Зілзала және оның салдарымен күрес

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Зілзала және оның салдарымен күрес ... ... ... .4
2. Жер сілкінісі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
3. Сел. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
4. Қар көшкіні. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
5. Опырылмалар. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
6. Қар басу. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
7. Дауыл. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
8. Су басу. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
Азаматтық қорғаныс шараларының ішіндегі ең маңызды шаралар зақымданған аймақтарда халықты құтқару жұмыстарын жүргізу, сондай-ақ авариялардың, катастрофалардың және стихиялық аппараттардың зардаптарын жою шаралары болып табылады.

Зілзала - бұл кеннеттен пайда болатын, халықтың айтарлықтай бөлігінің қалыпты тірлігін күрт бұзатын, материялдық құндылықтарының үлкен шығынын алып келетін, сондай - ақ адамдар мен хайуанаттарды өлім - жітімге ұшырататын табиғат құбылысы.
Әрбір зілзаланың өзіне тән физикалық қасиеті, пайда болу себебі, қозғаушы күші, сипаты мен даму сатысы, қоршаған ортаға өзіндік ықпал ету ерекшелігі бар.
Зілзаланың пайда болу себебі мен сипаттамысын білу дер кезінде шаралар қабылдауға, олардың кейбіреулерінің қиратқыш күшін азайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы аумағында мынандай зілзалалар болуы мүмкін: жер сілкінісі, сел, қар көшкіні, сырғымы, дауыл, су тасқыны, буырқасын және өрт болуы мүмкін.
Каспий теңізінің деңгейінің өзгеруіне, Арал теңізінің құруына, Балқаш өзеннің таяздануына байланысты құбылыстар табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар арасында ерекше орын алады.
        
        жоспар
Мазмұны:
Кіріспе...................................................................................3
1.‎ ‏Зілзала және оның салдарымен күрес.............4
.‎ ‏Жер сілкінісі.‭ ‬.........................................................4
.‎ ‏Сел.‭ ‬.........................................................................6
4.‎ ‏Қар көшкіні.‭ ... ... ... ‏Қар басу.‭ ‬.................................................................9
.‎ ‏Дауыл.‭ ‬....................................................................10
.‎ ‏Су басу.‭ ‬.................................................................11
Кіріспе
Азаматтық қорғаныс шараларының ... ең ... ... зақымданған аймақтарда халықты құтқару жұмыстарын жүргізу,‭ ‬сондай-ақ ... ... және ... ... зардаптарын жою шаралары болып табылады.‭
.‎ ‏Зілзала және оның салдарымен күрес.
‎ ‏Зілзала‭ ‬-‭ ‬бұл кеннеттен пайда болатын,‭ ... ... ... ... ... күрт бұзатын,‭ ‬материялдық құндылықтарының үлкен шығынын алып келетін,‭ ‬сондай‭ ‬-‭ ‬ақ адамдар мен хайуанаттарды өлім‭ ‬-‭ ... ... ... ... ... ... тән физикалық қасиеті,‭ ‬пайда болу себебі,‭ ‬қозғаушы күші,‭ ‬сипаты мен даму сатысы,‭ ‬қоршаған ортаға ... ... ету ... ... ... болу ... мен сипаттамысын білу дер кезінде шаралар қабылдауға,‭ ‬олардың кейбіреулерінің қиратқыш күшін азайтуға мүмкіндік береді.‭
Қазақстан ... ... ... зілзалалар болуы мүмкін:‭ ‬жер сілкінісі,‭ ‬сел,‭ ‬қар ... ... ... ‬су ... ... және өрт болуы мүмкін.
Каспий теңізінің деңгейінің өзгеруіне,‭ ‬Арал теңізінің құруына,‭ ‬Балқаш өзеннің таяздануына байланысты құбылыстар табиғи сипаттағы ... ... ... ... орын ... ... сілкінісі.
‎ ‏Жер сілкінісі кенеттен ... ... және ... ... ... ... сілкінісі‭ ‬-‭ ‬бұл жер қыртысында немесе мантияның үстіңгі бөлігінде кенеттен болған ... пен ... ... ... болған және елеулі ауытқу түрінде үлкен қашықтыққа таралатын жер асты дүмпуі мен жер астының қозғалысы.‭
Жер қыртысының тектоникалық қозғалысын ... жер ... өте ... болып келеді.‭ ‬Жер сілкінісінің барысында адамдар қаза болады,‭ ‬үйлер,‭ ‬жолдар,‭ ‬көпірлер,‭ ... ... мен ... ... ... ‬су құбырлары,‭ ‬канализация,‭ ‬электр беру жүйесі қирайды,‭ ‬байланыс бұзылады,‭ ‬қар көшкіні,‭ ‬сел,‭ ‬сырғыма мен ... ... ... ... ... атстар құлайды,‭ ‬адамдарды үрей билейді.‭ ‬Су асиы және су жағалауындағы жер сілкінісі кезінде теңіз түбінің қозғалыс ... ... ... ... ‬-‭ ... пайда болады,құрлықта үлкен бүлінушілік жасайды.
Жер сілкінісінің жойқын күші оның ... ... ... ... ... ‬Өйткені,‭ ‬Қазақстанның‭ ‬450‭ ‬мың шапшы километр аумағында жер сілкіну қауіпі бар.‭ ‬Бұл ... ‬6‭ ... ... ... тұрады,‭ ‬27‭ ‬қала,‭ ‬400‭ ‬-‭ ‬ден астам елді мекендер бар.‭ ‬Еліміздің‭ ‬40‭ ‬процентке жуық өндірістік ротенциял осы аймақта ... ... ... ‬Алматы,‭ ‬Жамбыл,‭ ‬Оңтүстік Қазақстан,‭ ‬Қызылорда,‭ ‬Маңғыстау облыстары,‭ ... ... ... ... аймаққа орналасқан.‭ ‬Онда өнеркәсіптің негізгі қорының‭ ‬30%‭ ‬-‭ ‬ті ... ... үй ... ‬35%‭ ‬-‭ ‬не жуығы орналасқан,‭ ‬республика халқының‭ ‬40‭ ‬процентті тұрады.
Жер сілкінісі ... ... ірі ... мен елді ... ... ғимараттар мен зиянды өндірісті өнеркәсіп кәсіп‭ ‬-‭ ‬орындары,‭ ‬жасанды және су қоймалары,‭ ‬жарылыс қауіпі бар және улы материялдар қоймасы ... ... үй ... ... ... ... обьектілердің кейбіреуінің бұзылуы‭ ‬оңалмайтын экологиялық өзгеріскеалып келуі мүмкін.‭ ‬Инженерлік желілер мен коммуникациялардың сейсмикалық юұзылуы аса қауіпті.
Жер ... ... ... мен ... ... ... ... ғимараттың өзінің зақымдалуынан шеккен шығыннан біршама есе асып түседі.‭
Жер сілкінісімен ... өрт ... ... ... ... ... бұзылады.‭ ‬Қопарылма,‭ ‬сырғыма,‭ ‬сел тасқыны және тағы басқа,‭ ... ... ... ... ... сілкісінің жанама шығына да орасан зор:‭ ‬өндірістік цтклдың уақытша тоқтауы,‭ ‬еңбек ресурстарының тартылуы және тағы басқалар.‭ ‬Сонымен қатар көлік жолдарының ... ... үй ... ... ... ... апат аймағынан кетуіне,‭ ‬ықтимал қайталама дүмпуді күтуіне ұдайы жүн-
жу жағдайындағы адамдардың ... және ... ... ... ... ... ... байланысты әлеуметтік күрделі ахуал пайда болады.
Жер сілкінісі салдарының аса ауыр ... ... мен ... ... ... бойынша жұмыстар жер сілкінісі қауіпі ескерусіз жүргізілетін құрылыс пен ғимараттарда пайда ... ... ... ретінде соңғы жылдары Қазақстанда болған жер сілкіністері салдарын келтіруге болады.‭
Халықты,‭ ‬аумақты және ... ... ... жер ... ... мақсатындағы шаралар мынаоар қамтиды:‭ ‬сейсмологиялық бақылау мен жер сілкінісінің болжамының республикалық жүйесін дамыту,‭ ‬сейсмикалық аудандастыру сапасын жақсарту,‭ ‬сейсмотөзімді ғимараттарды ... және ... ... ... білімін жақсарту,‭ ‬басқару,‭ ‬хабарлау мен юайланыс жүйелерін ... ... ... ... ‬дамыту және қолдау,‭ ‬жер сілкінісі кезінде Азаматтық ... ... ... ... оларды іс‭ ‬-‭ ‬әрекеттерге даярлау және тұрақты дайындықта ... ... ... мен ... және өзге де шараларға жер сілкінісі салдарын жою жоспарына сәйкес өзге де ... ... ... ‬Жер сілкінісі кезінде сейсмологтар бүкіл халықты рациямен немесе радиодан хабарлау ... ... өте ... ... ... жер сілкінісі.
3.‎ ‏Сел.
Сел‭ ‬-‭ ‬тау өзенінің арналарында кенеттен ... ... ... күрт ... мен және тау ... ... ... жоғарғы деңгейдегі заттардың көптігімен сипатталатын уақытша ағын
Сел ұзақ нөсер,‭ ‬мұз бен қардың жылдам еруі,‭ ... ... ... ... ‬жер сілкінісі,‭ ‬адамның шаруашылық қызметі нәтежесінде пайда болады.‭ ‬Арнайы тасқындарға қарағанда сел әдеттегідей үздіксіз емес,‭ ‬жекелеген ... ... ... және одан көп ... ... ... өзен ... үлкен еңістердің болуынан,‭ ‬борпылдақ топырақ мен бөлшектелген материалдың көптігінен,‭ ... ... ... мен ... тез еруінен,‭ ‬биік таудағы өзендерден бұзып шағуынан пайда болады.‭ ‬Селдің алапат талқандағыш күші өзінің жолында кездескен барлық гидротехникалық ... ... ... пен өзен ... ... ... ... ‬Талас Алатауының жоталарында,‭ ‬сондай‭ ‬-‭ ‬ақ Қаратай,‭ ‬Кетмен және Тарбағатай тауларындағы өзендер Қазақстандағы сел қауіпі ... ... ... табылады.
Сел тасқыны кезінде халықтың өзін‭ ‬-‭ ‬өзі ұстауы мен іс‭ ‬-‭ ‬әрекетіне зілзаланың белгілерін дер кезінде анықтау мен ... және ол ... ... ... ... әсер ... ... халық орман желектерін кесу,‭ ‬егіс жұмыстарын жүргізу,‭ ‬үй малын бағу жөніндегі нұсқаларды қатаң орындауға тиіс.
Халыққа сел ... ... ... ... ... ‬,‭ ... ‬-‭ ‬ақ оның пайда болуының алғашқы белгілері білінген сәтте ғимараттан тез ... ... ... ... ескертіп қауіпсіз орынға бару керек.‭ ‬Өрт болмау үшін үйден щыққан кезде пешті сөндіріп,‭ ‬газ кранын жауып,‭ ‬жарықты ... ... ... қажет.‭ ‬Егер уақыт болса,‭ ‬қауіпті аймақтан малды айдап кеткен жөн.‭ ‬Халық қауіпті аудандардан уақытша қауіпсіз орынға көшірілінеді.‭ ... сел келе ... ... ... тез ... ... тоқпен байланысты өшіру керек немесе шитоктан өшіріп кету керек.‭
Егер сел ... ... ... елді ... тоған нығайтылса,‭ ‬үйінділер тұрғызылады,‭ ‬сел ұстағыштар құрылады,‭ ... ... ... ... бұл жұмысқа қатысуға тиіссіз.‭
Сел тастасқынына тап болған адамға қолда бар барлық құралдар мен ... ... ... ... ... ... беретін таяқ,‭ ‬арқан,‭ ‬сырық,‭ ‬шынжыр болуы мүмкін.‭ ‬Тасқын ішіндегі адамды оның ... ... ... ... ... бағыты бойынша шығару керек.‭
Сел қаупі кезінде көшіруге қатысушы ... ... ... қарттар мен балалардың шығуына көмектеседі.‎ ‏Бірінші кезекте аурулар мен өз ... жүре ... ... шығарады.‭ ‬Еңбекке қабілетті бүкіл халық тоғандарлды нығайтуға,‭ ‬кедергілер тұрғызуға,‭ ‬ағызғыш каналдар қазуға міндетті.‭
Сел тасқынына тап ... ... ... бар барлық құралдар мен көмек көрсету керек.‭ ‬Мұндай құралдар құтқарушылар беретін таяқ немесе арқан болуы ... ... ... адамды оның шетіне біртіндеп жақындай отыра тасқынның ... ... ... ... апат сел ... елді ... ... ‬онда іздеу құтқару жұмыстарына қалыптасқан жағдайды ескеріп,‭ ‬әзірленген жоспары бойынша ... ... ... ... ... ... ... мен құралдары тартылады.
4.‎ ‏Қар көшкіні.
Қар көшкіні‭ ‬-‭ ‬бұл‭ ‬қар массасының тау беткейі ... ... ... жылдам жылжуы.‭ ‬Қазақстанда‭ ‬95‭ ‬мың ш/метр тау вумағы қар көшкіні қауіпіне ұшырайды.‭ ‬Қазақстанда қар ... ... қар көп ... және ... ... және топырақтық‭ ‬-‭ ‬бо таникалық жағдайлары бар Батыс Тянь‭ ‬-‭ ‬Шань,‭ ‬Іле Алатауы мен Жоңғар Алатауының жоталарында қар көшкіні өте ... ... тау ... ... ‬20‭ ‬-‭ ‬60‭ ‬градуспен,‭ ‬көшкін қар жаңа жауған және күн күрт жылыған ... ... ... ... жауын‭ ‬-‭ ‬шашынның жие болуыннан,‭ ‬циклондық құбылыс күшейетін наурыз‭ ‬-‭ ‬сәуір айында көбірек болады.‭ ‬Сирек қайталанатын көшкіннің ... ‬1‭ ... ... ... ... ең үлкен жылдамдығы‭ ‬100‭ ‬м/с жейін жетеді.‭ ‬Барлық көшкінділердің‭ ‬50‭ ‬%‭ ‬жуығы жазыққа дейін жетіп,‭ ‬халық пен шаруашылық объектілеріне тікелей ... ... ... ... ... ‬1‭ ... метр үшін бірнеше жүз тоннаға жетуі мүмкін.‭
Қазақстанның бүкіл таулы аудандарында қар көнкіні болып тұрады.‭ ‬Ол ... ... ... мен ... жылуына байланысты.‭ ‬Қар көшкіні болатын ең қауіпті кезең қараша‭ ‬-‭ ‬сәуір,‭ ‬биік ... ... ‬-‭ ... ‬Мысалы,‭ ‬ауа‭ ‬-‭ ‬райы жылынатын болса,‭ ‬шаруашылыққа өте қиын ... ... ... ... ... ... күн жылынғанда таудағы қар еріп,‭ ‬ол тауға қарай жылжып,‭ ‬суға айналады.‭ ‬Содан ол қарды су әсерімен төмен ... ... ... ... қар ... ... болады.‭ ‬Тағы бір себеб ол қатты дыбыс ... ... ... де қар ... ... жылжи бастайды.‭
Тауда болған‭ ‬кез‭ ‬-‭ ‬келген адам қысқы кезеңдегі таудағы ... ... жұрт ... тиіс ... шараларын білуге міндетті.‭
Қазақстанда адамдар көшкіндерге тек,‭ ‬егер олар қыстың суық мезгілінде тауда болса ғана тап болуы мүмкін.‭ ‬Ал ... мен ... ... ... мен ... ... жыл бойы әзір баруға тиіс.‭ ‬Тау әуесқойларымен болатын барлық бақытсыз оқиғалардың‭ ‬25‭ ‬%‭ ‬-‭ ‬не ... ... ... ‬Ол ... ... пен ... ... дұрыс таңдай алмаудан,‭ ‬көшкін қауіпі бар беткейлерден ебдейсіз өтуден,‭ ‬көшкіннің пайда болу табиғаты туралы білмеуден,‭ ‬тәртіп ... ... ... болған кезде қоршаған ортаға мұқият қарап,‭ ‬кездескен жабайы хайуанаттарының мінезін зерделеген жөн,‭ ‬содай‭ ‬-‭ ‬ақ беткейдегі ... ... ... бар ... ... тексеру қажет.‭ ‬15‭ ‬градустан тігірек беткейлер қауіпті болып табылады,‭ ‬солай болса да ... одан да ... ... ... ... арта түседі,‭ ‬алайда‭ ‬50‭ ‬градустан тігірек беткейлер қауіпті емес,‭ ‬өйткені тігірек беткейлер қауіпті емес,‭ ‬өйткені қар жамылғысы жинақталмайды,‭ ‬әрбір қар ... ... ... бөліктермен сырғып түсіп отырады.
Жағдай сәтті аяқталса,‭ ‬зардап шегушіге алғашқы медициналық көмек көрсетіледі және ол қауіпсіз ... ... ... ‬-‭ ... күшінің әсерімен ылғалды топырақ массасы‭ ‬-ның төмен қарай сырғуы.‭ ‬Тау жыныстарындағы және ... ... ... ... ... ... ... беткейлердегі жақпарлардың құлауы.‭
Опырылмалар Қазақстанның барлық таулы аудандарында болып тұрады.‭ ‬Олардың пайда болу себебтері жерүсті және ... ... мен ... ... ... сілкінісі,‭ ‬сондай‭ ‬-‭ ‬ақ адамның шаруашылық әрекетінен пайда болады.‭ ‬Аса ірі опырылымдар тектоникалық ұсақталуға байланысты.‭ ‬Осындай ... ... ... ... ірі ... ... ... су тоғандарын жасай отыра,‭ ‬таулы жазықтарды құрсаулайды.‭ ‬Мұндай ... ... ... ... ... ... Алатауындағы үлкен Алматы өзені жатады.‭
Опырылмалар жылдың кезкелген уақытында,‭ ... ... ‬19‭ ... С жуық ... ... ... қопарылмалардың алаңы‭ ‬50‭ ‬-‭ ‬60‭ ‬га дейін жетеді.
Соңғы ... ... ... ... ... ... ... жүктемеген юайланысты саяжай учаскілерікесінділері есебінен жандана түсті.‭ ‬Тау беткейлерінің табиғи геоморфологиялық тепе‭ ‬-‭ ‬теңдігі олардың жол‭ ‬,‭ ‬саяжай ... ... ‬су ... өткізу және басқа құрылыстарды салу кезінде тірегінің кесілуінен бұзылады,‭ ‬сонымен қатар өсімдік‭ ‬-‭ ... ... ... ‬беткей топырағы суармалы сумен ылғалданады.‭ ‬Опырылмалар бұрын олар ... ... де ... ...
Халық қатысатын қопарылмалардан қорғайтын шараларға су арнасын бұру,‭ ‬ағаш отырғызу‭ ‬,‭ ... ... ... салу және тағы ... ‬Қопарылманың басталғандығы туралы хабарды алған пайда үй‭ ‬-‭ ‬жайдан жылдам шығып төңіректілерге қауіп туралы ескертіп қауіпсіз орынға барған ... ... ... ... ... су мен газ крандарын жауып,‭ ‬жарық пен басқа электр приборларын ажырату қажет.
6.‎ ‏Қар басу.
Қар басу‭ ‬-‭ ‬табиғаттың тосын күштері көріністерінің ... ... ... боранмен тығыз байланысты.‭ ‬Ол бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін жауған қалың қардың әсерінен пайда болып‭ ‬,‭ ‬қалыпты тіршілікті бұзып ... ‬ал ... ... ... ‬,‭ ‬малдың шетінуіне және материялдық құндықтарының жойылуына алып ... ... ... ... туралы хабар алағн бойда‭ ‬,‭ ‬уақыт болса,‭ ‬кедеогілер орнатылады.‭ ‬Жолдың‭ ‬,‭ ‬ғимараттың шетінен желге қарсы бағытта арасы‭ ‬15‭ ‬-‭ ‬20‭ ... ... ... ... ... ... кезде және одан кейінгі ауқыттағы негізгі жұмыс түрлері жоғалған адам мен малды іздеу,‭ ... ... ... ... көмек көрсетуге,‭ ‬жол мен үй мен үй‭ ‬-‭ ‬жай төңірегіндегі қарды тазалау‭ ‬,‭ ‬жолда тұрып қалған ... ... ... және ... ... ... жою.
Барлық жұмыс бірнеше адамнан тұратын топпен бірге жүргізіледі.
Егер қар басуға автомобильмен келе жатып тап болсаңыз тоқтап,‭ ‬тұрған ... ... ... ... үшін ашық ... ... ... ‬Машинаның үстін толығымен жауып,‭ ‬қозғалтқышты радиатор жағынан ... ... ... ... ... қарай бұрып отынды үнемдеу үщін,‭ ‬пешті ұдайы қоспаңыз.‭ ‬Машинаны қар ... қалу қалу ... ... ... ... жиі ... ‬күртік қарды әзірек сырыңыз.‭ ‬Далада қалған машинада ... ... да ... ... ‬ол ... ... ... кезде бөлінген улы газ автомобиль ішіне жиналып‭ ‬,‭ ‬қақайған суықтан бұрын өзіңізді өмірден алып кетуі мүмкін.
Егер жалыңғыңыз келсе далаға ... ... ... ... ... ... етіп ... тастағыз.‭ ‬Есіктен шыққанда міндеті түрде өзіңізді арқанмен байлаңыз.‭ ‬Адам үйден немесе машинадан жарты метр ұзағанда бағдардан айырылып,‭ ‬қаза болған ... ... ... ... ... аса қауіпті,‭ ‬ал қиылысы көп жерлерде автомобиль қозғалысын мүлдем тоқтауы мүмкін.‭ ... жүру өте ... ... ... мен заттардың құлауы және ұшуы өте қауіпті.‭ ‬Бұл жағдайларда ескі құрылыстарды электр желілерінің және олардың тіректерінің ... ... ... ... ... басуы,‭ ‬боран туралы хабарды алған бойда,‭ ‬уақыт болса,‭ ‬жалпы қоршаулар,‭ ‬жолдың ғимаратты шетінен‭ ‬15‭ ‬-‭ ‬20‭ ‬метр қашықтықта жер ... ... ... ... ‏Дауыл.
Дауыл‭ ‬-‭ ‬жойқын күші бар және едәуір созылаьын,‭ ‬30‭ ‬м/с жылдамдықпен ... ... ... ... ... ауа ... ерекше жағдайда пайда болып,‭ ‬атмосферадағы тепе‭ ‬-‭ ‬теңдіктің өте жоғары жылдамдықпен аяқ ... ... әсер ...
Дауыл үлкен бүліншілікке ұшыратып,‭ ‬адам құрбандықтарын алып келеді,‭ ‬малдар шетінеп,‭ ‬материялдық ... ... ... аймақта тұрғын үй салуға итым салынып,‭ ‬ал қалған аймақтарда сейсмикалық аудандар үшін ... ... ... ... ... пайдалынатын материялдардың қолайлы үлгілер көрсетілуі тиіс.‭ ‬Дауыл ... ... күші ... ... ғимараттарға жер сілкінісінен кем емес деңгейде әсер етеді.‭
Шаңдақ дауыл‭ ‬-‭ ‬ бұл күшті жел ... жер ... ... ... ... ... және көлемі‭ ‬1‭ ‬мм аз басқа да бөліктердің ауаға ұшуы.‭
Қазақстан аумағында шаңдақ ... ‬-‭ ... ... және қыркүйек айларында жиі байқалады.‭ ‬Қыс айларында,‭ ... жер ... қар ... ... ... ... салдарын төмендетудің тиімді шарасы ретінде таянған қауіп туралы халыққа хабарлаудың ... ... ... ... ... ... ... бойынша аудандастыру болып табылады.‭ ‬Ең қауіпті аймақта тұрғын үй салуға тиым салынып,‭ ‬ал қалған‭ ‬аймақтарда сейсмикалық аудандар үшін ... ... ... енгізіліп,‭ ‬онда пайданылатын материалдардың қолайлы үлгілері көрсетілуге тиіс.
Дауылдың жақындағаны туралы хабарды ... ... ... ... ... ... ‬Есікті,‭ ‬терезені,‭ ‬шатырдағы люкті‭ ‬нығыздап жабу,‭ ‬есік пен ... жел ... ... ашық ... ‬ғимараттың ішкі қысымының тепе‭ ‬-‭ ‬теңдігін сақтау үшін,‭ ... сол ... ... ‏Су ... ... ‬-‭ ... ‬көл немесе теңіз суының көтерілуі нәтежесінде жердің белгілі бір бөлігінің су астында қалуы.‭ ‬Ол елді мекендердің су астында қалуына,‭ ‬адам мен ... ... ‬-‭ ... алып ... ... ... себептері нөсер жаңбыр,‭ ‬қардың,‭ ‬мұздықтардың үздіксіз еруі,‭ ‬қума жел болып табылады.‭
Сырғымалар,‭ ... ... ... бұзылуынан пайда болатын су басу өте қауіпті.‭ ‬Ол өз кезегінде нөсердің немесе ұзақ ... ... ... ... өте қауіпті.
Судың көтерілуінен болатын субасу Қазақстанның барлық аймақтарындағы өзендерде ... ... ... ... ... мұндай құбылыстар ақпан‭ ‬-‭ ‬наурызда,‭ ‬оңтүстік‭ ‬-‭ ‬шығыс және Шығыс Қазақстанда наурыз‭ ‬-‭ ‬шілде,‭ ‬республиканың жазықтағы өзендерінде ... ‬-‭ ... ... ... ... ... таза түрінде негізінен оңтүстіктегі,‭ ‬оңтүстік‭ ‬-‭ ‬шығысындағы тау ... және ... ... ... ... ... жаз мезгілінде,‭ ‬сондай‭ ‬-‭ ‬ақ жазғы‭ ‬-‭ ‬күзгі мерзімде Ертіс бассейінің өзендерінде байқалады.‭ ‬Олар көбінесе жойқын болып ... ... ... аймақтардағы жаңбыр тасқынның ерекшелігі белгілі бір жағдайларда ... ... ... ... ...
Қума желге байланысты апатты тасқын Қазақстан аумағында Орал өзенінде және Каспийдің бүкіл солтүстік‭ ‬-‭ ‬шығыс жағалауында болады.‭ ‬Атырау ... ... ... ... ... ... орасан зор залал келтірген соңғы жылдардағы сутасқыны Каспий теңізінің деігейінің көтерілуімен ушыға түсуде.
Кептелулер мен тосқауылдардан болатын қиратқыш салдары бар ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан өзендері болып табылады.‭ ‬Олар күз бен ... мұз ... ... мен ... ... ... ... жоғарғы бөлігіндегі мұз тосқауылдары топырақ бөгеттерінің бұзылу жағдайында тасқын қас қағым сәтте болуы мүмкін.
Қалған ... су басу ... дер ... назар аударуға мүмкіндік беретін азды көпті уақыт бар.‭ ‬Алайда қардың ... ... ... ауа ... ... ... ... кезде өзен жағалауына тоқтамаған дұрыс.‭ ‬Қар еріген және қолайсыз ауа райы кезінде батпақтардың үстімен жүру өте қауіпті.‭ ‬Судың қосымша ... ...... ... ... ... тіпті тексерілген учаскенің өзі кедергіге толы және өте қауіпті болуы мүмкін.‭
Апатты су тасқыны кезінде мүмкіндігінше ... ... ... ... ‬ең ... ‬жер бедерінің ең биік нүктесіне дейін жеті қажет.‭
Елді мекендердегі тасқын кезіндегі қауіпсіздік көп жағдайда оның ... ... ... ... ... етіледі.‭
Республика аумағындағы көптеген тасқындардың тасқын судан болатындығы белгілі болып отыр.‭ ‬Ескерту жұмыстарының тұтас ... ... ... басуы күтілетін аумақтағы тасқын судың арнасын бұру‭; ‬су қоймасы,‭ ‬бөгет,‭ ... ... ... ... және су ... ... жұмыстарын жүргізу,‭ ‬ғимараттар мен үйжайларды судан оқшаландыру қондырғын орнату,‭ ‬қысқа бұталы ағаштар отырғызу,‭ ‬жүзу мен ... ... ... және ... ... соққыларына төзетін күрделі құрылысты тұрғызу.
Отбасының барлық мүшелерін жүзуге үйрету.‭ ‬Қайықтың болуы.‭ ‬Жақын орналасқан жердің топографиялық биік ... ... ... ... ... ... ... мен нысандарын білу.‭ ‬Тұрғын үйдің жанына топырақ салынған қаптар,‭ ‬тосқауылды қою,‭ ‬топырақ төгу.‭
Халыққа көшудің басталуы мен ... ... ... ... торабы мен теледидар бойынша,‭ ‬ал жұмыс істейтіндерге ... ... және оқу ... ... ‬ал өн‭ ... пен қызмет көрсету саласындағы жұмыс істемейтін халыққа тұрғын үй басқармасы органдары арқылы хабарланады.
Халыққа жиналатын нүктелерінің орны,‭ ... ... келу ... ‬көшу кезіндегі жаяу баратын бағыт,‭ ‬сондай‭ ‬-‭ ‬ақ апаттың күтілген көлеміне орай ... ... ... ... ... ... қатысты басқа да мәліметтер хабарландыру.‭
Уақыт жеткілікті болған жағдайға қауіпті аймақтағы халық дүние‭ ‬-‭ ‬мүлкімен бірге ... ... су басу ... тыс ... ... елді ... ... жүргізіледі.‭ ‬Халық қоғамдық ғимараттарға және жергілікті тұрғындардың тұрғын аландарына қоныстандыру жолымен ... ... ... адамдарды іздеу шұғыл ұйымдастырылып,‭ ‬сол үшін АҚ және ТЖ қөұрамаларының,‭ ‬әскери бөлімдерінің жүзу құралдарының экипажы мен басқа барлық ... бар ... ... ... ‬Құтқару жұмыстары кезінде‭ ‬,‭ ‬ұстамдылық танытып,‭ ‬құтқарушылар талабын қатаң орындау керек.‭ ‬Құтқару құралдарын‭
( ... ... ... және тағы ... ) ... тыс толтыруға болмайды,‭ ‬өйткені бұл адамдардың өміріне қауіпті.‭ ‬Көмектің ... ... ... көрсетілетін есте сақтаған жөн.
13

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар: сырғымалар, сел, тастың құлауы13 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар3 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар, олардың түрлері. Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың классификациясы7 бет
Төтенше жағдай шаралары8 бет
Төтенше жағдайлар және оның классификациясы6 бет
Төтенше жағдайлардың класификациясы мен түсінігі9 бет
Қазақстанның сейсмологиялық жағдайы18 бет
Қауіпсіздік түсінігі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь