Қазақстан Республикасындағы туризм саласын дамыту туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ТУРИЗМДІ ДАМЫТУДЫҢ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Туризм экономикасының алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.2 Туризмнің экономика саласына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.3 Туризм индустриясы мен туристік нарықтың ерекшелігі ... ... ... .19


2 ТУРИЗМДІ ЭКОНОМИКАНЫҢ САЛАСЫ РЕТІНДЕ
ДАМЫТУДЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.1 Туристік қызметті мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.2 Туризм инфрақұрылымын дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.3 Қазақстан туристік бейнесін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
2.4 Кадрларды даярлау мен ғылыми қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ...40


3 ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ТУРИЗМ
ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ ... ... ... .45
3.1 Оңтүстік Қазақстан облысының туристік.рекреациялық
ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52
3.2 Оңтүстік Қазақстан облысындағы туризмнің жалпы Қазақстанға әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
3.3 Оңтүстік Қазақстан облысының туризм экономикасына ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
Бүгінде туризм әлемдік экономикада маңызды рөлдердің бірін атқарады. Және туризмнің қазіргі индустриясы табысы жоғары, серпінді дамып келе жатқан қызмет көрсетулердің бір түрі. Негізінен туризмнің өсіп, оның көркеюі туристер баратын жаңа аумақтар есебінен дамиды. Осыған байланысты, Қазақстанның әлемдік туристік нарықта өзінің лайықты орның табуға мүмкіндігі мол.
Негізінен туризмді дамыту – ұзақ мерзімді, әрі экономикалық тиімді құбылыс. Оған себеп, шетел валютасының құйылуы, халықтың жұмыспен қамтылуы, елдің инфрақұрылымын дамытуға жәрдемдесетіні сияқты оң экономикалық нәтижелер негіз бола алады.
«Қазақстан 2030» стратегиясындағы мемлекеттің экономикасын дамыту туралы мәселенің бірі туризм және қызмет көрсету саласына да бағытталған.
Қандай жер болмасын, өзінің табиғи байлығымен және тарихи – мәдени құндылықтарымен ерекшеленіп тұрса, ол жер саяхаттаушыларды, ғалым зерттеушілерді, іскер адамдар мен жәй ғана демалушыларды өзіне тартып тұрады.
Оңтүстік Қазақстан облысының географиясына көз жүгіртсек, Қазақстанның туристік – рекреациялық мүмкіншіліктеріне кіретін көптеген тартымды, қызықты табиғи ресурстар мен тарихи-мәдени мұраларды кездестіруге болады. Аймақтағы туризмнің дамуының болашағын анықтау үшін терең, әрі жан-жақты зерттеулер қажет. Яғни, туризм мен демалыс үшін қолайлы жағдай деңгейіне отандық және шетел туристерін күту дәрежесіне, табиғи және тарихи-мәдени, әлеуметтік-экономикалық ресурстарына рекреациялық баға беру керек.
Зерттеу барысына қарай, Оңтүстік Қазақстан облысының туристік- рекреациялық мүмкіншіліктерін экономикалық және шаруашылық қызметте пайдалануға болатындықтан, облыс туризмін дамытудың мүмкіндігі мол екендігін байқауға болады.
Бірақ, бүгінгі күні облыстың зор мүмкіншіліктері аймақтың экономикасын дамытуға жеткіліксіз болып отыр. Мұның себебі, ғылыми дәлелденген ұсыныстар мен туризмнің дамуы туралы жалпы концепцияның болмауы.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Қазақстан бойынша туризмнің даму алғышарттарына, дамытудың экономикалық маңызына тоқталып, мысалға алынған Оңтүстік Қазақстан облысының рекреациялық ресурстарына кешенді түрде баға беру арқылы туризмнің даму мүмкіншіліктері мен туризмнің даму болашағын анықтау және оның экономикадағы орны мен маңызын айқындап, аймақтағы туризмнің даму бағдарламасына ұсыныстар жасау.
Жұмыстың міндеті: Аталған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу көзделеді:
- жалпы туризмнің қазіргі даму жағдайын анықтау;
- облыс бойынша рекреациялық ресурстарға баға беру;
1 Туристік қызмет туралы: Заң актілерінің жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2008. – 15-19б.
2 Туризмді дамыту жөніндегі нормативтік құжаттар. – Астана, 2004. - 17 б.
3 Қазақстан Республикасы Үкіметінің туристік саланы дамыту жөніндегі шешімдерінің, материалдарының және нормативтік құқықтық кесімдерінің жинағы. – Астана, 2001. - 16б.
4 Менеджмент туризма: Экономика туризма. – М.: Финансы и статистика, 2001. – 35с.
5 Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері. – Алматы: Қазақ Университеті, 2004. – 112-117б.
6 Проблемы развития туризма и возрождение Исторической значимости Щелкового пути. – Шымкент, 1998. - 74 с.
7 Мелдебеков А. М. стратегия развития курортно-рекреационных хозяйств и объектов туризма в доль централъно-азиатского отрезма Шелкового пути в условиях рыночной экономики.
8 Памятники культовой архитектуры. – Шымкент, 1985.- 96с.
9 Свод памятников история и культуры Казахстана: Южно-Казахстанская область. – Алматы: Қазақ баспасы, 1994. – 78с.
10 Мамадияров М.Д. Методические подходы к разработке региональной концепции развития туризма (на примере Южно-Казахстанской области). –Алматы, 2002. – 105с.
11 Оңтүстік Қазақстан облысы 60 жылда (1932-1992). – Шымкент, 1992. –68б.
12. Сыздықов К., Жолдасов С. Ата қоныс. - Шымкент, 1992. – 43б.
13 Аксу-Джабаглы. – Алма-Ата: Кайнар, 1988. - 54с.
14 Қазақстан Республикасының статистика агенттігі
15 Пыхарев А.Н.,Жолдасбеков А.А., Мамадияров М.Д. Организационно-правовые основы туристской деятельности в Республике Казахстан. – Алматы, 1998. – 86с.
16 Қазақстан Республикасы. 1992 ж. 2 шілдеде қабылданған Заң, «Тарихи мәдени мұраларды қорғау және пайдалану туралы». – Алматы, 1992. – 34б.
17 Ким А. Г. Рекреационная оценка территории и развития туристко-рекреационного хозяйства в Казахстане. - Алматы: Рауан, 1997. – 60с.
18 Орысша-қазақша сөздік. І-ІІ том.- Алматы, 1978. – 18-25б.
19 Қазақ Совет энциклопедиясы: Энциклопедиялық анықтама. I том және II том. - Алматы, 1980. – 113б.
20 Ата мұра (сборник статей, посвященный 75-летию Южно-Казахстанского областного историко-краеведчиского музея). - Шымкент, 1995. – 23с.
21 Қазақстан Республикасы. 1992ж. 4 тамызда қабылданған Заң, «Табиғи мәдени мұраны қорғау және пайдалану туралы». Халық кеңесі. –Алматы, - 23б.
22 Насыров Р. Оңтүстік Қазақстан. – Алматы: Қайнар, 1990. - 37 б.
23 Александрова А.Ю. Международный туризм. – М.: Аспект-Пресс, 2001.- 71с.
24 Гуляев В.Г. Организация туристской деятельности. – М.: Учебное пособие, 1996. – 37с.
25 Папирян Г.А. Экономика туризма. - М.: Финансы и статистика, 1998. – 92с.
26 Энциклопедия туриста. - М., 1993. – 62с.
27 Алиева Ж.Н. Экологический туризм. - Алматы, 2002. – 21с.
28 Биржаков М.Б. Введение в туризм. - М.: Герда, 1999. – 12с.
29 Қазақстан Республикасы. 1997ж.15 шілдеде қабылданған Заң, «Ерекше қорғалатын табиғи территориялар туралы». – Алматы, 1997. – 24б.
30 Виханский О.С., Наумов А.И. Менеджмент. Человек, стратегия, организация, процесс. - М.: МГУ, 1995.- 66с.
31 Нұрын шашқан Оңтүстік. – Шымкент, 2001. - 2-98б.
32 Менеджмент туризма: Туризм и отраслевые системы. - М.: Финансы и статистика, 2001.- 86с.
33 Нұрмұхамедов Н. Қожа Ахмет Яссауи мовзолейi.- Шымкент, 1980. – 39б.
34 Акишев К.А., Агеева Е. Древние памятники Казахстана. - Алматы, 1958. – 54с.
35 Воронина В.Л. Колонны из Отрара: Древности Казахстана. - Алматы, 1975. – 16с.
36 Зорин И.В. Энциклопедия туризма. – М.: финансы и статистика, 2002 ж. – 145 бет.
37 Чигаркин А.В. Памятники природы Казахстана. – А.: 1980 ж. – 236 б.

38 Қазақстан Республикасындағы туризм. Статистикалық жинақ. – Алматы, 2004 жыл. – 36 б.
39 Румянцева З.П. Саломатина Н.А.Менеджмент организации. – М.: Инфра, 1996 ж. – 214 б.

40 Южно Казахстанская область
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ................................................................
............................................3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ТУРИЗМДІ ДАМЫТУДЫҢ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАҢЫЗЫ...................................................................5
1. ... ... ... ... ... ... индустриясы мен туристік нарықтың ерекшелігі.............19
1. ТУРИЗМДІ ЭКОНОМИКАНЫҢ САЛАСЫ РЕТІНДЕ
ДАМЫТУДЫҢ НЕГІЗГІ
БАҒЫТТАРЫ.................................................24
1. Туристік қызметті мемлекеттік
реттеу...............................................31
2. ... ... ... ... ... Кадрларды даярлау мен ғылыми қамтамасыз
ету...........................40
2. ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ТУРИЗМ
ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ.............45
1. Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының туризм экономикасына
ықпалы.................................................................
...........................................62
ҚОРЫТЫНДЫ..............................................................
................................64
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ................................................66
Кіріспе
Бүгінде туризм әлемдік экономикада маңызды рөлдердің бірін атқарады.
Және туризмнің қазіргі ... ... ... серпінді дамып келе
жатқан қызмет көрсетулердің бір түрі. ... ... ... ... туристер баратын жаңа аумақтар есебінен дамиды. Осыған байланысты,
Қазақстанның ... ... ... ... лайықты орның табуға
мүмкіндігі мол.
Негізінен туризмді дамыту – ұзақ мерзімді, әрі ... ... Оған ... ... валютасының құйылуы, халықтың жұмыспен қамтылуы,
елдің инфрақұрылымын дамытуға жәрдемдесетіні сияқты оң ... ... бола ... 2030» стратегиясындағы мемлекеттің экономикасын ... ... бірі ... және қызмет көрсету саласына да бағытталған.
Қандай жер болмасын, өзінің табиғи байлығымен және ...... ... ... ол жер ... ғалым
зерттеушілерді, іскер адамдар мен жәй ғана ... ... ... Қазақстан облысының географиясына көз жүгіртсек, Қазақстанның
туристік – ... ... ... ... ... ... ... мен тарихи-мәдени мұраларды кездестіруге болады.
Аймақтағы туризмнің дамуының болашағын анықтау үшін терең, әрі ... ... ... ... мен ... үшін ... ... деңгейіне
отандық және шетел туристерін күту дәрежесіне, табиғи және тарихи-мәдени,
әлеуметтік-экономикалық ресурстарына рекреациялық баға беру ... ... ... ... Қазақстан облысының туристік-
рекреациялық ... ... және ... ... ... облыс туризмін дамытудың мүмкіндігі мол
екендігін ... ... ... күні ... зор мүмкіншіліктері аймақтың экономикасын
дамытуға жеткіліксіз болып отыр. Мұның себебі, ғылыми дәлелденген ұсыныстар
мен туризмнің дамуы туралы жалпы ... ... ... ... ... ... туризмнің даму
алғышарттарына, дамытудың экономикалық маңызына ... ... ... Қазақстан облысының рекреациялық ресурстарына кешенді түрде баға
беру арқылы туризмнің даму ... мен ... даму ... және оның ... орны мен маңызын айқындап, аймақтағы
туризмнің даму бағдарламасына ұсыныстар жасау.
Жұмыстың міндеті: Аталған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... даму жағдайын анықтау;
- облыс бойынша рекреациялық ресурстарға баға беру;
- облыс экономикасындағы туризм орны мен ... ... ... ... ... ... ... беру;
- туризмнің дамуы үшін рекреациялық ресурстардың пайдалану деңгейі
мен жағдайын анықтау;
- облыстың туризмі ... үшін ... ... мен ... ... ... Қазақстанда туризмнің күшті индустриясы мен
туристік бизнестің халықаралық ... ... ... ... ... және ... мәселелердің шешілуі, туризмді
экономикалық тұрғыдан жан-жақты зерттеуді, оны ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Зерттеу пәні: Қазақстанда экономиканың саласы ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының туристік шаруашылығы мен
туристік рекреациялық ресурстары зерттеу ... ... ... ... ... ... алғышарттарының анықтамасы, болжамы және
игерілу деңгейі зерттеудің тәсілі болып табылады
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік ... ... ... ... ... ғылымның біреуіне айналды, онсыз ... ... ... ... өмір ... ... ... Яғни туризмді
экономиканың саласы ретінде дамыту және оның бағыттары жұмыстың тәжрибелік
маңызы ... ... ... ... ... туризмді дамытудың экономикалық маңызын
айқындау;
2 Туризмді экономиканың саласы ретінде дамытудың ... ... ... ... ... ... ... дамуының
алғышарттарын қарастыру.
Зерттеудің ғылыми-әдістемелік базасы: ... ... ... ... заң ... ... мәліметтер
және интернет сілтемелері болып табылады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс кіріспеден, глоссарийден,
3 тараудан, қорытынды және 40 ... ... ... ... 67 ... 6 ... және ... тұрады.
Зерттеу жұмыстары оқу-өндірістік, дипломдық тәжірбие кезінде кейбір
туристік фирмалармен ... ... ... және Қазақстан
Республикасында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға ... ... ... ... РеспубликасынДА туризмДІ дамытудың экономикалық маңызы
Қазақстандағы туризмнің тарихи алғышарттары біздің дәуірімізге дейінгі
үшінші мыңжылдықта қалыптаса ... Ұлы ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстан тәуелсіздік алғанға дейін туризм басқа да экономика салалары
сияқты орталықтан қатаң регламенттелді. Туристік ... ... ... Кавказ, Қырым, Балтық өңірі, Ресейдің, Орта Азияның
тарихи орталықтары болды. Сонымен ... ... ... сәулет,
археологиялық, мәдени ескерткіштері мен табиғи көрнекті ... ... іс ... ... ... және ... ... Кеңестік кезеңде
Қазақстандағы туризм идеологиялық қызметті атқарған мәдени-ағарту жұмысы
жүйесі элементтерінің бірі болып саналды және оның ... ... ... ... ... ... және елеулі экономикалық маңызға ие
болмады.
Қазақстандағы туризм өндірісінің дамымай қалуының бір ... ... ... ... ... ... тікелей айналыспады. Туризмді
аймақтық ұйымдастыру және ... емес ... ... ... ұзақ ... ... ... аударылмады. Туризм табысының
үлкен бөлігі жергілікті бюджетке түсетіндігіне ... ... ... ... ... қызметті басымдық деп танымауы
саланы дамытуды тежеуші факторы болып табылады [1].
Қазақстан ... ... ... ... қызметті реттеу мен
халықтың тарихи және мәдени мұрасын қайта өркендету үшін ... ... күні ... ... туризмді дамыту “Туризм туралы”
Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 3 ... ... ... ... ... ... тілдес мемлекеттер
басшыларының Ташкент декларациясын іске асыру туралы, Ұлы ... ... ... ... ... ... жөніндегі ЮНЕСКО
және Дүниежүзілік Туристік Ұйымның жобасы туралы” 1997 жылғы 30 ... және ... ... ... ... қайта өркендету, түркі тілдес
мемлекеттердің мәдени ... ... мен ... дамыту, туризм
инфрақұрылымын жасау”,“Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... 1998 ... 27 ... №3859 ... ... ... ... және өзге де құжаттар мен іс-шаралардың қабылдануы туризмнің
қазақстандық ... ... оң әсер ... ... ... құжаттар қағаз
жүзінде ғана қабылданып, іс жүзінде жүзеге толық асқан жоқ. ... ... ... әлі де ... ... .
Сонымен қатар, туризм саласындағы халықаралық қатынастарды дамытуға
жасалған қадамдардың бірі – Қазақстанның 1993 жылы ... ... ... толық мүше болып қабылдануы, туризм ... ... ... ... ... ... ... шет мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... тану ... болғандығын атап өту
керек.
Қазақстандық туристердің неғұрлым көп болатын жерлері: ... ... ... ... Польша, Түркия, Біріккен Араб Әмірліктері.
Ал, елімізге Ресейдің, Қытайдың, Германияның, ... ... ... ... ... ... ... Бұған келесідей
мәліметтер дәйек бола алады [1,2 кесте].
1 кесте
2005 жылғы облыстар бойынша туристік ... ... ... ... ... |Келу |Сатылған |Турдың |
| ... ... ... құны ... |
| |р, ... ... |күні | ... |
| | ... | | ... |
| | | | | ... | | | | |лық және |
| | | | | ... де |
| | | | | ... | | | | |тін |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |мың ... |
| | | | |Мың |Мың | |
| | | | ... |(АҚШ | |
| | | | | ... |
| | | | | |) | ... |612 |171427 |429501 |2055951 |36,3 |946239 ... | | | | | | ... |10 |5231 |2309 |1039,5 |- |2750,6 ... |10 |2058 |12723 |34528,5 |- |5477,6 ... |18 |14532 |19136 |22715,1 |- |1410,6 ... |4 |1395 |4783 |28532 |- |2820,9 ... ... |23 |4313 |41530 ... |15191,6 |
|Жамбыл |5 |2790 |10206 |79102,2 |- |17328,2 ... ... |2 |1762 |2589 |5342,5 |- |70,0 ... |25 |6500 |36965 |78659,7 |- |16540,9 ... |7 |822 |784 |15684,0 |- |5558,5 ... |2 |497 |1973 |3525,7 |- |6633,2 ... |4 |7336 |29096 ... |3176,3 ... |17 |1351 |5931 |33762,4 |- |8607,6 ... |4 |2332 |1781 |5026,0 |- |3361,0 ... | | | | | | ... |4 |2271 |- |- |- |4724,1 ... | | | | | | ... ... |23 |38918 |158783 ... |14875,8 ... ... |454 |79319 |100912 ... ... |
1 ... 2005 ... облыстар бойынша туристік қызмет көрсеткіштері
(автордың жасалуымен)
2 кесте
Туризмді ... ... ... |2004 |2005 |2006 ... саласы қызметкерлерінің тізімдік саны (есепті кезеңге орташа), мың |
|адам ... ... ... |2,1 |2,2 |2,7 ... ... мен ... |26,6 |21,9 |23,4 ... ... ... |241,0 |246,5 |257,9 ... | | | ... пен ... ... |56,8 |60,6 ... ... ... жөніндегі | | | ... | | | ... ... жұмыспен қамтылған қызметкерлердің орташа айлық атаулы |
|есептелген жалақы, теңге ... ... ... |13146 |11648 |14178 ... ... мен мейрамханалар |14548 |23290 |29205 ... ... ... |3322 |10906 |12148 ... | | | ... пен ... ... |11180 |14103 |15792 ... ... | | | ... ... ... ... |2293728 |2274702 |2374021 ... ... саны | | | ... ... ... азаматтарды| | | ... ... адам | | | ... ... ... |2692590 |3677921 |3236788 ... ... | | ... ... ... келген | | | ... ... ... | | | ... | | | ... фирмалар мен агенттіктер |605 |612 |713 ... ... | | | ... ... ... саны ... |154502 |171427 |229014 ... ... |2507 |29771 |44990 ... ... |37942 |74728 |94692 ... ... |114053 |66928 |89332 ... үй ... ... |165 |195 |239 ... | | | ... ... ... ... ... |103 |121 |143 ... |44 |47 |48 ... ұйымдар |- |90 |72 ... ... ... |403 |1891 |2042 ... |3220 |3312 |3462 ... ... кино қондырғылар |- |146 |216 ... | | | |
2 ... ... ... ... ... жасалуымен)
Туристік қызметке жасалған талдау көптеген турфирмалардың сыртқа шығу
туризмімен айналысатындығын көрсетті, ал бұл бірінші кезекте, ... ... ... алып ... ... 2003 жылы шетке көптеген ақша
шығарылған. Республика азаматтарының шет елге тауарлар сатып алу, кейіннен
оны сату мақсатында баратын ... ... ... ... ... ал ... ... туристік қызмет көрсету рыногының жай-
күйін анық көрсетеді. Ол экономикалық дағдарыс кезеңінде туристік ... ... ... туристік фирмалардың тиісті тәжірбиесінің
және білікті мамандарының жетіспеушілігіне байланысты туристер мен “чартер
ұстаушылар” ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Қазақстанның тұтыну рыногының төрттен бірін “қапшықтау” бизнесі тауарлармен
толтырады және тұтастай алғанда, бір ... ... ... мен сату
жүйесіндегі 150 мыңа жуық адамды жұмыспен ... ... ... ... ... жыл сайынғы “қапшықтау” саудасының көлемі 2 ... ... ... ... ... бір ... шоп-туризм, ең алдымен, еліміздің бюджетіне кері
әсер етеді. ... ... ... бірі ... ... ... қызмет көрсетудің деңгейін көтеруге елеулі әсер ете ... ... ... негізгі туристер ағынын өздеріне тартуға
ұмтылуда, себебі туризм ... ... ... бөлігін толықтырудың
маңызды көздерінің бірі болып табылады. Сондықтан, Қазақстанға шетелдік
туристер ағынын көбейту ... Осы ... ... ұйымдардың қызметін,
мұның өзі бірінші кезекте, көлік құралдарының, орналастыру орындарының
кадрлық қамтамасыз етудің жай-күйіне ... ... ... ... бағдарлау қажет.
Көлік. Бүгінгі таңда Қазақстанның ... ... ... әр бұрышына, атап айтсақ, Германияға, Үндістанға, Біріккен Араб
Әмірліктеріне, Түркияға, ... ... ... Венгрияға,
Израильге, Қытайға, Таиландқа және т.б. өзге ... ... ... ... о бар. Ішкі және ... ... ... істейтін
“Эйр Астана”, “KLM”, “Lufthansa”, “Иртиш Авиа”, “Тюрк Хава ... ... ... жүзеге асырады. Туристердің көпшілігі сервис және ... ... ... ... ... ... әуе
рейстерін жүргізетін шетелдік тасымалдаушылардың қызметін пайдаланғанды жөн
көреді, мұның өзі отандық тасымалдаушылар жасайтын әуе ... ... ... ... Оның ... ... ... қымбаттығы
Қазақстанның туристік өнімінің құнын өсіреді және тиісінше оның халықаралық
рыноктағы бәсекелесу қабілетін төмендетеді. Бұл орайда, айта кететін ... ... өзге шет ел ... ... – көп ... ... ... арқылы ұшуға, не шетелден ұшып келуге
мәжбүр. Өйткені, мұндағы қызмет ... құны және әуе ... құны ... байланысты, қырғыз елінің әуе саласында ... ... ... ... ... ... ... тасымалдаушы ретінде “Эйр Астанамен”
бәсекеге түсе алатын басқа әуе компаниясының ... ... ... ... ... соңғы уақытта көтеріліп отырған өзекті мәселенің бірі
Алматы әуежайының халықаралық мәртебесін алып, оны Астана ... ... ... ... үшін ... отырған қастандық. Бұған байланысты
еліміздің турфирмалары мен өзге де ... ... ... Бірақ
Үкімет өз шешімін күшінде қалдырды. Осы шешімнен ... ... ... өз тасымалдаушыларын кері қайтарып алатынын айтты. Өйткені,
Астана жас қала ... ... ... ... ... ... Алматы
қаласы арқылы өтетіндіктен бұл шетел компаниялары үшін өте пайдасыз, әрі
тиімді емес. Автомобиль ... ... ... ... және экскурсиялық бағыттарды ұйымдастыру үшін пайдаланылады.
Алайда, оны дамыту, тұтасымен ... ... ... және ... ... ... ... қызмет көрсетілуіне байланысты болады.
Негізінен, автомобиль көлігін жалға беуді бірен-саран ұйымдар мен ... 2-3 ... ... ғана ... ... Өйткені, ішкі туризмде бұл әлі
де үлкен ... қол ... жоқ. ... ... мен АҚШ ... ... ... мен саяхаттарының 70 % автомобиль көлігін жалға алу
арқылы жүзеге ... ... ... ... ... себебі, халықтың
әлеуметтік-экономикалық жағдайының сын ... ... ... ... ... ... автобус паркі қараусыз қалған, сонымен
бірге қазіргі заманғы ... ... ... қасы ... Бірақ, соңғы 2-
3 жыл ішінде ... ... ... ... комфортты туристік
автобустарды сатып алуда. Әрбір мекеме өздерінің көлік ... ... ... ... ... бұл ... Алматы,
Астана сияқты қалалары мен бірен саран облыстарға ғана тән нәрсе. Әрине,
бұл туристерге қызмет ... ... ... ... мүмкіндік бермейді.
Негізгі темір жол тасымалдаушысы “Қазақстан темір жолы” республикалық
мемлекеттік ... 20 ... ... жолаушылар тасымалдайды.
Қазақстанның темір жолдарымен транзитпен Қырғызстанның, ... ... ... ... ... өтеді. Сондай-
ақ, Қазақстаннан Қытайға, Иранға және аталған ... ... ... ... жол ... ... саласында аса қолданылмайды.
Өйткені, арнайы жететін жерге ... ... жете ... ... ... темір жол желісінің бойында ... ... ... Темір жол көлігі арқылы саяхат, экскурсиялар өткізу бұрынғы Кеңес
елі кезінде жүзеге асырылған. Ол ... ... ... ... ... Келешекте экологиялық жағынан таза қоғамдық туристік
көлікті дамытуға ... ... ... ... күні ... ... ... бірнеше мемлекетті басып ... ... бар. ... Алматы-Астана бағытындағы “Тальго” испан
поездары бүгінгі ... ... ... әрі ... Өте ... поезд.
Жылдамдығы да тез. Бірақ, бағасы қымбаттау. Ел Үкіметі осындай вагондарды
көптеп сатып алуға Испан ... ... ... ... ... ... шектеуші елеулі факторлардың
бірі туризм индустриясы материалдық базасының мүмкіндіктерінің ... ... ... ... ... қонақ үйлерінде,
турбазаларында, кемпингтерінде және басқа орналастыру ... ... елу ... ... ... ... ... келушілерге сапасыз туристік өнім берудің
басты себебі тиісті сыныптағы қонақ ... ... ал ... бар ... ... 50 %-ға ескірген қонақ үйлердің бір бөлігінің жай-күйі мүлде
нашар және банкроттық жағдайда тұр, ... олар 60-шы ... ... ... ... сай Астана және Алматы қалаларындағы қонақ үйлер
ғана. Және ... ... ең көбі осы ... ... ... ... ... объектілер ішкі сұраныстың төмендігінен
шектеледі [2].
Кадрлармен қамтамасыз ету. Туризм дамуындағы ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта, Қазақстандағы
мемлекеттік және жеке ... оқу ... мен ... ... туризм
менеджерлерін даярлайтын 50-ге жуық жоғары оқу орны бар. Қазақстанда мұндай
кадрлар даярлаудың негізі 1992 жылы ... ... ... ... ... ету әлі ... ... қанағаттанғысыз жағдайда
қалып отыр. Мұның ... ... ... ... әлеует туралы
оқытушылар құрамының білім және ... ... ... ... ... болып отыр. Соның нәтижесінде, ... ... ... ... ... туристерді
қабылдау үшін оларды пайдалану технологиялары мен ықтимал клиенттер
арасында ... ... ... атаулы жарнамалаудың әдістемесі
жеткілікті түрде ... ... ... ... оқу ... ... ... туроператорлық қызметті толық атқаруға шамасы
жетпей отыр.
Осыған байланысты, ... ... ... кадр алмастыру, студенттерді
шетелдік елдерге жіберу арқылы тәжірбиесін арттыру ... ... ... ... ... ... ... құру саланы дамыту мәселелерін,
туризм рыногы дамуының ... ... мен ... ... тұрғыда
зерделемейінше, сондай-ақ саланы дамытудың ғылыми қамтамасыз ету жүйесін
құрмайынша мүмкін болмайды. Дегенмен, ... бұл ... ... зерттеушілер үшін әлі күнге дейін ... тың ... ... Және ... саласы ретінде туризмді ғылыми қамтамасыз ету
үшін оны ... және ... ... ... құрылымдар қажет. Мәселені
шешудің ықтималды шешімі ретінде туризмнің ғылыми-зерттеу институтын ... ... ... ... ... ... ... атқарады.
Дүниежүзілік Туристік Ұйымның деректері бойынша ол ... ... ... ... бір ... ... ... он бір пайыздан
астамын, әлемдік ... ... ... ... ... ... ... қазіргі индустриясы табысы жоғары және серпінді дамып ... ... ... ... сауда сегменттерінің бірі болып
табылады. 1999 жылы халықаралық туризмнің үлесі ... ... ... ... ... қызмет көрсету секторы экспортының
отыз жеті пайызын құрады. Туризмнен түскен табыс мұнай, мұнай ... ... ... ... ... ... үшінші орында келеді. Мұндай
оң үрдіс осы мыңжылдықтада сақталады деп ... ... ... ... ... ... рекреациалық сыймдылығының шегіне іс
жүзінде жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа ... ... ... ... ... ... ... әлемдік
туристік рынокта өзінің лайықты орнын табуға бірегей, толық мүмкіндігі бар.
Қазіргі туризм еңбекшілердің жыл ... ... ... ... байланысты болды, мұның өзі адамның ... және бос ... ... ... тану болып табылады. Ол жеке адамды, адамдар және
халықтар арасындағы өзара ... ... ... айналды.
Дүниежүзілік Туристік Ұйымының туризм жөніндегі мамандандырылған
халықаралық ұйымдардың зерттеулерінің талдауына, ... ... ... ... сәйкес, туризм мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ететін қызмет ретінде түсініледі.
Қазіргі туризм – бұл әлемдік экономиканың құлдырауды білмейтін саласы.
Мамандардың есебі бойынша, орташа есеппен, бір ... ... ... алу үшін оған барабар тоғыз тонна тас көмір немесе он бес ... ... екі ... ... ... ... әлемдік рынокқа шығару керек
(шетелдік экономистердің есебі ... Бұл ... ... сату ... ... ... ал ... өндіріс таусылмайтын ресурстармен жұмыс
істейді. Шетелдік экономистердің есебі бойынша, жүз мың ... ... ... екі ... болған кезде кемінде 350 мың доллар немесе адам
басына 17,5 ... ... ... ... сату өзіндік экономикалық
тығырыққа тірелу болса, ал туризмді ... – ұзақ ... ... ... жалпы алғанда, мемлекеттің экономикасына үш оң нәтиже береді
[3]:
1. Шетел валютасының құйылымын қамтамасыз етеді және ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштерге оң ықпал
жасайды.
2. Халықтың ... ... ... ... ... ... мен ... туризм және саяхат кеңесінің
бағалауы бойынша туризм өндірісінде құрылатын ... ... ... ... пайда болатын бестен тоғызға дейін жұмыс орны келеді екен. ... ... ... ... ... 32 саласының дамуына ықпал жасайды.
3. Елдің инфрақұрылымын дамытуға жәрдемдеседі.
Туризм елдің тұтас аудандарының экономикасына да ... әсер ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің құрылуы жұмыс істеуі
жол көлігін, сауданы, коммуналдық-тұрмыстық, мәдени, ... ... ... ... байланысты. Сөйтіп, туризм индустриясы басқа
экономикалық секторлардың ... ... ... пәрменді
мультипликаторлық тиімділікке ие.
Туризм - жеке және ұйымдық жетілдіру құрал ретінде жоспарлануы ... іске ... тиіс ... бос уақытты өткізумен, спортпен,
мәдениетпен және табиғатпен тікелей ... ... ... Мұндай
жағдайда, ол өз бетімен білім алудың, ... және ... ... ... ... арасындағы олардың өзгешеліктерін танып-
білудің бірден-бір факторы ... ... күні ... ... экономиканың маңызды саласы ретінде
дамыту қолға алынып жатқан алғашқы мәселелердің бірі. Осыған орай, ... ... ... мемлекеттік бағдарламасын қабылдап, ... емес ... ... ... мәселе екенін баса айтты.
Туризмнің тез ... ... ... ... облыс, елді мекендерге де
байланысты. Осы орайда, мысалға алынып отырған Оңтүстік ... ... ... экономикалық маңызын келесідей алғышарттарынан көруге
болады.
Бұл ... ... ... ... ... ... негіз бар.
Себебі, бұл өңірде туризмнің діни, танымдық, таулы, емдік, балық аулау ... ... ... кең ... ... ... діни ... әлде зиярат етуге Қожа
Ахмет Яссаиу кесенесі, Арыстанбаб кесенесі мен Сайрам ескерткіштері жатады.
Ал, ... ... ... Алатауының солтүстік-батыс тау бөктерінде
Орта Азия және Қазақстандағы ең көне қорық ... ... ... ішінен спелео туризмді дамытуға көп көңіл бөлінуде.
Балық аулау мен аңшылығына Сырдария ... ... ... ... ... ірі ... фазандар мен суда жүзетін құстар
бар. Көлдерден жыланбас сияқты сүйегі жоқ, ... соң ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, Шошқа көл, Отырар, Сайрам
балық-аңшылық шаруашылықтары негіз бола ... ... ... ... ... ... қағазымен аңшылық құруға мүмкіндік мол.
Таулы туризм үшін Өгем каньоны, Қызыл-баш, Дружба, Сайрам биіктіктері
себеп бола ... Және ... ... ... Бұл ... үшін өте ... күні Оңтүстік Қазақстан облысында ... ... ... ... ... ... Сарыағаш,
Манкент санаториясы мен Бұрғылық туристік сауықтыру кешені.
Міне, мұның барлығы туризмнің түрлеріне тұнған облыстағы ең ... ... ... ... мол аймақты туризмнің нағыз орталығы
десек те болады. Облыс туризмін дамытудың ... ... бар ... ... ... Тек қана бұл объектілер жергілікті халық пен шетел
туристеріне сапалы қызмет көрсетіп, жоғарғы құрал-жабдықтармен қамтылса ел
экономикасына айтарлықтай үлес ... ... ... ... ... өсіп, дамуы
үшін облыс аумағында көптеген шаралар қолға алынып, жасалуда.
1. Туризм экономикасының алғышарттары
Қоғамның экономикалық өмірі күрделі де, әрқилы және ... ... Оның ... да көп ... ... оны тек ... жүйесі ғана түсініп біле алады. Бірінші жағынан, туризм өз алдында
жеке заңдылық болса ... ... ... заңы, сұраныс және ұсыныс
заңы, бәсекелік баға шығару және т.б.), ... ... ...... ... ... бір түрі және ... шаруашылығының айрықша бір
сферасы. Осыған байланысты экономикалық дамудың жалпы заңдылығы ... ... ... ... ... түйінді мәселелері мыналар [4]:
1) адамдардың туристік қызметке қажетін тудыратын ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ
қажеттіліктің әр түрлі категориялы классификациясы;
3) туристік өнімдерді пайдаланушы адамдардың ... ... ... ... ынта-көңілі;
4) туристік өнімдерді өндіру процесінің экономикалық ерекшеліктері,
туристік индустрияға және туризм сферасының еңбек мүмкіншіліктеріне
талдау жасау;
5) қазіргі ішкі және ... ... ... ... ... айырбастау және таратудың экономикалық ерекшеліктері;
6) мекеме және сала деңгейлеріндегі туризм жұмысының қаражат және
экономикалық ерекшеліктері;
7) ... және ... ... ... және әлеуметтік
әсері.
Туризм экономикасын жетік түсініп-білу үшін оның арғы тарихына тоқталып
өткен жөн. Туризм ... ... ... және ... ... ... ... құрамының бір бөлігі ретінде, басқа өзгерістермен
бірге туризмнің экономикасы мен әлеуметі де өзгеріп тұрды.
Тарихи ... ... ... ... бұл ... көне заманнан
бүгінгі күнімізге дейінгі көп жылдардың нәтижесі. Ерте кезеңдерде ... ... ... елдердің халықтарының әдет-ғұрпын, даму
деңгейінің сипаттарын зерттеумен шектелсе, ал Рим ... ... ... алғашқы экономикалық ресурстары ретінде мемлекеттік және
жекеменшік керуен сарайлар болды.
Орта ғасырда христиан діні мен сауданың дамуына байланысты ... ... ... мен ... ... ... Біріншілер христиан
дінін дамытуды мақсат етсе, ... ... – баю еді. ... ... ... ... керуен сарайлары қайтадан дами бастайды.
Ұлы географиялық ашулар дәуірінде саяхатшылардың теңізде жүзушілер мен
алғашқы ... ... ... ... ...... басып алу және оны игеру. Саяхат пен экскурсия экономикалық
жаңа түрге көшеді, яғни ... ... ... 1908 жылы ... ... беру ... құрылады, оның мақсаты – білімді
адамдарды Батыс пен Шығыстың мәдениетімен таныстыру. Бұл комиссияға ... ... ... ... дәуірінде ішкі және халықаралық туризмнің дамуының
материалдық негізін құрайтын жаңа көлік түрлері пайда болады.
XX ғасырда ... адам ... ... бір факторына айналды.
Ұйымдастырылған экскурсиялар көптеген халықтың өмір сүру дәстүріне ... ... ... ... ... ... ... қарқынмен дамыды, жаңа
әлеуметтік түрге жетті, халық үшін қызмет жасады. XX ғасырдың 90-шы жылдары
халықаралық туризм кең дами ... ... ... жаңа сипаттарға ие
бола бастады: ... ... ... жеке ... ... ... ұлттық және аймақтық әр түрлі туристік
ұйымдар пайда болды.
Туризм ... ... ... түсіну үшін мынадай екі
мәселені шешу керек: біріншіден, бұл механизмнің ... ... ... ... ... болу керек; екіншіден, бұл жүйенің жеке бөлшектерін
терең зерттеп білу ... ... ... ... экономикалық механизмі келесідей
ережелермен ашылуы мүмкін [4].
1. ... ... ... ... ... бақылауымен және
реттеуімен, сонымен қатар басқа да қаражат, экономика институтымен
және ұйымдармен жұмыс істейді. Мұны былай ... ... ... фирмалар мен ұйымдар үш негізгі экономикалық ... ... ... біріншіден, олар басқарудың ерікті болуын және соған сәйкес
бастамамен жауапкершіліктің бос ... ... ... ... ... ... ... түрде
туристік нарықтың заңдарына ... (құн ... ... ... ... ақша ... баға құру заңына);
- үшіншіден, турист және табиғат үшін ... ... ... ... ... мемлекеттік және қоғамдық
институттар туризмдегі нарық процестерін реттеуге тырысады.
2. Туристік ... ... ... ... ... ... ... мен заңдылықтарын объективті түрде оқып-білуді қажет
етеді. Туристік нарықты оқудағы негізгі аспектілері келесілер:
- туристік нарықтың жұмыс істеу механизмі, оның ... ... ... ... пен оның ... ... ... қалыптасуы және туризмдегі бағаның құрылуы;
- туризм сферасындағы сұранысқа ... ... ... оқып ... баға мен ... ... ... қабілетіне әсері;
- туристік қызметке ұсыныс жасауға әсерін тигізетін факторларды ... ... ... және ... ... ... қарастыру.
3. Ұзақ мерзімді болашаққа, туристік нарықтағы экономикалық теңдестік,
туристік индустрияға объективті қаражат- ... ... ... ... ... ... даму ... мен жағдайы, функциялық
рөлі мен бағыты). Туризмнің материалдық-техникалық базасына және
ресурстарына талдау жасау, нақты іске ... ... ... ... ... ... ... туралы көмек береді.
4. Туризм экономикасының маңызды мәселесі- бұл салада жұмыс күшін
пайдалану. ... да ... ... ... ... барлық көріністерінде терең талдау жасауды керек етеді. Еңбек
өнімділігі мен еңбек сыйымдылығына талдау ерекше көңіл ... ... ... ... негізгі мәселе ретінде іскерлік іс-әрекет пен
туристік ... ... ... ... ... Бұл туризмдегі іс-әрекеттің айырықшылығына есеп жүргізу,
коммерциялық есепті терең ... бұл ... ... ... бұрын бизнес-жоспар жасау, сондай-ақ бухгалтерлік ... ... ... ... маңызды мәселесі - ол туристік ... ... ... пайдасы мен табысының шегіне ... ... шегі мен ... ... білу фирманың туристік нарықтағы тәртібі
мен орнын шешуге мүмкіндік береді.
6. Туризм экономикасының маңызды ...... ... талдау
жасау: жұмыс ақысы мен еңбектің ... ... ... ... ... ... ... түрінде түсетін табыс). Туристік рента
мәселесі өнімдерге ерекше көңіл аудару керек. Бұл туризмді өзіндік
қаржылаудың ішкі көздерін анықтауға ... ... және ... өндіру факторларының өнімділік шекарасын белгілейді.
7. Туризм экономикасы өзіне қаржы мәселесін де енгізеді: турфирмалардың
өзінің қаржы ресурстары, ... алу ... ... ... ... ... ... барлық деңгейдегі бюджетпен қатынас
және салық салу.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта келгенде, қазіргі ... ... ... ... біреуіне айналды, онсыз бүгінгі күні
экономикалық ғылым ... өмір ... ... ... Туризмнің экономика саласына әсері
Қазіргі экономикада туризмнің ролі үнемі өсіп және өзгеріп тұрады.
Бұрын туризмде ... ... ... ... ... екінші және үшінші
орындарға кетуде. Олардың орнына жаңа заттар келуде.
Экономикалық ... ... ... ... ... өндіру, айырбастау және бөлу сферасындағы ... ... бір ... ... ... бір ... ... мен экономикалық іс-әрекеттерді қосып,
елдің халық шаруашылық кешенінің бір бөлігі ретінде;
- туризмді елдің немесе аймақтың ... ... ... зерттейтін
экономикалық ғылым ретінде;
- туристік өнімді өндіретін, оны қолданатын, ... және ... ... ғылым ретінде;
- туристік экономика жүйесінің барлық деңгейіндегі ... ... ... қазіргі экономикалық теория ретінде;
Фундаменталды экономика жағынан қарасақ, туризм дегеніміз ... ... оның ... ішкі ... гөрі, көбінесе әлемдік
шаруашылық процестер мен қатынастар арқылы түсіндіріледі. Сонымен қатар,
туризм – ... ... ... ... елге дамалысқа барғанда басқа
өндірісте өндірілген өнімнің бір бөлігін ғана ... ... ... онда жаңа ... ... да ... [4].
Қазіргі туризм экономикалық құбылыс ретінде:
- индустриалдық түрде болады;
- ... өнім мен ... ... ... оны жинауға және көлікпен
тасуға болмайды;
- жаңа жұмыс орындарын құрайды және жаңа аудандарды игерудегі алғашқы
қарлығаш, ... ... ... ... жылдам дамуының
катализаторы болады;
- туризмге мамандандырылған елдің пайдасына ұлттық ... ... ... ... ... ұлттық табыстың өсуіне, инфрақұрылымның дамуы мен ... өмір ... ... ... ... атқарады;
- жоғарғы деңгейдегі ... және ... ... ... ... пен ... ... қорғаудың тиімді құралы ретінде ... ... оның ... ... ... осы элементтер
құрайды;
- барлық шаруашылық салаларымен және адамның ... ... келе ... ... ... немесе елдің экономикасына белсенді түрде әсер
ете алады, онда ол оның ... ... және ... ... ... өндірістік қорлардың заттық факторлар қозғалысы
құндық қажеттілігін туғызады. Құнды және материалдық қажеттіліктер ... Бұл ... ... ... мәнімен анықталатын қажеттіліктің
сипаттамасы болып табылады.
Заттық және ... ... ... ескере отырып, өндірістік
қорларға деген қажеттіліктерді ... ... ... және ... шешімдерді таңдауда құндық параметрлер ... ... ... сөз. Олар ... ... ... қажет.
Өндірістік жабдықтардың элементтерінің құнын жоғарылату жаңа өнімдер
түрін (қызмет) игерудегі турфирмалардың ... ... ... ол ... ... ... шығынмен байланысты, себебі олардың
орны түскен табыспен әр ... тола ... ... ... ... табыстың мөлшеріне
түгелімен тәуелді. Табыс заттың бірлік бағасын ... оның ... ... ... ... ... ... барлық кетірген шығындарды
өтеуі және табыс алуды қамтамасыз етуі керек. ... ... ... ... ... ... категориялы инструменттерді жасады:
- өтеу сомасы;
- өтеудің орташа мөлшері;
- өтеу коэффициенті;
- шығынсыздық нүктесі;
- табыс ... ... ... ... ... ... қысқаша қарастырып шығайық [3].
Өтеу сомасы деп табыс пен ... ... ... ... ... яғни өтеу сомасы дегеніміз бұл өндірістің ... мен ... ... Өтеу сомасы – ол тұрақты шығынды өтеуге ... ... ... ... Өтеу ... ... үшін ... барлық
ауыспалы шығынды шегереді (кейде оны тікелей шығын дейді).
Өтеудің орташа ... ... ... ... ... мен ... шығынның арасындағы айырмашылық. Өтеудің орташа мөлшері дегеніміз
өнімнің бірлігінің тұрақты шығындары өтеудегі және табыс алудағы үлесі.
Өтеудің ... деп ... ... табыстағы өтеу жиынтығының
үлесі және заттар үшін өтеудің коэффициентін айтамыз – бұл ... ... ... ... мөлшерінің үлесі.
Шығынсыздық нүктесі - бұл турфирманың белгілі мөлшердегі өндірісі және
онан түскен табысы, ол оның ... ... және ... ... ... шегі (оны кейде сатудың критикалық мөлшері дейді) – бұл шығынсыз
нүктеге сәйкес келетін табыс.
Мықтылық беріктілік – бұл ... ... ... ... пайыздық
ауытқуы, яғни нақты және табыс шегінің айырмашылық қатынасының ... ... ... ... көрсетілген категорияларды пайдалану барлық мекемелердің
өндірістік іс-әрекеттерінде, оның ... ... да ... ... ... мүмкіндік береді.
3. Туризм индустриясы мен туристік нарықтың ерекшелігі
Турист энциклопедиясында туризм индустриясы туралы мынадай ... Бұл ... ... құрылуын, туристік
рекреациялық ресурстарының пайдалануын, туристік тауарлар мен ... ... ... және ... емес сфера
өнімдерінің өндірісін қамтамасыз ететін мекемелер мен ұйымдар жиынтығы.
Туризм индустриясының мекемелері мен ... ... ... бөледі [5]:
1. Демалыс орындары мен маршруттардағы туристік экскурсиялық қызмет
көрсету мекемелері (турбазалар, ... ... ... ... және ... ... ... көлік, туристік-
экскурсиялық тасымалдау; демалу орындары мен туристік ... ... ... ... мен ... ... мен қамтамасыз ететіндер).
2. Демалыс орындарындағы туристерге, ... ... ... сауда қызметтерін көрсететін мекемелер (жолаушылар
көлігі, қонақ үйлер, ауруханалар, дүкендер, кинотеатрлар, клубтар).
3. Материалдық техникалық базаларды құру мен ... ... ... ... және ... еңбек құралдарын, шикізат,
инвентарь жеткізетіндер, сондай-ақ туризм сферасында біліктілігі
жоғары мамандар дайындайтын мекемелер.
Туризм ... үш ... ... ... ... ... ... ресурстарға болжам; ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымының
даму деңгейіне жоғары талап.
Экономиканың саласы ретінде, туризмнің өзіне тән ... ... бар, ... ... халық шаруашылығының басқа да салаларынан
бөлініп тұрады. Туризм индустриясының басты айрықша ерекшелігі ... ... ... уақытының бірлестігі. Көлік уақытының жоқтығы, яғни туристік
қызметтер (турөнімдер) бұл жерде өндіріледі және бірден қолданылады. Екінші
ерекшелігі оның ... ... ... ... ... Туристік
қызмет көрсетудің келесі бір ерекше айырмашылығы – қызмет өндірісіне дейін
өндіріс ... ... ... ... Бұл өз ... ... да ерекше айырмашылықтарымен байланысты, ... ... ... алып ... яғни жақсарған денсаулық, көңіл-күйі,
жаңадан толтырылған білім, пікір, ақпарат арқылы.
Туристік қызмет көрсетудің түпкі мәнін ... ... ... ... ... ... білу ... Туристік қызмет көрсету дегеніміз
туристерге саяхат кезінде, заттар алған кезде әр ... ... ... ... Бұл процестің кешенді түрі келесі ... ... ... әр түрлі технологиялық өндіріс пен қызмет көрсетудің
түрлі жағдайындағы қызметтер мен тауарлардың ... ... ... ... ... базаларда (қонақ
үйлерде, мейрамханада, көлікте, спорттық құрылымдарда, ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер әр түрлі іс-әрекет
барысында пайда ... ... ... ... ... екіншілері халық шаруашылығының салаларында: көлік, ауыл
шаруашылығы, өнеркәсіп, денсаулық сақтау саласында пайда болған;
- қызмет әр ... ... ... және ... ... көрсетіледі.
Туризмде ұсынылған қызметтер территория бойынша бөлінеді. Туристерге
қызметтердің кейбіреулері ... өмір ... ... ... ... ... ... саяхат кезінде (ақпараттық, көліктік
қызметтер) алады. Үшіншісін туристер ... ... ... ... ... ... іс ... алады.
Қызмет көрсетуді туристерге бағыттап, үлгі бойынша былай бөлуге болады:
1. Қызмет пен тауарларға тарту.
2. Олардың туристік ... ... ... ... ... мен ... пайдалануға қызығушылықтарын тудыру.
4. Туристік қызмет пен тауарларды пайдалануда тура шешім ... ... ... ... өнім ... солар арқылы
халықтың туристік сұранысын өтейді, олар ... ... ... құрылады.
Қандай бір фирма болмасын оның нарықтағы табысы ... ... ... ... да, ... ... және ... да соған байланысты.
Өнімнің экономикалық категория ретінде терең мазмұны бар, бірақ, осы
уақытқа дейін жалпы ... ... жоқ. ... Солтүстік-Батыс
университетінің маркетинг профессоры, Американың маркетинг ассоциациясының
белсенді мүшесі Ф.Котляр ... ... ... ... тарту, алу,
пайдалану және қолдану мақсатымен нарыққа ұсынылатын және ... ... ... өтей ... қандай да болмасын зат”. Өнім физикалық объектілер,
көрсетілетін ... ... және тағы ... бола алады.
Туризмде өнім болатыны көрсетілетін кешенді қызмет, яғни бір ... ... ... ... ... ... туристер
туристік өнімді кең түрде ұғынады. Туристік сапарға шыққанда, адамдар өзіне
көрсетілетін қызметтерден басқа да ... ... ... ... ... ... ... демалып, денсаулығын түзеп қайтса,
басқалары командировкаға барып, іскерлік келіссөздер ... ... ... ... туристер туристік өнімдерге мұқтаж емес, олар
жаңа сезімге, ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға
мүдделі.
Атақты ағылшын туризмологы В.Мидлтонның анықтамасы бойынша, Кешенді
туристік өнім дегеніміз ... және ... ... пакеттер,
оның құрамы туристік орталықтағы адамдардың іс-әрекеттерімен ... ... ... ретінде пакетті туристер қабылдайды”.
Туристік өнім құрамы жағынан үш бөлімге бөлінеді [5]:
- тур;
- қосымша туристік-экскурсиялық қызметтер;
- тауарлар;
Тур дегеніміз клиентке ... ... және ... ... ... бір ... және мерзімге арналған бірінші
туристік өнімнің бірлігі.
Турдың құрамы келесідей болады: 1) туристік ... және 2) ... ... ... ... ... ... және маршрутта міндетті түрде
көрсетілетін қызметтерден тұрады:
- туристерді көлікпен демалыс орнына апару және алып келу;
- трансфер;
- ... және ... ... ... экскурсиялық және мәдени бағдарламалар.
Туристік өнімнің туристік пакеттен айырмашылығы – нақтылы ... Төрт ... ... ... ... пакетті сатып алып,
турист туроператордан едәуір жеңілдікпен басқа да фирманың туристік ... ... оны ... да ... арқылы кеңейтуін сұрай алады
немесе оны демалыс ... өзі де ... ... ... ... роль ... ... ол әр түрлі
қызметтерді (көлік, туристерді орналастыру, тамақтандыру, көңіл көтеру және
т.б.) бір ... ... тур ... шығарады; оны турагент арқылы
таратады.
Турагент – туроператорлардың туристік өнімін іске асыратын, туристік
нарықта ... ... ... ... ... айырмашылығы
турагент турдың сапасын жауапты емес.
Туристік өнімнің ... ... ...... ... ... бір бөлігі.
Туристік өнім элементтері бойынша туристің шығынын келесідей бөлуге
болады:
- тур – 50 %;
- ... ... ... – 30 %;
- ... – 20 ... ... қызметтер дегеніміз – бұл жолдамада
көрсетілмеген, бірақ, туристерге қажет ... ... ... ... ... Бұл ... ... негізгі бағасына кірмейді.
Оған жататындар: резервтік орындар, валюта айырбастау, ... ... ... ... ... ... ... тауарлар сақтау орны және
т.б. Қосымша қызметтерді туристер бөлекше өз ақшасына алуы керек.
Тауарлар ... - бұл ... ... арнайы бөлігі, оған
жататындар: туристік карталар және ... ... ... ... ... ... ... дефицит тауарлар және т.б.
Туристік индустрияда өндірілетін туристік өнім екі әдіспен бағалануы
мүмкін:
- барлық өндірістің шығынының жинағы есебінде;
- ... ... ... ... ... ... түскен кіріс
есебінде.
Қандай бір әдіспен бағаланса да, сөз ... ... ... өнімдердің жалпы табысы жөнінде болып отыр.
Өзінің арналуына қарай туристік қызметтер мен тауарларды үш ... ... ... ... туристердің туристік аудандарда болуымен
байланысты қызметтер мен тауарлар (рекреациялық ресурстар, түнеу, тамақтану
және т.б.); бір реттік қызмет пен ... ... ... ... қызметтері,
сувенирлер және т.б.). Әрбір туристік қызметтер мен тауарлар тобы тағы ... ... ... көлік қызметтері көліктің ... ... ... ... ... ... және ұсыныс туристік құрылыстың экономикалық элементі
болып туристік нарықты, яғни туристік қызмет пен тауарларды тарату сферасын
құрайды.
Туристік ... ... ... бар. Егер ... ... бағасына туристердің көлікке шығыны кіреді. Негізгі туристік
нарықтың басқа нарықтардан айырмашылығы, міне, осында.
2 Туризмді экономиканың саласы ... ... ... бағыттары
Халық шаруашылығының саласы ретінде туризм сұраныс пен ұсыныстың
нарықтық санаттарына ... ... тиіс өнім ... Осыған қатысты
шетелдік тұтынушыға бағдарланған халықаралық ... пен ... ... ішкі ... ара ... ... білу ... туристік рынок бүгінгі күні милиардтаған айналымы бар және
қатаң бәсекелестікке орасан зор ... ... ... бірінші
кезектегі міндет Қазақстанға ғана тән ерекшелігі бар және сұраныс болатын
туристік ... ... ... отыр. Соған байланысты рыноктың қандай
сегменттерінде қазақстандық туристік өнімнің жарқын болашағы бар ... ... ... ... ұсыныстарын ескере отырып жүргізілген
талдау мен ... ... ... ... туристік өнімнің екі
базалық құрамдас бөлігін баса көрсетуге болады: Жібек жолы бойындағы мәдени
туризм (зиярат ету және дәстүрлі) және ... ... ... экооқиғалы
туризм (сафари, рафтинг, орнитологиялық, ... ... ... ... экооқиғалы туризм үшін Жібек жолы бағытымен өтетін ресурстары бай
аймақтарды: Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, ... атап ... ... ... ... бірінші кезекте игерілуі тиіс мынадай
аудандар мен тірек орталықтары анықталады [1]:
1. Іле ... ... ... және ... ... ... Есік ... қаласы, Қаскелен қаласы, Ұзынағаш селосы және Қапшағай қаласы);
2. Солтүстік Тянь-Шань ауданы (Кеген селосы, Нарынқол селосы, ... ... және ... ... ...... ... (Жаркент қаласы, Көктал селосы, Басши
селосы, Текелі ... ... ... ... ... ... ... (Балқаш көлі, Балқаш өңірі селосы);
5. Солтүстік Жоңғар өңірі (Достық селосы, Алакөл көлінің маңы, ... ... ... ... ... ... ... селосы, Сарқант
қаласы, Қапал-Арасан курорты);
6. Жамбыл өңірі (Тараз қаласы, Мерке ... ... ... ... көлінің маңы);
7.Түркістан жері (Түркістан қаласы, ... ... ... ... ... ... ... Кентау қаласы, Шаян ауылы);
8. Сайрам-Шымкент аймағы (Шымкент қаласы, Сайрам ауылы, Арыс қаласы,
Шардара қаласы, Сарыағаш ... ... ... ... ... мен ... ... Жоғарғы Бұқтырма ауданы (Қатон-Қарағай селосы, Беріл ауылы, Рахманов
бұлақтары ... ... ... ... ... ... (Фетсова ауылы, Ақтау қаласы, Ералиев-Құрық ауылы);
Бұдан басқа, басымдықты игеру объектілеріне жатқызуға болатын қазіргі
және құрылу жоспарланған ... ... ... ... (МҰТП): “Іле
Алатауы” МҰТП, “Алтын емел ” МҰТП (Алматы облысында), “Ақсу - Жабағылы”
МҰТП ... ... ... ... МҰТП ... ... МҰТП ... облысында), Шучье-Бурабай курорты аймағы
базасындағы “Бурабай” және ... ... ... ... ... (Ақмола облысы) ландшафттарының көріктілігі, қол ... ... ... ... ... тартымдылығының жоғарғы
деңгейімен сипатталады. Бұл басымдықтарды игеру ... ... ... ... арқылы шет елдік туристерді қызықтырып қана қоймай,
жергілікті халықты жұмыстармен ... ... ... экономикасына зор
үлес қосқан болар едік.
Орталық Азия аймағындағы туризмнің ерекшелігін ескеру қажет. Жібек Жолы
және ... ... ... шетелдік туристердің негізгі ағыны
барлық көрсетілген ... ... ... ... ... ... Халық Республикасы), Қырғыстан, Өзбекстан, Түркменстанның
шегіндегі ұдайы қозғалысына бағытталған.
Сөйтіп, қазақстандық өнім тек қана ... ... Азия ... ... ... жағдайда тиімді ұсынуы мүмкін және
төмендегідей қорытынды шығады:
1.Туристік өнімнің институционалдық ... ... ... ... ... өнім ... аймақтағы көршілеріміздің туристік
өнімдерінен ең болмағанда баға, сапа қатынасында кем түспеуі тиіс [2].
Қазақстандық туристік өнімнің ... ... оның ... ... ... бұл маусымнан басқа кезде нақты шаралар қабылдауды және
туризмнің баламалы түрлерін ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір
талаптары бар. Ол қарапайым, салыстырмалы ... ... та, ... де ... орын ... ... таза ... бір орында клиенттер 2-3
күн болуға есептелген туристік бағыттарда орналастырылған объектілер болуы
тиіс. Осындай ... ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандырып, сол аймаққа деген ... мол ... ... ... бөлігінде діни, емдік туризм үшін алғышарттар
жеткілікті. Қазір Түркістан қаласы ЮНЕСКО-ның назарындағы қала. Оның ... ... ... ... ... өтті. Мұнда Түркістан қаласының
болашақ макеті ... ... ... жаңа мешіт, Хан Ордасы, Пантеон,
Керей мен Жәнібек ... ... Қожа ... ... ... ... мен оның ... салынатын құрылыс жобаларының көрініс
үзінділері, “Шығыс қақпа кешені”, Этнобақ, ... ... ... бой ... ... қан ... айнала алатындай негіз
тудыруда.
Қазірдің өзінде бұл қалаға келушілер саны күннен – күнге артуда. Демек,
зиярат етушілер ... өзге де ... ... ... діни ... ... аз қалып отыр [6].
Ал, емдік туризм Сарыағаш, Манкент қалаларындағы санаторийлер есебінен
жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... ... сауықтыру орталықтары. Және ... ... ... ... күні ... ... отырған ең маңызды объект.
Сонымен қатар Алатаудың солтүстігінде орналасқан оңтүстік ... ... ... ... суы ем. ... тау етектерінің қызығушылығы мол,
тартымды жерлерді көптеп кездестіруге болады.
Ал ... және ... ... ... Астана,
Атырау қалаларының болашағы мол. Геосаяси ... мен ... ... және бизнес пен халықаралық конвенцияларға қатысу мәселелері
бойынша Қазақстанға келушілер бизнес туристер санын көбейтеді ... ... ... ... [3 ... ... ... келушілер мен кетушілер [14]
адам
| ... және ... ... |
| ... | |
| |2003 |2004 |2005 |2002 |2003 |2004 ... ... |1224 |8222 |15814 |- |240 |1 ... |- |- |- |- |- |- ... |- |1 |- |- |- |- ... |2 |7 |- |- |- |- ... |- |66 |1 |- |- |- ... ... |2 |- |133 |- |- |1 ... |- |42 |2 |- |- |- ... ... |- |- |- |- |- |- ... |17 |5 |9 |- |- |- ... |- |- |- |- |- |- ... |3 |13 |- |- |- |- ... |16 |15 |56 |- |- |- ... |- |- |- |- |- |- ... ... |- |212 |- |- |- |- ... ... |- |17 |- |- |- |- ... қаласы |587 |609 |548 |- |- |- ... ... |597 |7217 |15065 |- |240 |- ... ... ... инфрақұрылымы негізінен халықаралық
стандарттарға сай келеді. Алматы қаласы ... үшін ... (әуе, ... ... жол) қақпа болып табылады және негізі көші-
қон осы қала арқылы ... ... ... ... семинарлар мен
конференциялар өткізуге қолайлы ғимараттарынан және қонақ үйлерінен басқа,
қалада ойын-сауық құрып, көңіл көтеру үшін ... ... ... ... қала ... ... 500 ... жердегі аумақта тамаша
рекреациялық аймақтар орналасқан. Ең маңыыздыларына тоқталып өтсек: Шарын
коньоны, Ай-хай құм, ... тас, ... ... ... Медеу, Алма-
арасан, Үлкен Алматы көлі және тағы басқа көптеген табиғи объектілерді
көруге ... ... ... ... ... пен Шығыстың архитектурасымен
бой көтерген осындай стратегиялық аймақ болып ... ... ... ... ... ... ... объектілерді Орта Азияның бас
қалаларынан кездестіру қиын. Мемлекетіміздің жас ел ордасы ретінде өзіндік
келбеті мен ... бар ... ... ... ... ... қалада халықаралық және ішкі туризмді жылдам дамытуға қызмет ететін
болады.
Туристік өнімнің ... ... бірі ... ... ... ... алып ... авиа қатынас басты рөл атқарады.
Сондықтан, ... ... әуе ... ... ... және ... маңызды мәселе болып табылады. Ұлттық әуе желілерде ... ... ашу ... ... ... ... нәтижесін
бейтараптандыру қажет.
Республика аумағының кеңдігін ескере отырып, нарықтың көрсетілген
сегменттерінің көпшілік бөлігін құрайтын жеке ... ... ... ... ... ... ... отырып, сенімді автобус
қатынасы мен темір жол ... мәні ... ... ... ... ... ... түскен жалпы
табыстың 30-дан 50-ге дейінгі ... ішкі ... ... ... ... ... ... зор. Сонымен, бір мезгілде қазіргі кезде ішкі
туризм негізінен ... ... ... ... айтып
өткен жөн.
Аздаған курорттар, санаторийлер және туристік базалар ғана жұмыс
істеуде. Туризмнің осы түрін ... ... ... ... ... ... қыруар соманы ала алмайды, инфрақұрылымның ... ... және ... ... ... ... зор
нұқсан келтірілуде. Демалу құқығын пайдалануда халықтың аз қамтылған бөлігі
ретінде әлеуметтік көмек ... ... ... ... ... және ... ардагерлеріне және өзге әлеуметтік көмекке
мұқтаж азаматтарға саяхат жасау үшін ... ... ... ... және ... емес қорлардан, басқа да қайырымдылық ұйымдары
мен қорлар әлеуметтік көмек көрсететін бюджеттен тыс ... ... бөлу ... ... ... ... экономикалық
болашағы зор.
Бұл ретте, әлемдегі демалыс ... мен ... ... неғұрлым қарасы көп тобын құрайтын мүгедектер ... ... осы бір ... келе ... ... ... бір ... айналған балалы отбасылардың көптеген қонақ үйлерге,
көлік құралдарына және туристік көрікті жерлерге қолы жете ... ... ... қол жеткізу туризмді дамытудағы неғұрлым
маңызды фактор болып табылады. Көптеген туроператорлар туристік ресурстар
мен ... ... қол ... ... ... ... мүмкіндік
беретінін біле отырып, осыған қатысты шаралар қабылдау қажеттілігінің мәнін
әзірге түсінген жоқ. ... ... ... қол ... мен ... жіті әзірлеу, туризм өндірісі қызметшілерінің
арнайы даярлық деңгейін көтеру, мүгедек туристер талабы мен сұранысы ... ... ... туризмнің алатын маңызы жайында
жұртшылықтың хабардар болуын арттыру қажет [1].
Мемлекеттік және ... ... ... ... ... оның ішінде әлеуметтік туризм саласындағы қызметті жүзеге
асыратын кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... қатысты қайырымдылық жебеушілік және демеушілік
көтермеленуі тиіс.
Әлеуметтік ... оның ... ... ... ... ... ... мәдени-танымдық, экологиялық туризмді, отбасылық ... және ... ... ... ... және ... ... туризмін дамытудың тәрбиелік және патриоттық маңызы зор.
Оңтүстік Қазақстан облысында туризмді дамытудың стратегиясы ... ... ... ... ... ... жұмыстары туристік
қызметтердің ішкі және сыртқы рыногының дамуына бағытталған ... ... ... ... туризмнің қазіргі заманға ... ... ... ... ... ... ... аймақтарын сақтау мен ұтымды пайдалануға негізделген.
Облыстағы туризм дамуының негізгі міндеттері келесілер болып ... ... ... инфрақұрлымын дамыту, туризмнің материалдык ... жаңа ... ... ... жәрдемдесу жөніндегі
іс-шаралар кешенін әзірлеу;
- туристік саланы жарнама-ақпаратпен ... ету ... ... ... саласындағы кадрлар даярлау мен олардың біліктілігін
арттыру жүйесін дамыту;
- тарихи-мәдени және ... ... ... ... ... ресурстарға қол жетушілікті қамтамасыз ету, туристік кызмет
көрсетуге деген ... ... ... [4 ... ... саласындағы қауіпсіздік деңгейін көтеру;
- қазақстандық туристік өнімдерді әлемдік туристік рынокқа көтеру,
облыстағы туризм және қызмет ... ... ... ... дамыту,
тұрғындардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету;
- туристік ... ... ... және қаржыландырудың басқа түрлері үшін жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... құрылымы (тарихи -
мәдени ескерткіштер ) [9]
|Тарихи – мәдени ескерткіштердің типтері ... |% ... ... ... |528 | 33 ... Қала ... және архитектуралық ескерткіштер |226 | 14 ... ... ... |42 | 3 ... Монументтік өнер ескеткіштері |11 | 1 ... |807 | 49 |
3 ... ... ... ... ... обьектілерінің
салыстырмалы диаграммасы (тарихи – мәдени ескерткіштер) (автордың
жасалуымен)
Облыс туризмінің дамуына қажетті тағы да ... ... ... стандарттау, сертификаттау мен лицензиялау
талаптарына сәйкес туристерге қызмет көрсетудің сапасын арттыру;
ішкі және сырттан келу туризмін ... ... ... ... ... ... барынша оңайлату мәселелері
жөніндегі заңдарды жетілдіруге негізделген;
туризм саласындағы статистикалық есепке алу және есеп ... ... ... оның ... туризм саласындағы
ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ұлттық туристік өнімді экспорттау
және туризм саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту стратегиясын
әзірлеу;
ұлттық ... ... ... ... ... ... мен халық
топтарының арасында әлеуметтік туризмнің ... ... ... және ... рыноктағы туристік ... ... ... қамтамасыз ету;
әлемдік стандартқа сай конақ-үй қызмет көрсету кешендерін,
сондай-ақ этнографиялық мұражай және демалыс аймақтарын құру;
халықаралық туристік ... мен ... ... ... қатар
жыл сайын Қазақстандық ... ... ... ... ... көздері. Қаржылай камтамасыз ету осы ... ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан Республикасының
заңнамалық актілерімен тиым салынбаған басқа да көздерден жүзеге асырылады.
Бағдарламаны іске ... ... ... ... ең ... есептік
қажеттілік - 195 550,0 мың теңгені құрайды. Оның ішінде 2004 жылы - ... мың ... ал 2005 ... - 126 750,0 мың ... 2010 жылы - ... мың ... ... жоспарланып отыр.
Күтілетін нәтижелер. Бағдарлама көзделген туризмді дамыту жөніндегі іс-
шараларды жүзеге асыру, ... ішкі және ... келу ... ... ... ... субъектілер санын айтарлықтай көбейтуге
мүмкіндік береді, қазіргі заманға сай туризм ... ... ... ... ... ... ... орнын көбейтеді.
Бағдарламаны іске асыру халықтың әр түрлі топтарына, оның ішінде ... ... ... мен оқушыларға сапалы туристік кызмет көрсетуге
және демалыс ... ... ... ... ... ... іске ... нәтижесінде ішкі туризмдегі туристер саны 2004 жылы
200 000 ... 2010 жылы 440 000 ... келу ... шетел
азаматтарының саны 5000 адамнан, 2010 жылы 21 000 ... ... ... ... ... ... және еңбек
ресурстары болып табылады. Қаржыландыру көздері болып мына ... ... ... немесе мемлекеттік
мақсаттағы бағдарламаларды ... ... ... ... бюджет қаражаты;
инвестициялық қаражат;
екінші деңгейдегі банктер қаражаты;
халықаралық ұйымдардан алынатын гранттар;
туристік фирмалардан алынатын қаражат.
Қаражат ресурстарына деген қажеттілік іс-шараларының орындалу ... ... жыл ... ... ... ... өзгертулер
жыл сайын жасалынатын бюджеттік өтініште көрініс табады.
Бағдарлама концепциясына сүйене ... ... ... ... ... ... және республикалық маңызы бар
ресурстар деп екіге бөлуге болады. Халықаралық маңызы бар тарихи-мәдени
мұралардың ... ... ... жолы ... ... ... орталықтарындағы бірегей тарихи-
мәдени ... мен ... ... жатады.
Ұлы Жібек жолы мен оның тармақтарындағы орналасқан тарих, археология,
этнография, архитектура, қала құрылысы мен монументалдық өнер ескерткіштері
ежелгі ... ... ... және ... ... ... және рухани мәдениетінің тарихи-мәдени мұраларының
бірегей туристік-рекреациялык кешенін құрайды.
Сараптап айтқанда, Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... туристердің ағылатын жағы, сондықтан да мұнда дұрыс саясат ... ... ... негізгі мәселе болып табылады. Туризмді ... ... ... ... мен Түркістан аймағының
мүмкіншіліктерін пайдалану арқылы іс жүзіне ... осы ... ... ... ... ... да келесі беттерде Түркістан
қаласына байланысты материалдарды ... ... оның ... ... ... ... ... соның ішінде Қожа Ахмет ... ... ... пәні ... ... ... экскурсоводтарға көмекші материал болсын деген
мақсатта «Түркістан қаласын ... ... ... тақырыбын сөз ете
отырып мәліметтер беруге тырыстым..
2.1 Туристік қызметті мемлекеттік реттеу
Туризмдегі мемлекеттік реттеу жүйесін ... ... ... ... ... ... жағдайларға толық жауап
беретін мақсаттарына, қағидаттарына және міндеттеріне сай ... ... ... ... таңда атқарушы билік органдары мен
туризм ... ... ... ... ... ... іс-қимылды
реттеудегі мемлекеттің рөлін арттыру қажет. Саланы орталықтандырып басқару
Қазақстан Республикасының ... және ... ... Туризм
департаментіне жүктеледі.
Туризмді кешенді дамытудың табысты іске асырылуын қамтамасыз ету саланы
мемлекеттік басқару әдістерін дұрыс ... ... ... ... ... мемлекеттік тұрғыдан реттеу келесідей шаралармен бағытталуы
тиіс:
Республикалық және аймақтық деңгейлерде туризмді дамыту саясаты ... ... Бұл өз ... Қазақстанның әр түпкірінде, әсіресе
өнеркәсібі дамымаған аймақтарда, шикізаттық емес өнеркәсіп-туризмді ... өте ... ... ... ... ... ... келтіру мен жетілдіруге бағытталған ... және ... ... ... ... тиіс. Сапалы туристік өнімнің ажырамас
бөлігі ретінде туристерді қорғауды және олардың қауіпсіздігін ... ... ... Өз ... ... ... қорғауға байланысты
қабылданған Заңдарды орындауды және оны сақтауға мұқияттылық таныту қажет.
Алайда, елдің ... ... ... ... арттырады.
Статистиканы және зерттеу қызметін жетілдіру керек. Бұл әрбір ... ... ... ... орталықтарына, түрлі
туристік нарықта маркетингтік жұмыстарды жүргізуге және ... ... ... ... аса ... ... ... саласы туризмді
жан-жақты зерттеуді, оны ғылыми тұрғыдан бақылауды қажет етіп отыр. Себебі,
ғылымсыз ол саланың дамуы, өсуі мүмкін ... ... мен оқу ... қоса ... ... ... ... даярлау керек. Мамандарды оқытуда олардың отандық
туристік ресурстарды игеруіне, оларды пайдалану ... жаңа ... ... ... дайындауға негізінен иек арту негізгі
мәселе болуы тиіс. Орта арнаулы оқу орындарында бірінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... оқу орындарында
бірінші деңгейдегі туристік қызметшілерді даярлауды ұйымдастыру ... ... ... мүдделі министірліктер мен ведомствалар, сондай-ақ
мемлекеттік және жеке ... ... ... ... ... ету. ... ... нақты аудандарында жерді пайдалануды
және ... салу ... ... ... ... ұйымдардың, тасымалдаушылардың қызметін
лицензиялауды, ... ... ... және қызмет көрсетудің
стандарттарын бақылау мемлекеттік тұрғыдан реттеудегі ең ... ... ... оның ... ... түрлі қызмет көрсету ұйымдары
шарттардың бұзылуына, келеңсіз жағдайлардың орын ... алып ... ... алға ... кері қадам. Мұндай жағдайда батыстық тәртіп пен
көптеген қажетті заңдарға сүйену қажет [2].
Ел беделін қалыптастыру, ... ... ... маркетингі және
жылжытылуы жөніндегі басым шараларды ... оның ... ... және ... ... ... жөн. ... халық
арасында туризм құндылықтарын және ... ... ... ... ... ... Бұл жұмыс республика территориясында мектеп
деңгейінде, жоғары оқу ... ... ... ... ... ... асуы тиіс.
Халықтың түрлі әлеуметтік-демографиялық санаттары мен топтары арасында
әлеуметтік туризмді дамыту үшін қолайлы жағдай жасау қажет. Демалу құқығын
пайдалануда ... аз ... ... ... ... ... оқушыларға, жастарға, зейнеткерлерге, мүгедектерге, соғыс ... ... және өзге ... ... мұқтаж азаматтарға саяхат
жасау үшін жағдай жасау мақсатында мемлекет, мемлекеттік және ... ... ... да ... ... мен қорлар әлеуметтік көмек
көрсететін бюджеттен тыс ... ... ... бөлу арқылы
әлеуметтік туризмді дамытудың экономикалық болашағы зор.
Визалық және ... ... ... ... мемлекеттің
туристік көрнекті орындарын құрып және оны ... да ... ... ... Және ... ... аса маңызды базалық
компаненттерін жасау ... ... ... ... ... объектілерді
бүгінгі туристік объектілер деп ... ... ... ... ... ... [2].
Бүгінгі таңда туристердің ұлттық мәдениеттің ... ... ... ... Мұны да біз ... қызықтыратын
факторлардың біріне жатқыза аламыз. Этнографиялық мәдениетке ... ... ... ... тұрмыс жағдайлары мен халықтың көркем
кәсібін, көркем өнері мен ... ... ... ... мен ... ... мен әшекейлерін, салт-дәстүрі, ырымдар, мейрамдар, ... ... ... тағамдарын, ойындар мен салт жоралары және
басқаларын да жатқызамыз. ... ... ... ... ... ... ... қарсы-алу қонақжай зонасын қалыптастыруға ... ... ... мен жеке ... ең ... жетістіктерін
өзіне сіңіріп алуға тырысатындығы мәлім. Бұған орналастыру орындарын өткен
заман стилінде салу, қиын ... ... ... арқылы өту (қашыр,
ат, түйе т.б.), дәстүрлі ұлттық тағамдарды қолдану ... бола ... ... ... ... ... пен ... көтеру элементтеріне
жеке назар аударуда. ... ... ... ... мен туристердің халықтар мәдениетін түсіну құралы
болса, көріністік эмоциялық жағынан туристердің қоғамдық ... мен ... ... ... ... ... ... мәдениетті көрсету үшін ұлттық қолөнер
кәсібі мен ... ... ... даму ... негізінде Ұлы
Жібек Жолы бойында ежелгі кезеңнің ерекше мәдениетін бейнелейтін мәдени-
көріністік фольклорлы-этнографиялы, театрленген және ... ... ... ... [8].
Облыстың мәдениеті мен оның этнографиясы ежелгі ... ... ... ... бұл ... ... көшпелі және отырықшы
тайпалардың мәдениеттері көрші этникалық топтар мен ... және ... ... ... ... ... кету
процестері негізінде қалыптасқан. Мүмкін қазақ халқының басқа ... ... ... мен ... және де ... мәдениеттерге
деген қызығушылығы сол кездерден бері келе жатқан дәстүр шығар. Бүгінгі
таңда ... Ұлы ... ... туристік трассаларын дамытудың басты
идеясының негізі де осында жатыр.
Территорияның ... ... ... ... ... даму ... ... ерекше бір мәдениет типі тән болады.
Бұл ... сол ... ... ерекшелігімен тығыз байланысты.
Мәдениеттің маңызды сипаттамасының ... адам мен ... ... бірліктің болуы жатады. Әрқашан да кез-келген халықтың ... ... ... ... ... бір табиғи ресурстардың болуы
мен олардың геоморфологиялық ерекшелігі анықтайды [8].
Халықтардың ерте даму ... ... ... ... ... ... өндіріс күштері мен өндіріс қатынастарында көрініс
тауып отырған. Топырақ жамылғысы, жер бедері және су ресурстары ... ... бір ... ... ... ... әрі ... те
келеді. Ал пайдалы қазбалар мен энергия ресурстары индустриясының дамуына
үлкен ықпалын ... ... ... табиғат компоненттерінің
басқаларымен мысалы, флорамен үйлесуі халықтың тұрмыс ... ... ... мен ... ... ... түрлерін, т.б
айқындайды.
Мекендеу ортасының ерекшеліктерімен қазіргі заман тұрмысына тән ... ... ... ... ... салт ... ұлттық
ойындары мен мейрамдары сияқты элементтері тығыз ... ... ... ... ... ... су, тамақ және жылумен
қамтамасыз ететін жергілікті халықтың мәдени ... ... ... ... өтетін миграция, соғыс, сауда мен ... ... ... тарихи қалыптасқан мәдени ортасының дамуы мен ... ... Ұлы ... ... рөлі өте ... ... ... арасында дипломатиялық және экономикалық ... рөлі В.В. ... Н.Я. ... Ш. ... Л.Н. Гумилев,
Ә.Мағұлан, А.Г. Малявкин мен басқалардың еңбектерінде көрініс тапқан. Жібек
Жолы ... ... ... Орта Азия ... ... ... ... мен Батыстың мемлекеттік және ұлттық
мұрағаттарында сақталған [7].
Ұлы Жібек Жолы тарихы мен оның ... ... ... ... әсерін зерттеу қажет. Оңтүстік Қазақстан ... ... ... оның трассалары өтуде. Шұғыл
оңтүстіктен бастап Жібек Жолы ... ... сол жақ ... ... ... ... оң жақ жағалауында қазіргі темір жол бойымен
Қызыләскер ... ... ... ... пен ... ... жеткен. Жібек Жолы дипломатиялық және сауда қатынасы рөлін
б.з.б. 11ғ. бастап, ... ... ... ... ... ие болған.
VI ғ. бастап облыс территориясы бойымен екі басты бағыт өткен:
сырдариялық және ... ... ... ... ... ... Сырдарияның оң және сол жағалаулары бойымен Арал маңы Таяу Шығыс пен
Византияға өткен. Бұл желінің маңызды ... ... ... ... болатын. Себебі, Отырардан сауда керуендері Иассыға (Түркістан) ... ... мен ... ... ... ... бойынша керуен
жолдарын таңдау негізінде көптеген ... ... ... Оларға:
қай жерден және қандай мақсатты көздеп ... яғни ... ... ... ... мен ... ... Таяу Шығыс мемлекеттері ... және ... ... ... ... ... ... керуен жолдарының аудандық картасына анализ жасау арқылы, керуен
бастаушысы үшін ... ... ... ... пен ... орталықтар
негізгі фактор болғандығын аңғару қиын емес. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... территориялар құлдырауға
ұшырап жатса, басқалары көркейіп немесе қайта жанданып жатқан. Алайда,
керуен жолдарының ... ... ... олар ... тиімдірек
тауарды сату немесе сатып алуға болатын табиғи ресурстарға бай, ... ... ... ... бағыт Қаржантау жотасын бойлай ежелгі Испиджаб (Сайрам) пен
Шымкент қалаларына, олардан Бадам, Ақдала, Арыс пен ... ... ... ... ... ол ... Ақсу мен ... арқылы Тараз бен
Жетісуға жеткен. Облыстың тарихи территориясын керуендер тяньшаньдық бағыт
арқылы Тараз, Жетісу және Қытайдан келетін. Бұдан ... ... ... ... ... ... ... Жаңатөбе мен Шу аңғарына
жететін және Сырысу өзенін бойлай ... ... ... болған. Соғыс
жылдары кезеңде керуенді Угам аңғары арқылы Испиджаб пен Таразға жеткізген.
Сонымын қатар, Түркістаннан Қызылқұм шөлі арқылы ежелгі ... ал ... ... ... жол да ... ... жотасының биік емес
асулары, оның пайдалы қазбалары, көктемгі және күзгі жайлаулары, жер ... ... ... ... мен ... сайғақ, жейран,
тарпан сияқты жануарлардың молдылығы керуеншілер мен саудагерлерді ... ... ... қызықтырған [10].
Жібек Жолы Батыс пен Солтүстіктің елдеріне қытай жібегін жеткізу ... ... ... ... Византия, Рим, Жерорта ... Араб ... Иран ... Русь пен ... мемлекеттерімен экзотикалық тауар
алмастыру жүрген. Керуендер дәмдеуіштер, дәрілік ... мен ... мен ... асыл тастар мен металдар, тері мен қару ... ... ... үшін ... ... ... пілдер, Ферғаналық және араб
жүйріктерін айдаумен қатар, хандар мен патшалар үшін Африка мен ... ... мен ... алып келген.
Керуен жолдары арқылы мәдени өсімдіктер мен ... ... ... ... мен жүзім, татымдылықтар тараған. ... ... ... мен дін, ... және т.б. өнер ... ... әшекей бұйымдар, киім мен аспаптар да тараған. Көптеген атақты
ғалымдар мен ... өмір ... ... ... бойынша
олардың көбісі басқа экзотикалық жерлер мен мәдениеттерді танып білу үшін
саяхат жасаған ... Ерте ... ... ... ... ... болып саналатын. Мысыр, Мессапотамия, ... ... ... ... Рим, ... және ... ... ұйымдастырылған. Олардың көбісі пошта даңғыл жолдары арқылы жүзеге
асқан.
Көне аңыз бойынша, Оңтүстік Қазақстан террриториясы ... ... ... ... ... су, ат пен ... мал ... көп
алмаған. Себебі, жергілікті халық керуеншілер мен саудагерлерді “құдай
қонақ” деп ... ... ... ... ... этикасына тән қонақжайлық
дәстүрлері ғасырлар бойы қалыптасқан. Бірте-бірте саудагерлер үщін қажетті
қызмет ... ... ... Яғни, олар үшін арнайы керуен-сарайлар
мен қарсы алу үйлері салынған. Бұларда белгілі бір ... ... ... жол ... жол серіктер, жол жүру құралдары, мал азығы, жол
күзетшілері қызметі көрсетілген [10].
Облыстың қазіргі әкімшілік ... ... мен ... Жолы ... ... ... ... темір жол мен ... ... ... ... ... ... олардың жанымен
өтетіндігін аңғаруға ... Олар ... ... ... ... ... және ... заманның ұштастығын қамтамасыз етуде. Бұл
облыстың ... ... ... өте ... ... Жібек Жолының трассасы Сырдария маңы, Отырар-Қаратаулық
және тау етегі Батыс Тянь-Шаньдік этномәдени ареалдардағы ... ... ... ... даму және ... процесін айқындайтын
тарих пен мәдениет, археология, ... пен қала салу ... ... ... ... [8, ... мен ... әлемдерін зерттеу, табиғат пен этномәдени
ландшафттардың тарихи ... ... ... ... ... ... ұйымдастырумен айналысатын мамандардың басты мәселесі болып отыр.
Жібек Жолының арқасында облыс территориясында қала мәдениеті гүлдене
түсті. Мұнда I-VIIғ.ғ. ... 500 жуық ... мен елді ... ... маңы және ... ... ерте ... б.з. I ғасырында
қаңлы тайпаларының негізінде ... ... ... ... ... ... өмір ... мен мәдени дәстүрлері ХХ ғ. алғашқы ... ... ... ... ... оңтүстігі этнографиялық мәдениетінің ерекшелігі мен туризм
үшін қызықтығы көптеген мыңжылдықтар бойы ... ... пен ... ... ... жүргендігінде. Алайда, ... ... ... жоймады, керісінше оның басқа халықтардың
өмір салтының элементтерімен толықтырып байыта түсті.
Экзотикалық жол жүру ... ... ... ... ... ... ... мәдениетімен үйлесе отырып, көптеген туристік
ағымдарды қызықтыра алатын маңызды алғышарт бола ... ... ... ... ... ... жатқан әлеуметтік-экономикалық өмірді
реформалау туризмді және оның ... ... ... ... ... ... базасының нашарлығынан Қазақстан жыл ... ... ... бұл ... ... күрделі қаржыны,
сондай-ақ отандық және шетелдік инвесторлар қаражатын тартуды қажет етеді.
Ұлттық туристік өнім ерекшелігін ескеріп, ... ... ... ... ... ... туризм инфрақұрылымын дамыту үшін: ... және ... ... ... үшін ... дамыту;
Ілеспе инфрақұрылымды: қолданыстағы және ықтимал туристік аймақтардағы
сумен, электрмен жабдықтау, кәріздер және қатты қалдықтарды жою ... ... ... ... ... және демалыс аймақтарын
құру; тарихи-мәдени және этнографиялық ескерткіштерді қалпына келтіру және
мұражайға айналдыру;
Жыл бойы пайдалануын ... ... ... ... ... оның
ішінде орташа және шағын орналастыру құралдарын жасау және оларды салу;
Бүгінде ... ең ... – ол ... ... ... Бұл өз
кезегінде өз еліміздің азаматтарына, ... ... ... қызмет
көрсетуге, не туризм нарығында өзге мемлекеттермен бәсекелестік қабілет
танытуға, еліміздің ... ... ... ... ... мол
септігін тигізеді. Әрине, инфрақұрылымда ең негізгі қаралуы тиіс міндет –
көлік-жол қатынасы. Қазіргі күні ... ... ... және ... ... ... көліктері ауыстырылып, сапасы артуда.
Және көптеген Алматы, Астана ... ... ... ... ... де ... ... Өйткені, қазақстандық
турфирмалар бір-бірімен ... ... отыр ... ... ... әр ... фирма өз көлігінің ... ... Және ... ... мол. Ал, жол мәселесі өз ... ... ... мәселе болып отыр. Еліміздің әр түпкірінен дерлік
туристік объектілерді (архитектуралық, мәдени, табиғи, тарихи т.б.) ... ... сол ... жетелейтін жолдар сын көтермейді. Негізінен
жол мәселесі мемлекеттік ... ... ... ... мемлекет өз
қаражатына алып, ертерек шешім шығару ... ... ... мәдени
құндылықтарымыз көрусіз, танылусыз ... ... ... “мәдени
құндылықтарды сақтау, қадағалау және бақылау” ... ... заңы ... елге де осы ... ... ... [1, ... инфрақұрылымындағы екінші бір міндет – ... ... ... ... ... ... әлі ... дейін сумен, электрмен
жабдықталмаған. Бұл осы аймақта ... ... ... ... ... жою ... алға ... қажет. Ішкі
туризмді дамытуда бұл маңызды. Жаяу, демалыс күнгі саяхаттарда отбасымен
серуендеген жергілікті халық әлі күнге ... ... ... ... ластап кетуге жол беріп отыр. Біріншіден, табиғи объектілерде көптеген
ескертпелер, екіншіден, қалдықтарды тастайтын арнайы ... ... ... қоқыс-қалдықтар тастайтын арнайы орын ... ... ... ... ... туристік кешендерді, этнографиялық мұражайларды және
демалыс аймақтарын құруды қолға алу қажет. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... оларды мұражайға айналдыру
лазым. Себебі, осындай объектілер арқылы біз ... ... ... байлықтарын келер ұрпаққа, өзге шетел туристеріне
таныстырып, өз еліміздің беделін өсіреміз. Және, кемінде әр үш жыл ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
Жерлері Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан сан ... ... ... ... куәгері ретінде Қытай мен Еуропаны жалғастырып
жатқандығына қарамастан, Қазақстан әлі де ... ... ... ретінде
әлемге таныла қойған жоқ. Қазақстанның тартымды туристік беделін құру
тиісті кең ауқымды шаралар ... ... ... ... ... ... іс-шаралары Қазақстанның туристік фирмалары
мен агенттеріне халықаралық туристік көрмелерге, ... ... оның ... ... ... Ұйым ... игі істерге қатысуы, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының
аумағында ... ... ... ұйымдастырылуы тиіс. Қазақстанды
Еуразияның қоғамдық және мәдени құбылыстар орталығына айналдыруға ... ... ... ... маңызы зор.
Туризмдегі халықаралық ынтымақтастық ЮНЕСКО және Дүниежүзілік Туристік
Ұйымның Ұлы Жібек жолына байланысты ... ... мен іске ... шет ... ... және ... ... жасасу арқылы
жүзеге асырылады [10].
Елдің туристік беделін қалыптастыруда республика аймақтарында және шет
елдерде туристік ... ... ... да маңызды рөл
атқарады. Туристік ұйымдар мен ... ... ... ... ... бірлескен іс-қимыл жасау тәжірбиесін
пайдалануға лайықты ... ... ... Елдің туристік әлеуетін
жарнамалауда ұлттық әуетасымалдаушы мен ... да ... ... ... ... ... Қазақстан туралы сапасы жоғары полиграфиялық және аудиобейне
жарнама материалдарын шығару және белсенді түрде тарату ... ... ... ... ... жарнамалық-баспа қызметі, оның
ішінде туристік фирмалар мен ... ... ... ... өз
ықпалын тигізеді. Жаңа ақпараттық технологияларды пайдалануға, оның ішінде
Интернет жүйесінде Қазақстанның туристік фирмаларының ... ... мән беру ... ... ... ... ... агенттіктері мен бұқаралық
ақпарат құралдары өкілдеріне арнап Қазақстан бойынша ... ... ... мол ... туристік беделді құруға
Қазақстанда халықаралық дәрежеде әртүрлі мәдени, ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда есепке алудың
компьютерлендірген бірыңғай ... іске қоса ... ... ... ... ... ... мен болуы тәртібін, визалық ... ... ... зор мәні ... ... республика беделін жасауға туристер жиі болатын
орындарда қазақша, орысша мәтіндеріне латын транскрипциясымен қоса ... ... мен ... ... мен ... өз ... халықаралық туризмді одан әрі дамытуды ынталандыру, ... ... ... ... ... ... ... жұмысты күшейту Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 26
қазандағы №1604 қаулысы мен ... ... ... беделін
қалыптастыру жөніндегі 2003-2006 жылдарға арналған іс-шаралар ... ... ... Оған ... туристер тарту жөніндегі көпжақты қызмет
және халықаралық туристік рынок жүйесіндегі елді интеграциялау кіреді.
Сондай-ақ, қауіпсіздік туризмді дамытуға, ең ... ... ... ... ... әсер ететін негізгі факторлардың бірі.
Туристің қауіпсіздігі мемлекет саясатына, турфирмалар ... ... ... жеке ... ... тікелей
байланысты.
Тұтынушыға туристік сапар барысында қорғау мен қауіпсіздікті қамтамасыз
ету жөнінде ақпарат беру оған қауіпсіздікті ... да ... мен ... ... ... пен сапа, баға тұрғысынан алып ... ... ... ... және ... тұрарлық туристік өнімнің
ажырамас бөлігі ретінде ұсынуға ... ... ... ... мен халықаралық ұйымдар
саяхатшылардың денсаулығы үшін қауіп тудыратын табиғи ... ... ... ... ... ... ... іркілістер,
індет және басқа факторлар сияқты туризмге ықтимал қауіптер туралы ақпарат
береді. Осындай тосын жағдайларда туристік өнімнің ажырамас ... ... ... бейнесін қалыптастыруға өз септігін тигізеді.
Келесі бір елеулі міндет – ол ... ... ... ... өнім және оны ... ... ... маркетинг стратегиясын
әзірлеу қажеттігі бар. Маркетинг статегиясын іске асыру мақсатында мемлекет
келесідей міндеттерді белгілеп отыр [1]:
- ... ... ... ... ... ... орталық ретінде
Қазақстан туралы туристер жіберілетін ... ... ... ... ... ерекшелейтін сипаттамаларға және ... ... ... ... және ... асыру;
- қосымша мүмкіндіктер бере отырып, төлем қабілеті жоғары деңгейдегі
туристерді тарту;
- жеке сектордың маркетингтік жұмысына қолдау көрсету;
- Германия, АҚШ, ... ... ... ... ... және ... ... дәстүрлі рыноктарына ұлттық туристік өнімнің
енгізілуін күшейту;
- рыноктың жаңа ... ... ... ... ел ... ... ... туристік орындар мен объектілердің
бүкіл ауқымын әлемдік нарыққа жылжыту;
- ғылыми ... ... ... ескере отырып, республика
аумақтарына туристік ағынның теңдестіре бөлінуін қамтамасыз ету;
- жыл ішінде ... ... ... ... ... бағытталған маркетингтік және ... ... ... ... ... ... күшейту;
- ұлттық туристік өнімді жылжытудың жаңа ақпараттық технологияларын
пайдалану;
- туризмді дамытудың тұрақты сипатын насихаттау қажет.
2.4 Кадрларды даярлау мен ... ... ... көрсетумен байланысты және табыстылығы ... ... ... жұмыс істейтін кадрларды сапасына байланысты болатын ... ... ... ... ... мәнге ие. Өйткені, кадр
мәселесі, олардың саласы жас туристік ел Қазақстан үшін ең ... ... тиіс ... Осы ... ... ... ... даярлау,
сапалы менеджерлерді, экскурсоводтарды және гид-нұсқашыларды дайындау жас
еліміздің өзге елдермен туристік нарықта, түрлі ... ... ... түсе ... бүгінгі күні талап етіп отырған ең ... ... ... мәселе. Бүгінгі күні Қазақстан тек кадрларды даярлап
қана қоймай, ғылыми тұрғыдан көптеген ... ... ... етіп ... ... туристік салаға ... ... ... үшін ... кадрларды даярлауды жүзеге асыратын жоғары оқу орындарында
туристік қызметтің әр ... ... мен даму ... ... ... ... керек;
мамандарды оқытуда олардың отандық ... ... ... ... ... жаңа ақпараттық технологияларды білуіне,
тілдік дайындалуына тереңірек мән беріп, иек арту қажет;
жалпы ... ... оқу ... ... ... ... мен
үйірмелер құруына көмектесу керек. Және әрбір ... ... ... ... ... тауға шығу, альпинизммен айналысу іс-әрекетіне баулу
керек;
орта арнаулы оқу орындарында бірінші деңгейдегі туристік қызметшілерді
даярлауды ұйымдастыру қажет;
осыған ... ... ... мен ... ... және ... ... қайта қалпына келтіру керек.
Ұлы Жібек жолының (1700 шақырым) ... ... ... ... ... жаңғыртуға және түгендеуге, зерттеу жұмыстарына
ерекше назар аудару қажет.
Қазіргі заманғы туризм индустриясын құру ... ... ... ... ... ... тетігі мен заңдылықтарын ғылыми тұрғыда
зерделемейінше, сондай-ақ саланы дамытудың ғылыми қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... табыс көзі деп
түсіну мүмкін ... ... ... бұл ... ... ... үшін әлі ... дейін игерілмеген “тың” ... ... Және ... ... бір ... ... қарастырып,
зерттеп жүрген ғалымдарымыз азшылық етуде.
Әлі күнге дейін ұлттық экономика ... ... ... ... ... және ғылыми жағынан талданатын пән ретінде
қарастырылмайды. Сол себепті республикада аталған тақырып бойынша ғылыми
әдебиеттер де аз ... ... ... ... ... ... бері
“туризм” деген ұғым елеулі табыс түсіретін экономика саласынан гөрі
спортпен және ... ... жиі ... күні ... оң ... ететін игі-іс шаралар жасалуда. Атап
айтсақ, көптеген жыл спортпен ... ... ... ... ... ... және ... ” министрлігіне қарасты ... Сол ... ... арнайы Туризм Департаменті құрылды.
Ендігі қадам – туризмге оң ықпал ететініне, шикізаттық емес ... ... ... ... ... аударатынына Елбасы өз жолдауында халыққа
жеткізді. Онда, туризмнің оң ... алып ... ... ... ... реформалар мен мемлекеттік бағдарламалар қабылданатыны
туралы айтылды.
Қазіргі кезде, ... ... ... ... және ... мониторингі жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру қажет.
Экономиканың саласы ретінде туризмді ғылыми қамтамасыз ету үшін ... және ... ... ... ... ... ... шешудің
ықтимал шешімі ретінде туризмнің ғылыми-зерттеу институтын құру ... ... ... құруға және туризмді ... мен ... ... мәселелері мен проблемаларының бүкіл
кешенін ғылыми зерттеумен қамтуға ... ... Және ... ... мамандандыруды Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау министрлігінің тарифтендіру анықтамалықтарымен сәйкестендіру қажет.
Бүгінгі күні ... ... ... туралы мәлімет келесідей
анықтамаларға негізделеді [5 кесте].
5 кесте
Туризм ... ... ... ... ... ... үшін ... даярлаумен айналысатын жоғарғы оқу орындары мен
орта кәсіптік оқу орындарының саны
| |2003 |2004 |2005 ... ... оқу ... |33 |44 |51 ... кәсіби оқу орындары |8 |9 |10 ... ... ... ... оқу ... |20 |19 |18 ... ... оқу орындары |5 |4 |3 ... емес ... ... ... оқу ... |13 |25 |33 ... ... оқу орындары |3 |5 |7 ... ... үшін ... ... бар ... ... жылы басына, адам)
| |2003/04 |2003/04 |2004/05 ... ... ... ... |838 |798 |1051 ... ... ... |464 |533 |779 ... ... ... |3037 |3105 |3381 ... ... ... |1642 |1943 |2328 ... ... барлығы |281 |454 |445 ... ... ... |177 |267 |308 ... ... ... ... қабылданды, барлығы |618 |366 |388 ... ... ... |322 |240 |286 ... ... ... |2182 |1213 |1307 ... ішінен әйелдер |1101 |672 |861 ... ... ... |265 |149 |151 ... ... ... |170 |67 |67 ... ... ... ... қабылданды, барлығы |220 |432 |663 ... ... ... |142 |293 |493 ... саны, барлығы |855 |1892 |2074 ... ... ... |541 |1271 |1467 ... ... ... |16 |305 |294 ... ... ... |7 |200 |241 ... ... үшін орта ... білімі бар мамандар даярлау, барлығы
(оқу жылы басына, адам)
| |2003/04 |2003/04 |2005/06 ... ... ... ... |286 |234 |399 ... ... ... |247 |190 |309 ... ... ... |531 |604 |775 ... ... ... |460 |508 |634 ... ... ... |94 |113 |166 ... ішінен әйелдер |75 |89 |139 ... ... ... ... қабылданды, барлығы |228 |127 |151 ... ... ... |195 |99 |116 ... саны, барлығы |424 |315 |330 ... ... ... |368 |256 |258 ... ... ... |81 |96 |100 ... ішінен әйелдер |67 |77 |86 ... ... ... ... ... ... |58 |107 |248 ... ішінен әйелдер |52 |91 |193 ... ... ... |107 |289 |445 ... ... ... |92 |252 |376 ... шығарылды, барлығы |13 |17 |66 ... ... ... |8 |12 |53 ... ... ... ... ... ... Қазір елімізде
туризм саласында мамандар даярлайтын 51 жоғары оқу орны, 10 орта кәсіби оқу
орындары бар. 2001 жылы елімізде 33 ... оқу орны ... ... ... ... қалыптасуына және оған ... ... ... оқу ... саны артуда. Сондай-ақ, 2003-2004 жылдары Қазақстан
Республикасы бойынша 1051 студент осы мамандыққа қабылданған. Ал, ... 838 ... ... ... ... оқу жылдары 445 маман
шығарылған. Бұл елімізде орта есеппен ... 300-400 ... ... ... бұл ... ... жастардың жас туризм
мамандығына ... ... ... көрсетеді. Және Білім, ғылым
министрлігінің бұйрығымен грант пен несиелер ... ... ... ... ... мамандар тарту, оларға сұраныстың артуы негіз болып
отыр.
3 ... ... ... ... ... ... ... облысының территориясы Сырдария өзені бассейінінің
орта ағысында орналасып, 117,3 мың шаршы шақырым жерді ... ... ... ... қарай 650 шаршы шақырымға, ал батыстан
шығысқа қарай 550 шаршы шақырымға созылып жатыр.
Халқының айтарлықтай ... ... ... дамуы, бай тарихи-
мәдени мұрасының бар ... әсем ... ... мен өндірістік-
экономикалық потенциалдың ... ... ... ... мүмкіншілік
туғызады.
Табиғаттың жеке компоненттеріне сипаттама. Табиғи ресурстардың бар
болуы ... да ... ... ... ... ... алғышарт
бола алады. Бұл ресурстардың негізінде біз ... ... ... аламыз. Яғни, аймақтың табиғаты мен табиғи жағдайлары
негізінде территорияның туристік-рекреациялық мамандырылуы, белгілі ... мен ... ... ... мәселелері туындайды.
Туризм дамуындағы табиғи алғышарттарды анықтау үшін ... ... ... ... қажеттілігі пайда болады. Яғни,
аймақтың географиялық орналасуымен қатар, оның ... ... және ... ... анықтау қажет [11].
Оңтүстік Қазақстан облысына келетін болсақ, бұл облыс Қазақстанның
оңтүстігінде ... бес ... ... кіре ... ... ... Бұл облыс еліміздің ең оңтүстігінде орналасып, ерекше
табиғи ... ... Оның ... ... ... ... ... қалалары орналасқан ендікте жатса, оның оңтүстігі Баку,
Ереван, Неаполь, Мадрид қалаларымен бір ... ... ... ... ... ... ... ала отырып, 460 параллельдің оңтүстігіне
қарай ... ... ... ... ... өзінің
алуандылығымен Батыс Тянь-Шань тау сілемдерімен шектеліп жатыр. ... ... және ... ... ... келуі, тау аралық
жазықтардың және өзен аңғарларының кездесуі жатады, бұның барлығы облыстың
туристік ... ... ... ... ... ... бөлігі денудациялық типтегі рельефтің анық
ерекшелігімен сипатталады. Шу өзенінің солтүстігіне ... және ... ... ... ... ... ... биіктігі 230-250 метр жазықтық
болып келетін Бетпақдала үстірті созылып жатыр. Үстірт рельефі жазық және
аздап иреленген беткейлермен ... ... ... ... ... сол жақ ... ... Мойынқұм шөлінің алып сілемі ... ... ... ... ... оңтүстік бөлігінде орналасқан
көне столовті қалдық ... ... ... ... ... қатарына жатқызылады. .
Облысқа қарасты, Мойынқұм шөлінің оңтүстігіне қарай Батыс Тянь-Шань
тау жүйесі басталуда. Батыс Тянь-Шань бұл алып тау ... ... ... ... Бұл Орта Азия ... ... 1200 ... созылуда. Батыс Тянь-Шаньнің орографиялық негізіне Талас Алатауы
жотасы жатады. Бұдан оңтүстік-батысқа қарай ауданның ... ... ... ... ... облыс территориясын оңтүстік-шығысынан солтүстік-
батысына қарай кесіп өтетін орта және ... ... ... ... ... ... ... шығысында 1282 метр (Байжансай шыңы)
болса, батысында бұл көрсеткіш 1419 метрге тең. Ал жотаның ең биік бөлігіне
2176 ... ... тауы ... ... ... бүкіл ауданның 30
пайызын алып жатқан жазықтау жерлердің алмасуы тән.
Боралдай тау жотасы Қаратау тау ... ... ... Бұның ұзақтығы Арыс өзенінің ... мен ... ... арасында 90 километр құрай отырып, ені 25-30 километр болады.
Жотаның ең биік ... ... ... ... ... (1500-1650
метр) және шығысындағы қырқа тәріздес су айырмасында (Бөкейтау 1813 метр)
орналасқан.
Қаратау жотасынан оңтүстікке қарай, ... ... ... мен ... ... Угам және ... оңтүстігінде Қазығұрт тауымен және батысы мен солтүстік-
батысында Сырдария өзенімен шектеліп жатқан Арыс ... ... ... Бұл
аңғар шығысында қатты бөлшектенген төбешіктер, тау сілемдері мен увалдардан
тұратын иреленген жазықтық ... ... ... ... ең ... батысында592 метр (Белтау тауы) құраса, ең биік нүктесі 1768
метр құрайтын Қазығұрт тауы [11].
Тау етегі территорияларының ... ... ... ... ... ... ... байқалмай жүзеге асуда .
Арыс аңғары мен Қазығұрт жотасынан оңтүстік-шығысқа және ... ... ... Батыс Тянь-Шаньнің негізгі тау сілемдері аспанға
шыңдауда. Бұлардың ... ... ... Угам және ... атты ... ... ... жағынан бұл тау сілемдері
негізінен ендік бойы ... мен тау ... ... ... ... жотасы және Угам аңғары). Ең оңтүстікке Угам және
Майдантал жоталары ... Бұл ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Айтарлықтай қысқа, тақтатас пен
әктастардан ... ... ... ... ... шыңдармен сипатталса,
ал ұзағырақ Угам жотасының құрылымында кристалды ... ... ... қатты ұшырап, жазықты рельеф тән. Бұл жотаның тек
шығыс бөлігінде ғана Майдалы жотасыныкіндей альпілік типтегі ... ... әрі ... ... жерлерінде мұз бен мұздық қар басқан 60-70 градусты
баурайлары бар қырқа байқалады.
Таулы ... ең биік ... ... ... территориясында бірнеше
километрде орналасқан 4482 метрлік Манас тауы ... Угам ... ... ... ... шыңы ... ... 4238 метр биіктікте орналасқан
Ақтүйемнің Сайрам шыңы. Талас Алатауының алып әрі жартасты жотасы Ақсу және
Жабағлысу өзендерінің жоғарғы ... ... 4000 метр ... ... аймақты құрайды. Бұл аймақтан Жабағлытау (ең биік нүктесі 2915 ... (4042 ... ... ... атты ... сілемдер тарауда.
Бұлардың салыстырмалы биіктіктері 2000-3000 метр ... Тау ... биік ... ... 700 дейін жетеді. Алатау және Балдабректау
жоталарының солтүстік баурайлары ... м. ... ... ... ... ... ... жотасы және Угам
жотасының шығыс бөліктеріндегі альпілік рельефпен шұғыл ерекшелік туғызуда.
Талас Алатауы жотасының оңтүстік баурайы Кіші Ақсу ... ... ... ... ... жүз метр дейін баратын жартастарды құрайды. ... ... ... ... қарай алып, мұзды Бұғылытұр жотасы
көтеріліп тұр. Бұның оңтүстік баурайы тік әрі жартасты ... ... мен ... алуан түрлерін ұйымдастыру мақсатында
территорияны зерттеуде табиғи факторлар ресурс ретінде де, ... ... ... ... ... ... тиіс ... алуантүрлі рельефі ... ... ... туристер мен демалушыларды өздеріне тартады.
Рельефтің таулы формаларының : ... тау, ... және ... өзен аңғарлары, шұңқырлар мен шатқалдардың, сонымен қатар жел, ... ... ... ... рельефтердің бір-бірімен және басқа да
компоненттермен үйлесе отырып, туризм мен рекреацияның белгілі бір ... ... ... ... ... ... Территория туризм мен демалыстың белгілі бір түрлерін
ұйымдастыру мүмкіндіктерін анықтайтын бірден-бір әрі өте ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасын анықтау үшін көптеген көрсеткіштер
пайдаланылады. Оларға: температуралардың суммасы, баламалы эффективтілігі
және радиационды ... ... ... да ... ... бәрі ... үшін өте ... Климаттық туристік-рекреациялық
ресурстарға сипаттама бергенде комфортты кезеңнің ... мен ... ... ... ... ... қажет. Оңтүстік Қазақстан
облысының климаты шұғыл ... ... Бұл ... ... теңіздерден біршама алшақ орналасуымен сипатталып, табиғи ресурстарды
ерекшелендіре түседі. Жазықты және ... ... ... ... ... көршілес климаттық облыстар мен ауа массаларының
алмасуына зор ... ... Бұл ... ... орналасуының
ерекшелігі оның, яғни алып тау жүйелерінің солтүстікке қарай орналасуында.
Яғни, тау жүйелері суық ауа ... ... ... ... ... ... ... барлық градиенттердің және жел
жылдамдығының төмендеуі байқалады. Сондықтан да, ... ... ... ... ... 5-9 есе көп ... Алайда,
орографиялық және циркуляциялық жағдайлардың алуантүрлілігі жел ... ... алып ... пен ... ... ... ауа массаларының кедергісіз
өтуіне жол ашады. Жалпы, жазықтықты және таулы рельефтің ... ... ... ... мен ... биіктіктері негізгі ландшафт
зоналарының климаттық өзгешеліктеріне әкеледі.
Облыстың ... ... ... 150 ... ... ... 120-130 ккал/см2 дейін төмендецді. Облыс бойынша күн
сәулесінің орташа саны ... ... ең ... ... фонмен ерекшеленуде. Қыс мерзімінде суық ауа
массаларының енуі мен ... жылы ауа ... ... ... негізінде температуралық режим тұрақсыздыққа
ұшырайды. Қаңтар айының орташа ... ... 13-140С ... ... 2-40 С құрауы мүмкін. Ал солтүстік пен солтүстік-батыста 19-
210С өзгеріп, орта есеппен минус 12-140С ... Жаз ... ... трансформация процессінің айқын байқалуы негізінде
терминалдық режим тұрақтанады. Шілде ... орта ... ... 280С ... құраса, оңтүстігінде бұл көрсеткіш 29-300С
ыстыққа дейін жетеді. Ауа температурасының ... жаз ... ... айтарлықтай термикалық ресурстарын қамтамасыз етеді.
Туризм саласын ... ... рөлі өте ... ... ... ... жыл ... комфортты ауа-райы күндерінің саны 135
тең. Алайда, облыстың ... ... ... ... , ... Мақтаарал ауданының ең оңтүстігінде және Қызылқұмның оңтүстік-батыс
зонасында шілде мен тамыз ... тым ... ... ... бұл
көрсеткіш шұғыл төмендеуі мүмкін. Мұнымен қатар, әртүрлі жылдары ... ... бен ... ... ортасынан басталып, қазан мен
желтоқсан айларының ортасына дейін жалғасуда. Бұл ... ... ... ... арасындағы жағымды кезеңнің ұзақтығының
әртүрлілігі байқалады. Жағымды ауа-райы ... 9 айға ... ... ... 270 күнді құрауда.
Рекреанттардың денсаулығына жағымды орта кезеңінің ұзақтығы климатқа
медико-биологиялық баға ... ... ... ... ... демалыс орындары сияқты емдеу және сауықтыру туризмінің,
санаторлы-курорттық емдеу саласының объектілері үшін ... ... ... екені белгілі. Алайда, мұндай демалыс орындарын салалар алдында
рельеф ерекшеліктері мен таулы аймақтың орналасқан ... ... ... мен су ... Кез ... ... маңызды туристік-
рекреациялық алғышартына жатқызылады. Барлық гидрологиялық объектілер
-өзендер, көлдер, ... және жер асты ... ... ... ... жағымды жағдайлардың ұйымдастырылуы негізінде туризмнің ... ... ... ... ... ... ... мен көлдері
ландшафтқа ерекше көрік беріп, өте жағымды микроклимат ... ... ... демалыстың бірнеше түрін дамытуға қолайлы. Барлық туристік-рекреациялық
объектілер су немесе суқоймалары негізгі ... ... ... ... ... ... [12].
Облыс өзендер торабының негізгі ауданы оңтүстіктегі жазық аудандар мен
оңтүстік-шығыстың тау ... және ... ... ... Тау ... ... аудандарда бұлар 0,4-1,8 шаршы шақырымды құраса, шөлді зонада бұл
көрсеткіш күрт төмендеп кетеді.
Облыстың орографиялық құрылысы туризм ... ... ... ... мен өзендер топтарын бөлуге мүмкіндік туғызады. Гидрографиялық
тордың ... әрі ... ... ... ... ... Бұл өзен
бассейніне ауданның қалған өзендері кіреді ... ... ... ... Орта Азия ... ... ... екінші орында тұр. Бұның
Шардара станциясына құятын жылдық орташа ағымы 21,5 ... куба метр ... ал ... ... көп ... ... 681 м3/сек-ке тең. Өзен арнасы
фарватердің тұрақсыздығы мен ... ... ... түседі. Өзен суының
молаюы сәуір айының аяғынан тамыз ... ... ... ... ... ... ... бастауын алатын бұл өзен жоғарыда ... ... қар мен ... ... туындайтын бірнеше су тасуына
ұшырайды. Ең жоғарғы ... ... мен ... ... байқалады. Бұл
кезеңде өзен қатты тасып, ені 5-8 ... ... ... Жазықты
аймақтарда өзен жұмсақ саз балшықты ... ... ... қатты ағыспен
шайып әкетеді де, суына 1 м3-2 кг ... ... ... ... ... Бұның салдарынан атырауында 12 млн. тоннаға дейін ... ... бұл ... суда шомылуға қолайсыз. Облыс көлемінде
Сырдария өзені алып су ... үшін ... ... су ... дамыту
үшін қолданылатын кішігірім жүзу құралдарына жағымды.
Облыс территориясында 1700 километрге ... ... ... ... ...... Келес және Құрық Келес өзендері бар. Ең үлкен ... ... ... Оның ... 85 өзен ... 2247 ... ... ие [11, 12]. Арыс бастауын 1150 метр биіктікте Қаратау мен Талас
Алатауы жоталарынан алып, батысқа қарай 375 ... ... да, ... ... Сырдарияға құяды. Бастауынан арнасына дейінгі жалпы
құлауы 925 метр құраса, ең жоғарғы жылдық шығыны 46,9 ... тең . ... ... оған ... және қараралас мұздықтар мен бұлақ суларымен
қоректенетін көптеген ... ... ... ... ең маңыздылары -
Ақсу, Жабағлысу, Машат, Боралдай мен ... ... ... ірі ... да кіреді. Өзен облыс территориясын өзінің төменгі ағысымен ... ... ... ... ... мен Бетпақдала платосының шөлді
ландшафттарын ... ... Шу ... ... орта және ... ... ... шаруашылығы үшін маңызды ірі өзеніне жатқызылса,
сайдан шыққаннан ... ... ... территориясында 500 километр жерде
оның ағысы біртіндеп әлсіреп, Оңтүстік Қазақстан облысы территориясында ол
150 метр абсолютті биіктікке ие. ... ... ... сор ... ... ... ол Сырдарияға 50 километр жетпей қалады. Республика
деңгейіндегі маңызды жол тораптарының аң мен балық аулау үшін ... ... жаз ... ... оның ... игерілуіне кедергі болуда. Тек көктем мен күз мезгілдерінде
ғана өзен жайылмасын, шөл мен құм ... ... ... ... ... үшін қолайлы деп қарастыруға болады. Алайда,
облыс агломерациясынан алшақтығы шектеуші факторға жатқызылады.
Тарихи-мәдени мұра ... ... ... өзені мен
Қаратау жотасының ғажап флора мен фауна әлемдері, аң мен ... ... ... негізінде халықаралық және республикалық маңыздылығы
жоғары Түркістан-Кентау туристік-рекреациялық зонасы ... ... ... ... мен Арал ... ... ... 1 гектардан
жоғары 48262 жылым көлдер мен ... бар [24]. ... ... 120,6 ... ... ... ... көлемі 502 шаршы шақырым 1049
көл келеді. Суқоймаларының ... ... 124-325 метр ... ... ... ... ... Генетикалық типі
бойынша көлдер экзогенді эрозионды және ... ... ... ... ... ... атыраулы және қалдықты жылым көлдері
құрайды. Карсты және тау аралық ойпаттардағы мұздықты көлдер саны ... 1 ... ... ... 74 ... 18 – ... 15 – ... мен
Бетпақдалада орналасқан. Олардың 53 құрғап бара ... ... ... мен ... негізгі көлдер топтары облыстың солтүстік-батысы
Мойынқұмда орналасқан. Бұлардан ... ірі ... ... ... ... жатқызуға болады.
Шардара, Бугунь, Бадам суқоймалары облыстың шаруашылық зонасының
орталығында орналасып, тек ирригационды мақсатта ғана ... ... ... пен суда ... ... ... пайдалануда. Бұлар ландшафтты,
туризм мен демалыс үшін жағымды ... ... ... ... жағынан бұлар пляжды-суда шомылу туризміне, желаяқ спортын
дамыту мен демалыстың сулы-серуендеу түрлерін дамытуға қолайлы. Балық ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Облыс территориясында көптеген артезианды ұңғымалары мен құдықтары
орналасқан. Бұл экстрималды және экзотикалық ... ... ... ... ... етуге жол ашып, авторалли және түйе сафари туризмін
ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... және ... турларды ұйымдастыру әбден мүмкін.
Минералды сулар. Облыстың минералды сулары ... кең ... ... және Манкент орындарымен атақты. Ең бай әрі ... жылы ... ... минералды су орны. Бұл ұңғыма негізінде ... ... ... ... ... 1951 жылы 650 ... ... Ұңғыма суы бауыр, бүйрек, урологиялық ... ... ас ... және алмасу процесінің бұзылу ... ... ... ... алдын алуға өте шипалы. Химиялық ... ... су кең ... ... ... ... баламасы
болып табылады.
Темірлан орны Бугунь ауданында, ... ... ... ... ... ... құрамы бойынша сулар Сарыағаштікімен
бірдей болып, жәй ішумен ... ас ... зат ... ... ... алу мен ... ... Минералды сулардың жоғарғы сапасы мен
табиғи-климаттық факторлардың үйлесімділігі санаторилер мен демалыс үйлерін
салуға ... ... 1962 жылы ... ... 25 ... ... Батыс
Тянь-Шаньнің тау етегі алқаптарындағы, Сайрам ауданында ашылған. ... ... 1963 жылы ... атты демалыс үйі ұйымдастырылған болатын.
Кейін, 1984 жылы ол емдеу пансионаты болып қайта ... Бұл ... ... оның 7 ... құралы, 10 жазғы коттеджі бар. Жалпы сыйымдылығы
750 орын. Минералды сулар ас ... ... мен өт ... ... ... өкпе ауруларын, урология мен гинекологияқ ауруларды емдеу үшін
қолданылуда. Су емханасының суы аз ... ... ... ... ... ... Күніне 200 ауру адамдарды қабылдауда.
Облыстың су ресурстарының туристік-рекреациялық мүмкіншіліктері- не
қорытынды жасайтын болсақ, емдеу және ... ... ... ... ... ... ... Манкент минералды сулары
және Қызылкөл көлі ең жағымды болып табылады ... ... ... ... ... Сырдария, Арыс,
Боралдай, Ақсу, Угам өзендері және Шардара су ... ... ... су ресурстары балық түрлеріне бай болғандықтан су жүзуші ... құр ... ... ... ... Бұл фактор аң мен балық
аулаушылықпен айналысуға адамдарды қызықтыруда. Демалыстың ... де ... ... бар. Қала маңы ... ... ... қосымша қаражатты қажет етеді. Қолдан жасалған жағажайды
құру және Шардара мен Сырдарияның табиғи ... ... ... ... мен жануарлар әлемі. Табиғи орта жағдайы мен ... ... ... ... ... ... табылады.
Өсімдіктердің алуантүрлілігі мен түс ерекшеліктері табиғат көріністеріне
ерекше көріктілік ... ... ... құндылығын жоғарлата
түседі.
Мойынқұм мен Қызылқұм шөлдері өсімдіктер түрлеріне әжептәуір бай. Бөл
шөлдер ландшафттарын эфемерлі, ... ... ... шөл қарағыны,
терескен, ақ және қара сексеуіл өсімдіктері ... ... ... ... ... ... ... түрлі өсімдіктер, гүлдер мен
шөптер өссе, ал сәуір мен мамыр ... ... ... ... көптеген
саңырауқұлақтар түрлері өсіп, туристерді қызықтыруда.
Бетпақдала мен Мойынқұм экзотикалық жануарлардың ... ... ... ... ... жейжан мен құландардың мекендейтін
жерлері сақталып, сандары ... ... Шу және ... ... ... қабан шошқа көбейіп келеді. Бұлармен қатар, шөл қояны
Эверсман атжалманы, сарышұнақ және т.б. ... ... ... ... ... мұнда ману атты барқанды мысық, түлкі мен қасқыр
жиі кездеседі. Аңшылық маусымында лимит және ... ... аң ... ... ... бар.
Жалпы, облыс территориясындағы ... ... ... ... ... мен фауна әлемдерінің байлығы, табиғат көрінісінің
ерекше көріктілігін қалыптастырған.
Қазіргі таңда, облыс территориясында 3000 аса ... ... ... ... ... 300 түрі сирек кездесетін және
жоғалып кету қаупі төнгендер ... ... ... ... мен
реликтерге бай. Бұның өзі ғылыми туризм мен аймақтың флорасына тарихи
анализ беру үшін өте ... Тек ... ... ... ғана ... түр ... отыр. Олардың арасында 153 түрі эндемикалық. Ал ... ... ... ... ... 40 ... ... Қазақстанның қалған ешбір облысына мұндай көрсеткіштер тән
емес. Жалпы, республика бойынша эндемикалық ... 40% ... ... ... Олар тек осы облыс территориясында ғана өседі .
Облыс флорасы шаруашылыққа пайдалы өсімдіктер түрлеріне де ... ... түрі 60 ... ... ... шай шөп, ... шөп және т.б. ... түрлерінің көлемдері жеткілікті. Алайда,
дәрілік шөптердің көптігіне қарамастан олардың ... ... [13, ... ... 1 ...... 4 ...
Задарьинский, Ақдала, Чалдар, Тимурский, 1 дендропарк бар. ... ... ... ...... және ... 4 ... – Пістелітау,Угам, Чаян
және Шымкент ... ... ... ... ... ... ... жағдайының алуантүрлілігі, ландшафттардың шөлдіден
биік таулыларға дейін алмасуы, өсімдіктер ... ... ... түрлі
шаруашылық салаларын дамытуға (соның ішінде туризм) мүмкіншілік туғызады.
Облыстың ... мен ... ... ... және зерттеулік түрлерін
дамытуға, ботаникалық, флористік, аң аулаушылық, балық аулау, терімшілік
түрлерін ұйымдастырып, дамытуға мүмкіндік ... ... ... ... туристік-рекреациалық ресурстары
Оңтүстік Казақстан облысы аумағында рекреациялық ресурстардың жоғарғы
тарауда айтылғандары толығымен кездеседі. Солардың ... ... ... көне қалалардың, зиратханалардың басқа да ертедегі
тарихи және мәдени мұралар қалдықтары өте көп.. Осынау ... ... ... өлке 2000 жыл бойы Ұлы Жібек жолы бойымен ... ... ... ... ... ... ... облысы тарихи, сәулет
ескерткіштеріне бай. Олар-Қожа Ахмет Иассауи (Түркістан қаласы), Талих
кожа, ... ... ... баба, Қарашаш ана, Ибрагим ата (Сайрам селосында),
мұражайлары Созақ ауданындағы Баба Түкті Шашты Әзиз, Шаян ... ... ... ... ... ... баб кесенесі және басқалар.
Оңтүстік Қазақстан Орта Азияның нақ ортасында орналасқан, сол себепті
онымен тарихи ғана ... ... да ... ... ... ... ... ұрпақтарына қалдырған
материалдық байлықтары аз емес. Алайда бізге мұра ... ... ... ... жер: аңызақ желмен есілген құмдар, жиегінен ақ тандау соры шыққан кішкене
көлдер, өзендер мен ... ... ... иіле ... ... ... сап-салқын тау ормандары мен көк орай ... ... ... ата ... ... сақтап, өз
еңбектерімен оның байлығын, мәртебесін арттыра түсіруде.
Республикадағы 10 қорықтың екеуі осы өлкеде орналасса, ... өзі ... ... ... жеріне мейір шапағаттылығының белгісі, үлкен
сыйы болса керек.
Қорық - ешкімнің қолы ... , әу ... ... ... ғана ... ол
оның эталоны, өсімдік және жан-жануар организмдері генетикалық қорының
қоймасы, табиғи лаборатория, табиғи ... ... ... ... ... ие ... ... Орта Азиядағы бірден-бір және әлемдегі алғашқы ... ... ... ... көп. ... ... қасиеті бар. Көптеген өсімдіктері - Грейг
қызғалдағы, дәлірек айтқанда, оның баданасы эскпорттық дүние ғана емес,
ұлттық ... Яғни ... ... - ... ... ... ... су шығатын әрі емдік балшығы бар ғажап
әдемі жерлер көп ақ. ... ... су, ... ... бар, ... көрікті
жерлерде емдеу, сауықтыру, демалыс мекен-жайлары салынған. Минералды сумен
емдейтін Сарыағаш, шипалы балшықпен ... ... және ... ... Машат, жылы сумен емдейтін Ақ су, Қазығұрт т.б
емдейтін емдік ... өте ... ... ... ауа-райының қолайлығымен, байлығымен,
қалалардың әсемдігімен, табиғатының сұлулығымен ауыздан ауызға ... ... ... ... өтіп, оның әсем ... ... ... қаншама жиһанкездер болды. Оңтүстік Қазақстанның өткен шежіреге толы
өлкенің күллі тарихын байлығын баяндап шығу мүмкін емес. ... ... ... ... елді мекендердің, керуен сарайлардың
пайда болуы экономикалық жағынан гүлденіп, көркеюіне жеткізген. Тарихты аша
отырсақ жібек жолында Тас қала - ... дәл өзі, ... ... ... ... ... жеті километр шамасы.
Оңтүстік Қазақстан облысының тарихы шынында да бай. Онда ерте
замандардағы ... ... да, ... азаттық жолындағы күресінің
де, революциялық жаңарудың да қилы қилы шежіресі жатыр.
Кең байтақ қазақ ... ата ... ұйып ... өлкелері аз емес.
Яғни, Оңтүстік Қазақстан облысымыздағы Отырар ауданы көне қаланың орталығы
болған Отырар төбеге шығып, айналаға көз ... ... ең ... ... ... ортасында үлкенді-кішілі күмбездері мен бұрыштағы
мұнараларымен жалпы сымбат-бітімімен бағзының көзі ... ... ... түсті ғимарат ілігеді. Бұл сәулетті кұрылыс — Арыстан ... Ұлы ... бір ... ... оны ... ... ілкі ... түсінген адам қателеспейді. Күн демей, түн демей әулие қабіріне тәубе
етуге күллі Кіндік Азия елдерінен ағылып келіп жатқан зияратшыларды ... ... ... ... ... орны, сымбат-бітімі жағынан еш жерде
қайталанбайтын кешенді кесене үлгісінің салыну шежіресі.
Түркістанда 14 ғасырдың аяғы мен 15 ... ... ... және
осы уақытқа дейін сақталған Ахмет Иассауи кесенесі бар [2 ... ... ... қала ... тілдес халықтарының діни орталығы болып келеді. 16
ғасырдан бастап Түркістан қаласы Сырдария өңірінің шаруашылық және ... ... Ол ... ... ... ... елдерінен Батысқа өтетін
жолдың үстінде болғандықтан стратегиялық мәнге ие.
4 сурет. Қожа Ахмет Иассауи кесенесі [40]
Оңтүстік Қазақстанның ежелгі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның оңтүстігі ірі сауда экономикасы және діни
орталық Иассы қаласы болды. ... ... ... Орта ... және ... ... ... жолдары осында тоғысқан:"Солтүстік
жақтағы қазақ жерлерінен және Әндіжанға апаратын ... ... ... Иассыға (Түркістанға) тауарлар және сирек кездесетін заттар тасылады
. Бұл әр түрлі ... ... үшін жүк ... және дем ... пункт,
әр түрлі елдердің саяхатшылары үшін аялдайтын орын болғандығы аян.
Бүгінгі таңда Ахмет Иассауи мұралары өз ұрпақтарымен ... ... ... әлем ... ... Оңтүстік Қазақстанға ауып отырса, бұл ең
алдымен ұлы баба ... ... ... 1990 жылы халықаралық конгресс
Иассауиге арналып Түркістанда өткізілді. Өзге де ... ... ... ... Ахмет Иассауидің бүгінгі ұрпаққа жеткен шығармасы "Даналық
жайындағы кітап" ... ... Бұл ... ... мұхиттың түбінен
табылған нұр шашқан асыл қазынасы. Бұл ... ... ... ежелгі
мәдениетіне, әдебиетіне, тарихына, шаруашылығына қатысты бағалы ... Көп ... бойы ... жатқан тайқазанның Түркістанға
оралуы да үлкен оқиға болды. Қазір Түркістан қаласының ... ... Ұлы ... ... ... ... қалпына келтіріліп,
Түркістанның 1500 жылдығын атап өттi.
Оңтүстік Қазақстандықтар ата мекенді ыждаһаттылықпен ... ... оның ... ... ... түсуде.
Жерді, оның қойнауын, су ресурстарын, өсімдік және жануарлар дүниесін
корғау тарихи, табиғи ескерткіштерді қорғау мен ... ... ... ауа мен суды таза ... ... ... байлығының өсіп
өнуін қамтамасыз ету, қоршаған ортаны ... ... ... ... бүлдірмей сақтап, келешек ұрпаққа тоздырмай, байлығын
ортайтпай жеткізу үшін барлық адамдар бірігіп жұмыс ... ... ... ... - ... ... адам тағдыры.
Кең-байтақ Қазақстанның қай өңірін, қайбір аймағын алып ... ... ... ... ... дейін созылып жатқан атамекеніміздің
даласы мен таулары тұнып тұрған тарих екендігі ... ... ... ... ... ... 1999 ... мамыр айында Ордабасы Тауында Төле биді, Қазыбек биді,
Әйтеке биді еске алу ... ... ... ... ... ... еді:
"Үш ұлы бабамыз сонау бір қилы кезенде осы Ордабасының биігіне ... Арыс пен ... күн ... Қазығұртқа, Арқа жақтан мұнартқан
Қаратауға қарап тұрып, ел бірлігі, халықтың ынтымағы туралы кезек-кезек ... ... Осы ... ... киіз ... ... ... болуға серттескен екен, Әбілхайырдай бас ... ... ... аттандырып салған екен. Кейін айбынды Абылайхан, Бөгенбай,
Қабанбай, Наурызбай, ... ... ... ... мықты
білек, түкті жүрек батырлар сонда айтылған ... ... ... қазақ
даласының төрт торабын да басқыншы жаудан түгел арылтып алғанын білеміз.
Енді сол бабалар алып берген ... ... ... ... мен ... ... ... тиіп түр. Азаттық жетер жолдың
оншалықгы ... ... ... ... ... Ал ... баянды
ете білудің де оңай шаруа емес екенін түсіне бастадық".
Иә, осынау күллі халқымыздың кие тұтқан ... тауы мен ... ... кеңестер өткен, ел тағдырын ... ... ... ... асыл ... мен ... түгел танымал Түркістаны
Оңтүстік өлкесін обастан-ақ кара шаңырақ ретінде танытқан.
Орта Азия халықтарының ежелгі миграция ... ... ... жерлерде орналаскан Оңтүстік Қазақстан ертеден бастап қалыптасқан
құрылыс мәдениеті бар аймақ ... ... ... ... ... ... біздің эрамыздың алғашқы ғасырларында ... ... ... айтуға мүмкіндіктер береді.
Біздің эрамызға дейін екінші ғасырдан ... Орта Азия ... ... ... ... Ұлы Жібек жолы болып аталатын саудалық
керуен жолы салынды. Бұл ұзындығы жеті мың ... ... жол ... пен
Батыс арасындағы сауда-экономикалық, дипломатиялық, мәдени қатынастарының
бірегей ... ... ... ... Осы жол ... ... бойы, өзара достық қатынастарымен өркениетін дамытып ... жолы тек ... ... жолы ... ... ... кезекте мемлекет
аралық саясат жолы болды. Ұлы жібек жолы ... ... ... ... да зор рөл ... ... жолы ... саясаттық қатынастарға әсерін тигізіп қана
қоймай, Қазақстан жерінде тұратын отырықшы және көшпелі ... ... ... өзгерістер әкелді.
Археологиялық қазбалар бойынша Қазақстанның оңтүстігінде VII ғасырға
дейін әміршілердің қорғаны - төрткүл және ауылдық ... ... ... бар ... ... ... IX ғасырға дейін олардың саны
61-ге көбейді. Ежелгі калашықтар Түркістанда, Сайрамда, ... ... ... ... ... ... ... саналатын үлкен
қалашықгар қатарына Отырар (Фараб), Баба-ата, Испиджаб(Сайрам), ... ... ... ... ... ... қалашықтар қытай және парсы
жазбаларында көрсетілген.
Оңтүстік Қазақстан облысы респубикада ... ... ... ... бірі ... ... ... шеңберінде 802 тарихи және
мәдени ескерткіштер бар, ... ... 528 ... ... 42
тарихи ескерткіш, 11 монументалды ескерткіштер. Сондай-ақ, Қ. А. ... ... ... ... ... баб ... Отырар
қалашығы, Қазығұрт ауданындағы, Ысқақ-ата және ... ... ... ... ана ... ... ... ескерткіштер және тағы
басқалары ортағасырлық сәулет ... ... ... болып табылады.
Маңызды туристік объектілер ретінде юра дәуірі кезеңіндегі табиғаттың
бірегей ескеркіштері - Қаратау және ... ... ... ... Мыс ... ... ... оңтүстік шегі
Созақ, Алғабас, Арыс болып табылады. Оған ... ... және ... ... Ақсу ... ... ... тасқа
түскен өрнектер [11].
Оңтүстік Қазақстан қалаларының жүйесінде Жібек жолының қазақстандық
бөлігінде аса маңызды орын ... ... ... ... ... Түркістан қаласы Сырдарияның оң жағасында ... ... ... ... ... ескі аты - ... 16 ғасырдан 19
ғасырға дейін Түркістан Қазақ хандарының резиденциясы, ... ... ... ... ... мемлекеттерінің дипломаттарын ... ... ... орталығының сақталуы, ... ... ... және ... ... ... ... және туризм инфрақұрылымы объектілерін осында
орналастыру - Түркістан қаласын Оңтүстік Қазақстанның туристік және қажылық
орталығы болуына ... ... ... ... ... ... ... әсем,
таулы алқаптар қорларына өте бай, олар өз кезегінде аң аулаушылыққа тиімді.
Демалыс және ... ... да ... зор. Батыс Тянь-Шаньның баурайында
Орта Азия мен Қазақстандағы ең ... ... ... ... ... 1000 ... 4238 метр биіктікке дейін орналасқан осынау бірегей
таулы өңірдің табиғаты таң ... ... ... ... ашық ... ... маржан көлі - Қызыл көл өзінің қанатын жайған.
Бірегейлі болып Шардаралық және Бөгендік ... ... ... туризмге қолайлы мүмкіндіктермен бағаланады.
Туристік маңызы бар табиғи объектілер ретінде ... ... ... "Ақ-Мешіт", "Біргөлік" демалыс орындары орналасқан.
Төлеби ауданында Сайрам шыңының етегінде "Альтекс" ... ... ... ... ... ... Сайрам ауданында
"Манкент" ... үйі ... ... Республикасымен шекаралас Оңтүстік Қазақстан облысының тиімді
географиялық орналасу Оңтүстік аймағына келетін ... ... ... және жалпы туризм индустриясын дамыту үшін қосымша мүмкіндіктер
береді.
Бірақ облыстық туризм ... шет ... бару ... бағыт
алған. Қазіргі уақытта туристік фирмалар мен ұйымдар ... ... ... ал тек қана ... ғана ... ... ... атқаруда. Бұл туризм инфрақұрылымы дамуының әлі ... ... ... ақ туристік және қажылық ету объектілері туралы
ақпараттың аздығына байланысты болып отыр. Қаржының ... ... ... ... ... ... ... базасы төмендеп барады.
Сервистік қызмет көрсететін мейманханалық қордың аздығы байқалады.
Қазіргі пайдаланып жатқан турбазалар, ... ... ... ... ... ескірген жобалар бойынша салынған. Олардың қосалқы объектілері
моральдық және ... ... ... тозғандығы байқалады.
Туристерге кең ауқымда көліктік қызмет көрсету және ... ... ... ... ... ... орай ... бастап облыста туризм
инфрақұрылымын сақтау және дамыту, демалыс базаларын, туристік объектілерді
қайта құру және құрылысын жасау жөніндегі шараларды қолға алу ... ... ... ... ... ... және қаржылық қиындығына
қарамай бірінші кезектегі міндеттерді көздейді. Оңтүстік Қазақстанда
туризмнің дамуы, туризмнің ... түсе ... ... ... және
тиімді саласын құру қажеттілігі мынадай мүмкіндіктермен дәлелденеді:
Оңтүстік Қазақстан аймағынан өтетін Батыс және ... ... ... және ... ... өтуін қамтамасыз ететін қолайлы
географиялық орналасуы; Жібек жолы трассасының урбанизация жүйесін құрайтын
тарихтық, сәулеттік қала құрылысының кешендері мен ... ... Ол ... ... ... ... кеңістік және этномәдениеттік
саясатын қайта өркендетуге мүмкіндік береді. Қазақстанның ... ... ... мәдени ойын-сауық мекемелерінің және де
фольклорлы-этнографиялық, халықтық дербес ансамбльдердің, ... ... ... ... және экзотикалық турларды,
аң аулауды, балық аулауды, ... шөп, ... ... ... ... жерлердің, табиғи ландшафттардың флора мен
фаунаның көптүрлілігі .
3.2 Оңтүстік ... ... ... жалпы Қазақстанға әсері
Облыста қазіргі заманға сай, тиімділігі жоғары және бәсекеге қабілетті
туризм саласының құрылуы бірқатар мәселелердің шешімін табуымен байланысты
және ... ... ... ... ... рыногі ретсіз дамыды. 1990 жылдардың 1-ші жартысында
туризмнің негізгі түрі ... ... ... яғни ... ... ... туризм сыртқа шығуға бағыттала отырып дамыды. Жұмыс
істеп ... ... ... мен ... басым көпшілігі өз
отандастарын шет елге жіберумен, ал олардың ішінде тек ... ... келу ... ... Бұл ... ... ... төмендігімен, туристік және мінәжат ету ... ... ... сондай-ақ олардың келушілерді ... ... ... ... инфрақұрлымының дамуына қаржының
тапшылығы, ... ... ... туристік шаруашылық
материалдық базасының одан әрі ... ... ... соқты. Қажетті
қызмет көрсету сервисі бар қонақ үй қорының жетіспеушілігі сезілді. Бірақ,
жағдай оңға қарай бет алып, ... ... ... ... ... ... сырттан келу туризмінің дамуына өз күш-қуатын бағыттауда. Облыстың
колайлы туристік имиджін ... ... ... ... ... үй ... ... жақсартылып, олардың толығуы
арта түсті.
Туризм инфрақұрлымы объектілері мен туризм саласының ... ... ... ... көп ... тиді. Облыста туристік имиджді
қалыптастырудағы елеулі табысы - Оңтүстік Қазақстан облысының халықаралық
туристік жәрмеңкелер мен ... ... ... ... ... облысының делегациясы 2001 жылы Берлин туристік жәрмеңкесінің
жұмысына, Москва және Ташкент туристік көрмесіне және 2001 ... ... 2005 ... ... ... ... "Туризм
және саяхат" Қазақстандық халықаралық көрмелеріне ... ... ... ... облыста бас лицензиясы бар 19 ұйым ... ... ... ... ... бұлар туристік қызметпен
бірнеше жылдар бойы айналысып келе жатқан туристік фирмалар. Егер 2001
жылғы көрсеткіштермен ... ... ... 36 туристік ұйымдар
айналысқан, олар 527 ... ... ... ... облыста 3807
азаматына шетел жолдамаларын ұйымдастырған, туристік кызмет 8.820,7 ... ... және 3.038,0 мың ... ... ... Ал 2007 жылы
Оңтүстік Қазақстан облысының туристік ұйымдары 314 шетел туристеріне қызмет
көрсеткен және облысымыздың 1709 ... ... ... ... 2007 жылы ... туристік ұйымдары көрсеткен туристік
қызметтің жалпы көлемі 3.392,8 мың теңгені құрайды және 1.500 мың ... ... ... ... ... ... 2007 жылы ... салыстырғанда барлық көрсеткіштер орта есеппен 2 есе төмендеген.
Сонымен қатар, ішкі туристік рынокта да бұл ... екі мың ... ... Бұл облыста соңғы жылдары туризм ... ... ... ... ... ... ... жақсарту туристік бизнес
дамуының ең маңызды бағыты болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, түрлі
тағамдар ұсыну жатады.
Облыста қазіргі заманға сай қонақ ... ... ... ... да баска орналасу объектілерін, ... ... ... ... ... ... мейманханалар мен кафелер құрылысына және
реконструкциясына көңіл ... ... ... ... ... ... ұшуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, туристерге темір
жол және ... ... ... көрсетуде. Демалыс және көңіл
көтеру объектілері: диско-клуб, кинотеатр, шағын қонақ үйлер, ... ... ... ... және тағы басқалардың құрлысына көптеп
көңіл бөлінуде [6 кесте].
6 ... - ... ... мен ... ... ... - ... мекемелер мен обьектілер |2004 ... |
| ... ... |
|1. Туристік базалар |2 |5 ... ... ... |3 |6 ... ... жэне ... ... ... |2 |7 ... ... |1 |1 ... ... ... |12 |34 ... Демалыс базалары |11 |16 ... ... ... |9 |38 ... Санаториялар |1 |3 ... ... |1 |5 ... Сауықтыру және емдеу санаториялары |5 |5 ... ... ... |14 |14 ... ... ... |10 |11 ... |69 |133 ... ... ... негізінде, шетел және Қазақстан туристерін
қызықтыратын туризм және мінәжат ету орталықтарын белгілеп көрсетуте
болады. ... ... ... ... ... Түлкібас, Сайрам,
Төлеби, Бәйдібек, Созақ аудандары жатады.
Көптеген туристер мен мінәжат етушілердің ... ... ... кешені - Қ.А. Иассауи кесенесі орналасқан Түркістан ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан қалалары
жүйесінде ерекше орын алады. Қалада туристердің орналасуына, тамақтануына
және бос ... ... ... ... ... қаласындағы жұмыс істеп түрған 8 қонақ үйінің үшеуі тұруға
өте ыңғайлы етіп жабдықталған. Қалада тамақтану ... ... ... ... ... сай кафе, мейрамханалар жақсы дамыған.
Сонымен қатар, әртүрлі қызмет көрсететін көлік-жол инфрақұрлымы ... май ... және т.б) да ... Туристерге көлікпен кызмет
көрсету үшін автомобиль магистральдары, темір жолдар бар.
Жасы 800 ... ... ... ең ... ... бірі -
Оңтүстік Казақстан облысының орталығы Шымкент қаласы ... ... ... ... халықаралық магистралімен Түркістан-Сібір
магистралінің өсінде орналасқан және Ташкент — Шымкент — Тараз — ... ... ... қолайлы байланысы
бар. Қалада барлық бағытқа чартерлік рейстер ұсынатын автовокзал, ... ... ... бар. ... ... шетелдік және
қазакстандық туристерді қабылдау үшін қонақ үй бизнесі белсенді дамуда.
Бүгінде қонақ үй ... ... ... ... ... ... ... дене шынықтыру, емдік, медициналық, ақпараттық және арнайы байланыс
түрлерінің қызметі, сонымен қатар мәдени, ойын-сауық ... ... ... көпшілігі өз инфрақұрлымымен (мейрамхана, бар, ... ... ... ... және тұруға ыңғайлы. Шымкент қаласының
жекеменшік 11 қонақ үйінің жетеуінде күрделі ремонт жүргізілген. Қонақ үй
кәсіпорындарының ... ... ... пәтерлер мен
коттедждерді жалға беретін (оның ... ... ... ... тұрғын
үй секторы болып отыр. Жоғары кластағы отельдер мен ... ... ... "Сапар" отелі, "Кема", "СД", "Береке" қонақ үйлері жатады. Қалада
50-ден аса тамақтандыру объектілері, олардың ішінде ... ... сай ... пен ... ұсына алатын мейрамханалар мен кафелер
жұмыс істейді. Облыс ... ... ... ... ... ... хайуанаттар паркі, аквапарк, технопарк, кинотеатрлар,
боулинг орталығы, таулы оазистер, бильярд, казино, ... дене ... ... ... ... ... ... басқа
табиғи ландшафттар мен таулы және далалы алқаптардың орасан зор әлеуетіне,
бай аңшылық дәстүрлеріне ие және мұнда демалыс пен ... үшін ... ... - ... ... ... көне Ақсу-Жабағлы
қорығы орналасқан, қорық аумағында "Дом Жени и ... ЖШС және ... және ... ... ... атқаруда, бұл жерде 50 орындық
ыңғайлы жабдықталған және ... ... бар ... үй, ... Аты аталған туроператорлар туризмнің орнитологиялық, экологиялық,
ат және танымдық түрлерінің дамуы үшін ... оның ... ... ... қызықтыратын 20 туристік бағыттар даярланған.
Сонымен бірге, Түлкібас ауданында жоғары сапалы ... ... ... ... сауықтыру лагері орналасқан Машат шатқалы бар [13].
Төлеби ауданында - табиғи ... ... ... туристік-
рекреациялық мәні бар Батыс Тянь-Шань ... ... ... ... орындарын, облыста жоғарғы нүктесі - Сайрам шыңының
бөктеріндегі "Альтекс" спорттық-туристік кешенін атап ... ... ... Созақ ауданының ашық даласында Қаратау тауының
бөктеріне жақын маңда еркін төсін жайған, емдік ... бар, ... - ... көлі ... ауданында - "Арман" санаторийі, "Сарыағаш" курорты, балалар
санаторийлері сияқты емдік-сауықтыру ... ... ... алдына демалу және шомылу аймақтарын ашуға алдағы уакытта мүмкіндік
бере алатын Шардара және Бөген суқоймалары ... ... ... ... ... ... Қазакстан облысындағы туризмнің
қазіргі кездегі жағдайын қарап отырып болашағын байқауымызға болады.
3.3 Оңтүстік Қазақстан облысының туризм экономикасына ықпалы
Қазiргi ... ... ... ... ... ерекше
саласы. Күннен-күнге туризмнің елімізде тез қарқынмен дамуы біріншіден,
елдегі туристік потенциалдың молдығы, екіншіден ... ... ... болып отыр. Негізінен, Қазақстан туризмнiң болашағы айқын. Алғашында
туризмнiң елiмiзде дамымай ... ең ... ... бiрi -
мемлекеттiк деңгейде, экономиканың саласы ретiнде мән берiлмеуi. Және ... ... ... ... басқару органдарының туристiк қызметке
көңiл бөлмеуi.
Қазақстан Республикасының туризм жөнiндегi агенттiгiнiң мәлiметтерiне
сүйенсек, 2007 жылы елiмiзде 691 ... ... ... ... олар 177091
туристке (2005 жылы 126871 туристке) қызмет көрсеткен. Негiзiнен туристер
Германиядан (19213 адам), ... (2106), ... (2190 ... ... адам ) ... ... келген.
Сонымен қатар, шетелге шығу да өсіп келедi. 2002 жылы –54575 адам
болса, 2007 жылы олардың саны - ... ... ... азаматтарының
негiзгi баратын жерлерi Түркия (16952 адам), Қытай (16778 ... ... ... ... Араб ... (2991 адам).
2007 жылы елiмiзден шет мемлекеттерге 57.1 млн. АҚШ долларын алып
кеткен.
Ал, ... ... осы ... қызмет көрсеткен туристiк ұйымдардан
кiрген кiрiс (2007 жылы ) 2690136 теңгенi құраған.
Ал, Оңтүстiк Қазақстан облысына ... ... ... ... ... ұйым ... iстейдi. Бiрақ 27 туристiк фирма тiркелген. Оның 5-уi
шетел туристерiне қызмет көрсетуге құқығы бар. Солардың бiрi ... ... - А. ... Бiз 2007 жылы 68 ... ... қызмет
көрсетiп 2 млн. 500 мың пайда түсiрдiк, - ... ЖШС ... ... әр туристке - 36765 теңгеден келедi.
Жалпы алғанда, 2007 жылы Оңтүстiк Қазақстан ... ... ... ... ... Оның 80 ... шетел азаматтары болса, қалғаны
отандастар. Осы, 2007 жылы туристiк фирмалар мен агенттiктерден ... - 4724100 ... ... Бұл ... ... ... облысының туристiк ұйымдарынан түскен пайдасы ал, ... ... ... ... ... ең ... Орта Азия ... келедi. Мұнда бой көтерген
киелi, екiншi Мекке аталатын - ... ... Қожа ... Иассауи
кесенесi туристердi қызықтыратын және зиярат етушiлердiң орталығы.
Қазiр Түркістан қаласы ЮНЕСКО-ның назарындағы ... Оның 1500 ... ... бойынша аталып өттi. Бұл ... ... ... және өз
мемлекетiмiздiң басшылары ... ... ... ... ... ... Түркістан қаласында осы объектiлер бой көтерсе онда,
Оңтүстiк ... ... ... ... ... 10 есе өсiп, ... және Атырау қалаларындағы табыспен тең түседi. Және де аталып өткен
1500 ... ... ... бiр ... соң, осы аймаққа 26000 ... ... ... облысы туризмінің облыс экономикасына
әсері айтарлықтай.Оған себеп, аймақтағы туристік ресурстардың көптігі және
оларды туризм ... ... ... ... ... ... күн
санап нәтижелі болуда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінде «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... экономиканың басым саласы ретінде көрсетілуі елімізде ... өз ... ... ... ... биылғы жолдауыңда инновациялық экономика құру
және шикізаттық емес секторды дамыту ... ... ... ... ... жасау мен дамытудың жоспары болуы керек екенін және ... ... емес ... ұзақ ... ... ... Мұндай қадам – экономикалық дамуға жетелейтін даңғыл жол іспетті.
Негізінен, Қазақстан Республикасының туризмін ... ... өте зор. ... ... болашақта шет елдермен туристік
нарықта бәсекелесуіне мүмкіншілігі мол. Ол үшін ... ... осы ... ... Және ... туристік қызметті реттеу мен
халықтың тарихи-мәдени мұрасын, рекреациялық ресурстарын, өзге де туристік
объектілерді өркендетуге негіз қаланды.
Сондай-ақ, ... ... ... ... ... облысында
туризмнің діни, танымдық, спорттық, аңшылық, экологиялық, шытырман ... және ... да ... дамыту үшін қызықты туристік-
рекреациялық ресурстары жетерлік.
Мұндай ... ... бір ... төңірегінде шоғырлануы,
туизмнің болашақта кең етек жаюына мүмкіндіктер туғызады. Және ... баға беру ... ... ... ... болашағының өте зор
екенін байқауға болады.
Жалпы Статистика ... ... ... ... ... ... саласынан 30 миллиардтан астам теңге көлемінде
табыс түскен, ал республика бюджетіне туризм қызметінен түскен ... ... ... құрады. Ал, биылғы жылдың соңғы 6 айында өткен жылдың ... ... ... ... екі ... өссе, ішкі туризм 2,8
пайызға артты. Және осындай қарқынмен болса, алдағы уақытта да ... ... арта ... ... жоқ. Яғни бір сөзбен айтқанда, туризмді
экономиканың саласы ... ... ... бәсекеге қабілетті туризм
индустриясын құруға мүмкіндік беретін негізгі жол ... анық ... Ал ... ... ... ... онда ... туризм
өнімдеріне қызығушылық артып, шет ел туристерін тартады. Ал бұл ... тек ... ... қана ... ... да салалардың қарқынды
дамуына үлесін тигізеді. Қазір елімізге орташа есеппен алғанда жыл сайын 4
миллион турист келеді. ... өзі ... ... ... ... ... ... Республикасының
туризмнен алатын орны айтарлықтай үлкен емес. Себебі, туризмге осы уақытқа
дейін кең көлемде ғылыми зерттеулер мен оны ... ... ... ... Және ішкі ... туристер саны 2003 жылы 200 ... 2005 жылы 240 мың ... келу ... ... ... ... мың адамнан, 2005 жылы 10 мың ... ... ... Бұл көрсеткішті
Қазақстанның туризмі мейлінше дамыған аймақтар мен ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысында сырттан
келетін және ішкі туристер ағының дамыту үшін 2007-2011 жылдары ... мен ... ... ... және ... ... ... туризмнің жаңа түрлерін құруды жоспарлауда. Әрине, бұл ... ... ...... ... ... ... Осыған
байланысты, Оңтүстік Қазақстан ... ... ... және ... ... ... облыс туризмін дамытудың мүмкіндігі мол екендігін көреміз.
Бұл жұмыста ... ... ... ... қарастырып, осы
аумақты дамытуда түрлі талдаулар ... яғни ... қай ... ... ... ... келесідей кезек күттірмейтін ұсыныстар
келтірілген:
- ... су ... ... ... ... көл» көлі ... ауданы)
демалыс аймағын туризмде пайдалану;
- Боралдай өзенінде су туризмін дамыту;
- спорттық туризмге қолайлы Қызыл-баш, Дружба, Сайрам ... ... үшін ... Сайрам, Отырар аудандарында танымдық және аңшылық туризмін дамыту.
Сондай-ақ, Түркістан қаласы ЮНЕСКО қарамағындағы қала. Бұл ... ... мен діни ... ... ... саны күннен күнге
артуда. Және Түркістанның 1500 жылдық тойында ... ... және ... ... бас қосып, Түркістанды туризмнің діни орталығына
айналдыру туралы мәселе көтерді және сол бойынша қала ... ... бірі ...... ... Шығыс қақпасы, Хан ордасы, қонақ үй, мешіт-
медресе сияқты объектілердің тасы қаланды. Бүгінде сол объектілер ... бой ... ... ... игі ... ... Оңтүстік Қазақстан
облысының болашақта туризмнен алатын орнын және ел экономикасына да үлкен
үлес ... ... ... Мұндай бастамалар, елімізде туризмнің тұрақты
дамуына кепіл бола алады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Туристік ... ... Заң ... ...... Юрист,
2008. – 15-19б.
2 Туризмді дамыту жөніндегі нормативтік құжаттар. – Астана, 2004. - 17
б.
3 Қазақстан Республикасы Үкіметінің туристік саланы ... ... ... және ... құқықтық кесімдерінің
жинағы. – Астана, 2001. - 16б.
4 Менеджмент туризма: Экономика туризма. – М.: ... и ...... ... Ж.Н. ... негіздері. – Алматы: Қазақ Университеті,
2004. – 112-117б.
6 Проблемы ... ... и ... Исторической
значимости Щелкового пути. – Шымкент, 1998. - 74 ... ... А. М. ... ... курортно-
рекреационных хозяйств и объектов туризма в доль централъно-азиатского
отрезма Шелкового пути в ... ... ... ... ... ...... 1985.- 96с.
9 Свод памятников история и культуры ... ...... ... баспасы, 1994. – 78с.
10 Мамадияров М.Д. Методические подходы к ... ... ... ... (на ... ... области).
–Алматы, 2002. – 105с.
11 Оңтүстік ... ... 60 ... ...... ... ... К., Жолдасов С. Ата қоныс. - ... 1992. ... ... – Алма-Ата: Кайнар, 1988. - 54с.
14 Қазақстан ... ... ... ... ... А.А., Мамадияров М.Д. Организационно-
правовые основы туристской деятельности в Республике Казахстан. – ...... ... ... 1992 ж. 2 ... қабылданған Заң, «Тарихи
мәдени мұраларды қорғау және пайдалану туралы». – Алматы, 1992. – 34б.
17 Ким А. Г. ... ... ... и ... ... в Казахстане. - Алматы: Рауан, 1997. ... ... ... І-ІІ том.- ... 1978. – ... ... ... энциклопедиясы: Энциклопедиялық анықтама. I том
және II том. - ... 1980. – ... Ата мұра ... статей, посвященный 75-
летию ... ... ... - ... 1995. – 23с.
21 Қазақстан Республикасы. 1992ж. 4 ... ... Заң, ... ... ... және пайдалану туралы». Халық кеңесі. –Алматы, - 23б.
22 ... Р. ... ... – Алматы: Қайнар, 1990. - 37 б.
23 Александрова А.Ю. Международный ... – М.: ... ... ... В.Г. ... туристской деятельности. – М.: Учебное
пособие, 1996. – 37с.
25 Папирян Г.А. Экономика туризма. - М.: Финансы и ... 1998. ... ... ... - М., 1993. – ... ... Ж.Н. Экологический туризм. - Алматы, 2002. – 21с.
28 Биржаков М.Б. Введение в туризм. - М.: Герда, 1999. – ... ... ... ... ... қабылданған Заң, «Ерекше
қорғалатын табиғи территориялар туралы». – Алматы, 1997. – ... ... О.С., ... А.И. Менеджмент. Человек, стратегия,
организация, процесс. - М.: МГУ, 1995.- ... ... ... ...... 2001. - 2-98б.
32 Менеджмент туризма: Туризм и отраслевые системы. - М.: ... ... 2001.- ... Нұрмұхамедов Н. Қожа Ахмет Яссауи мовзолейi.- Шымкент, 1980. – 39б.
34 Акишев К.А., Агеева Е. Древние памятники ... - ...... ... В.Л. ... из ... Древности Казахстана. - Алматы,
1975. – 16с.
36 Зорин И.В. Энциклопедия туризма. – М.: финансы и ... 2002 ... 145 ... Чигаркин А.В. Памятники природы Казахстана. – А.: 1980 ж. – 236 б.
38 Қазақстан Республикасындағы туризм. Статистикалық ...... жыл. – 36 ... ... З.П. ... ... организации. – М.:
Инфра, 1996 ж. – 214 б.
40 Южно Казахстанская область
http://www.uko.kz
-----------------------

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы туризм саласын дамыту35 бет
Қазақстан Республикасындағы туризм саласын дамыту міндеттері20 бет
Қазақстан Республикасындағы туризм дамуының қазіргі жағдайы мен болашағы13 бет
Қазақстан Республикасындағы туризм индустриясын жетілдіру жолдары47 бет
Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет көрсетудің ерекшелігі26 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь