Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік инновациялық саясат

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1 ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ...8

1.1 Инновация теориясының методологиялық ерекшеліктері мен даму эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2 Инновациялық жобаларды басқару және инновациялардың экономикалық тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.3 Инновациялық саясатты басқарудағы мемлекеттің рөлі және құқықтық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

2.1 Қазақстандағы инновациялық саланың бүгінгі жағдайына сараптама ... ... .30
2.2 Шағын инновациялық бизнестің дамуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
2.3 Қазақстан Республикасындағы венчурлы бизнестің даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫ БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54

3.1 Инновациялық саланың дамуына кедергі жасайтын мәселелер және оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54
3.2 Инновациялық саясатты қолдаудың шетелдік тәжірибесі және оны Қазақстан жағдайында қолдану мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
3.3 Кәсіпорындағы инновациялық жобаның тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 89

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 92
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы бірқатар әлеуметтік – экономикалық табыстарға қол жеткізді. Минералды-шикізаттық ресурстар экспорты ұлттық экономикаға қайта құру кезеңінің дағдарысына төтеп беруге және экономикалық өсудің жоғарғы қарқынын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Бірақ қазіргі өсім сапасы қанағаттандырарлық дәрежеде емес, себебі ол жоғары технологиялар есебінен жүзеге асырылмай жатыр. Жинақталған экономикалық әлеует, әрине ең алдымен минералды-шикізаттық, ғылыми-технологиялық және адами ресурстарды толық қолдану есебінен экономиканың одан әрі қарай дамуына алғышарттар құрайды.
Қазiргi кезде Қазақстан Республикасы экономикасының тиiмдiлiгi негiзiн табиғи және еңбек ресурстарымен қатар ғылыми-техникалық әлеует қалыптастырып отыр. Экономикада ғылым мен техниканың жетiстiктерi инновациялық кәсiпкерлiк арқылы өндiрiске енгiзiлiп рынокқа бәсекеге қабiлеттi жаңа өнiмдер шығарылады. Инновация дегенiмiз – нарықтық бәсеке негізінде және мемлекеттiң қолдауы арқасында жүзеге асырылатын инновациялық үрдiстердiң соңғы тиiмдi нәтижесi. Осы аталған соңғы нәтиже мiндеттi түрде белгiлi бiр «пайдалы инновациялық тимiдiлiкпен», яғни, экономикалық, ғылыми –техникалық, әлеуметтiк, экологиялық тиiмдiлiкпен сипатталынуы тиiс.
Инновациялық-инвестициялық проекттер бойынша тиiмдi шешiм қабылдау Қазақстанның болашағына зор әсер етедi. Ғылыми-техникалық әлеует – кез келген мемлекеттiң ұлттық байлығының негiзгi саласы. Барлық дамыған елдер тәжіребиесi көрсеткендей, экономикалық дамудың негiзгi жолы - ғылыми-техникалық және инновациялық салада лидер болу. Инновациялар экономиканың құлдырауына төтеп берiп, ұлттық экономиканың тиiмдiлiгi мен бәсекеге қабiлеттiлiгiн жоғарылатады. Сондықтан бүкiл дүние жүзiндегi кәсiпкерлер инновацияларды басқару мен ұйымдастыруға ерекше көңiл бөледi.
Қазақстанның 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды – инновациялық даму Стратегиясында өңдеуші және ғылыми сыйымды жоғары технологиялық индустрияға аса зор көңіл бөлініп жатыр. Елдің экономикалық тәуелсіздігі технологиялық даму деңгейінен ажыратылмай қарастырылады. Әлемдік экономикадағы мемлекеттің рөлі мен оның мәні, инновация мен өзгерістердің негізгі қозғаушы күші – жоғарғы технологиялармен қаншалықты қамтамасыз етілетіндігімен анықталады. Қазіргі заманғы техника өндіріс технологиясынан бөлек ажыратылып қарастырылмайды. Ол тек нақты технологиямен қатар қолданылады және сол арқылы көрініс табады.
Ғылыми-техникалық прогресті жеделдетуде ерекше өнімнің ғылыми-техникалық жобалары, озық технологияларды басқарудың қазіргі заманғы жүйесін жасаумен шұғылданатын ғылыми-зерттеу, кострукторлық және жобалық ұйымдары ерекше рол атқарады. Қазақстан тек табиғи ресурстарды ғана пайдалана отырып дамитын емес, сондай-ақ өзінің интеллектуалды капиталын да пайдаланып дамитын елге айналғаны белгілі болды.
1. Шумпетер Й. Теория экономического развития. - М.: Прогресс, 1982. – 454 с.
2. Купешова С.Т. «Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны» // Саясат №2, 2001 жыл. Даму институты.
3. «Инновациялық қызмет туралы» // Ресми газет, 2002ж. 13 шілде. №28.
4. Абдыгаппарова С.Б. Инновационный менеджмент: Алматы, Экономика, 2003. – 164 с.
5. Ерешев Д. «Қазақстан заңнамасындағы инновация түсінігі» // Заң, №9, 2005 жыл.
6. Инновационый менеджмент Учебное пособие/ Абдыгаппарова С.Б. - Алматы, Экономика 2003 г.
7. Теория и практика менеджмента под. ред. К.Е.Кубаева Алматы 2005 г.
8. Гунин В. Управление инновациями . Модульная программа Модуль 7. М. 2002 г.
9. Бижанова, Д.Е. Макроэкономический анализ инновационного развития Казахстана// Саясат-Policy. – 2009.-№3(163).- 23-30 б.
10. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа Жолдауы. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан. 2007 ж. www.stat.kz.
11. Андиржанова, Г. Индустриально – инновационная политика и конкурентоспособность экономики Казахстана,// Саясат-Policy. – 2008.-№4.- 108-112 б.
12. Купешова, С.Т. Инновациялық қызметке мемлекеттік қолдау көрсету// Саясат-Policy.- 2002 ж
13. Кубаев, К.Е. Эффективное государственное управление.-Алматы: Қазақ Университеті, 2006.-28-29 б.
14. Әшімахун А.А. «Отандық кәсіпорындарды дамытуда инновацияның қосатын үлесі» // Саясат №2, 2001 жыл.
15. Абсалямова Н. Васильченко В. Ставка на регионы // Казахстанская Правда 03.08.04
16. Куатбаева, Г.К. Институциональные факторы инновационного развития// Материалы международной научно - практической конференции, Алматы, 2001.- 305-306 б.
17. «Қазақстан кәсіпкері» // Ғылыми-әдістемелік журнал №8(75) тамыз 2009 ж
18. Экономика және статистика №2, Астана 2009 ж
19. Жарменов А.А., Акбердин А.А. Комплексная переработка минерального сырья Казахстана, Астана, 10 том, 2003 г. (4 Республикалық Марғұлан оқулары «Сапа, инновация, және еңбекпен қамту, университеттер тәжірибесі», Жезқазған, 2006 жыл 37-41 беттер)
20. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында. Президенттің халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 18 ақпан 2005 жыл.
21. Н.Ә. Назарбаев. Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін. Президенттің халқына жолдауы. // Сарыарқа. 26 наурыз 2004 жыл.
22. Назарбаев Н. Участникам Международной конференции «Наука третьего тысячелетия» // Казахстанская правда. 11 мая 2000 г.
23. 4 Республикалық марғұлан оқулары «Сапа, инновация және еңбекпен қамту, университеттер тәжірибесі» Жезқазған, 2006 жыл
24. Аубакиров, Я.А. Конкуренция – закономерность рыночных отношений// Национальная конкурентоспособность Казахстана: Теория, практика, перспективы: материалы международной научной практической конференции, посвященной 15 – летию Независимости Республики Казахстан. – Алматы: ҚазақУниверситеті, 2006. – Ч.2.- 9-10 б.
25. Камалиев Б. «Бәсекелестікке бастайтын бес бағыт» // Орталық Қазақстан, 2007 жыл 3 шілде
26. Қазақстан Республикасының ұлттық инновациялық жүйесін қалыптастыру және дамыту жөніндегі 2005-2015 жылдарға арналған бағдарлама Астана, 2005 жыл.
27. О состоянии и перспективах развития науки и технологий в РК. Алматы, 2006г.
28. Инновационный менеджмент Учебное пособие/ Под. Ред. д.э.н. А.В. Барышевой – М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К», 2007 г. – 384
29. Лекция Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева в Евразийском Национальном Университете имени Л.Н. Гумилева, Астана 26.05.2006. www. akorda.kz
30. Алшанов Р «Қазақстан Республикасының нарықтық экономика жағдайларындағы инновациялық өзгерістері» // Дипломатия жаршысы, 1(11) 2007 жыл
31. Статистический бюллетень // Алматы, Агентство РК по статистике, 2004, №1.
32. У.С. Есайдар «Кәсіпорындардың инновациялық қызметін мемлекет тарапынан реттеу қажеттілігі» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №6 (46), 2004жыл.
33. Шадиев Р. Проблемы индустриально-инновационного развития // Саясат. 2005. №11
34. Майлыбаев Б. По пути инновационного развития // Казахстанская правда. 2004. 7 февраль.
35. Кембаев Б.А., Комлев Ю.В. Развитие науки и техники в Казахстане. Алматы, 2004г.
36. Елемесов Р.Е. Глобализация и стратегия национального экономического развития// Қазақстан және Орта Азия экономикасын жан – жақты жедел модернизациялау: қазіргі заман және болашағы. «Қазақстан - 2030» Стратегиясының 10 жылдығына арналған халықаралық ғылыми тәжірибелік конференциясының материалдары – Алматы, 2007. – 20-21 б.
37. ҚР статистика бойынша агенттігі. Қазақстан Республикасында ғылыми-техникалық жұмыстарды орындау. Сер.14
38. Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриалық-инновациялық даму стратегисы. Астана, 2003.
39. М. Шлимбетова «Қазақстанда инновациялық стратегияны жүзеге асыру жолдары» // ҚазЭУ хабаршысы. №1, 2007жыл.
40. 4 Республикалық марғұлан оқулары «Инновация – жаңа бастамалардың негізі» Жезқазған, 2006 жыл.
41. Бердашкевич А.П. «Оподдержке инновационной деятельности в Японии» // Инновации №7, 2002 ж.
42. Freeman C. Technology Policy and Economic Performance. London, Pinter Publishers, 1987.
43. ҚР статистика жөніндегі Агенттігі. ҚР кәсіпорындарының 2006 жыл бойынша инновациялық қызметі. Алматы, 2007ж.
44. ҚР статистика жөніндегі Агенттігі. Қазақстандағы 2005 жылға қатысты ғылым мен инновациялық қызмет. Статистикалық жинақ. Алматы 2006.
45. Заборцева Е. Реструктуризация инвестиционной политики Республики Казахстан в процессе реализации стратегии индустриально – инновационнного развития экономики. /Экономика и статистика. 2006г. №4, 91 б./
46. «Технологии Казахстана» электронды журналы. www.innovations.kz
47. «2006 жылы Бірінші жартыжылдығына қатысты ҚР әлеуметтік – экономикалық дамуы және 2006 жылы екінші жартыжылдығына қойылатын міндеттер» ҚР экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігінің есебі. www.minplan.kz
48. А. Тұрғынбаева «Қазақстандағы ұлттық инновациялық жүйе қызметіндегі даму институттарының рөлі» // Қоғам және Дәуір. №3(15) 2007 жыл
49. «Ұлттық инновацияны қолдау» // Президент және халық. 29 желтоқсан, 2005 жыл.
50. «Қазақстан Республикасының индустриалды – инновациялық саясаты – экономикалық өсудің негізгі шарттарының бірі» // Теоретические и практические аспекты индустриально – инновационного развития РК, 2005 год
51. ҚР Президенті Н.Ш. Назарбаевтың «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңарту жолында» Қазақстан Халқына жолдауы. Егеменді Қазақстан №55, 19 наурыз 2005 жылы.
52. ҚР Президентінің 2006 ж. 1 наурыздағы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Қазақстан Халқына Жолдауы.
53. Инновационный путь развития для новой России/ под ред. В.П. Горегляда. – М.: НАУКА; 2005. 343с.
54. ҚР Үкіметінің 2005 жылғы 25 сәуірдегі №387 қаулысымен бекітілген ҚР ұлттық инновациялық жүйесін қалыптастыру және дамыту жөніндегі 2005-2015 жылдарға арналған бағдарлама – Астана, 2005// www.zakon.kz
55. «Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 23 наурыздағы №135 Заңы // Егемен Қазақстан. – 2006. – 31 наурыз.
56. Яковлев А. Стимулирование экономического развития и инноваций: опыт Латинской Америки, Ближнего Востока и Юго-Восточной Азии // Аль – Пари.- 2005-№3-86-91 беттер.
57. А.О. Демеубаева, Г.Ж. Ахметова «Инновациялық процестердің дамуында мемлекеттік реттеудің қалыптасуы» // Қаржы қаражат, №3, 2007 жыл.
58. О.В. Беднякова «Концептуальный механизм государственной поддержки инновационного предпринимательства» // АльПари, №3-4, 2007г.
59. Жанбирова Б.А. «Совершенствование инновационной политики Республики Казахстан на современном этапе» // Транзитная экономика №6 (63) 2007г. стр. 19-22
60. Ерешев Б.Т. «Стратегии управления инновационным процессом в малом предпринимательстве» // Транзитная экономика №6(63) 2007г. Стр.13-17
61. А. Акчурин «Некоторые проблемы инновационного развития РК» // Қаржы-қаражат, №3, 2005 г.
62. А. Кошанов «Наука как стратегический приоритет формирования инновационной экономики» // Саясат, №1. 2007г.
63. А.Есилов «Повышение эффективности инноваций в малом бизнесе» // АльПари, №1(45), 2006г.
64. Ж.М. Садвакасова «Значение инновационного процесса в развитии национальной экономики» // ҚазҰУ хабаршысы №5(51). 2005ж.
65. Г.Ж. Нурмуханова «Развитие и функционирование инновационных систем как фактор повышения конкурентоспособности экономики: зарубежный опыт» // Қаржы-қаражат, №4, 2007г.
66. «Еліміздің келешегі - өндірістік жаңашылдықта» // Президент және халық, №16 (138) 18 сәуір, 2008 жыл.
67. www. government. kz
68. Тулегенова М.С. социально – экономические факторы инновационного развития Казахстана. Қазақстан Республикасының он бес жылдығына арналған халықаралық ғылыми тәжірибелік конференциясының материалдары, 7-8 желтоқсан 2006 ж. – Алматы: «Қазақ университеті», 2006. – 222-225 б.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
МЕНЕДЖМЕНТ ЖӘНЕ БИЗНЕС КАФЕДРАСЫ
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТ
6N0510 – Мемлекеттік және жергілікті басқару
Орындаушы___________________ . ... ... ... Г.Н. «____»__________2010ж.
қолы
Қорғауға жіберілді:
Кафедра меңгерушісі
э.ғ.д., профессор__________________Мухтарова К.С. «____»__________2010ж.
қолы
Алматы 2010 ж.
РЕФЕРАТ
Ғылыми жұмыс 95 беттен, 18 суреттен, 10 кестеден, 67 ... ... ... мен ... ... мақсаты – Қазақстан
Республикасындағы инновациялық қызметтің қазіргі жағдайын талдап, ... ... ... ... ... мәселелер мен олардың шешу
жолдарын зерттеу және ... ... ... негізінде оны
дамытудың нарықтық тетіктерін, басымдықтарын, бағдарламаларын, стратегиясын
саралап ұсыныстар беру.
Көзделген мақсаттарға орай жұмыста келесі міндеттер қойылған:
- Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... бизнестің дамуын талдау, ... ... ... кедергі болып табылатын тетіктерін айқындау және
соның негізінде инновациялық ... ... ... ... ... ... ... қатынастар шеңберінде оларды жүзеге
асыру мүмкіндіктерін жасау бағыттарын айқындау;
- ... ... ... ... ... және оны ... қолдану мүмкіндіктерін талдау.
Зерттеудің тәжірибелік ... ... ... ... ... ... жарлықтары, Республиканың
статистика жөніндегі Агенттігінің деректері, сондай-ақ ғылыми ... ... ... ... ... ... қалыптасты.
Қазiргi кезде Қазақстан Республикасы экономикасының тиiмдiлiгi негiзiн
табиғи және ... ... ... ... әлеует
қалыптастырып отыр. Экономикада ғылым мен ... ... ... ... ... енгiзiлiп рынокқа бәсекеге
қабiлеттi жаңа өнiмдер шығарылады. Инновация ...... ... және мемлекеттiң қолдауы арқасында жүзеге асырылатын инновациялық
үрдiстердiң соңғы тиiмдi ... Осы ... ... ... ... ... бiр «пайдалы инновациялық тиімдiлiкпен», яғни, ... ... ... ... ... сипатталынуы тиiс.
Ұлттық мүдделер дамыған елдер тәжірибесін қолдана ... ... ... қалушылығын жойып, озық экономикалы елдер қатарына өтуін талап
етеді. Қазіргі жалпы ... ... ... ... мен техникалық қайта құрылуын, ғылыми сыйымды және ... өнім құру үшін ... ... құру қажеттілігін
тілейді. Қазақстан дамыған елдердің жаңа технологияларын алып, ... ... ... ... қалыптастыруды тездету
керек. Сонымен қоса, кез келген шетел тәжірибесі әлеуметтік ... ... ... ... естен шығармаған жөн.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................5
1 ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ...............8
1.1 Инновация ... ... ... мен даму
эволюциясы..................................................................
................................................8
1.2 Инновациялық ... ... және ... экономикалық
тиімділігін
бағалау.....................................................................
................................14
1.3 Инновациялық саясатты басқарудағы мемлекеттің рөлі және ... ... ... ... САЯСАТТЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ.............................................30
2.1 Қазақстандағы инновациялық ... ... ... ... инновациялық бизнестің ... ... ... ... бизнестің даму
ерекшеліктері...............................................................
..............................................49
3 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... дамуына кедергі жасайтын мәселелер және оларды
шешу
жолдары.....................................................................
......................................54
3.2 Инновациялық саясатты қолдаудың шетелдік тәжірибесі және оны ... ... ... ... ... ... ... – Адам даму ... – Атом ... ...... ұлттар ұйымы
ЕЭА – Еркін экономикалық аймақ
ТҰК – Трансұлттық компаниялар
ҚР ҰҒА – Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым ...... ... форум
«ҚДБ» АҚ – «Қазақстан даму банкі» акционерлік қоғамы
«ҚИҚ» АҚ – «Қазақстан инвестициялық қоры» акциоерлік қоғамы
«ҰИҚ» АҚ – «Ұлттық инновациялық қор» ... ... АҚ – ... металлургиялық зауыты» акциоерлік қоғамы
«ИТТО» АҚ – «Инжиниринг және технологиялар трансферті орталығы» ...... ... ...... зерттеу жұмыстары
ҒЗТКЖ – Ғылыми – зерттеу тәжірибелік конструкторлық жұмыстар
АКТ – Ақпараттық – коммуникациялық технологиялар
КСРО – Кеңестік ... ... ... - Жалпы қоғамдық өнім
ТМД – Тәуелсіз мемлекеттер достастығы
«ШКҚД АҚ» – «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» ... ... – Отын – ... ...... ... жүйе
ӘКК - Әлеуметтік кәсіпкерлік корпорация
ЭЕМ – Электронды есептегіш механизм
ЕО – Еуропа одағы
ДСҰ – Дүниежүзілік ... ...... ... қауымдастық
БЭК – Біртұтас экономикалық кеңістік
ҚР ҒТА ҰО – Қазақстан Республикасы ғылыми – ... ... ... ... ... Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы
бірқатар әлеуметтік – экономикалық табыстарға қол жеткізді. ... ... ... ... ... ... құру ... төтеп беруге және экономикалық өсудің жоғарғы қарқынын
қамтамасыз ... ... ... Бірақ қазіргі өсім сапасы
қанағаттандырарлық дәрежеде емес, себебі ол ... ... ... асырылмай жатыр. Жинақталған экономикалық әлеует, әрине ең алдымен
минералды-шикізаттық, ғылыми-технологиялық және адами ресурстарды ... ... ... одан әрі ... ... ... құрайды.
Қазiргi кезде Қазақстан Республикасы ... ... ... және еңбек ресурстарымен қатар ғылыми-техникалық әлеует
қалыптастырып отыр. Экономикада ... мен ... ... ... ... ... енгiзiлiп рынокқа бәсекеге
қабiлеттi жаңа өнiмдер шығарылады. Инновация дегенiмiз – ... ... және ... ... ... ... асырылатын инновациялық
үрдiстердiң соңғы тиiмдi нәтижесi. Осы аталған соңғы нәтиже мiндеттi түрде
белгiлi бiр «пайдалы ... ... ... ... ... ... экологиялық тиiмдiлiкпен сипатталынуы тиiс.
Инновациялық-инвестициялық проекттер бойынша тиiмдi шешiм қабылдау
Қазақстанның болашағына зор әсер етедi. ... ...... мемлекеттiң ұлттық байлығының негiзгi саласы. Барлық дамыған елдер
тәжіребиесi көрсеткендей, экономикалық дамудың ... жолы - ... және ... салада лидер болу. Инновациялар экономиканың
құлдырауына төтеп ... ... ... ... мен ... ... Сондықтан бүкiл дүние жүзiндегi кәсiпкерлер
инновацияларды басқару мен ұйымдастыруға ерекше көңiл ... ... ... ... индустриалды – инновациялық
даму Стратегиясында өңдеуші және ғылыми сыйымды жоғары ... аса зор ... ... ... ... ... тәуелсіздігі
технологиялық даму ... ... ... ... ... рөлі мен оның мәні, инновация мен ... ... күші – ... технологиялармен қаншалықты қамтамасыз
етілетіндігімен анықталады. Қазіргі заманғы техника ... ... ... қарастырылмайды. Ол тек нақты технологиямен қатар
қолданылады және сол ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-
техникалық жобалары, озық технологияларды ... ... ... ... шұғылданатын ғылыми-зерттеу, кострукторлық және жобалық
ұйымдары ерекше рол атқарады. Қазақстан тек ... ... ... отырып дамитын емес, сондай-ақ өзінің интеллектуалды капиталын да
пайдаланып дамитын елге айналғаны белгілі болды. Мұның өзі ... ... ... өте ... жүзеге асуын талап етеді.
Сыртқы ... ... ... ... ... өзгерістер дүниежүзілік
экономикадағы біздің еліміздің де орнын белгілейд, сондықтан индустриалды –
инновациялық қызмет өмір ... және ... ... факторына айналуда.
Осыған байланысты туындайтын аса маңызды жайт – индустриалды – ... ... ... ... және ... ... қайта
құрылуын қамтамасыз ететін қуатты ... ... ... ...... ... – бұл ... идеяларды,
ұсыныстарды, өнер табыстарын іс жүзінде қолдануға және таратуға болатын
деңгейде жеткізу ... ... ... басқару
мақсаты – жаңа идеяларды қолдау, бастама ... ... ... ... ... ... жағдай жасау болып ... ... тән ... ... ... ... ... көп болуы менеджментті күрделендіреді. ... ... ... ... ... ... ... ескеру қажет.
Шағын инновациялық фирмалар ғылымның және оның тәжірибеде жүзеге асуы
арасындағы байланыстырушы буын болып табылатындықтан, ол ... ... ... ... ... ғана негізінен жаңа өнімдер ... ... ... ... ... ... ... барады. Сол себепті шағын фирмалар ... ... ... ... ... ... ... фирмалар құлдырап, оның орнына
жаңалары пайда болады. Бұл белгілі бір ... ... ... құрып,
ҰИЖ-дегі шағын фирмаларының «сындарлы ... ... ... ... ... ... шағын фирмалар санының аздығымен және
оларға қолдау ... ... жаңа ғана ... ... ... ... әдебиеттерде инновациялық
мәні, оның қоғам ... ... орны мен рөлі ... ... және ... ... Бұл ұғымды сараптау және дәйектеу 20
ғасырда орын ... ... ... ... ... Кез ... түсінік туралы теориялық ... ... ... өтіп, олардың мән – мағынасы тұрақты түрде кеңейе түсуде.
Инновациялық даму мәселелерін зерттеушілердің алғашқы ... ... Н.Д. ... Дж. ... С. ... Г. Менш, Ф. Хайек, ... Б. ... М. ... және т.б. ғалымдардың еңбектерін жатқызуға
болады.
Тәуелсіз мемлекеттер ... ... ... ... үлес ... А.Н. Анчишкин, А.Н. Богатырьев, П.А. ... ... А.В. ... К.В. ... сияқты ғалымдардың еңбектері бар.
Я.Ә. Әубакіров, А.Қ. ... Д.Қ. ... К. ... ... С.Н. ... Р.Е. Елемесов, М.Д. Исқалиев, М.С. Төлегенова,
Р.А. Алшанов, Ө.Қ. Шеденов, Е.Б. ... А.Н. ... және ... ... ... ғалымдар да инновациялық даму туралы зерттеулерге
айтарлықтай үлес қосып келеді. ... ... ... ... жан - ... талдау, сараптау жүргізілді.
Біздің пікірімізше, Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін арттыру күн
тәртібіндегі маңызды мәселелердің бірі болып қала ... және ол жан ... ... ... мен ... ... тұрақты түрде талап етеді.
Ғылыми зерттеу нысаны – ... ... ... болып
табылады.
Ғылыми зерттеудің пәні – Қазақстан экономикасын ... ... ... экономикалық қатынастар жүйесі.
Зерттеудің теориялық - әдістемелік негіздерін инновациялық даму,
бәсекеге қабілеттілік ... ... ... ... ... ... және отандық ғалымдардың іргелі ғылыми –
зерттеу жұмыстары, монографиялар, халықаралық ғылыми – ... ... ... ... құрайды.
Диссертациялық жұмыстың нәтижелері мен тұжырымдары ... ... ... – логикалық, салыстырмалы, экономикалық – статистикалық,
сандық – сапалық сараптау және басқа да зерттеу әдістеріне негізделеді.
Зерттеу ... ... ... - ... ... Республикасы Президентінің Жарлықтары, Қазақстан Халқына
Жолдаулары, ҚР ...... ... 2003-2015 жылдарға
арналған даму стратегиясы, ҚР ұлттық инновациялық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы, Қазақстан
Республикасы Үкіметінің Қаулылары басқа да құқықтық – нормативтік актілер,
арнайы веб – ... ... ... ... ... ... жұмыстың көлемі және құрылымы. Диссертациялық жұмыс
кіріспеден, үш ... ... ... ... ... Жұмыстың жалпы көлемі 107 беттен, оның ішінде 10 кесте, 10 ... ... ... ... 85 ... атауын қамтиды.
1 ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Инновация теориясының методологиялық ерекшеліктері мен даму
эволюциясы
Нарықтық ... ... ... нәтижелерін пайдалану
мүмкіншіліктерінің мол ... ... ... ... және ... категориясын өмірге әкелді. Қоғамдық қатынастардағы пайда болған осы
құбылысты, «жаңалық ... ... ... ... ... ... атала бастады. «Инновациялық қызмет туралы» ... ... ... бойынша, «инновация – жаңа немесе
жетілдірілген өнім, жаңа ... ... ... ... жаңа
ұйымдастырушылық техникалық, қаржылық – экономикалық немесе басқа ... ... ... ... ... ... ... ететін, әр
түрлі қоғамдық қатынастар салаларындағы ... ... ... инновациялық қызмет нәтижелері». Біріншіден, бұл анықтамада
инновацияның ... ... ... көріністері көрсетілген.
Екіншіден, инновация – ... ... ... ... ... ... теориясының қалыптасуы - Й. Шумпетер теориясынан
басталады. 1920 ... ... ... ... өзінің «Экономикалық
өсу теориясы» еңбегінде экономикалық ... ... ... ... ... ... аударды. Оның айтуынша экономикалық тұрақтылықты
жаңашыл кәсіпкерлер бұзады. Бұл кәсіпкерлер ... жаңа өнім ... ... ... ... Әр ... бәсекеден қалып қоймау үшін,
өз тарапынан басқа да жаңа өнімдер ойлап ... ... ... ... ішкі ... ... біріктіру, яғни факторлар
комбинациясы арқасында да жаңалық ... ... ... И. ... ... бес түрін көрсетті:
• жаңа өнімді қалыптастыру;
• жаңа технология пайдалану;
• өндіріс ... ... жаңа ... ... ... жаңа рыноктарына шығу;
• ресурстардың жаңа түрлерін немесе жаңа қайнаркөздерін пайдалану.
И. Шумпетер өз теориясын ... ... ... ... ... ... ... теориясымен байланыстыра
отырып Г.Менш, К.Фримен т.б ... ... Ал ... ... ... ... айырылымдар теориясы»
И.Шумпетер теориясынан ерекше болды. Р.Фостердің айтуынша кез ... S - ... ... бір ... ... ... Әр ... өз
технологисының өмір циклін жақсы білуі керек, технология құлдырау фазасына
жақындаған уақытта ол технологияны жаңартуға ... ... даяр ... ... –техникалық прогресс экономикалық өсу факторы ретiнде Солоу,
Е.Домар және Р. Харрод моделдерi танымал. ... ... ... ... ... бірі А.Ансофф. Ол
технологиялық кезеңдердiң түрлерiн анықтап, өнім ... ... ... және ... өмiр ... бір ... ... ашып көрсетті
/1, 454 бет/
«Инновация» сөзі 1440 жыл француз тіліндегі «жаңғыру және ... ... ... жаңа ... деген мағынаны білдіретін ... ... ... ... ...... ... болмаған жаңа сапалық
қасиеттерге ие бұрыннан белгілі өнім ... ... жаңа және ... ... ... көрінетін өзгерістер мен жаңалықтар /2, 64-
67 бет/.
Р. Портер: «Ғылыми парктер» - әдемі ландшафта орналасқан, үлкен және
кіші фирмаларды ... ... ... ету және ол ... ... ... – деген, ал зерттеу парктері – ғылыми парктермен барлық
жағынан тең, ... кең ... ... ... және ЖОО ... яғни ... ... парктер – (технополистер) кең территорияны
алып жатыр, оған еңбек сиымдылығы жоғары ... ... ал ... тұрақты емес және оның әсері бәсең.
Ю. Гаушилд және Р. Штейнкюхлер ғылыми және ... ... ... Оның ... ... «технологиялық білімнің локальды
агломирациясынан» және ... - дан ... деп және ... ... ... ... деген /3, 37-41 бет/.
«Ғылыми паркт» терминді ұйымдар басқа әйгілі атпен белгілі; мысалға:
«зерттеу паркі», «инновациялық орталық», «алдыңғы ... ... ... т.б. ... ... ... ... алып, дамуда.
Ғылыми-техникалық прогресс — кез келген мемлекеттің ұлттық байлығының
негізгі саласы. Барлық дамыған елдер тәжірибесі ... ... ... ... жолы - ... және ... ... болу. Инновациялар мен жаңалықтар экономиканың құлдырауына ... ... ... ... ... ... ... жасап,
ұлттық экономиканың тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатады.
Инновациялық қызмет - нәтижелерi экономикалық өсу мен ... үшiн ... ... және ... ... ... жаңа идеяларды, ғылыми бiлiмдердi, технологиялар мен
өнiм ... ... ... ... ... ... ... түрлерi жатады:
1) қоғамды басқару саласына жаңа идеялар мен ғылыми бiлiмдердi ... ... ... iске ... жаңа ... ... (жұмысты, көрсетiлетiн қызметтi), жаңа ... ... ... ... ... ... ... тәжiрибе-конструкторлық және технологиялық жұмыстарды орындау мен
оларға қызмет көрсету;
3) инновациялық ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
4) өндiрiстi технологиялық қайта жарақтандыруды және дайындауды ... жаңа ... ... ... ... ... сертификаттау мен стандарттау мақсатында сынақтар
өткiзу;
6) бастапқы кезеңде инновациялық жоба өтемдiлiгiнiң нормативтiк
мерзiмiне ... ... жаңа ... жетiлдiрiлген өнiм (жұмыс,
көрсетiлетiн ... ... және ... жаңа ... ... ... инновациялық инфрақұрылымды құру мен дамыту;
8) инновациялық қызмет нәтижелерiн ... және ... ... және iске ... мақсатында интеллектуалдық меншiк
объектiлерiне ... ... ... ғылыми, ғылыми-техникалық және
технологиялық ақпаратқа) құқықтарды қорғау, беру және иемдену;
10) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... өзге де ... түрлерi жатады. /4 /. ... А. ... ...... ... іске ... 18 ... пайда болуы, телефон, радио, персоналды компьютерлердің,
жердің жасанды серіктерінің ... ... – бұл ... бәрі ... ... ... ... түсінік – «жаңа немесе
жетілдірілген ... жаңа ... ... техникалық прогресс» деп
берілген. Инновация тақырыбына арналған ... ... ... және ... ... ... ... осындай жолмен қарастыру көптеген зерттеушілерге тән. Мысалға
О.П. Молчанова ... ... ... екі ... бар екенін
көрсетеді. Біріншісі, инновацияны шығармашылық процестің ... осы ... ... ... ... ... ... – оның ғылыми – техникалық нәтиже қалпынан, нарыққа шығарылатын
тауар қалпына әкелетін ... деп ... ... ... ... «инновациялық қызмет – экономиканы және бәсекелестікті ... әр ... ... өнеркәсіп және қоғамды басқару салаларына
жаңа ойларды, ғылыми білімдер, ... мен жаңа ... ... ... деп ... Инновациялық қызмет дегеніміз -
бүкіл инновациялық ... ... ... ... Инновациялық
процесс бірнеше сатыдан тұратын іс әрекеттер ... Ол ... ... ... ... ( ... ... сатылары /5, 22-25б /
Жалпы біз инновациялық процесстерді интегралды, параллелді және
тізбекті ... ... ... ... жүзінде инновациялық
үрдістерді ұйымдастыру , жоспарлау , ... ... ... бар.
Жоғарыда айтылғандай жаңа өнімнің рынокқа тиімді енуі мен пайдалы болуы
инновациялық ... ... ... негізінде болады.
Инновациялық процесстің кез келген деңгейінде инновациялық ... ...... ... – функционалды-құндық әдіс кез келген өнімнің атқаратын ... ... ... арқасында оны өндіруге кететін шығынды азайта ... ... ... түрде жаңарту әдісі . Ең бірінші рет ФСА ... әдіс 1947 жылы ... ... ... ... бірнеше кезеңнен тұрады:
• дайындық
• ақпараттық
• аналитикалық
• зерттеу және ізденіс
... және ... ... және ... асыру
2. Бенчмаркинг әдісі
Бенчмаркинг «benchmark» деген ағылшын ... орыс ... ... ... аудармасы жоқ, бірақ ол тұрақты бір объекттің ... жер ... ... ... ... ... ... экономикалық ілімдерде Бенчмаркинг дегеніміз ең күшті үлгі ... ... ... ... ... зерттеу, үйрену
нәтижесінде жаңа инновациялық өнім ойлап табу ... ... ең ... рет 1972 жылы АҚШ – тың ... зерттеулер
институтында пайдаланылды.
Қазіргі күнгі бенчмаркинг әдісі ... ... ... . ... ... :
• реинжиниринг немесе өнімді ретроспективті талдау.
• бәсекелестік қабілеттілікті арттырушы бенчмаркинг
• стратегиялық ... ... ... ... үш деңгейде енгізуге болады
1) Микродеңгейде – кез келген ... ... ... үшін ... ... белгілі бір саланың бәсекеге қабілеттілігін арттыру
мақсатымен;
3) Макродеңгейде - ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыру саясатына әсер ету.
3. QFD – ... ... ... және FMEA ... ... ...... қажеттіліктерін ескере отырып өнімге
өзгеріс ... ... Ол әдіс ... рет 1972 жылы ... ... ... С 1977 жылы бұл әдіс ... ... ... ... Ал 1988 жылы Германии
мемлекетінің ... ... ... - ... ... ... арқылы жүзеге асырылады:
Тұтынушылардың қажеттіліктері мен идеялары туралы ... ... осы ... «техникалық тілге» келтіру
2) тұтынушы қажеттіліктерінің өнім сапасына қарағанда күшті және ... ... өнім ... кейінгі рыноктағы позицияны алдын ала бағалау;
4) рыноктағы сатып алушылар сегментін анықтау
5) Қажетті өзгерістерді енгізу
6) өндіріске ... - өнім ... жою ... ... қызметтер арқылы жүзеге
асырылады:
• дефекттерді ... ... ... ... мүмкін болатын дефекттерді алдын ала бағалау
• деффекттерді жою үшін жеке ... ... - ... ... себептерге байланысты пайдаланылуы мүмкін
• кәсіпорын тіпті жаңа өнім ... ... ... ... ... ... өнім өндіруге бұрын соңды белгісіз ... ... ... деп ... т.б /6/.
Осы инновациялық процессті ұйымдастырудың тәжірибе жүзінде бірнеше
түрі бар /7/.
2-сурет – Инновациялық параллелді түрде ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... даярлау
сынақтан өткізу
шығындар мен пайда сметасын жасау
3 сурет – Инновациялық қызметті ұйымдастырудың сатылы әдісі /7/.
4-сурет – ... ... ... ... ... ... даму теориясына зерттеу жүргізген Ресей экономистерінің бірі –
И.Б. Гурков. Ол ... ... ... ... даму моделін ұсынды.
5-сурет – Инновациялық даму моделі /8, 24 ... ... 5 ... көрсетілген инновациялық дамудың ... ... ... ... бар ... ... ... қабілеттілігі кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттырады және
оның экономикалық жағдайын көтереді. Ол өз ... ... ... өсуіне әкеліп, өнімнің бәсекеге қабілеттілігін жаңа деңгейге
көтереді.
Дегенмен Қазақстандағы инновациялық саланың дамуының қазіргі деңгейіне
сай ... рөлі ... Осы ... бұл ... ... ... ... құқық субъектісі ретіндегі ... ... ... ... оның ... және жеке құқық субъектісі ... ... ... алу қажет. Өйткені, ... ... ... ... азаматтық құқықтағы теңдік ... ... орай ... ... нақты түрдегі жеке құқық
және жария құқық салаларының бөлінуі қажет. Демек ... ... заң жеке ... ... ... ... қажет, ал
мемлекеттің инновациялық қатынастарға түсу ... ... ... саясаты туралы» заңда немесе басқа да мемлекеттің
инновациялық қатынастарға түсуін реттейтін заңның болуы қажет.
1.2 Инновациялық жобаларды ... және ... ... ... жоба - инновацияға қол ... ... ... ... ... зерттеулер мен
жұмыстар кешенiн ... ... ... ... ... ... Инновациялық бағдарлама - ... ... ... ... ... ... орындаушылары мен iске асыру мерзiмдерi бойынша ... ... мен ... ...... жоба /9, 23-30 ... суретті талдайтын болсақ, жалпы инновациялық жоба бұл инвестициялық
талдау мен жобаларды ... ... ... Яғни, инвестициялық талдау
мен жобалардың қосындысы бізге ... ... ... ... Ал, бұл ... ... ... өтуі инновациялық
стратегияның сәтті өткізуін көрсетеді.
Инновациялық стратегия түсiнігi, ерекшелігi және оның түрлерi.
Инновациялық стратегия - кез ... ... ... және инновациялық өнімдер өндіруді ... ... ... ... ... және ... ... стратегиясы.
Инновациялық стратегия мемлекеттік деңгейде жеке өндіріс саласы
бойынша және ... ... ... ... ... ... деңгейде қарастыратын болсақ, ол мемлекеттің осы ... ... ... оны ... ... керек. Өндіріс саласы
бойынша да осы ... даму ... бір ... ... ... дамыту саясатының қосымшасы ретінде ... ... Ал ... ... ол ... дамуы стратегиясының белгілі бір
негізгі бөлігі ретінде ... ... ... кең
пайдаланатын, тәжіребие жүзінде мынадай инновациялық стратегия түрлері бар:
• Шабуылдаушы инновациялық стратегиясы – ол ... ... ... оны ірі ... ... ... сияқты немесе шағын инновациялық фирмалар пайдаланады.
• қорғанушы инновациялық стратегия – пионер компаниялардың ... ... ... бере ... ... ... ... ие инновациялық емес компаниялар ... ... «Ford» ... ... инновациялық стратегия оны рыноктағы позициясы өте күшті
массалық өндіріспен ... ... ... Олар өз
беттерінше ешқандай инновациялар жасамайды, бірақ пионер компаниялардың
нновацияларын көшіріп модификациялап рынокқа ... ... ... және ... ... ... ... кең пайдаланылатын мынадай инновациялық жүріс-
тұрыс инновациялық ... ... ... инновациялық іс әрекет - күштілер ... және ... ... ... етуші компанияларға тән.
Массалық өндіріс, жоғарғы сапа ... ... ... бірақ қомақты» мысалы «Тоуота», «Шевроле», «Сиеменс».
Виоленттік күш ... - ... ... ... ірі ... көптеген шағын фирмалармен
салыстыранда біршама артықшылыққа ие. ... ... ... ... ... т.б ... зор болғандықтан олар масштабты иннновациялық
проекттерді тиімді жүзеге асыра алады. Бұл ... ... күші мен ... ... ... ... ... виолент күш стратегиясын қолданушылар
деп атайды. Виоленттер ... ірі ... ... мен бөлімшелері бар ассортименті кең және массалық
өнім өндіруші болып келеді. ... ... ... өнімнің модификация мен жақсарту қасиетімен
ерекшеленіп, халыққа ... ... ... ... өнім
қатарына жатады.
2. Патиенттік стартегиясы Белгілі бір тұтынушыларға арнап
өндіретін компаниялар, олар ... ... ... ... өнімдерін қарапайым өнімдерді ... ... ... ... ... ... «Қымбат бірақ жақсы». мысалы «Cray Reserch»
суперкомпьютер жасап шығаратын инновациялық ... ... ...... ... ... тән.
Олардың мақсаты инновациялық өнімді рынокқа бірінші болып шығарып пайда
түсіру Олардың ... ... және ... , егер ... ... Эксплерент
компаниялар әдетте ірі болып келеді, олардың өз ғылыми-техникалық зерттеу
бөлімдері болады, және инновациялық ... көп ... ... ... ... ... ... шығарып, масштаб эффектісінен
пайда табады.
4. Коммутантті стратегиясы - белгілі бір масштабта ғана ... ... бір ... үшін стратегиясын өзгертуге мүмкіндігі
бар шағын компаниялар. Олардың девизі « Тек ... ғана ... үшін ... ... мысалы «МакДональдс». Коммутанттар әдетте
виленттер мен ... ... бос ... ... Бұл
компаниялар инновациялық салада пионерлік позицияға шыға бермейді, көбінше
виоленттер мен ... ... ... ... ... рынокқа шығарумен айналысады.
Инновациялық салада әрекет етуші қызметшілерді түрлі топтарға жіктеуге
болады . Кез келген ... ... ... ... ... ... ... болады : Антропренерлер, инновациялық идеяның
генераторлары , ... ... ... ...... проектті басқарушы фигура. Ол
өз немесе басқалардың инновациялық идеясын өндіріске енгізуге ... мол ... - ... ішкі ... инновациялық климатын жақсартушы,
инновациялық ынталандыруды жоғарылатушы басқарушы тұлға. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жинақтау
бөлімінің басшысы.
«Идеялардың генераторы» - инновациялық идеялардың авторлары.
бұлар әдетте дарынды ... ... ... ... ... ангелы)» — Инновациялық проектті
қаржыландырушы жеке тұлғалар. Олардың кредиттері арзан болады.
«Алтын жағалылар» — ... ... ... ғалым кәсіпкерлер.
олар өз инновациялық идеяларын өндіріске ... ... ... ... ... ірі ... ... атқарады.
Бүгінгі таңда әлемнің көптеген елдері алдында ... ... бірі ...... процестерді басқару негізінде
тұрақты экономикалық өсуге жету. Ертеректе, технологиялық инновациялар кез-
келген ұлттық ... тән және ... ... ... ... деп ... ... потенциалды қабілеті бар, соның ішінде ... ... емес ... ... салаларында жүзеге асатын
өндірістер Қазақстан Республикасының ...... ... басымдықтары болып келеді. Ұзақ мерзімді стратегиялық міндеттерді
шешу мақсатында ... ... және ... ... ... үшін ... жасауға ерекше назар аудару керек.
Стратегияның басты мақсаты – ... ... ... беретін, экономика салаларын диверсификациялау жолымен елдің
тұрақты дамуын қол ... ұзақ ... ... ... – технологиялық
экономикаға көшу үшін жағдайларды дайындау.
Стратегияны іске асыру мерзімі 3 кезеңге бөлінген:
- 1-ші кезең (2003-2005жж.), ... ... іске ... бойынша
дайындық сипатындағы жұмыстарды жүргізу көзделген. Бұл кезеңде салық салу
механизмін жеңілдету бойынша қазіргі ҚР заң ... ... мен ... енгізу, Қазақстанның Метрикалық конвенциясына
қосылу мен ... ... ... ену ... ... білімді дамыту және кәсіби кадрларды даярлау бойынша реформаларды
жүргізу, оларды индустриалды – ... ... ... ... ... ... мен ... ХТМ ену үрдісін аяқтау
көзделген.
- 2-ші кезең (2006-2010жж.), бұл кезең экономиканың барлық салаларында
Стратегияны іске ... ... ... ... ... Ғылыми – инновациялық құрылым қалыптасады. Жеке ... ... бір ... ... ... ... ... қайта құру мен жаңа өндіріс салу мәселелерін кешенді шешеді.
өнеркәсіпті ... мен ... ... ... ... ... жобалардың іске асуы ... ... ... ... қарағанда,
экономиканың дамуы мұнай мен газды өндіру мен экспорттау арқасында ... 3-ші ... ... ... іске ... ең ... болмақ. Бұл кезеңде жаңа аялар мен нарықтарда енгізілген қуаттарды
игеру мен қосылған құн ... ... орын ... Тауар мен қызмет
өндірісі мен экспортының өсу темпі мұнай мен газ өндірісінің өсуін ... мен ... ... ... ... ... /10, ... орындалуы оны іске асыру бойынша шаралар жоспарының көмегімен
жүргізіледі, олар үш жылдық мерзімге Қазақстан Республикасының Үкіметімен
әзірленіп, ...... даму ... сәтті іске асуы ел
экономикасының диверсификация, модернизация және өнімнің бәсекелес ... мен ... ... ... жасау негізінде ұзақ мерзімді тұрақты
өсуін қамтамасыз етеді[11, 108-112 б.]
1.3 Инновациялық саясатты басқарудағы ... рөлі және ... ... ... бәсекенің дамуымен экономикада мемлекеттің рөлі
төмендейді. Бірақ дамыған елдер тәжірибесі бойынша тек қана ... ... ...... ... ... ... Елдегі инновациялық даму мемлекеттің аралсуынсыз оң ... ... ... мен ... ... ... ... болып
табылады.
1990 жылы бүкіл КСРО елдерінің экономикасында ... ... ... ... ... дағдарысқа ұшырап, ғылымға көңіл
бөлінбеді, көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, бөлшектену, тіпті ... ... ... ... ... ... ... себебі –
нарықтың қатал талабы болды. ... ... ... ... көп ... ... ... сын көтермес қаржылық жағдай және осы ... ... ... көшу процесі аяқталғаннан кейінгі жылдарда экономиканың
жанданып дамуы шикізат (газ, ... ... ... ... ... тікелей байланысты болды. ... ... ... өсу ... ... бұл өсім ... ... түскен пайда
есебінен, яғни «көз бояушылық» ... ... ҚР ... ... ... индустриалды – инновациялық саясатын қолға алды. 2002 жылы
шілде айында ҚР Президенті ... ... ... ... ... ... ел дүниежүзілік рынокта өз орнын тауып, ... ... Бұл ... ... ... ... мәлім. 20 ғасырдың 50-60
жж. Дамыған елдер қолға алған негізгі мәселе де осы ... ... ... – нормативтік негізін жасап, мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырып немесе басқа қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... да ... сурет бойынша инновациялық қызметті мемлекеттік ... үшін ... ... ... ... ... ... бойынша
орындалуда. Ал мемлекеттік қаржылық қолдау және инновациялық құрылымдарды
құру үшін оған көп ... ... ... Осы ... ... ... күрделі
мәселенің бірі болып отыр, сондықтан қаржыландыру, сырттан инвестиция
тартуға негізделген ... ... ... Даму ... несиелер мен инвестицияны сақтандыру корпорациясы сияқты даму
институттары құрылды.
Бұл мәселенің шет елдерде қалай шешілетініне назар аударып көрелік.
Жапонияда ... 2 ... ... кейін көп көңіл
бөліне бастады. Елде шағын және орта ... ... ... құрайды.
Мемлекеттік құқықтық қолдау
Мемлекеттік қаржылық қолдау
Инновациялық құрылымды құру
Салықтық және несиелік жеңілдіктер
7-сурет - инновациялық қызметке мемлекеттік қолдау ... /11, ... ... ... 2 ... ... болады.
1. Құқықтық нормативтік жағынан қамтамасыз етеді
2. Бюджеттен немесе басқа көздерден қаржыландырады.
Ал мемлекет инновациялық ... ... ... ... ... барлық кәсіпорындардың 99%-ын құраса, олардың ЖҰӨ дегі үлесі
52% құрайды. ... ... ... және орта ... ... мәні ... ... салымы мен жұмыссыздық туралы деректерді
сәйкестендіру болып табылады.
Мемлекеттік деңгейде кәсіпорындарға ... ... ... ... мемлекеттік мекемелер (шағын инновациялық
кәсіпорындарға кеңес ... ... ... ... ... аймақтық органдар, мемлекеттік даму корпорациясы, ... ... ... ... ... ... ... аймақтық орталық комитеті) жаңадан құрылған ... ... ... ... ... беру мен ... ... көрсету: оны 59 филиалы бар
мемлекеттік қаржылық ... 102 ... бар ... ... 117 ... бар ... және өндірістік кооперацияның Орталық
банкі, шағын ... ... ... ... ... ... асырады.
Еліміздегі инновациялық саланы мемлекеттік қолдауды ҚР – ның «Инновациялық
қызмет» туралы Заңынан көрумізге болады. Оның негізгі бағыттары ... ... ... бағыттарын анықтап, инновациялық бағдарламаларды
жасау.
• мемлекеттің инновациялық саясатын жүзеге асыратын қажетті инвестицияны
жұмылдыруды ұйымдастыру және жағдай ... ... ... ... ... бюджеттен инновациялық бағдарламалар мен ... ... ... ... өндірісті құруға мемлекеттің араласуы.
• мемлекеттік тапсырыспен орындалатын инновацияларды міндетті түрде
рынокпен қамтамасыз ету.
... ... ... ... ... ... аясында Қазақстанның қазіргі
таңдағы экономикасының дамуында мынандай ... орын ... ... бір ... ... ... әлемдік экономикаға ықпалдасудың әлсіздігі;
• ел ішіндегі салааралық және өңіраралық экономикалық ықпалдасудың
босандығы;
• ішкі ... ... мен ... тұтыну сұранысының
марзымсыздығы (шағын экономика)
• өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның жеткілікті ... ... ... дамымауы, яғни кәсіпорындардың бір орталыққа
шоғырланбауы;
• мұнай – газ және кең металлургиялық кешенге ... ... ... ... тез ... ... ... техникалық және технологиялық артта
қалушылығы;
• ғылыми зерттеу және ...... ... аз ... ... мен ... арасында ұтымды байланыстың болмауы;
• мамандарды және жұмысшы кадрларды ... мен ... ... ... жүйесінің болмауы;
• экономиканың өңдеуші секторларына инвестициялар салуға отандық
қаржы институттары үшін ... ... ... ... ... ... қосылу үшін сол елдердің даму жолын зерттеп,
олардың ұлттық экономикамызға тиімді жақтарын ала білуіміз қажет. ... ... ... ... ... жаңа ... елдердің
ұстанған саясаты ыңғайлы болып отыр. Яғни, «Азия айдаһары мен жолбарысы»
атанған елдер қысқа мерзімді аралықта индустриялы – инновациялы саясатты
тиімді жүргізу ... ... ... қол ... ... ... ... өсуде негізгі қозғаушы күш болмақ/12/.
Отанымыз Қазақстан ... ... ... тиімді реформалар
жүргізу арқылы және индустриялы – инновациялы саясатты әске ... ... өсу ... әлем ... ... ... дамыған елдер
қатарына «Азия барысы» деген атаумен ... ... ... ... ... ... ресурстарға бай бола тұра, тұрақты дамуға
қол жеткізе алмады. Қысқа мерзімде ... ... бұл ... ... ... ... ... әл-ауқатын көтереді.
Алайда, уақыт өте келе ... ... ... ... ... ... ... және оның әлемдік рыноктағы жағдайынан
тәуелді етіп, шикізатты аз қажет ететін жаңа саланың дамуын ... ... ... ... ... еске алсақ, бұл мәселенің
қаншалықты маңызды екенін түсінеміз. Дәл осы жағдайдан ... 1-ақ ... ол – ... технологиялық өндірісті дамыту. Тек жаңа технологиялар
ғана ... ... ... ... ... және ел
экономикасының әлемдік экономикалық жүйеге ... ... ... өсу, ... шикізатты көп қажет ететін өнімді жоғары
технологиялық және ... ... ... ... ... ғылыми
– техникалық әлеуетін тиімді түрде пайдалану – ... ... ... ... бірі.
Ғылыми-техникалық потенциал – кез ... ... ... ... саласы. Барлық дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей
экономикалық даму, ... ... жолы – ... ... салада лидер болу. Инновациялар мен жаңалықтар экономиканың
құлдырауына төтеп беріп, ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... ... ұлттық экономиканың тиімділігі мен бәсекеге
қабілеттілігін жоғарылатады. ... ... ... ... ... басқару мен ұйымдастыруға ерекше көңіл бөледі. Ал
мемлекет өз тарапынан ... және ... даму ... ... тиімді саясат жүргізіп отырады. Өйткені мемлекеттік ғылыми-
техникалық және ... ...... ... ... үшін пайдаланып, адамзат өмір сүру жағдайларын сапалы ... ... Ал бұл ... ... ... мен ... бас ... Қазақстан Республикасы ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... Бірақ сол қиындықтарға
қарамастан, Қазақстан кәсіпкерлері шетел жаңалықтары мен ғылыми-техникалық
жетістіктерін табысты түрде ... ... ... қарқынмен қызметтеріне
енгізіп келеді. Әрине, бұл инновациялар ... ... ... мүмкіндік береді, бірақ сол ғылыми-техникалық ... тек біз үшін ғана ... ал ... үшін олар ... ... Сондықтан да шетел технологиясы мен техникасын игерумен қатар,
өз ұлттық ғылыми-техникалық потенциалымыздың дамуына жағдай жасап, отандық
ғалымдардың ... ... ... ... ... бағалай білуіміз
керек.
Инновациялар қоғамдық өмірдің барлық саласына қатысты. Ол экономика,
заң, ғылым және білім беру, медицина, т.б. ... орын ... ... және өнім ... ... түрлендіріп, дамытып отырады.
Инновациялық іс-әрекет нәтижесін интеллектуальды өнім ретінде
қарастыруға ... ... өнім ... ... ... ... ... яғни жаңалықтар, гипотезалар, теориялар, жаңа
техника мен технология және жаңа өнім.
• информатика өнімдері – ... ... ... ... ... саласындағы жаңалықтар.
Егер ғылыми-техникалық өнімдерді толығырақ қарастыратын болсақ, ғылыми-
техникалық зерттеулер мен тәжірибелер объектілеріне машиналар, ... ... өнім ... жаңа ... және бұрыннан
белгілі құрал-саймандарды жаңа қажеттіліктерге жарату қам-қарекеттері
жатады.
Жаңа ... ...... үдерісінің тиімділігін қамтамасыз
ететін материалданған ... ... мен ... ... – бұл ... ... ... және осы жұмыста қамтылған қызмет етуші дербес басқару ... ... ... мен ... ... дамыған, дамушы елдерде мемлекет инновациялық саланы ... ... ... ... көрсету арқылы қолдап отырады. Көптеген
елдер тәжірибесі көрсеткендей, экономиканың күрт құлдырауы, ... ... де ... ... қызмет саласын қолдап,
дамытып отыру қажет.
Дамыған елдер тәжірибесі көрсетуінше, ... ... ...... ... ... позицияны ұстау. Сондықтан да 80
жылдардан бастап барлық алдыңғы қатардағы елдер ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... технологиялық даму
процесі жаңа саты – адамзат игілігі үшін, оның өмірін ... ... ... ... биоинженерлі және басқа да ғылыми
дәрежелерін пайдалануға негізделген деңгейге көшуде.
Қазіргі күні барлық елдерде ірі көлемді ... ... ... ... ... бұл - ... ... мен
инновацияларды енгізу процесін қолдау. АҚШ-та ғылыми-техникалық дамудың ірі
және жеке ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларға айналған, бұл саланы қолдау заңды түрде:
мемлекеттік құқық, акт, үкімдер бойынша жүзеге асырылады.
Экономиканың инновациялық секторын әр ... ... ... іске ... ... ... Әдебиеттерде ол фирмаларды
түрліше атайды – ... ... ... ... «жоғарғы
технологиялы фирма», «жаңа технология жасаушы ... Бұл ... мәні – ... ... айналысушы, инновациялардың кез келген
түрін енгізуші кәсіпорындар.
Экономиканың инновациялық секторы бірнеше сегменттерден құралған:
/13/.
... ... Бұл ... – ірі ... ғылыми-
техникалық зерттеулер мен тәжірибелержасаушы ... мен ... ... ... ... уақытша немесе венчурлы
фирмалар.
• мемлекеттік қоғамдық құрылымдар – оқу орындары, ғылыми орталықтар,
мемлекеттік өнеркәсіптік институттар, лабораториялар.
• кіші ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына түрлі
факторлар әсер ... ... ... ... энергетикалық кризистердің дамуы
3. жаңа технологиялардың дамуы мен кең ... ... ... үшін зор маңыздылығын түсіну.
Біздің мемлекетімізде осы ... ... да ... ... ... ... өте ... деңгейде.
Іс жүзінде ғылыми зерттеулер мен инновациялық процестерді мемлекеттік
қолдаудың негізгі, кең тараған үш ... ... ... ... ... ... ... қатысуы. Мемлекеттік
бюджеттен қаржыландырылатын ірі лабораториялар қалыптастыру,
нәтижелерін ақысыз ... ... ... ... бұл
лабораториялар ... ... ... ... ... шешумен айналысады.
• қайтарымсыз негізде субсидиялар бөлу. ... ... іске ... ... ... жұмыстарына
қайтарымсыз негізде мемлекеттік бюджеттен қаржы бөлінеді. Негізгі
қойылатын шарт – зерттеулер процесі ... ... ... есеп ... ... ашық ... жариялау.
• ғылыми-техникалық зерттеулер мен тәжірибелерге инвестиция бөлінген
жеке бизнеске салық жеңілдіктерін ұсыну.
Алғашқы екі ... ...... зерттеулер мен тәжірибелер
процесіне мемлекеттің тікелей қатысуы және қайтарымсыз негізде ... ... ... қаржыландыруға тікелей негізделген. Мемлекеттік
бюджет қаражатын пайдалану – ... ... іске ... ... ... ... арқылы университеттердегі ... ... ... ... ... ... мен ... және контракт бойынша мемлекеттік ... ... ... ... қаржыландыру түрлері мемлекттік тапсырма негізінде іске асады. Бұл
процесс заң органдарының, басқару аппаратының, ... ... ... ... жүргізіледі. Ғылыми-техникалық
жұмыстарға мемлекеттік тапсырмаларды ... ... ...
контрактілер мен жобалар.
Ескерту: автормен құрастырылған
8-сурет - ... ... ... 2 ... ... ... ... географиялық, ұлттық ерекшеліктерін ескере
отырып, осы қаржыландыру түрлерін, олардың жиынтығын пайдаланады.
Егер біздің елдің ғылыми-техникалық саясаты үшін ... ... ... ... ... ... зерттеулерге мемлекеттің тіелей
қатысуы және салық жеңілдіктерін ұсыну түрлерін ... ... ... ... ... ... қабылданған «инновациялық қызмет» туралы Заңы
Республиканың ғылым саласына, ел экономикасына үлкен ... ... ... ...... ... инновацияларға сұранысын
арттыру, қолданбалы зерттеулерді қолға алу, ұлттық ... ... даму ... ... ... ... сол ... ел
экономикасын ары қарай дамыту.
Шетелдік тәжірибе көрсеткендей, ғылыми-техникалық потенциал – кез-
келген мемлекеттің өркендеуінің ... ... ... ... ... жолы – ғылыми техникалық және инновациялық салада лидер
болу. Инновациялар және жаңалықтар ... ... ... ... техникалық прогрестің белсенді түрде дамуына жағдай ... ... ... мен ... қабілеттігін жоғарылатады.
Жалпы Қазақстандағы инновация дамуының алғышарттарына ... 1990 ж. ... КСРО ... ... ... ... ... барлық салалар дағдарысқа ұшырап, ғылымға көңіл
бөлінбеді, көптеген ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық өзгерістерге ұшырады. Мұның бәрінің себебі –
нарықтың қатал талабы ... ... ... ... көп ... ... басқару, сын көтермес қаржылық жағдай және осы ... ... ... ... ... /14/.
Ал, инновация саласын басқарудағы Қазақстан ... ... шет ... ... ... ... ... өте маңызды екеніне көз жеткіздік, енді еліміздегі
инновациялық үрдістерді дамытуға қандай мемлекеттік қолдау ... ... ... ... Заңнан көрумізге болады. Оның негізгі
бағыттары келесідей:
1. Инновацияның басым бағыттарын ... ... ... ... ... саясатын жүзеге асыратын қажетті
инвестицияны жұмылдыруды ... және ... ... ... инфрақұрылымды құру.
4. Мемлекеттік бюджеттен инновациялық бағдарламалар мен жобаларды
мақсатты қаржыландыру
5. ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік тапсырыспен орындалатын инновациялардыміндетті ... ... ... ... ... шетелге шығару. Ғылыми-техникалық
инновациялық бағдарламаларды дамыту үшін арнайы даму институттары құрылған.
Оның ішінде 3 ... және 2 ... ... институттары бар.
Ескерту: автормен құрастырылған
9-сурет – Қаржылық даму институттары
«Инновациялық қызмет» туралы Заңда инновациялық инфрақұрылым құруға
басты назар ... ... ... ... ... ... қаласынан 25 километр қашықтықта орналасқан Алатау поселкесінде
2006 жыдың 15 қыркүйегінде « Алатау Сити» деп аталатын қазақстандық тұңғыш
ақпараттық ... парк ... ... ... ... ... (АТП) Елбасының Қазақстанда 2003 -2015 жыдары инновациялық-
индустриалдық дамуды жүзеге асыру жөніндегі ... ... ... Бұл парк ... ... орындайды, жаңа жұмыс орындарын
ашады, мемлекеттік жүйе барысында шетелдік жоғары технологияларды өндіріске
енгізу арқылы индустриалды ... ... ... ... ... паркі Қазақстанда ғана емес, Орта Азиядағы алғашқы, қуатты
технологиялық ... ... ... Алатау технологиялық паркінде әлемнін
ең озық компаниялары жұмыс істейді. Олармен қазірдің өзінде мемарандумға
қол қойылған. ... ... және ... да ... ... ... орталықтар еліміздің болашағы үшін бізбен бірге тер төгетін болады.
Ескерту: автормен құрастырылған
10-сурет – қызмет көрсету институттары
Алатау АТП-не ... ... ... ... ... ол
еліміздегі инвестициялық жобалардың ең маңыздысы болып табылады. ... ... және ... ... әлемдегі озық
компаниялар тартылып, Microsoft, Hewlett Packard, Siemens т.б. әлемдік
лидерлермен ... ... ... қол ... ... зона ... АТП-ның мынандай басты артықшылықтары бар:
корпорация салығы екі есеге төмендетіліп, жер және мүліктік ... ... ... ... ... - инкубатор, ... ... ... мәлімет, сертификаттық, көрме орталықтары ... ... те ... ... технологиялақ паркіне салықтық,
кедендік жеңілдіктер берілген, сондықтан да оның ... ... ... ... ... және ... ... пайдалана алады. Алатау Ақпараттық технологиялық
паркі қазірдің ... ... ... ... шығаратын зауыт жұмысын
қолға алды, бұл кәсіпорын - ҰИҚ-дың бірлескен ... ... ... және ... ... компанияларымен тығыз байланыста
жұмыс істеуде. Осы технопаркте ... одан әрі ... ... ... тереңдету барысында да орасан зор жобалар
іске асатын болады.
Ескерту: автормен құрастырылған
11-сурет – Технопарктер
Үкімет тарапынан жүргізіліп жатқан ... ... ... мен ... ... ... ... үрдістердің жүруін тездететін құқықтық қамтамасыз ету және экономикалық
шараларды ... ... ... заң ... ... ... туралы, «Техникалық реттеу», «Қазақстанның инвестициялық қоры», «Сауда
қызметі», «Сауда өндірістік палаталар», «Арнайы ... ... ... ... Салық кодексіне өзгертулер мен толықтырулар
пакеті қабылдануға дайын. Мысалы, ... ... құн ... ... ... ... ... салығына 30% жеңілдік, егер
экологиялық ... ... және 14000 ... сапалық
стандарттарға сәйкес болса, онда 50% жеңілдік көрсетіледі және өндіріске
енгізілгеннен 10 ... ... ... ... ... 2005 жылдан
бастап, тозған негізгі қорларды жаңарту ... ... ... жаңа ... ... ... бұл Заң ... жылдың қыркүйегінде ... ... ... ... ... ... ... бірі – регионалды және халықаралық масштабта елдің
бәсекелестікке ... ... ... ... ... зерттеулер орталығы және дүние жүзіне ... Ай ... ... осы ... ... ... ... нәтижесі жылдың ... ... ... ... және даму ... қатысуымен жоғары
технологиялық ... құру ... да ... ... компаниялар, ірі шетел және Қазақстан компаниялары арасында
инвестициялық жобаларды бірлесіп жүзеге асыруға күш ... ... ... ірі ... «Майкрософт», «Хьюлетт Паккард», «Сименс»,
«Циско», ынтымақтастық жөнінде меморандумдарға қол қойылып және ... ... ... ірі жобаларды жүзеге асыруға бағытталған.
Дәл осылай «Қазақстан-Камаз» автомобиль концорциумы құрылған. Оның мақсаты
– автомобиль және ... ... ... ... ... ААҚ
комбайн және мотор жасаумен айналысады. «Сингапур ... ... ... ... кәсіпорны құрылды. Онда биыл барлық
қаржыландыру көздерінен 250 индустриалды – ... ... ... ... Даму ... да ... істі
орындауға көшіп келеді. Мысалы, Қазақстан Даму Банкі 562,6 млн. Долларға
бағаланған 22 ... ... ... 2005 жылы ... Банкі қаржыландыратын тағы 10 өнеркәсіп іске ... оның ... шыны ... труба жасайтын және Шымкентте мақта-мата
өндіретін ... ... елді ... ... көшіру экономиканың әлеуеті басым
салаларын дамыту арқылы жүзеге асады. Қазақстанда ол салаларға ең алдымен
космос және ... ... ... Осы ... «ҚР ... саласының 2005-2007 ж.ж дамуы» ... ... ... ... қаласындағы ұлттық ядролық орталық аясында
бірқатар маңызды зерттеулер жүргізілді /15/. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес мынадай негізгі нысандарда:
1) инновациялық даму басымдықтарын айқындау және ... ... ... ... ... іске ... үшін инвестициялар
тартуды қамтамасыз ететін қажетті ұйымдық және экономикалық жағдайлар
жасау;
3) инновациялық инфрақұрылымды ... ... ... ... ... бәсекелестікке қабілетті өндірістерді құруға мемлекеттің қатысуы;
6) мемлекеттік тапсырыс бойынша ... ... ... ... ... ету;
7) отандық инновацияларды сыртқы рыноктарға шығару нысандарында жүзеге
асырылады /16, 5-6б/.
Инновациялық ... ... ...... жүзеге асырушы ғана емес, оның бағытын анықтап, сол ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір
қуатты құрал. Біздің елімізде де осы ... ... ... қойылып, тікелей
Президенттің қадағалауында екені көңіл қуантады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫҢ ҚАЗІРГІ ... ... ... инновациялық саланың бүгінгі жағдайына сараптама
Әр заманның өз мінезі, өз талабы бар. ... ... ... – білім экономикасына ұмтылған қадам деуге болады. Бүгінгі дамудың
жалғыз жолы – инновациялық жол. Ол – Қазақстанның ... ... ... 50 ... ... кіру жолы ... сөз.
Бұл дегеніміз – Қазақстан экономикасының ғылыми ... ... ... білікті өндіргіш күшке негізделуі тиіс дегендік.
Атап айтқанда, табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... ... қосымша құн жасауға, жаңа жұмыс
орындарын ... ... ... технологияларды барынша аз енгізуге
негізделген, тұлғаның шығармашылық қабілеттілігі мен белсенділігін ... ... ... ... және ... ... өту
деген сөз.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев атап көрсеткендей, “технологиялар ... ... ... қабілеттілік индексінің бір бөлшегі, ... ... даму ... ... трансфертін, ақпараттық және
коммуникациялық технологиялардың ... ... ... ... ... инвестициялар көлемін және де осы ... мен ... ... бағалаудан құралады деуге
болады. “Шикізаттық” экономиканың халық тұрмысының “жоқтан бар” ... ... ... ... ... ұлттың санаткерлік және
адамгершілік әлеуетінің дамуына да кедергі келтіретініне ... ... ... ... ... тұтас қоғамдық менталитетке де кері әсерін
тигізеді.
Қазақстанның стратегиялық мұраты – бәсекеге қабілетті елдер ... ... орын алу. ... ... уақыт талабы, бұл көптеген
дамыған елдерде ұлттық идеяға айналған. ... ... ... ... ... ... ... Бүгінде инновациясыз экономикасыз
алға басу әсте ... ... ... ... ... ... барлық алғышарттары
бар. Ол – елдің ішкі қажеттілігінің көп бөлігін шикізатпен және энергиямен
қамтамасыз ... ... ... ... ... өндіріс үшін еркін
өндірістік қуаттылықтың болуы; арзан жұмысшы күшінің болуы; белгілі бір
дәрежеде ... ... - ... ... ... Н. Назарбаевтың өзі бастап, озық технологиялық орталықтар
желісін дамытуға ерекше назар аударыла ... ... ... ... бекітілді. Бұл еліміздің ұлттық инновациялық жүйесін жасаудағы
мемлекеттің айқын стратегиясына айналды.
Бүгінгі таңда ... даму жаңа ... ... ... бизнес – инкубатор, аймақтық инновациялық
қорлар) жүзеге аспайтыны белгілі.
Технопарктер – еліміздегі ... келе ... ... ... ... ... ... Қазір Қазақстанда ұлттық және өңірлік
болып келетін екі ... ... ... ... ... басты ерекшелігі бір салаға бағытталуы мен салықтық
жеңілдіктері болып табылады.
Технопарктердің алдында ... ... ... – еліміздегі инновациялық
дамудың қарымын анықтау, оның өркендеуіне жол ашу.
Қазақстандағы технопарктердің көбі ғылыми мекемелер мен ... бар ірі ... мен ... орталықтарында орналасқан.
Енді Қазақстандағы жұмыс істеп жатқан технопарктердің біреуіне
тоқталып, тыныс тіршілігімен ... ... ... ... ... маңындағы «Алатау IT City» ақпараттық
технологиялар технопаркі арнайы экономикалық ... ... ... атты ... ұйымдастырылды. Алматыға арнайы жұмыс сапарымен
келген мемлекет басшысы аталған көрмеге қатысып, еліміздің әр ... ... ... оза ... ... ... ... жобалармен
танысты.
Әсіресе, Алматының электронды картасы, қаладағы мекемелердің
электронды анықтамалығы, ... ... ... қалдықтарды
өңдеу лабораториясы, асыл тұқымды ірі қара тұқымын ... ... ... ... дәрі ... ... қалдықтарды өңдеу
арқылы синтетикалық волластонит алу ... ... ... ... айрықша
аударғанын білеміз, Н. Назарбаев жобалардың әрқайсысы ерекше екендігіне
тоқталып, олардың іске асуына ... ... ... атап ... ... ... кейін жобасы жүзеге ... ... ... отандық
өнертапқыш ғалымдардың көңілінде үлкен үміт оянғаны сөзсіз, себебі бұған
дейін ... ірі ... ... ... ... шет ... ... жасырын емес. Мәселен, әл-Фараби ... ... ... ... ... ... көмірден мұнай алу жобасы Қытайға 500-
мың АҚШ долларына ғана сатылып кеткен.
Лабораториялық жағдайда аз ғана көмірден сағатына 6 литр ... ... жоба ... орай ... ... қызықтырмаған.
Ал Жапония мен Еуропалық ғалымдардың дәл осындай жобаларын жақтырмаған
Қытай ... ... ... аттай қалап алып, бүгінде ішкі Қытайда
зауыт салып, жұмыс істеуде көрінеді. Бұл бір ғана мысал әрине.
Енді ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының президенті жарлығымен 2003 жылы құрылған «Алатау IT City»
АТП-ның алға басқан қадамы зор. Оған ... 25 ... ... ең ... 7 шақырым жерде орналасқандығы, саудасы қайнаған Қытаймен
іргелестігі, ірі ... ... ... ... ... технопарктің жұмысы толық жанданып, жүзеге асып кеткен жоқ.
АТП-ның толыққанды жұмыс істеуіне қажетті жол мен газ, ... ... ... ... ... ... инвесторларды аса
ерекше қызығушылығы артпай отырғандығы туралы Алатау IT City» дирекциясының
директоры ... ... ... ... ... Елбасының осы
жолғы сапарының қорытындысы бойынша мәжіліс өткізген еліміздің индустрия
және сауда Министрі В. Школьник мырза парк ... ... ... ... шешілетінін айтты.
Елбасының тапсырмасы осылай. Мәселен, электр станциясын ... ... 600 ... ... ... ... ... басталмақ. Ал Алматы
халықаралық әуежайынын тікелей жол 2010 жылы салынып ... ... ... ... технопарктер туралы заң да өзгеріске ұшырамақ.
Алатау IT City» - де бүгінде әлемдік ... сай ... ... ... ... бастады. Бүгінде парк аумағында 270 адамды
жұмыспен қамтыған инновациялық жоба жүзеге асырылуда. Сонымен ... ... ... инновациялық технологиялық орталықтар заман талабына сай
дамуға бет алып келеді. Олардың әрбірінің жетістіктерінен де ... ... ... болып келеміз. Бірақ, олардың мемлекет экономикасына берері
алда. Тек сол ... жету ... ... кәсіпкерлер, тарапынан
қолдау күшейіп жатса, игі істердің жемісін көретін күн алыс емес/17/.
Тарихи қысқа мерзім ішінде Қазақстан ... ... ... ... қатынастарын түбегейлі қалыптастырды. Экономикалық ... мен ... ... ... озық тәжірибесін ұштастыра
отырып, елімізде ... ... ... ... қалыптасты.
Бүгінгі таңда дамыған елдермен арадағы алшақтықты жеделдетіп ... ... ұту ... Даму ... ... ... бірі
болып саналады.
Қай елдің болса да дүние жүзіндегі орны, ... ... ... ... ... ... бәсекелік қабілеттілігіне
байланысты. Осы бағытта көптеген игі істер атқарылып, бәсекелестікті дамыту
мәселесіне көп көңіл бөлініпотырғаны өте маңызды.
Біздің жас мемлекетіміз ... ... он бес жыл ... ... жетістіктерге қол жеткізді. Табысты жұмыс істеп отырған нарықтық
экономиканы құру, ... ... ... көбейту, саяси
процестерді демократияландыру - осылардың барлығы бізге неғұрлым жоғары
қарқынмен дамуға, ал ... ... ... ... орын ... ... ... бүгін әлемнің ең серпінді дамып келе жатқан
елдерінің бірі болып ... бұл да ... жұрт ... ... ... өзінің 2005 жылғы 18 ақпандағы Жолдауында
қазақстандықтар үшін өмір ... ... ... бет – ... ашып,
болашаққа деген үлкен үміт пен сенім тудырды. Әсіресе ондағы ... және ... ... ... жаңа ... ... одан
әрі жаңарту мен демократияландыру екендігін айтып, алдағы ... ... ... мемлекеттілікті нығайтуға, Қазақстанды осы заманғы демократиялық
және құқықтық мемлекет ретінде дамытуға;
- еліміздегі және өңірдегі бекем тұрақтылықты қамтамасыз ... ... және ... ынтымақтастықты дамытуға;
- жаһандану талаптарына сәйкес экономиканы серпінді дамытуға және
шикізаттық емес ... ... баса ден қоя ... ... дамытуға;
- білім беруді, кәсіптік даярлық пен әлеуметтік ... XX ... ... ... ... дәйекті дамыта беруге, азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын қамтамасыз етуге бағытталатындығын атап көрсетті /18/.
Қазақстанның ... ... және ... ... ... ойлары – Қазақстанның өз азаматтары үшін өмір ... ... ... отырып, әлемнің тиімді дамып келе жатқан ... ... тиіс ... оны ... бен ... бәсекеге
қабілетті болған жағдайда ғана жүзеге асыра алатындығымыз баршаға мәлім.
Осы тұрғыда инновациялық экономика құру және ... емес ... ... ...... стратегияны жүзеге асыра
бастадық. 2003 жыл ... ...... ... ... ... жылы болды. Елімізде даму институттары құрылып, олар
өңдеуші салаларды жаңғыртуға нақтылы ... ... ... Даму ... ... АҚШ долларынан астам сомаға 20 инвестициялық жобаға несие ... ... ғана /19/. ... да мемлекет өз тарапынан еліміздің
экономикасының бәсекеге қабілеттілігін ... үшін ... ... ... ... Бұл стратегияны іске асыру үшін қажет қаржы
көлемі жылына 1,2 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... құны ... 2002 ... бағасымен салыстырғанда 260
млн. АҚШ долларын құрап отыр. Бұл қаржыны жылына Даму институты ... ... жеке ... ... үшін ... отыруы тиіс.
Стратегиялық шараларды қаржыландыру үшін Даму Банкінің, ... ... ... ... тартылады. Сонымен қатар, халықаралық
ұйымдар мен донор – мемлекеттер жаңа ... және ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді
жобаларды өткізу кезінде қаржылық көмек көрсетеді.
Бұл мәселе қазір мемлекеттік деңгейде көп ... ... ... ... процестерді дамыту үшін нақты шаралар
жүзеге асуда, олар:
- Қазақстанның 2003-2015 ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағдарламасы өңделді;
- инновацияны енгізу мен ... ... ... ... Қазақстанның Даму банкі жұмыс істеуде, оның несиелері экономиканың
шикізаттық емес секторларында жұмыс ... ... ... ... және ... білім сфераларындағы шағын және орта
кәсіпкерлерді демеу, әрі дамыту бағдарламасы өңделді;
- ҚР ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асыру Қазақстанның ... ... ... ... атап ... ... ... міндеттерді жақын уақытта жүзеге асыру жаңа және
перспективті инновациялық ағымдар есебінен өнеркәсіптік өндірістер ... ... ал ... ... қабілетті өнімдердің және оларға
деген ... ... ... ... дамуды қамтамасыз етуге
болады.
Бұл мәселені шешудегі ... ... бірі – ол ... ... ... технопарктердің қалыптасуы мен
қызмет етуі, инновациялық инфрақұрылымдағы ... және орта ... ... ... ... ... ... ғылымы» атты Халықаралық
конференцияда сөйлеген сөзінде: «Жаңа ғасырдағы тұрақты даму ... ... ... ... ... және экологиялық
таза технологиялар негізінде бәсекеге қабілетті өнімдерді өндіруге көшумен
байланысты болатындығына күмән ... ... ... ... ... ... «Ең ... міндет тек экономиканың
тұрақты дамуын қамтамасыз етумен ғана шектелмейтіндігін, оған ... ... ... жақсартып, шағын және орта бизнесті, шикізаттық
емес секторларды ... жаңа ... ... баса ... ... ... атап көрсетіп, осыдан кейін республиканың даму
стратегиясының маңызды ... ... ... ... дамыту, өндірістің және басқарудың әртүрлі
облыстары мен ... жаңа ... мен ... ... /21, ... ... экспортының 65%-ын шикізат ресурстары құрайтындығы
бәрімізге ... Бұл ... ... ... ... ... ... экономиканың тұрақты дамуына мүмкіндік бермейді.
Сонымен қатар, біз әлемдік нарықтағы шикізат бағасының ... ... ... жағдайдағы жалғыз ғана жол – ол Қазақстан экономикасының
құрылымдық қалыптасуын инновациялық ... ... ... және ғылыми-
өндірістік сфераларды инвестиция көмегімен ынталандыру болып ... ... ... ... ... экономиканың
өсу қарқынын жылына кем дегенде 8,8 – 9,2%-ға жеткізуге болады. Бұл ... ... ЖІӨ ... 2000 ... ... шамамен 3,5 – 3,8 есе
өсіруге болады ... ... ... ... - экономикалық жағдайына талдау
жасай отырып, экономиканы реформалауда белгілі табыстарға жеткенімізді
көруге болады. Ішкі ... өнім ... жылы ... ... жан басына шаққанда
2700 АҚШ долларын құраса, орташа жалақы 13,9%-ға өскен. Соңғы алты – ... ... ... ... төрт ... инвестиция 70%-ға өскен. Еліміздің
Ұлттық қоры Халық банкінің активімен ... 14 ... АҚШ ... ... ... ... Қазақстан экономикасының қазіргі жағдайының
шикізат секторынын ықпалынан енді ... келе ... ... ... ... жету үшін ... үлесінде шикізаттан гөрі дайын
өнім үлесінің басым болуы, соның ішінде ғылымды көбірек ... ... ... жаюы ... Бұл көрсеткіш ұлттық өндірістің даму
деңгейін ... күні біз ... жаңа ... мен жаңа ... енгізетін экономикалық дамуды басқарудың түбегейлі жаңа ... ... ... жүйе ... ... алып, индустриялық-инновациялық
дамудың инфрақұрылымын қалыптастырдық. Мемлекеттік даму ... жыл ... 730 млн. АҚШ ... ... инвестициялық
жобалар портфелі 1 млрд. 200 млн. АҚШ долларынан асып ... 2004 жылы ... жоба іске ... ... тең ... даму ... жүзеге асуда..
Біздің стратегиялық міндетіміз – бәсекеге ... ... ... орын алу. ... да ... пен жеке ... ... сенім мен тиімділікке негізделген әріптестік қатынастарын жолға ... ... ... ... өсу ... ... ТМД елдерінің
алдыңғы қатарында тұр. ЖІӨ қазіргі бағаға шаққанда 129 ... ... (жан ... ... – 5515 ... ... алтын валюталық қоры –
25 млрд ... Ел ... 13,5 ... ... ... Мұнан басқа жұрттың
қолындағы ақшалары 12 млрд. доллар деген дерек те бар. ... қор 16 ... ... ... ... ... ... ел дамуының 2007-2009
жылдарға арналған басты бес ... ... ... ... ... ... мемлекеттік грант белгіленді. ҚР ҰҒА академигі, т.ғ.д.. ... ... ... бойынша, қазіргі күні нанотехнологияны дамытуға
– 1 млрд. доллар, биотехнологияны дамытуға – 12 млрд. доллар, ... ... ... ... – 47 ... ... бөлінген. Жақын
күндері көмірсутегі және тау-кен металлургиясы ... ... – 5 ... ... технология мен энергияны қалпына келтіру технологиясына 8
млрд. ... ... деп ... ... Міне, елдің ендігі жақын болашағы
ойға ... осы ... ... ... ... ... ... айтқанда, ендігі тағдырымыз осы /22, 2 бет/
Қазіргі заманғы экономикалық даму логикасы Қазақстанды жаңа ... ... ... ... ... жаңа бағдарламасын, жаңа
экономиканы орнатуды іске ... ... ... ... ең ... ... білім мен ғылымның, жаңа білімдерді үздіксіз ... ... ... инновацияларды ауқымды енгізу прогрестің
негізгі факторына айналғанын айғақтайды.
Жаңа экономиканың тиімділігі мынадан ... оның ... ... ... ... артықшылықтарға, көбіне мүлде ... мен ... ие ... ... ...... өнім ... суретті талдайтын болсақ, әр облыстың инновациялық өнім көлемі
қарастырылған. Яғни, әр ... ол әр ... ... ... ... өсе ... ашықтығымен, ЕО, НАФТА, МЕРКОСУР,
АСЕАН түріндегі аса ірі экономикалық, кедендік одақтардың жылдам ... ... БСҰ ... ... ... біртұтас
экономикалық кеңістік қалыптастыру, жаһандық экономика ... ... ... ... ...... ... тұрақты
көшбасшылықты қамтамасыз ететін елдер соның игілігін көріп отыр.
Сапа жағынан дамыған елдердегі ... ... ... баға ... ... елдердің межелерін сіңірген әлемдік жаңа ... ... ... ... база ... ... шикізаттың бағыттылығы мұнай
өндіруді 2-3 есе ұлғайту ниетіне байланысты ... ... ... ... өзгертуге тиіс емес, ал «мұнай форасын» пайдалана отырып,
10-жылдың ішінде алдымен негіздер қалауы, ал содан ... 15-20 ... ... кеңінен және серпінді ... ... ... ... ... экономика жасауы керек.
Уақыттың тарихи талабына біз бос қолмен, теп-тегіс ... ... деп ... ... ... ... ... әлеует, мықты
қолданбалы ғылым кезінде болған, экономиканың ... ... ... ... ... келді. Тарихи тұрғыда Қазақстанның ғылымы
мен ... ... ... ... ... ... ... Дамыған геология, тау-кен ісі қара және түсті металлургия, мұнай-газ
секторы әлемдік деңгейдегі ғалымдар мен ... ... ... қомақты инфрақұрылымы - ғылым Академиясына, оның қуатты
ҒЗИ-тарына, жобалау ... мен ... ... ... ... арқа сүйеп келді. Осы жетістіктердің арқасында ... ... ... әлі де ... ... ал ... ... жетекші компаниялардың қатарына кіреді. Олар ... ... жаңа ... озық ... осы ... ... ғалымдардың, инженерлердің қатысуының арқасында кірді.
Экономика және өндірістің осы салалары қазіргі кезде ғылым ... ... ... ... ... олар анағұрлым ғылымды
қажетсінетін, жоғары технологиялық салаларға айналып келеді.
Ғалымдар мен зерттеушілердің жаңа буындарын тарту жолымен ... ... іс ... жаңа ... жасау міндеті тұр.
Қазақстанның инновациялық дамуының ... мен ... ... осы ... ... жатқан аса маңызыды ... ... ... жасалатын инвестициялардың жедел өсуі құрылымдық
ілгерілеулермен сүйемелденеді. Қазақстанда әлемдік практикада қалыптасқанға
сәйкес, ... ... ірі ... ... ... ... ... оның өз қиындықтары болғанымен, біраз қажетті
үдеріс. Қазірдің өзінде университеттерде анағұрлым ауқымды инвестициялар
жүзеге асырылуда, осы оқу ... ... мен ... ... ... ... ... жоғары. Жеке секторда ... ... саны өсе ... ... ғылым қайта
жаңғыруда, әсіресе бұл құбылыс кешенінен анық ... ... ... ... ... ... оның ... 74 млрд.
теңгеден асты.
Ғылыми зерттеулердің материалдық-техникалық базасы ... ... мен ... ... ... ... 12,4
млрд. теңгеден асты. Бұл орайда жеке коммерциялық емес ... – 7 ... ... – 1,2 есе. Егер ... ... ... ... 1998-2004 жылдарда 94,4%-дан 75,8%-ға дейін кемісе, ал
жеке меншіктің үлесті ... ... ... ... ... мен ... ... негізгі капиталға инвестициялар
1998-2004 жылдарда 9,3 млн. теңгеден 9,6 ... ... ... көбейді.
Ғылыми – техникалық жұмыстардың көлемі 1998-2004 жылдарда 4,3-тен
18,5 млрд. теңгеге дейін ұлғайды.
Егер орындалған ... ... ... бойынша екшейтін
болса, онда Алматы қаласы үлесінің 41,6%-дан 34,8%-ға ... ... ол ... ... ... ... ... Екінші орында
ШҚО – 21,9%, ... ... ... ... - 15,9%, ... ... ... оның үлесі 5,2%-дан 13,7%-ға дейін өсті, бесінші ... ... - ... автормен құрастырылған.
13 – сурет – Ғылымның жағдайы мен дамуының негізгі көрсеткіштері
Мемлекеттің ғылымға бөлетін ... 3,6 ... ... жетті.
Зерттеулерге жұмсалатын ішкі шығындар 14,5 млрд. теңгеге дейін ... ... ... ... ... ... – 6,3 млрд. теңге,
коммерциялық емес жеке сектордың қаражаттары – 170,8 млн. ... ... ... ... ... ... тапсырыстардың
бүкіл көлемінің небәрі – 0,8% құрайды /23, 93-96 б/.
Инвестицияларға жалпы қажеттілік 119643 млн. ... ... 440 жоба ... тапсырыс берушілерге жіберілді. Инновациялық
белсенділік Екінші конгресте де ... ... ... ... ... үш бөлім бойынша бөлуге болатын сияқты:
1. ноу-хау рыногын құру және сонымен ... ... ... Мұнда шетелдік ұйымдарда патенттеу, интеллектуалды меншікті бағалау
бойынша аса күрделі жұмыс жүргізуге тура келеді;
2. тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... және іріктеу;
Осы жүргізілетін зерттеулерге сүйенетін бағдарламалар бізде бірнешеуі бар.
Олар мына блоктар:
• тот баспайтын құрыш, арнайы ... мен ... өзге ... ... Солардың негізінде құралдар мен жабдық
өндірісі;
• мұнайхимияны дамыту, пластмассалар, химиялық ... ... ... ... мен ... ... бұйымдар
шығару;
• катализаторлар өндірісі;
• химиялық ток көздерін шығару;
• күн энергетикасы;
• аспап ... жылу ...... ... ... ... ... екі
есе азайтатын технологиялар енгізу.
Жаңа экономикадағы сілкіністі қамтамасыз ... кең ... ... үшін индустриялық-инновациялық стратегияға сәйкес даму институттарын
құру ең ... ... ... ... ... ... Ұлттық
инновациялық қор, Шағын бизнеске қолдау көрсету қоры және бірқатар ... ... ... ... біріктіріліп, мемлекет тарапынан 47 млрд.
теңгеге жуық едәуір қаржы көмегін ... олар ... емес ... ... ... ... ... қолдау көрсетуге,
экономикадағы құрылымдық өзгерістердің қарқындарын жеделдетуге тиіс.
Осы құрылымдарды құруға байланысты ... мен ... ... жаңа ... дейінгі қиындығы көп, көбіне өтуге болмайтын ... ... ... ... ... іс ... ... құрылған даму институттарының міндеті – технопарктер, ... ... ... ... бөлу, сондай-ақ бәсекеге қабілетті,
талап етілетін жобаларды ортақ ... ... ... ... ... ... ... әлемдік орталықтардан трасфертті,
лизингтік қолдау көрсету жолымен инновацияларды ... ... ... ......... салалары бойынша зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған
шығындар
Келесі суретті қарастыратын болсақ, бұл әр қала бойынша ... ... ... ішкі ... ... ... ... жылдар
аралығы қарастырылған.
Ескерту: автормен құрастырылған.
15 – сурет – Зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі шығындар
Алатау кентінде (Алматы қаласы), Қарағанды, Орал ... ... ... ... мен жарақтау, бірқатар венчурлық қорлар құруға, бірқатар
перспективалы жобаларды қаржыландыру, соның ішінде ... ... ... ... салуға, Текелі, Екібастұз қалаларындағы кремний
өндірісіне ... осы ... ... басталғаны туралы дәлелдейді.
Сонымен бірге даму институттардың өздеріндегі ... ... ... бірқатар функцияларды қосарлау байқалады.
Бір шаңырақтың астына біріктірілген даму ... енді ... ... ... қаржы құйылымдарына қайтарым жасау, өз қызметінің
инновациялық тиімділігі ... ... өз ... сын ... ... әлемдік инновациялық рыноктағы аса қатал бәсеке жағдайларында
өз ... ... ... өнім ... - өте қиын ... болса керек. Алайда,
әлемдік тәжірибе көрсеткендей – мұнда жабық есік жоқ.
Қазақстан бірқатар табиғи бәсекелестік артықшылықтарға ие, ... даму ... ... ... ... Жарақтануға
қабылданған кластерлік тәсіл, осы тәсілді ... ... ... ... міндеттерді шешуге жағдай жасайды. Қазақстанда ... ... ... ... үшін ... ... бар.
Елімізде осы бағытта ұзақ уақыт бойы іздестірулер жүргізіліп келе жатқан
бірқатар ... ... ... жұмыс істейді, ондаған
ғалымдар мен ... ... ... ... әзірлемелер жасады.
Дамудың біршама жоғары қарқындарын көрсетіп отырған уран саласы ... ие. ... ... ... да ... ... ... табуға тиіс.
Қазақстанда энергияның дәстүрлі емес көздері саласында біршама
қарқынды әзірлемелер жүргізілуде. ... ... ... ... ... болады, күн-жел агрегаттарын өткізудіңедәуір сиымды
рыногы бар. Алайда, өзектілігі туралы ... көп ... ... осы ... даму ... ... ... бұған мүлде сай емес. Химиялық ток көздерінің ... ...... аккумуляторлар, барлық үлгідегі батареялар. Әлем ... ... ... бастауын күтуде. Қазақстан осы ... ... ие – ... ... ... ... ... істеп
тұрған кәсіпорындар, қомақты шикізат базасы. Мықты ... ... ... ... ... жобаларға нысаналы қолдау көрсету, біздің ойымызша,
отандық экономиканың құрылымын өзгертуге нақты үлесін қосып, оның ... ... келе ... ... ... ... жаңа жоғары
деңгейге көтеруге барынша ат салысуымыз қажет.
2.2 Шағын инновациялық ... ... ... ... ... – оның ... ... ғылым және
инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Ә. Назарбаевтың халыққа
арналған Жолдауында ... ... өмір өзі ... ... ... экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғарғы сапалы, ең соңғы
ғылым жетістіктеріне сай ... мен ... ғана ... халық өмірін жақсартуға қабілетті. Сондықтан да, ғылымға және
ғылыми – ... және ... ... ерекше көңіл бөлінуі тиіс.
Өткен ғасырдың соңғы он жылдығында Қазақстан ғылыми техникалық
потенциалы ... ... ... ... ұшырады. Тек 1999
жылдан бастап ғна ... ... мен ... ... ... -
өндіріс тізбегін дамытудың маңыздылығын ... ... ... ... ... ... ... компаниялар игеріп
өндіріске енгізіп отырады. Бұл салаға ... ... ... үлес ... ... кез – ... ... экономикасының негізгі
саласының бірі. Шағын және орта кәсіпкерлікке кез келген ... ... 10 ... 9 – і ... ... ... Европа елдерінде әр 1000
тұрғынға шаққанда 45 – 50 шағын кәсіпорын болса, АҚШ – та ол ... ... ... ал Қазақстанда не бары 7-8 кәсіпорын ғана құрайды
екен/25/.
Бұл кәсіпкерлік сферасында шағын инновациялық бизнес ерекше орын ... ... ... көп әсер ... Ол ... ... шағын инновациялық кәсіпкерлік бір салада тоқтап қалмай экономиканың
барлық сферасын қамтиды.
2. ірі ... ... ... мен тәжірибелерді ... ... көп ... да, ... басқару пирамидалары себебінен
инновациялық процесс баяу атқарылады. Сондай – ақ ірі фирмалар сыртқы орта
әсеріне икемсіз болып келеді. Ал ... ... ... ... ... тез икемделініп, жауап қайырып, процесс бағытын ... ... ... ... ірі ... ... ғылыми – техникалық
зерттеулер нәтижелерін, инновацияларды өндіріс пен өнеркәсіпке ... ... ... ... ... ... ірі компанияларға
қарағанда шағын фирмалар да 2,5 есе көп ... ... ... 50% ... кәсіпкерлік саласы мен жасалынған, ал соңғы
өнеркәсіпке енгізу ... ... ... 1 ... ... іске
асырылады.
Осы көрсетілген ерекшеліктердің бәрі шағын инновациялық кәсіпкерлікті
қолдау ... ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан қолдау жүйесі мынадай сұрақтарды қамтиды.
- шағын инновациялық кәсіпорындар қызметін құқ және заңмен қамтамасыз
ету;
- кредиттік жеңілдіктерді ұсыну, жеңілдетілген ... ... ... ... ... ... проекттерін тікелей ... жеке ... ... ... ...... маркетинг бойынша көмек беру, шағын
фирмалар қызметін мамандармен қамтамасыз ету.
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... және ... ең қолайлы жағдай ғылыми – технологиялық
орталықтарда – ... ... ... ... Бұл ... шағын инновациялық кәсіпорындарды бір
«шатырдың ... «бір ... ... оларға ғылыми – техникалық
зерттеу лабораторияларының, өндіріс – ... ... және ... ұсынады. Бұл жерде мемлекеттік қаржы, коммерциялық банктер және
венчурлы ... ... ... ... ... ... мынадай
жерлерде орналасады:
Жоғарғы оқу орындары, университеттері бар жерде;
- ... ... жер ... ... ... ... бар жерлерде;
Мемлекет тарапынан қолдау, салық жеңілдіктерін алуға мүмкіншілік ... ... ... жол ... және шикізат көздеріне жақын
жерлерде.
Қазір дүниежүзінде 400 жуық ірі ... бар, ... ... ... та ... ғылыми парк 40 – 50 жылдар тұсында АҚШ – та ... ... ... Сол ... осы ... орталықтардан
өз бастауларын алған кәсіпорындар ірі компанияларға айналған. Дүние жүзіне
әйгілі ... ... ... ... ... – Паккард», «Тексас инструмент», «Дженерл электрик», ... ... ... ... т.б. ... фирмалар өз
бастауларын алып, көркейген.
Европа континентінде технопаркті құрылымдар 70 жылдардың басынан дами
бастады. Алдымен Ұлы Британияда, онан ... ... ... ... «техникалық регионалды комплекстерді дамыту» бойынша мемлекеттік
қызмет бар. Франциядағы ең ірі технопарктер - «София - ... ... 26 ... кәсіпорын, 14 ғылыми зерттеу ұйымы бар. ... 50-ге жуық ... мен ... ... ... программалар негізінде 20-ға жуық технополистер
қалыптасқан, олардың ішіндегі ең ірісі Цуруба. Мұнда 47 ... ... ... 40% ... ... ... ... елдерде Бразилия, Индия, Қытай
мемлекеттері де технопрактер маңыздылығын түсініп, олардың қызметіне ... ... ... ... ... ... ғасыр өткеннен кейін қана
Ресейде де осындай ғылыми орталықтар қалыптаса бастады. Олардың алғашқысы
1990 жылы Томск университеті қолдауымен ... ... ... олар тек 90 ... ... ғана ... ... Қазір бізде бірнеше технопарк қызмет істейді, олар: Қарағанды
мемлекеттік университетіндегі технопарк, ... ... ... ... ... сондай – ақ бизнес инкубаторлары қалыптастырылған.
Ғылыми технологиялық орталықтардың ... ... ... ... ... оларды былайша тізіп көрсетуге болады:
инкубаторлар, технологиялық парктер, ... ... мен ...... қызметтің көптеген түрлерін ұсынушы
комплекс, ол бір ... ... ... алып ... ал шағын
инновациялық фирмаларосы ғимарат ішінен белгілі бір территорияларды ... ... ... ... ... 2-3 жыл, осы ... кейін
фирмалар өз бетінше ... ... үшін бұл ... ... ... жаңа ғана ... ... бухгалтерлік, маркетингтік
(бизнес жоспарын жасау, өнімге жарнама, ... ... ... ... да құрал – жабдықтарды жалға ... ... ... Бұл ... ... - құрылымның негізгі мақсаты – шағын
инновациялық фирмаларды ғылыми идеядан практикаға жеткізу, бәсеке ... бере ... ... дәрежесіне жеткізу. Ол кәсіпорындар
инкубаторлардан шыққан соң ... де ... ... да ... ... ... ... болады.
Технопарк – ғылыми – ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуіне тиімді, ыңғайлы жағдай
қалыптастыру. Олар жоғарғы оқу ... ... ... ... ... Оның ... ... орталықтары,
инкубаторлар, инновациялық орталықтар, маркетинг және т.б. орталықтар
енеді. ... ... ... ... ... бухгалтерлік,
аудиторлық, консалтингті, маркетингті қызметтер ұсынып отырады.
Технополис – жеке қала негізінде құрылған ғылыми - ... ... ...... ... ғылыми орталықтар
мен университеттер/26/.
Шағын инновациялық бизнес инновациялық ... ... ... ... ... ... бизнес қазіргі күні ... ... ... ... ... сома ... ... өйткені
бизнестің бұл түрі көптеген артықшылықтармен ... ... ... тәуекелге өте жақын ... ... ... деп те ... ... ... бизнеске мынадай ерекше
қасиеттер тән:
... ... ... кез ... сала ... зерттеу
жұмыстарын жасауға лайықты;
• Ірі компаниялардың инновациялық проектерді игеруге ... көп ... да ... ... ... инновациялық процесс өте баяу жылжиды;
• шағын инновациялық компаниялардың басқару құрылымы күрделі болмауы
себебінен олар ... ... тез ... , ... ... ... процесс тезірек жылжиды;
Шағын инновациялық жоғарғы технологиялық компанияның өмір циклін белгілі
бір кезеңдерге бөледі. ... осы ... ... ... ... уақыты анықталуы тиіс ... ... ... ... өмір ... ... ... тұрады:
1. инвестиция салынғанға дейінгі;
2. инвестициялық;
3. постинвестициялық кезең деп бөледі.
Инвестиция салынғанға дейінгі кезеңде мынадай қызметтер атқарылады:
проект идеясының ... ... ... ... іздестіру; алғашқы
бизнес-жоспарды әзірлеу. ... ... ... ... ... ... сомасын алу өнім моделін және маркетинг
бағдарламасын жасау; өнімді ... ... және ... ... ... Постинвестициялық кезең инвестициялық қаржыландыру мерзімінің
аяқталуы енді инновациялық компания мен инвестор әрі қарай бизнестің ... ... ... ... ... ең маңызды мәселесі - бұл шағын
фирмалардағы инновациялық жобаларды қаржыландыру болып табылады. ... ... ... ... ... әрбір 10 жобаның
1-2-уі ғана жетістікке жетеді. Сонымен қоса инновациялық жобаларды енгізуде
пайда өте ... олар ... ... ... ... толтырады. Егер
мұндай жобалар көп болса, үлкен сандар заңы бойынша тәуекелдік төмендейді
және инновациялық ... ... жету ... ... ... дамуымен байланысты барлық дамыған елдерде венчурлық
қаржыландыру, инновациялық жобаларды орталықтандыратын және диверсификация
негізінде енгізуді ұйымдастыру кеңінен ... ... ... және ... компаниялардан
өзгешелейтін келесі ерекшеліктермен сипатталады:
• техникалық және коммерциялық апробациялары болмайтын ... ... ... ... шағын инновациялық фирмалардың сақтандыру капитал көлемі жай
шағын фирмалардан қарағанда ... ... ... ... ... ... ... несие
ретінде не пайлық жарна ретінде болады;
• жаңа ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде шағын инновациялық ... 2 ... ... ... ... ... ... арқылы.
Бұл саладағы ең маңызды субъект – венчурлық қорлар болып табылады.
Венчурлық қорлар арнайы ... ... ... ... және олар тек қана ... операциялармен, сонымен қатар
эксперттік-кеңес, менеджмент және маркетингке алмасады.
Венчурлық ... ... түрі – ірі ... ... ... ... қаржыландыруды үш әдіспен жүзеге
асырады:
• инновациялық жобаларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... корпорация ретінде құрылған фирмалар арқылы қаржыландыру;
• венчурлық қордың капиталына корпорацияның пайдалы қатысуы арқылы
Шағын инновациялық кәсіпорындардың ... ... ... ... Олар мемлекеттің қатысуымен құрылады. Салықтық
және қаржылық жеңілдіктерге, шағын фирмаларға берілетін несие ... ... ие. ... ... ... ... қаржыландырады.
Сонымен қатар инновациялық фирмаларды біріншілік акцияларды ұсыну
нарығында ... және ... тыс ... ... ... ... қаржыландыру ірі фирмаларда жүзеге ... ... ... ... ... ... тыс нарықтық қаржыланады.
Бағалы қағаз нарығында акциялар, ... ... ... ... ... ал бұл ... ... фирмалар үшін қымбатқа түседі/27/.
Шағын инновациялық қаржыландырудың екі түрі бар біріншісі ... ... ... ... ... акцияларды сату арқылы.
Инновациялық қызметтi қаржыландыру көздерiне мыналар жатады:
1) инновациялық қызмет субъектiлерiнiң өз қаражаты;
2) ... ... ... қорлардың қаражаты;
4) мемлекеттiк нақтылы гранттар;
5) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де көздер есебiнен
жүзеге асырылады.
Сурет 16 - ... ... ... ... ... /28/.
Шағын инновациялық жоғары технологиялық компанияның өмір циклін
белгілі бір кезеңдерге ... ... осы ... ... ... ... уақыты анықталуы тиіс ... ... ... ... өмір циклі мынадай кезеңдерден тұрады :
1. Инвестиция салынғанға дейінгі
2. Инвестициялық
3. Постинвестициялық
Инвестиция салынғанға дейінгі кезеңде ... ... ... ... ... ... ... потенциалды инвесторларды іздестіру;
• алғашқы бизнес –планды әзірлеу;
• инвесторлармен келіссөзге ... ... ... ... ... инновациялық проектті қаржыландыруға қажетті қаржының сомасын,
қайтару ... ... бөлу ... мәселелерді шешу.
Инвестициялық кезеңде мынадай қызметтер атқарылады:
• инвестицияның бастапқы сомасын алу;
... ... ... өнім ... жасау;
• маркетинг бағдарламасын жасау;
• өнімді рынокқа шығару;
... ... ... ... ... ... ... кезең инвестициялық қаржыландыру мерзімінің аяқталуы
енді инновациялық компания мен инвестор әрі ... ... ... ... қабылдайды.
Компания менеджменті үшін бұл кезеңде мынадай мәселелерді шешу керек:
• компанияның өз ... ... ... ... бір ірі ... ... қызмет профилін өзгертіп жаңа кәсіпорын қалыптастыру.
Инвестор үшін мынадай мәселелер шешілуі керек:
• түскен пайданы қайта осы компанияға ... ... ... ... ... ... өз ... жаңа инновациялық кәсіпорын қалыптастыру.
Сонымен, дүниежүзілік ... ... ... шағын
инновациялық кәсіпкерлікті қолдау мемлекеттік ғылыми – техникалық ... ... ... елде шағын инновациялық кәсіпкерлікті қолдау бойынша
нақты заңды негіз жоқ, бұл сала ... ... ... ... мен
проекттер бойынша реттелініп келеді/29/.
Жалпы мысал ретінде Жетісу Ауданы Әкімиятында тіркелген өнеркәсіптердің
инновациялық жағдайын қарастыратын болсақ, 1 кестені талдайық.
1- ... - ... ... және ... ... ... |Өндіріс атауы|Бизнес |Қажетті ... |
| ... | ... және ... |
| ... ... | |болуы ... | |
| | | | ... | |
|1 ... жаңа | |Бар |35 млн. ... | |
| ... ... | | | ... |
| |шығару |ЖШС ... | | ... |
|2 ... құю | |Бар |507 млн. ... | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|3 ... құю | |Бар |805 ... | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|4 ... ... |АҚ |Бар |2,8 ... ... |
| |бар ... ... | | ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... – |АҚ | |10 млн. ... |50 ... |
| |технологиялық |«Машиностроит|бар | ... ... |
| ... құру ... ... | | ... |
| |арқылы бизнес |им. С.М. | | ... ... ... ... ... | | ... | | | | ... | | | | |а ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... 7 |
| | | | | |жыл. |
|6 ... |АҚ МАК |Бар |24780 мың ... |110% |
| ... ... | | |
| ... ... |ой» ... | | | |
|7 ... жаңа |АҚ МАК |Бар |10000 мың ... |108% |
| ... ... ... | | |
| | |ой» ... | | | |
|8 ... |ЖШС ... Роз|Бар |1 620 133,81 |өндірісте |
| |бройлерлі ... | | |құс етін ... ... | | | ... ... |үлкейту | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... көзі: Жетісу ауданының Әкімияты. ... ... ... ... ... тіркелген өнеркәсіптердің біразын талдайтын
болсақ, мысал ретінде ЖШС «Дербес» сыра компаниясын алайық. Осы ... сыра ... ... жаңа ... ... ... шығарылды және
де ИСО халықаралық стандартты сертификатын алған болатын. Ал ЖШС ... ... 546422,0 мың ... 10 ай ... іске ... ... шығару көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 30% көбейді. ... ... ... ... ... ... шығаруда және МС ИСО 14000-
2001 енгізу.
УПТК АО «МАК ... Н=57, Н=22 жаңа ... ... Ал ... ... ... ... томат пасталарын өндіру 1 айда 250
тоннадан 500 тоннаға дейін көбейту және қосымша ... ... ... ... ... ... тұр.
2.3 Қазақстан Республикасындағы венчурлы бизнестің даму ерекшеліктері
1950 -60 жылдары Американың Нью-Йорк қаласында банк қызметкері Артур
Роктың идеясының негізінде ... ... ... ұғым ... болды. Бұл
қаржыландыру шағын инновациялық бизнесті қолдауға дамытуға арналған ... күні ол жеке ... ... ... Бұл кәсіпкерлік екі
түрлі бизнестің қосындысы:
- бірі ... ... ... ... ... сөзі оны ... кезде венчурлы деген мағынаны
білдіреді. Бұл кәсіпорын тәуекелі, бастауы ... ... ... негізгі субъектілері мыналар:
1. қаржы акцепторлары – венчурлы компаниялар және жаңа ... ... ... – жеке ... бизнес-періштелер және маманданған
қорлар
3. қаржы және ақпарат делдалдары
Венчур деген сөздің өзі риск яғни ... ... ... білдіреді.
Бұл бір жағынан өте тәуекелге жақын , ал бір жағынан ... ... ... ... . ... қаржыландыру ол ұзақ мерзімді
жоғарғы тәуекелді қаржыландыру (яғни 5 -7 жылға дейін созылатын). Ол ... ... ... ... ... ... ... немесе бұрыннан белгілі венчурлы компанияның ... ... ... ... ...... компанияға тікелей
инвестиция салу. Классикалық венчурлы қаржыландыру ... ... ... ... ... ... белгілі бір үлесін құрайды;
2. инновациялық проекттердің не ... не ... ... анықсыздық факторы жоғары болады;
3. шағын инновациялық кәсіпорынға салынатын ... ... ... ... ... ... артық болады;
4. ол міндетті түрде күшті тәуекелге байланысты;
5. проекттен ұзақ мерзім уақытында пайда түспейді;
6. пайда компания акцияларын сатудан ... ... ... егер ... ... ... түскен пайда өте жоғары
болады;
8. инвестордың жеке ... ... ... ... өседі.
Венчурлы компаниялардың инвестиция салынуына байланысты мынадай түрлері
болады:
Seed – «өсіруге арналған компаниялар» . Бұл тек идея ... Оны ... ... ... ... үшін қосымша зерттеулер,
тәжірибелер жасауға, моделін құрастыруға белгілі бір қаржы бөлу керек. Егер
инновациялық идея пайда ... ... онда оны әрі ... қаржыландыруға
шешім қабылданады, ал егер ол тиімсіз болатындай болса онда әрі ...... ғана ... ... ... Бұл компанияда
инновациялық процесстің алғашқы этаптары жүзеге асырылған. бұл ... ғана ... ... ... ... командасы бар инновациялық
процессті әрі қарай жалғастыруға дайын.
Early Stag - «бастапқы кезең». ... ... ... ең
соңғы сатысында, яғни инновациялық өнімді рынокқа енгізіп коммерциялық
жолға түсуге әзір. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге қаржы алуға дайын.
Expansion – «кеңейу». Компаниялар кең түрде инновациялық өнімді
сатып ... табу ... олар жаңа ... ... ... ... капитал қайнар көздері ресми және бейресми ... ... ... және ... ... жеке және мемлекеттік зейнетақы қорларына ресми "венчурлы
капитал фирмасының" қаржысы жатады.
Бейресми ... ...... ... жеке секторлары.
Оларға "бизнес-періштелер" – бизнесте тәжірибесі бар мамандарды жатқызуға
болады.
Бейресми инвесторлар өз ... ... ... ... иеленеді. Көптеген "бизнес-періштелер" тікелей жаңа дамып келе
жатқан фирмаларды қаржыландырады. "Бизнес-періштелер" АҚШ-та және ... ... ... ... Оңтүстік Европада белсенді жұмыс
жасайды.
Көптеген технологиялық революциялар венчурлық капиталды қаржыландырудың
нәтижесінде ... ... ... ... арқасында көптеген
компаниялар аяғынан тік тұрды.
Олар: Экпил Компьютер, Компак, Сан Минросистеме, ... ... ... ... және ... ... ... дамып келе жатқан салаларға қолдау жасап,
елдегі халықаралық бәсекелестік қабілетті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... көшбасшы деп айтуға
болады.
АҚШ үшін сапаның көп бөлігіне жоғары ... ... ... венчурлық капитал көп бөлінген. 1999
жылы инвестициялардың 78 % осы ... ... ... динамикалық дамудың
нәтижесінде 2003 жылы ... ... ... ... 15%, ал ... 20-25% құрады/30/.
Қазақстанда венчурлық капитал енді дамып келе жатыр. Инновациялық
бизнес қатысушының айтуы ... ... ... ... ... ... шағын инновациялық жобалар болып табылады. Әрине,
венчурлық ... ... ... ... ... ... ... мынадай институттардың қаржылары жатады:
• кәсіпкердің жеке қаражаттары;
• достарының, туыстарының қаражаттары;
• гранттар;
• меценаттардың ... ... ... ... ... қаржысы;
• бизнес періштелердің қаржысы.
Ресми сектордың қаржысын мынадай институттар қалыптастырады:
... ... ... ... ... саласындағы инновациялық шағын
кәсіпорындарды қолдауға арналған қор ... ... ... ... ... емес корпорациялар;
• өндірістік қаржы топтарының қаржысы;
• банктер.
Венчурлiк капиталдың ұсынысын мемлекеттiк ынталандыру мынадай жолмен жүзеге
асырылатын ... ... ... құруға қатысу;
- институционалдық инвесторлар мен қаржы институттары ... ... үшiн ... ... ... инвесторлар желiсiн ("бизнес қамқоршысы") құруға жәрдемдесу;
- венчурлiк инвестициялардың өтiмділiгін қамтамасыз ету;
- ҒЗТКӘ және инновациялық ... ... жеке ... ... жобаларды iске асыруда инвестицияларды мемлекеттiк
сақтандыру жүйесiн құру;
- инновациялық менеджментi, оның iшiнде венчурлiк қорлардың менеджмент
қызметiн ... ... ... басқару институттары (басқарушы
компаниялар) болуын дамытуға жәрдемдесу.
Қазақстан ... ... ... өсуіне, жоғары
техникалық және ғылымды қажетсінетін өндірістерді ... ... ... Инновациялық Қор құрылған. Инновациялық Қорды құру
инновацияларды енгізудің тиімді және ... ... ... ... шешуі, венчурлік қаржыландыруды ынталандыруы тиіс.
Венчурлік қаржыландыру - идеяларды жаңа өнiмнiң тұсаукесер ... ... оның ... ... ... дейiн жеткiзуге байланысты
қолданбалы ҒЗТКӘ-ның зерттеулерi (1); бастапқы сериялық өндiрiс және ... сату (2); ... ерте ... және ... ... ... шығу (3) ... инновацияларды құруға және/немесе
коммерцияландыруға ... ... ... ... ... мен ... ... тетiктерiнiң бiрi бизнес-
инкубация процесi болып табылады, яғни ... ... ... ... ... ... әлi ... қауіптi кезеңiнде инновациялық
жобаларға қолайлы жағдай жасау, сондай-ақ технологиялық компанияларды ... үшiн ... ... ... мен технологиялық бизнес-инкубаторлар
Қазақстанның ҰИҚ-ның инновациялық құрылымының негізгі ұйымдастырушылық
институттары болып табылады.Технопарк - жаңа ... ... мен ... заманғы жабдықтар мен аспаптарды шығару жөнiндегi тапсырыстарды
орындаушы, саны аз озық ... ... бар ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 9 шілдедегі № 225 Заңы).Бизнес
– инкубатор - өз ... ... бір ... арнайы іріктелген
инновацияларды жасайтын және іске асыратын және ... ... ... және өзге де ... ... жеке және ... ... құрылым (Инвестициялықұ ... ... 2007 ... ... ... ... ... құрамынан
Қазақстанның әртүрлi өңiрлерiнде және Қазақстанның жетекшi техникалық,
аграрлық және медициналық жоғарғы оқу орындарының ... кем ... ... ... ... және ... жанындағы 8 оқу
орталықтарын құру болжануда.
Бизнес-инкубаторларда жұмыс үшiн ... мен ... ... ... ... жеке ... ... дәрежелерi мен
атақтарының болуына қарамастан жобалар мен ... ... ... ... ... болады.
Технопарктердi деңгейлер бойынша олардың ҰИҚ элементтерi мен ... ... ... ... ... үшiн ... ... болып
табылады:
- ұлттық ғылыми-технологиялық парктер;
- өңiрлiк технологиялық парктер.
Қазіргі уақытта мынадай ұлттық ғылыми-технологиялық парктер құрылуда:
Ақпараттық ... ... ... ... Ядролық
технологиялар паркi, Жаңа материалдар паркi, Агротехнологиялар паркi және
басқалары.
Ұлттық ғылыми-технологиялық парктердi дамытудың нақты ... ... ... ... бойынша жұмысты ұлттық ғылыми-технологиялық
парктердi құру мен дамытуға ... ... ... ... ... ... ... құру және дамыту жөнiндегi қызметтi үйлестiрудi
тiкелей жүзеге асырушы ұйым ... ... және ... ... ... сондай-ақ өзге де ... ... ... ... ... ... барынша жалпы ұлттық әсерге қол
жеткiзу үшiн өңiрлiк технопарктердi дамыту саласында ... ... ... ... төрт ... ... құру ... Қазақстан облысы, Оңтүстiк Қазақстан облысы, Солтүстiк Қазақстан
облысы, Астана ... ... 5 ... қор ... және 30 қаңтар 2006
жылға арналған капиталдың жалпы көлемі 100 млн. доллардан асты:
... ... фонд ... АҚ ... ... ... 2004 жылы құрылған; жарғылық капиталы – 4 млн. доллар.)
• «Адвант» венчурлы қоры («Lancaster Group Kazakhstan» АҚ ... ... ... жарғылық капиталы – 20 млн. доллар.)
• «Сентрас» венчурлы қоры (ЖШС ... ... ... 2005 жылы
құрылған; жарғылық капиталы – 20 млн. ... ... қор «Halyk Private Equity» АҚ (ҚР ... ... ... 2005 жылы құрылған; жарғылық капиталы – 20 млн. доллар.)
• Венчурлы қор «Glotur technology Fund» АҚ ... АҚ ... 2005 ... ... ... 20 млн. ... қатар Республикамызда шетелдік 3 венчурлы қор құрылды:
• Орталық – Азияның шағын ... ... қоры «CASEF, LLC» ... IFC, SEAF ... 2005 жылы ... ... капиталы – 4,1 млн.
доллар.)
• Wellington Partners Venture III ... Fund L.P. ... ... 2005 жылы құрылды; «Ұлттық инновациялық қор» АҚ ... 2005 жылы ... ... капиталы – 180 млн. доллар.)
• Flagship Venture 2004, L.P. ... Venture ... 2004 ... ... ... қор» бұл ... 2005 жылы қосылды.)
Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... ... ... аясында ұлттық экономиканың бәсекеге
қабілеттілігін одан әрі арттыру шаралары туралы» 2006 жылғы 16 наурыздағы ... ... ... ... даму қоры ... ... АҚ ... мақсаты барлық деңгейдегі бизнестерді дамыту және қолдау жүйесін
құру және елдің ... ... ... ... ... ... ... ету болып табылады/32/.
3. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік инновациялық саясатты басқаруды
жетілдіру мәселелері
3.1 Инновациялық ... ... ... ... ... және
оларды шешу жолдары
2001-2006 жылдар қала тарихына елдің инновациялық және ... ... орын ала ... ... ... даму ... ... кіреді.
2003 жылдан бастап индустриалды-инновациялық дамудың қалалық стратегиясы
жүзеге асырылуда. Ол елдің ішкі қажеттіліктерін қамтүамасыз ... және ... ... ... ... ... ағаш өңдеу және т.б.салаларда
импорт көлемін қысқартуға мүмкіндік береді. Инновациялық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
инновациялық дамуының қазіргі мәселелерін талдау
2001-2006 жылдар қала тарихына елдің инновациялық және ... ... орын ала ... ... ... даму кезеңі ретінде кіреді.
2003 жылдан бастап индустриалды – инновациялық дамудың ... ... ... Ол ... ішкі қажеттіліктерін қамтамасыз етуде және азық
– түліктік, фармацевтика, электронды өнеркәсіпті, ағаш ... және ... ... көлемін қысқартуға мүмкіндік береді. Инновациялық
жобаларды жүзеге асыруға мемлекеттік қаржы ... ... ... ... 13 жоба ... ... ... қатарында телепрокат
спутниктік жүйесін және жергілікті портал технологиясын қалыптастыру, түрлі
электрондық техниканы ... ... суды ... ... ... және т.б. ... ... индустриалды –
инновациялық стратегияны жүзеге асыру жұмысына тарту мақсатында қазіргі
кезеңгі инфрақұрылым қалыптастырылуда. ... ... ... пен ... ... ... ... жаңа
технологияларын қалыптастыру, дәрі – дәрмек шығару, емдеудің ... ... ... таза азық – ... ... ... ... Үкіметтің қолдауымен 2005 жылы Алатау ... ... ... ... ... ... алға қою мен жүзеге асыру бойынша еншілес
қорлар, кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... компаниялар құрған мемлекеттік қаржы институттары мен
бірлескен ... ... ... ... Осы ... жақында Маслихат
Депуттары қабылдаған Алматыда ... ... ... ... ... ... ... болады. Жылдың аяғына дейін инвест
жобалардың және ... ... ... ... ... ... ... қала ретінде таныстыруда үш тілде кітапшалар
мен CD – ... ... ... ... мен ... қолдау көрсету ретінде аймақтық орталық құруда ... ... ... кепілдік қорын пайдаланудың тиімділігін арттыру
жоспарланып ... ... ... ... жаңа тізімі
қалыптастырылды. ... ... ... ... экономикасын дамытуда сапалы
өркендетуді қамтамасыз етеді. Оның құрамына отандық мамандармен әзірленген
жобалар кірді. Олардың ... жаңа ... ... шығару, қан
препараттарын өндіру бойынша зауыт салу, биоэтанол өндірісінің жобасын ... ... ... күні ... жоба – ... ... материалдарының негізгі жоғары ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, алдағы жүз жылда кремнийдің
баламасы болмайды. Сонвъымен қатар, кремний күн фотоэлементтері ... Оның ... ... ... күні ... ... ... арналған әлемде тендесі жоқ «Нормоген»
препаратын ... ... ... мәнге ие. Шикізаттың қолжетімділігі,
препаратты ... ... ... ... мың ... ... да жоғары. Тағы бір жобалардың бірі – ... ауыр ... оны ... үшін ...... әдісті енгізуге
қызмет жасайтын республикада алғаш рет ядролық ... мен ... ... ... ... ... ... халықаралық республикалық
және аймақтық деңгейде ... ... ... ... Алатау ауылындағы ақпараттық технологиялар паркінің құрылысы
жалғастырылып, ... ... ... мен ... одан әрі ... қалыптастырылады. Олардың басым міндеті – жаңа
технологиялар саласында бизнес – ... ... ... шарт ...... ... ... сондай – ақ, еншілес операцияларды
жүзеге асыру/35/.
Үкімет 2009-2010 жылдарға ... ... және ... ... ... іс ... жоспарын бекітті. Бұл мақсатқа Елбасының
тапсырмасы бойынша 2,2 трлн. теңге бөлініп отыр.
Осыған орай «Атамекен одағы» ... ... ... мен оның құрамына кіретін 100 салалық, аймақтық ... ... ... ... дағдарысының Қазақстандағы жағдайға әсерін
төмендету ... ... Н. ... және ... қабылдаған
шараларына қолдау көрсетуде.
Ұлттық экономикаға демеу ... ... аса ... ... ... ... ішкі жалпы өнімнің 20%) тек мемлекетке ғана ... ... ...... да оны ... ... бағытында
айтарлықтай зор жауапкершілік жүктейді.
«Атамекен» одағы қыркүйек айынан бері Үкіметке және ... ... ... ... ... бағытында, нақтырақ айтар болсақ, бұрынғы
несиелерді қайта қаржыландыру, ... ... ... ... ... ... қатар аграрлық, құрылыс, техникалық және ... ... беру ... бірқатар ұсыныстар білдірген болатын. Осы
мәселелердің барлығы дерлік бүгінгі ... ... айта кету ... ... ... одағы және кәсіпкерлердің салалық ... ... ... бойынша нақты іс – шараларды жүзеге ... ... ... ... ... қаржылық сектордың орнықтылығы мен
құрылыс саласындағы тұрақтылықты қамтамасыз ету, агроөнеркәсіптік ... ... және орта ... ... және ... жобаларды жүзеге
асыру шаралары бар. Сонымен қатар, «Атамекен» одағы Үкіметке және «Самұрық
– Қазына» қорына тиісті іс – ... ... ... ... бұл ... ... қатыстыруды ұсынды.
Қазақстан кәсіпкерлері Мемлекет басшысы тарапынан болған үздіксіз
қамқорлыққа ризалығын білдіре отырып, бөлінген қаражатты ... ... ... ... үшін және ... ... жеңу үшін ... әрі
ұтымды түрде пайдалануға отандық бизнестің ... ... ... орын ... ... құрылымдық бетбұрысының
маңызды тетіктерінің бірі – инновациялық ... ... ... ... өндірістік қуаттарды модернизациялау шаралары болуға тиіс. Бұл бағытта
«бір жеңнен қол, бір жағадан бас» ... ... ... ... Ұлттық экономикалық палатасы мен «Парасат» Ұлттық ғылыми –
технологиялық ... және ... ... АҚ ... пен ... өзара
тиімді әрекеттестігін қамтамасыз ететін бірлескен кәсіпорын құру ... ... Бұл ... ... тараптарға осы таяуда ғана қол қойылды.
Ғылым мен ... ... ... ... ... ... ... отыр. Бірлесе құрылған жаңа кәсіпорын келешегі
бар отандық ғылыми – техникалық зерттеулерді іс ... ... ... ... ... ... ішкі жалпы өнім өсімінің қарқынын
қалыптастыруда 70-80 ... ... ... мен ... ... қор мен ... қолдану тиімділігін арттыру есебінен
өсім қамтамасыз етіледі. Инновацияға негізделмеген экономикалық өсім ... ... ... ... алып ... одағы, «Парасат» холдингі және «Ғылым» қоры арасында
бекітілген келісім негізінде ... ... жаңа ... ... ... және өндірісті қайта құру мен жетілдіруге, ... ... ... ... несие және тәуекелдерді өзара бөлісіп
алу бағытында көмектесуді өз мойнына алады.
Жоғарыда аталған келісімге қол қою ... ... ... жаңа
деңгейге шығару және бәсекеге қабілетті отандық тауарлар мен ... құру ... ... ... ... ел ... кері әсерін жеңуге деген талпыныстарын білдірді. Кәсіпорынды
қайта құру және жетілдіруге ... ... ... оң ... ... және ... ... кезеңде экономиканың сәтті
дамуына негіз ... ... ... ... ... береді.
Бүгінгі қалыптасқан жағдайды еңсеру жөніндегі Елбасы тапсырмасында осы
бағыттарды көздейді/36/.
20 ғасырдың 90 ... ...... ... ... ... өндірістердің дағдарысына әкелген, Қазақстанда ғылыми
– технологиялық дамытудың маңызды стратегиялық бағыттарындағы зерттеулерді
күрт ... ... ... және ... ... ... ие
болуының құлдырауы, кәсіпорындардың инновациялық белсенділігінің төмендеуі,
мамандар мен зияткерлік меншіктерді шетелге қайтаруға ... ... ... ... ... жүйелік әрекет етудің
болмауы елдің инновациялық әлеуетін дамытуды тежеді және оны одан ... ... ... білдіруге мүмкіндік бермеді.
Шешімін таппаған отандық инновациялық әлеуеттің дамуына ... ... ... негізгі проблемаларды атап өтуге болады:
- тұтынушылардың талап етуі үшін ... ... ... ... мен ... ... ғылыми әдістемелерінің аяқтамауы. Бұл
әлеуетті серіктестердің көз алдына ұсынылған ... ... ... күрт төмендетеді.
Технологиялық жаңа өзгерістерді енгізудің және ... ... ... заманғы тетігінің болмауы. Нарықтық жағдайлардағы жаңа
ендірмелерді игеру тетігі жоғары тәуекел, бірақ ... ... ... тән болатын шағын инновациялық нарықпен үздіксіз байланысты.
Дамыған экономикаларда шағын инновациялық ... ... үшін ... (инфпақұрылымды) қамтамасыз ететін халық ... ... ... ... ... ... технологиялық парктер және
мамандандырылған бизнес – ... ... ... ... ... ... олардың жылдам өсу кезеңіндегі фирмаларды
қолдаудың арнайы қаржылық тетіктері, фирмаларды және ... ... ... және ... сияқты дамыған
инфрақұрылымдық элементтердің болмауы.
Ішкі рынокта озық технологияларға және өнеркәсіптік жаңа ... ... ... ... ... және ғылыми – техникалық
қызмет көрсету саласына жатады және бұл ... ... ... ... тиіс. Өкінішке орай, ғылыми қызмет пен ғылымды қажетсінетін өнімдердің
отандық рыногы қазіргі ... өте аз. ... ... ғылымның
қызметтерін «сатып ала» алмайды.
Инновациялық жүйе қалыптастыруға жүйелік әрекет жасауды іске асыру
үшін мемлекет тікелей немесе ... ... ... инновациялық саясатты
тиімді іске асыра алатын болуы, оның негізгі күші жүйелерін бөліп, оны
қайта ... ... ... әрқайсысы тиісінше осындай элементтерді қосып
алатын мынадай негізгі кіші жүйелерге бөлінеді/37/:
ғылыми әлеует коммерциялық пайдалану деңгейіне дейін ... ... ... астыратын қолданбалы зерттеулердің дамыған саласын
құру жолымен ... даму үшін ... ... ... ... әлеует мыналарды қамтиды:
• мемлекеттік ғылыми ұйым – ұлттық ғылыми орталықтар, ...... ... оқу ... ... институттар;
• ұлттық компаниялар жанындағы ғылыми ұйымдар, ірі кәсіпорындар
жанындағы зертханалар;
• жеке ...... және ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерліктер;
• ғылыми кадрлар және дербес өнертапқыштар;
...... ... күні елдің ғылыми әлеуеті Білім және ... ... ... ... ... жеке ғылыми – зерттеу
ұйымдарымен, шаруашылық ... ... ... ... ... үйлестіретін ғылыми - зерттеулер бағыттары жөніндегі зерттеу
орталықтарымен, сондай – ақ ұлттық компанияның ... ... ... ... әрі - ҒЗИ) ... ... ... – техникалық және өндірістік салалар
арасындағы (делдалдық) рөлдерді байланыстыратын ... ... ... ... ... – жаңа буынның рыноктық ағымдағы
конъюнктуралық ахуалына жедел ден қоюға және ... ... ... ... ... ... және ... стандарттар деңгейіндегі
жоғарғы сұранысты жолға қоюға қабілетті кәсіпорындарды дамыту ... ... ... қамтиды:
• бизнес – серілер;
• кәсіпорындар;
• инновациялық менеджерлер.
Инновациялық қызметті іске ... үшін ... ... ... ... ... ... байланысты өндірістік, консалтингтік,
білім және ақпараттық құрылымдардың кешені айқындалатын көп ... ... ... ... ... элементтерден
тұрады:
• ұлттық технологиялық парктер;
• өңірлік технологиялық парктер;
• технологиялық бизнес – инкубаторлар;
• ғылыми қалашықтары және ... ... және ... ... және ... ... әр түрлі тетіктерінің ұштастырылуына негізделген
инновациялық – технологиялық даму ... ... - ... ... беру процестерін кешендік қаржыландыруды қамтамасыз ететін ... ... ... мынадай элементтерден тұрады:
• мемлекеттік даму институттары;
• венчурлік қорлар;
• кәсіпорындар;
• жеке кәсіпкерлер;
... ... ... және басқалары/38/.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. ... ... ... ... ... ... ... ретінде экономиканың
бәсекелестігін арттыру негізінде экономикалық өсудің қалыпты және жоғарғы
қарқынына жету деп ... 1999 – 2000 ... ... еліміздің
экономикалық дағдарыстан шығып, экономикалық өсуге минералды ресурстарды,
қазба байлығымызды ... ... ... ... ... ... ... статистика жөніндегі Агенттіктің мәліметтеріне
қарағанда 2003 жылы ЖІӨ - нің 9,2% өсуі ... ... ... 8,8%, ауыл шаруашылығында – 1,4%, құрылыста – 12,4% ... ... 2003 жылы ... ... ... ... өнеркәсіп салаларында жұмсалса, соның ішінде 44,9% тек кен өндіру
өнеркәсібінде пайдаланылды. Өнеркәсіптің ... ... бұл ... әлі де ... ... ... отыр. Осыған қарамастан өнеркәсіптің
шикізат салаларына ... ... ... ... және қаржы саласында
құрылымдық – институционалды өзгерістерді енгізу нәтижесінде халықтың ... ... ... қаржы ресурстары жинақталып, келешекте еліміздің
постиндустриалды қызметті-технологиялық даму ... ... ... ... тәжірибеге байланысты кейбір шикізат ресурстары мол дамушы
елдер қалыпты экономикалық дамуға жете алмай ... ... ... ... ... ... қалады. Бұл елдерде ертелі-кеш
табиғи байлықтары ... ... ... ... ... ... Керісінше табиғи қазба байлықтары кем болғанымен
кейбір елдер әрдайым экономиканың ... ... ... сәйкес салаларын дамытуға ұмтылып, керемет жағдайларға жетіп
жатқандарын көріп отырмыз. Дамыған елдердің ... ... ... ... 75-100% өсімшесіне инновацияларды қолдану арқасында
жетуге болады ... ... ... әлемдік экономика шеңберінде ғылыми
сыйымды өнім өндірісін бар болғаны 50-55 ... ... ... Жеті ... елдер осы макротехнологиялардың 46-сын ... ... ... 80% қолдарында ұстап, соның нәтижесінде әр
жылы осы өнімді экспорттау арқылы АҚШ – 700, ... – 530, ...... АҚШ доллар көлемінде пайда көріп отыр. Осыған байланысты еліміздің
болашағын ішкі түрлі мүмкіндіктерді кеңінен ... ... ... өндіріс салаларын дамытумен байланыстырамыз. Стратегиялық даму мүддеге
сәйкес ... ... ... секторының даму деңгейінің
тәуелділігінен алыстап, ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Әлемдік экономиканың ғаламдану сатысында ... ... ... ... ... бірнеше мәселелерді атап көрсетуге болады.
Оларға экономиканың шикізатқа бағыттануы: ... ... ... ... ... және регионаралық интеграцияның әлсіздігі;
- ішкі нарықтағы тауарлармен қызметке деген ... ... ... және әлеуметтік инфрақұрылымның дамымауы;
- кәсіпорындардың жалпы техникалық және ... ... ... ... мен ... ... өзара байланыстарының үзілуі;
- ғылыми-зерттеу және тәжірибе – ... ... ... ... ... тағы с.с. жатады. Аталған мәселелерді шешу
жолдарының негізі ретінде Қазақстан ... ... ...... даму ... іске ... нәтижесінде ұлттық
инновациялық жүйе құру болып табылады. Бұл жүйенің негізгі элементтеріне
ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... Әр элементтің атқаратын рөлі өте маңызды,
дегенмен бұл мақалада ұлттық инновациялық жүйеде бастапқы элемент ... ... ... ... ... және тамақ өнеркәсібі
кәсіпорындардың аталған қызметінде кездесетін мәселелерді зерттеп, оларды
шешу бағыттарын анықтаймыз.
Жалпы алғанда аталған кәсіпорындардың инновациялық ... ... ... жаңа ... деңгейде дайындау және ұйымдастыру, жаңа
өнімдерді жобалау, оларды өндіру алдындағы ... ... жаңа ... ... жұмыс істейтін мамандарды қайта оқытып үйрету, ... ... ... жаңа өнімнің өміршеңдік цикл ұзақтығын
анықтау мақсатымен маркентингтік зерттеулер ... ... ... үшін ... қатарлы машиналар, жабдықтар, технологиялық
желістерді сатып алу, ... ... ... ... құқықтарды
иемдену тағы с.с. жатады.
Бүгінгі күні барлық ... ... ... негізгі экономикалық
процестер белсенді реттеледі. Сонымен қатар ... ... бұл ... ... ... онда ... механизмнің іске асу әдістері
әлсіз ... ... ... мен ... құбылыстар
мемлекет тарапынан реттелуі тиіс екенін байқаймыз. Басқа ... ... ... ... ... ... жүйенің қарқынды
дамуына нарықтық механизмнің тигізетін әсері жеткіліксіз болып отыр. ... ... ... ... ... ... осы ... жатқызуға болады, өйткені өнеркәсіптің бұл салалары алдыңғы
қатардағы салаларға ... ... ... қызметтің экономикалық
тәуекелдігі өте жоғары, капиталдың айналымдылығы ұзақ, жаңа енгізулердің
құны жоғары, жаңа өндірілген ... ... ... ... ... квалификациялы мамандардың жетіспеуі, кәсіпорындардың қаржылық
тапшылығы тағы с.с. мәселелер ... өзін - өзі ... ... шешілмей отыр.
Бүгінгі таңда кәсіпорындардың инновациялық қызметтерін шектейтін
бірнеше негізгі факторларды атап көрсетуге болады:
- өмірдің ... ... ... ... - ... ... ... мәліметтерді іздеп табу, сатып алу,
мамандарды ... ... ... ... ... ... сараптау,
жаңа өнім бойынша экспертиза, патенттеу, сертификаттау тағы с.с. жұмыстарын
жүргізу үшін шығындар қажет, ал ... ... бар ... ... ... ... қазіргі өндіріс процесінде кездесетін ұсақ
ақауларды жөндеу үшін жұмсауға мәжбүр;
- жаңа техника мен технологияның құны өте қымбат ... ... ... ... қолданып шығарылған өнімнің немесе қызметтің
бағасы тым жоғары болып, жалпы тұтынушылар оны ... ала ... ... ... ... екінші дәрежедегі банктерден несие алу қиыншылықтары. 2003 жылдың
соңында екінші деңгейдегі банктердің несиені пайдалану ... тым ...... емес ... тұлғаларға ұлттық валютамен 14,9%, шет елдік
валютамен 10,1% берілген. Жоғарыда айтып өткендей жаңа ... ... және ... өтелу мерзімі ұзақ болғандықтан, кәсіпорындардың өз
бетінше оны сатып алу мүмкіндігі жоққа тең;
- ... ... ... және ... тозуға ұшырауы
кәсіпорындардың жалпы өндіріс потенциалының ... алып ... ... ... статистика Агенттігінің мәліметтері бойынша 2002
жылдың соңында жалпы негізгі қорлардың тозу деңгейі 30,1% ... ... кен ... ... – 32,4%, ... өнеркәсібінде – 31,4%
жеткен. Жеңіл өнекәсіптің ірі ... ...... ... 70%, тоқыма өндірісінде 80%-ға жақындаған. Сонымен қатар
негізгі ... ... ... тым ... ... ... 13,6% болса, екіншісінде – 13,4% жетті /16/. Ескірген техника
мен технология негізінде ... ... ... немесе халық тұтынатын өнімді
шығару мүмкін емес. Бүгінгі күні біздің еліміз Бүкіләлемдік Сауда ... ... ... ... ... бәсекелі, жоғарғы
қосылған құны бар, сапалы өнімді шығаруға міндеттіміз;
- кәсіпорындардағы ғылыми – ... ... ... да
инновациялық – технологиялық процестерге кері әсерін тигізіп ... ... ... ... ... және жеңіл, тамақ өнеркәсібі бойынша да
бүгінгі күні инновациялық қызметін ұйымдастыратын, ... және ... ... ... ... ... зерттеу жүргізетін,
интеллектуалды ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы ғылыми потенциалдың мамандар құрамы сарқылып,
қартейіп кетті ... де ... ... ... дамуына, технологиялық
прогресті ынталандыру жүйесіне жұмсалатын шығындар ... ... күрт ... кетті. Бұл саланы реформалауда мемлекет тарапынан
саясат жүргізілуі тиіс;
- жаңа технологиялар, технология нарығы жөнінде мәліметтердің ... ... бұл ... ... ... байланыстарының
болмауы да кәсіпорындардың инновациялық қызметін шектейді. ... ... ... ... ... ... ... емес, оның қатысушылары,
қатысу ережелері белгісіз болып отыр.
Аталған негізгі мәселелерді кәсіпорындар өз бетінше жақын арада ... Егер олар ... ... ... тағы да бес ... ... уақыт босқа өтеді/40/.
Кәсіпорындардың инновациялық қызметін реттеу үшін үш ... ... ... құрастыру қажет. Ол механизм шеңберінде
әр кәсіпорын келесі сауалдарға жауабын іздеп, таба білу ... ... ... ... ... ... жатқызып, қазіргі
жағдайда ғылыми – техникалық және ... ... ... ... осы ... ... деп есептеу. Оларды анықтау
үшін келесі ... ... ... ... ... коммерциялық тиімділігін анықтау;
- жаңа енгізулердің жалпы мемлекеттік және әлеуметтік маңыздылығын,
қажеттілігін зерттеу;
- ғылыми және ... ... ... белгілеу;
- нақтылы салада актуалды техникалық немесе технологиялық мәселені шешуге
бағыттануын және өзара байланысқан ... жаңа ... ... тигізуін анықтау;
- қаржыландырудың бірнеше көздерін тарта білу;
- қоршаған ... ... ... және ... тәуекелдік деңгейін
анықтау.
Екіншіден, белгіленген инновациялық ... ... ... ... ... ... ... және саяси қолдау көрсету
қажеттілігі. Оларға инновациялық дамудың алдыңғы қатарлы іс – ... және ... ... дайындау; инновациялық қызметті
іске асыру мақсатымен ... ... үшін ... ... ... жағдайды тудыру; ... ... ... ... ... ... арнайы қаржыландыру;
бәсекелі өндірісті ұйымдастыруда мемлекеттің тікелей қатысуы тағы ... ... осы ... ... ... іс ... орындалуын, іске асуын мұқият қадағалау. Оларға инновациялық
қызметті белсендіру үшін ... ... ... ... ... ету ... ... инновациялық мәдениетін
арттыру; мемлекет тапсырысы бойынша орындалған инновациялық өнімді кепілді
түрде сату жүйесімен қамтамасыз ету; отандық ... ... ... ... ... көрсету тағы с.с. жатады. Сонымен кәсіпорындардың
инновациялық қызметіне мемлекет тарапынан тікелей және жанама ... ... ... ... кеткен мәселелерді уақтылы шешу үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың инновациялық – технологиялық
қызметін қолдайтын заңдылық базасын жетілдіру;
- кәсіпорындардың ... ... ... және ... тарту мақсатымен қажетті жағдай, нақтылы кепілдік ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде алдыңғы қатарлы
жоғарғы технологиялық, ішкі және сыртқы нарықта ... ... ... ... бағытталған өнімді шығаратын өндірістерді қолдау;
- инновациялық кәсібінің мәліметтік және ...... ... ... ... ... ... тамақ және күнделікті тұтынатын
өнімдерінен сақтау мақсатымен ... ... және ... ... ... өнім ... халықаралық стандартқа
сәйкестендіру.
Тамақ және жеңіл өнеркәсібі ... ... ... ... ... тиіс:
- өнімнің сапасын және бағалық бәсекелестігін әрдайым арттырып ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар деңгейінде техникалық жарақтандыру шараларын іске
асыру;
- өнім ассортиментін тұтынушылар қажеттілігіне ... ... ... ... дайындау деңгейін ұлғайту және сақтау ... /41, ... ... ... оның ... ... экономикада,
мемлекеттік мәжбүр етудің құқына және мүмкіндігіне ие болатын агент ретінде
болады. ... ... ... заң ... Мұндай мәжбүр ету жеке
мүдделерді қоғамдық мүдделерге бағындыруды талап ететін саяси, әлеуметтік
қажеттілікпен негізделеді.
Ғылыми – ... ... ... ... ... ... 20 ... орта шеніне таяу қалыптасқан. Ғылыми –
техникалық ... мен ... ... ... процестерін қолдайтын,
ынталандыратын жеке ғылыми – техникалық саясат ең алғаш рет АҚШ-та, соғыс
жылдарынан ... ... ... Бұл ... мынадай факторлар негізінде
қалыптасқан:
- таза ғылыми ... ... ... ... игеруге қажетті жаңа
теоретикалық білімнің керектігі, техникалық инновациялардың пайда ... ... ... ... білім мен тәжірибелерді, инновацияларды қолдануға сәйкес
жаңа өнеркәсіп ... ... ... осы салаларда жаңа технология жасаушы лабораториялар мен фирмалардың
пайда ... ... ... ... тапсырмалардың бір парасы
орындалу үстінде. ... ... ... ... ... ... стратегияны жүзеге асыруды қамтамасыз ететін іс-шаралардың
бірі инновациялық процесс, яғни ол процесті жүзеге асыратын ... ... ... ... ... осы ... ... реттеп, бағыт-
бағдар беріп отыруы керек. Бұл ... ... ... ... қолдау туралы» заңында көрсетілген. Міне, бұл ел
өңіріндегі айтулы оқиға болды. ... бұл заң, ... ... ... ... жаңа техника мен ... ... ... ... әрі нақтылай қамтамасыз етуге болады. Бұл заң 5 ... ... ... ... ... ... ... инновациялық
процестегі мемлекеттің орны, оны қаржыландыру көздері және жүзеге асыру
жолдары қарастырылған. Дегенмен де қаралмаған ... да жоқ емес ... ... ... ... ... келе ... ұсыныс айтуға
болады:
1. Зияткерлік меншік объектілерінің бағалау жүйесін жақсарту.
Зияткерлік ... ... ... ... ... айналымға
(компанияның жарғылық капиталына жарналар) енгізу үшін сапалық бағалауды
жүзеге ... үшін ... ... ... және ... қысқаша тізімін қалыптастыру қажет.
Бағалауды жүргізудің нәтижесінде зиян ... ... ... ... ... ... ... бойынша
шаралар қабылдау қажет.
2. Кәсіби инновациялық менеджментті қалыптастыру
Мемлекет, нновациялық қызмет саласындағы мамандардың дамуына бағытталған
негізгі шаралар ертінде;
- мемлекеттік білім беру ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
тиісті сұраныстағы мамандықтар бойынша жоғарғы оқу ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы
әдістемелік қабылдаулар мен қазіргі заманғы ... ... ... даму ... ... пайдалану мүмкіндігін пайдалана отырып
интерактивті режимде оқып үйретуді жүргізу;
- басқарушылық және кәсіпкерлік мәдениетті дамыту;
3. Жеке инвесторлардың желілерін дамыту
- инновациялық ... жеке ... ... үшін ... ... өзгерістер енгізу;
- бизнес қамқоршыларының желісін құру жобалары ... ... ... ... ... ... қормен жасалатын
құрылымға кіретін консалтингтік қызмет базасында Ұлттық Инновациялық Қормен
қаржыландыру (ҰИҚ);
- мемлекеттік органдарды ақпаратпен, Интернеттің ... ... ... ... және ... ... ... агенттіктердің еркін
қол жеткізуін қамтамасыз ету.
4. Тариф саясаты
Стратегияны табысты іске асыру мақсатында ... күні ... ... ұстап тұрудан бас тартып, табиғи монополиялар саласының
барлық қатысушыларын, ... ... мен ... ... ... ... ... қол жеткізуге бағытталған икемді
тарифтік реттеу саясатына көшу ... ... ... күні ... ... болып табылатын табиғи монополия саласының қарқынды
өсуінсіз өнеркәсіп ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы негізгі құралдар мен
жабдықтардың тозу ... ... ... Іс ... ... ... ... табиғи, тозу деңгейі сындарлы шекке жетті.
Бүгін тарифтік реттеу әдістері табиғи монополия ... ... ... ... ... және ... жаңғыртуға негізделген,
аталған экономика секторының басып озатын ... қол ... ету ... ... ... ... ... ету, олар көрсететін
қызметтер сапасын жақсарту, өзіндік ... ... мен ... ... ... тұрақтылығы үшін тарифтік саясаты:
- инвестицияларды ынталандыратын және орта мерзімді кезеңде тарифтердің
тұрақтылығын қамтамасыз ететін тарифті ... жаңа ... ... халықаралық стандарттарын және тиісті қызметтер көрсету
түрлері мен шығындар элементтері бойынша шығындарды бөлек есептеу әдістерін
енгізу;
- табиғи ... ... ... ... үшін ... ... жасау арқылы одан әрі жетілдіру қажет.
Аталған іс-шараларды кең ауқымда іске асыру және тарифтерді белгілеудің
жаңа ... ... ... ... ... ... істейтін
кәсіпорындарды жаңғырту әрі ресурстарды сақтайтын және ... аз ... ... ... ... ... мен 5 ... дейінгі
перспективада тарифтердің тұрақтылығын қамтамасыз етуі тиіс.
5. Экологиялық саясат
Қоршаған ортаны қорғау мәселерінің нәтижелері ... ... ... ... саяси және әлеуметтік жағдайына ықпал
ететін, стратегиялық міндет ... ... ... қайта
өзгерістердің күллі жетістігі қоршаған ортаны қорғау және табиғатты ... ... ... ... ... байланысты.
Экологиялық қауіпсіздік проблемаларын кешенді түрде шешу ... ... ... ... ... ... үшін ... аудитті енгізе отырып халықаралық стандарттардың ИСО ... және ИСО ... 9000 ... менеджментінің жүйесін» практикаға енгізу
қажет /43/.
Қоршаған ортаны басқару жүйесі ИСО ... 14000 ... ... ... жақсартуға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды
ынталандыруға, өнеркәсіп кәсіпорындарының ... ... ... ... пен экспорт өнімдері бойынша көптеген
проблемаларды шешуге байланысты ... ... ... ... ... ... ... тауарларға, қызмет көрсетулерге
бағытталған ... даму ... ... ... аз ... ... экономикалық іс-әрекетте табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану
принципі ... ... ... ... ... ... тиіс.
Әуе бассейні. Республика қалалары әуе бассейінінің тым ... ... ... ... және ... өнеркәсібі
кәсіпорындарының, автомобиль және теміржол ... ... ... сондай-ақ қоспаларды сейілтетін қолайсыз климаттық жағдайлардан
/44/.
2. Инновациялық ... ... ... ... және оны ... ... мүмкіндіктері
Ғылым мен техниканың жетістіктері арқылы өз экономикасын алға жылжытып,
дүниежүзілік рынокта алдыңғы қатарлы елдер қатарына ... ... бар ... ... ... ... ... бірнеше онжылдықтар
бұрын әлемдегі дамушы мемлекеттер қатарына болған Оңтүстік Шығыс Азия
мемлекеттерінің тез ... ... ... ... нақты мысал бола алады.
Азияның «жолбарыстары» мен «айдаһарлары» өздерінің экономикалық
дамуында ... ... ... сапасынан өткен тауарлар ұсынуға бет алған.
Олар әлемнің әртүрлі елдеріндегі, тіпті әр ... ...... ... ... өз ... ... үшін тауар өндіретін
кешендер, ірі салалар құрған. Осы мемлекеттер сыртқы ... өнім ... ... ... теңіз арқылы арзан тасымалдау көлігі мен
арзан жұмыс күшін пайдалану арқасында әлемдік рынокқа ... әрі ... ... ... қанағаттандыратын тауарлар экспорттады.
Бүгінде электрондық әлемде беделді орын алып отырған: Жапония, ... ... ... тиімді жүргізілген ғылыми – техникалық, экономикалық,
инновациялық саясаттың нәтижесінде ... ... қол ... да, ... – техникалық саясат мәселесін толыққанды зерттеу,
шетел ... ... ... ... жас, ... ... бар мемлекет үшін өте өзекті мәселе болмақ. Жаңа ... ... қоса ... ... ішкі ... ... пен
электронды техниканың 30%-ға жуығын, тоқыма және тігін тауарларының 50%-ын
қамтамасыз етеді[45, 125б.].
Оңтүстік Кореяның экономикалық өсуіне әсер ... ... бірі ... ... ... етуі ... табылады. Мемлекет экспортты арттыру
үшін елде шетелдік және отандық жеке салымдарды, шетелдік ... үшін ... ... ... асырды. Үкімет алдымен әлеуметтік
инфрақұрылымды дамытып, порттар, автокөлік пен теміржолдар, ... көп күш ... ... ... ... ірі ... жобаларды
қаржыландыру үшін тартылған жеке сыртқы заемдарға мемлекеттік кепіл беріп
отырды.
Оңтүстік Кореяның ... ... 70-ші ... ... «мақсатты
даму» бағдарламасын іске асыруда жеті басымда сала іріктеліп алынған. Олар:
мәшине жасау, электроэнергия, тоқыма ... қара және ... ... және кеме ... Бұл ... ... ... басқа да жеңілдіктерге ие болғанымен, қатаң мемлекеттік ... ... ... ... шетелдік капиталға да ... ... ... ... ... кез – ... ... инвесторлар үшін
емес, тек елдің даму стратегиясына қатысты инвесторлар үшін ... ... осы ... ... болар, 1967-1986 жылдары
шетелдік тікелей ... ... ... ... ... ... 2/3 ... тек басымды салаларды дамытуға
бағытталды[46, 65б.].
20 ғасырдың 80 ... ... ... ... өз ... ... ... ноу-хау тартуға бағыттап, алдына ... ... ... ... ... ... өндіріске біртіндеп өту міндетін
қойды. 90 жылдары Үкіметтің саясаты мемлекеттік, кәсіпкерлік ... ... ... жаңа ... ... ... ... ұйымдастыруға бағыттайды[47,89б.].
Осылайша, Оңтүстік Корея экономикасында мемлекет және жеке сектор
арасындағы әріптестік жүйесі ... Бұл ... ... биофармацевтика және жаңа материалдар өндірісі қарқынды ... осы ... ... ... ... ... қозғаушы күші болып
табылады.
Келесі мысал ретінде инновациялық даму жолына өту стратегиясын сәтті
жүзеге ... ... ... елдерге үлгі болып отырған мемлекет
Финляндияны қарастыруға ... ... ... 10-15 жыл ... ... ...... саясаты экономиканы индустриалдық
жолдан иновацияның даму жолына ... ... ... ... ... әріптестікті нығайтуға бағытталған. Финляндиядағы
ғылыми – технологиянық саясаттың сәттілігін, оның ... ... ... ... ... ... мен ... және жеке қаржыландыру ... ... ... ... ... High – Tech ... энергетика саласындағы
жетістіктердің арқасында 15 жыл ішінде 4 %-дан 25%-ға ... ... ... 1993 жылы 5 млрд ... 2003 жылы 14 млрд ... ... ақпаратты технологиялар саласында жалпы жұмыс күшінің тек 3-4% қызмет
етсе де, олар экспортының жалпы ... 1/3 және ... 45 % ... ... Nokia фирмасының жылдық сату ... 30 ... ... ... жан басына шаққандағы жалпы ұлттық табыс мөлшері 2003 жылы
27100 АҚШ долларын құраған (ол әлем ... 24 ... ... ... 8180 ... ... елдері болсын, Еуропа елдері болсын, барлығының экономиканы
әртараптандыру жолына бағытталу барысында ... ... ... жанама
реттеу әдістері арқылы экономикаға араласқаны ... ... әр ... саясатын жүргізуде өзіне тиімді деп санаған ... ... ... ... Сол ... әлемдік тәжірибеге сәйкес,
экономиканы әртараптандыру мен модернизациялауға мемлекеттің араласу үлесі
тек қана белгілі ... ... тиіс ... ... жоқ. ... даму ... ... осал жерлерін мемлекет тарапынан
қолдау, ... және ... да іс – ... жүзеге асыру қалыпты
жағдай деп санаймыз.
Қазақстан Республикасының «Инновациялық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың негізгі
бағыттары анықталған. Олар:
- мемлекеттік инновациялық саясатты іске ... үшін ... ... соның ішінде инвестициялар ... ... ... ... ... инновациялық қызметті ынталандыру;
- инновациялық даму басымдықтарын айқындау;
- инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру және дамыту;
- мемлекеттің инновацияларды құруға және енгізуге ... ... ... сыртқы нарықтарға жылжыту;
- технологиялар трансфертін қоса ... ... ... ... ... ... ... экономикасының бәсекеге қабілеттілігін
қалыптастырып, арттыруда мемлекеттің көмегіне деген ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын байланысын
өздігінен базистік инновацияларды қаржыландыру тәуекеліне бара бермейді,
жаңа технологияларда білікті ... ... ... ... ету ... ... ... курсынан өткізу керек, ондай тәжірибелер аз
пайдаланылады. Себебі, ... ... шет ... ... ... өтеу кез – ... кәсіпорынның қолынан келмейді. Инновацияны
алғашқы жүзеге асыру ... өте ... ... ... ... жеке және шетелдік инвесторлармен тең немесе аз да ... ... да ... бас буу ... ... ... айтқанда шет елдердің тәжіребиелеріне сүйене отырып, мемлекет
ғылыми сыйымды өнімдер мен жаңа технологиялар рыногының ... ... ... ... ... ... ... және білім
беру саласындағы саясаттарымен ынталандырып ... ... ... ... рыноктар салаларындағы ғаламдануға байланысты шағын және
орта бизнестен бастап ірі корпорацияларға дейін инновациялық зерттеулер мен
жұмыстардың қажеттілігін түсіндіріп, қызығушылығын ... ... ... ... ... ... елдердің жаңа технологияларын алып,
солардың негізінде отандық ғылыми-техникалық ... ... ... деп ... ... ... кез келген шетел тәжірибесі
әлеуметтік бағытталған ... ... ... табылмайтындығын естен
шығармаған жөн.
80 жылдары Америка мен Европада ғылыми парктердің ... ... оның ... ... ... орай ... ... – техникалық жетістіктерді кеңінен пайдалану қажеттілігі туды. Осы
орайда жаңа ғылыми парктер ашыла ... ... ... технопарктер
төмендегідей ерекшеліктер бойынша сипатталады.
Ұлыбританияда ғылыми парктердің Ассоциациясы бар. ... парк ... ... ғылымисиымды фирмалар немесе зерттеу ұйымдары болып
табылады, ол зерттеу ... ... ... ... парк
қолданбалы зерттеумен өндірістің жүйесіне топтастырылады. Ғылыми парк ... ... ... ... ... тұлға. Ол:
• арнайы және жұмыс байланыстарын университетпен және ... ЖОО, ... ... ... мен ...... жеке территорияда орналасқан фирмаларға немесе ұйымдардың ғылыми
сиымдылығының дамуына және ... ... оның ... ... ... технологиялық және бизнес
білім беруде белсенді басқару қызметін атқарады.
Солтүстік Америкада университеттеріндегі зерттеу парктері – университеттің
зерттеу паркі деп ... олар ... ... ... жері бар ... ... және ғимаратты алуға жоспарлай алатын, жеке
және ... ...... және ...... өткізуге арнайы берілген жері және ғимараты болады;
• университетпен және басқа ЖОО келісім – шарт ... ... ... ... ... ... ... құрастыру
жұмыстары бойынша айналыса алады, жаңа фирмалардың дамуына көмектеседі
және экономиканың дамуына септігін тигізеді;
• технология алмастыруда және университет пен ... ... ... «Технопарк» Ассоциациясының күшімен және Ресей Федерациясынын
ғылыми және техникалық ... ... ... ... ... ғылыми, зерттеу, технологиялық парк деп – ғылыми – ... ...... базаны құру жолында кәсіпкерлікті дамыту
мақсатымен территориялық инновациялық ортаны ... іске ... және ... ... ... жасасақ, американдық
және европалық моделдердің айырмашылығы бар. Американдық анықтама «жер және
үй» түріне бағытталады. Себебі 1-ші ғылыми парктер ... рет ... ... ... ... бос ... ... пайдаланған.
Американдық моделмен қоса алғаш рет ...... және ... парктер іске қосылған.
2006 жылдың күз айында ашылған Қарағанды қаласындағы технопарктың
миссиясы – республикамыздың индустриалды – инновациялық даму ... ... ... ... ... ... жасау болып
табылады. Технопарк – заңды тұлға, өзінің арнайы материалдық – ... бар және ... ... ... іске ... ... ғимаратпен және қондырғылармен жабдықталған ұйым болып табылады.
Технопарк қызметінің мақсаты – отандық ғылыми – ... ... ... ... тетігін құру және болашағы бар шетелдік технологияны
трансферттеу арқылы ... ... ... ... ... ... әсерін анықтау. Сол сияқты технопарктің
құрылымының бөлімшесі болып табылатын технологиялық бизнес – ... ... ... іске ... қамтамасыз етеді. Мемлекеттің
тарапынан жасалынып ... ... ... ... жүзілік сауда
ұйымына кірудегі алдыңғы қадамдары деп айтуға болады. Мұндай ... ... ... үшін ... ... деп ... сондықтан
заман талабына байланысты әрбір аймақтағы кәсіпорындар ғылыми зерттеу,
құрастыру, жобалау ... ... ... ол ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттырады.
Жезқазған қаласында индустриалды парк ашу жобасы қаралуда. Ол
«Металлургия» ... ... құру және оны ... ... ... іске асады. Бұл бастамалар аймақтардың ... ... ... үшін ... ... береді деп ойлаймын /50, 37-41б/
Дамыған елдерде инновациялық қызметті ... ... ... ... ... тәжірибесі.
Қазіргі таңда ел экономикасы дамуының шешуші факторлары – ғылым мен
инновациялық технологиялар екеніне күннен – ... көз ... ... әлемде озық технология мен техниканы насихаттайтын 1951 ... ... ... ... ең ... технопарк – АҚШ – тағы
«Силикон аңғарының» пайда болуына негіз болды. ... ... 80 ... тек АҚШ, Еуропада ғана емес, Канада, Сингапур, Австралия,
Бразилия, Индия, Қытай, ... да ... ... ... пен инновациялар міндетті түрде мемлекеттік
қаржыландыру арқасында технопарктер мен ... ... ... Инновациялық және ғылыми-техникалық прогресс негізінде жүзеге
асырылатын проекттер кәдімгі кәсіпкерлік проекттер мен қызметтерден айрықша
болады. Өйткені ... және ... ... ... ... ... қасиеттері арқылы ерекшелінеді:
• Инновациялық қызметтер өте тәуекелге жақын, өйткені олар бұрын-соңды
экономикада өндірілмеген жаңа өнімдерді ... ... және ... проекттерді кез келген қаржы
институттары ... ... тек ... ... мен мемлекеттік
бюджет арқылы қаржыландырылады;
• инновациялық және ғылыми - ... ... ... ... ... мемлекеттік ғылыми гранттар арқылы
қаржыландырылады;
• бұл ... ... ... ... ... 10 проекттің 1 ғана
табысты болып қалған 9 сәтсіздікке ұшырауы мүмкін, бірақ сол ... ... ... пайда барлық 10 проектке кеткен шығынды жауып
тағы пайда әкеледі.
Әр мемлекет өз тарапынан ... және ... ... ... ... ... ... жүргізіп отырады. Өйткені мемлекеттік
ғылыми-техникалық және инновациялық саясат — ғылыми-техникалық ... адам ... үшін ... ... өмір сүру ... түрде жақсартуға бағытталған, ал бұл бүкіл адамзат ... ... ... бас ... жаңа ... ... табу және оны жасап шығару жылдамдығынан
американдықтар мен ... да ... ... Жаңа автокөлік Жапонияда
1 айдан кейін шықса, АҚШ-та – 4, ал ... 2 ... ... үшін ... ... ... ... жеткізу үшін 4 ай
жеткілікті, ал АҚШ-та бұл көрсеткіш - 11 ай /52, 5-9б/.
Қытайда жаңа техника мен ... ... ... ... ... құрылған ҒТИП /ғылыми-техникалық индустриялды парктер/ айналысады. Онда
технологиялық жетістіктер коммерциялык және ... ... ... ... ҒТИП қарамағына әр түрлі саладағы ғылыми орталықтар
мен кәсіпорындар кіреді. ҒТИП олардың ... ... ... ... жүргізуге көмектеседі, ақпарат және қаржымен қамтамысыз етіп
қадағалайды, 6ір сөзбен айтқанда , кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... Корея/ ғылым мен техниканы соңғы 50
жылда өте қарқынды дамыпты. Екінші дүниежүзілік соғыстан әлемдегі ең ... бірі ... ... ... ... зерттеулердің басым бөлігі
қорғаныс, ядролық және ... ... ... ... ... ... ... ғасырдыц 60- жылдарынын ортасында қолға
алды. 1967 ж. басты міндеті ғылыми-техникалық саясатты жобалау және ... ... ... ... және ... ... ... және Ғылым
мен техниканы қолдау туралы Заң ... ... ... ... 5 ... жоспарланған.
Финляндия 1991 жылға дейін экспортынын жартысын КСРО-ға жіберетін.
КСРО тарап кеткеннен кейін және 90- ... ... ... ... да жағымсыз әсер етті. Мысалы, жұмыссыздық деңгейі
1991 ж ... 1993 ж 20%-ға ... өсіп ... Осы ... ... ... ... Үкіметі 1991 ж жаңа экономикалық бағдарлама қабылдады. Оны
59 ... бар ... ... корпорация, 102 филиалы бар ... ... 117 ... бар ... және ... кооперацияның
Орталық банкі, шағын инновациялық ... ... ... ... ... асырады.
Шағын және орта бизнесті колдаудың жапондық жүйесінін негізгі ... ол ... ... ету ... табылады. Оған "Шағын және
орта бизнесті мемлекеттік қолдау" туралы Заңнан бастап "Жаңа кызмет түрін
енгізуде ... ... ... ... ... ... т.б ... қамтиды.
Қорыта айтқанда шет елдердің тәжіребиелеріне сүйене отырып, мемлекет
ғылыми сыйымды өнімдер мен жаңа ... ... ... ... инновациялық әрекеті фискалдық, монетарлық, сауда және білім
беру саласындағы саясаттарымен ынталандырып отыруы керек. Әлемдік ... кіру мен ... және ... ... салаларындағы
ғаламдануға байланысты шағын және орта бизнестен бастап ірі ... ... ... мен ... қажеттілігін түсіндіріп,
қызығушылығын арттыруға тырысу керек.
Бұл жағынан көштен ... ... ... жоқ. Жыл сайын дүниежүзі
бойынша ең инновациялық елдердің рейтингісі анықталып, жарияланып тұрады.
Бұл ... ... ... мен осы ... ... енгізу,
олардың жаңа технологияны дамыту мүмкіндігі мен оны қолдануы, кадрлық
деңгейінің ... тағы ... ... ... ... ... жылдың қорытындысы бойынша 61 орынды мығым иемденіп тұр. Бұл – ... ... ... ... ... ... Салыстырмалы түрде алып
қарағанда, бұл ... ... ... Тап ... ... біздің елде 2003
жылдан басталған индустриалдық – инновациялық даму ... ... ... ... үш ... ... Оның ... 2003-2005
жылдар аралығын қамтиды. Қазір жүзеге асырылып ... ... ... ... ... ... ал соңғы – қорытынды кезең 2011-2015 жылдарды
қамтиды. Қазіргі экономикадағы өрлеу ... қам ... ... ... ... ... ... ТМД елдерінің біразы қазақстандық
экономика саласын көтеру әдісін өз елдерінде қолдануға ... ... да ... ... ... жақында Астанаға табан тіреген Моңғолия
Президенті Намбарын Энхбаяр да ... ... ... ... үлгі ... тіпті бірлесе қимыл-әрекет жасауға аса ... ... ... ... ... сол мемлекеттің даму деңгейінің қай
дәрежеде екендігінің айғағы. Сондықтан да дамыған елдер бұл ... ... ... ... жоқ. ... ... ... қарағанда, әлем бойынша
ақпараттық технологиялар үшін ... жылы 1,16 ... ... қаржы
жұмсалған. Бұл айтуға оңай болғанмен кәдімгідей қомақты қаражат. Сондай-ақ
таяу ... бұл ... ... ... есе артатынын да жоққа шығара
алмайсыз. Өйткені экономикалық ... ... мен ... тап осы ... ... тиімді енгізуге байланысты болып тұр. Париждің
INSEAD зерттеу мектебі мен World Business ... ... ... ... даму ... ... саралап көрген. Бірінші орынға
5.8 балл жинаған Америка Құрама Штаттары шықты.
Әр жылы әлемдегі алдыңғы қатарлы ... мен ...... ... ең талантты мамандарды өздеріне тарту үшін
жанталаса жұмыс жасайды. Оларды ... ... ... ... ... ... ... түпкі мақсаты қалайда «ақылды
бастарды» өздеріне ... ... ... де ... ... шетелдерге кетіп
жатқан мықты ғалымдарымыздың қатары көбейгені мәлім. Олардың бәрі онсыз да
әлемдік деңгейде көшбасшыға ... ... ... ... ... ... ... отыр. Инновациялық даму жағынан ТМД елдері арасында
Ресей 1- орында тұр. Біз ... ... тек ... даму ... жол ... ... Демек, әлемдегі
бәсекелестікке қабілетті 50 ... ... ... ... ... бұл ... тағы бір серпіліс жасаса, алға қарай жылжуға ... ... ... ... қиын емес.
2-кесте Әлемдегі ең инновациялық елдер
|№ |Елдер ... |
|1 |АҚШ |5,80 |
|2 ... |4,89 |
|3 ... |4,81 |
|4 ... |4,48 |
|5 ... |4,32 |
|6 ... |4,16 |
|7 ... |4,10 |
|8 ... |4,06 |
|9 ... |3,99 ... ... |3,97 ... ... |2,46 ... ... |2,45 ... ... |2,44 ... |Парагвай |1,66 ... ... |1,53 ... ... ... Қазақстан экономикасы тап осы жолды одан әрі ... яғни ... ... тек шикізат шығарумен шектелетін
болса, бұл мемлекеттің одан әрі дамуын, гүлденуін ... ете ... ... мол экспорт жасағанмен бұл таяу жылдары елдің әлеуметтік
ахуалын ... ... Ал ... ... ең ... ұстанымы – сол
мемлекетте тұратын халықтың тұрмыс-ахуалының жақсы болғандығы. Сондықтан да
қазір өңдеу, өндіру саласына баса ... ... ... Ал ... ... ... жаңа ... енгізбесек, онда өнімнің халықаралық
сапа стандартына толық жауап бере ала ма? Әрине, жоқ. Елде индустриалдық –
инновациялық ... даму ... ... алып, оны жүзеге асыруға
күш салып жатқанымыз да осы - ... ... ... «қан жүгірту».
Белгіленген 2015 жылға қарай еліміз жаңа экономикалық даму қарқынына қол
жеткізуге тиіс. Ол үшін ... ... ... мен ... ... ... «Алатау» ақпараттық – технологиялық ұлттық паркін құрудағы
мақсат та осы – жаңа технологияны енгізу және пайдалану.
Тап қазіргі күні әлемнің танымал 25 ... ... ... ... жасауға ынта білдіріп отыр. ... ... ... ... да бар. Олар ... ... бірлесіп өнім шығаруға
келісім жасады. Демек, бүгінгі күннің бар ... ... ... ... толығымен өзімізде құрастырылса, оның бағасы да ... ... ... ... ... жүйенің тағы бір жетістігі
еліміздің әртүрлі компаниясынан 100 маман оқып-үйренуге ... ... ... ... ... ... басталды. Солтүстік
Қазақстан облысындағы биоэтанол зауыты да болашағынан зор үміт ... ... ... бай ... осы кәсіпорын арқылы биоотын шығарып,
өркениетті елдер қатарына бір қадам болса да ... ... ... үшін кез ... ... түрі – жүгері, бидай, арпа,
соя, тағы басқалары да жарай береді. Ал ... бәрі ... ... ... ... бұл ... тәжірибе де жеткілікті. Сондықтан
биоэтанол зауыты шикізатсыз қалмайтынына әбден көз жетіп отыр. Биоотын
алуға тіпті ең ... ... ... өзі жарамды. Ал одан қалған қалдық мал
азығы үшін таптырмас жем. ... ... ... ... ... мал
бордақылау орындарының ашылуы да қарастырылуда. Бұл – жұмыс ... ... ... ... ... даму ... тиімді пайдаланудың өз жемісін беретінін
өркениетті елдер әлдеқашан аңғарған. Сондықтан да бұл саладан қаржы ... ... ... дәлелді болу үшін әлемдік тәжірибеге ... ... ... ... ... ... мен жаңа ... жоғарыда айттық. Ал 2004 жылдан бастап ... ... ... ... ... күрт ... Бір ғана ... өңдеу және зерттеу саласына алдағы бес жылда 45,835 миллиард
доллар жұмсамақ. Siemens (6,5 ... ... ... (5,8 ... ... Electric (5,6 миллиард доллар), Sony (4,7 ... ... ... ... да ... ... жыл сайын бөліп
отырған қаражаты қомақты. Демек, біздің елде де ... ... ... ... енді ... ... да көңіл бөлетін уақыт келгенін
зерделеп, осы ... бет ... ... ... жаңа технологияға қазірден
мән берілмесе, жұмыс мандымайды, ... ... 30 ... ... ... де ... алыс.
3. Кәсіпорындағы инновациялық жобаның тиімділігі.
ЖШС «КИП Алматы» ... ... ... ... есептеу көрсеткішін
сынақтан өткізді. Осы кәсіпорын 2009 жылы жеке ... ... ... ... ... Бұл жоба – ... бақылау-өлшегіш
приборын универсалды қолданылуын әзірлеу» деп аталады. Осы жобаны Ресейдегі
орналасқан ООО «НПП ... ... үлгі алып ... ... ... ... ... бірыңғай жүйелі есептеу
көрсеткішін бағалау
|Есептеу көрсеткішінің ... ... ... ... мән ... ... ... | ... ... |Z=1,2х1+1,4х2+3,3|х1-капиталдың |Егер Z>3; ... ... х5 ... ... |кәсіпорынның |
|коэффициенті (Z)- | ... ... ... | ... ... ... Z0 ... кезеңінде бір |АА= ақша ағынының|дисконтталған сомасы; | ... ... ... |ИС- ... | ... шығын |дисконттау ... | ... әр ... ... ... | ... ... |Е- ... ... | |
| ... |t – ... (жыл) | |
| ... | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | |
| |+Е)t | | ... ... (КИ)- ... |АА- ақша ағынының |КИ>1 ... ... | ... ... | ... ... | |ИС- ... | ... ... | ... | ... ... алғанын | ... ... | ... | | | ... ... ... |АА- ақша ... |ӨП(МК+ТК+ИС) |
|бағалау (БҚБ)- бұл | |МК- ... ... | ... | ... ... | ... ... | | | ... яғни оны | | | ... ... ... | | | ... ... | | | |
4 – ... ЖШС «КИП ... инновациялық жобаның ақпараттық – техникалық
деректері
|1. Кәсіпорынның жалпы мәліметі ... ... ... ... ... атауы |ЖШС «КИП ... ... жылы және жері |2005 жылы ... қаласы ... түрі | ... ... жүйесін |
| ... және т.б. ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету. ... ... саны |12 адам ... ... ... ... ООО НПП |
| ... ... ... жоба ... ... ... ... ... ... ... бақылау-өлшегіш приборын |
| ... ... ... ... түрі ... ... мінездемесі | Бұл ... ... ... |
| ... ... өте ыңғайлы және |
| ... ... ... өте ... |
| ... ... ... ... |- ... ... |
| ... кеткен шығынды |
| ... |
| |- ... ... |
| ... ... және де осы |
| ... өлшеген нәтижені өз миында |
| ... яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... ... ... бақылау-өлшегіш приборда автономды|
| ... ... бұл |
| ... 4 сағат бойы тоқсыз |
| ... ... |
| |- ... ... |
| ... |
| |- ... корпустың жеңіл болуы |
| ... ... ... |
| ... |
| |- ... пен ... |
| ... ... ... ... – 18 см, ені – 12 см, |
| ... – 8 см, ... – 1400 гр, |
| ... – 512 мб, питанияның салмағы|
| |– 380 гр, ... ... – 7 |
| |см, ... ... – 90 гр. ... ... ... жоспары туралы мәлімет ... ... ... ... |
| ... ... құрылымы және жобаның құны |500 000 АҚШ доллары ... ... ... – 125 000 АҚШ ... |
| ... банк – 125 000 АҚШ |
| ... |
| ... – 250 000 АҚШ ... |
|Өнімнің инновациясын пайдалану ... ... ... |
| ... және ... ... ... |
|Салу өтелімділігі |5 жыл ... ... ... ... пайдаланылған |
| ... ... құны 5-7 |
| |мың АҚШ ... ал осы ... |
| ... – 8-10 мың АҚШ ... |
| ... ... «КИП ... ... ... ... ... бірыңғай жүйелі
есептеу көрсеткішін пайдаланып есептеу.
3. – кесте ЖШС «КИП Алматы» кәсіпорындағы ...... ... ... ... – экономикалық көрсеткіштері ... ... ... ... |26700 ... ... |9600 ... активтер |120 000 ... емес ... |2000 ... ... |158 300 ... ... ... |23 790 ... ... ... |34 000 ... ... |57 790 ... капитал |100 510 ... ... |122 000 ... ... |2 910 ... ... ... ... |378 000 ... ... ... ... ... |47 840 ... кіріс |36 800 |
1. ... ... ... ... ... ... 1,2х1+1,4х2+3,3х3+0,6х4+1,0 х5, ... Z>3; ... ... егер Z3 |
3. ... ... ... шығыс деректері
|№ |Көрсеткіштің атауы ... ... ... |КИП-тің өндірістік саны, жылдар бойынша | | |
| |- 2009ж. ... |30 |
| |- 2010ж. ... |120 |
| |- 2011ж. ... |210 ... |1 ... ортажылдық өндірілуі |дана |30-70 ... ... алым ... орта бағасы |АҚШ доллары |50 000 ... ... ... |жыл |5 ... |1 құрал-жабдықтың жұмысын құру және |АҚШ доллары |300 000 |
| ... ... ... ... ... | | ... ... өндірілу уақыты |жыл |1 ... |Бар ... ... құру үшін ... |АҚШ доллары |5000 |
| ... ... | | ... ... бір ... құны |АҚШ ... |10 000 ... ... ... ... құны |АҚШ ... |150 000 ... |Құрал-жабдықтың бір бірлік монтажға кеткен |АҚШ доллары |5000 |
| ... ... | | ... ... ... жылдар бойынша | | |
| ... ... |0,82 |
| ... ... |0,71 |
| ... ... |0,59 ... |Құрал-жабдықтың 2 жылда амортизациялық |% |20 |
| ... | | ... ... зданияның амортизациялық нормасы|% |4 ... ... ... ... ... |% |30 ... |Дисконт ставкасы |% |20 |
3. ... ... ... ... ... ... |Жылдар |
| | |2009 |2010 |2011 ... ... ... ... |1 |1 |1 |
| ... саны | |1 |1 |
| | | | |1 |
| ... |1 |2 |3 ... |КИП-тің жылдық шығару саны |30х1 |60х2 |70х3 |
| ... ... | | | |
| ... х ... істеп | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| |--- мың дана |30 |120 |210 ... ... өткізу көлемі |10х40 |10х120 |10х210 |
| ... ... ... х | | | |
| ... ... ... саны | | | |
| |) | | | |
| |--- мың АҚШ ... |400 |1200 |2100 ... ... ... ... ... ... |
| |шығындар х ... сату | | | |
| ... | | | |
| |--- мың АҚШ ... |316 |852 |1239 ... |Өндірістік құрал-жабдықтың |5х40х0,2 |5х120х0,2 ... |
| ... ... | | | |
| ... баланстық құны ) х| | | |
| ... саны х | | | |
| ... ... | | | |
| |--- мың АҚШ ... |40 |120 |210 ... |Тағайындалған мақсатты тозу|40х0,2 |120х0,2 |210х0,2 |
| ... ... | | |
| ... 20%) | | | |
| |--- мың АҚШ ... |8 |24 |42 ... ... ... ... | | |
| ... (зданияның | | | |
| ... құны х | | | |
| ... ... | | | |
| |--- мың АҚШ ... |6 |6 |6 ... ... салынатын пайда (сату|400-316-40|1200-852-120-24|2100-1239-210-4|
| |көлемі-ағымдағы |-8-6 |-6 |2-6 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | |
| ... тозу-үй-жайдың | | | |
| ... ... | | | |
| |--- мың АҚШ ... |30 |198 |603 ... |КПН --- мың АҚШ ... |9 |59,4 |180,9 ... ... ... ... |30-9 ... |603-180,9 |
| |пайда-пайдаға салынған | | | |
| ... | | | |
| |--- мың АҚШ ... |21 |138,6 |422,1 ... ... ... ағыны (таза |21+40+8+6 |138,6+120+24+6 |422,2+210+42+6 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | |
| ... тозу+үй жайдың | | | |
| ... ... | | | |
| |--- мың АҚШ ... |75 |288,6 |680,1 |
5. ... ... ... салымды есептеу
|№ |Көрсеткіштің атауы ... |
| | |2008 |2009 |2010 ... ... мен ... ұйымға |200 | | |
| ... ... мың АҚШ ... | | | ... ... ... шығындар, мың АҚШ | |100 | |
| ... | | | ... ... ... ... |50 | |50 |
| ... ... | | | ... ... ... ... ... | |50 |50 |
| ... | | | |
| ... |250 |150 |100 |
6. ... ... ... ... ... коэффициент келесідей формуламен есептелінеді:
=1/(1+Е)t , яғни
- дисконтталған коэффициент
Е – ... ...... ... ... 0,833
6 – кесте
|Жылдар |Таза ... ... ... ... |лық ... |коэффициент |ақшалай ағын |н |
| ... | | | ... | | | | |қ ... ... |0 |250 |1 | |250 ... |75 |150 |0,833 |62,5 |125 ... |288,6 |100 |0,694 |200,3 |69,4 ... |680,1 |0 |0,588 |399,9 | ... |1043,7 |500 |--- |662,7 |444,4 ... ... ... ... Таза кіріс (ТК): ТК=АА-ИС.
АА= ақша ағынының дисконтталған сомасы.
ИС=инвестициялық салымның дисконтталған сомасы.
ТК=662,7-444,4=218,3 (мың АҚШ доллар)
2. ... ... (КИ): ... ... периоды (ӨП): ӨП=ИС/АА
ӨП=444,4/(662,7/3) =2 (жыл).
4.Бизнестің құнын бағалау (БҚБ): БҚБ=МК+(ТК/ИС)
БҚБ – бизнестің құны (инновациялық жобаны сату),
ИС – ... ... ... ... меншік капиталы
БҚБ=170+(662,7/0,2) =3483,5 (мың АҚШ доллар)
7 – кесте - инновациялық жобаның тиімділігін және ... ... ... |Есептеу ... мән ... |
| ... ... | |
|1 ... |4,75 |4,75 3-тен ... ... ... | ... ... |
| ... | ... ... |
| ... (Z) | | |
|2 ... кіріс (ТК) |218 мың АҚШ доллар |ТК 0-ден үлкен |
| | | ... яғни бұл |
| | | ... ... ... |
|3 ... индексі (КИ) |1,49 |КИ 1-ден ... |
| | | ... бұл жоба |
| | | ... тиімді болып |
| | | |тұр. |
|4 ... ... жыл |ӨП 2 жыл ... ... ӨП |
| |(ӨП) | ... ... 3 жыл ... |
| | | ... яғни ... |
| | | ... ... ... | | ... |
|5 ... құнын |3,5 млн. АҚШ доллар |Кәсіпорынның нарықтық құны |
| ... (БҚБ) | |4,2 ... ... |
|Қорытынды: инновациялық жобаның әлеуеті кәсіпорынның әлеуетіне сәйкес ... Осы ... ... ... ... және бұл жоба перспективті |
|болып келеді. Кәсіпорын инновациялық менеджментті құруды ... ... яғни ... жобаны әзірлеп, оны нарыққа шығару болып табылады. ... ... ... және оны ... Н. Назарбаевтың
соңғы жарғысында ... ... ... ... кезінде
инновациялық жүйенің тиімділік проблемасы ... ... ... ... отыр /54/. Бұл ... жүзеге асырудың міндетті шарты ретінде
инновациялық инфрақұрылым, соның ішінде даму ... ... ... ... мақсаты- технопарктер, бизнес-инкубаторлар салу, венчурлы
қорларды ұйымдастыру. Қазіргі кезде ҰИҚ - ның ... 9 ... ... бар, ... бесеуі отандық та қалған төртеуі- шетелдік. Қазіргі
кезде Қазақстанда венчурлық қор жүйесін қалыптастыру үлкен маңызға ие ... бұл ... ... ... ... өте тиімді.
ҰИҚ өз жұмысының төрт ... ... ... ... ... ... информациялық технология, ауыл шарушылығы
өнімдерін қайта өңдеу. Сондай-ақ биотехнология мен ... ... ... ... Бұл ... ... жетпіс пайызы бөлініп отыр.
Қалған ақша ... ... ... ... ... ... ... түрлі деңгейдегі талдау жұмсытарын жүргізу, «Озық жетістіктер
орталығын құру», экономиканың нақтылы секторымен тығыз ... ... ... ... мен ... ... кеңінен пайдалану
мақсатында Бүкіләлемдік банкпен бірлесіп жұмыс істеуде. Бұл жоба 2005 жылы
Қоғамдық ... ... ... «Ұлттық инновациялық жүйе» түсінігіне
қатысты түрлі көзқарастардың болуын ескере отырып, ең ... бұл ... ... ... XX – ... ... түрлі елдің ғалымдары
жапондық технологиялық өрлеудің қайнар көзін түсіндіру ... ... ... жүйе (ҰИЖ) ... алғаш рет назар аударған еді
(К. Фримен, Р. Нельсон, Н. Розенберг, Б. ... және т.б.). 1997 ... ... пен даму ... бұл ... ... ... болды. Ұлттық инновациялық жүйе дегеніміз - мемлекеттің
инновациялық саясаттын қалыптастыру мен ... ... ... ... және ... ...... нәтижесінде жаңа технологияны дамыту мен
таратуға жағдай ... жеке және ... ... қатысты
институттар жиынтығы /55/.
ҰИЖ институттары ретінде университеттер, ... ... ... ... – ақ мемлекеттік саясат құралдары,
қоғамдық тәртіп заңдылықтары, заң нормалары және т.б. ... ... ... ... ... келе жатқан елдерде мемлекеттік басқару
институттарының маңызы өте зор. Бұл ұйымдардың негізгі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, ғылыми
– зерттеу жұмыстарының басымдылықтарын ... ... ... ... ... 2007 жыл ҰИЖ – ні ... ... ... ... көздеген 2003 – 2015 жылдарға арналған Республикалық
индустриалды – инновациялық даму Стратегиясын ... ... 2 – ... фазасы екені баршамызға мәлім. Жалпы алғанда, сарапшылардың бағалауы
бойынша, Қазақстанның индустриалды – инновациялық ... ... ... ... ... салаларына әсер етті, бұл бойынша заң қабылдау
саласында ... ... ... бағдарламалық құжаттар мен нақты
шаралар қолданылып жатыр. Республикадағы инновациялық қызметті ынталандыру
бойынша үкіметтің ... ... ... нәтижесінде бұл саладағы
халық белсенділігінің өсу тенденциясын байқауға ... ... ... ... ... ... 01.01.2007 ж. Берген мәліметіне сәйкес,
республикадағы инновациялық ... ... саны 505 ... құрады.
Бұл респонденттердің жалпы санының 4,8% - на тең.
ҰИЖ- ді ... ... ... ҚР ... 2005 ... ... №387 ... бекітілген «ҚР ұлттық ... ... және ... жөніндегі 2005-2015 жылдарға арналған бағдарлама»
қабылданған. Аталған бағдарламада 2015 жылға дейін осы салаға 139 795,13
млн. теңге ... ... ... ... ... (№ ...... – Ұлттық инновациялық жүйені қалыптастыру және ... ... ... бойынша |
| |2005 |2006 |2007 ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
|Республикалық |77272,3 ... | |
| |6654,9 |10728,3 |7403,53 ... |13002,9 |8668,6 ... бюджет|2112 |
| |512 |800 |800 |- |- |- ... ... ... |
| |4146,61 |4296,61 |3455,51 ... |18326,08 |12217,38 |
Ескерту 67
Қазақстанның ҰИЖ – гі мемлекеттік даму ... ... ... АҚ, ... ... ... АҚ, ... инновациялық
қор» АҚ, «Экспорттық несие мен инвестицияны сақтандыру бойынша ... ... АҚ, ... ... пен ... АҚ, ...... зерттеулер орталығы» АҚ жатады.
Еліміздің экономикасының ... ... және ... ... арттыру мен ынталандыру
мақсатында 2006 жылы 16 наурызында ҚР Президентінің ... ... ... ... ... мен қолдануға құқылы, мемлекеттік даму
институттарына қатысты басқарушы холдингтік компания ретінде ... ... ... ... жылы 1 ... даму ... жалпы жарғылық капиталы 1
млрд. АҚШ долларынан астам қаржыны құрады. Қаржылық даму ... ... ... ... ... 4 млрд. АҚШ долларын құрайтын
қаржыландыруға жіберілген 134 жобадан тұрады /56, 91 б./.
9 кесте – 2005-2006 ж.ж. ... ... ... белсенділігі
|Көрсеткіштер ... |
| |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... |10392 |10591 |10889 |11172 ... ішінде: инновациялық |352 |505 |526 |447 ... ... саны | | | | ... саласындағы |2,1 |2,3 |3,4 |4,8 ... ... % | | | | ... /57/, ... ... құрастырылған.
17 – сурет – 2008 жылғы өңдеуші кәсіпорындардың инновациялық белсенділігі
Даму институттар қызметінің ... ... ... Даму ... бері ... ... ... 1970,2 млн. АҚШ доллары,
соның ... ... ... 807,7 млн. АҚШ ... көлемінде 84
инвестициялық жоба мен экспорттық операциялар мақұлданған. Сондай – ақ ... 1-ші ... ... ... ... 196,9 млн. ... ... қатысуымен
57,7 млн. АҚШ доллар көлемінде 10 инвестициялық жоба мен ... ... да айта ... жөн. Банк ... ... қатарынан Оңтүстік Қазақстан облысындағы
тоқыма кластерін құру мен Ақтау қаласындағы халықаралық теңіз сауда портын
дамытуды ... ... ... ... қор» қызметінің негізгі бағыттары отандық және
шетелдік венчурлық қорларды құруға қажетті инвестициялау мен ... ғана ... ... ... ... іске ... ... инновациялық қызметтің маманданған субъектілерін
қалыптастыру (технопарктер, технологиялық бизнес - ... ...... ... қаржыландыру жатады.
«Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ-нда қарастырылатын жобалар экспортқа
бағытталған және импорттың орнын ... жаңа ... ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешені, шыны жасау өнеркәсібі,
металлургия, машина ... ... ... және ағаш өңдеу, химия
өнеркәсібі, ... ... ... ... және ... ... ... етуші кәсіпорындарды жетілдіруге бағытталған.
2006 жылы 1 ... ... ... құны 9,8 ... АҚШ ... ... 362
жоба қарастырылуға жіберілді. Жалпы сомасы 174,19 млрд. АҚШ доллар құрайтын
36 жоба ... ... ... ... – 24,08%. 2006 ... ... мәліметтеріне сәйкес қордың жарғылық капиталда қатысуымен
жалпы құны 350 млн. АҚШ ... ... 27 жоба ... ... – 182 млн. АҚШ ... ... жылы 1 ... мәліметке сәйкес ұлттық инновациялық қор жалпы
құны 102 млрд. теңгеге бағаланған 53 жобаны қаржыландыру ... ... ... Бұл ... ... ... 2 – ... көрсетілген.
Ескерту: /60/.
Сурет 18 - 2008 ж. ҚР ... ... ... ... ... (10) ... ... (29)
Венчурлық қорлар (11) ... ... ... пен ... ... АҚ-ы ... АҚ) ҚР
Үкіметінің бекітуімен 2003 жылы тамызында құрылған. 2004 жылы ... ... ... АҚ-ы ҚР ... ... ... бағытталған
компания ретінде белгіленді. Бүгінгі таңда АҚ алдыңғы қатарлы шетелдік
технологияны тарту мен Қазақстандық ... ... ... ... ... ... атқаруда.
«Технологиялық трансферт пен инжиниринг орталығы» ... ... бірі – ... ... ... желісін құру
(ТТҚЖ). ТТҚЖ – технологиялық алмасумен/трансфертпен ... ... ... ...... ... тарату мен инновациялық, инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға
серіктестерді іздеуге ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты Қазақстандағы инновациялық бизнестің
дамуы мен ғылыми сыйымдылығы ... ... ... ... ... ... ТТҚЖ-ның электрондық платформасы – ашық ... яғни ... ... ... ... мақсатында әлеуетті
технологиялық жабдықтаушылар мен тұтынушылардың мүдделі кездесулері өтетін
сауда алаңы. ТТҚЖ-ң ... ... ... ...... (IRC) ... методологиясы алынып отыр.
ТТҚЖ желісін үйлестіруші ұйым – «ТТИО» АҚ-ы. ... ... ... ... – Желінің Мүшесі – ... ... және ... ... талап етілетін технологиялар жайлы
ақпаратты жинайтын, технологияны ... ... ... ... ... мен ТТҚЖ базасына енгізу үшін профильдерді
толтыра ... ... ... орталығын қалыптастыру ісімен
шұғылданатын басқа да ... ... ... ... үшін ... толық жауапты.
Желінің мүшелері халықаралық маманданған мәліметтер орталығына, соның
ішінде «ТТИО» АҚ-ы ... ... ... ... ... ... АҚ-ы мүше болуды ... ... ... мен баспасөздерде мәліметтерді (технологиялық ... ... бар. ... ... ... IRC-ке енгізу
туралы келіссөздер жүргізілуде. Бұл сұрақ Қазақстан пен Еуропалық Одақ
арасындағы ... ... ... ... ... тізіміне кіріп отыр. Айта кететін жәйт, бұл мәселе оңды шешілген
жағдайда жүйенің мүшелері IRC ресурстарын қолдануға мүмкіндік ... ... ... АҚ-ы ... ... мен ... базасын құру бойынша
жұмыстар жүргізуде.
«Экспорттық несие мен инвестицияны сақтандыру бойынша мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы» АҚ-ы. 2006 жылы 1 ... ... ... 800 ... теңгеге бағаланған экспорттық несие мен инвестицияны
сақтандыру бойынша 221 жоба ... ... ... ... 202 ... ... құны – 36 ... теңге) 162 экспорттық жоба
мен инвестицияны (жалпы құны – 28,8 ... ... ... ... ... ... ішінде 96 жоба (жалпы құны – 17,4 млрд. теңге) бойынша
сақтандыру келісім ... ... ... асырылуда. Сонымен қатар жалпы
сомасы 7,2 млрд. теңге құрайтын 40 ... ... ... ... ... ... алушының қаржылық жағдайының қанағаттанарлық болмауынан
сақтандыруға қабылданбады. 2006 жылы 1 ... ... ... ... ... ... жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,6 есе
өсіп, 11,8 млрд. теңгені құрады.
«Тұрақты даму қоры ... АҚ-ы ... ... ... зерттеулер орталығы» АҚ-ы кеңес беру қызметінің нарығында 2003
жылы тамыз айынан бастап қызмет атқарады. Орталықтың стратегиялық мақсаты –
ҚР ...... даму ... ... асыру шеңберінде
ұлттық экономиканы диверсификациялау процесін маркетингтік, ақпараттық –
аналитикалық қамтамасыз ету, өнімдердің экспорты мен ... 2006 ... ... ... ... үш ... (Ақпараттық технологиялық паркі, Ядролық технологиялар паркі,
Биотехнологиялық паркі) және Орал, ... ... ... ... ... ... етуде. Бұл аймақтық технопарктердің мамандануы
сол аймақтың негізгі өнеркәсіптік бағыты мен ғылыми ... ... ... 17-19 ... ... ... ... фактордың басымдылығынан туатын
қауіпті ұғына отырып, өндірісте ғылыми сыйымдылығы жоғары ... ... ... ... жаңа ... саясатты
қалыптастыруда. Мұндағы ең маңыздысы – еліміздегі қаржылық, ... ... ... ... ... ... бұл мәселеге
тікелей мүдделі болуында. Бұл мүдденің сипаты тек ... ... мен ... ғана ... ... атқарылған істерден ... ... ... ... ... еліміз экономикасы жаһандануы
жайында бірқатар проблемаларға тап болуы мүмкіндігін алға тартады. Мәселен,
экономиканың ... ... ... ... ... ... және ... инфрақұрылымның баяу дамуы,
кәсіпорындардың техникалық және технологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ғылыми – зерттеу және
тәжірибелік жобалық жұмыстарға ... аз ... Осы ... шешіп, алдын алу үшін бастысы – қоғамдық әл – ... бола ... ...... ... бәсекеге қабілетті
экономика құру қажет. Ол үшін ұлттық инновацияның дамуы шарт. Осы ...... ... 2003 – 2015 ... ... ... ... әртараптандыруға және дамудың шикізаттық
бағытынан кету арқылы елдің тұрақты ... ... қол ... ... ... екі жыл бұрын қабылданған бағдарламаға сай
2004 жылы 204 ... жоба іске ... ... тең жартысы даму
институттарының қолдауымен жүзеге асты. Сондай-ақ, 2005 жылдың басынан бері
жүргізіліп ... ... ... ... 64 жоба ... Жыл аяғына дейін 169 жоба іске асырылды /63, 32 ... ... бар. ... ... алға ... басқан сайын
экономикасы шағын мемлекеттер қадамы да қарқын алып ... ... ... ... ... ... жаңа ... нарықтық
бәсекенің басты факторы ... әрі ... ... арттыруда,
тауарлар сапасын жақсарту мақсатында ... ... ... мен
белсенді мемлекеттік реттеу саясатын жүргізіп келеді.
Осыған байланысты Елбасы ... ... ... айында үшінші
шақырылған Парламенттің 2 сессиясы депутаттарына «Инновациялық қызметті
мемлекеттік қолдау туралы» Заң жобасын қарауды ... ... ... ... ... ... заң ... орай
депутаттар алдында баяндама жасаған Индустрия және сауда вице – министрі:
«Инновация – зияткерлік меншіктің ... ... ... ... ... тиімді және әлеуметтік, экологиялық маңызды болатын ... ... ... ... ... орайда әлі де қолға алып іске асыратын жобалар жеткілікті.
Тіптен, инновацияны ... ... оның ... ... ... ... де ... өзекті болып келеді/64/.
Алдағы уақытта еліміздің ... оқу ... ... және кәсіпкерлік саласындағы білім берудің халықаралық
әдістемесін ... ... ... ... Бұл ... технологияларды
коммерцияландырудың іскерлік қағидаларын, инновациялық жобаларды меңгерген
кәсіби мамандардың ... ... ... ... да, жоғары оқу
орындарына ... ... ... ... ... экономикасын дамытуда және Қазақстан ... ... ... ... ... тұста елімізде алдымен ғылымға, инновациялық
қызметті меңгерген мамандар даярлауға көңіл ... ... ... ... ... ... мақсаты осы саланы
дамытуға жағдайлар жасау екені даусыз. Ал ... ... алып ... оның ... ... аталмыш қызметті жүзеге асыру кезінде
ұлттық мүдделердің сақталуы болса керек. Инновациялық қызмет басымдығынсыз
ұлттық ... ... ... ... мен ... ... ету қиынға соғары сөзсіз/65/.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жүргізілген зерттеу бізге төмендегі қорытындылар мен ... ... ... ...... табиғи-ресурстық, интеллектуалды, білім беру
және өндірістік әлеуеті бар бай ел. Бірақ табиғи-ресурстық әлеует өзінен-
өзі тұрақты ... өсу мен өмір ... ... ... ... ... территория көлемдері де, жер асты байлықтары да, халық саны
да нақты экономика өсімінің ... бола ... Тек ... ... ... ... ... мүдделердің өндіріспен гармониясы ... ... ... мен ел байлығының негізі болады. Дамыған нарықты
экономикалы елдер ... жаңа ... құру мен ... ... ... ... ... тұрақты ұлттық экономиканың
маңызды шарты болып табылатындығын дәлелдейді. ... ... ... – ірі жоғары технологиялық өнім (электроника, компьютерлер,
автомобильдер, ауа лайнерлері және т.б.) ... ... ... ең
бай мемлекеттері. Бұл мемлекеттер қарапайым табиғи ресурстары бола ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қадам болып экономика салаларының әртараптануы және
дамудың шикізаттық ... шығу ... ... тұрақты дамуына
бағытталған Қазақстан ... ... Н.Ә. ... ... ... ... ... даму стратегиясы»
болып табылады. өңдеуші индустрия мен ... ... ... ... ... ... жұмыстар мен қызметтер өндірісі
берілген саясаттың басты бағыты болып табылады.
3. Ұлттық мүдделер дамыған ... ... ... ... ... ... қалушылығын жойып, озық экономикалы елдер қатарына өтуін талап
етеді. Қазіргі жалпы әлемдік ... ... ... мен ... ... ... ғылыми сыйымды және экспортқа
бағытталған өнім құру үшін қазіргі инфрақұрылымды құру ... ... ... ... жаңа технологияларын алып, солардың
негізінде отандық ғылыми-техникалық инфрақұрылымды қалыптастыруды тездету
керек. ... ... кез ... ... ... әлеуметтік бағытталған
экономиканың үлгісі болып табылмайтындығын естен шығармаған жөн.
4. Нарықтық экономикаға өту, индустриалдық-инновациялық бағытты ... ... ... аса ... ... туындатты. Өйткені,
шаруашылықты жүргізудің жаңа жағдайына үйрену көптеген ... ... және оны ... асыруды қажет етті. Әсіресе, нарық тетігінің басты
элементтері бәсеке, нарықтық бағаның ... ... ... ... ... қойды. Әр кезеңнің өзіне ғана тән күрделі
сұрақтары мен анықтаушы факторлары ... Осы ... ең ... ... ... бірі – ... бар өнім өндіру, сол арқылы отандық
өндірісті жаңарту және ... ... ... ... Осы ... ... ... әр тауар мен өнімнің бәсекелес деңгейін қалай
өлшеуге ... ... ... Зерттеу көрсеткендей, қазіргі таңда Қазақстанда инновациялық сфера
мен инновациялық инфрақұрылым ұйымдастырудың жаңа құрылымы құрылады. Оның
негізгі ... бірі ... ... ұдайы өндіріспен жалғасу
жағдайларын жүзеге асыру болып табылады. Микродеңгейде инновациялық
ұйымдарға ... ... ... ... ғылыми
жаңалықтармен байланысты инвестициялық және инновациялық қорлар, банктер,
бизнес-инкубаторлар, экономикалық ... ... ... ... ... ... және жобаларды жүзеге
асыруда конкурстық тұрғыны ... ... ... ... ... ... етеді. Инновациялық инфрақұрылымға жалпы әлемдік
«экономика сервиризациясы» тенденциясы тән. Инфрақұрылымдық институттардың
жедел түрде ... ... ... сұраныстың өсуінің жоғары
мультипликативті тиімділігі, ... ... ... циклды
толқуларына инфрақұрылымның төмен сезімталдығы мен дағдарыстан шығу
кезеңіндегі инновациялық ... ... ... ... әсер ... ... көрсеткендей, қазіргі таңда Қазақстанда инновациялық сфера
мен инновациялық инфрақұрылым ұйымдастырудың жаңа құрылымы ... ... ... бірі инновациялық қызметтің ұдайы өндіріспен жалғасу
жағдайларын жүзеге асыру болып табылады. Микродеңгейде ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық және инновациялық қорлар, банктер,
бизнес-инкубаторлар, экономикалық ... ... ... Макродеңгейде венчурлық сипаттағы және жобаларды жүзеге
асыруда ... ... ... ... ... ... ... әрекет етеді. Инновациялық инфрақұрылымға жалпы әлемдік
«экономика сервиризациясы» тенденциясы тән. ... ... ... ... ... қызметтеріне сұраныстың өсуінің жоғары
мультипликативті тиімділігі, материалды-заттай ... ... ... ... ... және ... ... инновациялық инфрақұрылым институттары қызметтеріне сұраныстың
кеңеюі әсер етеді.
7. Еліміздің экономикасының тұрақты дамуы инновациялық – ... ... ... ... ... бір ... түрдің
дамуына күш жұмсауына байланысты бізді экономикалық және технологиялық
болашақтың түрлі нұсқаулары күтіп ... ... ... экономикалық
жүйеге қосылуы үшін мемлекеттік деңгейден ... ... ... деңгейіне дейін инновацияларды басқару аймағында өзгерісер
енгізу қажет.
Біздің еліміздің болашағы – оның ... ... ... және
инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Ә. Назарбаевтың халыққа
арналған Жолдауында айтылған ... Өмір өзі ... ... ... экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғарғы сапалы, ең соңғы
ғылым жетістіктеріне сай ... мен ... ғана ... ... ... ... ... Сондықтан да, ғылымға және
ғылыми – техникалық және ... ... ... көңіл бөлінуі тиіс.
Сонымен, біздер ұлттық экономикамызды жаңа жоғары деңгейге көтеруге
барынша ат салысуымыз қажет.
Әдебиеттер тізімі
1. ... Й. ... ... ... - М.: ... 1982. – 454
с.
2. Купешова С.Т. «Ғылыми-технологиялық және ... ... ... // Саясат №2, 2001 жыл. Даму институты.
3. «Инновациялық қызмет туралы» // Ресми газет, 2002ж. 13 шілде. №28.
4. ... С.Б. ... ... ... ... 2003. ... ... Ерешев Д. «Қазақстан заңнамасындағы инновация түсінігі» // Заң, №9, 2005
жыл.
6. Инновационый менеджмент Учебное пособие/ Абдыгаппарова С.Б. - ... 2003 ... ... и ... ... под. ред. ... Алматы 2005 г.
8. Гунин В. Управление инновациями . Модульная ... ... 7. М. ... ... Д.Е. ... анализ инновационного ... ...... 23-30 ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа
Жолдауы. Жаңа әлемдегі жаңа ... 2007 ж. ... ... Г. ...... ... ... экономики Казахстана,// Саясат-Policy. – 2008.-№4.-
108-112 б.
12. Купешова, С.Т. Инновациялық қызметке мемлекеттік ... ... 2002 ... ... К.Е. ... ... ... Қазақ
Университеті, 2006.-28-29 б.
14. Әшімахун А.А. «Отандық кәсіпорындарды ... ... ... // ... №2, 2001 жыл.
15. Абсалямова Н. Васильченко В. Ставка на регионы // ... ... ... Г.К. ... ... ... развития//
Материалы международной научно - практической конференции, Алматы, 2001.-
305-306 б.
17. «Қазақстан кәсіпкері» // Ғылыми-әдістемелік журнал №8(75) тамыз 2009 ж
18. ... және ... №2, ... 2009 ... ... А.А., ... А.А. Комплексная переработка минерального сырья
Казахстана, Астана, 10 том, 2003 г. (4 Республикалық Марғұлан ... ... және ... ... ... тәжірибесі»,
Жезқазған, 2006 жыл 37-41 беттер)
20. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан экономикалық, ... және ... ... жолында. Президенттің халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 18
ақпан 2005 жыл.
21. Н.Ә. Назарбаев. ... ... ... ... ... ... үшін, бәсекеге қабілетті халық ... ... ... // ... 26 ... 2004 ... ... Н. Участникам Международной конференции «Наука третьего
тысячелетия» // Казахстанская правда. 11 мая 2000 ... 4 ... ... оқулары «Сапа, инновация және еңбекпен қамту,
университеттер тәжірибесі» Жезқазған, 2006 жыл
24. Аубакиров, Я.А. ...... ... отношений//
Национальная конкурентоспособность Казахстана: ... ... ... ... научной практической конференции,
посвященной 15 – ... ... ... ... – Алматы:
ҚазақУниверситеті, 2006. – Ч.2.- 9-10 б.
25. Камалиев Б. ... ... бес ... // Орталық Қазақстан,
2007 жыл 3 шілде
26. Қазақстан Республикасының ұлттық инновациялық жүйесін ... ... ... ... ... арналған бағдарлама Астана, 2005
жыл.
27. О состоянии и перспективах развития науки и технологий в РК. ... ... ... ... ... Под. Ред. ... ... – М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К», 2007 г. –
384
29. Лекция Президента ... ... Н.А. ... в Евразийском
Национальном Университете имени Л.Н. Гумилева, ... ... ... ... Р ... Республикасының нарықтық экономика жағдайларындағы
инновациялық өзгерістері» // Дипломатия жаршысы, 1(11) 2007 жыл
31. Статистический бюллетень // Алматы, Агентство РК по ... ... У.С. ... ... ... ... мемлекет тарапынан
реттеу қажеттілігі» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №6 ... ... Р. ... ... ... // ... ... Майлыбаев Б. По пути инновационного развития // Казахстанская правда.
2004. 7 февраль.
35. Кембаев Б.А., Комлев Ю.В. ... ... и ... в ... ... Елемесов Р.Е. Глобализация и стратегия ... ... ... және Орта Азия ... жан – жақты жедел
модернизациялау: ... ... және ... ... - ... 10 жылдығына арналған халықаралық ғылыми тәжірибелік
конференциясының ...... 2007. – 20-21 ... ҚР ... ... агенттігі. Қазақстан Республикасында ғылыми-
техникалық жұмыстарды орындау. Сер.14
38. Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға ... ... даму ... ... ... М. ... ... инновациялық стратегияны жүзеге асыру
жолдары» // ҚазЭУ хабаршысы. №1, 2007жыл.
40. 4 ... ... ... ... – жаңа ... Жезқазған, 2006 жыл.
41. Бердашкевич А.П. «Оподдержке инновационной ... в ... ... №7, 2002 ... Freeman C. ... Policy and Economic ... London, Pinter
Publishers, 1987.
43. ҚР статистика жөніндегі Агенттігі. ҚР кәсіпорындарының 2006 ... ... ... ... 2007ж.
44. ҚР статистика жөніндегі Агенттігі. Қазақстандағы 2005 жылға қатысты
ғылым мен инновациялық ... ... ... ... ... ... Е. ... инвестиционной политики Республики
Казахстан в процессе ... ... ...... экономики. /Экономика и статистика. 2006г. №4, 91 б./
46. «Технологии Казахстана» электронды журналы. www.innovations.kz
47. «2006 жылы ... ... ... ҚР ...... және 2006 жылы екінші жартыжылдығына қойылатын міндеттер» ҚР
экономика және бюджеттік жоспарлау ... ... ... А. Тұрғынбаева «Қазақстандағы ұлттық инновациялық жүйе қызметіндегі
даму институттарының рөлі» // Қоғам және Дәуір. №3(15) 2007 ... ... ... ... // ... және халық. 29 желтоқсан,
2005 жыл.
50. ... ... ...... саясаты –
экономикалық өсудің негізгі шарттарының бірі» // Теоретические ... ... ...... ... РК, 2005 год
51. ҚР Президенті Н.Ш. Назарбаевтың «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік
және саяси ... ... ... Қазақстан Халқына жолдауы. Егеменді
Қазақстан №55, 19 наурыз 2005 жылы.
52. ҚР ... 2006 ж. 1 ... ... өз ... ... жасау қарсаңында» Қазақстан Халқына Жолдауы.
53. Инновационный путь ... для ... ... под ред. В.П. ... М.: ... 2005. 343с.
54. ҚР Үкіметінің 2005 жылғы 25 сәуірдегі №387 қаулысымен бекітілген ҚР
ұлттық ... ... ... және ... ... ... арналған бағдарлама – Астана, 2005// www.zakon.kz
55. «Инновациялық қызметті ... ... ... ... 2006 ... 23 ... №135 Заңы // ... Қазақстан. –
2006. – 31 наурыз.
56. Яковлев А. Стимулирование экономического ... и ... ... ... Ближнего Востока и Юго-Восточной Азии // Аль – Пари.-
2005-№3-86-91 беттер.
57. А.О. Демеубаева, Г.Ж. ... ... ... дамуында
мемлекеттік реттеудің қалыптасуы» // Қаржы қаражат, №3, 2007 жыл.
58. О.В. Беднякова ... ... ... поддержки
инновационного предпринимательства» // АльПари, №3-4, 2007г.
59. ... Б.А. ... ... ... Республики
Казахстан на современном этапе» // Транзитная экономика №6 (63) 2007г.
стр. 19-22
60. Ерешев Б.Т. ... ... ... ... в ... // ... экономика №6(63) 2007г. Стр.13-17
61. А. Акчурин «Некоторые проблемы ... ... РК» // ... №3, 2005 г.
62. А. Кошанов ... как ... ... ... ... // ... №1. 2007г.
63. А.Есилов «Повышение эффективности инноваций в малом бизнесе» ... ... ... Ж.М. ... ... ... ... в развитии
национальной экономики» // ҚазҰУ хабаршысы №5(51). 2005ж.
65. Г.Ж. ... ... и ... ... ... ... повышения конкурентоспособности экономики: зарубежный опыт» //
Қаржы-қаражат, №4, 2007г.
66. «Еліміздің келешегі - ... ... // ... ... №16 (138) 18 ... 2008 ... www. ... kz
68. Тулегенова М.С. социально – ... ... ... ... ... ... он бес ... арналған
халықаралық ғылыми тәжірибелік конференциясының материалдары, ... 2006 ж. – ... ... университеті», 2006. – 222-225
б.
-----------------------
Фундаментальды деңгейдегі ғылыми – техникалық зерттеулер
Тәжірибе – конструкторлы жұмыстар ... ... ... және жаңа ... ... ... өткізу
өнімді өндіріске енгізу және сату
Қаржылық даму институттары
Инновациялық қор
Инвестициялық қор
Экспорт кредиттері мен инвестицияларды сақтандыру корпорациясы
Қызмет көрсету институттары
Озық және жаңа заманғы ... ... ... бәсекеге жарамды өнім
дайындайтын кәсіпорындардың жарғылық капиталын инвестициялау
Экспортшылардың және инвесторлардың мүдделерін қорғауға бағытталған
коммерциялық және саяси ... ... өз ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстарына гранттар бөледі
Технологиялар инжинирингі және трансферт орталығы
Жобаларды маркетингтік сараптау орталығы
Инновациялық салада ... ... ... ... ... жасау, кеңес
беру, техникалық құжатпен қамтамасыз ету, «қолайлы ... ... ... көмектесу, инновация-қ жобаның тиімділігін бағалау, экологиялық
жағынан тексеріс жүргізу, оны технико-экономикалық бағалау
Шығындарды азайтып, еңбек өнімділігін арттыру мүмкіндігін беретін
өндірістік процестегі жаңа ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін қызмет бағыттары, мәселелерді
анықтау, сараптау.
Технопарктер
Ұлттық
Регионалды
Барлық салаларды жүйелі түрде дамытады, ол мемлекет экономикасына
мультипликациялық эффектпен әсер ... әр ... ... ... салаларындағы инновациялық қызметті
ынталандырады.
Мақсаты
Арнайы экономикалық зона статусына ие, яғни ... ... ... ... ... ... және ... беріледі.
Қатаң салалық бағыт жоқ, алайда олар аумақтың жергілікті өнеркәсібіне жұмыс
істейді.
Ерекшелігі
Алатау ақпараттық технологиялық паркі ... ... ... ... ... ... жағынан қамтамасыз етеді
Бюджеттен немесе
қаржыландырады
Ғылыми зерттеу
Маркетинг
Сату
Өндіріс
Қаржы
ұйым бөлімшелері
инновациялық идея
Ғылыми-техникалық зеріттеу бөлімі
қаржы бөлімі
маркетинг ... ... ... өнім ... ... ... А
ұйым бөлімшелері
инновациялық идея
қаржы
өндіріс
сату
Ғылыми зерттеу
маркетинг
құнды қағаздар рыногы
акциялар
акционерлік қоғам
4 кезең Акциялар ... ... ... ... ... құрастыру, орнату
3 кезең Өндірістік кезең
жарнама арқылы тұтынушылар контингентін ... ... ... ... ... ... инновациялық проекттін эскиздерін жасау
2 кезең Өндіріске дайындық
Жауапкершілігі шектелген серіктестік - Шағын ... ... ... ... ... Алғашқы капиталдың қалыптасуы
Жобаларды басқару
Инвестициялық талдау
Инновациялық жобаларды сәтті өткізу
Инновациялық стратегияны сәтті өткізу
=
+
Инновациялық жобаларды сәтті өткізу
Инвестициялық талдау
Жобаларды басқару
Инновациялық жоба
Өнімнің бәсекеге ... ... ... ... ... деңгейі
Инновациялық даму деңгейі және бағыттылығы
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің жаңа ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 109 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы білім берудің инновациялық дамуын экономикалық-құқықтық реттеу119 бет
Қазақстан Республикасындағы индустриялы-инновациялық даму21 бет
Қазақстан Республикасындағы индустриялық инновациялық стратегияны жүзеге асырудың сараптамалық мәселелері60 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық бизнестің дамуы29 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық процесстерді дамытудың рөлі37 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық қызметті басқару43 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық қызметтің даму89 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық үрдістер42 бет
Қазақстан Республикасындағы инновациялық үрдістерді экономикалық талдау32 бет
Қазақстан Республикасындағы кіші және орта бизнестегі инновациялық жобаларды несиелендіру10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь