... ... ... ... ... оның ... ... алдында және соңында
суреттердің координаталық белгілерінің ... ... ... ... ... ... тәсілмен енгізіледі. Координаттарды
анықтау дәлдігі торлардың және ... ... ... ... ... ... ... ол ±2-3 мк-ға тең. Құралдың
ауданы 117х56х64 см, ... 200 ... –Zeiss Jena ... ... ... ... және ... координаттарды автоматты түрде тіркейтін
тіркеу құрылғысынан тұрады. Координаттарды есептеу ... ... ... ... суреттер өңделеді. Құралдың Х штурвалының
айналуы арқылы х-х ... ... ... ... ... бар. У-у
белдігінің бойымен Ү ... ... ... жү ... іске ... ... қысқышы бар сол кәретке екі ... ... Р мен Q ... ... ... Одан ... ... бойымен суреттерді және у-у бойымен оптикалық тармақшаларды
қарапайым қозғау үшін электржетектер ... ... ал сол жақ ... р мен
q бойымен аяқ баспалары арқылы қозғайды. Бұл стекометрде бір уақытта сол
жақ ... 4 ... ... ... ... ... өз
жазықтығында 360о-қа бұрыла алады. Қозғалыстар ауқымы төмендегідей: х пен у
-280 мм, Р -120 мм, q -±40 мм. ... ... ... ... ... жүйесі құралдың ішінде орналасқан. Ауыспалы окулярлар 6,12 және 18х
ұлғайтылған суреттерді бақылауға мүмкіндік береді, ал ... көру ... 32, 25 және 17,5 ... тең. ... ... ... 90о-қа бұруға
мүмкіндік беретін Дове призмалары енгізілген. Нүктелерді ұқсастыруда қате
кетпес үшін стекометрде сол жақ ... ... ... ... ... ... түсіру жүргізіледі. Жанып тұратын өлшеу маркалары ... ... ... 6 ... ... 3 түрлі түске бояла алады. Автоматты
тіркеу құрылғысы құралмен ... ... ... ол үстел түрінде
орындалған, онда есептегіштер, басқару ... ... ... ... бар электр жазу машинасы орналасқан. Стекометр тіркеу
құрылғысының шығысында орналасқан ВМ Сеllatron SER-2 ... ... ... ... бұл ... ... өңдеу 2 бөлікке жіктеледі: 15-20
мин уақыт алатын ... және ... ... ... есептеу және 15-20
сек созылатын барлық өлшенген ... ... ... ... мақалаларында стереокомпараторлардың дәлдігін анықтау әдісі
сипатталған. Құралдың дәлдігі марканы бірнеше рет әйнек өлшеу торкөздерінің
нүктелеріне ... ... ... Атап ... әр нүктеге (25 нүкте
таңдалынады) координат ... 4 ... ... ... ... есептеуден алынған орташа нәтиже өлшенген координат ... ... ... анықтауда қате жіберу ең кіші текшелерін
теңдестіру амалымен алынған салмақ бірлігінен кеткен ... ... ... ... тор мен құралдың өз жіберген кездейсоқ қателері де ... Қате ... ... ... dхо мен dуо ... мен ... d айналымдарының, сондай-ақ стереокомпаратордың mх
пен mу ... ... ... мүмкін. Кәреткенің ... ... ... ... у-у ... dβ бұрышына
қосымша бұрағаннан болады. ... ... ... ... арналып жасалады, және де бақылаушылардың дағдылары мен
тәжірибесі дәлдікті анықтауда маңызды ... ... ... ... 1818 ... ... анықтағанда байқалғаны,
салмақ бірлігінің орташа текшелік қатесі 0,0045 мм-ге тең болған.
Кейбір жұмыстарда құрал-жабдықты ... және ... ... мақсатында стереокомпараторлардан монокулярлық
бақылау құралдарына көшудің пайдалы екені айтылады, өйткені өлшеу ... ... ... ... ... мен ауданы ... мына ... ... сай ... ... координаттарды өлшеу
дәлдігі 3 мк шамасында болуы ... ... ... ... және ... ... түрде перфотаспа немесе перфопараққа түседі. Алғашқы
монокомпараторлардың бірін Канаданың Ұлттық зерттеу кеңесі Helava жобасы
бойынша жеке ... ... ... ... үшін ... ... құралмен нүктелерді көшіруге арналған. ... өте ... ... ... оптикалық жүйе орналасқан,
суреттер мен өлшеу құрылғысы соған қатысты қозғалады. ... ... ... ... оның ... ... аралары 20 мм болатындай текше
бұрыштарына ... ... х-х пен у-у ... ... ... олар қозғалысқа түсіретін 25 мм жүрісі бар өлшеу
винттері. Әрбір ... ... ... сол жақ ... ... ... ... бақылау жүйесі 3 бөліктен тұрады: суретті ... ... ... ... ... ... жүйе мен ... түсіру
құрылғысы. Оптикалық жүйенің көмегімен сурет бейнесі жазықтықпен беттеседі,
онда визирлік маркалар орналасқан. Өлшеу жүйесінің 3 ... бар. ... ... екі белдігі бойымен суреттер мен өлшеу торының
қозғалуына арналған. Екінші кәретке өлшеу ... ... ... ... ... ... кәреткеге қатысты қозғалады. Үшінші кәретке бірінші
мен екіншіге ... у-у ... ... ... ... ... ... ал өлшеу торы –үшіншіде. Суреттердің қозғалыс аумағы -24х24 см.
Диаметрі 0,040 мм нүктелік ... ... ... 6,35 мм ... ойып ... ... жұқа шыны ... Қадамы 1 мм және
диаметрі 10 мм ... ... ... ... 1 мк дәлдікпен
өлшенеді. Сонымен бірге нүкте коорднаттары автоматты түрде де тіркеледі, ол
үшін винттердің Optisyn ... ... ... ... ... тіркеу кезінде бірінші кәретке арнайы қол
тұтқасымен тоқтатылады. Бақылау ... ... үшін ... ... ... ... біртекті нүктелерінің
координаттарын өлшеу үшін ол нүктелерді дәл маркалау ... ... ... ... ... маркалау үшін бірнеше құралдар ойлап
табылған. Wild ... ... ... ... және ... тесу үшін PUG-1 ... жасақтап шығарған. Бұл құралдың көмегімен
диаметрі 0,06-0,08 мм шеттері ... ... ... ... ... ... ... окулярды маркаланатын нүктеге көздегеннен ... ... ... ... –Aerotopographi фирмасының нүктелерді маркалау мен ... ... ... ... ... ... ... диаметрі 1 мм сақина салып, оның ортасына нүкте қояды. Сақинаның
ортасын табу үшін сақина тәріздес визирлік марка қолданылады. ... ... ... ... ... ... белгілеу үшін қолданылады.
Сипатталған құралда диаметрі 0,22 мм ... ... бар, ол ... ... ... етіп, жиекке қатысты екі ... ... ... ... ... Перне басылғанда пружиналық құрылғы шарикке
соққы береді, соның нәтижесінде эмульсия ... ... 0,1 мм ... ... ... пайда болады. Құрал ұқсас диапозитивтердегі ортақ
нүктелерді салыстыру мен бекіту үшін пайдаланылады. Нүктелерді көшіру ... ... ... ... ... мен ортасында тесігі бар құралдың
көмегімен жүзеге асырылады. Нүктелерді маркалау мен олардың ... ... ... ... жүйе ... ... ... жүйесі аналитикалық желі құру үшін аэросуреттердегі нүктелерді
ұқсастыру, маркалау және өлшеу үшін ... ... ... өлшеу үшін өлшеу дәлдігі ±5 мк-ға тең ... ... ... ... 50 және 75 мк ... ортасы қатты пуансондар
мен ортасы дөңгелек пішінді диаметрлері 50,75,100,200 және 500 мк ... ... ... жұмыс істеуде аздап ауытқу
болатыны келтірілген.
Бір кәреткелі компараторда нүкте координаттарын ... ... бар. ... ... ... стереокомпаратор ұсынылады, оның
негізіне фотограмметриялық желі құру үшін жеке суреттер мен ... ... ... Және де ... мен ... ... ... болады.
Сондай-ақ стереокомпараторға қосымша ретінде фотоқондырғы ұсынылады,
ол тұғыры бір окулярға винттеліп бекітілетін айналы ... ... ... ... алынған нүкте фотоабристері соңынан аэросуретпен
бірге стереокомпараторда бақыланады. Абристер бар ... ... ... ... арнайы қондырғыға салынып, ал нүкте
координаттарын ... бір ... ... ... жылы ... Ұлттық зерттеу кеңесі Helava жобасымен есептеуіш
техника мен автоматика жетістіктерін кеңінен ... ... ... ... жобасын ұсынды. Оның ... ... ... ... ... ... яғни ... аналитикалық шешіміне негізделген. Аналитикалық плоттердің жалпы
жұмыс қағидасы: аэросуреттің нүктелерінің ... ... ... ... ... ... Х, Ү және Z штурвалдарынан жіберіледі.
Есептегіш құрылғы мен ... ... ... ... ... ... ... нүкте координаттары өзара және
сыртқы бағдарлауға сәйкес түзетіліп, стереокомпараторда үлгі ... ... ... ... ... ... ОМІ фирмасы, АҚШ-тың Bendix есептеу-
шешу құрылғыларының зертханасы және Канаданың Ұлттық зерттеу ... ... 4 ... ... ... АР-1, АР-2, АР-С және ... екі үлгі ... мақсатта, үшіншісі –азаматтық қолданысқа арналып,
төртіншісі коммерциялық мақсатпен шығарылған. АР-1 аналитикалық плоттері
карта ... ... ... желі құру мақсаттарында
аэросуреттерді ... ... ... ... негізгі 3 бөліктен
тұрады: дәлдігі жоғары екі ... ... ... бөлігі), электронды есептеу-шешу құрылғысы мен координатограф.
Координаттарды өлшеуге ... ... ... жүйесі мен
негізгі кәреткесі бар, ол екі ... ... х-х және ... бойымен қозғалады. Негізгі кәреткеден басқа қосымша 2 кәретке
бар, олар негізгі кәреткемен бірге немесе ... ... ... ... ... ... ... есептелетін ∆Х л пен
∆Үл ; ∆Х п пен ∆Үп түзету шамаларының негізінде қозғала алады. Алдын-ала
есептеу-шешу ... ... ... ... ... ... белгілі шамалары, аэротаспаның бүлінгені ... ... Жер ... мен ... нүктелерінің
геодезиялық координаттары туралы шамалар енгізіледі. ... ... ... арнайы бағдарламасы іске қосылып,
кәреткелер автоматты түрде орташа жағдайға келтіріледі. Өзара бағдарланудың
бөліктерін ... ... ... ... стандартты орналасқан
нүктелердегі көлденең параллакстар өлшенгеннен кейін жұмыс ... ... ... ... сыртқы бағдарлау бағдарламасы
координаттары үлгі масштабына келтірілген тірек нүктелерін пайдалануды
қарастырады. Барлық ... ... ... алдын-ала
енгізілген және өлшеу барысында ... ... ... ... ... ... да, ... ∆Х л пен ∆Үл
; ∆Х п пен ∆Үп түзетулері түрінде беріледі, олар ... ... ... ... винттеріне енгізілген Х пен Ү шамаларының
дифференциалын қолдану арқылы алшебралық жолмен қосылады.
Сыртқы ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі нүкте координаттары алдын-ала ... ... ... ... ... ... ... қателер мен
кездейсоқ қателердің ең төменгі шегін ... ... ... ... ... ... 3 ... жолмен қолданылады: монокомпаратор,
стереокомпаратор және кәдімгі әмбебап стереоқұрал ретінде.
Әрбір суретке арналған ... ... екі ... ... ... ... алып жүреді, екіншісі визирлік маркалы оптикалық жүйенің
қозғалмалы бөлігін. Барлық кәреткелердің бағыттаушылары –болат ... ... және ... бөліктер орналасқан көпір құймасы тұрақты
болу үшін ескіруге ұшырайды. ... ... ... ... жасалған, қорытпа мен болат винттердің ... ... ОМІ Nistri ... ... ... см, ... ... 25-1220 мм және иілу ... ... ... ... өңдей алады. Құралдағы базис
бөліктерінің өзгеру ауқымы бірдей: bxo -312мм, bуo-20 мм, bzo -122 мм, ... ... шегі -±140 мм. ... ... ... жүйесі бірдей, оған бейнелерді бұру үшін Дове ... ... ... ... мен көзбен көру аймағының
орталығындағы рұқсат етілген қабілеті 125 ... ... ... ... ... окулярлар көзбен көру аймағының диаметрі 26,20 және 14 ... 6,10 және 14х ... ... ... Нүктелік өлшеу
маркасының шамасы аэросурет жазықтығында 0,05-тен 0,02 ... ... ... ... ... ... мм, ал үстел
микроскопының ұлғайтуы 20х тең. Үлгі мен жоспар ... ара ... ... ... ... ... Bell BP-250 электронды-есептеу ... ... ... ... ... ... 2 млн импульс жылдамдықпен жұмыс
істейді. Ал оның ... ... ... ... бұйрық бар, ол бір мекен-
жайлы қағидатқа негізделген, шұғыл жадында 2576 сөз бар, ... сөз ... ... ... ... ... плоттерді басқару арнайы
тетік арқылы жүзеге асырылады. Жұмыста ... ... ... ... ... орталықтау, негізгі нүктелердің
координаттарын табу, аэросуреттердің өзара бағдарлануы, үлгінің геодезиялық
нүктелер мен ... ... ... ... ... Автоматты сызу
бағдарламасы сызу жұмыстарын қысқартып, құру оригиналының сапасын арттыруға
арналған. Бұл бағдарламаның көмегімен автоматты түрде 2 ... ... ... 3 ... ... парабола жүргізуге, горизонтальдарды тегістеуге,
шартты ... ... ... мен ... ... т.б. ... құралы арқылы ... ... ... ... ... панорамалық аэрофотоаппараттармен түсірілген суреттерді
өңдеуге болады. Бұл құрал ... ... ... бейне масштабын
реттеу мүмкіндігі қарастырылған. АР-1 мен АР-2 ... ... ... мен ... координат мәндерін координатографқа жіберу
тәсілдерінде. АР-2 құралында үлгі координаттарының мәндері ұқсас ... ... ... ал ... ... ... ... барады, ол түзетулерді ғана ... үлгі ... ... ... ... және АР/С құралдары азаматтық ... ... әрі ... ... ... ... ... олардың басты
артықшылығы –үнемділігі. АР/С құралы үшін 28 разрядтан тұратын 2000 ... ... ... жады бар тез әрекет ететін ВМ арнайы құрастырылған.
Есептеу-шешу құрылғысы өлшенген координаттарға ... ... ... ... дифференциалының сервомеханизміне ... ... ... мен ... ... ... ... асыру мүмкіндігі қарастырылған, ол үшін есептеу құрылғысына ... ... ... ... ... түсіру жағдайында
басқаруды қарастырады. Өте жоғары ... және ... ... ... ... автоматты сканирлеуші қондырғыны қолдану
ұсынылады. [4]
2. АП аналитикалық құралы
АП-1 құралы 1962 жылы ... ӘМ ... ... ... Оның
сызбасын ұсынған Хелава (Канада), оптикалық-механикалық бөлігін дайындаған
Оми фирмасы (Италия), ал электронды-сандық ... ... ... фирмасы. Құрал ғарыштан түсірілген суреттерді өңдеуге арналған.
Құралдың өлшеу бөлігі жобалаудың тура және кері ... бар 23х23 ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Өлшеу маркасының Х пен Ү ... ... ... ... ... ал Z ... қозғалуы –аяқ баспасының
көмегімен іске қосылады. Одан басқа марканы Х пен Ү ... ... ... велтрополо құрылғысының электр моторы мен жылдамдығын
реттейтін басқару тетіктері бар. ... ... тек ... бойынша ғана
емес, абсолютті шама бойынша да өзгеріп отырады. Өлшеу нәтижелерін ... ... мына ... ... үлгі ... ... ... контур мен жер бедерін түсіру. Суреттерді іштей бағдарлағанда
координата белгісі мен басқару тетігіндегі перне басылғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... Одан кейін оператор өлшеу маркасын суреттің координата белгісіне
апарып, оның координаттарын ЭЕМ жадына сақтайды. Оң жақ және сол ... ... ... болғаннан кейін оператор суреттердің іштей
бағдарлану бағдарламасын шақырады. Ішкі бағдарлау ... ... мен ... ... ... бұрмалаңдығы
ескеріледі. Ол үшін ЭЕМ жадына АФА координаттық ... ... ... ... ... ... теңдеулерін енгізеді. Үлгі құру ... ... ... ... ... ... стереоскопиялық
өлшеулерді жүзеге асырып, ЭЕМ жадына х1,х2,у1,у2 координаттарын тіркейді.
Осыдан кейін суреттердің өзара бағдарлау бөліктерін ... ... ... ... ... жүргізіп, суретқысқыштардың
кәреткелерінің орналасуына ... ... ... ... біртіндеп жоғалады, ал стереоскопиялық көздеуден кейін үлгі
нүктелерінің координаттары анықталады. ... ... ... ... координаттар тірек нүктелерінің ... ... яғни ... ішкі ... теңдеулері
шешіледі. Нәтижесінде үлгінің сыртқы бағдарлау бөліктері есептеліп, ... ... пен ... ... ... ... сыртқы бағдарлау бағдарламасында атмосфералық рефракция мен жер
бетінің қисықтығы ескеріледі. Жиек пен жер ... ... ... ... жүзеге асырылады. Карта жасау ... ... ... ... ... бірге планшетте координаттары
өлшенгеннен кейін ЭЕМ жадында ... ... ... түзу ... мен ... да ... ... тұрғызуға мүмкіндік беретін
бағдарламалар бар. Автоматты сызу кезінде шартты белгілер қолданылады,
оларды бағдарламалар ЭЕМ ... ... ... ... Сонымен қатар
дирекциялық бұрышты, екі нүкте ара қашықтығын, ... ... ... да бар. АП аналитикалық құралының ... ... АП-1 ... ... ... ... ... жабдықталған. АП-2 үлгісі жоспарлы, ... ... ... ... ... береді. Оның бақылау
жүйесінде 6,10,14,28 ұлғайту мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... жоғары.
Суретқысқыштардың өлшемдері 23х45 см-ге ... ... ... 8-31,5* ... ... ұлғайту мүмкіндігі бар. Құрал
жетілген ЭЕМ-мен, ортофотосуреттер алу құрылғысымен, сондай-ақ ... ... бар ... ... ... ... аэропроекторы
Құрал бірнеше проекциялау камераларынан тұрады, олардың әрқайсысының
екі бөлігі бар: камера мен жарық түсіруші.
Проекциялайтын камераның ... ... ... берілген.
1 электр шамынан шығатын жарық 2 анаглифті жарық сүзгіден және 3 ... ... ... өтіп ... 4 ... ... ... линзасының және 6 проекциялау объективінің ... ... ... ... ... ... ... бейне
(геометриялық үлгі) проекциялау камераларында орнатылған 2 ... ... ... ... қосымша түстерге боялған анаглифті көзілдірікпен
көрінеді.
1– сурет. Камераның оптикалық сызбасы.
Барлық проекциялау камераларының фокустық қашықтығы бірдей fк ... Ол ... ... К/ ... ... түйіндік нүктесінен
диапозитив жазықтығына дейінгі қашықтыққа тең. fк ... ... ... қашықтығынан үлкендеу етіп таңдалынады, бұл 300 мм
ара қашықтықтағы диапозитивтің бейнесін айқын етуге мүмкіндік ... ... бұл ... ... ... ... ... қалу
үшін объектив кіріс қарашығының өлшеміндей болуы тиіс.
1.1.4.Проф. Ф.В.Дробышевтың СД-1 стереографы
Құрал топографиялық ... ... ... ... ... ... алынған жергілікті жерің геометриялық үлгісін х,у, z кеңістік
координаттары жүйесінде өлшейді.
Құралдың оптикалық жүйесі ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. 4-суретте 1 және 1/
-диаметрі 0,04 мм шеңбер тәріздес оң және сол ... ... 2 және 2/ ... тәріздес призмалар; 3 және 3/ -бинокуляр
объективі; 4 және 4/ -оң және сол жақ ... ... 5 және ... жақ тармақшаның айналы оптикалық бөліктері; 7 және 7/ -оң және сол ... ... 8 және 8/ -4х ... ... ... аэронегативтер).
2 – сурет. Құралдың оптикалық жүйесі.
Аэросуреттерді бағдарлау кезінде сызықтық ... ... ... ... көрсетілген бағытты сызықтар бойымен қозғалту арқылы
жүзеге асырылады. ∆х1 мен ∆х2 орталықтауды ... ... 4 және 4/ , ... ... ... -7 ... мен ∆у2 қозғау арқылы, 7/ призмасын
қозғау арқылы жүзеге ... ... ... 4 және 4/ ... ... бойымен қозғау арқылы келтіреді.
1.1.5. Проф. Г.В.Романовскийдің СПР-2 стереопроекторы
СПР-2 стереопроекторы аэросуреттер ... ... ... ... ... ... кез-келген фокустық қашықтықтан аэрофотоаппаратпен түсірілген
18х18 см немесе одан да ... ... ... ... ... ... ... екі симметриялық тармақшадан
тұрады, оның оң жағы ... ... ... ... сызбасы.
1 объективтің фокалдық жазықтығында орналасқан А аэросуретінен шығатын
визирлік сәуле одан және 2 объективтен өтіп, 3 ... ... ... ... ... құралдың х белдігіне параллель жүре ... ... ... ... 4 ... ... 4 призма сәулені
ығыстырып, оны құралдың у ... ... ... ... ... 5 ... жолыққаннан кейін 6 куб-призмаға ... ... қыры 10 ... ... ... және ... маркасының жүйесіне
қосуға арналған. Әрі қарай сәуле 7 трапеция тәріздес призмаға түседі, ... ... ... 8 және 9 линзаларға қарай бағыттайды, содан кейін
сәуле 10 ... ... ... өзгертіп, бинокулярға ... ... ... ... маркаларының құрылғысы.
Бинокуляр 11 ромб тәріздес окулярлар арасындағы қашықтықты бақылаушының
көз базисіне сай ... ... ... 4 және 6х ... 12 ... окулярдан және аэросуреттер мен визирлік маркалардың ... ... ... 13 ... қиықтардан тұрады. Бұл қозғалыстар
арқылы тік параллаксты жойып, көз белдіктерінің конвергенция бұрыштарын
өзгертуге болады.
Стереопроектордағы жарық ... ... ... ... ... дискіде 3 сақина тәріздес және бір Т-тәріздес ... ... ол ... ... ... ... ... қосылады.
Оптикалық жүйеге енгізілген маркаға жарық түсіру үшін 2 электр шамдары
қызмет етеді, оның ... 3 ... бір ... ... өтіп, 4
объективке барады, ол марканың бейнесін 5 куб-призмаға жібереді ... , одан ... ... ... сәулелер 6 (3 ... ... ... көру ... аэросуреттің шынайы бейнесіне сәйкес
келетін ... ... ... ... ... ретке келтіру окулярларды қозғау арқылы жүзеге
асырылады, бейне ... ... жөн. Егер ... ... ... оны ... ... арқылы жойып жібереді.[3]
1.1.6. СЦ-1 стереографы
СЦ-1 стереографы аэросуреттер ... ... ... түпнұсқасын
құру үшін және бірегей дербес үлгілер мен жалғастары әдістерімен кеңістікте
фототриангуляциялау үшін қажет.
СЦ-1-де СД-3 ... ... ... ... ... ... ... дерлік бөліктері құрылымның беріктігін және ... ... ... ... жаңа ... шешімнен өткен.
Құрал құрылымындағы ең маңызды өзгерістердің бірі –шыныдан жасалған түзету
жазықтықтарының бағыттаушылардың көпіршелі ... ... ... ... көмегімен өзгерту қағидаты сол ... ... ... ... ... жоспарын сурет масштабы мен
жоспардың 0,5-6 ара қатынасында құруға мүмкіндік беретін екілік ... ... ... ... ... ... сол және оң жақ ... көру аймағының жарықпен қамтылуы өздігінен реттеледі, бұл ... дәл ... ... ... ... ... ... табуға арналған автоколлиматор түріндегі
оптикалық құрылғымен жабдықталған. ... үлгі ... Х, Ү, ... ... ... тіркеп отыратын автоматты құрылғыны жалғау
мүмкіндігі қарастырылған.
Сц-1 негізгі сипаттамалары:
Суреттердің форматы,
см..........................................................................
......18х18
Суреттердің фокустық қашықтығы, мм
......................................................55-500
Құралдың фокустық ... ... ... ... ... масштабына
қатынасы.......................................0,5-6
Жергілікті жердің нүкте биіктігінің айырма
шегі.......................................0,35 Н
Суреттердің рұқсат етілетін көлбеулігі, бұрыш
градус.......................................1
Координаттарды өлшеу дәлдігі:
Жоспарлы (сурет жазықтығындағы),
мкм..........................................................15
Биіктіктік , төмен емес (Нжоб –жобалау биіктігі)
..............................(1/5000Нжоб)
1.1.7.Стереометрограф
Стереометрографты ... ... ... Цейс ... ... Ол ... ... жасау, дербес стереожұп немесе
суреттерді бірінің үстіне бірін түсіру ... ... ... үшін ... ... ... ... аналитикалық
өңдеу үшін қолданылады, бұл суреттерді бағдарлаудың бөліктерін жоғары
дәлдікпен орнатуды ... ... ... ... ... де
өңдеуге болады.
5-сурет. Стереометрограф:
1 –бақылау жүйесі, 2-коордиметр, 3 –тіркеу құрылғысы, 4
–координатограф.
Суреттерді ұлғайту коэффициенті ... ... ... ... ... ... жетсе, жалпақ бұрышты және өте
жалпақ бұрышты камерадан алынған суреттерді ... ... ... ... ... ... пен параллелограммнан тұратын
механикалық құрал ... ... ... ... орталықтайтын
қозғалыстары бар, бұл көлбеулігі 30/-қа дейінгі суреттерді ... ... ... ... ... мен ... ... бағдарлық және өлшеу қозғалыстары жіберіледі, үлгі
координаттары ... және ... ... құрылғысы –
коордиметрге жіберіледі. Координаттарды тіркеу коордиметрдің сандық
индикаторында, ... ... ... жазу ... ... негізгі қозғалыстары: bхп ═0240мм; bул ═±20 мм;
bz ═±15 мм және негізгі кәреткенің 135-350 мм биіктіктегі ... ... ... ... ... ... сілтеулерді анықтайды.[6]
Стереометрографтың негізгі сипаттамалары:
Суреттердің форматы,
см..........................................................................
......23х23
Суреттердің фокустық қашықтығы, мм
......................................................85-310
Суреттердің рұқсат етілетін көлбеулігі, бұрыш градус.......................
α══5, 5
Бақылау ... ... ... ... масштабына қатысты ұлғайту:
f═100
мм….........................................................................
.............................. ...2,5
f═200
мм..........................................................................
................................ ....1,2
Карта масштабын үлгі ... ... ... нүктелерінің орнын анықтаудағы орташа ауытқу, мм
.........................0,04
1.1.8.С 100, С 120, С 130, Р3 ... 100 ... ... (6, а ... 1976 жылы ... ... ... жасақтап, көрсеткен. Құрал карта жасауға,
сандық үлгілер мен ... ... ... ... және болкты
фототриангуляция кеңістік желілерін дамытуға арналған. Онда ... және ... ... 23х23 см ... ... ... Бинокулярлы микроскоптың ұлғаюы 7,5-тен 30х дейін өзгереді. Жарық
түсіруге галоген ... ... ... ... ... ... көрінісі: 1 –электрокоординатограф, 2
–құрал, 3 –дисплей;
б –Р-3 планикомпының жалпы ... 1 ... 2 ... 3 –курсор.
Құралдың өлшеу жүйесінде х1, у1, х2, у2 ... ... ... ал ... жүйесі қозғалмайды. Өлшеу бөліктері
ретінде ЭЕМ арқылы басқарылатын ... ... АЦП ... байланысқан прецизиялық винттер қолданылады. Винт бір
айналғанда АЦП 1000 ... ... ... ... қате ... 3 мкм. ... жақтаулары 90 мм текшелер құрайтын
айқастар жүйесі салынған. ... ... ... ... ... сурет кәреткелері мен координатограф қозғалғанда
қайта санауды секундына 40 цикл жылдамдықпен атқарады. Бағдарламалық ... 70 ... бар, олар ... және ... ... болып
бөлінеді. Операциялық бағдарламалар жадыны бөлу, ішкі ... ... ... ... санау циклдары мен олардың кәреткелерге
өзгеріп түсуін басқару, ... ... ... ... т.б.
арналған. Қызмет көрсетуші бағдарламалар суреттерді ішкі бағдарлауды,
үлгілерді сыртқы бағдарлауды, ... ... ... үлгіні жазуды,
карта жасауды, фототриангуляция желісін құруды орындайды. Суреттерді ... ... ... мен ... ... ... ... құралдағы орны мен олардың басты нүктелерінің,
фокустық қашықтықтарының мәнін анықтаушы ... ... ... суреттің бүлінуін болдырмайды. Суреттерді өзара
бағдарлау бағдарламасы осы есептеу әрекеттерін саны 6-24 аралығында ... ... ... ... ... ... ... кезде дисплейге және баспаға суреттердің өзара бағдарлау бөліктері,
анықтау дәлдігі мен ... ... ... ... ... ... бағдарламасында 3-тен 24-ке дейінгі жоспарлы, биіктік, жоспарлы-
биіктік тірек нүктелері ... ... мен ... ... ... ... мен ... нүктелеріндегі қалдық қателер шығады.
Планшетті бағдарлау бағдарламасы координатографта ... ... ... арасындағы байланыс көрсеткіштерін есептейді. Планшеттің тірек
нүктелерінің саны 2-ден 24-ке ... ... ... ... өте көп
қолданылған жағдайда бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... бір стереожұп суреттерінің ішкі,
сыртқы, өзара бағдарлануына 15-20 мин жұмсалады. Құралда УСП сияқты құралда
қарапайым сызбамен суреттер мен ... ... да ... ... жазу ... ... ... координаттарын тіркеп, оларды
жадыда сақтауды жүзеге асырады. Осыған ұқсас ... ... ... жазу үшін де қолданылады. Карта жасау бағдарламасы бірнеше қосалқы
бағдарламалардан тұрады, олар жиек пен бедерді УСП-да ... ... ... ... бұл іс-әрекетті автоматтандыруға мүмкіндік
береді: планшетке басқару ... ... ... ... ... мен
шартты белгілер енгізіледі, сонымен ... ... ... ... екі ... ... түзу ... жүргізіп, кез-келген нүктенің
координаттарын тіркеу, т.б. Үлгі, тік және ... ... ... және түзу ... ... бағыты, жергілікті жердің, аудандар мен
көлемдердің нүктесін бірнеше қайтара көздеудің орташа ... ... ... бар, оларды өлшеу маркасымен нысанның шекаралары
үздіксіз ... ... ... ... ... орындалады. Екі
бағдарлама фототриангуляцияға арналған. ... ... ... ... ... ... сыртқы бағдарлауын орындайды, екіншісі үлгілерді
құрып, оларды теңдестірумен қатар маршрутты немесе блок желіге біріктіреді.
Құралдың соңғы ... ... ... мен С-130 ... Олардың
бағдараламалық қамтылуы мен ... ... ... Р-3 ... (планикомп126-сурет, б) фотограмметриялық
курсордың көмегімен басқарылатын, бағдарламалық-ақпараттық ... ... ... ... ... істейтін прецизиялық
стереокомпаратор. Бұл стереокомпаратордың техникалық ... ... ... ... ... Фотограмметриялық курсордың
көмегімен стереокомпаратордың қозғалыстары, үстел ... ... ... ... мен ... бағдарламалар мәзірін шақырту
басқарылады. Құралдың өзінде соңында ... ... ... аяқталатын
суреттерді өлшеу мен өңдеу үрдістері жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... бұл сандық ақпарат көрінетін бейнеге,
графикалық пішінге, сандық басылымға т.б. ... ... ... ... ... ... ... графоқұрғыш және
автоматты сан басатын ... ... ... ... бірі –
суреттерді дифференциалдық фототрансформаттауға арналған ортокомп.[7]
1.1.9.ЗЛС айналы-линзалы стереоскоп
Айналы-линзалы стереоскоп ... ... ... жер ... мен ... ... ... арналған үстелге қойылатын
стереоскопиялық құрал. Оның төрт ... ... бар, ол ... үстіне орнатылады. Стереоскоптың оптикалық жүйесі (7-
сурет) екі жұп жалпақ айнадан ... (1 және 2, 3 және 4), ... ... және 6 ... линзалары қойылады.
1 және 2 үлкен айналардың шағылысатын беті аэросуреттерге 45о бұрышымен
қарап тұр. 3 және 4 кіші ... ... ... бақылаушыға қаратып
орнатылған. Олар үлкен айналарға параллель орналасады. 5 және 6 ... ... ... ұлғайтуға арналған. Ұлғайтқыштарсыз жұмыс
істегенде жүйенің ұлғаюы 1-ге тең.
7-сурет. Стереоскоптың оптикалық жүйесі.
1-кесте
Стереоскоптың негізгі ... ... ... ... ... ... ... көзбен көру аймағы |155х123 мм ... ... ... көру ... ... ... ... жүйені ұлғайту |1,0х ... ... ... ... |1,23х ... ... |202,7 мм ... ... ... ... ... |250 мм ... | ... ... |207 мм ... базисі |64 мм7 мм ... ... ... ... 1 және 2 ... ... 5
және 6 айналарда сынып, 3 және 4 айналарда шағылысып, бақылаушының оң ... жақ ... ... түседі, ол аэросуреттердің біріктірілген ... ... ... оң және сол жақ ... симметриялы. Сәуленің
ұзындығы 250 мм-ге тең. ... ... ... ең ... ... ... ... Аэросуреттер 5 және 6 ... ... ... ара ... ... ... ... сияқты
жұмыс істейді де, жалған бейнені береді. 1 және 2 ... ... ... ... ... 5 және 6 ұлғайтқыштар
тура бейнені көрсетеді, ол ... ... ... ... 3 және 4 ... да ... бейнені береді, ол аэросуреттерге
қатысты тура болып саналады. Осылайша, ... ... ... ... ... - ... ... Цейс Йена» Халықтық кәсіпорны жасақтаған,
проекциялау сәулелерінің ұқсас түйіндері бар механикалық құрал. ... мен жер үсті ... ... ... карта құру мен
жаңартуға, дербес стереожұп ... ... ... ... ... ... кеңістіктегі фототриангуляцияны құруға, ... мен ... ... ... ол үшін ... мен ... қондырғысы іске қосылады (8-сурет).
8-сурет. Топокарт:
1-суретқысқыштар, 2 –бақылау жүйесі, 3 –координатограф, 4,5,6 –тиісінше
Х, Ү, Z штурвалдары.
Топокартта СПР, СД, ... ... ... ... ... әр ... үшін екі жалпақ проекциялау тетігі
қолданылған. Бұл х пен ү белдіктері ... әр ... ... қашықтық
орнатуға және сонымен бірге суреттердің әркелкі бүлінуін ескеруге, әртүрлі
фокустық қашықтықтан ... ... ... ... ... ... ... екі жазық механизмнің
көмегімен ... ... ... үлгі нүктелерінің Х,Ү және ... ... ... ... ... хо пен уо ... сосын көлбеу суреттің х пен у тиісті ... ... ... ... ... ... ... қашықтығы, мм
......................................................50-215
Суреттердің көлбеулігі, α, ... ... ... ... ... ... ... 2 –координатограф, 3 –планшет, 4 –өлшеу
үстелі.
Топофлекс –аэрофотосуреттер бойынша 1:10 000 -1:100 000 масштабымен
топографиялық ... құру мен ... ... құрал. Ол оптикалық-механикалық құралдар тобына
жатады, екілік проекторға ұқсайды (9-сурет).
Аэрофотосуреттер құралда Z биіктігіндегі ... ... ... екі ... екі ... ... Сол жақ және оң жақ
экрандағы бейнелерді стереоскоп сияқты бақылау ... ... ... ... ... ... ... болмақ. Құрал
өлшеу үстелінің астына орнатылған координатографпен жабдықталған, оның ху
жазықтығымен қозғалуы редуктордың ... ... ... ... ... оң және сол жақ камералардың
л, п ұзына бойына көлбеулігі; л, п ... ... п ; ... ... және оң жақ ... bх, bу, ... бөліктерінің шамаларына қозғалыстары жүзеге асырылады.
Жергілікті жердің аэрофотосуреттер ... ... ... ... ... ... анықтаушы ауыспалы тісті
дөңгелектер жұбын таңдау арқылы, оң жақ проекциялау камерасын bх ... ... ... және ... жүйесінің тірек рамасының ұзына
бойына және ... ... және Ф ... ... ... 0,25 Н-ға ... көлбеу бұрышы 12о дейінгі, ... 152 мм ... ... ... ... ... ... фокустық қашықтығы, мм
...........................................................110
Стереоскоп окулярын ұлғайту,
есе.............................................................1,6; 3,2
Оң жақ проекциялау камерасының базис бөліктері бойымен жүру ауқымы, мм:
bх..........................................................................
...........................................130-315
bу..........................................................................
............................................... 20
bz..........................................................................
...............................................25
Бақылау жүйесінің қозғалыс ауқымы, ... ... ... ... ... ... ... көлбеу бұрышы, бұрыш градус:
.......................................................................
..................................................... ±6
Ф...........................................................................
.................................................. ±5
Ұлғайту коэффициенті:
Сурет
–үлгі.......................................................................
...............................2,2-2,8
Үлгі –карта
............................................................................
.......................0,16-2,0
Сурет –карта
............................................................................
....................0,35-5,6
Құралдың жұмысындағы орташа ауытқулар, мм:
Жоспарда
............................................................................
..................................0,2
Биіктігі жөнінен
............................................................................
......0,0015 Н. [7]
2. Диференциалдық стереофотограмметилық құралдар.
Әрбір дифференциалдық ... ... ... да ... ғана технологиялық процесті атқарады. Бұндай құралдың ең көп тараған
түрі стереокомпаратор болып табылады.[9]
1. 2.1. Стереокомпаратор.
Стереокомпаратор аэросуреттердің нүктелерінің Х және Ү ... ... және ... ... р және q ... ... ... тұғырдан, аэросуреттерді Х белдігі ... ... ... екі
кәреткеден, Ү белдігі бойымен қозғалатын бинокулярлы бақылау жүйесінен
тұрады. Бинокулярлы микроскоптың оптикалық жүйесі ... ... ... ... ... ... 3 ... 2 объектив, 1
призма көмегімен 5 ... ... ... ... Ол ... ... ... 6 есе ұлғайтылып көрсетіледі. Кәретке суретқысқышындағы
негативтерді жарықтандыру төменнен ... ... ... ... мен
айналардың көмегімен жүзеге асырылады.
10-сурет. Бинокулярлы микроскоптың оптикалық жүйесі.
1.2.2. Стереометрлер
Проф. Ф.в.дробышевтың стд-2 топографиялық стереометрі.
Топографиялық ... ... ... 2-3о болатын кез-келген
фркустық қашықтықтан түсіретін ... ... ... ... аудандарда алынған аэросуреттердегі жер бедерін стереоскопиялық
суреттеуге арналған.
Топографиялық стереометр ... ... ... жабдықталған өлшеу
стереоскопы, оның көмегімен аэросуреттерді бағдарлау бөліктерінің әсеріне
өлшенетін ... ... ... ... ... түзетіледі.
Құралдың бақылау жүйесі айналы-линзалы стереоскоп түрінде берілген, ол
бағыттаушылар бойымен уу белдігі бойымен жүре алады. Оның ... ... ... ... тасымалдаушы винттің көмегімен жүзеге
асырылады. Жасанды жарықпен жұмыс істеген кезде құрал жарық ... ... ... ... ... ... ... оптикалық жүйесі ЗЛС ... ... ... ... ... ... Стереоскоптың оптикалық жүйесі.
2-кесте
Құралдың негізгі оптикалық сипаттамалары
|Техникалық сипаттамалары ... ... ... ... көру ... |50х82 мм ... ... ұлғайту |12,5х ... ... ... |131,2х ... базисі |175 мм ... ... |66 мм8 мм ... базисі хх белдігі бойымен кіші айналарды қозғау арқылы өзгертіледі.
Проф. Ф.в.дробышевтың см-4 ... ... ... ... ... 100 және 200 мм ... ... бойынша карта жасау кезінде жер бедерін суреттеу үшін
және аэросуреттердің нүктелерінің координаттары мен көрсеткіштерін өлшеуге
арналған. Өңдеу ... ... тік ... ... ... түзету құрылған стереокомпаратор түрінде
жасалынған, олар ... ... ... мен ұшу биіктігінің
өзгеруіне байланысты туған ұзына бойғы параллакстардағы ... ... ... ... ... ... нүктелерін
бақылауға бинокулярлы микроскоп түрінде орындалған оптикалық жүйе қызмет
етеді, оның окулярларының ... ... ... ... микроскоп 2 бөліктен тұрады: штурвал көмегімен уу ... ... ... және негіздеме тұғырмен тығыз байланысқан
қозғалмайтын бөлік. Бинокулярлы микроскоптың қозғалатын ... ... әсер ... ... ... және ... ... қашанда сәулелердің параллель жүрісі сақталады, ол ... ... ... және оны ... рет шет ... 7 жыл бұрын проф.
Ф.В.Дробышев қолданып көрген.
Прецизиялық стереометрдің бақылау жүйесінің оптикалық ... ... ... ... ... ... онда а –алдыңғы ... ... б ... ... ... ... оптикалық сызбасы оң мен сол көзге арналған
екі бірдей жүйелерден тұрады, әрқайсысының ... және ... бар. ... бөлігіне мыналар кіреді: симметриялық окуляр 1,
визирлік марка 2, ... ... ... 3, екі ... ... ... ... бөлігіне кіретіндер: екі линзалы объектив 5,
тікбұрышты призмалар 6,7,8.
9 және 10 призмалар 7 және 8 ... ... ... оң жақ ... ... ... ... түрінде берілген.
Аэросуреттің бір нүктесінен шыққан сәулелер 6,7,8 ... 5 ... ... одан параллель шоғыр түрінде сынып шығады,
өйткені аэросуреттің жазықтығы 5 ... ... ... ... соң параллель сәуле шоғыры 4 объективке барып түсіп, одан
жиналған шоғыр түрінде сынып шығып, өз жолында 3 шатр ... ... одан ... ... 4 ... ... ... 2 визирлік маркасы бар табақшадан өтіп, 1 окулярдан өтіп ... ... ... – сурет. Прецизиялық стереометрдің бақылау жүйесінің ... ... ... ... ... ... оптикалық қорапшасының у |0-ден 79 мм-ге дейін|
|белдігі бойымен қозғалуы | ... ... ... |3х, 8 ... ... ... көру аймағы |40 мм ... ... ... ... 72 мм-ге |
| ... |
4 және 5 ... ... ... ... ... ... өйткені олай болмаған жағдайда бейненің айқындығы бұзылады. Оң жақ
аэросуреттен шығатын сәуленің қозғалысы ... ... ... ... ... көру аймағында аэросуреттер
мен визирлік маркалардың біріккен бейнелерін ... Көз ... ... ... бір ... ... негізгі оптикалық сипаттамалары 3-кестеде берілген.[10]
1.2.3. СПА аналитикалық стереопроекторы
Құралды отандық өнеркәсіп жасап ... ол ... ... ... ... ... ... сандық үлгі жасау мен
кеңістіктегі фототриангуляция ... ... ... ... координатографтан және басқару тетігінен тұрады.
Стереокомпараторда винтті өлшеу жіберілімдері арқылы у2 мен q ... ... ... ... ал х1 мен р белдіктері ... ... ... ... ... Суретқысқыштар 6о
аумағында 1 мен 2 бұрыштарына бұрылады. Өлшеу винттерімен АЦП ... ... олар х1, у2 , q мен р ... ... ... ... енгізеді. Стереокомпаратордың саймандық
дәлдігі 0,004 мм құрайды. Стереокомпаратордың бинокулярлы микроскопы 4; ... 12х ... ... ... ... нүктелік пішіні 20; 40
мкм және сақиналық пішіндегі 40; 50 мкм ... ... ... ... ... процессоры сурет ... мен ... үлгі ... координаттарымен
байланысының теңдеулерін автоматты түрде шешеді. Басқару тетігі процессорға
суреттерді бағдарлау бөліктерін, ... ... ... ... құру ... алдын-ала перне тақтасымен теріп
енгізіп, ... ... ... бақылап отырады. Құралдың координатографы Х, Ү
қол штурвалдарымен басқарылады. ... ... ... ... винтті жіберілімдердің көмегімен ... ... ... ... процессорға Х,Ү үлгі
нүктелерінің ... ... ... беретін АЦП тығыз
байланысты. ... ... ... Х, Ү белдіктері
бойымен қозғалу ... ... 900 мм. ... құрал-
саймандық ауытқуы 0,1 мм-ден артық емес. ... ... ... ... ... оның ... ... процессорға координаттарды
енгізетін АЦП байланысқан. Құралдың өзінде ... ... ... ... ... суреттерді өңдеуге болады. Ол ... ... ... ... асырылады. Карта мен нобайдың
сандық үлгілерін құру үшін құралға сандық ақпаратты ... ... ... УСП-да қолданылатын әдістермен өңдеу үшін құралға шеткі
құрылғылары (дисплей, графоқұрушы, ... бар кіші ЭЕМ ... ... ... ... кезінде қолданылатын
фотограмметриялық құралдар
Геологиялық дешифрлеу кезінде жұмыс кезеңі мен ... ... ... ... ... ... фотограмметриялық
құралдар қолданылады. Төменде геологиялық түсіру жұмыстарының отандық ... ... ... ... құралдардың жіктелуі мен қысқаша
мәліметтер берілген.
1.3.1. Стереоскоптар
Стереоскоптар –геологиялық жұмыстар кезінде кең таралған және ... ... ... ... ... Қазіргі таңда
сипаттамалары әртүрлі ... ... сан ... ... ... ... сипаттамалары мен қолданылу ... ... ... жіктеу қажет, алайда жалпы топтастырылмаған. Барлық
стереоскоптар негізінен 3 ... ... ... ... ... арналған қамту қабілеті жоғары
үлкен дешифрлеу стереоскоптары жатады. Мұндай стереоскоптардың ... ... ... жоғарғы шегі 15х төмен болмауы тиіс. ... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше ұлғаюы болады,
олардың шегі 3,5-15х. Орташа ... ... ... ... ... ... стереоскоптардан басқа ... ∆р ... ... параллакстарын өлшеуге және стереожұп ауданы
бойынша көзбен көру аймағын жылжытуға арналған ... ... ... ... топқа аумағы шағын жиналмалы жорықтық стереоскоптар мен далада
немесе маршрутта жүргенде ... ... ... ... ... отандық және шетелдік стереоскоптардың негізгі
сипаттамалары келтірілген.
Бірінші топ құралдарының ... ең көп ... ... Йена
интерпретоскопы, өйткені ол кеңес дәуірінде зерттеу және ... ... оның ... білу ... ... екі ... интерпретоскоптың оптикалық сызбасы, ал 14-
суретте оның сыртқы көрінісі ... ... ... екі ұлғайту аумағы
бар: 2-6х және 5-15х. Аумақтарды ауыстыру айналып ... ... ... ... ... ... ... Ұлғайту аумақтардың
ішінде оң мен сол жақ тармақшаларда бірге ... ... ... ... ... айналып жүреді, бұл ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. ∆р ұзына
бойғы параллакстарын өлшеу мен жою кіріс объективтерінің бірін х белдігімен
ығыстыратын арнайы микрометриялық ... ... ... ... топ құралдарының ішінен геологиялық мекемелерде қолданылатын
стереопантометрге ... ... Йена ... (15-сурет) 3,5х ұлғайтылатын қайырмалы
бинокуляры бар бақылау жүйесі кез-келген бағытта қозғала ... ... ... ... сызу ... ... ... қағаз
беттеріне түсіруге, ал жазық аудандардағы трансформатталған аэросуреттерді
қолдану кезінде топо-фото негізде өңдеуге мүмкіндік береді. ∆р ... ... ... ... ... ... параллаксометр бақылау
жүйесімен арнайы бұрыштың көмегімен тығыз байланысады. Оң жақ ... ... ... ∆р өлшеу үшін х болғандағы q ≤1,5
мм шағын көлденең параллакстарын жою үшін у ... ... ... ... мен ... |Бақылау |Сипаттамасы мен қолданылу ... |
| ... | |
| ... | ... топ ... ... | | ... |2-6х, 5-15х |Бір ... екі ... (кеңесу |
| | ... Ені 32 см ... , |
| | ... контактылы іздерді |
| | ... ... ∆р ... ... пен Ломб (АҚШ) | | ... |2.5х; 6х; |Ені ... 24 см дейінгі аэрофильмдер |
| |12х |мен ... ... үшін |
| ... |
| |8х; 16х | ... |2.5х –тен | |
| |40х ... | ... |3-120х ... пен ... ... үшін,|
|стереоскоп | ... ... 7х10 см ... жоғары |13-200х | ... | | ... ... | | ... енетін | | ... ... | ... AN/TSQ 43 | | ... стереоскопы |120х дейінгі|АФА, инфрақызыл, радиолокациялық |
| ... ... ... ... үшін. |
| ... ... 5,7х5,7 см, 23х46 см ... |
| |бар, 0,7-3х | ... стереоскопы |2,5-25х ... ... ... |
| | ... сығу ... (АҚШ) | | ... АМ және 387 |4-51х |Ені 24 см ... ... мен ... | ... ... үшін. |
| | ... ... ... ... |4-16х, ... ... ... ... |13-50х ... ... ... автоматты |
| | ... тез ... ... топ ... | | ... |0,9х; 3,5х ... ... бар айналы |
| | ... ... ... 30х30 |
| | |см ... ... |0,7-5х ... ... ... ... ... | ... беретін қозғалмалы сыртқы |
| | ... бар ... ... ... | |мм ... аэросуреттерді |
| | ... ... ... ... |1,4х ... ... мен ... ... |
| | ... ... ... екі |
| | ... ... ... ... |3,2х; 6,4х |30х30 см ... ... ... | ... ... ... ... ... | |стереоскоп. Стереокомпаратор сызбасымен|
| | ... ... ... | | ... бар |0,9х; 3,5х ... ... суреттердің |
|айналы стереоскоп | ... 30х30 см ... |0,9х; 3,5х ... бар ... |
| | ... суреттердің форматы 30х30 |
| | |см ... (АҚШ) | | ... |3,6х; 7х ... ... ... бар |
| | ... ... (Италия) | | ... |1,25х; 4х ... ... ... |
| | ... да ... ... ∆р |
| | ... ... ... |
| | ... бағдарлау арқаншасы ... ... | | ... |1,5х; 4,5х ... ... бар ... ... | ... ... ... да |
| | ... ... ... (Швейцария) | | ... 4 |1х; 3х; 8х ... ... бар ... |
| | ... ... ∆р ... ... |
| | ... ... ... | | ... |1х; 1,8х; ... ... ... ... стереоскоп |3х6х ... ... ... линза. |
| | ... ... 30х30 см. ∆р |
| | ... арналған параллаксометр ... мен Ватт | | ... | ... бинокуляр, жанып тұратын |
|Сканирлеуші |1х; 4х ... ... ∆р ... оң жақ ... ... | ... ... ... асырылады |
|ОМ И (Италия) | | ... /64 | ... ... бар ... |
| |1х; 6х ... ... ∆р ... арналған |
| | ... ... ... |
| | ... кронштейн ... ... | | ... ... | ... ... түріндегі жарық |
|стерескоп |4х ... бар ... ... |
| | ... ∆р ... арналған |
| | ... ... |4х ... ... ... |
|механизмді айналы | | ... | | ... ... ... Егер q1,5 ... марканың орнына қарамастан,
стереоскоптық бейне қосақталып көріне бастайды. Бұл ... ... сол жақ ... ... ... ... ... жәшігі
құралға немесе жарық түсіруші құрылғыға тұғыр ретінде қолданылады.
Жәшіктің ... ... ... ... жоғарғы жақтауында 65х30
см өлшемдегі күңгірт әйнегі бар, оған түссіз аэросуреттер қойылады. Құралға
жоғарыдан ... ... ... ... ... басылым түсіру
кезінде құралды терезенің қасына қойып немесе екі ... ... ... Егер басылым жұқа қағазға ... ... ... ... болады.
Сканирлеуші стереоскоптардың қазіргі түрлеріне Хилгер мен ... ... ... ... ... ... ал 16-суретте
құралдың оптикалық сызбасы көрсетілген.
Бақылау жүйесі 4х ... ... ... түрінде жасалған.
Өлшеу маркалары жанып тұрады және стереоскоптың ... ... ... ... ... оптикалық сызбасы
Бақылау жүйесіне марканы енгізу үшін ... ... ... ... ... оның ... айна бөлігінің түссіздігі 20-30%
шамасындағы шағылысу қабілеті толық емес ... ... бар. Оң жақ ... ... ... бар ... ... орналасқан. Ол ұзына
бойғы параллакстарын өлшеуге мүмкіндік береді. ∆р өлшегенде марка оң ... ... көру ... ... ... ∆р ... кезінде стереоскоптық көріністі нашарлататын ... ... ... ... бақыланатын учаскенің ауданының кішіреюі). Бұл ... ... ... ... ... мен Ватт стереоскоптарының сканирлеу ... ... ... ... оң жақ аэросуретті q қозғалтатын
аэросуреттерді бекіту ... мен қос ... ... ... ... ... Негізгі құрылымдық бөлігі –арка ... ... ол ... ... ... және оған параллель-
қозғалысты механизм ... ... ... емес аэросуреттермен жұмыс
жасауға арналған және жарық тек үстінен ... жылы ... ... аэрофильмдердің сапасын бақылауға
және контактылы ... ... ... аралас дешифрлеу құралы
–фотопретті жасап шығарды. Құрал ені 120 м ... 10-30 ... ... түрде орайтын электр келтіргіші бар жарық ... ... орау ... де ... ... айқындылығын
және эмульсияның түйіршіктілігін бақылау үшін ұлғайту ... ... ... 4х; 6,3х; 10х ; 16х; 25х ... ... ... болған жағдайда 25х окулярын орнатуға болады, оның
көмегімен 100х ... ... ... - ... ... ... бейне учаскесін аэронегативтердің бірінде
қарастыруға мүмкіндік береді. Бақылау ... ... ... max ... ол ... ірі ... пен ... еместігі білінбейді.
15-сурет. Цейсс-Йена стереопантометрі
Осылайша алынған шама ... ... мен ... ... ... ... бұл бақылаушыға арналған шектік
ұлғайтылуы max мен R рұқсат ету қабілеттілігі арасындағы ... ... Бұл ... ... Rmax2. ... ... мынадай: α═2.
Дешифрлеу кезінде стереомикроскоптың ... ... ... стереоскоп орнатылады. Стереоскоптың ... 3,5х ... ... ... ... ... бейненің ұсақ
бөліктерін көрсете алмайды. Сондықтан қажет болғанда ... ... ... көмегімен жүргізіледі. Фотопреттің өлшемдері
113х59х80 см, салмағы 80 ... ... мен ... стереоскопы
1 –қайырмалы бинокуляр, 2 –параллель-қозғалысты ... ... ... ... планшет, 4 –қозғалысқа келтіретін
тұтқа, 5 –микрометриялық ... ... ... және ... дешифрлеуге арналған шағын жорықтық
стереоскоптар мен стереокөзілдіріктер жатады. Жорықтық стереоскоптардың
өлшемі мен салмағына ... ... ... және ... ... олар ірі ұлғайту бақылау жүйелерін қолдана алмайды.
17-сурет. Хилгер мен Ваттың стереоскопының оптикалық ... ... ... 2 ... ... ... 3 –жанып тұратын
марка, 4 –параллактикалық бұранда
Сапаржорықта дешифрлеуге қолайлы болу үшін қазіргі ... ... ... ... ... ішінде үлгіге алынатыны Цейсс-Йена
фирмасының топопрет кешендері. Кешеннің барлық ... ... ... ... оның пластик табақшасына ... ... ... ... ... ... ... картаны бекітуге болады. Арнайы ... ... ... мойнына ілінеді. Аэросуреттердің жұбын стереоскоппен
қарастыру 2,7х ұлғайтылатын қалталық линзалы стереоскоптың көмегімен ... оның ... ... ... ... ... бойынша асырмаларды өлшеу үшін ... ... ... ... ... ... ... сызғыш, өлшеу ұлғайтқыш әйнегі, ұзындығы 2 м болат өлшеу орамы
енгізілген. Осыған ұқсас жиынтықтарды АҚШ пен Швеция шығарады.[12]
1.3.2.Өлшеуге арналған ... ... ... ... метрлік сипаттамаларын анықтау жай немесе
арнайы фотограмметрлік құралдар мен қондырғылардың ... ... ... өте дәл болуы қажет ... ... ... ... ... ... стереофотограмметрлік құралдарда, мысалы
стереопроектор мен ... ... жөн. ... ... көбі ... ... ... тобына жатады. Арнайы құралдардың
ішінде ерекше ... ... ... ... ... ... Бүкілодақтық аэрогеологиялық трест бірігіп жасақтап шығарған ГС-2
геологиялық стереометрдің жаңа ГС-4 үлгісі.
18-сурет. ГС-2 ... ... ... ... 1 ... 2 ... ... анықтауға арналған
алынбалы нонограммалар, 6 –құрал сызбасы, 1,3 –сызғыштар, 2 –белдік, 4,7
–дөңгелектер, 5,6 –сырғығыштар.
ГС-2 геологиялық стереометрі (18-сурет) жыныс ... кені ... ... ... ... ... ... мен
жергілікті жердің биік нүктелерін анықтауға арналған. ГС-2 СТД-2 (Воевода,
Глиндзич, Циккель, 1967) негізінде құрылған.
Кен бөліктерін анықтау СТД-2 ... Н ... ... ... ... ... ... алайда қозғалыстар мен
жіпқысқыштар бұрыштарының ауқымы ұлғайтылады (Кл мен Кп ... ... ... ... кәреткесі х белдігі бойымен жылжығанда
жіпті марканың стереоүлгіні қию ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Түзету құрылғысы екі параллель 1 және 3 сызғыштарынан ... олар ... ... ... айналып жүреді. 3 сызғыштың қабырғасы үнемі
4 дөңгелекпен беттеседі, ол ... ... ... ... ... 5 бағыттаушының бойымен қозғала ... 1 ... ... ... 7 ... ... ол негізгі
кәреткеге орнатылған 6 ... ... ... ... 5 және ... ... жіңішке сызықтар салынған. Сырғығыш нөлге келгенде
түзету құрылғысы ... ... ... ... ... ... ... х белдігі бойымен ... ... оң ... та қозғалады. Бұл ығысуды бақылаушы үлгінің х ... ... деп ... ал ... айналғанда –у белдігі бойымен
ылдилауы деп қабылданады.
ГС-4 геологиялық стереометрі ГС-2 орындайтын ... ... ... ... ... бөліктері мен жердің нүкте
координаттарын анықтауға ... ... ... және т.б., 1968). ... сондай-ақ Ф.Дробышевтың СТД-2 ... ... оған ... ... ... ... ... қондырғы, анықтау
шеңберлері бар алынбалы нүктелік ... у ... ... арқылы
құрылған. ГС-2-мен салыстырғанда ГС-4 кен ... ... ... және ... ... ГС-4 құралының жалпы көрінісі ... ... ... ... арналған қондырғы диаметрі 70
мм әйнек лимб түрінде орындалған. Лимбтың екі өзара перпендикуляр сызық-
диаметрі бар, олардың бірінің ... ±35 мм ... ... 0,5 мм ... ±0,04 мм). Лимб арнайы трибканың көмегімен үлкен және кіші шкаланың
нөлімен сәйкес келетін орталықта айналып жүреді. ... ... ... үшін ... ... 0о,5 екі ... 0-360о қара түсті азимуттық және
арнайы градустық сандары бар қызыл түсті көмекші шкала. ... ... ... у белдігіне параллель.
19-сурет. ГС-4 құралының жалпы көрінісі
Негізгі қара ... ... ... ... ... ... ... арналған. Қызыл шкаланың көмегімен көмекші теңқабырғалы үшбұрыштарды
салуға болады. ... ... ең кіші ... ... ... ... дәл өлшейтін құралдың ∆р параллакстық ... ... ... ... ... орнатқанда құрал жорықтық
стереокомпараторға айналады, оның көмегімен х,у ... ... ∆р мен q ... ... ... техникалық сипаттамалары:
Жақтаулары 30-35 мм аспайтын қабаттық үшбұрыштар бойынша кен бөліктерін
анықтау
Қабаттардың ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мм:
Х
бойынша.....................................................................
......-40-тан +35 дейін
У ... -60-қа ... ... ... ... ... бөліктердің есептеу дәлдігі, мм:
Үлкен ... ... ... ... ... мен q ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... көшіруге арналған құралдар
СП-2 стереоскоп-пантографы (20-сурет) ... ... ... ... салу ... (оптикалық пантограф) қосындысы іспетті.
Стереоскоп-пантографтың сызбасы 20-суретте берілген.
20-сурет. СП-2 ... ... ... 2 ... ... 3,11 ... 4,10 –линзалар,
5 –айна, 6 –суретқысқыш, 7 –негіз, 8 –тіреу, 9 –білте.
8 төрт ... бар 7 ... ... екі ... ... ... 5 айналы 6 суретқысқышы мен 2 бақылау мойыншасы
мен 9 білтесі қозғалады. СП-2 ... ... ... ... ... қарастырғанда, сол жақ окуляр саңылауының
астына шағылыстыратын қырлы ... ... ал 3 және 11 ... пен ... ... ... ... салынады. Мысалы,
аэросуреттің масштабы фотожоспардан кіші болса, 11 ... оң ... 3-ке ... ... ... Құрал жиынтығына 4 оң (+2Д, +3Д, +4Д, +5Д)
және 4 теріс (-1Д, -2Д, -3Д, -5Д) линзалар ... Одан ... ... масштабының қатынасын 6 суретқысқышты, 2 бақылау мойыншасын,
3,11 линзақысқыштарын қозғау арқылы және 7 негіз биіктігін 8 ... ... ... ... ара ... ... шегі:
2:1 -1:7. Құрал көлемі 300х200х70мм; салмағы 7 кг.
LUZ Цейс-Йена сурет салу құралында (оптикалық пантографы ) (21-сурет) 4
тік тіреуі бойымен 5 ... ... ол 2 ... ... ... ... ... бұрышын анықтайтын дөңгелек мойынша
арқылы байланысқан. Бұл құралда жақындату ... ... ... 6 ... ... 1 ... қыры бар қос призма
орнатылған. Призманың ... ... пен ... ... ... Кред ... ... ауыспалы линза салынатын ұяшық бар.
Кред ақырын ... 5 ... тік ... ... (1 призма мен карта
арасындағы қашықтық өзгереді) және 6 білтені көлденең қозғау (1 призма ... ... ... ... ... ... асырылады. Аэросуреттерге
3 жарық түсіруші жарық береді. ... ... ... ... (25,50 ... ... сұр ... жарық сүзгілердің көмегімен жүреді. Әр құралға Кред
өзгертуге арналған 24 линза-қондырғыдан тұратын жиынтық қоса ... +0,5Д; +1,0Д; +1,5Д; +2,0Д; +2,5Д; +3,0Д; +3,5Д; +4,0Д; ... -1,5Д; -2,0Д). ... ... шегі 24х24 см, Кред өзгеру
шегі 0,4-2,7х аралығында, көлемі 500х380х500 мм, салмағы 20,5 кг.
21-сурет. СП-2 ... ... ... ... ... стереоскоптың нұсқасы, б –сурет салу құралының
нұсқасы: 1 –призма, 4,10 –линзалар, 5 –айна, 12 –бейненің жарығын
тегістеуші алынбалы ... ... ... ... сурет салу құралы.
1 –призма, 2 –суретқысқыш, 3 –жарық түсіруші, 4 –тіреу, 5 –суппорт, ... ... ... РП-1 ... үлгісі (23-сурет) ВАГТ-да
жасақталған. Ол аэросуреттердің орталық нүктелерінің көздеулерінен тұратын
ағымдық жалпақ фотограмметриялық түсірілім ... ... ... ... (АҚШ) ірі ... ... жасауда шетел
практикасында кеңінен қолданылады.Мұндай құралдарда ... жер ... мен ... ... ... ... Олардың кемшіліктері: екі сегменттен тұратын стереожұп базисі
маңындағы өлі зоналар, К═ b, мұндағы b –аэросурет масштабындағы ... РП-1 ... 1 ... ... ... бойынша
аэросуреттерді бағдарлайтын Кп мен Кл қозғалыстары бар 3 суретқысқыштардан
тұрады. Суретқысқыштардың ортасымен өтетін тік ... ... ... айналып жүреді:4қара сызықты кеңселік әйнектен
жасалған ... ... және 9 ... ... ... 9 төменгі
сызғыштары суретқысқыштардың астына ... ... ... ... ... 11 ... ... 13 сырғығышы арқылы олар 10
бағыттаушылары бойымен қозғала ... 11 ... 12 сызу ... Сызу құрылғысының ортасы мен дөңгелектер ... ... ... көмегімен реттеліп отырады.
23-сурет. РП-1 радиал-пантографы.
1 –тұғыр, 2 –шар, 3 –суретқысқыш, 4 –жоғарғы сызғыш, 5 ... 6 ... ... ... ... 7 –бақылау жүйесі, 8
–масштаб қою тетігі, 9 –төменгі сызғыш, 10 –бағыттаушы, 11 –сызғыш, 12
–сызу құрылғысы, 13 ... ... ... ... ... түрінде құрылған.
Аэросуреттерге күндізгі жарық немесе 5 рефлекторлы екі шам ... ... ... кезінде 4 сызғыш сызықтары айқас тәрізді марканы
түзеді, олардың көмегімен нұсқасызық ... ... ... ... q тік ... стереоскоптың бір линзасын қозғау арқылы
жойылады.
Сызу құрылғысы түсіретін әр нүкте аэросуреттердің орталық нүктелерінен
b ... тура ... ... ... b(bпр –с) -7, ... ... ... арасындағы қашықтық. Бұл құралдың (bпр –с)
шамасы тұрақты болып табылады (Воевода, Глиндзич,1966).[14]
Рп-1 ... ... ... ... ... ... қашықтық,мм..................484
Кред ... ... ... ... көру ... кіші ... ... ... мен оны реттеу шегі,
град........................................................................
.............................................42±5
Көлемі, ... ... ... шығарылымға бұл құралдың жаңаша түрі
дайындалуда.
Дешифрлеу құралдарын ... ... ... түрдегі құралдар
жасақталуда. Өлшеу стереоскоптарынан басқа дешифрлеу стереоскопы мен
проектордың ... ... ... ... ... Мысал
ретінде АҚШ-тың Latagy Development Compani фирмасының көп ... ... ... ... ... түссіз және түссіз емес суреттерді ... ... 23х23 ... ... ... мен ... экранынан және 2-ден 32х дейін ... ... ... Стереомикроскоптың төменгі жағында үш қозғалмалы
екі топсалы перископ тармақшасы бар, олардың екеуі аэросуреттер ... ... ... ... ... ... бақылауға арналған. Стереомикроскопта ... 360о ... ... бар, оның ... ... масштабтағы бейнелерден
стереожұптар құрылады.
Аэросуреттерді ... ... ... ... ... және
екінші тармақтарының көмегімен ... ... ... ... ... бір ... айырылып қалады да, оның орнына
фотонегізді қарайтын үшінші тармақша қосылады. Фоторедукциялак ... ... ... ... енді ол ... айналады, оған
фотоқағаз немесе топонегіз орнатылады. Проектордың көмегімен ... ... ... ... редукциялауға болады.
Соңғы кездері геологиялық зерттеулер кезінде фотоаппараттардан алынған
суреттерден басқа жылу инфрақызыл және ... ... де ... басқа суреттерден ерекшелігі ... ... ... ... көп болуы. Шеңберлік бұрылыс кезінде,
мысалы, шолу радиолокаторының ... ... 0,1 r ... ... ... r ... экран немесе сурет ортасынан
қашықтығы. Сызықтық ұңғыларда саңылаулық түсірілім бейнелерінде ... ... ... ... ... шамасы жоғары болады.
Мұндай суреттерді картаға проекциялау үшін Бауш пен Ломб ... ... ... ... салу ... ... АР-73 арнайы проекторын
жасап шығарды. Проекциялау дисторсия мен бойлық және ... ... ... ... ... күрделі оптикалық жүйесінің
көмегімен жүзеге асырылады. Проекциялайтын камераға 23х23 см ... ... ... ... екі ... ... 2-3х және 5-
10х жүргізіледі. [15]
1.3.4. Геологилық жұмыстар кезіндегі қолданылатын универсал (әмбебап)
стереофотограмметриялық ... ... ... ... ... ... ... сүйенеді: олар негізгі ... ... ... ... ... нұсқасызықтарды
негізгі көшіруді жүзеге асырады ... ... ... ... ... егер міндетке сай болса, барлық
әмбебап стереофотограмметриялық құралдар да ... ... ... әртүрлі болуы мүмкін. Геологиялық ... үшін ... ... ... ... ... жүйелері мен бақылау
жүйесінің ауыспалы ұлғайтылуын қолданған жақсы.
Отандық дәлдігі жоғары ... айта ... ... СД-1 және СД-3 ... Бұл ... арнайы түзету
тетігінің көмегімен проекциялау жүйесінің фокустық ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтылуы
тұрақты: СД-1 үшін 4х, СД-3 үшін 4,5х. СД-3-тің ... ... ... мүмкіндік беретін ауыстырмалы окулярлар бар. Жиектеу жүйесі
–жүріс бұрандаларының көмегімен координаттау. ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтып немесе
кішірейтіп карта жасауға болады.
Шетелдік құралдардан аэросурет бойынша карта жасау мен ... Кери ... ... РG-2 ... Оның ... ... ... жиектеудің қалқымалы жүйесі бар, көлемі шағын.
РG-2 құралының ... ... ... пен ... проекторға ұқсайды.
Мұндай сондай-ақ белгілі бір нүктеге арналған ... ... ... ... және сыртқы бағдарлау ... ... ... ... ... ... арқылы суреттерді өңдеу жүзеге
асырылады. Бақылау жүйесіне галилей жүйесі енгізілген, оны бұру ...... екі есе ... ... ... ...
және 3х ұлғайтылу жүзеге асырылады. Құралдың нұсқасызықтарды жиектеудің
еркін жүйесі аэросурет ... кіші ... ... ... ... береді.
Келесі топты АҚШ геологиялық түсірілімінде топонегіз құру мен ... ... ... ... ... жүрген қос проектор деп аталатын
құралдар, соның ішінде Клеш-плоттерлер құрайды. Қос проекторлардың ... ... ... ... бар, ол ... мен ... бар ... және редукциялау пантографынан тұрады. Бұл құралдар қарапайым,
бірақ ауыр, өйткені олардың стерео ... ... ... 4-5 есе ... 2-4 стереожұптан тұрады. Қос проекторлардың өлшеу қасиеттері
өте жоғары. Кен мен қабат қуаттылығын анықтау сияқты геологиялық ... ... ... ... ... ұлғайтылған топографиялық
нобайларды құру жай жартылай автоматты құрылғылардың ... ... ... ... құралдар үлкен топқа біріктірілген. ... ең ... ... ... ... құралдары , олардың
дәлдігі жоғары құралдардан көп айырмашылығы жоқ. Олардың ... ... бері ... фирмасы шығарып келе жатқан ... ... ... ... ... ... мен жер үсті
фототеодолитті суреттерді өңдеуге арналған. Жер үсті ... ... және ... ... құру ... ... ... бағытына перпендикуляр тік жазықтыққа проекциялау).
Стерео үлгі құруда ... ... ... ... екі айналмалы сызғыш
жүйесінен тұратын Ф.Манектің есептеу-шешу ... ... ... ... ... ... 6х, ... көру аймағының диаметрі 40
мм. ... ... ... қосарланған –өтпелі және ... ... ... ... ... ... ... береді. Нұсқасызықтарды жиектеу жүйесі шар көмегімен қалқып
жүреді, құралдың оң жағында ... ... ... ... жағында тұрады. Үлгі масштабындағы базистің орнатылу шамасы 0-ден 150
мм-ге дейін. Құралған сызу ... ... ... ... ... бұл ... масштабынан екі есе ірі карталарды жасауға мүмкіндік
береді. Алайда сызу үстелінің өлшемі (500х500 ... ... ... ... бұл ... ... ... шектейді. Кез-келген
бағыттағы тура сызықтық нобайларды құру үшін кі және ... ара ... ... болатын нобайлаушы
қолданылады. Құралдың ... ... см, ... 320 ... ... (24 сурет, б) 1968 ... бері В ... мен ... ... ... Алдыңғы үлгіден айырмашылығы ... бар ... ... ... мен ... бар ... ... Координатограф үстелмен кішкене біліктердің ... ... ... Үлгі мен ... ара ... 0,2-
5,0 шамасында орнатылады. Үлгі масштабы суреттерден екі есе ірі ... ... ... ара ... 10-ға ... ... ортопроекторының сипаттамасы төменде ... ... ... ... ... жер ... ... сызу әдісіне негізделген. Ол арнайы
сызу мойыншасы мен бұйрықтық құрылғыдан ... Сызу ... ... ... сызу ... орнына орнатылады. Нобайлап сызу
дифференциалдық трансформациялаумен қатар жүреді. ... ... ... ... ... ... ... секілді салынады. Нобайлау
кезіндегі үлгісінің әрбір қиылысу нүктесінің биіктігіне сызықтық ... ... ... ... ... ... үш қыры бар, олар
қиылысу өте көп болғанда қайталана береді. Көлденең ... ... ... ... шекаралары бойынша қолмен сызылады.
Дәлдігі төмен құралдардың келесі тобын механикалық құралдар құрайды,
олардың стерео ... ... ... өзара бағдарлау бөліктерінің
көмегінсіз арнайы тетіктермен түзетуге негізделген. ... ... ... ... ұсақ ... аэротопографиялық
түсірілім мен геологиялық карта жасауда кеңінен қолданылып жүрген Цейсс-
Автотопографы (25 ... мен ... ... (26 ... ... жазықтықты түзету тетіктерімен жабдықталған, олардың
көмегімен өзара және сыртқы бағдарлауың ... ... ... мен жер ... мен ... көлбеу бұрышының нүктелерінің жоспарлы
орналасуы түзетіледі. Өзара ... ... ... ∆α түзету
қарастырылмаған. ∆α 2о, ... ... ∆р 0,5 мм ... ... Н═2500 м кезінде нүкте биіктігінің қателігі n 10 м-ге ... ... ... редукциялау коэффициенттері 0,25-2,5-ке
тең пантографтың көмегімен жүреді. Бақылау жүйесі қозғалыссыз тұрады және 4-
6х ұлғайтылатын қайырмалы бинокуляр мен 4 ... ... ... ... -1965 жылғы үлгісі, б –В ортофоты, В орографы мен электр шкафы бар В
топокарты (1968 ... ... ... ... ... орнатылған қозғалыссыз
пластмасса табақшаға орналасқан. Жұмыс контактылы ... ... ... ... Нұсқасызықтарды жиектеу аэрофотосуреттер
кәреткелерін х пен у белдіктері бойымен ... ... ... ... ... р қозғалыстары кәреткені де басқаратын параллактикалық
бұрандалар мен қол тұтқаның көмегімен жүргізіледі. Есептелген және өлшенген
нүкте биіктіктерінің келісуі, ... ... ... ... ... ... стереометріндегі сияқты 4 жоспарлы-биіктікті
нүктелер бойынша жүреді. ... үшін 5-ші ... ... ... ... ... Цейсс-Автотопографы
SMG-4 Сантони стереомикрометрі стереотоп орындайтын міндеттерді жүзеге
асырады, алайда құрылымы өзгешелеу. ... ... ... ... ... 4х. ... ... бәрі кеңістікке
арналған, сондықтан құралдар көлемді. Бірінші суретқысқыш қозғалмайды, ... ... ... қою үшін Вk ... және ... ... ... аяқ штурвалының көмегімен жою үшін q бойымен қозғалады. q
бойымен қозғалу айна мен объективтен тұратын бинокулярдың қозғалмалы ... ... ... ... өлшеу маркалары окулярдың фокалды
жазықтығында орналасқан. ∆р түзету сызғыш тәріздес түзету құрылғысы мен ... р ... ... ... бар ... тірек
дискісінен тұратын арнайы тетіктің көмегімен іске асырылады.
Сурет нұсқасызықтарын картаға түсіру редукциялау коэффициенттері 0,5-
3,0 болатын кеңістік пантографы ... ... ... ... ... ... ... көшу үшін ∆р өзгерту
пантографтың сол жақ иінінің ұзындығын өзгертумен қоса жүреді, ол биіктікті
өлшеу мен ... ... ... ... - сурет. SMG-4 Галилео-Сантони стереомикрометрі
Суреттерді трансформациялау координатограф орналасқан үстелді қозғау
арқылы да ... ... ... ... төрт ... ... ... жасалады. Нұсқасызықтарды жиектеу бинокулярды
тасымалдайтын ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады (Васильев, 1964).
Стереоскопиялық сурет салу құралдары басқа ... ... ... Олар өзгертілген түйіндері бар суреттерді өңдеудің ... мен ... ... ... ... Проекция орталары болып
бақылаушының көзінің түйіндік нүктелері есептеледі.
Өлшеулер ... ... ... ... ... пен ... үстелінің
жанып тұратын нүктесі арқылы орындалады (Скиридов, 1959). Мұндай құралдарда
ұлғаюы 1х ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін
айналы стереоскопы бар бақылау жүйесі қолданылады. ... ... ... ... орналасуына да байланысты. Соның салдарынан
өлшеу ... ... ... ал ... ... ... ... ондай сурет салу құралдары қолданыстан алып тасталынған.
Өткен жылдарда ұсақ масштабты ... ... ... РП-6 ... ... салу ... қолданылып жүрді,
онда өлшеу маркасы ... ... ұшы ... Шетел
практикасында қолданылып жүрген КЕК-плоттер (АҚШ), стереоскеч ... ... ... еш ... жоқ. Геологиялық карта
жасауда бұл құралдарды шолу дешифлеуі үшін, жақындатылған метрлік сипаттама
алу ... ... ... ... ... түсіру үшін қолданылады.
Әмбебап фотограмметриялық құралдардың ерекше тобын ... ... ... ... ... ... ... проекциялары ортогоналдыққа айналады. Ол кезде алынатын
ортофотобейне жер бедеріне байланысты ... ... ... ... ... ... және ... бірнеше түрлері бар. Кеңестік жасақтамалардан айта
кетейік: Калантаров пен ... ФТЩ-1 ... ... ... 1962), ... ... (Дробышев,
1967).
ФТЩ-1 үш проекторлы 6х6 см форматты диапозитивтер мультиплексі
негізінде құрылған, қосымша ... ... мен ... ... бар. Үш проекторлық камера орташа ... ... ... ... береді. Проекцияланған бейнелерді бақылау
сондай-ақ СС-2 ... ... ... ... де ... маркалы экранды басқару координаттық жүйе (сканирлеу жүйесі) арқылы
автоматты ... ... ... ... ... ... ... бір-бірінен
саңылау қашықтықта орналасқан өзара параллель бағыттарда қозғалады. ... ... ... ... ... болып табылатын
саңылаулық проектор да қозғалады. Аэронегатив пен ... ... ... ... проектор орташа мультиплек проекторының
көлбеу бұрыштарына сәйкес келетін көлбеу бұрыштарына орналастырылады. ... ... ... ... ... жүйе ... ... маркасының биіктігінің қозғалысы проектор мен жарық
сезгіш қабат арасындағы қашықтықтықтың өзгеруіне алып келеді.
Бейненің айқындығын арнайы ... ... ... ... ... ... ... орналасуына ұқсас аэросуреттің шағын бөлігі
шамасындағы жарық сезгіш қабатқа жарықтың енуін қамтамасыз ететін жабынды-
саңылаулы жүйе ... ... ені ... ... ... ал
ұзындығы жер бедеріне байланысты реттеліп отырады. Таулы аудандарда
саңылаудың ... ... 0,1-0,2 ... ... етіп ... бір ... немесе тұтас фотожоспар шеңберіндегі үздіксіз фотобейне
алуды қамтамасыз етеді. Бір реңді ... алу үшін ... ... ... ... бар ... құрылғының көмегімен реттеледі.
Стереофотопроектордың негізін Г.В.Романовскийдің стереопроекторы
құрайды. ... ... ... ... жоспарымен бір уақытта
ортожоспар алу мүмкіндігі қарастырылған.
Ф.В.Дробышевтың фотостереографының сызбасы стереографқа ұқсас, ... ... ... оның ... ... ... ... аэронегативтердің трансформациясы жүргізіледі. СД-1; СД-3
үлгілерінен айырмашылығы фотостереографтағы визирлік белдікті ... ... ... ... ... ... негіздері, 1967).
Жағдай мен горизонталь сызықтарды жүргізу ... оның ... ... ... ... сельсиндік байланыс
орнатылған. Фотостереографтың ... ... ... ... ... бақыланатын аэросурет бейнелерінің жарық
сезгіш қабатқа ... ... ... ... орындалады.
Аэросуреті бар фотокассетаның саңылауының қозғалыс тетігін іске ... ... ... ... ... беруші ретінде проектор экранын тік ... ... ... ... арқылы байланысқан аяқ штурвалы болып
саналады. Бақылаушының міндеті –автоматты ... ... ... маркасын
стерео үлгі бетінде үздіксіз ұстап отыру. Фокусты сақтап қалу ... ... ... жүйесімен жабдықталған. Фотостереографта
ортожоспар құрумен қатар әдеттегі стереографтағы сияқты ... ... оның ... ... бұрынғы алынған ортожоспар қолданылады.
Егер ортожоспардың бірнеше данасы ... ... ... ... ... ... ... немесе фотоқабықша орнатылады. Ол
кезде ... ... ... ... да, одан ... ... ... 1963).
Ортопроекторлардың барлық келтірілген түрлері өте күрделі ... ... ... ... әрі ... ету мақсатында Ф.В.Дробышев СД-3
стереографының сериялық шығарылымына арнап фотоқондырғы ... ... ... ... ... ... өтпейтін қапта болады және
стереограф үстеліне ... ... ... ... ... ... ... орнатылады. Фотоқондырғы кәреткесі
стереографтың аэросуреттерінің бірінің ... ... ... ... тура, қадамдық, кері қайталау
қозғалыстарын ... ... ол ... ... пен ... жүйесінің
көмегімен саңылау арқылы аэросуретті бұрап түссіз негіздегі фотоматериалдың
бетіне шығарады. Соңғысы ... кері ... ... ... ... ... ... көмегімен алынған
ортонегативтер соңынан ортожоспар мен картаның қажетті масштабына дейін ... есе ... ... ... 1967).
Шетелде ортопректорлар кеңінен қолданылуда. Цейсс-Йена ... ... ... ... ... ... ... ортопроекторды жасап шығарды. ... ... ... ... GZ-1 Цейсс-Аэротопограф ортопроекторы да
әмбебап құралдардың қондырғысы болып табылады. Проекторлары аэросуреттердің
фокустық ... ... ... тұрады, өйткені бұл жерде проекциялау
сәулелерінің осындай түйіндері бар 1-ші қатарлы ... ... ... геологиялық түсірілімінде ЕР-55 үш проекторлы әмбебап
балпекс ... ... Т-64 ... ... геологиялық
карта жасауда аэрофотонегіз ретінде қолданылады. Т-64 ортофотоскопында
жобалау ... ... ... ... ... ... асырылады.
Бақылаушының міндеті –көлемі 25 мм болатын қозғалмалы құрамды бөлік
ауданын стереоүлгі бетімен үйлестіріп беттестіру. ... ... ... ... ... ... ... қабаттың қасына орналасқан. Орталық
проектордың бейнесі көк ... ... ... емес ... ... ... ортофотобейне аэросурет масштабынан шамамен 3 есе үлкен
үлгі масштабындағы орталық суреттен ... ... ... ... ... ... жасалады (Scher, 1964).
В топокартының құрамына кіріктірілген қондырғы ... ... ... ... ... ... ... саралап
трансформациялауға арналған. Ол тікбұрышты арнайы тұғырға орналастырылып, ... ... ... бекітіледі. Трансформациялау масштабы
аэросурет масштабына ... 0,7-5,0 ... ... ... ... ... оң жақ ... салынған диапозитив қолданылады.
Бақылау жүйесінің оң жақ ... ... мен ... ... жарық
бөлгіш куб орналасқан, ол В ортофотына жарық енгізудің басы ... ... ... ... ... ... бейнесінің бөліктерін
трансформациялаудың цилиндр пішіндес бетіне ... және ... ... ... 600х750 мм ... ... кигізіледі.
Ортосуретті көшіру х-х бағытында цилиндр барабанын айналдыру, ал у-у
бойымен көлденең ... ... ... ... ... ... ... инверсиялық призманың автоматты түрде басқарылуы арқылы жүргізіледі,
осыған байланысты ортофоттың оптикалық жүйесі ... ... ... ... ... оң жақ ... қозғалуымен қатар
жүзеге асырылады.
Саңылау пішіні тікбұрышты. Трансформация коэффициенті мен жер ... ... ені ... 1 ... ... ... ... Саңылау көлемі
сондай-ақ экспозиция шамасына да байланысты болады, ол диафрагма шамасын Z
шамасына сай трансформация масштабына ... ... ... ... ... ... теңестіріледі. Саңылаудың ортосуретке тіке және
кері қарай жылжу жылдамдығы 1,5-2,0 мм/сек шамасында .Бұрылу ... ... ... ... және ... тетігінің көмегімен
басқарылатын жалпақ-параллель табақшаның көмегімен жүргізіледі.
В ортофотында ақ пен қарадан ... ... ... және спектрлік
аэросуреттерді қосымша түзету құрылғыларының көмегінсіз өңдеуге болады. В
ортофотында сондай-ақ аэросуреттерден басқа жер үсті суреттері де
фронталдық ... ... ... СТЕРЕОҚҰРАЛДАР.
1. В трансмаркы.
Трансмарк құралы (27-сурет) Германияда шығарылады, кеңістіктегі
фототриангуляция желісін құру алдында аэросуреттердің ... ... ... ... ... ... ... құру
дәлдігін арттырады және стереоскопиялық ... мен ... ... ... ... ... ... едәуір
қысқартады. Трансмарктың негізгі жүйелері: сурет тасымалдағышы, бинокулярлы
микроскоп, лазерлік сәуле ... ... ... ... ... см форматындағы суреттерді маркалауға арналған. Тасымалдағыштардың
әрқайсысы басқару тетіктері мен есептеу ... ... 10 мм ... у белдіктері бойымен дербес қозғала алады (бөліктің ең кіші бағасы 0,002
мм), ал Z белдігі бойымен -6 мм ... ... ... ... ... ... ... көрінісі: 1 –суретқысқыштар, 2 –бақылау жүйесі;
б –оптикалық жүйенің сызбасы
Тасымалдағыштар суреттерді тегістеу құрылғыларымен жабдықталған, ... ... ... ... ... 1 кг ... Бинокулярлы микроскоп сурет учаскелерін 25 мм диаметрмен, 10х
дейін ұлғайтып ... ... ... рұқсат етілген қабілеті 70 лин/мм.
Импульсті рубин лазерінен шыққан сәуле шоғыры (694,3 нм) призма-кубтың
көмегімен бөлініп, бинокулярлы микроскоптың ... ... ... ... ... ... эмульсия қабатына диаметрі 0,07 мм
жарық ... ... ... Бинокулярлы микроскопта жасыл түспен
жанып ... ... ... ... олардың нүкте пішініндегі
диаметрлері 0,033мм; 0,050 мм; 0,066 мм және ... ... ... мм, олар лазерлік жарық ... ... ... призмаларының
көмегімен бинокулярлы микроскоптың тармақтарындағы бейнелер ... 360о ... ... ... Бұл бұрыштардың дискретті орындары
бар , олар 0,90,180,270о тең, оларды тура, кері және ... ... ... ... ... нүктелерді маркалау стереоскоптың үлгісінің
тиісті нүктесіне жалған ... ... ... ... және ... ... кейін барып орындалады. Лазерлік сәуле әсерінен
эмульсия қабаты ... ... 0,07 мм ... ... ... ... ... жұмысының ең жоғары жиілігі минутына 3 жарықшаны құрайды.
2. Интерпретоскоп
Германияның «Карл Цейс» фирмасы стереоскопиялық шифр ... ... ... ... ... ... ол ... микроскоп
пен суреттер мен ені 30 см фильм орамасын орналастыруға арналған ... ... ... микроскоптың әрбір тармағы 2-ден 6х-ға, 5-тен
15х-ке дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Ұлғайтуды сатылап жүзеге асыру
ауыспалы ... ал ... көшу ... айналымдық
жүйелердің көмегімен жүзеге асырылады. Дербес сатылап-біртіндеп ... ... ... суреттерді қарастыруға болады. Пехан призмасының
көмегімен ... ... ... ... ... ... ... тура, кері және нөлдік жарық көрінісі үшін, сондай-ақ кесілмеген
фильмнің суреттерінің 1, 2 ... ... ... ... ... Х,Ү ... ... қалқып жүретін
қолмен басқарылатын кәреткелерге орналасады, олар ... ... ... ... және ұзына бойындағы ... ... ... Ұзына бойғы параллакстың есептеу дәлдігі 0,02 мм. ... ... ... көрсетілген қозғалыстардың көмегімен стереоүлгінің
кез-келген нүктесіне көзделуі мүмкін.
Ұзына бойғы ... ... ... ... ... шифры
шешілген нысандардың биіктігі бойынша өлшемдерін анықтауға мүмкіндік
береді. Үстелдің әйнектен жасалған ... ... ... ... ... ... объективінің кәреткелерінде орнатылған жарық шамдар жарық
түсіріп тұрады. Құралдың екі құрылымдық нұсқасы бар: бір және ... ... ... кеңестік және оқу мақсаттарында қолданылады.
Құралдың аумағы мен салмағы 120 смх70смх128см; 176 кг.[8]
28-сурет. Интерпретоскоп:
а –құралдың жалпы көрінісі: 1 ... 2 ... 3 ... ... –оптикалық жүйенің сызбасы
III. ФОТОГРАММЕТРИЯЛЫҚ ҚҰРАЛДАРДЫҢ САЙМАНДЫҚ ДӘЛДІГІН АНЫҚТАУ. ЖАЛПЫ
ЕРЕЖЕЛЕР
Әдетте дәлдік саймандық қателіктерді статистикалық ... ... бір ... ... ... санмен сипатталады. Фотограмметриялық
құралдың саймандық дәлдігі екі келісілген шешімнің арасындағы ... ... 1) ... ... ... шешім мен 2) құрал
теориясына сәйкес орындалған дәл аналитикалық шешім. ... ... ... негізгі көздері: құрамдық бөліктерін
дайындау мен жинаудағы қателіктер; ... ... ... ... мен ... ... ... кезінде бөлінуі; температуралық
ауытқулар; құрамдық бөліктердің ластануы мен тозуы; оптикалық жүйелердің
аберрациясы. ... ету ... ... саймандық қателіктер кездейсоқ және
жүйелі болып бөлінеді. ... ... ... ... жұптағы
люфт кесірінен, құрамдық бөліктердің ластануынан, майдың қоюланып қалуынан,
температура әсерінен болады. Олар тұрақты ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің тұрақсыздығы сияқты анықталуы
мүмкін. Жүйелі қателіктер мына факторлар ... орын ... ... ... мен ... ... бір бөліктердің
екіншіге күш түсіруі, бөліктердің ... ... ... ... ... ... түзу ... олардың өзара параллель
немесе перпендикуляр орналасуындағы қателіктер, ... ... ... мен тісті доңғалақтардағы қателіктер, топсадағы ... т.б. ... ... ... ... бір нүктені бірнеше
рет өлшегенде де бір ғана ... шама ... ... ... ... ... ... қателіктері көптеген
себептерге байланысты туындауы мүмкін, ... ... ... ... ... қондырылуындағы өзгерістерге қарай соңғы
нәтижеге әсер етеді. Фотограмметриялық ... ... ... ... ... аталған кемшіліктерден басқа, оператордың
салғырттығынан пайда болатын ... де айта ... жөн. Ол ... ... және ... ... ... Кездейсоқ қателіктер оператордың
қабілеттеріне байланысты болса (мысалы, көзінің көру ... ... ... де ... ... ету ... ұлғайтуы) болады.
Кездейсоқ қателіктерді бірнеше қайтара өлшеу арқылы жоюға болады. Өлшеудегі
жүйелі қателіктер (тұрақты тұлғалық қателіктер) оператордың көру ... ... ... ... ... кезінде
ол қателіктерді болдырмас үшін, барлық өлшеу кешенін бір оператор ... ... ... ... ... кездейсоқ және
жүйелі деп бөлудің өзі қиындық туғызады. Әр құралдың ... ... ... ... ... есте ... ... қателіктерді
статистикалық талдаудың қазіргі әдістері осыған ұқсас міндеттерді ... ... ... ... ... ... фотограмметриялық
құралдар үшін шартты-статистикалық деп аталатын әдіс тиімді деп ... ... ... мәні ... алдымен құралдың құрылымдық ерекшеліктеріне
қарай қателік теңдеулерінің бастапқы көрінісі анықталады. Сосын осы ... ... ... сынақ арқылы анықталады. Саймандық қателіктерді
статистикалық талдау негізінде қателіктер теңдеулерінің түріне ... ... ... ... әрі ... ... дәлдікті
бағалауда қолданады. Осымен қатар құралда өлшеу ... ... ... нәтижелерін математикалық өңдеудің тәртібін ретке ... ... үшін ... зерттеулерінің нәтижесінде кездейсоқ және жүйелі
қателіктердің мүмкіндік мәнін анықтайды. Құралды ... ... ... және жүйелі қателіктердің сандық мәндері ... ... ... ... онда ... дәлдігі қанағаттанарлық деп
есептелінеді. Құралдың кездейсоқ және ... ... ... үшін математикалық аппарат ретінде ең кіші текшелердің әдісі
қолданылады.[16]
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл ... ... ... үш ... ... және ... тізімінен тұрады.
Әр бөлімде стереофотограмметриялық құралдардың ... ... ... бөлімде жалпы стереофотограмметриялық құралдарына сипаттама
берілген. Бұл бөлім үш бөлімшеден тұрады.
Бірінші бөлімшесінде әмбебап стереофотограмметриялық құралдары ... ... ... ... ... бойынша
жергілікті жердің үлгісін жасап, оның ... ... ... үш
координаттарын табуға мүмкіндік беретін құралдар ... ... ... ... ... жағдайда өңдеу жұмыстарын түгел орындауға мүмкіншілік
беретін күрделі аспаптар ... ... ... ... жұмыстарында
олармен кеңістікте трассалау мен трассаны фотограмметриялық нивелирлеу, жер
бетіндегі түрлі ... ... ... ... ... жер бедері мен контурларды ... және с.с. ... ... ... ... ... ... проекциялаушы құралдарда – проекциялаушы ... ... ... ... ... өтетін сәулелердің
ағынынан құралған; механикалық проекциялаушы құралдарда – проекциялаушы
сәулелердің ... ... ... ... ... ... ... механикалық проекциялаушы құралдарда – проекциялаушы
сәулелерді ... ... ... ал ... ... үшін ... ... механизмдер қолданылады; аналитикалық ... ... мен ... ... аналитикалық түрде ЭЕМ-ді пайдалану
нәтижесінде шығарады.
Әмбебап стереофотограмметриялық құралдарға ... ... ... ... СПР-3 – ... ... ... стереофотограмметриялық құрал. Оның аэросуреттерді өлшегенде
жұмыс ... ... ... ... ... арқылы қозғалмайтын
центрлерден кертпелер жасау. [17]
Аэрофотосуреттің көлбеулігінен пайда болған нүктелерінің ығысуынан
түзетулерін автоматты ... ... ... ... ... СПР-3 ... рама мен ... құрылады.
Станинада Y штурвалының көмегімен қозғалатын ординаталар бағыттау
кареткалары ... Сол ... ... ... Х штурвалының
көмегімен абцисса кареткасы қозғалады. X пен Y ... ... ... ... ... ... болып саналатын базистік
каретка аяқ штурвалдың ... ... ... мөлшері биіктік
санағышпен суретке ... ... ... ... ... ... ... Ол экранның үстінде
бекітілген және аяқ педальдің көмегімен ... ... ... ... ... ϐx, ϐy және ϐz ... белгілейді.
Аэрофтотсуреттердің кареткалары, коррекциялық ... ... ... байланысқан проекциялаушы рычагтардың
көмегімен жылжитын, жалпы кареткада орналасқан. ... ... ... қоса ... ... қашықтықтардың
кареткасы тік вертикал бағытта жылжиды.
Коррекциялық механизмдер көлбеу фотосуреттен өлшеу нәтижелерін
горизонталь аэрофототүсіру ... ... ... оптикалық
жүйелерінің объективтеріне әсерін ... ... ... ... α, , α' тұтқаларымен қояды. Бұл ... ... ... да ... ... мен СД-3 ... ... ... ... ... әмбебап құралдар. Бұлар байламы түрлендірілген проекциялаушы
сәулелермен ... ... және ... ... ... ... ... модельдің деформациясын әр бақылаған нүктеде жоятын
арнаулы коррекциялық ... ... СД-3 ... ... ... проекциялаушы сәулелерінің бойымен
бағытталған жоғарғы дәлдікті рычагтардың көмегімен әр нүктені механикалық
керту ... ... екі ... ... бар. Олардың еңістіктерін
аэрофтотсуреттердің түрлендірілген еніс бұрыштарының шамасына сәйкес
келтіреді. ... ... ... ... ... ... фокустық қашықтықтары өзгеріп, нүктелердің
абциссалары мен ординаталары трансформацияланады. ... ... 0,5 ... ... тең пантографпен жабдықталған. Сызғыш қондырғысы марканың
модельдегі ... ... ... ... ... ... сызады. Стереограф СД-3 ... жер ... ... ... ... ... ... ОФДП-
2 жасалған. Ол тірегіш дифференциялық фототрансформациялау принципі бойынша
жұмыс істейді.
Стереограф пен ... ... ... ... қашықтығы
55 тен 210 мм дейінгі, түрлі аэрофотосуреттерді өңдеуге ... ... мына ... ... ... жұмыстар, аэрофотосуреттерді өзара
бағыттау, геодезиялық (сыртқы) бағыттау, жер бетінің жекеленген ерекше
нүктелерінің орнын анықтау, ... мен жер ... ... ... планның планшетін көркемдеу.
Аэрофотосуреттерді әмбебап құралдарда өңдеудің алдындағы даярлық
жұмыстарға: құралдың түгел шкалаларының ... ... ... ... ... ... немесе
стереопроекторда қоюға болатынын тексеру, проекциялау ... ... мен ... ... суретұстағыштарға, ал оларды құралдың
сәйкес кареткаларына орнықтыру ... ... ... ... қаратып, ал диапозивтер мен
суреттерді эмульсиясын жоғары қаратып орналастырады. ... ... СД-3 ... мына ... ... - ... масштабындағы суретке түсіру базисі; 1: ... ... 1: – ... ... ... ... мәнін есептегіштің шкаласында бекітеді.
Аэрофотосуреттерді өзара бағыттауды стереопараның алты стандартты
нүктелерінің көлденең ... жою ... ... ... сол жақтағы және оң жақтағы камералардың корректорларымен
жасайды. Алдымен суреттерді ϰ және ϰ' ... ... ... 2 және ... көлденең параллакстарды жойып, аэрофотосуреттерді бастапқы
бағыттармен бағыттайды. Одан соң корректорымен 3 және 5 ... ... ... жартысын, ал корректорымен қалған
көлденең ... ... ... ... ... әрекеттер әр
нүктедегі көлденең ... ... ... ... Одан ... ... 4 ... көлденең параллакс жойылады. Өзара
бағыттаудың ... 6 ... ... жүргізеді. Егер де қалдық көлденең
параллакс барлық нүктелерде болмай, ал тексеруші 6 нүктеде оның мәні 0,1 ... онда ... ... ... Ал 6 ... ... ... шектен артық болса, аэросуреттердің және коррекциялық
механизмдердің децентриясын формулалармен ... ... сол ... ... ... ... енгізеді. Осы көрсетілген жұмыстар циклы 6-шы
тексеру нуктесінде қалдықты көлденең параллакстар шектелген ... ... ... ... ... ... – жасалған модельді
масштабтаудан және ... ... ... ... ... ... ... төрт нүктелер арқылы
жүргізеді. ... ... ... ... ... модельдің
масштабы мен жасалатын планның масштабының қатынасына ... етіп ... соң ... ... ... даярлап, оларға жасалатын
топографиялық планның масштабы бойынша бағытталған стереопараның нөмірлері
мен геодезиялық биіктіктерін көрсетіп, барлық тірек нүктелерін ... ... ... тағы ... Карл ... ... ... топопкартасы,
стереопланиграфы, топофлексі, Вильд фирмасының автографы (Швейцария) А-7, А-
8, А-9, А-10, ... ... ... ... ... ... аналитикалық стереоқұралдар AP, AP-IC, AP/C ... ... ... ... ... жоғарғы
дәлдікті стереокомпараторлармен, электронды есептеу машиналарымен ... ... ... және ... ... ... ... дәлдікті құралдар – аналитикалық плотерлерде белгіленгенде
қолданылады. Бұндай топографиялық түсірудің нәтижелері топографиялық план
немесе ортофотопландар ... ... ... ... ... қолданылатын математикалық (цифрлық) модельдер ретінде берілуі
мүмкін.Соңғы кездерде фотобейнелерді цифрлық модельге түрлендіретін арнаулы
аналитикалық әмбебап құралдар мен ... ... ... ... ... ... ... горизонтальдарды сызуға және карта
мен пландардың ... ... ... ... ... ... А-2000 («Вильд», Швейцария), Стереоплоттер ... ... ... т.б. жатады.
Стереоматта аэросуреттерді ... ... ... ... ... ... ... жер
бетінің рельефін сызатын, профильдерді және жердің цифрлық моделін жасайтын
арнаулы ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге, горизонтальдар жүргізілген
ортофотосуреттерді жасауға және ... ... ... жазуларда
белгіленген жердің цифрлық моделдьдерін құрастыруға ... ... ... ... ... әмбебап стереокартограф
«Трассер-77» (Франция) жатады. Ол фотосуреттер орналасатын ... ЭЕМ және ... ... ... ... поляризацияланған көзілдіріктің көмегімен стереоскопиялық түрде
экранда ... ... ... ... ЭЕМ мен диалог
жүргізуіне ... ... ... ... камералардың көмегімен
сызылатын планның бейнелері ... ... ... ... ... керекті мәліметтердің бәрін электронды
есептеу машиналарында өңдейді.
Екінші бөлімшесінде стереофотограмметриялық құралдардардың келесі түрі
... ... ... ... дифференциалдық
стереофотограмметриялық құрал қандай да болмасын бір ғана ... ... ... ... ең көп ... түрі ... ... – кеңістіктік немесе көлемдік қос ... тік ... ... ... осы ... (бойлық және көлденең параллакстерін) өлшеу үшін қолданылатын
стереофотограмметриялық ... ... ... ... ... ... жәрдемімен түсіріледі.
Үшінші бөлімшеде геологияда қолданатын стереофотограмметриялық құралдар
жайлы сипатталған. Геологиялық дешифрлеу кезінде жұмыс кезеңі мен ... ... ... өлшеуге, ... ... ... ... Мұнда геологиялық түсіру
жұмыстарының отандық және ... ... ... ... ... мен қысқаша мәліметтер берілген.
Стереоскоптар –геологиялық жұмыстар кезінде кең таралған және кез-
келген жағдайда ... ... ... ... ... әртүрлі құрылымдық жағынан сан алуан стереоскоптар ... ... ... мен ... ... әртүрлі
болғандықтан, оларды жіктеу қажет, алайда жалпы топтастырылмаған. Барлық
стереоскоптар негізінен 3 топқа ... ... ... ... ... қамту қабілеті жоғары
үлкен дешифрлеу стереоскоптары жатады. Мұндай стереоскоптардың ... ... ... жоғарғы шегі 15х төмен болмауы тиіс. ... ... ... ... ... ... бір ... бірнеше ұлғаюы болады,
олардың шегі 3,5-15х. Орташа стереоскоптардың құрылымдық түр-тұлғасы
әртүрлі ... ... ... ... ... ... ∆р ... бойғы параллакстарын өлшеуге және стереожұп ауданы
бойынша көзбен көру аймағын жылжытуға арналған ... ... ... ... ... аумағы шағын жиналмалы жорықтық стереоскоптар мен далада
немесе ... ... ... ... ... белгілі бір жердің немесе жеке нәрселердің суреттерін
(бейнелерін) көлемдік қалыпта қарауға ... ... ... ... ... ... екі ... көретіндей стереоскоптық
(көлемдік) әсер алу ... бір ... екі ... көру нүктесінен
түсірілген екі фотосурет болуға тиіс, яғни оның біреуі оң ... ... сол ... көруіне сәйкес келуі керек. Бұл кескіндер өздеріне
сәйкес келетін оң және сол ... ... ... т.б. ... әсер ... ... стереоскоп объектінің ортақ нүктелерін
беттестіріп қабылдайтындай етіп жасалады. Бұл үшін бір жағдайда ... ... бір ... шағылдырғыш айналар (немесе призма)
қолданылады.Стереоскоп көбінесе суреттерді ... ... ... 100 ... түрі бар. Стереоскоптың механикалық ... ара ... ... және оларды фокусқа келтіруге
мүмкіндік береді. Стереофотография, астрономияда, атом ... т.б. ... ... ... құралдар сипатталған. В трансмаркі және
интерпретоскоп туралы айтылған.
Үшінші бөлімде ... ... ... ... ... ережелер көрсетілген.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақ Совет Энциклопедиясы. 8 том. Стереофотограмметрия бөлімі
2. Урмахер Л. С. ... ... и ... ... ... 1962 г. [12-29]
3. А. Н. Успенский «Геодезия» 1964 г. [202-210]
4. Дробышев Ф. В. ... в ... ... Е. И. « ... ... ... 1986 г. [8-35]
6. Қалмұратов Е. Б., Қалмұратов Ж. Е. «Аэрогеодезия (лекциялық курс)»
Алматы, 1998 ж. ... И. Ф. ... П. Н. ... Г. А. ... ... ... ... Недра, 1988 г. [214-219]
8. Н. Н. Воронков, В. С. Плотников, Е. И. Калантаров, А. Н. ... ... ... ... ... Москва Недра, 1991 г. Под. ред. В. П. Савинных, В. ... ... ... А.Н., ... Ю.Н. и др. ... – М.: Недра 1989,
[15-17]
10. Лобанов А.Н. и др. Фотограмметрия. – М.: ... 1983 г. [52-68], ... ... ... по ... ... съемке
карьеров. М.: Недра 1970 г. [98-111], [124-128]
12. Методическое указания по ... ... ... с ... ... ... II ... Ленинград,
1971 г. [14-19]
13. Под. ред. А. И. ... и В. К. ... ... исследований», Изд. Недра, Ленинград 1971 г. [120-137]
14. Господинов Г. В. «Дешифрирование аэроснимков», Изд. МГУ 1961 ... ... И. А. ... ... ... ... ... В сб. Фотограмметрическая обработка и
дешифрирование аэроснимков» ... 1963 ... ... Л. Е. ... ... и ... географического
дешифрирования аэроснимков». Изд. ЛГУ 1967 г. ... ... Л. Н., ... В. Б. ... ... и пути ... в Советском Союзе. В сб. Аэросъемка и ... ... 1967 г. ...

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастардың ауытқитын мінез-құлық стереотиптерінің әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктері мен себептері37 бет
Стерилизациялаудың түрлері7 бет
Стерильді және асептикалық жағдайда дайындалатын дәрілік түрлер. Шаншуға арналған ерітінділер технологиясы.6 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
«1-АЛЛИЛ-2,5-ДИМЕТИЛПИПЕРИДОЛ-4-ТІҢ ФЕРМЕНТАТИВТІ ЭТЕРИФИКАЦИЯСЫ»65 бет
Ішкі сөлініс бездер физиологиясы6 бет
Актиномикоз, аспергиллез ауруларында қолданылатын биопрепараттар. Пастереллез, колибактериоз ауруларында қолданылатын биопрепараттар7 бет
Аурухана мен емханалардағы бөлімшелерде жүргізілетін санитарлық эпидемияға қарсы іс-шаралар тәртібі8 бет
Білім беру жүйесінің құрылымы мен принциптері8 бет
Бактерия9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь