Конфуций

Кіріспе 3
1. Өмір жолы 4
2. Көзқарастар мен ілімдері 4
3. “Сұхбаттар мен сырласулар” 5
Қорытынды 13
Қолданылған әдебиеттер тізімі 14
Конфуций аты – Кун - Цзы (Кун ұстазы) қытай атының латындалған формасы. Өркениет тарихында Конфуцийдің (б.д.д. 551) аты Иса, Мұһаммед, Зороастра сияқты әлем діндерінің негізін қалаушыларының аттарымен қатар тұрады.
Дін сұрақтары Конфуций дүниетанымында елеусіз орын алған, сонымен қатар ол философ та болмаған, таным теориясы мен болмыс жұмбақтары оны қызықтырмаған. Мұның барлығына қарамастан, Конфуций тұтас мәдени аумақтың рухани дамуында ұмытылмас із қалдырды. Оның үстіне оның қоғамдық және өнегелілік идеалдары Батыста да , Шығыста да үлкен назарға ие болды. Кофуцийшілдіктің христиан, иудей діндердіе айырмашылығы – бұл діндердің пайғамбарлары өз Сөздерін құдайдың сөзі деп, яғни олар арқылы құдай сөйлейді деп санаған. Конфуций болса, Сөзді өзі жаратты. Ол Сөз қарапайым адамның сөзі болды.
Әлемдік діндеріне оның негізін салушыларының өмірбаянына қызуғышылық тән. Мысалы, Христиан канонының негізін Евангелия, яғни Иса өмірін суреттеу құрады. Сол сияқты Ұстаз өмірі туралы әңгімелер де конфуцийшілік ілімінің маңызды бөлігі болып табылады. Бірақ та Мұхаммад пен Будданікіндей Конфуцийдің канондық өмірбаяны жоқ. Оны әртүрлі дереккөз материалдарынан жинауға тура келеді. Бұл көне философты (басқа философтарға қарағанда) оның ізбасарларының қиялымен жасалған шымылдық жасырмайды. Керісінше, оның ізбасарлары арқылы біз оның мінезі, дағдылары, мәнерлері туралы, өмірінің оқиғаларын білеміз, оның айтқан сөздерін ести аламыз. Оның бейнесінде ғажайып ешнәрсе жоқ және ол таң қаларлықтай қарапайым болып шықты.
1. Переломов Л.С “Слово Конфуция” ТПО “Фабула” Москва, 1992
2. История китайской философии. Под редакцией М.Л.Титаренко, Москва – 1989
3. “Ақиқат” 1995ж. №11 68–70беттер
4. “Азия – Транзит” 2004ж. №2 24–26беттер
5. “Дүние” 2003ж. №4 30–35беттер
6. “Дүние” 2003ж. №2 34–40беттер
        
        Мазмұны
Кіріспе ... жолы ... мен ... ... мен ... ... ... әдебиеттер тізімі ... аты ... - Цзы (Кун ... ... ... ... формасы. Өркениет тарихында Конфуцийдің (б.д.д. 551) аты Иса, ... ... ... әлем ... ... қалаушыларының аттарымен қатар тұрады.
Дін сұрақтары Конфуций дүниетанымында елеусіз орын алған, сонымен қатар ол философ та болмаған, ... ... мен ... ... оны ... ... ... қарамастан, Конфуций тұтас мәдени аумақтың рухани дамуында ұмытылмас із ... Оның ... оның ... және ... ... Батыста да , Шығыста да үлкен назарға ие болды. Кофуцийшілдіктің христиан, иудей діндердіе айырмашылығы –бұл ... ... өз ... ... сөзі деп, яғни олар арқылы құдай сөйлейді деп санаған. Конфуций болса, Сөзді өзі жаратты. Ол Сөз қарапайым адамның сөзі ... ... ... оның ... салушыларының өмірбаянына қызуғышылық тән. Мысалы, Христиан канонының негізін Евангелия, яғни Иса өмірін суреттеу құрады. Сол ... ... ... ... ... де ... ... маңызды бөлігі болып табылады. Бірақ та Мұхаммад пен Будданікіндей Конфуцийдің канондық өмірбаяны жоқ. Оны әртүрлі дереккөз материалдарынан ... тура ... Бұл көне ... (басқа философтарға қарағанда) оның ізбасарларының қиялымен жасалған шымылдық ... ... оның ... ... біз оның ... ... мәнерлері туралы, өмірінің оқиғаларын білеміз, оның айтқан сөздерін ести аламыз. Оның бейнесінде ғажайып ешнәрсе жоқ және ол таң ... ... ... ... ӨМІР ... ... ... Конфуций деп қысқа қайырылатын қытайлық ғұламаны елдестері бірде Кун Цю. бірде Кун ... деп ... ... ... оны ... деп атап ... Бұл —ұстаз Кун деген ұғымды білдіреді. Міне, осынау ғұлама-ұстаз біздің ... ... 551 жылы ... ... ... дәуірімізге дейінгі 479 жылы бұл жалғаннан кетеді. Конфуцийдің арғы аталары ескі Сун ... ... Инь ... ... ... ... уақыт өте келе әбден кедейленеді. Тұрмыс тауқыметі Конфуцийдің әкесін өскери қызметпен айналысуға мөжбур етеді. Бір кезде баршылықтың ... ... ... ... жүгендеген отбасында өмірге келген Конфуций 22 жасынан бастап ұстаздықпен айналысады. Мектептерде ол мораль, тіл, ... ... ... ... ... Бұл ... ... ежелгі Қытайға кеңінен таныс «Щицзин» («Әндер мен елурандар кітабы»), «Шуц-зин» («Тарих кітабы»), «Ли-цзи» («Дэстұрлер туралы жазбалар»), «Юэцзин» ... ... ... ... ... ... жасы ... келгенде Конфуций Лу еліндегі саяси жұмыстарға араласып, сот-қылмыс істері жөніндегі төрешілік қызмет атқара бастайды. ... ... ... ... ... ... да өсек пен өтіріктің өртчне шалынады. Амалсыздан жұмысын тастап, ... ... ... ... ... философиялық ғылыми жұмыстармен шұғылдана бастайды. Бұл кезде, тарихшылардың айтуынша, ұлы ұстаздың үш мыңға жуық шәкірті болған. Олардың ... ... аса ... ... ... ... ... осынау шәкірттерінің үлкен бір тобын ертіп он үш жыл бойы Қытайдың бірқатар ... ... өз ... насихаттайды. Алайда, бұл елдерде Конфуций идеясы қолдау таба қоймайды.
2 КӨЗҚАРАСТАРЫ МЕН ІЛІМДЕРІ
Біздің дәуірімізге дейінгі 484 жылы ол Лу ... ... ... да, ... ғылыми жұмыспен айналысады. Ежелгі қытай кітаптарын —«Шуцзин», «Ицзин», «Юэцзин», «Шиц-зин» сияқты туындыларды ... ... ... ... ... Нақ осы ... ұлы елдің тарихында тұңғыш рет ауа-райына қатысты «Чуньцю» («Көктем мен күз ... ... ... ... ... ... кітаптардың бәрінде философ Конфуцийдің, ғұлама Конфуцийдің ғылыми-философиялық ойлары қылаң беріп ... ... ... Кунды ғұлама Кун, философ Кун деңгейіне көтерген ... ... юй» ... мен сырласулар») деген кітап еді. Бұл еңбекті негізінен ұлы ұстаздың шәкірттері жазғанымен, ондағы ойтолғаулар мен топшылаулардың бәрі де Конфуцийдің ... ... ... ... ... ... еді. Ұстазына адал шәкірттері ғұламаның бірде-бір сөзін ... ... ... оны ... ұшыратпай халыққа жеткізе білді. Сол үшін де халық Конфуцийді де, оның талантты шәкірттерін де аспанға көтерді, лайықты ... ... ... дәуірімізге дейінгі 479 жылы қайтыс болғанда Конфуций арнайы мазаратқа ... ... оның ... ғұламаның өте талантты деген шәкірттері мен ұрпақтары қойыла бастады. Ал оның тұрған үйі халық тәуап ететін, ғұламаның рухына бас ... ... ... ... ... МЕН ... атап өткеніміздей, Конфуцийдің өмірге, дүниеге көзқарасы, философиялық концепциялары «Сұхбаттар мен сырласуда» ... юй») ... ... ... ... ... сипатты белгісі —антропоцентризм деп есептейді. Расында, қытайлық ұлы ғұлама космогония проблемаларына, рух пен ол дүниелік өмірге бөлендей мән ... ... да өз ... ... ... заманғы адамзат баласына: «Өмірдің не екенін танып-білмей тұрып, өлімнің не екенін қалай білуге болады?» деп, немесе «Адамдарға қызмет ... ... ... ... қалай қызмет етуге болады?» деп сауал тастағандай. ... ... ... ... ... ма деп те ... ... ол аспанды —табиғаттың бір бөлшегі, әлемдегі әлуетті, саналы рухани күш деп есептейді. Сол ... де ... ... ... ... ... әруақтарға құрбандык, шалуды аса маңызды міндет деп санайды. Мұның өзі Конфуцийдің аспанды адам ... ... ... ол тек ... ... ... ... кеңістік деп ұққанын аңғартады.
Конфуций ілімінің бір негізі —«жэнь». «Жэнь» —қазақша адамгершілік, адамды сүюшілік деген ұғымды білдіреді. Яки қытайлық ғұлама ілімінде адам ... оның ... ... ... басты орын берілгенін аңғартса керек. Ол Қытайда ең ... рет ... ... ... кісі ... ... концепциясын үсынды. Яки ғалым бекзаттықты ата-ана тектілігімен емес, кісінің ... ... ... ... теориясын игерумен, әділдігімен, адалдығымен, тағы да басқа игі қасиеттермен байланыстырады.
Конфуций ұсынған келесі концепция —«ли». «Ли» —этикет, қазақша инабат деген ... ... ... ... —адамгершіліктің мазмұны, ал «ли» —оны жүзеге асырудьің жолы деп ... ... ... айтқанда, қоғамдағы бір ұрпақтан екінші ұрпаққа көшетін мұраны, игілікті сақтау, оның мән-маңызын жете білу, ... ... ... ... ... ... ... әдет-ғұрыпты, салт-дәстүрді құрметтеу арқылы да жүзеге асыруға болады. Ал оның саяси этика талаптары туралы сөз қозғасақ, ... бұл ... ... мен ... ... көңіл бөледі. Солай бола тұрса да, ұстаз Кунның оқу-білім жөніндегі ой-пікірлерінде елеулі қайшылықтар да бар екенін аңғарамыз. Айталық, оның: ... ... ... де, ... ... де, ... білім —сол» деген түжырымымен келісе қою қиын. Рас, білгеніңді «білемін» деу, білмейтініңді ... деу ... ... талап етуі мүмкін, бірақ бұл ерлікті біліммен салыстыруга әсте болмайды ... ... ... Яки ... ... бас июі, ... —атаны, қыздың —ананы құрмет тұтуы. Конфуций елді басқаруда осы «сяо» концепциясы маңызды рөл атқарады деп есептеген. Өйткені мемлекет дегеніміздің өзі ... ... ғой. Ал ... ... ... тарапынан айрықша құрметтелуі тиіс. Бұған қоса ол «юе» проблемасына, санаға сазбен, әуенмен әсер ету проблемасына айрықша мән ... ... ... философ–ғұлама саз арқылы, адамды саз-бен тәрбиелеу арқылы оның бойындағы инаят қасиеттерді сылып тастауға болады, яки инабатты азамат тәрбиелеуге болады деп ... ... қана ... жоқ, бұл ... ол үлкен жетістіктерге жетті.
Әлбетте, Конфуций ілімінде кемшіліктер де жоқ емес. Бір ғана «атауларды түзеу» теориясы ... ол ... ... ... ... ... ... қарсы қойды. Басқа теорияларында да «өттеген-айлар» жеткілікті. Бірақ жалпы алғанда, ұлы философ Қытайдың ежелгі қоғамдық-философиялық ілімін жаңа бір ... ... ... анық еді. ... да ... ... бұл ілімді қолдай қоймаған мемлекет басшылары келе-келе Конфуций ілімінің ілгерішілдігіне (прогресшілдігіне) көз жеткізді де, оны ... бойы ... ... ... айналдырды.
Конфуций ілімінің мемлекеттік идеояогияға айналуына конфуцийшілдік («жу цзя» —кітапшыл ғалымдар мектебі) ... да ... ... ... ... ұлы ... ... насихаттаумен айналысқан бұл қозғалыс уақыт өте келе сегіз мектепке бөлінді. Осы сегіз мектепте де «Өзіңе ... ... ... де ... ... конфуцийлік қағида басты ұран болып қалғанымен, олардың ... да ... ... Мен-цзы мектебінде ұлы ұстаз ілімінің идеалистік жағы насихатталса, Сюнь-цзы мектебінде оның ілімінің материалистік жағына назар аударылды. Екі ... ... ... те ұзақ ... ұласты. Әрине, олар Конфуций іліміне жаңалықтар да қосты. Алайда, Қытайдагы 1949 жылғы революция Конфуций ілімінің мән–маңызын жоққа шығармаса да, оны ұлы ... ... тани ... жоқ. Бұл елде ... ... ... ғана құрмет білдіріле бастады.
Конфуцийдің өмірге, дүниеге көзқарасы, философиялық концепциялары ... мен ... ... юй») ... Бұл ... ... ... өткеннен кейін оның шәкірттері шығарды. Кітап “Ұстаз айтты... ” деген сөзбен басталатын жеке ... ... ... ... ... ... ... шындыққа жанасымы ғана барды жек көремін. Нанға араласып кетеді-ау деп қауіптеніп ... де жек ... ... мені ... деп ... ... өзгелерді мен білмеймін деп қауіптен.
Ұстаз айтты:
Әрбір нөрсенің басталуы мен аяқталуы ... ... ... де ... ... ... іс жоқ. Ненің болса да басталуы мен аяқталуын түсінген кісі өманда ақи-қатқа жақын тұрады.
Ұстаз айтты:
Бекзат ерде ... бар, ... бар, ... ... жоқ.
Ұстаз айтты:
Ой таразысына салынбаған білімнен не пайда?!
Ұстаз айтты:
Шынайы ... ... ... деп ... де ... әуендерді жаныммен жек керемін.
Ұстаз айтты:
Нағыз қателік деп түзетілмеген ... ... ... біз үш түрлі жолмен жетеміз: ең ізгі жол —ойлану, ең жеңіл жол —еліктеу, ең қиын жол ... ... ... ... кісі мен ... таныла алмадым деп өкінеді, ақылды кісі мен адамдарды жете тани алмай жүрмін деп өкінеді.
Ұстаз айтты:
Даналардың рақымы ... ... ... ... еске түсіреді: асылы, алысқа сапар алғашқы адымнан, шыңға шығу тау етегінен ... ... ... досыңның кемшілігін көлеңкелемесін, жаулық жауыңның жақсы қасиетін перделемесін.
Ұстаз ... ... заңы ... ... ол заң ... айқындала береді де, түсінікті бола түседі. Қарапайым адамдардың өмірлік заңы баршаға түсінікті, алайда, бұл ... ... ... ... ол ... ... түседі.
Ұстаз айтты:
Түк білмейтіннің бір ғана жақсылығы бар, ол мені ешкім түсінбейді-ау деп қауіптенбейді.
Ұстаз айтты:
Өзіңе ұнамағанға реніш білдіргенің —ренішіңді ... ... ... оны ... ... жөн ... ұнасымсыздықтың күлін көкке ұшырады.
Ұстаз айтты:
Жүрегі әділ кісі өзіне қалай қараса, өзгелерге де солай қарайды, ол парасатты ... ... ... ... ... ... ... айнымайды: яки ол өзіне тілемегенін өзгеге де істемейді.
Ұстаз айтты:
Біздің ... ... ... ... дейін, адамгершілігімізді ұдайы жетілдіріп отыруды ұмытпауымыз керек; мұның өзі ... ... ... ... ... ... дүниенің соңы барынша жетілуі мүмкін бе?!
Ұстаз айтты:
Сөйлесуге болатын кісімен сөйлеспеу —адамды жоғалтумен пара-пар. Сөйлесуге болмайтын кісімен сөйлесу ... ... ... ... ... кісі адамды да жоғалтпайды, сөзін де желге ұшырмайды.
Ұстаз айтты:
Елбасы ... ... ... ... ... ... әділдікті сүймеуі мүмкін емес. Ал халық әділдікті сүйсе, елбасы қызметінің бақытпен ұштаспауы ... ... ... кісі ... де өзінен іздейді, бишара өзгеден іздейді.
Ұстаз айтты:
Егер біз ... ... ... әрбір талпынысын көзден таса етпейтін болсақ, ол қайда барып бой ... ... де, ... да ... ... ... жеңіске жетеді; тек өзін ғана білгендер бірде жеңіп, бірде жеңіліп, ит-жығыс түсіп жүреді; ал өзін де, ... да ... ... ... ... емес.
Ұстаз айтты:
Белгілі бір білім алу үшін белгілі бір заттың мән-маңызын зерттеу керек. Сондықтан шынайы білім ... кісі ... ... жансыз нәрселердің пайда болу себептері мен заңдарын зерттеуі қажет. Кімде-кім шынайы білім ... оған кез ... зат пен адам ... мәні ... да ... Міне, осындай білім жан-жақты білім һәм шынайы даналық болып табылады.
Ұстаз айтты:
Өзіңді-өзің қалай ... ... де ... ... ... ... не ... өзгелердің де саған соны істеуін тілеу —міне, мұны адамды сүю туралы ілім деп атауға болар еді.
Ұстаз ... ... ... жеңілдейді. Өзіңді жөндемесең, өзгені қалай жөндейсің?
Ұстаз айтты:
Жетістікке тез жетемін деп есеп жасама және аз табысқа елікпе. Асықсаң –мақсатқа жете ... азға ... қоя ... ... ... жете алмасың.
Ұстаз айтты:
Ізгі кісінің қашан болсын айтар сөзі бар, бірақ сөзі бар кісі ылғи ізгі бола ... ... ... ... оның ... ешкім шаршамайды; көңілді кезде күлсе, оның күлкісі ешкімнің ызасын туғызбайды; адал ... ... иесі ... онда оның меншігін ешкім қызғанбайды.
Ұстаз айтты:
Сөйлесуге тұратан кісімен сөйлеспесеңіз, дарындыны жіберіп аласыз, ... ... ... сөз ... оған ... ... босқа кетеді. Ақылды кісі мүмкіндікті де жіберіп алмайды, сөзін де ... ... ... ... өзін ... үшін оқушы еді, бүгінде біреуге ұнау үшін оқиды.
Ұстаз айтты:
Ізгі кісі көп ... ... ал іске ... ... ... айтты:
Ізгі кісі өзінің жетілмегенлігі үшін қайғырады, адамдарға белгілі еместігі үшін қайғырмайды.
Ұстаз айтты:
Ізгі кісі өлген соң өзінің аты ... ... ... деп уайымдамайды.
Өмір бойы ұстанатын бір сөз бар ма деп сұрағанда Ұстаз айтты:
Өзіңе тілемегеніңді өзгеге ... ... болу ... ... ... да ... ... айтты:
Өзіне талапшаң, өзгеге кешірімді адамға өшпенділік бағытталмайды.
Ұстаз айтты:
Кім өсек таратса, ізгіліктен ... ... кісі ... ... құрметтейді, өзгелердің бәріне төзімділік танытады, жақсыларды мақтайды, қолынан іс келмейтіндерді аяйды.
Цэгун ... кісі ... жек көре ала ... ... көре алады. Өсекшіні, жоғарыдағыны жамандайтын төмендегіні, батыл болғанмен қиқарды.
–Сен Цы кімді жек ... ... ... өмір ... ... батылдық, сөз тасуды туралық деп түсінетіндерді жек көремін.
Ұстаз айтты:
Қызметіңнен бос кезде оқы, оқудан бос кезде қызмет ет.
Ұстаз айтты:
Тек ... ... адам ... ... ... ... қайда деп өкінбе, өзіңнің жетілмегеніңе өкін. Мені білмей қалатын болды деп өкінбе, мен өзгелерді білмей қалатын болдым деп ... ... ... қарап, соған жетуге ұмтыл, өзіңнен төменді көріп, өз ішіңе үңіл.
Ұстаз айтты:
Үш пайдалы дос ... үш зиян дос ... ... ... дос, шыншыл дос және көп білетін дос. Зиян келтіретіні –әділетсіз дос, екі жүзді дос және көп ... ... ... ... ... аулақ сал:
өнбес ойға берілу;
үзілді –кесілді болу;
айтқанынан қайтпайтын қырсық болу;
жеке басын ғана ойлау;
Ұстаз төрт түрлі нәрсе үйретті:
Кітапты түсініп ... ... ... Конфуций даналығы дегеніміз осы. Өмірінің соңына қарай ұлы ... бір ... ... депті: «Бәрі бітті. Мен сезім рахатындай етіп ізгілікті сүйетін ешкімді кездестіре алмадым». Кісі ... ... ... ... гөрі өкінішті ойларға көбірек бататынын көреміз. Бұндай ойларды ... ... да көре ... ... ... Бірақ, ол діни идолға теңелді. Оның сөздері Құдай ... ... ... ... Бірақ Конфуций діннен өзін алшақ ұстады. Өз сөздерін өмір философиясына негіз ретінде алған. Өзін пайғамбар санамаған. ... ... ... Л.С “Слово Конфуция” ТПО “Фабула” Москва, ... ... ... Под ... ... ... ... 1995ж. №11 68–беттер
“Азия –Транзит” 2004ж. №2 24–беттер
“Дүние” 2003ж. №4 ... 2003ж. №2 ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Дана философ Конфуций10 бет
Дана философ Конфуций туралы16 бет
Ежелгі Шығыстағы саяси ойлар (буддизм, конфуцийшылдық, даосизм, лигизм)6 бет
Конфуций діні11 бет
Конфуцийлік-даосистік мәдениет19 бет
Конфуцийлік-Даостық мәдениет12 бет
Көне Қытай ойшылы Конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау5 бет
Іскерлік қарым-қатынас7 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь