ЖШС «Теңізшевройлдың» инновациялық қызметін талдау

КІРІСПЕ 6
1 Инновация жүйесінің теориялық негіздері 11
1.1 Инновациялық жүйенің экономикалық теориясы 11
1.2 Қазақстан Республикасындағы инновациялық жүйе
құрылымының қалыптасуы 15
1.3 Инновациялық жүйенің дамуының әлемдік тәжірибесі 25
2 ЖШС «Теңізшевройлдың» инновациялық қызметін талдау 33
2.1 ЖШС «Теңізшевройлдың» қызметін экономикалық бағалау 33
2.2 ЖШС «Теңізшевройлдың» экономикалық даму болашағы 39
2.3 ЖШС «Теңізшевройлдың» Қазақстан Республикасының
экономикасына қосқан үлесі 50
3 ЖШС «Теңізшевройлдың» инновациялық жобаларының
экономикалық тиімділігін талдау 54
3.1 ЖШС «Теңізшевройлдың» индустриалды.инновациялық жобалары 54
3.2 Екінші буын жобасы/Газ айдау жобасы 60
ҚОРЫТЫНДЫ 69
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 71
ҚОСЫМША А 72
ҚОСЫМША Ә 73
ҚОСЫМША Б 74
ҚОСЫМША В 75
ҚОСЫМША Г 76
Қазіргі уақытта Қазақстандағы жүзеге асырылып жатқан индустриалды - инновациялық бағдарламасы ғылымды қажетсінген технологияларды өндіріс процесіне қосу, экономиканың өңдеу саласын дамыту негізін қалыптастыру, отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін көтеру, Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСО) ену алғышарттарын құру жүзеге асырылып жатыр.
Бұл орайда ғылымның және техниканың соңғы жетістіктерін өндіріс процесіне әуестендіру арқылы отандық кәсіпорындардың өндірістік әлеуетінің қолданыс деңгейін көтеру сұрақтары актуалданады.
Ғылыми - техникалық прогресс пен өндірістік потенциал арасы жақындай келеді. Қазіргі заманғы менеджмент өндірістік потенциал және оларды қолдану элементтерінің техникалық - экономикалық деңгейін көтеру қажеттілігін мойындап отыр.
Өнеркәсіптік кәсіпорындардың өндірістік потенциалының даму проблемаларын шешу үшін жаңа көзқарастар қалыптасып, өнеркәсіптік ресурстарды пайдалануды «техника - технология», «техника - ақпарат», «технология - адам» тіркестер тұрғысынан қарастыруға тура келіп отыр.
Сондықтан да өнеркәсіптік кәсіпорынның өндірістік потенциалының маңызын, қалыптасуын және әрі қарай даму рөлін зерттеу көкейтестілігі өнімнің сапасын жоғарлату және қарастырылған нарықтық жағдайда экономикалық бағдарламаның басты бағыты ретінде инновациялық процесті жеделдетуді барлық жағынан, яғни ақпаратты, жаңа техника мен технологияны, үйымдастырушылық пен басқарудың прогрессивтік формаларын дамыту негізге алынып отыр.
Шетел және отандық авторлар «инновация» терминіне әртүлі анықтамалар беріп жатады. Инновация мағынасын ашу үшін келесі авторлар анықтамаларын келтіріп кетейік.
Б. Твисстің берген анықтамасы: «Инновация - бұл өнертабыс немесе жаңа идеяның экономикалық мазмұнға айналған кездегі үрдіс».
Ф. Никсонның айтуы бойынша: «Инновация - бұл нарықтағы жаңа және жақсартылған өнеркәсіптік процестер мен жабдықтардың пайда болуына ықпал ететін техникалық, өндірістік және коммерциялық шаралардың жиынтығы».
Б. Сангоның анықтамасы бойынша: «Инновация - бұл қоғамдық -экономикалық процесс, ол идеялар мен өнертабыстардың практикалық қолданысы арқылы құрамы жағынан жақсырақ жаңа бұйымдар мен жаңа технологияларды құруға әкелуі, егер инновация белгілі экономикалық пайдаға ие болуды көздесе, онда оның нарықта көрініс табуы қосымша кіріс әкеледі».
1 Санто Б. «Инновация как средство экономического развития» / Общ. Ред.
И вступл. Б.В. Сазанова - М.: Прогресс, 1990. - 296 б.
2 Қ. Бораш. Инновация және оның еліміз экономикасы үшін маңызы қандай?
- «Егемен қазақстан» газеті, 2 наурыз 2004ж.

3 Т. Батпенов. Состояние и перспективы формирования инновационной
структуры в РК - «Қазақстан - спектр», 2003 №2 - 93 - 966.
4 К. Сағадиев. Бәсекеге қабілеттілікті өзіміз жасауымыз керек - «Егемен
Қазақстан» 9 сэуір 2004ж. 26.
5 А. Әшімахун. Отандық кәсіпорындарды дамытуда инновацияның үлесі -
«Саясат», 2001 №2 - 57 -59 6.
6 Президенттің 2005ж. халыққа жолдауы. «Егемен Қазақстан» ақпан, наурыз 2004ж.
7 Қ. Бораш.Кластер - «Егемен Қазақстан», 15 қазан, 2004ж.
8 Адем Узун. «Қазақстан экономикасының дамуының индустриалдық -
инновациялық бағытының маңызы - Қаз.жоғ. мектебі №2 2004ж. 244 - 2476.
9 Интернет: Wогld Есоnоmic Ғorum/кластер
10 С. Әліпбай. Жаңалыққа жанашыр - «Егемен Қазақстан», 20 тамыз 2003ж.
36.
11 А.О. Исекешев (МИТ РК) - Формирование национальной инновационной
системы РК - пленарное заседание «Гос. Регулирование инновационной
деятельности.
12 Т. Winterton, Б. Шердабаев «Теңізшевройл 15 жыл» - Атырау - Лондон 2007ж.
13 ТШО - ның Активтерді дамыту стратегиясы
14 ТШО -ның 2005-2008жж. бизнес - жоспары
15 ТШО - ның 2005-2008жж. ҚР индустриалды дамыту бағдарламасы
16 ТШО интернет сайтынан алынған мәліметтер
17 «ТШО жаңалықтары» газеті, 16-17 желтоқсан 2007ж.
18 Интернет: инвестициялау объектісі ретінде инновация қызметі
19 Инновационный менеджмент. Учебник. / Под ред. С.Д. Иленьковой, М,:1997.
20 Инновационный менеджмент. Справочное пособие. М.:1998.
21 Медынский В.Г., Шаршукова Л.Г. Инновационное предпринимательство. М.:1997.
22 Водачек Л., Водачкова О. Управление инновационными нововедениями. Пер.с англ.- М.: Экономика, 1989
23 Карипов Г. Инновационный менеджмент. Алматы: 1997.
24 Уткин Э.А., Морозова Г.И. Инновационный менеджмент. – М.:1999.
25 Котляр Ф. Основы маркетинга. – М.: Прогресс, 1990.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
6
1 Инновация жүйесінің теориялық негіздері
11
1.1 Инновациялық жүйенің экономикалық теориясы
11
1.2 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибесі
25
2 ЖШС «Теңізшевройлдың» инновациялық қызметін талдау ... ЖШС ... ... ... бағалау
33
2.2 ЖШС «Теңізшевройлдың» экономикалық даму болашағы
39
2.3 ЖШС «Теңізшевройлдың» Қазақстан Республикасының
экономикасына қосқан үлесі
50
3 ЖШС ... ... ... ... ... ЖШС ... ... жобалары 54
3.2 Екінші буын жобасы/Газ айдау жобасы
60
ҚОРЫТЫНДЫ
69
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
71
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... уақытта Қазақстандағы жүзеге асырылып жатқан индустриалды -
инновациялық бағдарламасы ғылымды қажетсінген технологияларды өндіріс
процесіне қосу, экономиканың өңдеу саласын дамыту негізін қалыптастыру,
отандық ... ... ... ... Қазақстанның
Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСО) ену алғышарттарын құру жүзеге асырылып
жатыр.
Бұл ... ... және ... соңғы жетістіктерін өндіріс
процесіне әуестендіру арқылы отандық кәсіпорындардың өндірістік ... ... ... ... ... - техникалық прогресс пен өндірістік потенциал арасы жақындай
келеді. Қазіргі ... ... ... потенциал және оларды қолдану
элементтерінің техникалық - экономикалық деңгейін ... ... ... ... ... ... даму
проблемаларын шешу үшін жаңа көзқарастар қалыптасып, ... ... ... - ... ... - ... - ... тіркестер тұрғысынан қарастыруға тура келіп отыр.
Сондықтан да өнеркәсіптік ... ... ... ... және әрі ... даму ... ... көкейтестілігі
өнімнің сапасын жоғарлату және қарастырылған нарықтық жағдайда экономикалық
бағдарламаның ... ... ... инновациялық процесті жеделдетуді барлық
жағынан, яғни ақпаратты, жаңа техника мен технологияны, үйымдастырушылық
пен ... ... ... ... негізге алынып отыр.
Шетел және отандық авторлар «инновация» терминіне әртүлі ... ... ... ... ашу үшін ... ... ... кетейік.
Б. Твисстің берген анықтамасы: «Инновация - бұл өнертабыс немесе ... ... ... ... ... үрдіс».
Ф. Никсонның айтуы бойынша: «Инновация - бұл нарықтағы жаңа және
жақсартылған ... ... мен ... ... ... ... техникалық, өндірістік және коммерциялық шаралардың жиынтығы».
Б. Сангоның ... ... ... - бұл қоғамдық
-экономикалық процесс, ол идеялар мен өнертабыстардың практикалық қолданысы
арқылы ... ... ... жаңа ... мен жаңа технологияларды
құруға әкелуі, егер инновация белгілі экономикалық ... ие ... онда оның ... көрініс табуы қосымша кіріс әкеледі».
И. Шумпетер анықтамасы: «Инновация - бұл ... ... ... ... ... Соколов, А.Б. Титов, М.М. ... ... ... енгізу) — бұл қоғамдық тұтынушылықты ... ... ... ... ғылыми - техникалық, әлеуметтік, ... ... жаңа ... ... ... және игерудің (енгізу) соңғы нәтижесі».
Ю.П. Морзов анықтамасы: «Инновация - бұл жаңа технологиялар, жаңа өнім
түрлері ретінде, ұйымдастырушылық — ... және ... ... шешімдердің өндірістік, қаржылық, коммерциялық немесе тағы
басқа сипатта жаңалықтарды тиімді жүзеге ... ... жаңа ... ... техниканы, басқаруды
дамытудың бастапқы қалыптасу, игерілу, ... ... ... ... деп ... ... А.К. ... Л.Э. Миндели анықтамасы: «Инновация -бұл
қызмет процесін немесе оның ... ... ... ... - ... ... ... қайсы бір салада
жүзеге асырылуы».
Халықаралық стандартқа сай, инновация - ... ... жаңа ... жетілдірілген өнім, практикалық қолданыста жүрген жаңа немесе
жетілдірілген технологиялық процесі, елде ... ... ... ... ретінде инновациялық қызметтің соңғы нәтижесі болып анықталады.
Коммерциялық аспект тұрғысынан инновация нарыққа ... ... ... ... деп ... ... ... техникалъщ жэне экономикалық деп екі түрғыдан қарастыруға болады.
Инновацияны түрлі сипатына қарай ... ... және ... ... даму ... ... ... жетілдіргіш жэне псевдоинновация (рационализирующие)
деп жіктеледі. Бұл жіктелулер астында екі түрлі ... ... және қуып ... ... ... ... тип әлемдік
біріншілікке (мысалы, АҚШ) жету линиясын білдіреді. Ал қуып ... ... және ... нәтиже беруі мүмкін (мысалы, Жапония).
Инновацияны жаңашылдық қасиетіне қарай жіктеу үшін өнімнің ... ... қай ... жаңа ... яғни оның ... жаңа
немесе тек кейбір бөлігі жаңартуға ұшырағанын анықтау керек. Бұл позициядан
тек жаңа өнім түрлеріне қатысты ... ... ... ... болады.
Жетілдіргіш (улучшающий) инновация бар тауарларды жетілдіруге байланысты,
және де жаңа немесе жетілдірілген ... ... ... ... ... ... ... тек сыртын ... ... ... (бояуын, декорын) өзгертуден, яғни
қандай болмасын тауардың ішкі ... ... ... және оған ... материалдар мен құрамын сол ... ... ... білу ... жаңашылдық деңгейі бойынша классификациялау олардың
тенологиялық параметрлерін және нарықтағы ... ... ... ... ... ... байланысты инновациялар: а) өнімдік
- жаңа материалдар мен жартылай фабрикаттарды және де жаңа ... ... ... ие болу үшін ... ; б) ... - жаңа ... автоматтандырудың жоғарырақ деңгейіне көшу, өндірісті
ұйымдастырудың (тек жаңа технологияға қатысты) жаңа әдістері.
Нарық үшін ... типі ... ... әлемнің саласы үшін
жаңалар, ел ішіндегі сала үшін жаңалар, ... ... ... үшін ... ... ... ... жан - жақтылығы және
аймақтарының әртүрлілігі мен қолдану тәсілдерінің алуан түрлілігі оларды
классификациялауды талап ... Ол үшін ... ... (1 ... ... - ... ... |Классификациялау нышаны Инновацияның |
| ... ... |
|1 ... ... ... |
| ... ... |әлеуметтік, өнерәсіптік және т.б. |
|2 ... ... ... ... технологиялық,|
| |табылатын, ҒТП кезеңдері |конструкторлық, өндірістік, ақпараттық |
|3 ... ... ... бірқалыпты, жай, жалпы |
| ... | |
|4 ... ... ... ... ... ұлғаюшы, |
| |темпі ... ... |
|5 ... ... ... |
| | ... аудандық, ірі, орта, кіші |
|6 |инновацияның нәтижелілігі |жоғары, төмен, қалыпты |
|7 ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... жіктелеген инновациялар ерекше болып келеді:
* техникалық инновациялар көрінісі болып көбінесе жаңа өнімді өндіруде
немесе өнімді ... ... ... ... ... өнімді дайындаудың жақсартылған,
жетілдірілген тәсілдерін қолданған кезде пайда болады.
* ұйымдастырушылық - ... ... ... ... ... және ... оптималды ұйымдастыру
процестерімен байланысты.
* ақпараттық инновациялар ғылыми - техникалық және инновациялық
қызметтер саласындағы рационалды ақпараттар ... ... ... ... мен ... ... ... тікелей байланысты.
әлеуметтік инновациялар еңбек ету жағдайын жақсарту, денсаулық
сақтау, білім беру, мәдениет салалары ... ... ... алуан түрлі болғанымен олар бір - бірімен ... ... ... механизіміне айрықша талаптар қояды.
Берілген классификатор инновацияларды деректер ... ... ... ... бір белгілеріне байланысты түрлі тәсілдер арқылы
топтастыруға мүмкіндік беріп отыр.
Енді «инновация» және ... ... ... ... Бұл екі термин бір - біріне жақын мағынада, бірақ олар бірдей
емес. Инновациялық процесс инновацияларды құру, қалыптастыру және ... ... - бұл ... зерттеулерді инновацияға айналдыру
процесі. Оның басты белгісі - инновацияны міндетті түрде аяғына дейін
жеткізу, яғни ... ... ... ... ... жүзеге
асыру.
Инновациялық процеске мыналар мінезделеді:
жүйелілік;
циклділік;
ықтималдылық;
әлеуметтік маңыздылығы;
Инновациялық процестің ... ... оның ... ... ... ... Сондықтан да инновациялық процестегі ұйымдастырушылық
бірліктер жалпы даму векторын ... ... ... ... ... ... ... сипаты басталған әр зерттеу және
өңдеу программаларының ... ... ... ... ... ... жоқтығын, не таратылу перспективаларының анықталмағандығын
көрсетеді.
Инновацияны ойлап табу мен оны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қабілетіне және сыртқы
экономикалық жағдайларға байланысты өзгеріп отырады. Егер мықты дамыған
елдердің инновациялық циклі 5-6 ... ... онда ... ... ол 5 -
25 ... ал ... елдерде 15-25 жыл аралығында ғана іске асырылады екен.
Іс ... ... ... ... ... үшін
инновацияларды енгізу бірнеше үлгілерге жіктедеді.
Инновациялық тізбек - инновациялық процестің ең қарапайым моделі ... ... ... ... немесе құрылымдық, бөліктерге,
кезеңдерге бөлу ... ... ... (1- ... ... сай инновация іргелі ғылыми зерттеулерден басталып, өнімді
пайдалану, өткізу салаларында аяқталады. Ірі ... ... ... ... ... және де ... ... рационалды тәртіпте жаңа
өнім мен технологиялық процестер қалыптастырады деп талқылайды. Осы модель
бойынша жаңа ... ... ... ... экономикалық өсуге әкеледі.
1 сұлба - Инновациялық тізбек.
Модель жақсы жағы ретінде оның қарапайымдылы, ал қарсы ... - ... ... бөлек буындар арасындағы кешенді байланыстардың кері
байланысын, бұл зерттеуден тыс пайда ... ... және ... ... ... ... ... инновациялық процесті
кешенді жүйе ретінде қарастырады. Бұндағы процеске қатысушы элементтер бір
- біріне ... бір - ... ... кіші жүйелерді құрастырып
отырады, ал жүйе көптеген кері байланыстарды құрады. Бұл модель ақпаратты
сараптаудың ... ... ... және ... модель уақытқа тәуелділікті айқындамайды, сыртқы ... мен ... ... ... ... яғни ол ... ... Қазақстан өңіріндегі Атырау облысында орналасқан жауапкершілігі
шектелген серіктестік «Теңізшевройл» .
Атырау қаласының аумағында мұнай қорларын қазбалаумен, мұнай мен ... ... ... және ... ... ЖШС ... өндірістік қазіргі ахуалын және инновациялық даму мәселелері
мен үрдістеріне талдау жүргіземіз. .
1 ... ... ... ... ... жүйенің экономикалық теорясы
Жаңалық - жаратқанның сыйы. Адам адам болғалы жаңалық табудан әсте
жаңылған емес. ... ... те, ... пен жаңалық дөңгеленген дүние
тіршілігінің бойында айналған қанмен тең. Қан айналымы тоқтаса, ... ... ... да, XXI ... ... ... ... айналатынын қазірден-ақ ұғындыруда.
Кейінгі кездері құлаққа сіңісті бола бастаған «тегі бөлек» инновация
термині ... ... ... ... ... ... ... айналып келеді. Сондықтан да әуелі иннновация не деген сұраққа
жауап беруден бастасақ.
«Инновация» ағылшын тілінен аударғанда ... ... ... ... білдіреді. Яғни, жаңа өндірістік процесті, өнімді немесе
қызметті игеру, қазіргі тілмен ... ... ... ... Ал ... ... жатқан термин латын тілінде жаңару, өзгеру
сөздерімен баламаланып, бұдан бұрын болмаған ... ... ... жаңа ... ... түсініктерді береді.
Қазіргі уақытта әлемдік ғылыми - техникалық прогресті инновациялық
қызметтің интеллектуалдық ... ... ... емес ... бұл ... ... ... жүйесі негізделуде. Осыған орай
аталмыш сала қызметін жіктеуші ғалымдар « инновация - жаңа ... ... ... ... ... ... игілік, қызмет
көрсету, басқару және тағы басқа да ... ... ... ... жаңа ... деген анықтама ... ... ... ... келе ... ... жоғары жаңа өнім ойлап
табу екенін түсінуге болады.
Бұл тұрғыда ... ... ... ... ... жатпайтынын
айтып өткен жөн. Атап айтқанда, іргелі міндеттерді атқаруға негізделген,
яғни осыған дейін белгісіз болып ... ... ... ашу ... ... ... ... тарту етпейтіндіктен де ол
ғылыми ізденістің жемісі ретінде ғана есептеледі.
Қазіргі әлемдік ... ... алар орны ... ... ... ... бәсекеге қабілетті өнім алу
мүмкін еместігін дамыған елдер ... ... бар ... осы ... ... байланысты нарықтық экономика кезеңіндегі бәсекелестік
күресте инновация өнімінің өзіндік құнын төмендету, инвестициялар ... өнім ... ... қалыптастыру және жаңа рыноктарды, оның
ішінде сыртқы рыноктарды бағындырудағы аса ... ... ... ... процестік инновациялар өндірісті
жаңа технологиялар арқылы ұйымдастырудың тәсілдері болып табылады. Сонымен
бірге, өнімнің ... мен ... ету ... ... ... ... елшілік салалар үшін және белгілі бір кәсіпорын үшін инновациялар деп
жіктейді.
Енді технологиялық процестегі немесе кәсіпорын ... ... ... ... ... бола ма ... ... жауап берер
болсақ, бастапқыда айтылғандай, аталған саланың басты сипаты ... ... ... ... ... да өнім ... өзгеруі сияқты жаңашылдықтар инновацияға жатқызылмайды. Өйткені,
өнім ішінара өзгерістерге ұшырағанымен ол өндірісте бұрын болмаған жаңалық
емес. Жалпы, ... ... 1992 жылы Осло ... ... ... оның ... ... мен нарықтық ұстанымдарын
айқындайтын халықаралық стандартына сәйкес келу керек.
Инновацияның дамуына қозғаушы тетік - ... ... ... ... ... ... жағдайында өнім өндірушілер немесе
қызмет көрсетушілер әрдайым өндірістік дағдарысты болдырмау жолы ... ... жаңа ... ... ... ... ... болып иемденген кәсіпорындар өз бэсекелестері ... ие ... ... жаңа ... ... ... ... артып отырған уақытта әсіресе шағын кәсіпорындардың икемділік
қабілетін ... ... ... ... ... ... тәжірибе бойынша
мұндай «шағын шабақтар» қайраңда қалып қоймаулары үшін түрлі ... ... жаңа ... ... ... сапында жүреді екен.
Инновацияны зерттеушілер жаңа өнімді өмірге әкелу процесін жеті
элементпен жіктейді. Ол ... ... ... ... оны өткізу
рыногын анықтау, өнімді шығару , сату болып жалғаса береді. Соның ішінде
әуелі жаңа ... аз ... ... оны жарнамалау, сауда процесін
ұйымдастыру арқылы оның өміршендігін немесе өмір сүру жасын анықтау ... ... ... өнімді нарықтық жағдайда өткізу көлемін арттыру,
сұранысын молайтуда тауар бағасын төмендету, тұтынушыға түрлі сыйлықтар
ұсыну ... ... ... ... ... кетпейтіндігін айтады.
Сонымен бірге белгілі бір мерзімді аяқтап, өзін - өзі ... ... ... ... үшін оны ... ... немесе басқа рыноққа көшіру
қажеттігін ескереді.
Нарықтық экономикада инновациялық идеяларды ... ... ... мерзімге созылып кетуі оның құндылыгын ... ... ... ... ережесіне негізделген жүйеде тезірек табыс табу үшін басқа
кәсіпорындар біраз уақыттан бері жүзеге ... келе ... ... ұ ... ... табу ... оның ... алып кету оқиғалары аз кездеспейді
Алға қойған мақсатқа жету үшін оны тиімді пайдалануы керек. ... ... ... ... ... және ... жүргізіп,
сонымен қатар оның кәсіпорынның басқа функциялармен байланысы қамтамасыз
ету қажет. Бұл инновация менеджментінің басты ... ... ... ... ... ... ... іске асырумен
байланысты өндірістік - ... ... ... ... ... – кәсіпорында жаңа өнім мен жаңа ... ... ... өзінің басты қарастырар мәселесі ретінде ғылыми
- зерттеу жэне тәжірибе - конструкторлық өңдеулер ... ... ... ... екі ... ... ... - зерттеу жэне тәжірибе - конструкторлық өңдеулер (НИОКР)
кезеңі;
* Нарықтағы тұрақты позицияны жаулап алу және ... ... үшін ... ... ғана ... ... ... кезінде идеяның пайда болуынан оны жүзеге асыруға көбірек назар
аудару қажет. Ғылыми - ... ... жаңа ... ... ... ... осы ... бірінші қолданатын болады.
«Басқалардың» ... ... ... ... еліктеу
(имитация) деп аталады. Жаңалықтар әрқилы объектілерге қатысты бола береді.
* Кәсіпорынның жұмыс жасайтын сфераларына: ... ... ... ... оның ... өтіміне жағдай жасауды жаңалау;
кәсіпорынның қаржылық саясатындағы, есеп айырысудағы ... ... ... ... бар өнімді ... ... табу ... жаңа ... қалыптастру;
* әлеуметтік инновация: мұнда кадлар ... ... ... ... стратегиясының негізгі мақсаттары:
* Жаңа өнімдер, материалдар,қызметтерді жасап отыру. ... ... ... ... ... ... ... көзін табу, көрсететін қызметтер сферасын кеңейту;
* Қолда бар өнім түрін, материалдарды, қызметтерді тұтынушылардың
талғамына, ... сай жаңа ... ... іздестіру. Ескірген
өнімдерді модификациялау мүмкін болмаған жағдайда, оларды басқа
мақсаттарға ... Өнім ... ... Өнім ... сапалы болса, ол
клиент табуға, кәсіпорынның өз өніміне сенімді болып, кепілдік беруіне
мүмкіндік туғызады.
Кәсіпорын жаңалық енгізгісі және оны ... ... ... онда ... ... ескеру қажет: нарықтағы сүраныс, шығындарды азайту, уақытқа
сәйкестендіру.
2 сұлба - инновация ... ... ... өнім ... ... және қызмет
көрсетудегі жаңалықтарды қамтиды. ... жаңа ... ... ... ұйымдастырушылық құрылымды талап ... олар ... ... ... ... өнімнің жаңа типін
білдіреді. Алайда ... ... ... ... ... ... ... бір - ақ рет жүзеге асу мүмкіндігі және оның беймәлімсіздігі болып
табылады.
Индустриялық - инновациялық ... ... ... ... жаңа ... мен жаңа ... жабдық әкелуде жатыр. Біз тек
қана жаңа технология негізінде өндірісімізді ... олар ... әлем ... бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ете аламыз.
Осыны түсінсек те, жасап жатқан іс- қимылымыз мардымсыз. Қазақстан ... ... 2,3 - 2,5 ... ... тауар әкеледі, оның құрамында
негізгі инвестициялық тауарлар өте аз (15 - 20 % ... Егер ... ... ... дені (75 - 80%) ... жаңа жабдықтар мен
технологиялар болмаса, индустриялық - инновациялық ... іске ... ... ... тағы бір ... - бізге шет елдерден керек
технологияларды, жабдықтарды сараптау, ... ... ... ... ... ... ... өте тиімді технологиялар бізге қажет
болғанымен, бізде жасалмайды, олар ... ... және ... ... ... ... біздің экономикамызға қажеттілігін, тиімділігін
анықтау оңай жұмыс емес. Жаңа технологиялар туралы ... ... ... ... ... ... шет ... өзінің арнаулы өкілдерін ұзақ
мерзімге жібереді, ал енді ... ... ... ... деңгейі
озық елдерде (АҚШ пен Еуропа) өздерін тұрақты кеңселерін ашқан. ... ... озық ... ... ... ... ... шаралар
бізге де қажет сияқты, технология деңгейін ... ... ... шет елдерге жіберіп, немесе Қазақстанның шет ... ... ... ... еліміздегі инвестициялық жобаларды
солардың қатысуымен анықтау дұрыс сияқты.
Шетелдік жаңа, жоғарғы технологиялар өте қымбат, оларды сатып алуға
біздегі ... ... ... шамасы жетпейді деген пікірлер
бар. Және олар дұрыс та. Дегенмен, жаңалықты ... ... ... ... ... ... ... көрсету көптеген елдердің
тәжірибесінде бар. ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан кейін өндірісті тезірек аяғына қою ... ... мен ... ... ... оны арзан бағамен өз
кәсіпкерлеріне сатқан. Соғыстан күйзеліп шыққан кәсіпорындарына бұл ... ... Жаңа ... ... ... ... жеңілдік жасау
Испанияда, Ирландияда, Малайзияда, т.б. елдерде қолданылды. Ал Дания ... ... жаңа ... ... үшін ... шақырса, оларға
(кәсіпорындарға) арнаулы түрде жеңілдік жасайды. Осындай демеу шараларын
біз де өз ... ... ... шамамыз бар. Қазақстан қаржысыз
емес, ол жылдан жылға өсуде. Әңгіме оны ... ... ... ... ... шаралар соңғы үш - төрт жыл ішінде елімізде қолға
алынуда. Олар ... ... ... ... екенін, бүкіл әлем
елдерінің бәсекге ... ... ... іс -қимылдарымен үндес
екендігін дәлелдейді. Сонымен қатар олар Қазақстанның экономикасындағы ... ... шешу ... ... ... Ішкі ... ... жылға көбейіп келе жатыр, дамудың тұрақты траекториясына шыққан
сияқтымыз, ... ... ... ... ... мыс, ... астық
жөнінен өте тиімді сауда жүйесі қалыптасты. Мемлекеттік бюджетте, даму
институттарындағы және ... ... ... қаржы ең өзекті
проблемаларды көтеріп, оны тиянақты шешудің жолдарын анықтауға жағдай жасап
отыр.
1.2 Қазақстан ... ... ... «Ас ... ... - ыдысын тап» деген қарапайым да, қанатты
сөз бар. Ендігі жерде тақырыпты ... ... ... ... ... яғни жаңа өнім ... барысына ойыстырсақ. Қазіргі
уақытта елімізде бәсекеге қабілетті өнімдерді өндіруге негізделген ... ... ... ... өнерәсіп және ғылыми -
техникадағы әлеуетін дамыту басты ... ... бірі ... ... ... республикамыздың индустриалы - инновациялық дамуының
2003-2015 ... ... ... ... ... ... -
шикізат бағытынан қол үзуге ықпал ететін экономика салаларын әртараптандыру
жолымен елдің тұрақты ... қол ... ұзақ ... ... сервистік
- технологиялық экономикаға өту үшін жағдай жасау болып табылады.
Қазақстанның мұндай маңызды қадам жасауына ... ... ... ... жаһандану үрдісінің алғашқы адымдарынан -ақ
аңғарамыз. Осы орайда Халықаралық ... ... ... ... ... ... дамушы елдерге тезірек инновациялық
игіліктерді игеруге түрткі ... ... ... шеткері жатқан дамушы
елдер шикізат жеткізуші қызметін атқарып, ал ... ... ... ... ... ... ... оны өңдеп, оларға
қайта сату үрдісі болашақта шикізатқа бағытталған ... ... ... ... тәуелді болып қалу қауіпін тудыруда. Әлемдік
тәжірибе көрсеткендей, шикізат қорына бай кейбір елдер осы ... ... ... ие болады да, өнеркәсіптің жаңа ... ... ... ... қоры бір кездері сарқылғандықтан да тұрақты
даму тұрғысынан алғанда шикізатты ел ... ... ... - ... ... шикізаттық мемлекеттер саналатын Латын Америкасындағы
Мексика және Бразилия ... ... ... ... Корея, Сингапур
мемлекеттері инновациялық саясатты қолдану , яғни ... - ... өту ... ... қол ... ... ... берді.
Елбасы өткен жылдары Шығыс Азия елдеріне ... ... ... ... ... ... ... үшін тиімді болатынын жеткізді.
Индустриялы - инновациялық стратегияға сәйкес өңдеуші ... алғы ... ... ... Атап ... ... технологиялық
және ғылыми өндірістерді құру жобаларын дамыту, оларды қаржыландыру,
сырттан инвестиция ... ... ... ... ... ... ... несиелер мен инвестицияны сақтандыру корпорациясы
сияқты даму ... ... Даму ... ... бері ... ... АҚШ ... тұратын 35 инвестициялық жобалар мен экспорттық
операцияларды жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік секторына халық тұтынатын
тауар ... ... ... ... ... түсті. Алдағы жылдан бастап
жаңа өнім түрі мен сапасына жасалған сараптамадан ... ... ... бәсекелестікке төтеп беру үшін қатаң талаптар қойылып, ... ... даму ... ... ғана инвестициялау қарастырылды.
Қазақстандық мамандар мұндай шешімге 1979 жылы ... ... ... ... туғызу ниетімен толық талданбаған «ірі индустриялық
жобаларды» ... еш ... ... ... ... негізінде
келді. Іргелі істерге Алматы қаласының маңындағы ... ... ... ... экспортқа бейімделген және импорт
алмастырумен ... ... ... ... ... аймағы іске қосылуын атап өту керек. Болашақта ... ... ... қаласында ядролық орталығы ашылмақ.
Сонымен қатар, еліміз бәсекелестікке қабілетті салалар бойынша ... ... ... ... ... фармацевтика, қағаз және
өнеркәсіптің басқа да бірқатар өңдеуші салаларын дамытуға соңғы үш ... ... ... 130 млн. АҚШ доллары, ал мұнай саласында 1773-тен 2300
млн. АҚШ доллары ... ... ... ... ... ... ет
өнімдерін өңдеу, сыртқы рынокқа экспорттау кеңінен қолға алынбақ.
Қазақстанда шығарылатын көмірсутегі шикізаты мен ... ... ... ... ... экспортқа шығарылуы өнеркәсіптің
мұнай - химия саласын даму жағынан артта қалдырып келеді. ... ... ... өңдейтін өнеркәсіп саласы өркендеп, оның дамуына сырттан
инвестиция тарту үшін ... ... ... ... ... ... 1 ... бастап мұнай - химия саласында іске қосылған жаңа
өндірістік ... 5 ... ... ... ... ... ... талаптарға жауап беретін жаңа өнімдер шығаруда халықаралық
стандарттарға көшу жүйесі қолға ... ... ... 39 мың жаңа
стандарттар тізбесі әзірленген. Ол осы ... ... ... ... ... - кезеңмен енгізіле бастамақ. Мұның барлығы қазақстандық
инновацияны ... ... ... ... бір атап өтетін жайт, еліміздегі білім беру жүйесін
жетілдіруде инновациялық ... ... ... ... ... ... ... бизнесті дамытуға қабілетті менеджерлер дайындау
бірінші кезекке қойылмақ. Осы орайда ... ... жас ... топ Қазақстан мен Германия ... ... ... ... ... келген «Шредер -Назарбаев» бағдарламасы
бойынша Германиядағы ақпараттық технологиялар паркі болып, осы ... ... ... жинақтап қайтқанын атап өткен жөн.
Еліміздегі ғылыми - технологиялық және инновациялық қызмет
саласындағы ... ... ... ... ... ... асыруда келешекте мемлекеттің қатысуымен маманданған қорлар құрылып,
онда жинақталған ... ... ... тарту, инновациялық
инфрақұрылымдар құру, кадрлар даярлау, авторлық ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың үздік әлемдік тәжірибеге
сәйкес сапа ... өту, ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан халықтары Ассамблеясының X сессиясында сөйлеген
сөзінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Биылғы жылы қолға алынған индустриялы ... ... ... біз ... 12 ... ... бағыттан
толықтай өңдеуші салаға ауысамыз. ... бұл аса ... ... ... жәй ғана ... салу ... әлемдік, өңірлік,
республикалық рыноктарда сұраныстарға ие, тұрақты табыс әкелетін өнімді
шығаратын кәсіпорын құру» дей ... ... ... ... ... ... 2015 жылы ... айлық табысы
қазіргімен салыстырғанда 3 есеге дейін артады, деді Мемлекет басшысы.
Президенттің 2005 жылдың ... ... ... ... ... құру және ... емес ... дамыту» бабында
ол былай деп ... «Біз ... ... ... - инновациялық стратегияны іске асыра бастадық. Бұл болашақтың
бағдарламасы.
Біз бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... мол басым салаларды дамытуға ... сол ... ... жүйесінің дамуына жол аштық. Биылғы жылдың ортасына
қарай біздің қолымызда ... ... ... - газ ... ... және тоқыма өнеркәсібі, көлік -логистикалық қызмет ... және ... ... ... ... кемінде 5-7
кластерін жасау мен ... ... ... ... деп ... Ел
экономикасының шикізаттық емес салалардағы ұзақ ... ... ... айқындайтын болады.
Біз өзімізді жаңа технологиялар мен жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа ... - Ұлттық
инновациялық жүйе жасауды қолға алдық.
Индустриялы - ... ... ... ... ... ... даму институттарын қаржыландыру жыл басында 730
млн. АҚШ долларын құрап отырса, инвестициялық жобалар портфелі 1 млрд. ... АҚШ ... асып ... жылы 204 ... жоба іске ... соның тең жартысы ... ... ... ... ... ...... қабілетті елдердің
қатарынан лайықты орын алу. Сондықтан да мемлекет пен жеке меншік сектор
өзара сенім мен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан кәсіпкерлерінің конгресінде Мемлекет басшысы
Нұрсұлтан Назарбаев өз сөзінде ел ... ... ... ... ... келесі бір келешегі мол бағыты ... ... тағы да атап ... ... халықаралық үлгілері - Нью- Йорктегі Уолл- стрит пен
Лондондағы Сити сияқты қаржы орталықтары. ... ... ... ... ... мен ... қызметтер, заңдылық, косалтингтік,
бухгалтерлік қызметтер дамыған. Бүгінгі таңда біздің еліміз ... ... ... Оның ... ... - ... ... жобасы.
Кластер - бұл салыстырмалы жаңа сөз, ... ... ... ... білдіреді. Кластер өзіне қандай да ... осы ... ... бар ... институттардың қосылған құн тізбегінің
барлық қатысушыларын қосады. Бізде кластерлер бар деуге болар.
Онда өндірістік - ... ... ... ... мұнай өңдеу
зауытынан басталып, өздерінің АЗС-теріндегі пистолеттен аяқталады. Бірақ
та, Ұлттық компанияның мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... және өз шикізатын
транспорттауға бағытталған. Сондықтан КМГ өз тізбегін жаңа ... ... ... өндірісімен толықтырып, ұлғайтады деп айтуға
тура келмейді. Керісінше, соңғы пресс -конференциясында компания басшылары
КМГ-дың кардиналды оптимизация бағытын ... және өз ... емес ... ... ... ... үлгі (модель) қазіргі ... ... ... ... ... ... қолданып отырған өте көптеген елдердің озық
тәжірибесі. Кластер дегеніміз – бәсекеге қабілетті өндірістің және ... ... ... ... және ... бір - ... ... әдісі. Осының арқасында көптеген салалар жиынтығы бір бағытта,
ортақ ... ... ... ... ... да ... ... жалпы
экономикаға тиімділігі артады, жаңарту ... ... ... ... ... ... долина), Техастағы шартарапқа белгілі
Силикон төбелері (Силиконовые холмы) осы кластерлер үлгісімен көптеген
салалардың ... ... жаңа ... мен ... ... ... ... болып отыр. Кластерлік үлгімен жасалған
экономикалық ... қай ... қай ... ... өзінің тиімділігін
көрсетіп отыр. Өткен ғасырдың ортасында Финляндияның солтүстіктегі ең қиыр
шетінде - Оулу ... ... ... оның ... ... ... жабдық жасайтын Nокіа фирмасы пайда болды.
Бүгін өз өнімдерімен ... ... ... белгілі осы фирма маңайында
микроэлектроника, ... ... ... ... тағы ... ... құрылуына тікелей үлес қосты. Олардың барлығы Nокіа ... ... ... ... құрамында нәтижелі жұмыс
істеуде.
Біздің экономикамыз әр саланың бір - бірімен тығыз байланысы
болмай, жеке-жеке, фрагментті түрде дамыған. Қазақстан ... бір - ... ... емес, ал енді жеке аймақты алсақ олардың
кәсіпорындары, ғылым - білім беретін орындары, басқа да салалар бір -
біріне үйлесіп ... Олар ... іске ... ... немесе
мекемелердің жиынтығы ... ... ... ... сол жердің экономикасымен байланысы аз, ғылыми ... ... ... ... және олар өте аз. ... да ... ... қабілёті төмен. Ал енді шетел тәжірибесіне көз
жүгінсек, кластерлік дамуға мұрындық болып ... ... ... орталықтар.
Президенттің жолдауында көрсетілгендей, біздер экономиканы дамытудың,
әсіресе оны инновациялық тұрғыдан дамытудың кластерлік үлгі
өндірістің, әсіресе металлургия, химия, тамақ және ... ... ... ... жасау салаларына да сұрап тұр. Италияда, Финляндияда,
Германияда, Австрияда, Швецияда, Украинада, басқа елдерде де ... ... ... ... ... мен ... ... бар. Соларды
Қазақстанға шақырып, озық тәжірибелерімен танысқанымыз дұрыс болар ... ... ... ... ... қабілетіміз қай деңгейде?
Бұған америка ғалымы, Гарвард бизнес мектебінің профессоры ... ... ... ... қабілеттілігін асыру үшін төрт жолды атап
өтті. Біріншісі - факторлар ... ... ... екіншісі -инвестиция
негізінде жететін саты, үшіншісі - инновация негізінде жететін ... - жан - ... ... ... ... ... ... саты.
Бәріне бірдей тоқталмай тек бірінші сатының сипатын қарап өтейік. М.
Портердің айтуынша, бірінші ... әр ... ... табиғи байлықтары мен
арзан жұмыс күшін пайдалана ... кен ... ... мен ... ... әлемдік рынокқа осы салалардың ... ... ал ... ... технологияны , өндіріс жабдықтарын шет
елдерден ... ... ... елдің ішкі экономикасының ауқымы тар, сұранысы
төмен. Негізінен шикізатпен сауда — саттық жасағандықтан, олар ... ... өте ... ... не құлдырауы шикізатқа әлемдегі
сұранысқа және оның бағасына байланысты.
Осы сатыны қазір ... ... ... және бірталай дамып келе жатқан
елдер өтіп жатыр. Байқап қарасақ, осы сатының кейбір сипаттары Ресей мен
Қазақстанға тән сияты. ... ... - ... ... үшін ... жылдар.
Дегенмен, болған жетістіктердің басты себебі біз сататын мұнай, газ және
металдың әлемдегі бағасы жоғарылағаннан екнін біз ... ... Бұл ... ... ... ... да, әсіресе оның бәсекеге қабілеттілігін
арттыруға да көмектеспейді.
Сондықтан да біздер М. ... ... ... ... ... жолына
түстік. Жиналған ішкі қорларымызды, шетел инвестицияларын пайдалана отырып,
өндірісті шаруашылықтың басқа салаларын түбегейлі жаңғырту қамындамыз. ... ... ... ... инновациялық сатысына көшуіміз керек, басқаша
айтқанда екі сатыны да - (инвестициялық пен инновациялық) ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін бағалау үшін ҚР ... ... ... ... және Аustin Аssociates американдық
консалтингтік компаниясы ... ... шарт ... Сонда шетел
консультанттары 150 экономикалық салалардың жағдайын талдап, тек 23 ... ... ... деген шешімге келді. Соның ішінде 9 сала ... ... ... ... ... ... келесі сатысына көшкен
жағдайда бұлардың көп дегенде 7 отандық Үкіметтің назарына ілігуі ықтимал.
Солай болған ... сол ... ... ... құ-рыла бастайды.
Кластер құрудың критерийлерін айтып өтейік.
Бірінші критерий - адам ... ... мен ... ... ... мамандардың жеткілікті болуы.
Екінші критерий – кәсіпорындардың, кластердің ... , ... ... Егер барлық шикізат өндіретін,
өңдейтін және өнімді жасайтын ... бір - ... ... ... онда ... ... ... саналар еді.
Келесі критерий болып табиғи ресурстар, қажетті инфрақұрылымдар және
де кәсіпорынның технологиялық сәйкестігі табылады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... бере алмайды. Егер
құрылыс материялдары өндірісінде шикізат базасы бар ... ... ... жағдайы және адам ресурсының сапасы бойынша
цемент немесе кірпіш сияқты тек ішкі қолданыстағы тауарларды рынокқа
ұсына алады. Кластерлер ... ... ... сектордағы 9 салалар мыналар:
* құрылыс материалдар өндірісі саласы;
* туризм индустриясы;
* тоқыма өнеркәсібі;
* жиһаз өнеркәсібі;
* тамақ өнеркәсібі;
* инвестициялық банктер қызметтері;
* ... ... ... - газ және тау - кен ... үшін ... - ... ... металлургия өнеркәсібі;
Тамақ өнеркәсібінің өзінде ... ... және ... ... ... Олар ... ... потенциялы мен осы сектордағы өңдеудің
бағалау үлесіне ... ... ... ... және ... ... және
көкөніс өнімдерінің потенциялы 15 млрд. долларды, Еуропа ... - 133 ... Таяу ... - 13 ... долларды құрайды. Егер алма шырынын Ресейге
экспорттасақ, әр литрден маржа 23 ценке дейін жетуі мүмкін. Ал ... ... ... 50 ... ... ... Бірақ та аналитиктер ескеруі бойынша,
бұл рынокта Қытай елінен, алма концентратын өндірушілердің ең ... ... ... ... ықтимал. Бәріне қоса, эксперттер бұл
сектордағы шикізат базасының құлдырап қалғанын тағы ескерді.
Туризм жөнінде сөз қозғасақ, бұл сала ... мен ... ... ... ... іске ... ... экспорттауға келмейді, басқа
рыноктарға экспансия жасамайды, керісінше бұнда ол өз рыногын ұсынады.
Қазақстан потенциалды ... ... ... ... ... ... егер ... дамытсақ, қызмет көрсету деңгейін
жоғарлатсақ, ... ... ... ... жэне ... ... ... жағдай бар деген пікірге келді.Турбизнесте
көбінесе кіші және орта бизнестегі шоғырланған кәсіпорындарда ... ... ... ... әкімшіліктен тосқауыл,
маркетингтің жоқтығы. жэне кластерлер құрыла бастаған ... ... ... тап ... ... ... тағы да ... алғашқы инфрақұрылымын қымбат қонақ үйлер ... ... екі - үш ... ... ... салудан бастау керек деп кеңес берді
аналитиктер.
Бағдарламаның жүзеге сәтті асырылуы Қазақстан үшін ... ... ... көбі ... ... ... көріне бастайды.
Осындай нәтижелер арасында:
* тұрақты экономикалық өсу және ... ... ... тең бөлінуі;
* экономиканы диверсикациялаудың өсуі;
* жобаға іліккен кәсіпорындардың өнімділігінің өсуі, экспорттың ... құны ... ... өндіру, және де экспорттың бірлік өнім
құнының өсуі;
* ішкі инвестициялардың өсуі;
* тұрақты бәсекелестікке негізделген өндіруші емес салаларда ... ... ... ... ... ... жоғарылауы;
* тіке шетел инвестициялардың өсуі;
* Қазақстанды бәсекелестік қабілеті жоғары мемлекет ретінде тануы;
* Көрші ... ... ... ... ... шаралар соңғы үш - төрт жыл ішінде елімізде қолға ... ... ... ... ... екенін, бүкіл әлем елдернің
бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолындағы іс - қимылдарымен ... ... ... ... олар ... ... ең күрделі
проблемаларды шешу мүмкіндігінің өскенін көрсетеді.
Жалпы, ... ... ... отырғандай, кластерлік тәсіл
Ұлттық экономиканың басымдық саясаттарын айқындап, оның ... ... ... зор рөл ... Кейінгі кездері кластер
ұғымына ғалымдар мен экономист ... ... ... ... ... ... оның ... мағынасы бәсекеге қабілетті салалар дегенді
білдіреді. Мен ... ... ... және ... келтіріп өткем,
ал ғылыми сипаттамаларына үңілсек кластер дегеніміз - бұл қосымша құнды
құру ... ... ... байланыста жұ-мыс істейтін жеткізімшілер мен
өндірушілер, тұтынушылар мен өнеркәсіптік инфрақұрылым және ғылыми ... ... ... ... ... ... - ақ ... термин
мазмұнына назар аударғанда кластерлер - тізбектелген өндіріс арқылы бірнеше
өнім түрлерін шығаратын өнеркәсіптік топ ... ... ... ... ... мен газ ... ... игеру, түсті металл
өндірісі, сондай - ақ ірі ... ... ... салаларда кең қанат
жайған. Мұндай өнеркәсіптік топта компаниялар ортақ іс – қимылмен бір-бірін
демейді.
Кластерлердің пайда болу себептері ... ... ... ... және олардың жүйелік сипатының
көрінісі болып табылады. Бір бәсекеге қабілетті сала өзара нығайтушы
қатынастар ... ... ... ... қабілеттілігін жасауға
көмектеседі. Мұндай саласы көбінесе өзі тауарлар мен қызметтің аса
талапшыл сатып алушы болып келеді. Ондай ... елде бар ... ... ... қабілеттілігінің өсуін анықтаушы маңызды
факторлар болып табылады. Бәсекеге қабілетті жабдықтаушылар да елде
бәсекеге қабілеті тұтынушы салалардың дамуына мүмкіндік туғызады. Олар
екіншілерін технологиямен қамтамасыз ... ... ... ... ... жаңа ... туындатады. Кластер
қалыптасқан кезде оның құрамындағы барлық өндірістер бір - біріне өзара
қолдау көрсете ... ... ... ... ... ... тарайды. Бір саладағы белсенді бәсекелестік кластердің басқа
салаларына ... ... ... ... құн ... ... түсіреді.
Салардың толып жатқан кластерлерінің болуы - ішкі бәсекелестер тобы
бар ... ... ... ... ... ... ... салалар
кластерінің барлық фирмаларды ... ... та ... ... ... адам ресурстарына инвестициялар
жасайды, бұл өз кезегінде жаңа фирмалардың жаппай пайда ... ... ... біртұтас алғанда ірі капитал жұмсауға және ... ... ... ... ... оның жеке ... жай ғана
қосындысынан үлкен болып шығады. Оның ұлғаю тенденциясы бар, ... ... ... сала ... ... Мұндай өсудің бағыты
кластерлердің құрамына бағынышты және олар әр елде ... ... құру ... ұзақ ... ... ... ... сияқты экономикасы дамыған елдер үшін де бұған ... ... ... ... ... Қазақстанда заңды тұрғыда ... - ... ... ... инновация инфрақұрылымының элементтері тіркелді.
Қазіргі таңда іс жүзінде белгілі тиімділік көрсетіп отырған оншақты бизнес
-инкубатор және ... жуық ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың жергілікті органдар қарауындағы коммуналдық
кәсіпорындар негізінде құрылған. Осы құрылымдарды құрудың басты мақсаты
болып бос ... ... ... толтыру және халықтың жұмысбастылығын
жоғарылату болып табылады. Технопарктер, ... ... ... ... ... және ... алаңдарды жалға беру;
* технологиялық жабдықтарды жалға беруді ұйымдастыру;
* жалпы коммуналдық және ... ... ... ... ... дамуына жауап беретін компания АҚ
«инжиринг және технология ... ... (АҚ ... 100% ... тұрады, екісатылы технопарктер жүйесін - ұлттық парктер және
аймақтық ... ... ... ... ... ... - ... зерттемелерді коммерцияландыруға жәрдемдесу;
* жоғарғы технологиялық өнімдерді өндіруге жәрдемдесу;
Ұлттық технопарктердің негізгі сипаттамалары:
- ... ... үшін ... ... :
мұнайхимия,
биотехнология, ақпараттық технология, космостық ... ... жаңа ... ... дамыту;
* салалық бағытқа ие болуы;
* өнімнің бәсекеге қабілеттілігін көтеру үшін Арнайы экономикалық зона
шекарасында ... ... 50% кем емес ... ... ... ... алуы
керек, олар Қазақстанға жаңа технологиялар трансфертін және өнімдерді
халықаарлық рыноктарға шығаруды ... ... ... инфрақұрылымын қалыптастыруда ... ... ... ... ... ... ... және білімдік ұйымдардың белсенді қатысуы;
* негізгі клиенттер - кіші және орта инновациялық ... ... ... ... ету мерзімі шектеледі - 5 жылдан 7 ... бұл ... ... ... компаниялар - клиенттер технопарк
шекарасын босату қажет, әйтпесе, олар қосымша жоғарылатылған жал және
қызмет көрсету төлемдерін төлейді;
- ... ... ... ақысына құру технопаркте
кәсіпорындар құру үшін тиімді жағдай болып ... ... ... ... жал, ... ... - ... консультациялар төлемі,
ұжымдық қызметтер ұсынылуы. Сонда аймақтық технопарк шекарасындағы
кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... тыс кәсіпорындарға қарағанда 1,5-2 есе
кем болады.
Қазіргі уақытта аймақтық технопарктер жоғары оқу ... ... ... ... 3 ... ... ... іске
қосты. Бұлар Орал, Алматы, Қарағанды қалаларындағы ... жылы ... ... ... ақпараттық қолдауы үшін
«Вертуалды технопарк» іске қосылды. Мақсаты - инновацияны ... ... ... ... құру, ол мынадай ақпараттардан тұрады:
* кәсіпорынның ағымды жағдайы;
* кәсіпорынның технологиялық жарақтануға қажетсінуі;
* инновациялық (инвестициялық) жобалардың жүзеге асырылуы;
* ... өз ... ... ... ... ... технологияларды қолданушылар;
Инновациялық инфрақүрылымның маңызды құрамының бірі және елеулі дамуды
талап ететін құрамдас бөлігі болып инновациялық ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеде
венчурлік қаржыландыру өз қолданысын кеңінен тауып келеді.
Венчурлік капитал жеке бизнесті қаржыландырудың ... ... 50 ... ... ... ... болды, ал Еуропа елдерінде
өткен ғасырдың 70 жылдары пайда болды, әсіресе ... ... ... ... ... венчурлік капитал
ассоциациясы 1973 жылы құрылды, оған 320 ... ... мен ... ал ... олар ... 500 ... Алайда Техас штатының өзінде
венчурлік қорлар мен компанялар саны 200 ... ал ... ... ... - 600 ... капиталдың құрылымдық мақсаты болып ... ... ақша ... сомасын компанияның қатысуына -акция пакетіне
алмастыруды қолдау табылады. Венчурлік капитал мен ... - бұл ... ... ... ... ... капитал мақсаты - инвестиция алудан жоғары пайдаға ие болу.
Бұндағы пайда ... ... ... ... өсуімен емес,
инвестицияланған кәсіпорындардың акциясының бағамдық өсуімен анықталады.
1.3 Инновациялық жүйенің дамуының әлемдік тәжірибесі
Экономикалық дамуды ... ... бұру аз ... ... ... экономикасын өте жоғары дәрежеге жетуіне ықпалын тигізді.
Сондай елдер қатарына Сигапур, Израиль, Финляндия, Оғтүстік Корея және ... ... ... ... ... ... ... саясатты құрған кезде алғаш қолданылып, кейін өте ... ... ... ... ... - ... 1990 жылы ... дау «Халықаралық бәсекелестік» атты Майкл Портердің кітабынан
кейін басталған болатын. ... ... ... ... ... жұмыстары жүргізіле бастады. Соңғы қорытынды 1995 жылы
Аdvantage Ғinland - Тһе ... оf Ғinnish ... ... ... Бұл ... құрылымдар талданып, финдік кластерлердің бәсекеге
қабілеттігінің болашақ дамуын айқындады. Осы ... ... ... ... ... оқу орындарының бағдарламасына енгізіп,
мемлекет қызметкерлері мен ... ... ... курстарына да
енгізді. Қазіргі уақытта Финляндия университеттерінде
техникалық әдебиетер мен лабораторияның ең жаңа жабдықтарын еркін қолданыла
алады.
Финляндиядағы барлық ғылыми ... тек ... ... ... көмегіне тек өзін көрсеткен, ... ... ... ие бола ... Бұнда ғылыми зерттеуге жұмсалатын
қаражаттарды ... ... ... Финдардың ғылымға жұмсалатын
қаражаттарды Ғылым Академиясына шақырылған, әлемде беделі жоғары, ... ... ... ... ... ... басқа елде жасалған
зерттеулер не жаңалықтар үшін неге ақша ... ... ... ... ... үшін ... критерий болып ғылыми жобаның жоғары
сапалылығы табылады. Финдік экономистер М. Портердің кластер құрылымын ... және ... ... (2 - ... ) ... Олар ... жаһанды экономикалық процесті ескере отырып, үшінші күш ретінде
«Ұлтаралық іскер активтілігі» (международная ... ... ... ... - М. ... ... құрылымы ақпарат көзі:
интернет (Wог1d Есоnomic Ғоrum)
Финляндияда экономиканы зерттеу институтының (ЕТLА) ... ... ... ... ... 9 ... кластерлерді
бөліп шығарды: орман, ақпараттық және телекоммуналдық, металлургиялық,
энергетикалық, бизнес-қызмет, денсаулық сақтау, машина ... ... ... ... ... - «Даймонд» моделі
ақпарат көзі: интернет (Wогld Есоnomic Ғоrum)
Дүниежүзілік Wогld Есоnomic Ғorum зерттеу орталығы 2003 жылы шығарған
талдау қорытындыларында Финляндия ... ... ... ... ... ... ... бастаған 102 елдің ішінде
бәсекелестік қабілеттілігі бойынша қатарынан үшінші рет ... ... ... ... Финдардың сәттілігі, біріншіден, білім беру
жүйесінің жоғарғы дәрежесінен, екіншіден, қаражаттарды байқау ... ... ... инновациялық инфрақұрылымның арқасында болды.
Мәселен, әлемдегі ұялы байланыс құралы саласында аз ... ... ... ... Nокіа телефон маркасын алайық. Қазір екінің
бірінің қолында жүрген ... ... ... мен бұғы
өсірушілердің мекені ретінде ғана белгілі Оулу қаласында шығарылады. ... ... ... орталық ретінде әйгіленген бұл қалада 100
мың тұрғынның 6 мыңы ... ... ... ... Осындағы бас компания
телекоммуникациялық қүралдарды шығара отырып микроэлектроника жабдықтары
мен ... ... ... 120 ... ... ... көз ... 1980 жылдары дағдарысқа тап болған Оулу ... шығу үшін жаңа ... ... ... инвестиция тартуға
күш салады. 1992 жылы аталған ... ... 50 ... ... 1999 жылы оның сату ... 5 ... көтеріледі. Нәтижесінде
Филяндия 2002 жылы ... ... ... 1 ... ... ... ... тағы бір маңызды звеносы
болып мемлекеттің ұлттық ҒЗТКӨ (НИОКР) қоры SІТRА қоры ... ... ... жаңа пайда болған технологиялық стартап - компаниялар ... ... ... ... ... ... жолында,
қаржыландыру. Бұның өзінде қаржыландыру ... ... ... емес,
венчурлік тәсіл арқылы - 10% - тен 49 % - ке ... ... ... жылдардан бастап әлемнің бірқатар елдерінде экономикадағы
бәсекелестікке төтеп бере алатын ... ... мен ... ... ... ... белең алды. 1998 жылы Ұлыбританияда бәсекелестік артықшылығы
айқындалған салаларды дамытудың жаңа ... ... ... ... 2000 жылы ... мүше елдердегі тұрақты экономикалық
өсу мен қолайлы әлеуметтік ... ... ... бағытталған бірқатар
бағдарламаларды мақұлдады. Сондай - ақ 1998 жылдан бастап Дүниежүзілік
экономикалық ... әлем ... ... ... ... рейтингілік мониторинг жүргізіп келеді. Соңғы кездері икемді
технологияларды ... жол ... жаңа ... мен ... ... ... ете ... инновациялық жүйеге көшу үрдісі Азия
құрлығында да жетекші орынға көтерілуде. Бүгінде атынан ат ... ... ... ... ... ... арқасында шаруасын дөңгелете
алғанын айтқан жөн Атап айтқанда, Солтүстік және ... ... ... - ... ... Германияның оңтүстік
бөлігіндегі автомобиль жасау компаниялары, Италиядағы ... аяқ ... ... ... жасаушылардың Калифорниялық тобы, Португалия мен
Швециядағы ағаш өңдейтін өнеркәсіптер деп ... одан әрі ... ... Ал ... ойын - ... индустриясы мен Нью - Йорктегі
қаржы кластерін, тіпті Калсвадтегі гольф үшін құрал - ... ... ... бос ... ... ... еткен компаниялардың қатарына
жатқызуға болады. Бәсекеге қабілетті ұлттық ... ... ... ... ... бір - біріне бағынышты салалардан тұратын кластерлерге
байланыстырылған. Мысалы, ... ... 40 ... жуығы азық -
түлікпен, сәнді киім ... ... ... үйді ... ... ... үлесіне келеді. Швецияда барлық ... ... ... ... ... және ағаш ... айналысатын
салалар кластерлері өнімдерінің экспорты құрайды. Данияда үй үшін тауарлар
өндіретін және денсаулық сақтаумен (фармацептика, витаминдер, ... т.б.) ... ... ... салалардың кластерлері бар.
Швеция целлюлоза мен ... ... ғана ... ... ... ... - ақ, ағаш өңдейтін жабдықтар, металл қорытатын қазандар, конвейрлік
жүйелер, бақылаушы өлшеуіш құралдар, целлюлоза мен қағаз өндіру үшін ... ... ... ... ... да ... қабілетті.
Ірірек елдерде кластерлердің саны көбірек болып келеді, ... ... ... ... ... Германияда жоғарыда атап көрсетілген ірі
кластерлерден басқа да кластерлер бар және ол кластерлер келесі ... ... ... ... көлікте және баспада. Осы
салардың ... да ... ... өнімді даярлау үшін ... ... ел ... жеткен. Бәсекеге қабілетті салалар
кластерлерді оның жеке бөліктерінің жай ғана ... ... ... Олар көп
және олар әртүрлі.Айқын екі мысал: Жапонияда кластерлердің көлденең бағытта
даму тенденциясы байқалады, ... ... ... ... ... ... белсенді түрде тырысады, бұған олардың мақсаттарының
табиғаты мен ішкі ... ... ... ... ... ... тік ... дамуда, өйткені, жаңа ... да ... ... ... қызмет көрсету үшін
бөлініп ... және ... ... ... Кластерлер даму
процесінің негізінде сатып алушы салалар, жабдықтаушылар және біртектес
салалар арасында қажеттілік, ... мен ... ... ... алмасу
жатыр. Осындай өзара алмасу жүзеге асырылған кезде және сонымен қатар, әр
салада белсенді бәсекелестік қолдау тапқанда бәсекеге ... ... ең ... ... ... ... елдерде, ал елдердің ішінде -
әртүрлі салаларда ... ... және ... ... ... ... Қай жерде ұлттық ... ... ... ... ... ... ... маңызды артықшылыққа қолы
сол жерде ... ... ... ... ... ... сол елге тән ... әртүрлілігіне
байланысты. Италияда көптеген бәсекеге қабілетті салалар үшін қозғаушы күш
тұтынушылар мен дайын ақырғы ... ... ... жоғары деңгейі болып
табылады. Қазіргі уақытта Қазақстан сиақты Ресей де ғылымды ... ... ... ... ... ... алуда. Айталық, білім
және ғылым министрлігімен «Ресей ... ... ... іске ... ... ұйымдарды басқару концепциясы» жобасы
әзірленіп, ғылым ортасында үлкен резонанс туғызды. Бұл концепция бойынша
Ресейдегі бюджеттен қаржыландырьілатын ғылыми ... ... 2243 - ... - 700 -ге ... күрт ... ... ішіндегі 300-500 инновацияларға
шоғырландыру ұсынылды. Іргелі зерттеулермен айналысатын институттар санын
600-ден 100-200 - ге ... ... тағы ... Бұның өзінде
бюджеттік қаржыландыруға тек «қажетті сапалы сатыдағы» зерттеулер ... ... - ... бар ... ие бола ... ... ... инновациялық белсенділігінің төмендігі
келесі факторларға байланысты болып ... ... және ... ... ... ... ... инновациялық потенциалы төмендігі;
мемлекет органдары жағынан қаржылық және ұйымдастырушылық қолдаудың
жеткіліксіздігі;
жоғары экономикалық тәуекелділік;
жоғары пайыздық ставкалары үшін ... ... ... ... алу
қиындығы;
ликвидті кепілдіктің жоқтығынан екінші сатыдағы банктерден кредит алу
қиындығы;
XXI ғасырда ғылым мен ... ... ... ... ... тез ... ғылыми технологиялар пайда болып жатыр. Бұл - дербес
ЭЕМ, Интернет, мобилді телефондар, клондау, стволдық клеткаларды бөлу жэне
т.б.
Бүгін ... ... ... ... мен ... өсуі үшін ... арзан еңбек күші мен қаржы салымдары маңыздылығынан гөрі жаңа
идеялар мен жаңа білімге негізделген жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... бай, бір
жағынан бұл жақсы, ал екінші жағынан ... ... біз ... ... ... да біз ... стратегиясында
айтылғандай, ұлттық экономиканың шикізаттық бағыттан ғылыми өндіріске өтуі
жолын жүзеге асыруымыз қажет. Ол үшін ғылыми зерттеулерді ... ... ... ... (олар арқылы - ... ... ... әлеуметтік - экономикалық дамуына) жұмылдыру. Және ... ... ... - ... - ... циклінің жұмыс істеуі тек ... ғана ... ... қатар өндіріс жағынан да қарастырылуы қажет.
Тиімді ұлттық инновациялық жүйе ... үшін ... ... ... секторлары мен малаларында тараған ірі және кіші
бизнестер кіруі керек. Инновациялық қызметті бесендету үшін маңызды орында
ғылымды ... және ... ... ірі ... ... ... құру жэне дамытуды ынталандыру.
Барлық дамыған елдерде өнеркәсіптік компаниялардағы ғылыми бөлімшелер
сол елдердегі қолданбалы ... мен ... ... ... ... ... компаниялардың көбісінде өз ғылыми ... ... және ... бар. Дәл осы ... ... жоғары сапалы жаналықтардың дамуын, зерттеулерге нақты практикалық
бағдарлану беруін, өндірістегі ... ... ... ... ... ... өкінішке орай, қазіргі уақытқа дейін қолданбалы
зерттеулер мен тәжірибелік - ... ... және ... ... акциаланған ғылыми ұйымдар) жұмыстарды жасап келе ... ... ... ... ... және ... алшақ, яғни бұл дегеніміз «ғылым - өндіріс ... ... ... ... ең үлкен кедергілердің бірі болып табылуы.
Ғылыми -техникалық ... ... ... ... ... ... анықталады. Соңғы ... ... ... дәрежесі кішкене болса да өсуде. Қаржыландыру
үшін 2003 жылы 6 млрд. теңге, 2004 жылы 8 ... 141 млн. 116 мың ... ... төрт жыл ... 2000 - 2004 жылдары ғылым республика
тарапынан 24,3 млрд. теңгеге (160 млн. АҚШ ... ... ... ... үшін аз ... ... қайтарым қайда? Мемлекет қаржыландырған зерттеулер
өндірісте талап етілген бе? Бұл сұрақтарға толық ... ... ... бере ... бұл ... ... министерлік идеология бірыңғай: ғылымды
тек ғылым үшін қаржыландыру принципінен арылу ... яғни ... ... еткен өңдеулерді қаржыландыру керек және солардан қайтарым
болады.
Қазіргі таңда ... 267 ... ... - зерттеу институттары,
ғылыми - өндірістік бірлестіктер жэне өнеркәсіптік кәсіпорындар кешенді
ғылыми -зерттеу, ... - ... ... - ... - эксперименталдық жұмыстарын атқарып келеді.
Қазақстанда мемлекет өңдеулер мен зертеулерді қаржыландыруды ... алып ... ... бұл ... ... ... ... керек.
Кәсіпорындардың проблемаларын өзбетінше шешуі керек, қажетті жағдайда
мемлекет пен кәсіпорын арасында паритеті негізде шешілуі тиіс.
Қазақстандағы ірі ... ... үшін ... жобаларды
қаржыландыруға қатысса керемет болар еді. Мысалы, Ресейдегі АҚ ... су ... жыл ... 20 - 40 млн. АҚШ ... кең ... ... ... көлемді капитал салымдарды
қажет етеді. Сондықтан да, дамыған елдер тәжірибесі көрсетіп ... ... пен жеке ... ... қаржыландырғаны жөн. Алайда
қазір Қазақстандағы ғылымда ... ... ... өте аз. ... ... ... зерттеулерді қаржыландыруға тікелей қатысуы
респуликаның әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ҒЗТКӨ қаржыландыруға қаражаттарын жұмсап жатқан
кәсіпорындар саны өсіп келеді. Сөйтіп, 2006 жылы бұл мақсаттарға 4,5 ... ... ... - ... ... ... және өңдеу шығындарын
жабу үшін бюджеттік емес салым ретінде жұмсалды.
Бұл дегеніміз Қазақстандағы ірі бизнестің- ҰАК ... ... АҚ ... ... АҚ « ... Казахмыс» өздерінің
ғылыми зерттеу институттары бар екені.
Жалпы ҒЗИ қаржыландыру инновациялық - ... даму ... ... 1994 - 2006 жж. ... ... орта ... ... зерттеулер мен өңдеулер) мына тұрғыда көрінеді: 37,8 %, 60,1 ... 2,1%. Бұл ... ... ... көрсеткішінен әлде қайда аз.
Зертеулердің аяқталу сатысында және нәтижені дайын өнім дәрежесіне дейін
жеткізген жұмыстар көлемінің саны әлемдік тәжірибемен ... үш ... ... ... жағдай қалыптасып отыр
-республикамызда жобалар бар, ... ... оны іске ... ... ... ... қаражат жоқ, екінші жағынан даму институттары ... ... бар, ... олардың қоржынында нақты жобалар жоқ.
Сондықтан ұлттық экономиканың әрі қарай дамуы ең ... ... мен ... ... ... ... - қатынасқа байланысты.
Бүгінгі күні инновацияны дұрыс пайдалану ертеңгі күнгі дамыған
экономика екенін ... ... ... тәжірибесі дәлелдеп отыр. Осыны
дұрыс аңғарған отандық ... мен ... ғана ... ... мен ... пайдалану нәтижесінде ертеңгі күннің
көкжиегінен ... ... ЖШС ... ... ... талдау
2.1 ЖШС «Теңізшевройлдың» қызметін экономикалық бағалау
Теңізшевройл – бұл Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс істейтін,
мұнай қорларын қазбалаумен, мұнай мен оның іліспе ... ... ... ... және өз қызметін қауіпсіздік техникасы мен ... ... ең ... ... ... сай ... ... Іске асырыла бастаған сегіз жыл ... ... ... жоба ... ... ... ретінде зор келешегі бар
екеніне көз жеткізді. Әлемдегі ең ірілердің бірі болып саналатын, шығарылып
жатқан қорлары 750 ... 1 ... 125 ... ... дейін
бағаланатын мұнай жинауыштарының бірінде кен орнының ... ... ... ... және технологиялық міндеттер
табысты шешілуде. Және де бұл ... ... 4000 ... ... ... қат ішіндегі қысымның шектен тыс жоғары болуы, сондай -
ақ күкіртсутектің жоғары шоғырланысы.
«Теңізшевройл» бірлескен кәсіпорыны 1993 жылы 6 ... ... мен ... ... ... ... 40 жыл мерзіге,
келісімшартқа қол қою барысында құрылып, БҚ аумағындағы мұнай - ... ... мен ... ... «Теңізмұнайгаз» және ... ... ... ... ... болып
табылады. Серіктестіктері: «Шеврон Оверсиз Петролеум Инк» - 50%, «Казахойл»
компаниясы - 20%, «Эксон Мобил» - 25%, «Лук ... - ... ... мақсаты - тиімділігі мен табыстылығы
жағынан әлемдегі ең алдыңғы қатарлы мұнай - газ кәсіпорны дәрежесіне ... ... ... ... осы ... ... техникасы мен қоршаған ортаны қорғау бойынша ... ... ... ... ... ... ... мен қоршаған ортаны қоғау ісіне ең жоғары талаптар қойылады.
Қазақстан жұртшылығының қадір - ... ... ТШО үшін ... ... бұл ... өндірістік мақсаттар айқын белгіленген.
Қазақстандық тауарлар мен қызметтерді пайдалануға қатысты ... ... ... ... жаңа ... ТШО ... мен қызметі жөнінде
жұртшылықты егжей - тегжейлі хабардар етіп ... ... ... қүрамдастары болып табылады.
Кадрлар әлеуетін жоғарылату ТШО әрбір маман мен ... ұжым ... ... ... ... ... ... және Королев
ірі кеніштердің бірі және соңғы 25 жыл ішінде ашылғандардың ең ірісі ... ... ... - 3 ... 133 ... ... ... 25
миллиард баррель деп бағаланады. Және де ... 1800 ... ... ... ... фут) ілеспе газдың көлемі ... ... деп ... ... ... ... осы мұнай коллекторы ені 19 километр, ал
ұзындығы 21 киллометр жерді алып ... ... ... ... ... ... ... түз асты кешенінде, күрделі тау - кен
-геологиялық жағдайында айрықша жоғары қат ішілік ... (830 ... ... ... ... (9000 Со астам) және құрамында әдеттен тыс көп
күкіртсутегі бар мүнай қатына қол жекізілді.
1979 жылғы желтоқсан ... ... ... ... рет №1 ... ... орташа тас көмір түзілімдерінде дебеті 380 т/тәулік жеңіл мұнайдың
фонтанды тасқыны алынды.
Сол кездері КСРО ... ... ... ... бар кен ... ... мен жабдық атымен жоқ еді. ... ... ... ... үшін ... технологиялық топ,
құрылды. Тәжірибелік - сынақтамалық жабдықтың көмегімен осындай зерттеулер
елде алғаш рет ... ... жоба ... ... ... ... ... - ақ мұнай өнеркәсібіндегі жаңа ... ... ... үшін ... ... және оқыту бойынша үлкен
жұмыс жасалды.
Теңіз кен орнын ашу және ... ... ... ... ... екі есе ... ал оның географиялық - экономикалық жағынан
қолайлы орналасуы, қасында күрежолдық мұнай құбыр жолдарының, электр ... ... ... ... және ірі ... орталықтардың
жақын орналасуы оны өнеркәсіптік түрғыдан игерілетін бірінші кезектегі
объектілер қатарына шығарды. 1991 жылы ... ... ... екі жыл бойы ... ... ... ... жобаның келешегіне сай келмеуіне байланысты өндірісті тежесе де,
Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы жылдары ірі батыстық ... ... құру және ... ... жас ... ... ... дамыту жөніндегі стратегиясының дұрыстығын дәлелдеді. 1993 жылы
ТШО небәрі 1 миллион тонна мұнай өндірді. Екі жыл ішінде ... ... ... ... ... ол ... ... мұнай - газ
өңдеу зауытын қүрастыру көзделген болатын. 2 -кешенді технологиялық желінің
құрылысы аяқталды, бұл ... ... ... 6 ... ... ... арттырды.
1996 жылы іске пайдалануға қосылған және шикі ... ... оны ... ... бар ... ... арналған, мұнай
демеркаптанизациялау қондырғысын әзірлеу үшін 100 миллион доллардан ... ... Бұл ... ... 12 ... ... күні екі қондырғы жүмыс істеуде, оның әрқайсысы ... ... ... ... ... 1996 жылғы қарашада Теңізде мұнайды теміржол
цистерналарына құюға арналған эстакада іске қосылды. Жаңа ... ... ... ... ... ... Жыл сайын өнімділікті орта
есеппен 14 ... ... ... ТШО 2006 жылдың аяғына қарай 13,3 миллион
тонна көлемінде шикі мүнай өндірді және өндіру көлемін жыл сайын көтеруде.
ЖШС «Теңізшевройл» бүкіл ... ... ... пен мұнай өнімдерін
өткізумен және жекізумен айналысатын болғандықтан, ол әрқашан әлемдік
нарықтағы ... ... ... және ... ... стандарттар мен маркетингтік қызметтерінің халақаралық деңгейге сай
болуын ... ... ... мұнай өңдеу жүйесінің Еуропадағы ең жоғары
сапалы ... ... ... іске ... ... сай ... ... өнім өндіруге ықпалын тигізеді. Электр
қуатын үнемдеу барысындағы стратегиялық мақсат арқасында жаңа ... ... ... ... электрожелісіне жеткізетін, мұнай өңдеу
зауыттарында ... ... ... ... ... ... өңдеу кәсіпорындары ТМД және шет ... ... ... мен мұнай сақтау ... ... ... Бұл өте күрделі жүйе басқару және
бақылау ... ... ... ... ... автомизациялауға дейін толық компьютерленген, яғни
бұл жүйе өнім өткізуді ... мен ... ... ... ... ... мен ең жаңа ... технологияларды қолдану
қоршаған ортаны қорғау және еңбек қауіпсіздігі ... ... ... - ... ... оптимизациялау нәтижелері және
қоршаған ортаны сақтауға бағытталған шаралар ЖШС ... және шет ... ... ... ... кең ... ... қатысуға шақырылған бірінші батыс фирмасы етуге
ықпалын тигізді.
Нарықтық экономика - бұл ... пен ... ... ... ... осы ... пен ұсыныс арқылы жүзеге асырылатыны
бәрімізге мәлім. Қандай да болмасын сату - сатып алу ... екі ... және ... - ... баға ... және ... ... өлшемдер қатар жүреді. Бүкіл әлемде халықаралық сауда ... ... ... ... бірі болып табылады. Елдер бір -
бірімен саудаласу ... ... ... ... ... және оған
иемденеді, себебі сауда мемлекеттерге ... ... ... тауарларға алмастыруға мүмкіндік туғызады.
Алайда, кейін ... ... ... ... қайта өзгерілді.
Қазақстан мемлекеті ұсынылған өнімдерді алуға шамасы болмады. Содан кейін
кейбір тауарларды ТМД және шетелге өткізуге ... ... газ бен ... сатылуы ТМД нарығында жүзеге ... ... ... ... ... Серіктестік Одағы шешімі бойынша
пропан және ... ... ... ... ... ... ... процесін шикі
мұнайдың үлгісінде қарастырайық. Лондон қаласында компанияның Сһеvгоn Тгаdе
Маркетингтік Агенттігі бар. Бұл ... шикі ... ... ... ... және әлемдік нарыққа түсуіне жауапты.
Шикі мұнайды өткізу: Компания мақсаты:
Әлемдік баға ... ... көп ... сату және мәмілелер бойынша
максималды пайдаға ие болу;
Қазақстан және Ресей үкіметтерімен ТШО- ның экспорттық квота үлесін
көбейту жұмыстарын жалғастыру;
Қазақстан ... ТШО - ның ... ... ... ... ... жалғастыру;
белгіленген Ресей құбыр өткізгіш көліктерімен экспорттау квотасына
кірмейтін операциялар бойынша мұнайды сату;
оптималды экспорттық бағыттарды тандау мүмкіндігін ... ... ... ... Теңіздің шикі мұнайын
максималды жоғары құнына жету;
Транспорттық шығындарды барынша қысқарту;
Жеткізілімдерді өз уақытында жеткізілуін қамтамасыз ету;
Белгіленген сатыға мұнай ... ... ... дайын болу;
Өткізу мақсаты - таза максималды пайда табу үшін ... ... ... ... ... - ның барлық өнімдері ТМД шекарасында келісімді ... ... ... ТШО ... өз ... ... қай клиент қай
бағамен өнімді сатып алғаны туралы ақпарат таратпайды. Батыс нарықтарында
мұнай бағасы арнайы басылымдарда басылып ... ... да ... ... ... ... ... Бізде әзірге ондай ақпарат көзі
жоқ. Мұнай бағасы қазір ауытқып ... ТШО ... ... ... ... ... бірақ жоғарыда айтылып кеткендей, бәрі тек Ресей шекарасы
арқылы тасымалдауға тіреліп, көптеген үлкен проблемаларға әкеп соқты. Ресей
мен Қазақстан ара ... ... ... шикі мұнай ТМД шекарасында
таратылады және кейбір бөлігі әлемдік баға бойынша ... ... ... ТШО 1994 жылы ... фирмасымен ірі келісім шарт ... ... және ... ... Баланстың өтімділігін
талдау мақсаты нарық жағдайында қаржылық шектеулердің қаталдығының
нәтижесінде пайда болады, яғни өздерінің барлық борыштары бойынша ... ... ... есеп ... Баланстың өтімділігі кәсіпорынның
міндеттемелерінің оның активтерімен жабылғанда, ал ... ... ... ... өтеу ... ... кезде анықталады. Баланс
өтімділігінен актив өтімділігін айырған жөн, ол уақытқа қарсы, ... ... ... үшін мөлшер ретінде анықталады. Берілген ... ... ... ... ... ... қаншалықты аз болса,
соншалықты оның өтімділігі жоғары болады.
Баланс өтімділігін талдау: өтімділігі төмендеген тәртіпте ... ... ... ... ... бойынша қаражаттарды салыстыру,
мерзімдердің өсу тәртібінде орналасқан және оларды өтеу мерзімі ... ... ... ... арқылы тұжырымдалынады.
Өтімділік деңгейіне байланысты, яғни ақшаға айналу ... ... ... ... ... - 1). ... жоғары активтер - оларға кәсіпорынның барлық ақша
қаражаттар баптары және қысқа ... ... ... ... А - ... ... активтер - дебиторлық борыш және басқа да активтер (-)
иммобилизация.
А - 3). Жай өтімді активтер - қорлар және ... (-) сч. 31 (-) ҚҚС ... есеп ... (+) ұзақ ... қаржылық салымдар ( ЖК
салымдарынан ... - 4). Қиын ... ... - алдағы топқа қосылған, осы ... 1 ... ... балансы оларды өтеу мерзімінің жеделдігіне байланысты жіктеледі:
П - 1). Ең жедел міндеттемелер - оларға кредиторлық борыш пен мерзімінде
өтелмеген ссудалар жатады.
П - 2). ... ... ... - ... мерзімді кредиттер және заемдық
қаражаттар.
П - 3). Ұзақ мерзімді ... - ұзақ ... ... және ... - 4). ... ... - 1 бөлім «Жеке қаражат көздері» . Баланс
өтімділігін анықтау үшін актив және пассив топтарын теңестіру қажет. Баланс
абсолютті өтімді болып келесі ... ... | | | | | ... ... ... ... |0,02 |0,03 |0,05 |0,01 |0,02 |
|%, < | | | | | ... ... ... |0,0015|0,003|0,004|0,01 |0,02 |
|үлесі, %, < | | | | | ... ... ... |0,01 |0,03 |0,06 |0,25 |0,5 ... ... %, < | | | | | ... ... ... | | | | | ... %, < | | | | | ... ... ... ... | | | | | ... < | | | | | ... ... ... ... ... құм | ... | ... ... ... = ... ... == ... = 99,9+%
Формасы = сфера тәріздес
Көлемі = 2-4 ... ... = ... ... 1,040 кг/м3 көп емес,
тығыздалған түрде 1,200 кг/м3 көп емес
Күкірт түйіршіктеудін технологиялық үрдісі. Ерітілген күкіртті шар ... ... үшін оған ... суды шашу ... ... ... ... гранулдар сеткалы сепараторға айдалады.
Бұнда олар қажетті диапазон өлшеміне дейін ... соң, оны ... тиеу ... ... Түйіршіктеу барабаны аэрозоль
түрінде болады, техникалық ... ... ... ... ... ... етеді. Су буларынан арылу үшін барабаннан ауа өткізеді, ол сосын
атмосфераға ... ... тиеу және ... кезде өте ұқыпты жұмыс
істеу ... ... ол ... өз ... ... Өнім сапасын өткізу
тесіктерінің мөлшерін кішірейту, ... ... ... ... ... ... тесіктер арақашықтығын азайту арқылы көтеруге
болады.
ТШО күкіртті Теңізден бастап Қара теңіздегі ... ... жол ... ... жол ... ... ... және теңіздік фрахты қосқанда) тікелей және/немесе үшінші
жақ ... ... ... ... ... ... Теңізден бастап Қара теңіз
порттарына дейін тонна үшін 35-40 АҚШ долларын құрайды, оған ... ... ... ... ... ... ... тонна үшін 45- 55 АҚШ долларын құрайды.
Капиталды шығындар: ТШО - ға қондырғылар мен құрылғылар және ... ... ... ... 35 млн. АҚШ долларын инвестиция салу
керек.
Айналым капитал: күкіртті сатуға стандартты келісімдерге қарағанда,
ТШО-ға 25 млн. АҚШ ... ... ... капитал қажет.
Маркетинг бойынша шығындар: егер ТШО ... және ... ... ... ... ... альянс қобылдаса,
онда ТШО-ның маркетингтік шығығындары тоннаға 2,50 АҚШ доллары көлемінде
болады.
Жақын ... ТШО үшін ... ... сақталуын тоқтату үшін және
оның қорларын жоғалту үшін шетелге түйіршік күкіртті сату қажет. ... ... іске ... ... ТШО ... 2.500.000 тонна күкірт сату
қажет. Егер ТШО газды айдау технологиясының шын мәнінде қолдану мүмкіндігін
дәлелдесе, онда күкіртті өндіру мен оны ... ... ... ... ... және ... ... күнгі жағдайы көрсетілген (7
- кесте).
7 - кесте. Күкіртті өндіру мен ... ... ... ... ... |
| ... ... ... (мың ... (мың |
| |(мың ... ... ... ... |1,200 |- |- ... |1,400 |- |- ... |1,400 |- |850 ... |1,400 |300 |1,700 ... |1,400 |300 |1,700 ... |2000 |500 |2500 ... |2000 |500 |2500 ... |2000 |500 |2500 ... ... ... ұзақ ... мерзімінде күкірттің төмен бағасы ... ... және ... ... аймағының нарығында шоғырланып,
пайданы шектейтіні ТШО - ға мәлім. Жерорта ... ... ... ... ... 40-50 АҚШ ... арасында болуы ықтимал. Канада, Франция,
Германия, Полша, Ресей, Ирак, Кувейт, Сауд Арабиясы және БАӘ ... ... ... теңізі нарығында Теңіз күкіртіне қатал бәсеке
құрайды. ТШО Қытай мен Жерота теңіз нарықтарында сәтті бәсекеге түсу ... ... ... ... ... құру қажет.
Технологияльқ аспект: ТШО теңіз күкіртін өңдеу, сақтау және жеткізу үшін
тек тексерілген ... ... ... ... ... ... мен ... түйіршіктеуді екі бөлек қарастырады. Бұл
бағаға да, технологиялық процескеде де ... ... ... ... ТШО ... маршруттарды пайдалануды болжалау керек, бұл
коммерциялық, тасымалдау және ... ... ... көмек
береді. ТШО Қара теңіз портынан Жерорта теңізі порттарына дейін тасымалды
үйымдастыру керек. Ұзақ ... және бір ... ... келісімдерін
ұштастыру арқылы теңіз бойынша тасымалдар тәуекелділігін қысқарта алады.
Тасымалдауды ұйымдастыру үшін ТШО ... ... ... ... партнері немесе шашылғыш жүкті тасымалдаумен айналысатын басқа жаққа
үсыныс жасауға тура келеді.
2002 жылдан бастап ТШО түйіршік күкіртті жеткізу туралы Жерорта ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімді келісім - шарт жасап келеді. ТМД аймағында және басты кезекте
Қытайда ... ... да бар. ... ТШО ... сатуда басты
назарын Жерорта нарығына аударады. Дәл осы нарықтағы сатылымдар ... мен ... ... ... ... ... ... тиміділігін кешенді бағалау проблемасы
көптеген ... - ... және ... - ... ... дейін алып келеді. Инновациялық жобалардың тиімділігін бағалайтын
нақты әдістерді қарастырардан бұрын ... ... ... сұрақтарын қазіргі экономикалық даму жағдайына байланысты
қарастырған жөн. Жалпы жағдайда инвестиция тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... яғни шаруашылық субъектінің
қолындағы капитал ресурстарды инвестициялаған ... ол ... ... ... экономика жағдайында әр инновациялық жобаны іске асыру үшін
екі бір - бірімен ... ... ... қарастырылады: 1) жобаны
жүзеге асыруда әр нұсқаның тиімділігін бағалау; 2) нұсқаларды ... ... ... ... ... ... ... мен нәтижелердің қатынасын көрсететін
көрсеткіш жүйелерімен сипатталады.
Жобаның ... ... ... ... және оны іске ... ... барлық керекті ағымды және бір жолғы басқа қатысушылар
нәтижесінің құрамындағы бір ... ... ... ... ... ... ... шығындары. Шығындар ... ... ... үшін ... әлемдік, болжамдық және есептік
бағаларды қолданалды. Инновациялық жобалар инфляция факторын ... ... ... ... баға ... ... негізінде
экономикада бағаның өзгеру ... ... ... деңгейімен
анықталады. Бағаның өзгеру индексі баға қатынасымен сипатталса, инфляция
деңгейі - баға ... ... ... ... ... бағалағанда әртүрлі іске
асырылуы, экономикалық тұрғыда бідей мәнді емес. ... ... ... ... ... ... ... асырылған шығындар мен
нәтижелердің экономикалық тең емес ... әкеп ... Бұл ... құн ... ... ... яғни шығындар мен нәтижелерді бір
мезетке келтіру көмегімен шешуге ... Бұл ... ... ... ... іске асыру жолын келтіруге болады. Дисконттаудың негізі
болашақта алынатын ақшаның құны ... ... ақша ... ... ... Қаржылық есептеулерді дисконттауда уақыт факторын есепке
алу керек. Дисконттау идеясының мағынасы ... үшін ... ... ... ... тиімдірек, өйткені инновацияны қаржыландыруға жұмсалған
қаражат ертеңгі күні белгілі қосымша кіріс әкелуі ... ... ... алуды болашақ күнге қалдыру қатерге толы: қолайсыз жағдайда олар
күтілген ... кем ... ... мүмкін, кейде тіпті еш кіріс түсірмеуі де
мүмкін.
3.2 Екінші буын жобасы/Газ айдау ... буын ... ... 5 млн. ... ... технологияны айқын
қолданудың мүмкіндігінің көрінісі болып табылады. Жобаның ... ... ... ... ... жатыр. Графикқа сәйкес эксплуатация 2004
жылы іске қосылған. Онда жоба ... ... ... ... ( ... ... буын ... көлемі
Газды айдау жобасы (ГАЖ) өндірістің қуатын жедел өзгертеді және өнімді
өткізу мен өндіруді өсірумен ... ... ... азайтады.
Өндірістік қуаттын әрі қарай күшейту жолында ГАЖ жобасына сандық баға ... ... ... ... ... ... концептуалдық көлемі
төмендегі суретте көрсетілген (6 - сурет).
6-сурет. Газды ... ... ... ... ... ... бен Королев кен орындары және әлуетті
геологобарланатын тыңайған жерлер кіреді. Дәлелденген ТШО қорлары мыналар:
* Теңіз кен орны 2,79 ... ... млн. ... ... кен орны 0,23 ... ст.бар/28 млн. тонна
Дәлелденген қорларды ұлғайтудың негізгі альтернативтері мыналар:
• Бағалау программасын жасағанда өнімдік қабаттың көлемін ... 1.7 ... ... ... Газды айдау
~ 1.5 млрд. баррельге дейін
* Қанығу қысымынан төмен деңгейде өндіру -1.5 млрд. баррельге дейін
* ... ... ~ 1.0 ... ... ... ... болжамына сәйкес Теңіз кен орнының қоры 22 - 47 млрд.
баррель мұнайды құрайды. Ал Королев кен орнының қоры 4 ... ... ... өсу мен даму ... ... ... ... Ұлғаю қазіргі кездегі мұнай қоры көлемінде де өндірудің
рентабельдігін жоғарылатады. Бағалау/эксплуатациялау ұңғыларының тиімді
бұрғылау программасы ТШО-ның қазіргі кездегі көрсеткішке 12 ... ... өсу ... ... ... ... 5 ... тонна 8ОР-1 жүмысын тоқтатпай
жалғастыру. Бұнда қуаттылықты 12 млн. т/ж - дан 17 млн. ... ... ... ... мәні МКУ= 10% бойынша шамамен 1,18 млрд.
АҚШ долларын құрайды. Егер дамуды тоқтатса, NRV жылына шамамен 125
- 200 млн. ... ... ... және ... жұмыстары арқылы Теңіз кен орны
қорлар 17 млн. т/ж даму дәрежесіне жетуге ықпал етеді. Бағалау ... жаңа ... мен ... ... табу үшін ... ... газды айдаудың алтернативті өңдеулер жұмыстарын ... ... ... ... қорларды ұлғаюы мен NRV
ықтималдылығы орасан зор. Бұл жоба болашақ өндірудің, ... ... ... ... ... Газды айдау барысындағы
белгісіздік және тәуекелдік жағдайларды шешу ... ... ... ... ... ... ... алтернативті өңдеу
жұмыстарын ... ... ... ... ... ... үшін ... техникалық бағдарламалар
жасау керек.
Газды айдаудың жетістіктері мен кемшіліктері. ... ... ... ... жобасы дамудың ең тиімді жолы деп есептеледі. Газды
айдау жобасының (ГАЖ) екінші буын жобасына (ЕБЖ) ... ... ... келеді:
* Газды айдау жобасы сұйытылған мұнай газын және күкіртті өткізу
үшін ... ... мен ... ... ... салмақ
түсірмей, өндірістік қуатты өсіруге ықпалын тигізеді.
* Жобаны іске асырудың ... ... ... ... ... ЕБЖ ... әлде қайда жоғары
болады, бұл эксплуатациялық өндіру мен бағалау нәтижесіне негізделген
жағдайда қуаттарды тезірек өсіруге ... ... ... шикі газды бөліп алу, конденсатты регенерациялау және
мұнайды тұрақтандыру өндірістік объектілерінің құрылысы ... ... ... ... ... ... шешім болып
табылады, бұл жобаға деген шығындарды қысқартуы мүмкін және құрылыс
үрдісін жеделдетуіне әкелуі ықтимал.
* Коллектордағы қысымды ұстап тұру ... ... ... жол
бермей және мұнайбергішті өсіруге болады.
* Айдалатын агент пен мүнай коллекторда тез ... ... ... ... ... сынақ жасаған кездегі итеру коэффициентінің
жоғары мәнін анықтайды.
ГАЖ үрдісінне кедергі келтіретін кемшіліктер ретінде мыналарды атап ... ... ... ... ... нәтижелер
мен
берілгендердің болуына қарамастан, мұнайды газбен итерудің көлденең және
кеңістіктік коффициенттері болжамсыз параметрлер болып табылады.
... ... ... ... ... ... мен ... түбі немесе коллектор флюидтарымен үйлепеу қауіпі бар, ол ... ... ... Ол үшін ... ... әрі ... ... Қазір Теңіз кеніші үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... тығыздалу деңгейі әлі зерттелу және
өңделу сатысында жатыр.
* Компрессор ... ... ... ... қондырғылары
жөніндегі сұрақтар толығымен қамтылмаған.
* Инженерлік өңдеудің бастапқы ... ... мен ... ... ... ... әкеледі.
Газды айдау процесінің тиімділік потенциалы мен ... ... ... анализдер арқылы бағалауда.
Күкіртті газды айдау жобасы және белгісіздіктің кілтті факторлары
• 2004 ж.- жылына 12 млн. ... ... ... екінші буынның
бірінші зауытын іске қосу. Бұның арқасында бастапқы өнімділік 12 ... 17 ... ... ... ... 2004ж. - ... 125 млн. шаршы фут қуатты компрессорлық жүйе
бойынша күкіртсізделген газды Теңіздегі төрт айдау ... ... 2005 ж. - осы ... іске қосу ... ... ... млн. тонна құрады , ол күкіртсізделген газдың орнына шикі (күкіртті)
газды айдайды.
* Егер ... ... ... ... болса, онда 2009
жылы күкіртті газды айдау жобасының екінші даму сатысына көшуіне
болады. Оның қуаты жылына 7,5 ... ... ... Егер ... тәжірибелік қондырғысы тиісті нәтижелерді көрсетпесе,
онда қондырғысын газ өңдеу қондырғысына қайта ... ... ... Ал ... ... ... буынды зауыттар
құрылысына бағытталады.
Объектінің құны. Болжамға сәйкес, ... ... ... ... 3980 ... АҚШ ... құрайды. Бұл партнерлер одағы бекіткен
бюджеттен 339 млн. ... ... асып ... ... ... ауытқуын ескергенде бюджеттен асып түсу 141 млн. долларға ... ... ... және ... ... ... ... көрсетілген.
Миллион доллар
|Сипаттамасы|2004-2007жж. |2005-2009жж. |
| ... ... ... |3626 |3980 ... барлық мәндер экскалацияны толық есептегендегі долларда
көрсетілген
Міндеттемелер сомасы 2322 млн. АҚШ долларын немесе 58% құрйды.
Мүмкіндіктер. ГАЖ бен ЕБЖ ... ... ... ... ... оптималды вариант болып табылады. 2002-2003 басында
тоқтатылған жұмыстың әсерінен ГАЖ/ЕБЖ жобалары әлі жүзеге асырылып келеді.
Қазір ... ... ... ... іске ... ... ... және кездейсоқ өзгерістерді ... ... ... ... ... идеологиясына сай капиталды басқаруға назарын
бекітті.
Қазіргі проблемалық сұрақтар. Бұл жобаны іске асырудағы қарапайым
тәуекелділіктерден ... ... ... ... ... ... және де КҚК ... өткізу қүбырының кеңею мерзімдері
мен КҚК -ның коммерциялық жағдайларына байланысты қиындықпен кездесіп отыр.
Инновациялық қызметтегі ... ... ... инвестициялау факторларын шартты түрде екі ... ... ... ... және ... Көп ... жоғары қаржылық көрсеткіштер тартады, алайда, кейбір жағдайларда
инноватор экономикалық тиімсіздігіне қарамастан жаңалықты енгізеді. Мысалы,
экологиялық шараларды алсақ, олар ... кері ... ... ... оған ... ... фирмалар бұл салада белсенді
қызмет істеп жатыр, өйткені олар өздерінің имиджін жақсартқысы ... ... ... өз ... ... және басқа
тартылған қаражат негізінде іске асырылады. Алайда ... ... ... қүнының көрсеткіші жатыр.
Меншікті капитал құны инноватордың ... ... ... ... ... арқылы меншіктік капиталдағы
акционерлік капитал үлесіне пропорционал анықталады :
C=рх U/U +A+M + B ... - ... ... ... - ... ... ... ... ... - ... капитал;
А - амортизацилық қор;
М - пайда;
В - қайтарымсыз кірістер;
Инновацияны өздігінен қаржыландыру үшін ... ... ... төмен сатысы болып табылады: капитал ... ... ... ... іске ... ... қабылдауы компанияның
негізгі қаржылық көрсеткіштерін нашарлатып, инноваторды банкротқа әкеліуіне
жэне төлем қабілетінен айыруына әкеп соғады.
Сыртқы инвестор үшін ... ... ... құны ... ... ... туралы кепілдік беретінін және инвестиция
объектісінің қаржылық ... ... ... ... көрсетеді.
Тартылған капитал құны өлшенген орташа пайыздық ставкасының тартылған
қаржылық ... ... ... ... (1.2).
n
Сіnv= ΣKіVі/ΣVі (1.2)
i=1
Мұндағы:
Сіnv - тартылған капитал құны;
Kі - тартылған қаржылық капитал ставкасы (өтеусіз ссудалар үшін кі ... - ... ... ... - ... қаражаттардың көздерінің саны.
Тартылған капитал құны сыртқы және ішкі ... ... ... ... іскер репутациясы жатады. Фирманың ... тек оның ... ... ... ғана ... ... ... беделі, қалыптасқан серіктестермен және бәсекелестермен
арақатынас ... ... ... ... жэне т.б. ... факторларға елдегі макроэкономикалық жағдайы ( инфляция деңгейі, ІЖӨ
өсу қарқыны, қайта қаржыландыру ставкалары т.б.), мемлекеттің инвестициялық
- инновациялық саясаты және ... ... ... жатады.
Капитал құны - бұл қаржылық ресурстарды пайдаланғаны үшін төлемдердің
жалпы сомасының бұл ресурстардың жалпы көлеміне қатынасы (1.3).
WАСС = Σ kі хDі ... - ... ... орта ... - іші ... ... - ... капиталдағы іші көздің үлесі;
Капитал құны инновациялық жобаның табыстылығының ... ... ... үшін ... ... ... ... инноватор жобаны іске асыру
туралы шешім қабылдаса, мына факторларды ескеруі керек:
* Меншікті капитал құны;
* Тартылған капитал ... ... ... ... ... үшін ... ... осы үш факторлар интеграциясы база болып табылады.
Инноватор үшін табыс нормасы. Инноватор үшін де, ... үшін ... ... ... ... төменгі табыстылық деңгейін
анықтау проблемасына тоқталады. Ол үшін табыс мөлшерін анықтайды. ... ... ... көзқарастар жағынан қарастырылады. Егер ... ... ... онда ол біріншіден меншікті капиталының
шектілігін, өндірістің ішкі ... ... ... ... іске ... үшін ... капитал көлемі) және
сыртқы факторларды, яғни ... ... ... ... ... салалық және салааралық бәсекелестіктің жағдайын ескеру қажет.
Инновациялық жоба табыстылығы ... ... ... ... ... және ... ... қағаздарды өтеуге дайын болу керек.
Сонымен қаржыландыру барысында инвестициялық және ... ... ... ... үшін түрлі көрсеткіштер
есептеледі, ... ... ... жиі ... бес ... ... ... Олар мыналар:
* Ақша қаражаттарының дисконтталған таза ағымы (ТАҚ), ақша $;
* Пайданың ішкі нормасы (ПІН), % ;
* ... ... ... келу ... (Т), ... ... қаржылардың экономикалық тиімділігі (КҚЭТ), коэф.;
* Заласыздық нүктесі немесе тиімділіктің табалдырығы, тонна
ТАҚ жобаны ... ... ... ... ... ... кездегі бір уақыттағы дисконтталған шығындардан шегеру
арқылы алады (1.6), яғни болашақта түсетін ақша ... ... ... ... ... ... (КҚ) алып тастау керек
(1.5).
ТАҚ = ΣКОАҚТАt/ (1-і>)t - КҚ ... - ... ... ... ... - ... ΣDi n / ... ΣKi n / (1+d)i-1 = Σ(Di n – Ki n )/(1+d)i-1
(1.6)
* ... мен ... ... - і-ші ... ... - і-ші периодтағы шығыстар;
ТАҚ ережесі:
ТАҚ > 0, => КОАҚТА > КҚ ТАҚ < 0, => ... < КҚ ТАҚ = 0, ... = ... ... ... ... белгісі ТАҚ - тың оң мәнді
болуы, яғни ТАҚ >0 болса, онда жоба ... деп ... ішкі ... (ПІН) - ... ... ... ... КОАҚТА және КҚ теңестіретін есептеу ставкасы (1.8).
ПІН* = кі + f(ТАҚ)/f(ТАҚі) – f(ТАҚ2) х (k2- kі) (1.7) ... ... = ... (1-k)t - КҚ ... ... ... f- функция;
і - минималды пайыз ставкасы;
k - максималды пайыз ... ... ... ... ... мен минималды пайыз
ставкасының арақашықтығы үлкен ... ... ... ... болып саналады. [ к > і]
Қайтып келу (өтімділік) мерзімі (Төт). ... ... ... таза
дисконтталған табыс қалыпты оң мәнге ие болған кезден бастап есептеледі.
Практикада өтімділік ... ... үшін ... қолданылады (1.9).
Төт~t- ДД (t-) / ДД (t-) - ДД(t+) ... - ... іске ... соңғы период;
ДД(t-) - дисконтталған табыстар мен шығыстардың жинақталған соңғы сол
айырымы;
ДД (t+) - ... ... мен ... ... ... ... ... экономикалық тиімділік критерийі болып өтімділік
уақыты жобаны іске асыру мерзімінен аспайтын жағдайы табылады.
Күрделі қаржылардың экономикалық ... ... ... – нәтиженің шығынға қатынасы. Тиімділік есепті (Эесепті) жэне
нормаланған (Энорм) деп екіге бөлінеді. Олар былай ... ... = ... ... = 25%/100% ... ... есепті экономикалық тиімділігі ақша ретінді
есептелсе, ... ... ... пайыздық коэффициент арқылы
есептеледі.
КҚЭТ ережесі:
Эесепті > Энорм
Залалсыздық нүктесі немесе тиімділік табалдырығы. Залалсыздық нүктесі
күнтүзбелік ... (жыл, ... ай және т.б.) әр ... ... Оған байланысты көрсеткіштер атауы да өзгеріп отырады. Залалсыздық
нүктені ... ... ... ... есепті көлемінің дүрыстығын
дәлелдеу табылады. Залалсыздық нүктесі (Тз) жаңа тауарды жүзеге асырғандағы
кіріс пен жоғалтулар арасындағы ... ... ... ... = C/p – v = Cx N/P – V = Cx N/ M + C ... - жаңа ... ... үшін жылдық шартты-түрақты шығындар;
р - бірлік жаңа өнімнің бағасы;
Р - жылдық щығарымды есептегендегі жаңа өнімді өткізуден түскен кіріс;
* - бірлік жаңа ... ... үшін ... ... - жаңа өнімді шығару үшін жылдық айнымалы шығындар;
М - жаңа өнімді өткізуден ... ... ... - жаңа ... ... ... ... нысаны;
Қорытындылай келе, инноватор не инвестордың ... ... ... ... көрсеткіштерді талдап, зерделеген жағдайда қандай ... ... ... ... ... ... асырмастан бұрын инвестицияның
(табыс нормасының) төменгі шегін анықтау керек. Және оның ... ... ... болуын қадағалау керек. Инноватордың тағы
залалсыздық нүктесін өткізілген өнім көлемінің жоғалтулардан асып ... ... ... да ... үшін ... ... таңдау
оңайға түспейді. Инновациялар арасындағы ... ... ... ... ... алатын инновациялар болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмыстың бірінші ... ... ... жүйесінің жағдайы мен проблемаларын сипаттайды. Әсіресе
Қазақстанның ... ... ... орны ... ... ... келгенде, мынадай қорытындыларды атап өтуге болады:
- инновация дегеніміз - жаңа техника мен технологияға салынған капиталдан
түскен материалдық игілік, қызмет көрсету, ... және тағы ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа формалары. Яғни, экономикалық
көзқарас бойынша инновацияның өтімділігі жоғары жаңа өнім табу ... ... ... ... экономикада инновацияның алар орны орасан. Инновациялық
тәжірибені өндіріске қолдану арқылы бәсекеге қабілеттілігі жоғары өнім
жасауды дамыған ... ... ... келеді. Осыған орай нарықтық
экономика ... ... ... ... өнімінің өзіндік
құнын төмендету, инвестициялар ағынын арттыру, өнім өндірушінің имиджін
қалыптастыру және жаңа ... оның ... ... ... аса ... әрі таптырмас құралға айналуда.
- сәтті жэне табысты инновациялық саясат тек күрделі қаржының болуымен
шектелмейді. Мүмкіндігінше ... ... ... мақсаттарына
жету үшін қаражаттарды тиімді пайдалану керек. Ол үшін инновациялық
процесті жоспарлау, ұйымдастыру және бақылау қажет, ... ... ... ... функцияларымен байланысын қамтамасыз ету қажет.
қазіргі уақытта елімізде бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... ... ... ... - техникадағы әлеуетін дамыту басты стратегиялық міндеттердің
бірі болып отыр. Соған сәйкес еліміздің ... - ... 2003 - 2015 ... ... стратегиясы қабылданды.
мамандардың пікірінше, Қазақстан аймағында кластерлерді құрып, олардың
дамуын ұйымдастыру керек. ... ... ... ... ... ... барлық
салаларды
зерделеп, оның ішінде тек тоғыз бәсекеге қабілетті саланы бөліп шығарды,
яғни осы ... ... құру ... ... ... ... ... дегеніміз – бәсекеге қабілетті өндірістің және оған ... ... ... және ... бір - ... сәйкес үйлестіру әдісі.
Осының арқасында көптеген салалар жиынтығы бір ... ... ... ... ... ... да ортақ істің жалпы ... ... ... ... күшейеді.
- ... ... ... ... құрамына әртүрлі
ұйымдар
және мекемелермен ... ... ... ... ... ... де ... тиіс және олар кластерге қатысушыларға елеулі
түрде өз ықпалын жүргізетіндей жағдайда болуы керек. Бұл ... ... ... және ... ... көмегімен
экономиканың барлық салаларында - агроөнеркәсіптік, ағаш өңдеу, отын
-энергетикалық, жалпы машина жасау, ... ... ... ... және ... ... «Теңізшевройлда» өндірістік және дипломдық ... ... ... зерделенген және осы диплом жұмысының екінші және үшінші
бөлімдеріне енгізілген мәліметтер негізінде келесі қорытындыларды ... ... ЖШС ... ... Қазақстан мемлекеті үшін
де,
«Шеврон» ... үшін де ... ... және ... ... Бұл мұнай саласындағы ірі компанииялардың
әлемдік
тәжірибесін Теңіз мұнай кен орнының ... ... ... ... ... Бұл ... жүзеге асыру үшін күрделі инвестициялар,
жаңа технологиялар және мұнай - газ саласында өндірісті ... ... ... ... өте бай ... мен қазіріг заманғы
технологияны, жоғары білімді ... мен ... ... ... арқылы өндірісті тиімді әрі қарқынды дамуына қол
жеткізді. Бұл мәселені мен диплом жұмысының екінші бөлімнің бірінші
параграфында қарастырдым.
- ... ... ... ... ... мен
өтімділік
қабілеті талданды. Өндіріс тиімділігіне әсер ететін факторлар: мұнайды
өндіру көлемі, мұнай мен мұнай өнімдерінің ... ... ... мен экспорттық ... ... ... КҚК - ның ... ... ... атап айтқанда Теңіз
- Атырау - Астархань - ... - ... ... ... ... ... тиімділігі орасан өзгерді.
- диплом жұмысының үшінші бөлімінде ЖШС «Теңізшевройлдың» инновациялық
қызметі талданды. Бұл ... ... ... көзі ... ... - 2008 жж. ... - жоспары мен оның индустриялды - инновациялық
бағдарламасы есептеледі. Кәсіпорын ... ... ... және халықаралық
нарықтарда мұнай - газ саласында алдыңғы орындарға шығу ... ... жаңа ... атап ... ... ... газды қаңта
айдау жобасы, екінші буын зауыты жэне күкіртті түйіршіктеу жобасын ... ... ... ... ... ... түйіршіктеу жобасы
Теңіз шекарасындағы ашық жерде көп мөлшерде жиналып жатқан күкірт мәселесін
шешуге оң ... ... Бұл ... іске қосу үшін 55 ... ... ... ... күкірт арнайы қапшықпен қапталып негізінен
Қытай, Ресей жэне ... ... ... ... ... ... ... аз көлемде және өте арзан бағамен сатылып жатты. Ал
қазір жаңа технологияларды енгізу барысында ТШО ... ... ... және ... ... ішкі және сыртқы нарықтарға
сәтті сатып жатыр. Күкірт мәселесін шешу үшін және мұнай ... ... үшін ... ... ... ... ... айдау жобасы мен
екінші буын жобаларын іске ... ... ... ... Б. ... как ... экономического развития» / Общ. Ред.
И вступл. Б.В. Сазанова - М.: Прогресс, 1990. - 296 ... Қ. ... ... және оның ... ... үшін ... қандай?
- «Егемен қазақстан» газеті, 2 наурыз 2004ж.
3 Т. Батпенов. Состояние и ... ... ... в РК - ... - ... 2003 №2 - 93 - ... К. Сағадиев. Бәсекеге қабілеттілікті өзіміз жасауымыз керек - «Егемен
Қазақстан» 9 сэуір 2004ж. 26.
5 А. ... ... ... ... ... ... -
«Саясат», 2001 №2 - 57 -59 6.
6 ... 2005ж. ... ... «Егемен Қазақстан» ақпан, наурыз
2004ж.
7 Қ. Бораш.Кластер - «Егемен Қазақстан», 15 қазан, 2004ж.
8 Адем ... ... ... ... индустриалдық -
инновациялық бағытының маңызы - Қаз.жоғ. мектебі №2 2004ж. 244 - 2476.
9 ... Wогld ... ... С. Әліпбай. Жаңалыққа жанашыр - «Егемен Қазақстан», 20 ... ... А.О. ... (МИТ РК) - ... ... ... РК - пленарное заседание «Гос. Регулирование инновационной
деятельности.
12 Т. Winterton, Б. Шердабаев ... 15 жыл» - ... - ... ТШО - ның ... ... стратегиясы
14 ТШО -ның 2005-2008жж. бизнес - жоспары
15 ТШО - ның 2005-2008жж. ҚР ... ... ... ТШО ... ... алынған мәліметтер
17 «ТШО жаңалықтары» газеті, 16-17 желтоқсан 2007ж.
18 Интернет: инвестициялау объектісі ретінде инновация қызметі
19 ... ... ... / Под ред. С.Д. ... ... менеджмент. Справочное пособие. М.:1998.
21 ... В.Г., ... Л.Г. ... ... Водачек Л., Водачкова О. Управление инновационными нововедениями.
Пер.с англ.- М.: Экономика, ... ... Г. ... ... Алматы: 1997.
24 Уткин Э.А., Морозова Г.И. Инновационный менеджмент. – М.:1999.
25 ... Ф. ... ... – М.: ... 1990.
Қосымша А
Сыбағалы эксплуатациялық ... ... ... ... ... |1999 ... ... төлемі |92,9 |112,0 ... | | ... | | ... ... |338 443 |304 887 ... ... сату |0 |0 ... газ |3 171 |6 727 ... |20 864 |17 182 ... |2 042 |856 ... кірістер барлығы |364 519 |329 652 ... ... ... |1 288 |1 222 ... ... ... |-730 |-534 ... да кірістер |124 |31 ... ... |365 201 |330 372 |
| | | ... | | ... ... |22 158 |26 022 ... ... бағалау және іске қосу үшін|1 478 |2 852 ... | | ... ... үшін ... |63 |381 ... сату ... ... сатып алу |8 706 |5 765 ... және тозу |75 400 |75 833 ... ... |16 049 |3 455 ... және ... |77 050 |78 535 ... |38 524 |32 797 ... және қарыздар бойынша шығындар |2 777 |2 598 ... ... |0 |0 ... ... |242 205 |228 238 ... төлеместен бұрын пайда |122 996 |102 135 ... үшін ... |36 899 |30 640 ... ... кейін пайда |86 097 |71 494 ... ... ... ... 2005 -2008 жж. ... - жоспарынан
алынды.
Қосымша В
Эксплуатациялық және үлес эксплуатациялық шығындар диаграммасы.
Ескерту: бұл диаграмма ТШО интернет сайтының «ТШО көрсеткіштері» тарауынан
алынды.
|Бөлімше аты |2004 ... |
| ... | | | | ... |7 |7 |7 |7 |7 ... және ... ... |11 |11 |11 |11 |11 ... |16 |16 |15 |15 |15 ... ... ... |13 |13 |13 |13 |13 ... ... |3 |3 |3 |2 |2 ... |3 |3 |3 |3 |3 ... |8 |13 |14 |14 |14 ... |1 |1 |1 |1 |1 ... |1 |1 |1 |1 |1 ... |239 * |252 |284 |305 |312 ... ... |302 |320 |352 |372 |379 ... ... ... топ |13 |- |- |- |- ... ... |4 |5 |5 |5 |5 ... ... шығындары |319 |325 |357 |377 |384 ... ... ... ... ... ... ... АҚШ доллары
инфляцияны ескерген жағдайд. Ескерту: кесте ТШО 2005-2008 жж. бизнес -
жоспарынан алынды.
Эксплуатациялық шығындар бюджеті
Ескерту: ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарық жағдайында өндіріс тиімділігін арттыру65 бет
Нарық экономикасы жағдайында өндіріс тиімділігі арттыру жолдары37 бет
«Ақтау теңіз порты» АЭА-ның даму концепциясы19 бет
«ТеңізҚұрылыс» ЖШС-нің маркетингтік қызметін талдау52 бет
Антикалық жерорта теңізінің медецинасы20 бет
Арал теңізі9 бет
Арал теңізі мәселесі6 бет
Арал теңізі туралы6 бет
Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері3 бет
Арал теңізінің жағалық сызығының өзгеруін картографиялау26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь