Техногенді заттармен ластанған аймақтардағы өсімдіктердің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктерін зерттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5

1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1 Астық тұқымдастар дәніндегі амилазаның әртүрлі формалары
1.2 .Амилазаның изоферменттерінің құрылымдық.функционалдық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
15
1.3 Астық тұқымдастар дәніндегі амилазаның шоғырлануы мен латенттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
17
1.4 Астық тұқымдастар дәніндегі амилазаның реттелуі ... ... ... ... ... ... 19

2 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... .. 24
2.1.Зерттеу обьектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
2.2.Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.2.1. Ферментті бөліп алу және белсенділігін анықтау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.2.2.Амилазаны электрофорез әдісімен жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... 25

3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ ... ... ... ... 27

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... 35
Басқа да көптеген ферменттер сияқты, амилотикалық ферменттер де жоғары сатыдағы өсімдіктерде кеңінен таралған. Олар көмірсулар метаболизміне қатысып, сонымен қатар өсімдік шикізатын өңдеудің технологиялық процестерінде де маңызды роль атқарады. Амилазалар, қор көмірсуы крахмалды, олардың жеңіл қабылданатын формасына дейін, әрбір тірі клетканың зат алмасу процесіне қатысатын қанттарға дейін ыдыратады. Астық тұқымдастар амилотикалық ферменттердің маңызды көзі болып табылады. Олардың дәндерінде тыныштық күйінде де, өсу сатысында да активті амилазалар көптеп кездеседі.
Піскен нан мен амилаза активтілігі деңгейі арасында ертеден-ақ тығыз корреляция бар екені анықталған.
Өсімдіктер полисахаридінің гидролизіне қатысатын ферменттер жайлы көптеген зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Астық тұқымдастар дәніндегі амилатикалық ферменттердің жинақталу заңдылығын, олардың синтезінің механизмін, қор ретінде жинақталуын зерттеу, өсімдік өнімділігін көтеру және дәннің сапасын программалаудың ғылыми негізін қалау үшін аса маңызды.
β–амилаза метаболизмі өсімдіктің негізгі қор заты - крахмал мен полисахаридтердің жинақталуымен және гидролизімен тығыз байланысты, аса маңызды фермент.
Амилаза ферментінің активтілігін реттеуді зерттеу аса маңызды ауылшаруашылық дақылы бидай дәнінің өңдеу және сақтаудағы көптеген процестерді түсінуге байланысты көптеген ғалымдардың осы ферментке деген қызығушылығы туындап, назар аударуда. Бидай дәнінің сапасының биологиялық және технологиялық көрсеткіштері осы ферменттің активтілігімен байланысты. Астық тұқымдастардың амилаза ферментіне изоферменттік спектрлердің кең полиморфизмі тән екені белгілі. Бұл ферменттің, дән эмбриогенезінің белгілі бір сатысында α- амилаза “өніп-өсу” және α-амилаза “пісіп-жетілу” деген генетикалық детерминирленген формалары бар. Бұл түрлердің әрқайсысы электрофоретикалық гетерогенді.
Бидай дәнін әлемдік рынокқа экспорттайтын көптеген мемлекеттерде өніп-өсу α-амилазасының жоғары ылғалдылық жағдайындағы бақыланбайтын синтезі нәтижесінде бидай дәнінің шамамен 30%-ының сапасы төмендейтіндіктен астықты сақтауда үлкен мәселе туындап отыр [1]. Шығынға әкеп соғатын көптеген себептердің арасындағы бастысы дәннің- уақытынан бұрын өніп - өсу процесі. ҚР ҰҒА М.Ә. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты, астықтұқымдастар биохимиясы лабораториясында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, дәннің сапалық сипатына айтарлықтай үлес қосатын – “пісіп-жетілу” амилаза [2,3]. Бұл ферменттің, дәннің өсіп-өнуінің алғашқы сатысында крахмал түйіршіктерінің гидролизін бірінші болып бастайды.
Пісіп-жетіліп жатқан дәндегі латентизация процесі бүзылуында, “пісіп-жетілу” α-амилазасының қатысуымен крахмалдың бақылаусыз гидролизі орын алады. Сәйкесінше, дәннің сапалық көрсеткішінде α-амилаза пісіп-жетілу мен латентті α- амилазаның ролі жоғары.
1 Овчаров К. Е. Физиология формирования семян.- М.: Колос, 1976.- 247 с.
2 Дарқанбаев Т. Б., Фурсов О. В. Амилазы зерновых и регуляция их активности. Успехи Биол. хим. Сб. науч. тр. М.: Наука, 1982, т.22 - C.137-151.
3 Фурсов, Аникеева, Хайдарова, Дарқанбаев, 1978.
4 Tkachuk K, Kruger J. E. Wheat alpha-amylazes7 Physical characterization Biophys. Biochem. Acta, 1982 V.68 N2 P.175-183.
5 Miyata S, Akazawa T.alpha-amylase biosintesis. Evidence for temporal sequence of NH-terminal Reptide cleavage and protein glucosilation / Proc. Nat. Su. USA 1982. v.79 p.6566-6568.
6 Jones R.L., Girloy S.,Hillmer S. The role of calcium in the hormonal regulation of enzyme synthesis and secretion in barley aleurone // J. Exp. Bot.-1993.-44.-P.207-212.
7 Olered R. Amylase alpha osh straisetudier hos prosad. //Sveriges., Utsades Forenings Tidskrift, 1977. v.87. Nsp., P. 91-103.
8 Waangenaar S., Luctenborg T. F. Alpha-amylases of rye seeds. //Phytochemistry. 1973. v.12. - P. 1243-1247.
9 Фурсов О. В., Перуанский Ю. В., Изоамилазы эндосперма родительских форм пшеницы и их изменчивость у гибридов в пройессе пропрастания /Известия АН Каз ССР. 1975, N4 - С. 24-28.
10 Kruger G. E. Changes in amylases of Hard red spring wheat during drowth and maturation. //Cer. Res. Commun., 1972, v.49. - P. 379-390.
11 Хакимжанов А.А., Фурсов О.В. Различные формы α-амилазы зерновок риса// Физиология растений.-1994.-41,№3.-С.415-419.
12 Дарқанбаев Т. Б.,Фурсов О. В., Хайдарова Ж. С. Амилолитические ферменты зерна злаковых. //1У Конф. Биохим. Республик Средней Азии Казахстана: Тез. Докл.-Ашхабад: Ылым, 1986,- C. 256-262.
13 Фурсов О. В., Хайдарова Ж. С., Аникеева Л. А., Хакимжанов А. А., Дарқанбаев Т. Б. Свойства м особенности индивидуальных изоферментов альфа-амлаз зерна злаковых. //У. Всесоюзный биохимический съезд: Тез. докл. М.: Наука, 1986, т.2, с.67.
14 Jacobsen J. V., Bush D. S., Sticher L., Jones R. Evidence for precursor forms of the low isoelectric plant alpha-amylase isosymes secreted by aleurone cells. //Plant Physiol., 1988. v.91. N4. P. 1520-1526.
15 Wezelake R. J., Hill R. J. Inhibition of alpha-catalysed starch granule hydrolysis by cycloheptoamylase. //Cereal Chem., 1984. v.60. N2. P. 98-101.
16 Baulcombe D. C., Bufford A. Gibberellic acid regulated expression of alpha-amylase and six other genes in wheat aleurone layers // Planta. 1983, 157, v. 4, P. 493-479.
17 Рыбалка А. И., Боделал О. П., Литвененко Н. А. Генетический анализ альфа-амилазы зерна пшеницы. // Генетика, 1989, т. 25, №12, C. 2176-2198.
18 Фурсов О. В., Аникеева Л. А., Идгеев Б. К., Дарқанбаев Т. Б. Атакуемость крахмальных гранул зерна пшеницы альфа-амилазой. // Изв. АН Каз ССр, сер. биол., 1982, №6, C. 16-19.
19 Фурсов О.В., Хакимжанов А.А., Дарқанбаев Т.Б. амилолитические ферменты риса // Физиология и биохимия культ.растений. -1985,-17, №5-С.486-490
20 Akazawa T., Hara Nishimura I. Topographic aspect of biosynthesis extracellular secretion and intracellular storage of protein in plant cel. //Ann. Rev. Plant. Physiol./ Ed. By W. R. Briggs. 1985, - V. 36, P. 441-472.
21 Daussant J., Miyata S., Mitsui T., Akazawa T. Enzymic mechanism of starch breakdown in germinating rice seeds. 15. Immunochemical study of multiple forms of amylase/ //Plant., 1983, - V. 71, N1, P. 88-96.
22 MacGregor A. W., Matsuo R. R. Starch degradation in endosperms of barley and wheat kernels during initial stages of germination. //Cereal Chem., 1982, N3, P. 210-215.
23 Gibbons G. c. On localization and transport of alpha-amylase during germination and early seedling growth of Hordeum vulgare. // Carlsberg Res. Commun., 1979, - V. 44., P. 353-366.
24 Каракеева Р. К., Акаева М. М., Юсупова Р., Фурсов О. В. Протеолитические ферменты как активаторы бета-амилазы белковых тел созревающего зерна пшеницы. //Физиол. И биохим. Культ. Раст., 1991, - T.23. №1, C. 97-102.
25 Daussant J., MacGregor A. W., Evolution des alpha-amylase d.orge au cours das premier jours de la germination aspects qualitatuvfs et qyantitafs. // Feur. Brew. Con. Proc. 1979, 17-th Cong. //Berlin, - P. 663-675.
26 Гильманов М.К., Фурсов А.П., Франциев А.П. методы очистки и изучения ферментов растений. – Алмат-ата: Наука, 1981.- 92с.
27 Yu S.-M., Kuo Y.H., Sheu G et al. Metabolic derepression of α-amylase gene expression in susprension cultured cells of rice// J.Biol.Chem.-1991.-266.-P.21131-21137
28 Mitsui T.,Ueki Y., Igaue I Biosynthesis and secretion of α-amylase by rice suspension-cultured cells: Purification and characterization of α-amylase izozyme H // Plant Phisiol. Biochem.-1993.-31, N 6-P.863-874
29 Gibbson R. A., Paleg L. G. Further experiments on alpha-amylase contaning lysosomes of wheat aleurone cells. //Aust. J. Plant. Physiol., 1975, v/ 2, N1, p. 41-49.
30 Crispels M. J., Varner J. E. Gibberellic acid enchanced synthesis and release of alpha-amylase and ribonuclease by isolated aleurone layers. // Plant. Physiol., 1967, -V. 42, P. 394-406.
31 Varty K., Laidman D. L. RNAs from the wheat aleurone cells. // Biochem. Soc. Trans., 1980, -V. 5, N3, P. 328-330.
32 Bush D. C., Strichers L. , VanHustee R., Wagner D., Jones R. L. Intracellular protein and calcium. //J. Biochem., 1989,v. 33, N3, p. 19392-19398.
33 Кефели В. И., Коф Э. М., Власов П. В., Кислин Е. Н. Природный ингибитор роста-абсцизовая кислота. // М.: Наука, 1989, - 184с.
34 Gage D., Fong F., ZeeVaar J. A. D. Abscisic acid biosynthesis in isolated embryos of zea mays. // Plant. Physiol., 1989, -V. 89, N4, - P. 1039-1041.
35 Chandler P. M., Blobel G. The rol of organells in the chemical modification of the primary translation products of secretory proteins. FEBS. Left., 1976, - V. 72, P. 215-226.
36 Robertson M., Walker Simmons M., Munro D., Hill R. D. Induction of alpha-amylase inhibitor synthesis in barley embrious and yong seedling by abscisic acid and dehydration stress. // Plant. Physiol., 1989, -V. 91, N2, P. 415-420.
37 Cornford C. A., Black M. J., Dausssant J., Murdoch M. Alpha-amylase production by premature wheat (Triticum aestivum L.) embryos. //J. Exp. Bot., 1987, -V.38, N187, P. 277-285.
38 Jacobsen J. V., Shaw D. S. Heat-stable protein and abscisic acid action in barley aleurone cells. // Plant. Physiol.,1989, -V. 91, N4,- P. 1520-1526.
39 Soponen T., Lauriere C Release and activity of bound alpha-amylase in germinating barley grain. Plant. Physiol.,1989, -V. 89, N2, -P. 244-249.
40 Соболев А. М. Запасание белка и семенах растений. //М., 1985.
41 Элпидина Е.Н., Дунаевский Я. Е., Белозерский М. А. Выделение и характеристика белковых тел из семядолей покоящихся семян гречихи. //Биохимия, 1990, - T.55, вып.3 , - C. 458-460.
        
        РЕФЕРАТ
Магистрлік диссертация жалпы 39 беттен тұрады. Құрамында 7 сурет, 7
кесте, 44 пайдаланған ... ... ... ... ... ... ретінде Sanguisorba L
(кровохлебка, дәрі шелнасы) және Potentilla strigosa Pall. ex ... ... ... және бақылау аймақтардағы жапырағының
және сабағының анатомиялық кесінді жасау және ... ... ... құрылымдық сипаттама беру.
Мақсаты: Техногенді заттармен ластанған ... ... және ... ерекшеліктерін зерттеу.
Міндеттері:
• 1. Ластанған және бақылау нүктелеріндегі доминантты өсімдіктерге
салыстырмалы тұрғыда морфологиялық сипаттама беру
• Ластанған және бақылау нүктелеріндегі доминантты ... ... ... ... ... ... сәулеленудің әртүрлі дозалық жағдайында тіршілік ететін
өсімдіктердің құрылымдық параметрлеріне ... ... ... ... ... ұшыраған өсімдіктерде
төмендегідей өзгерістер туындады: өсімдідік биіктігінің, жапырақ ұзындығы,
тераттардың ... ... ішкі ... ... өзгеруі. Сонымен
ұзақ уақытқа созылған ионданушы сәулеленудің тіршілік формасы әртүрлі
өсімдіктердің сыртқы және ішкі құрылыс ... ... ... |
|........................ | |
|1 ... | ... ... | |
|1 ... ... дәніндегі амилазаның әртүрлі формалары | ... ... ... ... | ... |
|......................... | |
| 1.3 ... ... ... ... ... мен | ... |
|.................................... | ... ... ... дәніндегі амилазаның |19 ... | |
|2 ... ... ЖӘНЕ ... |24 |
| ... |24 ... ... | |
| ... |24 ... ... | ... ... ... алу және ... ... | 24 ... |
|................................... | ... ... ... ... |25 ... | |
| | 27 |
|3 ... НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ................ | |
| | 34 ... ... | |
| | 35 ... ... ... | ... да ... ферменттер сияқты, амилотикалық ферменттер де жоғары
сатыдағы өсімдіктерде кеңінен таралған. Олар ... ... ... ... ... ... өңдеудің технологиялық
процестерінде де маңызды роль атқарады. Амилазалар, қор көмірсуы ... ... ... ... ... ... тірі ... зат алмасу
процесіне қатысатын қанттарға дейін ... ... ... ... ... көзі болып табылады. Олардың дәндерінде
тыныштық күйінде де, өсу сатысында да ... ... ... кездеседі.
Піскен нан мен амилаза активтілігі деңгейі арасында ертеден-ақ тығыз
корреляция бар ... ... ... ... ... ферменттер жайлы
көптеген зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Астық ... ... ... ... ... олардың синтезінің механизмін, қор ретінде жинақталуын зерттеу,
өсімдік ... ... және ... ... ... ... ... үшін аса маңызды.
β–амилаза метаболизмі өсімдіктің негізгі қор заты - ... ... ... және гидролизімен тығыз байланысты, аса
маңызды фермент.
Амилаза ферментінің активтілігін реттеуді ... аса ... ... ... ... ... және сақтаудағы ... ... ... ... ... осы ... деген
қызығушылығы туындап, назар аударуда. ... ... ... және ... ... осы ферменттің активтілігімен
байланысты. Астық тұқымдастардың амилаза ферментіне ... кең ... тән ... ... Бұл ... дән
эмбриогенезінің белгілі бір сатысында α- амилаза “өніп-өсу” және α-амилаза
“пісіп-жетілу” деген генетикалық ... ... бар. ... әрқайсысы электрофоретикалық гетерогенді.
Бидай дәнін әлемдік рынокқа экспорттайтын көптеген мемлекеттерде өніп-
өсу α-амилазасының жоғары ылғалдылық ... ... ... ... ... ... ... сапасы төмендейтіндіктен
астықты сақтауда үлкен мәселе туындап отыр [1]. ... әкеп ... ... ... ... ... ... бұрын өніп - өсу
процесі. ҚР ҰҒА М.Ә. Айтхожин ... ... ... және биохимия
институты, астықтұқымдастар биохимиясы лабораториясында жүргізілген
зерттеулер көрсеткендей, дәннің ... ... ... үлес ... ... ... [2,3]. Бұл ... дәннің өсіп-өнуінің алғашқы
сатысында крахмал түйіршіктерінің гидролизін ... ... ... ... ... латентизация процесі бүзылуында, “пісіп-
жетілу” α-амилазасының ... ... ... ... ... ... дәннің сапалық көрсеткішінде α-амилаза пісіп-жетілу мен
латентті α- амилазаның ролі жоғары.
Соңғы жылдары астықтұқымдастардың ... ... және ... ... ... ... ... ізденістер көптеп жүргізілуде [4,5]. Фермент рөлінің ... оның ... ... ... ... ... зерттеуге үлкен көңіл бөлініп отыр. Бұл процестер гормондар, Са
иондарымен, ... ... ... ... мақсаты: күріш дәніндегі және оқшауланған ұрықтарындағы
амилаза ферментінің көмірсу метаболиттерімен реттелуін зерттеу.
Жұмыстың міндеттері:
1. Күріштің оқшауланған ... алу ... ... ... ... мен ... және оның өніп-өсу кезеңінде
өзгеруінің динамикасын ... ... жеке ... ... мен ... әртүрлі
қанттардың әсерін зерттеу
3. Амилазаның белсенділігіне фитогормондардың әсерін зерттеу
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1. Астық тұқымдастар дәніндегі ... ... ... дәні өсуі ... ... ... бірі – дамып жатқан
өсіндінің ұлпасы қалыптасу үшін азық ретінде қолданылатын ... ... ... ... ... Қор ... мобилизденуі
-өсімдіктің өніп - өсіп жатқан ... ... ... ... Өніп ... кезіндегі крахмал гидролизінің негізгі ... ... ... аса ... ... әсер ету ... бойынша бұл ферменттер мынадай топтарға
бөлінеді: α ... ... α - ... ... және
тармақталған ферменттер. Крахмал компоненттерінің энзиматикалық ыдырауында
ферменттердің бес типі ... ... ... ... ... ... ... α-амилаза (1,4-глюкан 4-глюкогидралаза)
ерекше орын алады. Крахмалдың инактивті түйіршіктерін тек қана α - ... ... ... және Деккер бұл түйіршіктер деградациясының
мынадай схемасын ұсынады:
Крахмал α-амилаза ... ... ... ... α-глюкозидаза
Глюкоза.
Сурет 1 – крахмал түйіршіктері деградациясы
Схемада түйіршіктерді ыдыратуға қатысатын ... ... ... та ... гидролизі бұл полиқанттардың α – 1 - ... ... және ... әсер ... ... (α-1-6 гликозидаза) болмаған жағдайда мүмкін
емес. Астық тұқымдастар дәніндегі бұл ... ... ... ... да ... соңғы жылдары зерттелу үстінде.
Фермент молекуласы құрылымының ерекшелігі ... ... ... белгілі. Бидайдың амилаза комплексінің
ферменттерінің химиялық құрамын алғаш рет орыс ... ... ... α ... ферменттерден ерекшеленетін β - амилаза молекуласының
негізгі ерекшеліктерінің бірі ... ... ... ... ... бидай дәніндегі β - амилазаның (α-1-4-
глюканмальтогидролазалар) ... ... ... және ... ... ... тұз ерітінділерімен экстракцияланған
“бос” және ... ... және ... ... ... ... формаларын ажыратуға болады.
β-амилазаның әртүрлі формаларының ерекшеліктерін зерттеу
барысында, бос ферменттер мынадай изоэлектрлік нүктелер ... (pI); ... 5,6; 5,8 ие ... белгілі болды. Экстракттарды сақтаудан кейін (pI);
4,8 және 4,9 мәніне ие ферменттер ғана ... ... ... сульфатымен фракциялағаннан кейін “бос” β-амилазалар
компоненттері екі топқа ... ... (pI) 4,8 және 4,9 ал ... 5,8 тең ... ... ... ... болды, (pI)
5. Өніп - өскен ... ... (pI) 5,5 және 5,8 ... ие екі ... ... ... ... 10%-ы (pI); 4,8 және 4,9
ауданына тиісті болды. Алынған нәтижелерге қарап, авторлар барлық β-амилаза
формаларының молекулалық ... ... ... ... ... келді.
Астық тұқымдастар β-амилазасын иммунологиялық зерттеу қарабидай, бидай
және арпа ферменттерінің арасындағы жақындықты ... ... ... ... сақтау барысында ферменттің жоғары молекулалы формаларының
активті төменгімолекулалы компоненттер түзе ... ... ... көрсетілген мәліметтер β-амилазаның күрделі молекулаүсті құрылымын
көрсетеді. β-амилаза ... ... ... әсер ... ... және ... ... тобы бойынша белгіленген
синтетикалық амилозамен жүргізілген эксперименттер, фермент субстрат ... ... ... төрт ... ... ... ... фермент әрқайсысының активті орталығы бар төрт суббөліктен
тұратынын білдіреді. Нику ... ... ... ... дәніндегі β-
амилазаның мономерінің молекулалық массасы - 47 000-ға тең. Мономердің
басқа формасы ... ... ... да бір ... ... түрде
болған және молекулалық массасы 72 000-ға тең.
Бидай дәнінде β-амилазамен агрегат түзетін белоктар болатыны, оның
молекулалық массасы - 40 000 ... ... ... арпада және құлмақта
да бар болатыны анықталды. ... ... ... бойынша бидай
дәніндегі β-амилазаның мономерінің молекулалық массасы 64 200-ді ... және ... ... ... ... Әдебиеттерде
кездесетін бидай дәніндегі β - ... ... ... ... ... - қайшылықтар әртүрлі зерттеу ... ... және ... ... ... алынған және ... ... ... үш ... ... А, В және сәйкесінше Е компоненттері үшін оптимальды рH мәні ... 5,2 - 5,6 ... ... компоненттердің седиментация коэффициенті
ұқсас, шамамен 4,56 S-ке тең. Бұл белоктар амин ... ... ... ұқсас. Глицин және метиониннің жоғары концентрациясымен Е компоненті
ғана ерекшеленеді. Барлық үш компонент 4 SH ... және 1 ... ... қышқыл белоктар болып табылады. А, В және ... үшін pI 4,9 4,4 және 4,1 мәні ... ... пен ... ... ... үшін төменірек изоэлектрлік мәнін, олардың
қолданған әдістерінің толық жетілдірілмегенімен немесе зерттеу ... ... ... ... ... және Дорфмюллер
бидайдан және арпадан алынған β-амилазаның гомогенді препараттарының амин
қышқылдар құрамын салыстыра ... Олар ... және ... ... мөлшерін (барлық амин қышқылдардың 20 %-ынан жоғары)
көрсетті. Препараттар ... ... ... ... және тирозин мөлшері
бойынша бірқатар ... ... ... ... ... ... ... таза деңгейде алғанын айтады. Осы
авторлардың жұмысында, β-амилазаға химотрипсиннің ... ... ... мен арпа ферменттеріндегі ... мен ... ... ... ... ... байқалды.
α-және β-типті амилазалардың қасиеттерінің негізгі ерекшеліктеріне
тоқтала кету керек. Бәрінен бұрын, олар бір-бірінен ... ... ... ... ажыратылады. Егер де ерігіш крахмалға немесе
амилозаға β-амилаза әсер еткен кезде тек ... ... ... α - амилазамен осы субстраттардың гидролизінде олигоқанттар немесе
декстриндер түзіледі, олар кейіннен мальтозаға және α-формадағы ... ... ... ... ... ... мөлшері фермент концентрациясына
және ортаның ... ... ... ... тек ... ... гидролиз өнімі β- соңғы декстрин ... ... ... ... Бұл факт ... үшін ... ... үшін қолданылады. Сонымен қатар, жоғарыда айтып өткендей, α-амилаза
энергия қоры ... ... ... ... ... ... ... жалғыз ферменті болып табылады. Энергия қажет ... ... ... өніп - өсу процесінде түйіршіктер метаболизмге
қатыса бастайды, крахмал гидролизінің ... ... ... ... ... ... ... түйіршіктердің бөлшектеп ыдыратылуы,
ыдырау сатысында крахмал метаболизміне басқа да ферменттердің қатысуына
мүмкіндік туғызады.
Еріген ... ... ... ... ... α-
амилазаның түйіршіктерге әсері керемет емес. In vitro ыдырату жылдамдығы
крахмал түйіршіктерінің типіне де, ... ... де ... ... α-амилазасы арпа ферменттеріне қарағанда ... ... аз ... ... ... екі сортының
дәніндегі жоғары дәрежеде тазартылған α-амилазаның ... ... ... ... зерттелді. Түйіршіктер мөлшері бойынша
глицерин концентрациясының сатылы градиентінде төрт ... ... ... ... ... және амилоза құрамына
тәуелділігі көрсетілді. Бәрінен де, фермент әсеріне ... ... ... ірі ... тап ... ... олардың фермент молекуласымен байланысу қабілетіне де тәуелді
екені белгілі. Крахмалдың нативті ... β - ... ... жоқ және бұл ... ... және β ... ... спецификалылығымен қоса,
физикалық, химиялық қасиеттерімен де ерекшеленеді. β-амилазалар 10 минут
700 С да және 20 мин 650 С да өз ... ... Бұл ... ... ... та рH 3,3-те 20 мин ішінде олар ... және ... ... ажырату үшін β-амилазаны 52,50С та
қыздырады, ал ... үшін 50-560 С да ... ... ... Бидай
дәніндегі α-амилаза β-амилазамен салыстырғанда, жоғары pH-оптимумға ... ... ... агенттермен активтендіретін болсақ, α-
амилаза активтілігін көрсету үшін Ca2+ ... ... ... ... қарасақ, Ca2+ белокпен химиялық байланысқан және осы байланыстар
фермент молекуласына каталитикалық активтілік көрсету үшін қажет ... ... β - ... ... α - ... ферменттер молекулалық
массасы 41 000-50 000 болатын бір полипептидтік тізбектен ... ... α - ... ... ... Шифф периодатты реактивпен
қолайлы бояғанда, фермент табиғаты гликопротеидті екенін көрсетті. α ... ... ең ... ... оның негізінен крахмал және
гликоген ... ... ... Бұл ... ... α ... аффинді колоналы хромотографиясы негізінде анықталды.
Сильванович пен Хилл жоғарыда айтылған ... ... ... ... хромотографиямен ферментті
гликогенмен тұндыру әдісін ... ... таза ... алды. Бұл
әдістің ерекшелігі β - амилазаны инактивтендіру үшін алдын ала 700 С ... ... ... гликогенмен тұндыру. Гликогенмен байланысқан
ферменттің ... ... 100% деп ... таза ... ... ... бидай дәнінің α-амилазасының қасиеттері біршама толық зерттелген.
700 С - да ... ... ... ... ... және фракциялау жолымен тазартылған ферменттер алынды. Ткачук ... ДЭАЭ ... ... ... ... алынған α -
амилазаның төрт компоненттерінің қасиеттерін зерттеді. Бұл ... 0,001M Ca2+ бар ... Ca2+ ... жоқ ортаға қарағанда 10 есе
жоғары болатыны белгіліленді. Компоненттердің седиментация коэффициентінің
орташа мәні 3,7S-ке тең. Бұл белоктардың ... ... ... мәнге ие (pH 6,05-6,20). ... ... ... pH-5,5 ... ... 600 С – да 3 ... инкубациядан соң
ферменттер 20% -ға дейін активтілігін сақтап ... Бұл төрт ... амин ... ... бойынша өзара ұқсас. Олар глутамин,
аспарагин қышқылының және глициннің мөлшерінің көптігімен ... ... ... ... ... ... серин, пролин, глицин және
аланиннің мөлшерінің жоғарылылығымен, ... және ... ... ерекшеленеді. α-амилаза белоктарының, β-амилазадан ерекшелігі,
өз құрамында цистеині жоқ. Авторлар α - ... ... ... өнімі болуы мүмкін, молекулалық ... 21 000 ... ... ... алды. Бұл ферменттің активтілігін тежейтін, реттеуші
белоктардың бірі ... ... ... процесінде синтезделетін α -
амилазаның төрт негізгі компоненті барлық ... ... 95% ... ие, ал қалған 5%-ы бос минорлы компоненттер үлесіне тиеді. Қатты
бидайдың өсіп - ... ... ... ... ... ... α-
амилазаның сегіз компоненті бар екені анықталды. Авторлар, бұл препаратты
ДЭАЭ ... ... ... жеті фракцияға бөлді.
Бірақ та, NaCl - дың ... ... (0,1M ) ... ... ... ... компонентке ие болды. Сонымен,
қазіргі таңда α-амилазаны жеке компоненттерге бөлетін сенімді әдіс жоқ.
Гексаплоидты ... ... ... жатқан дәніндегі α-амилаза
жеткілікті түрде сипатталған. Авторлар, аффиндік хромотографияны қолдана
отырып ... ... ... таза ... ала ... ДЭАЭ ... хромотография көмегімен α-амилазаның үш компоненті анықталды. Олар
бірнеше белгілері бойынша өзара ұқсас. ... 3,6-5,75 ... ... ... ... бар ... электрофорез барысында
үш компоненті бар тотальды ... ... ... ... ... 000). Ол биогельдегі ... ... ... ... ... мән көрсетті: 36 000-38 000. Электрофорез ... өніп - ... ... ... ... ... ... жоғары молекулалы формалары түзіледі (53 000). Сонымен ... ... ... ... ... бойынша да
ерекшеленеді. Пісіп - ... ... ... ... нүктелері pH 4,65-5,11 диапазонында, ал өніп -өсудегі дәнде pH-
6,02-6,20 болады. Пісіп- жетілудегі ... ... ... өсіп-
өнудегімен салыстырғанда төменірек екенін атап өту керек.
Бидай - ... ... ... және ... ... α-амилазасының қасиеттеріне салыстырмалы зерттеулер жүргізілді.
Тритикалдың өніп - өсуіндегі дәндегі ферменттің ... ... 40 000 ... ... ... бұл көрсеткіш бидай α-амилазасының мәнімен сәйкес
келеді. Тритикал ... рH ... ... ортаға жақын және pH 4,5-
6,0 аралығында болады. ... мен ... ... ... мен ... ... мәні ... жақын.
Авторлар тритикал α-амилазасын КМ ... ... ... ... екі ... α-І және α-ІІ ... 80%-ы α-ІІ ... тән болды. α-І тобының ферменттері
термолабильді.15 минут 60 С да қыздырғанда 20% ... ... ... бұл ... α-ІІ ... ферменттері өз әсерін өзгертпеді. Ферменттің
бұл екі тобы изоэлектрлік ... ... да ... α-І ... pH 4,6-5,0 ... ал α-ІІ - pH - 6,2 - де болады. ... ... ... өз қасиеттері бойынша бидайдың пісіп - ... ... ... ... болмаған дәннің өніп-өсуге қабілеттілігін
жоғалтатыны белгілі. Бидай дәнінде ... екі түрі ... ... [6]. ... пісіп - жетілу процесінде синтезделеді, ол дәннің
толық піскен кезіндегі ... ... ... және өніп-өсу кезеңінде
активтеледі, оны “пісіп ... α- ... ... ... ... ... Келесі α-амилаза өніп - өсу немесе “malt” ... ... ... ... r-,tqtl3. Индуцирлеуші гиббереллин қышқылы ... ... ... да, ... ... да, алейрон қабатында да жүретін
гиббереллин қышқылы синтезі нәтижесі. α-амилаза ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл
ферменттің молекуласы - молекулалық ... 40- 45 kDa ... ... тізбегі. Бұл глютамин, аспарагин және глицин қалдықтарының
жоғары мөлшерінен тұратын ... ... ... ... ... ... жоқ, ... изоформалар түрінде
болады. С. Ваонгенаару және Т. Ф. Луктенборг бойынша, α- амилазалар а ... ... ... 15 ... 700 C - ка ... ... ... рН төменгі мәнінде, ЭДТА-Na2 әсерінен инактивтелетін түрі. Ал
амилазалардың β-типі рН 3.3 мәнінде ... ... ... ... да, және ... ... ... [7]. “green”
изоферменті де, “malt” формасы да гликопротеидтер болып табылады.
О. В. Фурсов және Ю. В. ... ... ... ... ... ... үш ... тез (жылдам) (3 – 4 - альфа амилазды компонент) А тобы, аралық (В α
- ... ... жай С топ (А α ... ... ... Олеред және Д. Джонсон бидай және қара бидай дәнінің өніп -
өсіп жатқан эндосперіндегі α-амилазаның екі типін ... ... тобы ... (malt), ...... немесе (green). Ферменттің
“солодты” түрі дәннің өніп - өсу процесінде пайда ... бұл ... ие, ... ... ... ... ... активтілік көрсетеді. Ферменттің бұл тобы ... ... ... ... ол мүмкіндігінше толық ... ... ... . ... ... α - ... компонентінің (А, В,
С) “пісіп –жетілу” α-амилаза (А ... және ... ... ... (В,С ... изоформасы жататын үш тобы бар екенін көрсетеді [2, 8, 9].
Күріш және жүгері дәндері үшін (ABC) ... үш ... ... ... ... олар ... - жетілудегі дәнде болады
[2, 5,10].
α-амилаза изоферменттерінің екі ... да ... ... ... ... ... [11]. “пісіп ... ... ... нүктелері pI 4,7 - ден 5,2 аралығында
болады. ... - ... ... ... ... ... тар
диапозонда 6,05 - тен 6,35-ке дейінгі аралықта болады. Өніп - өсіп ... ... ... pH оптимумы 5,5 - 6,0. Сонымен қатар,
бидайдың өніп - өсіп ... ... ... жекелеген топтары
үшін де активтілігі анықталған. α-амилазаның жалпы активтілігінің 48%-ы В
компонентіне, өніп-өсіп жатқан ... С ... 14% , ... ... ... шамамен 38%-ы келеді (Дарқанбаев, Фурсов, 1984;).
Дж. Якобсеннің жұмысында арпа ... ұлпа ... pI ... ... ие ... болатыны көрсетілді [12].
Авторлар, клеткаішілік бұл ... ... ... ... ... табылады деп есептейді.
α-амилазаның ерекше қасиеті, оның ... ... ... болып келетін заттармен өзара әрекеттестігі. Р. Везелайка және Р.
Хилл [13] терминологиясы ... ... ... ... ... беретін циклодекстрин сияқты, табиғаты көмірсу болып
келетін ... ... ... ... ... бар ... анықталды.
Олар бұл орталықты “байланысу’ орталығы деп атады. Қосымша ... ... ... ерігіш крахмалдың гидролизіне ... ... ... бұл ... ... ... айтады.
Д. С. Баулкомб және А. Буффолд [14] ... ... ... ... ... ... ... құрылымы бар
молекулалар α-амилазаның екі формасын ... ... ... ... ... кең ... қамтамасыз ететін көптеген Amy І
және Amy ІІ гендерінің азығы болып табылады .
Бидай ... ... ... ... ... ... А. И. Рыбалко лабораториясында жасалды. Тәжірибеде,
Соналик және KVZ-GUT 75 сорттарының шағылыстыруының 4 ... /15/. ... ... ... ... ... ... 6В хромосомаларының иықтарындағы локустармен тәуелсіз бақыланады. 6B
хромосомасының локусы бір активті және бір ... ... ... ... ал 6A ... екі ... ... Циано
79 сортында және N 42726 ... ... ... үшін 4 тәуелсіз
тұқымқуалайтын әрқайсысы екі (бір активті және бір активті емес) аллельмен,
локус жауап береді. Олар 6A, 6B және 6D ... q ... ... және ... ... ... құрамы 6A және 6B
хромосомаларының q ... екі ... ... ... ... ... ... және 6D хромосомасының q иығындағы бір
локуспен, екі аллельмен, бірі ... ... ... ... ... ... Chainese Spring ... 6B
хромосомасының α-амилаза гендері клондалды. α-амилазаның аллельді емес
гендерін кодтайтын, бірнеше клондар ... ... ... ... ... шығу ... зерттеу жұмыстары
көптеген лабораторияларда, бидай генетикасы мен ... ... шешу үшін Triticum ... ... ... ... ... жүргізіліп жатыр.
Организмдердің (бактериялар, өсімдіктер, сүтқоректілер) ... ... ... ... ... бірдей
арақашықтықта шоғырланған, амин қышқылдар ... 3 ... ... кальций байланыстырғыш бөлік бар, ферменттің активті орталығы
болып табылатын құрылымның домендік ... оның ... көне ... ... ортақтығына жақын физика - химиялық
қасиеттеріне қарамай, астық тұқымдастардың өніп - өсіп жатқан ... ... мен ... ... ... екі түрі ... Айта кету
керек, латентті α- амилазаның функциясы соңына дейін зерттеліп біткен жоқ,
тек ... ... бұл ... астық тұқымдастар дәнінің өніп - өсу
кезеңінің ең ерте ... ... ... ... ... ... табылады [16].
1.2 ... ... ... гетерогендiлiгi табиғатта кең тараған құбылыс. Егер
өсiмдiктердегi ... ... ... ... жасасақ, Скандалиос гендердiң экспрессиясы даму стадиясына тәуелдi
46 изоформалар жүйесiн ... ... ... негiзгi
мақсаты – олардың клетка дифференциациясындағы және ... ... ... ... ... ең көп ... пiсiп - жетiлу процесiмен тiкелей байланысты ... ... ... ... үшiн ... ұрық, ұрық
қалқаншасы, микроорганизмдер культурасы қолданылады. Бiрақ, кейiнгi кездерi
ұлпа культурасы модель ретiнде және ... көзi ... көп ... ... бұл ... өнiп келе ... тұқымға қарағанда ферменттi көп
мөлшерде синтездеуге қабiлеттi және синтезделетiн (-амилаза изоферменттерге
жақсы бөлiнген.
Күрiш тұқымы ... 3 ... ... ... ... және латенттi. Энзим ДДС электрофорез ... ... А және С ... компоненттерiнiң молекулалық салмағы бiрдей
42 және 46 кД болатын бiр-бiрiне жақын орналасқан 2 полипептидтен ... ... В тобы ... ... 42 кД компоненттен тұрады. ... ... ... және ... ... ... ... белок.
Фермент бiрнеше изоферменттер түрiнде кездеседi.
Астық тұқымдастары көптеген елдерде, соның iшiнде Қазақстанда ... өнiм ... ... Дәндi дақылдарды сақтау барысында дәннің
оруға ... өнуi ... ... ... ... Сондықтан
тұқымдағы (-амилазаның биосинтезi мен секрециясының локализациясы ... ... ... ... ... және изоферменттерiнiң
физико-химиялық қасиеттерiн бiлу өте маңызды.
Өнiп келе ... ... және ... ... ... ... СЭҚ ... болатын 3 топ компоненттерден (А,В,С) тұратын
жоғары дәрежелi гетерогендiлiгiмен сипатталады. Бұл кезде, анодтық топ (А)
өте ... СЭҚ 4 ... В ... және С ... ... ... 3 ... тұрады. Электрофореграмманы денситометрлеу
амилаза активтiлiгiн келесi топтарға бөлуге мүмкiндiк бердi: А – ... ... В – 20 (, С – 35 ( ... ... ... да ... ... бойынша
бiрқатар мәлiметтер алынған. Ферменттiң ең маңызды қасиеттерiнiң бiрi – рН
және температура әсерiнiң ... Бар ... ... астық
тұқымдастар (-амилазасының әсер ету оптимумы рН 4,0-6,5 ... ... ... С тобының активтiлiгi ортадағы Са2+ ионына
айтарлықтай тәуелдi және С және В тобының изоформаларының ... мен ... ... ... ... кальций болуы
керек.
Осыдан бұрын, арпаның, бидайдың және басқа да астық тұқымдастардың (-
амилазасының циклодекстриндермен ... ... ... ...... ... табиғи субстратының
синтетикалық циклдық аналогы. Осы ... ... ... ... ... эффективтi аффиндi тазалауға
лиганда ... ... ... ... ... (- және ... ... суспензиялық культурасы (-амилазасының өзiндiк байланысын
анықтауға эпокси-сефароза 6 В - мен коваленттi байланысқан ... ... ... А ... ... (- және ... ... көрсетiлді, ал С тобының ферменттерi
бұл сорбентке туыстық танытпайды. (-циклодекстринсефарозамен (-амилазаның
екi тобы да ... ... ... ... ... ... ... субстрат байланыстыратын орталықта айтарлықтай ... ... ... ... ... ... арнайы
белоктар – ингибиторлар қатысады. Арпа ... ... ... ... ... рН 7,0 ... максимум активтiлiк көрсетедi. Бiрақ (-
амилаза-ингибитор кешенi тұрақты емес, бұл кешендi бұқаның сарысу альбуминi
тұрақтандыра ... ... ... ... ... ... ... оны биотехнологиияда өсiмдiктердi
зиянкестерден ... ... ... ... жәндiктер және патогендер (саңырауқұлақтар, бактериялар және
вирустар) өнiм түсiмiнiң төмендеуiнiң ... ... Арпа ... ... ... ... ... мен протеазаға әсер етiп,
жәндiк iшегiндегi астың қорытылуына кедергi жасайды. Әр ... ... ... ... ... ... 6 класқа жiктейді.
Ферменттiң табиғи субстратпен байланысуы оның ыдырауындағы ең ... бiрi ... ... ... крахмал гранулаларымен
сорбциялағанда ... жеке ... ... байланыстыру
ерекшелiктерi байқалған. Катодтық изофрементер (С тобы) субстратқа нашар
байланысып, ... алыс ... ... ... ... (А) изоферменттерi
крахмал грануласымен жақсы байланысты. Арақатынастағы ең көп ... топ (В) ... ... ... ... ... ... (-амилазамен байланысқанда ... ... ... ...... ... ... жылдамдығы
арасында да айтарлықтай ерекшелiктер бар. Мысалы, А тобының изоферменттерi
түйiршiктелген ... ... ... да, ал С ... ... крахмалға көбiрек өзiндiлiк (специфичность) танытады.
В тобымен салыстырғанда А тобының компоненттерi ... ... ... ... (Кm 0,38% және 0,68% ... Алынған
мәлiметтер бойынша (-амилазаның А тобы ... ... ... ... В ... ... ... iшкi құрылымдарын бұзады
деуге болады. Екеуi қосыла әсер еткенде крахмал түйiршiктерiнiң ыдырауы
күшейетiнiн айта ... жөн. Бұл ... ... ... ... ... ... дәніндегі амилазаның шоғырлануы мен латенттелуі
Астық тұқымдастар дәнінде әртүрлі анатомиялық ... ... ... ... ... Олардың
активтілігінің деңгейі дамудың физиологиялық сатысына ... ... ... ... ... ... ... кейбіреуінің
активтілігі балауызданып, пісудің соңында тіпті ... ... ... тұқымдастар дәніндегі α-амилазаның латентизация және активация
процестері аз зерттелген.
Дән сапасының ... ... ... ... ... мән беріліп отыр. Алейрон қабаты мен қалқанның, кейін
эндоспермге ... α - ... ... мен ... ... белгілі [17].
Тыныштық күйдегі арпаның дәніндегі α- амилаза алейрон қабатында
және қалқанда шоғырланған және ... ... ... ... ... ... тыныштық күйдегі бидай дәнінен бөлінген α-
амилазаның шамамен 80%-ы және ... 50%-ы ... ... ... түсетін, микросомды клеткалық фракциямен
байланысқан түрде болатыны белгілі болды Әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... α- амилаза синтезінің
орны эндоплазмлық ... ... ... ... табылады [18].
Анатомиялық және гистологиялық зерттеулер, ... ... ... ... ... α-амилаза алдымен ұрық ... ... ... ... арпамен жүргізген тәжірибелерінен, дәннің өніп -өсуінде
α - амилазаның активтілігі ... ... ... ... ... ... [19]. ... бұл ферменттің сандық өзгерісін анықтау үшін
изоэлектрофокустеу және ... ... ... ... да, ... да ұлпасы α-амилазаның бір изозимін өндіретінін
анықтады. Қалқанның изоферменттері дәннің өніп - өсуінің ертерек ... ... ... ... ... ... ұқсас мәліметтерді,
иммунофлюресцентті әдісті қолдана отырып Д. ... [20] ... ... пленкадағы ұлпалар фракциясы әдісімен Т. Аказава және К. Окамото
көрсетті.
Р. Джонс қызметкерлерімен және К. ... ... жас ... ... ... ... болатыны, кейін дәннің
пісіп - жетілу барысында мөлшері көбейетінін көрсетті. Сонымен, ... ... өніп - өсіп ... ... - жетілу сатысындағы
дәні үшін бұл ферменттің алейрон ұлпасында да, ұрықтың қалқан бөлімінде де
шоғырлануы тән. ... ... ... және ... оның эндоспермге
бөлінуі жүреді, сондықтан да ... көп ... ... ... К. ... және оның ... протеиназа әсерінен пісіп-
жетіліп жатқан бидай дәніндегі белоктық дененің β-амилазасының активтілігін
зерттеді [21]. Протеиназа белоктық ... ... ... ... шығарады, сонымен қатар органелла құрылымының біртұтастығын бұзады.
Дәннің эндоспермалық ... ... ... ... ... ... ... күріш дәнінде белоктық денешікпен, ал бидай
дәнінде қор ... ... ... ... К. ... мен ... ... жатқан эндосперм клеткасының шеткі крахмал түйіршіктерінің
беткейінде β-амилаза болатынын көрсетті. Ересек, піскен ... ... ... ... β-амилазаның зимогенді формалары
кездеседі. Сонымен қатар, арпа дәнінің ... ... ... β-амилаза бос түрінен байланысқан формасына ... ... ... ... ... [17].
Астық тұқымдастардың тыныштықтағы ... бұл ... ... ... ... Өніп-өсудің ерте кезеңінде
күріш дәнінде β-амилаза de novo ... ... та ... аз ... ... қатар Д. Доссант және А. Б. Макгрегор папаинмен ... ... ... ... ... - ... ... соң 5
тәулікте кездесетін формасымен ұқсас екендігін көрсетті [22]. ... ... ... ... ... ... синтезделіп, эндоспермда секреттелетін протеиназа әсерінен
өзгеріске ... ... ... ... Өніп-өсіп жатқан дәндегі ... ... екі ... ... ... ... ... немесе de novo синтез есебінен [9]. Көптеген ... ... ... гидролитикалық ферменттер үшін қалыптасу, тыныштық және
өніп-өсу процестерінде активтілігінің өзгеру заңдылығы тән. Олардың ішінде
дәннің пісіп - жетілу ... де ... және ... ... латенттеліп, өніп - өсу кезеңінде активтелетін топтары да ... Д. ... Л. Д. ... ... жұмыстары, бидайдың
тыныштықтағы дәнінде гидролазалар, ... ... ... сияқты,
мембранамен қоршалған түрде болатынын көрсетті [23]. ... ... ... ... тор ... болып келеді. Бұл мембранды
құрылым кейіннен Гольджи аппаратына ... ... ... ... ... орны болып табылады.
Дәннің пісіп-жетілу кезеңінде көптеген ферменттердің ... ... ... өсе ... максимум деңгейіне жетеді. Бұл периодта
изоферменттердің де ең көп саны ... ... ... ... ... ... қатары жоғалады. Мұндай заңдылықты
протеиназа, амилаза және дегидрогеназа мысалдарынан байқауға болады ... ... ... және ... ... α-амилазасы үшін ол мембранды қоршауда болатындай, алейрон қабаты
ұлпасында, ұрықтың ... ... ... тән. ... дәннің өніп-
өсу кезінде эндоспермға секреттелетін ферменттердің жаңадан түзілуі жүреді.
Толық пісу ... ... ... ... ... ... жүгері дәні
үшін осы құрылымдарда β-амилазаның шоғырлануы тән, ... бұл ... ... ... болатыны да белгілі. ... ... және ... туыс ... да ... ... α және β
амилазасы бұл ферменттердің бір - бірінен нақты ерекшеліктер бар ... ... ... ... ... реттелуі
Бидай дәнінің амилаза активтілігін зерттеуге үлкен мән беріліп отыр.
Пісіп - ... ... бұл ... ... ... ... зерттеген. Зерттелген жұмыстар нәтижесінде мынадай
қорытынды жасалды: дәннің ... - ... ... ... баяу
инактивациясы жүреді. Өніп - өсіп ... ... ... активтілігі
жоғарылайтыны белгілі болды. Бидай дәнінің өніп - өсу және ... ... ... ... ... жайлы жүргізген А. Н. Бах, А. И.
Опарин және Р. А. ... ... ... ... атап өту керек:
пісіп- жетілудің ерте сатысында ферменттер мөлшері артады, ал сосын ... ... ... ... ... кезеңі басталады. Өніп -
өсу процесінде керісінше, бастапқымен салыстырғанда амилаза ... есе ... ... И. ... және С. В. ... мәліметтері бойынша, протеазамен
ферменттің латентті формасының активтенуі нәтижесінде, өніп- өсіп жатқан
дән ... ... ... жоғарылайды. Жұмсақ бидайдың екі
сортының өніп - өсу және пісіп-жетілу ... ... ... ... зерттелген. Дәннің пісіп - жетілуі ... ... ... ... өседі, ал бос амилаза мөлшері біркелкі
емес өзгере ... ... пісу ... ... төмендейді. Ферменттің
байланысқан формасының мөлшері дәннің пісіп -жетілу ... ... ... ... пісу ... ... ... Тыныштық күйдегі дәнде
амилазаның көп бөлігі латентті ... ... Өніп - өсу ... ... ... ... және амилазаның байланысқан формасы
мөлшерінің күрт төмендеуі байқалды. Өніп - өсу ... ... ... активтенуімен қатар олардың жаңадан синтезделетіні
де анықталды. Бұл дәннің өніп - өсуі барысында активтілігі жоғарылайтыны α-
амилаза үшін ... де. ... өсіп - ... ... амилолиз
ферменттерінің активтілігінің жоғарылауының екі жолы бар ... ... ... - ... ... ... ферменттердің қарапайым
реактивтенуі. Екінші, ферменттердің de novo синтезі (өніп - өскен дәннің α-
амилазасы).
Бидай ... ... ... ... ... ... β-амилазаның активтілігін жоя отырып, белоктармен байланыса алу
мүмкіндігін көрсететін жұмыстар бар. Пайда ... ... ... ... ... ... заңдылықтар Роусел және Гоуд жұмыстарында да
көрсетілген. Бидай дәнінің β - ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Электрофорез әдісімен бидай дәнінің амилазды изоэнзимдері зерттелген.
Дәннің өніп - өсу кезеңінде тұзда ерігіш (бос) β- ... ... ... пайда болды. Өніп - өсу кезеңінде кейбір β - ... ... ... ... соның ішінде бидайдың β-амилазасын зерттеуге Шинн
және оның қызметтестерінің ... ... ... ... төрт типі ... ... ... тұзда ерімейтін, папаинда
ерігіш және папаинға ерімейтін зимогендер. ... өніп - өсу ... ... β-амилаза мөлшері активті ферменттен әлдеқайда аз
болатынын ... ... ... ... β - ... 50%-ынан көбі
байланысқан күйде болады.
Соңғы кездері астық тұқымдастар ... ... ... көп мән ... ... ... индуцирленген α-амилаза синтезі
суға салғаннан 2-6-сағаттан соң қалқаншада басталады, сосын ... ... ... ... биосинтезі және олардың
эндоспермдегі секрециясы осы ұлпалардың клеткаларында ... ... ... ... айтарлықтай ультрқұрылымдық ... ... ... ... ... құрылым деңгейіндегі
оқиғалар ретін зерттей келе, ... ... ... ... ... ... ... ыдырауы, сферосомалар
санының азаюы ... ... ... ... үшін ... ... тән. С. ... және оның қызметтестері, күріш дәнінің
өніп-өсуінің ерте кезеңіндегі қалқанша ұлпасының клеткаішілік өзгерістерін
зерттей ... ... ... ... ... ... жылдам өсуін анықтады. Көптеген авторлардың айтуынша,
гиббереллин ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ алейрон клеткаларының ... ... ... авторлар, гиббереллин қышқылы алейрон
ұлпасына ұрық клеткасынан келіп түсетінін айтады.
Р. ... ... ... ... ... ... 4 эндогенді формасының мөлшері тұқымды еккеннен соң 2-4 ... 18-20 есе ... ... α - ... ... ... ... авторлар гиббереллин қышқылының 4 мөлшері мен
фермент активтілігі арасында тура пропорционалды тәуелділік ... ... ... дәннің өніп-өсуінде α - амилазаның ... ... ... ... ... ... ... қышқылы синтезі және оның
ұрықтан келіп түсуі болып табылады.
М. ... Д. ... Р. ... Л. ... [24, 23] ... ... ... алейрон қабатындағы α - амилаза биосинтезіне гиббереллин
қышқылы әсерін зерттеуге ... ... ... ... ... реттегіштер әсерін зерттеу үшін ең қолайлы модель болып табылады.
Өйткені, алейрон бір ... ... ... және ... ... бөлек және де өспейді. Фитогормондардың ... ... ... айтарлықтай өзгеріс тудырады: сферосомалар саны
өзгереді, кедір-бұдырлы эндоплазмалық тордың, ... ... ... өсуі ... ... өніп-өсу кезіндегі энзимдердің синтезі
мен секрециясына белгілі бір үлес қосады. ... ... ... ... ... ... РНҚ ... әсер етпейді, тек полиА РНҚ
мөлшерін көбейтеді, бұл фитогормонның әсер етуінің алғашқы 5-6 сағаттарында
өтеді . К. Варти және Д. Л. ... ... ... α - ... ... поли ... ... стимулдайтынын айтады [25]. α -
амилазаның клеткаішілік ... және ... ... кешенінің шешуші рөлі моненсин ингибиторы әсерімен көрсетілді. ... ... ... ... ... шақырады, терминалды
қанттардың қосылуын шектейді, белоктар секрециясы мен ... ... ... ... ... ... ... аппараты
цистернасының ісінуін тудырады және бұл секреттелетін α - ... ... ... ... ... ... - амилазаның құрылымдық модификациясы - ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін екендігі көрсетілді.
Сонымен, қалқанша эпителийінде α - ... екі ... ... - эндо ... әсерінен түсетін, біреуі - активтілігі
клеткаішілік кальций мөлшеріне тәуелді емес ... R- ... ... ... стимулденеді, ал S-форма бұл иондардың бар -
жоғына әсер етпейді. Арпа дәнінің ... ... ... α ... ... ... ... бұлар-металлоферменттер деген
қорытынды жасауға мүмкіндік берді.
α-амилазаның изоферменттерінің активтілігі мен ... ... ... ... Бұл ... бір - ... ... гендермен
белгіленетіні бойынша, pI мәндері бойынша және серологиялық әдістерімен де
ерекшеленеді. Әр топтағы α-амилаза бір ... ... бір ... ... ... бірақ та әртүрлі топтардың изозимдерінде кальциге
аффинділігі бойынша 10 есеге дейін айырмашылықтары ... Оны ... жою, бұл ... ... ... ... белоктың екіншілік және үшіншілік құрылымының өзгеруінің
нәтижесі болып табылады.
Жапон ... ... ... [17] ... ... мен α - ... секрециясы бір-бірімен тығыз байланысты екенін
көрсетті. Селективті ингибитор ... ... ... ... ... α - амилаза секрециясын өте күшті ... ... ... кальций иондары концентрациясы ... ... ... ролі ... ... ... ... ионның концентрациясы Ca-Mg-АТФаза және кальций байланыстырғыш белок-
кальмодулинмен реттелетін панкреатикалық ... ... ... ... ... ... концентрациясы Митсуи және қызметтестері
көрсеткендей, жануар клеткаларындағы оның ... ... және де ... ... құрайды. Әртүрлі клеткаларда бұл ионның көзі де әртүрлі. Өсімдік
клеткаларында кальцийдің көзі ... ... ... Бұл ... ... ... ... реттегіші ретінде маңызы
зор екенін ... ... ... ... ... ... дәніндегі
фитогормондардың реттегіш ролі туралы көптеген ... ... ... ... шығуы ауксинмен, гиббереллинмен, цитокининмен,
абсциз қышқылымен, этиленмен реттеледі [27]. ... ... ... ... ... ... ... бос формасына ауысуымен және
керісінше байланысты. Бұл процеске абсциз қышқылының әсері үлкен ... ... ... ... АБҚ мөлшерімен бақыланатынын атап
өту керек [28]. Эмбриогенездің реттелуіне ... ... ... ... [29]. АБҚ бар ... қор белоктары үшін
спецификалы мРНҚ транскрипциясы жалғаса беретіні ... ... ... жүгеріге тән. Арпаның дамып жатқан эмбрионында α -
амилазаның белокты ... ... ... ... ... [30]. Сулы ... эмбриогенездің ерте кезеңінде ингибитор
деңгейін 20 есеге жоғарылатады, ал АБҚ мөлшері 80 есе ... ... өніп - ... ... кордеципиннің,
аманитиннің трансляциясының ингибиторы мен АБҚ ... ... ... ... ... АБҚ РНҚ ... ... көрсетті. Бидайдың
оқшауланған ұрығының өніп - өсуіне бұл гормонның әсерін зерттеу, реттелу -
трансляция ... ... ... [31].
Якобсен және оның қызметтестері арпаның алейрон клеткаларындағы
25 жаңа пептидтің синтезінің индукциясын АБҚ және жылу ... ... [32]. ... ... көбі ... және ... аккумуляциясы, дәннің ... ... ... және ... ... жылу ... ... байланысты деп
санайды.
Қазіргі таңда әдебиеттерде ... ... ... ... және ... шоғырланған β-амилазаның
латентті формасының активтілігі жайлы материалдар көптеп кездеседі [4].
Арпаның жетілген эндоспермасында ... ... ... 60 ... β - ... ... активтендіруге мүмкіндік туды. Т.
Сопонен және оның қызметтестері SH-протеиназаның спецификалық ингибиторлары
антипаин және леопептин бұл процесті толығымен ... ... ... ... ... ... форманы протеолитикалық ферменттермен, нақтырақ SH-протеиназа
әсерімен бөліп алуға болады деп ... Бұл ... ... ... ... ... дитиотриэтол әсерінен активтелетін
ферменттен 5000Д - ға кіші ... ... Бұл ... β ... пептидтің үзілуімен жүретін, дәннің өніп - өсуінде орын алатынын
көрсетеді. Гидролазалардың ... ... ... тұқымдастардың белоктық
денесінде жақсы зерттелген [34]. Осымен, дәннің өніп-өсу ... ... ... ... ... ... көрсетiлгендей, күрiш және жүгерi алейронының
клеткаларына қосылған экзогендi ГҚ ... ИЭН ... ... ... және ... ИЭН ... компоненттердiң индукциясын
басты [8, 9]. Бұл ... ... ... ... қатысатын әртүрлi реттеушi механизмдердiң барлығын көрсетедi.
Жоғарыда келтiрiлгендер ферменттiң жеке изоформаларының функциясы ... ... ... ... ... тудырады. Тұқымдағы (-амилазаның мөлшерi өсу шамасына қарай
көбейедi. Әртүрлi өсiмдiктердiң тұқымдарының өсу ... ... өсуi мен ... ... ... ... жүредi.
Яғни, ферменттердiң активсiз ... ... ... синтезі мен секрециясының реттелуiнде фитогормондардың
алатын орны зор. ГК ... ... мен ... ... ... бұл ... ингибирлейдi.
Бидайдың дәнінде бір - біріне тәуелді 2 онтогенді ... - ... және ... - ... - бар ... белгілі.
“өніп-өсу” (-амилазасының синтезі қалыпты жағдайда тек өсіп келе жатқан
дәндерге тән. Өсіп келе жатқан дәндердің ... ... ... ... ... - ... ... синтезі байқалды, соның
негізінде астықты жинау алдындағы өніп - өсу немесе “масақтағы өніп - ... ... ... ... ... жоғары және өте жоғары амилазалық
белсенділік қолайсыз жағдайда (жоғарғы ... ... ... ... ол ... Европа, Ұлыбритания, Солтүстік-Батыс аудандарда, Сібірде,
Солтүстік, ... ... ... ... ... ... ... осы құбылыстың әсерінен егістің жартысынан астамы
шығынға ұшырайды. Шет елдерде, әр түрлі салалардың мамандарын ... ... ... ... ... мән беріледі. Өніп - өсуге төзімділіктің
генетикалық табиғаты бар екені белгілі. Бұл, ... ... ... ... - ... ... процестері арқылы алуға
мүкіндік береді.
1. ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ
2.1 Зерттеу ... ... ... ... орындауда 2009 - жылғы күріштің
(Oryza sativa L) ... ... ... және ... ... Зерттеу әдістері
2.2.1 Ферментті бөліп алу және белсенділігін ... ... ... таза ... ... ... Ол үшін күріш дәнін үш
күн өсіріп, тәжірибеге ... ... дәні ... дәнін 6-8 сағат суда ұстаймыз, сосын H2 O2 ... ... ... табақшаларында 280 C-да термостатта, қанттардың (глюкоза, ... ... (1%, 3%, 5% және 7%) ... ... ... (1:3 қатынаста ацетатты буфермен),
фильтрациялаймыз. 15 минут (К-26) ... ... ... ... (3 ... ... яғни ... 0,1М ацетатты
буферге қарсы диализдейміз. Осылай таза фермент алынды.
Күріш дәндерін 2 күн өсіріп ... ... ... ... ... Күріштің 15 оқшауланған ұрықтарын алып, әртүрлі концентрациядағы
20mM, 50mM, 100mM, 150mM ... ... ... ... 28o ... 2 күн ... ... оқшауланған ұрықтарын да орта сұйықтығын ... ... ... ... анықталды. Бұл әдiс
бойынша, рН 5,0 0,1 М ацетатты буфердегi 0,025 ( крахмал ерiтiндiсiне ... ... ... ... да, 30мин 30(С ... ... ... кейiн, 2мл 1н НClO4 ерiтiндiсiмен реакцияны тоқтатып,
2( КI ... 0,2( I2- мен ... ... инкубация алдынан 2мл
1н НСlO4, сосын фермент қосады. Толқынның жұтылуын СФ-де 620 нм ... ... ... электрофорез әдісімен жіктеу
А) Амилазаны нативтік электрофорез әдісімен жіктеу
О.В.Фурсов және Т.Б. Дарканбаев астық тұқымдастарының ... ... ... бөлуге мүмкiндiк беретiн нативтi
аналитикалық ... ... ... Бiртектi буфердi қолдану
(-амилазаның компоненттерiнiң ... ... ... айырмашылықтардың
жақсы көрiнуiне мүмкiндiк бередi. Гельдi үш түрлi А, В және С ... ... ... А ерiтiндiсiнiң құрамына: 0,085 М ... ... 0,639 М ... рН 8,3 және 0,23 ( ТЭМЭД, 100мл-ге
дейiн дист су кiредi. ... В 30 ( ... 0,8 ( ... және ... дейiн судан тұрады. С ерiтiндiсi – 0,14 ... ... ... А, В,және С ерiтiндiлерi 1:1:2 қатынаста
араластырылады. Полимерлеу уақыты – 30 мин. ... ... ... ... М ... ... және 0,08 М ... тұрады. 20 А/м2
токта 30мин алдын ала электрофорез қойған жөн. Негiзгi электрофорез 2
этаптан ... ... 30 мин 12 А/м2 ток, ... 30 мин 30 А/м2 ... ... уақыты мен режимi тәжiрибе ... ... ... жоғарғы тығыздық (-амилазаның катодты компоненттерiнiң
инактивациялануына әкеп соғатыны белгiлi болды. (-амилазаның ... ...... ... ... болады. Ол үшiн В
ерiтiндiсiне 20 (-ке дейiн, С ... 50 ( - ке ... ... ... ... ... гельдi 1 сағат көлемiнде төменгi температурада
құрамында 0,1 М ацетатты ... бар рН 5,0 1(-тi ... ... Гельдi крахмалдан алғаннан соң бiрнеше рет сумен жуып, 5 (-
тi ТХУ-да немесе 7(-тi сiрке ... ... 0,01 М I2 және 0,03 М ... ... ... ... ... болса, гельдi 37(С
температурада 5-30 мин ұстайды.
Ә) Амилазаны изоэлектрофокустеу әдісімен жіктеу
ИЭФ әдісінің теориялық негізін, 1961ж. Швед ... H. ... Бұл ... ... ... өрісінде арнайы тасымалдаушы-амфолин
қосылыстары көмегімен нағыз рН градиентін құру ... ... ... амфолит тасымалдаушыларды қосқанда, теріс зарядталған
амфолиттер колонканың анодты бөлігіне қарай, ал оң ... - ... ... ... ... ... ... қарай жылжи бастайды.
Олар өздерінің электронейтральды аймағына, ИЭН жеткенше қозғала береді.
ИЭФ әдісі нәтижесінде бір-бірінен ... ... ... ... тең болатын белоктарды да ажыратуға болады.
ИЭФ акриламидті гельде жүргізіледі. Гельдің құрамы акриламид (6 ... (2,6%), (0,14 ( ... ... персульфаты, ТЕМЕД және
дистилденген судан тұрады. Дайындалған гельді органикалық шыныдан жасалған
пластинкаға құямыз да ... ... ... ... Полимерлену уақыты -
30 минут. Электродты ерітінділер ретінде анод (+) 40 мМ - глутамин ... ... (-) ... 0,2М гистидин қолдандық. Шектелген ток режимі 7мА
және 600В. 200В/сағ-қа алдын алафокустеу ... ИЭФ ... ... ... ... 1%- ті крахмалда инкубациялаймыз. Гельдi
крахмалдан алғаннан соң бiрнеше рет ... ... 5 (-тi ... ... ... қышқылында ерiтiлген 0,01 М I2 және 0,03 М КI ... ... ... ДДС ... ... ... фракциялардың белоктық құрамын анықтау үшін V. K. Laemmli
әдісі бойынша денатурациялаушы электрофорез қолданады. ... ... ... ... ... құрамында 10% акриламид (30%
акриламид және 0,8% ... 0,375 М ... pH 8,8, ... 0,025% ... және ... ... бар ... гель құяды. 3 см
биіктікте концентраиялаушы гельді 3% ... 0,125 М Трис pH 6,8 ... ... ... ... ... ... 0,025 Трис, 0,1% SDS,
0,192 М ... pH 8,3 ... ... 2% SDS бар 0,0625 М ... 10
глицерин, 5 меркаптоэтанол және 0,001% бромфенолды көгі бар ерітіндіде
жасайды. 15 минут су моншасында ... ... ... ... ... ... 100 мА, ... 200мА ток жібереді. ... ... сағ. ... түні бойы 50% ТХУ ... фиксациялайды да, 50%
ТХУ- да ерітілген 0,1% бриллиантты көк кумасси ... ... 370 С ... ... ... ... 7% ... қышқылымен
жуады.
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛДАУ
Зерттеу жұмыстарын ... үшін ... ... 3 ... бойы ... термостатта 280 С-да өсірдік.
Сурет 2 - 3 күн өсірілген күріш дәндері
α- амилаза (1-4-глюкан -4-глюкогидролаза) ... ... ... ... ... табылады. Бұл ферменттің белсенділігі
-астықтұқымдастар дәнінің ... ... ... болып
табылады. Күріш дәнінің өніп –өсуінің алғашқы сатысында α- амилазаның
белсенділік ... аса ... ... ... ... ... сәйкес, амилаза ферментінің белсенділігіне әртүрлі қанттардың
әсері зерттелінді. 2-3-суреттен күріш ... ... ... ... мен ... ... көре аламыз.
Сурет 3 - Фермент белсенділігіне сахарозаның ... ... ... ... дәніндегі α- амилаза
ферментінің белсенділігін сахароза (3%, 5%, 7%) ... ... ... болған сайын, фермент ... ... 1 және 3% ... ... айтарлықтай әсер етпейтіні, ал
жоғарғы концентрациясы, яғни 5 және 7%-ы ... ... ... ... 4 - Фермент белсенділігіне глюкоза әсері
4-суреттен күріш дәніндегі фермент белсенділігіне глюкоза әсерін көре
аламыз. Бұл жерде де, ... 1%-ы ... ... ... байқалмайды, ал жоғарғы концентрациясы, яғни 3%, 5%-ы бірдей мөлшерде
төмендетеді, ал 7%-ы ... ... ... ... екі
есеге дейін төмендететіні байқалады.
Сурет 5 - Күріш ... ... ... ... ... ... ... құрылысы. E-бағдаршалар VB-
клетканың эпителий қабаты. PL-қауырсынша. Ra-тамырша.
Амилаза ферменті астықтұқымдастарында алейрон қабатында және ... ... ... ... ... ... жүргізілді.
Сурет 6 - Күріштің оқшауланған ұрығындағы фермент белсенділігі
Мына суреттен, күріштің оқшауланған ұрығындағы фермент синтезіне
және белсенділігіне ... ... ... ... ... ... оқшауланған ұрығындағы амилаза ферментіне глюкозаның өте
аз концентрациясы, яғни 5мМ және 20мМ мөлшері еш әсер ... ал ... ... ... ... ... байқалады.
Сурет 7 - Сахарозаның күріштің оқшауланған ұрықтарынан амилаза
ферментінің секрециясына әсері
Зерттеу жұмыстары барысында, күріштің оқшауланған ұрықтарынан амилаза
ферментінің ... ... ... ... ... ... 50мМ, 100мМ және 150мм концентрациясы ... ... ... қоректік ортаға секрецияланады. Секрецияланған амилаза
ферментінің белсенділігі сахарозаның 20мм ... ... ... ... ... ал ... ... жоғарғы концентрациясында фермент
төмен белсенділік көрсетті.
Сурет 8 - Күріш ұрығындағы амилаза ферментінің синтезіне сахароза әсері
Күріштің оқшауланған ... ... ... ... ... анық. Осыған байланысты, фермент синтезіне сахарозаның
әсері қарастырылды. Барлық жағдайда да, яғни ... ... да ... ... ... ... болды. 20мм, 50мм
және 100мМ сахарозамен әсер еткенде, фермент жоғары белсенділік көрсетеді,
ал 150мМ сахароза концентрациясы ... ... ... 9 - ... күріштің оқшауланған ұрытарынан амилаза
ферментінің секрециясына әсері
Зерттеу жұмыстары ... ... ... ... ... секрециясына қанттардың әсері зерттелінді. Глюкозаның
әртүрлі: 20мМ, 50мМ, 100мМ және 150мм концентрациясы алынды. Фермент ... ... ... ... ... ... ... глюкозаның 20мМ және 50мМ концентрациясы қосылған
ортада ... ... ие ... ал ... ... ... ... белсенділік көрсетті. Атап ... 100мМ ... ... ... бастапқы
белсенділігімен салыстырғанда екі есеге төмендеді, ал 150мМ-да ... 5 ... ... ... 10 - ... ... амилаза ферментіне қанттардың әсері глюкоза
Күріштің оқшауланған ұрықтарындағы амилаза ферментінің синтезделуі
бірнеше факторлар есебінен реттеліп ... ... ... барысында
глюкозаның әртүрлі концентрациясымен фермент синтезінің ... ... ... ... ... ... синтезі жүретіні
анықталды. Қанттың төменгі концентрациясы фермент синтезін ... ... ... ... және белсенділігін төмендететіні
анықталды.
1 2 3 4 5
1- ... ... ... концентрациясы: 2- 20мМ, 3-50мМ,
4-100мМ және 5-150мМ.
Сурет 11 - α- амилаза ... ... ... ... ... ... ұрықтарындағы
амилазасы 10 компонентке жіктелді. Бұл компоненттер рН 4,2-5,5 аралығында,
яғни әлсіз қышқыл ... ... α- ... ... ... ... мына ... толықтырады.
Электрофорграммадан көріп отырғанымыздай, фермент белсенділігі А,В және С
катодты ... ... ... жүреді.
Сурет 12 - Амилаза белсенділігіне фитогормондар әсері
Күріш дәнінің амилаза белсенділігіне АБҚ-мен әсер ... ... ... ал ... әсер ... ... ... байқалады.
1 2 3 4
5 ... ... ... 2-ГҚ, 3- ... оқшауланған ұрықтары:
1- Бақылау, 2- ГҚ, 3- АБҚ
Сурет 13 - Күріш дәніндегі және оқшауланған ұрықтарындағы ... ... ... ... ... ... амилаза ферментінің изоферменттік топтары әр
түрлі болады. 13 - суретте күріш дәні мен ... ... ... әсер ... кейінгі изоферменттік құрамы
көрсетілген. Бақылау және АБҚ да 6 компонент, ал ГҚ әсер ... ... да ... компоненттердің көрінгенін байқаймыз. Сонымен, біздің
жұмысымыздан ... ... ГҚ ... компоненттер түзе отырып,
ферменттің жалпы белсенділігінің жоғарылауына себепші болатыны көрсетіледі.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. ... ... және ... ... ... ... қант медиаторларымен реттелуі зерттелінді. Сахарозаның
жоғарғы концентрациясы (50мМ, 100мМ және 150мМ) ... ... ... ... аса ... концентрациясы (100мМ, 150мМ) фермент синтезін
тежеп, фермент белсенділігін (глюкозаның 100мМ ... ... ... ал ... 150мМ ... 5 есеге дейін
төмендететіні анықталды.
3. Изоэлектрлік фокустау әдісі көмегімен амилазаның изоферменттік құрамы
зерттелді. ... ... ... ... ... 10
компоненттен тұратын А,В және С катодты изоформаларға жіктелді.
4. АБҚ амилазаның ... ... ГҚ, ... ... 30-40 ... ... арттырады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Овчаров К. Е. Физиология формирования семян.- М.: Колос, 1976.- 247 с.
2. ... Т. Б., ... О. В. ... ... и регуляция их
активности. Успехи Биол. хим. Сб. науч. тр. М.: Наука, 1982, т.22 - ... ... ... ... ... ... Tkachuk K, Kruger J. E. Wheat ... Physical characterization
Biophys. Biochem. Acta, 1982 V.68 N2 P.175-183.
5. Miyata S, Akazawa ... ... Evidence for ... of ... Reptide cleavage and protein glucosilation /
Proc. Nat. Su. USA 1982. v.79 ... Jones R.L., Girloy ... S. The role of calcium in the ... of enzyme ... and ... in barley aleurone // J.
Exp. ... Olered R. Amylase alpha osh ... hos prosad. ... ... ... 1977. v.87. Nsp., P. 91-103.
8. Waangenaar S., ... T. F. ... of rye ... 1973. v.12. - P. 1243-1247.
9. Фурсов О. В., Перуанский Ю. В., Изоамилазы эндосперма родительских форм
пшеницы и их изменчивость у ... в ... ... ... ... ССР. 1975, N4 - С. 24-28.
10. Kruger G. E. Changes in amylases of Hard red spring wheat ... and ... //Cer. Res. Commun., 1972, v.49. - P. ... ... А.А., ... О.В. Различные формы α-амилазы зерновок риса//
Физиология растений.-1994.-41,№3.-С.415-419.
12. Дарқанбаев Т. Б.,Фурсов О. В., ... Ж. С. ... ... ... //1У Конф. Биохим. Республик Средней Азии Казахстана:
Тез. Докл.-Ашхабад: Ылым, 1986,- C. ... ... О. В., ... Ж. С., ... Л. А., ... А. А.,
Дарқанбаев Т. Б. Свойства м особенности индивидуальных изоферментов альфа-
амлаз зерна злаковых. //У. Всесоюзный биохимический съезд: Тез. докл. ... 1986, т.2, ... Jacobsen J. V., Bush D. S., Sticher L., Jones R. Evidence for ... of the low ... plant alpha-amylase isosymes secreted ... cells. //Plant ... 1988. v.91. N4. P. ... Wezelake R. J., Hill R. J. ... of ... starch ... by cycloheptoamylase. //Cereal Chem., 1984. v.60. N2. P. 98-
101.
16. Baulcombe D. C., Bufford A. Gibberellic acid ... ... ... and six other genes in wheat aleurone layers // ... 157, v. 4, P. 493-479.
17. Рыбалка А. И., Боделал О. П., Литвененко Н. А. ... ... ... ... // ... 1989, т. 25, №12, C. ... ... О. В., Аникеева Л. А., ... Б. К., ... Т. ... ... ... ... ... альфа-амилазой. // Изв. АН
Каз ССр, сер. биол., 1982, №6, C. ... ... О.В., ... А.А., ... Т.Б. амилолитические ферменты
риса // Физиология и биохимия культ.растений. -1985,-17, №5-С.486-490
20. Akazawa T., Hara ... I. ... aspect of ... ... and intracellular storage of protein in plant
cel. //Ann. Rev. Plant. Physiol./ Ed. By W. R. Briggs. 1985, - V. 36, ... Daussant J., Miyata S., Mitsui T., Akazawa T. Enzymic ... ... ... in ... rice seeds. 15. Immunochemical study ... forms of amylase/ ... 1983, - V. 71, N1, P. ... MacGregor A. W., Matsuo R. R. Starch degradation in ... ... and wheat kernels during initial stages of ... //Cereal
Chem., 1982, N3, P. 210-215.
23. Gibbons G. c. On localization and ... of ... ... and early seedling growth of Hordeum vulgare. // ... Commun., 1979, - V. 44., P. ... Каракеева Р. К., Акаева М. М., Юсупова Р., ... О. ... ... как ... ... белковых тел
созревающего зерна пшеницы. //Физиол. И биохим. Культ. Раст., 1991, -
T.23. №1, C. ... Daussant J., ... A. W., ... des ... d.orge au
cours das premier jours de la ... aspects ... ... // Feur. Brew. Con. Proc. 1979, 17-th Cong. ... - ... ... М.К., Фурсов А.П., Франциев А.П. методы очистки и изучения
ферментов растений. – Алмат-ата: Наука, 1981.- ... Yu S.-M., Kuo Y.H., Sheu G et al. ... ... of ... ... in ... cultured cells of rice// J.Biol.Chem.-
1991.-266.-P.21131-21137
28. Mitsui T.,Ueki Y., Igaue I Biosynthesis and secretion of ... ... ... cells: Purification and characterization of α-
amylase izozyme H // Plant Phisiol. ... N ... Gibbson R. A., Paleg L. G. Further ... on ... ... of wheat aleurone cells. //Aust. J. Plant. ... v/ 2, N1, p. 41-49.
30. Crispels M. J., Varner J. E. Gibberellic acid enchanced synthesis ... of ... and ... by isolated aleurone layers. ... ... 1967, -V. 42, P. 394-406.
31. Varty K., Laidman D. L. RNAs from the wheat aleurone cells. ... Soc. Trans., 1980, -V. 5, N3, P. ... Bush D. C., ... L. , ... R., Wagner D., Jones R. L.
Intracellular protein and calcium. //J. ... 1989,v. 33, N3, ... ... В. И., Коф Э. М., ... П. В., ... Е. Н. ... ... кислота. // М.: Наука, 1989, - 184с.
34. Gage D., Fong F., ZeeVaar J. A. D. Abscisic acid ... ... embryos of zea mays. // Plant. ... 1989, -V. 89, N4, - ... Chandler P. M., Blobel G. The rol of ... in the chemical
modification of the primary ... products of ... ... Left., 1976, - V. 72, P. ... ... M., Walker Simmons M., Munro D., Hill R. D. Induction of
alpha-amylase ... ... in barley embrious and yong seedling ... acid and ... stress. // Plant. Physiol., 1989, -V. 91,
N2, P. 415-420.
37. Cornford C. A., Black M. J., ... J., Murdoch M. ... by ... wheat ... aestivum L.) embryos. //J. ... 1987, -V.38, N187, P. 277-285.
38. Jacobsen J. V., Shaw D. S. Heat-stable protein and abscisic ... in barley aleurone cells. // Plant. ... -V. 91, N4,- ... Soponen T., Lauriere C Release and activity of bound ... ... barley grain. Plant. ... -V. 89, N2, -P. ... Соболев А. М. Запасание белка и семенах растений. //М., 1985.
41. Элпидина Е.Н., Дунаевский Я. Е., ... М. А. ... ... ... тел из ... покоящихся семян гречихи.
//Биохимия, 1990, - T.55, вып.3 , - C. 458-460.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Жұлын ми сұйықтығының циркуляциясы7 бет
Жақсартқыш дақылдарды таңдау7 бет
ҚР аймағын дамыту стратегиясының негізгі бағыттары және олардың ресурстық қамтылуы3 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
"Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы"9 бет
"шалғын өсімдіктердің сапасын бағалау"4 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь