Органо–минералды композицияларды алу және сорбциялық қасиетін бағалау

НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР 6
АНЫҚТАМАЛАР 7
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР 8
КІРІСПЕ 9
1 ӘДЕБИ ШОЛУ 11
1.1 Өндірістік ағын сулардың қазіргі жағдайы 11
1.2 Ағын суларды ластағыш заттардан тазарту әдістері 12
1.3 Полимерлі композициялық материалдар 18
1.3.1 Полимерлік нанокомпозиттер 18
1.3.2 Полимерлік композициялық гидрогельдердің жіктелуі 22
1.3.3 Органо.минералды композициялық гидрогельдер 26
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ 34
2.1 Бастапқы заттарды тазалау 34
2.2 ПАҚ және ПМАҚ гельдерін синтездеу 37
2.3 Бентонит сазы мен поликарбон қышқылдарының композициялық гельдерін синтездеу 37
2.4 Зерттеу әдістері 37
2.4.1 Гельдердің ісіну дәрежесін анықтау 37
2.4.2 Гельдердің тігілу дәрежесін, гель фракция және золь.фракция шығымын анықтау 38
2.4.3 Гельдердің күлділігін анықтау 38
2.4.4 ИҚ . спектроскопиялық зерттеу 39
2.4.5 Сканерлеуші электрондық микроскопиялық зерттеулер 39
2.4.6 Металл иондарын сандық анықтау 39
2.4.7 БАЗ.ды сандық анықтау 39
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ 42
3.1 Бентонит сазы.поликарбон қышқылдары композициялық гельдерінің физика.химиялық сипаттамалары мен қасиеттері 42
3.2 Полимер.саз композиттерінің металл иондарымен және БАЗ.мен әрекеттесу заңдылықтары 49
3.3 БС.ПКҚ гельдеріне ауыр металл иондарын сорбциялау заңдылықтары 54
3.4 БС.ПКҚ гельдеріне беттік активті заттарды сорбциялау заңдылықтары 64
ҚОРЫТЫНДЫ 73
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 74
ҚОСЫМШАЛАР
Диссертациялық жұмыстың өзектілігі. Қазіргі уақытта өзекті экологиялық мәселелердің бірі өндірістік ағын сулардың ластану мәселесі, су сапасының белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі болып табылады. Ресурстарды тиімді пайдаланудың негізгі бағыттарының бірі – қайта өңдеп пайдалану, тазалаудың жаңа технологияларын қолдану, ұйымдастыру шаралары. Суды қайта (екінші рет) пайдалану өнеркәсіп орындарында әртүрлі технологиялық процестерде қолданылады. Осыған байланысты полимерлік композициялық сорбенттерді қолдану аймағы өте кең, атап айтқанда ғылым мен техника және ауылшаруашылығының барлық бағыттарында қолданылады. Сондықтан қазіргі таңда жаңа, физика-химиялық, сорбция-десорбциялық және механикалық қасиеттері жақсартылған біршама қол жетерлік сорбенттер іздестіру қажет. Бұл жағдайда ионогенді, бейионогенді және өздігінен құрылым түзгіш табиғи полимерлер негізіндегі полимер-сазды жүйе бірқатар артықшылықтарға ие.
Магистрлік диссертацияның ғылыми жаңалығы химиялық тігілген бентонит сазы мен поликарбон қышқылдары негізіндегі органо-минералды композицияларды синтездеп, олардың ауыр металл иондары мен БАЗ-мен әрекеттесу заңдылықтары мен сорбциялау қабілетін бағалау, композициялардың сорбциялық қасиетіне әсер ететін факторларды анықтау болып саналады.
Жұмыстың теориялық және практикалық құндылығы. Қазіргі кезде ағын суларды ластағыштардан тазалау бағытында бірқатар ғылыми жұмыстар атқарылып жатыр. Сазды композициялық материалдар саласындағы зерттеулер негізінен конструкциялық мақсаттар үшін материалдар және сорбенттер алуға бағытталған, мысалы А.Д. Помогайло, М.Л. Кербер, Zeng Q.H., Yu J., Yamanaka J., Xu K., Wang J., Xiang Sh., Pluta M. сынды ғалымдардың жұмыстары. Соңғы жылдары керіосмостық мембраналы (С.В. Ковалев, С.И. Лазерев, П.А. Чепеняк), гидратталған цирконий диоксиді және фосфорнитрилхлориді-цирконий комплексі (А.С. Руденко, Ю.С. Дзязько, А.В. Пальчик), целлюлозалы сорбенттер (Т.Е. Никифорова, А.Н. Гагина), ақуызды сорбенттер (Т.Е. Никифорова, М.В. Родионова), гальваникалық шламдар (З.В. Подольская, Е.С. Климов) және т.б. сорбенттердің ауыр металл иондарын сорбциялау қабілеттілігі зерттелген. Отандық ғалымдардың жетекшілігімен нанокомпозитті сорбенттер алу (З.А. Мансуров, А.А. Тусупбекова), бентонит сазы негізіндегі катиониттер мен аниониттер алу (Е.Е. Ерғожин, А.М. Акимбаева, А.Д. Товасаров), цеолитті жүктеме арқылы ағын суларды металдардан (М. Мырзахметов) тазарту, бентонит сазы мен полимерлер негізіндегі композициялық материалдарды дәрілік заттарды тасымалдаушы ретінде қолдану (Ж.Ә. Әбілов, М.Қ. Бейсебеков) жұмыстары жасалып жүр. Сонымен қатар, соңғы кездері полимер-сазды композициялық материалдарды ағын суларды ауыр металдардан және беттік активті заттардан тазарту жұмыстары қарқынды зерттелуде.
1 Ягубов А.И., Биннатова Л.А., Мурадова Н.М., Нуриев А.Н. Очистка сточных вод от красителей с использованием монокатионзамещенных форм бентонита и флокоагулянта // Журн. прикл. химии. -2010. -Т. -83. -Вып. 3. -C. 421-414.
2 Ковалев С.В., Лазарев С.И., Чепеняк П.А. Исследование сорбционной способности обратноосмотических мембран в водных растворах сульфатов железа, цинка и натрия // Журн. прикл. химии. -2010. -Т. -83. -Вып. 1. -C. 47-51.
3 Ли Гуи-ю, Лей Ганг-ксинг, Женг Йинг, Жу Ли-ксианг Каталитическая очистка химических водных стоков // Известия Академии наук. Серия химическая, -2010. -№ 8. -C. 1489-1492.
4 Сентил Кумар П., Сатя Сельва Бала В., Рамакришнан К., Вийаялакшми П., Сиванесан С. Кинетика и адсорбционные равновесие в системе водный раствор меди-активный уголь // Известия Академии наук. Серия химическая, -2010. -№ 10. -C.1809-1814.
5 Мицкевич Д.Е., Солдатов В.С., Сокол В.П., Вечер Е.И. Система окислитель-сорбент для очистки питьевой воды от оксианионов As(III) и As(V) // Журн. прикл. химии. -2010. -Т. 83. -Вып. 3. -C. 415-420.
6 Николаев А.Н. Современные технологии очистки сточных вод // Материалы III Международной конференции «Су арнасы – 2007», Астана, 2007.
7 Буренин В.В. Очистка производственных сточных вод от взвешенных частиц и других вредных примесей // Безопасность жизнидеятельности. - 2007. - №3. - C. 14-21.
8 Швецов В.Н., Морозова К.М., Мясников И.Н., Белевцов А.Н., Двинских Е.В. Классификатор технологий очистки сточных вод // Водоснабжение и санитарная техника. - 2004. - №5. - 40 c.
9 Гасанов М.А. Электроразрядная обработка бентонитовой глины для очистки воды // Физика и химия обработки материалов. - 2006. - №5. -C. 88-91.
10 Когановский А.М. Адсорбция и ионный обмен в процессах водоподготовки и очистки сточных вод Киев: Наук. думка. - 1983. – 240 с.
11 Смирнов А.Д. Сорбционная очистка воды. Л.: Химия. - 1982. - 168 c.
12 Мур Дж.В., Рамамурти С. Тяжелые металлы в природных водах. - М.: "Мир", 1987.
13 Беспамятнов Г.П., Кротов Ю.А. Предельно допустимые концентрации химических веществ в окружающей среде. Справочник.— Л.: "Химия",1985.
14 Водные ресурсы Казахстана в новом тысячелетии. Обзор ПРООН. Алматы, 2004. -132 с.
15 Шарыгин Л.М., Калягина М.Л., Боровков С.И. Зольгель-гель технология получения сферогранулированного фосфата циркония (1У) // Журн. прикл. химии. -2005 – 78, -№ 2 - С. 229-234.
16 Шарыгин Л.М., Муромский А.Ю., Калягина М.Л. Осадительно-сорбционная технология очистки регенерационных растворов фильтров конденсаочистки Смоленской АЭС // Атомная энергия . -2003. – 95. -№ 2.- С. 127-134.
17 Тарасевич Ю.И., Климова Г.М. Получение модифицированных полифосфатами сорбентов и их применение для очистки воды от ионов тяжелых металлов // Химия и технол. воды. – 2006. -28, № 2 – С. 107-116.
18 Тарасевич Ю.И., Климова Г.М. Комплексообразующие сорбенты на основе дисперсных минералов для выделения ионов тяжелых металлов из водных растворов // Теорет. и эксперимент. химия. – 1999. – 35, № 3 – С. 167-170.
19 Руденко А.С., Дзязько Ю.С., Пальчик А.В. Нанокомпозиционные неорганические сорбенты для извлечения из растворов ионов 3d-металлов // Укр. Хим. Журн. -2010. -Т. 76, -№ 9. -С. 25-31.
20 Чеботарев А.Н., Рахлицкая Е.М. Адсорбционные свойства диметилхлорсиланаэросила, модифицированного диполярным растворителем // Укр. Хим. Журн. -2010. -Т. 76,- № 9. - С. 31-33.
21 Сухшивили С.А., Полинский А.С., Ярославов А.А., Черик О.С., Кабанов В.А. // Экстремальная температурная зависимость скорости адсорбции поликатиона на поверхности отрицательно заряженного латекса Докл. АН. СССР. -1988. -Т. 302. -№ 1. -381 с.
22 Гусейнова Г.Д. Использование природных сорбентов для очистки сточных вод металлургического производства // Экологическая образование в Казахстане. -2010. -№4. -15с.
23 Челищев Н.Ф., Бренштейн Б.Г., Смола В.И. Стерина Р.М. Методы очистки сточных вод и газовых выбросов с применением природных сорбентов. М.: ВИЭМС, - 1979. -. 186 c.
24 Тусупбекова А.А., Мансуров З.А., Баешова А.Қ. Ағынды суларды ауыр металдардан тазалау үшін қолданылатын сорбенттерді жаңа әдіспен алу // Баяндама тезистері. «Ғылым әлемі» студенттер мен жас ғалымдардың халықаралық конференциясы. Алматы, ҚазҰУ. - 2010. – Б. 299.
25 Сұлтанбек Ұ., Серикбаев Б.А., Алдабергенов М.К. Көксу шунгитімен ағызынды суларды мыс және мырыш иондарынан динамикалық жолмен тазалау // Баяндама тезистері. «Ғылым әлемі» студенттер мен жас ғалымдардың халықаралық конференциясы. Алматы, ҚазҰУ. -2010. -125 б.
26 Дудина С.Н., Кирюшина Н.Ю.. Влияние УФ-обработки глин на эффективность очистки модельных растворов от ионов никеля и железа // Экология и промышленность Росии. - 2008. - С. 46.
27 Мамытбеков Г.К., Сарсенбаев А.С., Кожахметов С.К., Бектуров Е.А. Синтез и сорбционные свойства композиционных полимерных гидрогелей для селективного извлечения ионов урана, редких и редкоземельных металлов // Вестник КазНУ. Сер. хим. -№3(59). -2010. -С. 199-202.
28 Рахнянская А.А., Пебалк И.Д., Орлов В.Н., Грицкова И.А., Прокопов Н.И., Ярославов А.А. Контролируемая адсорбция-десорбция катионных полимеров на поверхности анионных латексных частиц // Высокомолекулярные соединения, Серия А, -2010, -Т. 52, -№ 5, -С. 761-768.
29 Багровская Н.А., Никифорова Т.Е., Кузлов В.А., Линин С.А. Влияние кислотности среды на равновесную сорбцию ионов Zn(II) и Cd(II) полимерами на основе целлюлозы // Изв. вузов. Химия и хим. технология . -2002. - Т. 45. -Вып. 4. -С. 131-133.
30 Ставицкая С.С., Миронюк Т.И., Картель Н.Т., Стрелько В.В. // ЖПХ. -2001. -Т. 74. -№ 4. -С. 575-578.
31 Никифорова Т.Е., Козлов В.А., Одинцова О.И., Кротова М.Н., Гагина А.Н. Сорбция ионов меди целлюлозными сорбентами, модифицированными гидрофильными азотсодержащими полимерами // Журнал прикладной химии. -2010. -Т. 83. -Вып. 7. -С. 1068- 1072.
32 Никифорова Т.Е., Козлов В.А., Родионова М.В. Химия раст. сырья. -2008. -№ 4. -С. 41-46.
33 Никифорова Т.Е., Козлов В.А., Родионова М.В. Особенности сорбции ионов тяжелых металлов белковым сорбентом из водных сред// Журнал прикладной химии. -2010. -Т. 83. -Вып. 7. -С. 1073-1078.
34 Куличихин В.Г., Цамалашвили Л.А., Плотников Е.П., Баранников А.А., Кербер М.Л., Fischer H.R. Реологические свойства жидких предшественников нанокомпозитов полипропилен – глина // Высокомол. cоед. - 2003. – Т. 45, № 6. - С. 944-954.
35 Раков Э.Г. Нанотрубки и фуллерены: Учебн. пособие. – М.: Университетская книга, Лотос, 2006. – 376 с.
36 Мофа Н.Н. Наноструктурированные композиционные системы многоцелевого назначения: проблемы, возможности и перспективы синтеза // Вестник КазНУ, серия химическая,-2007, -№3 (47), -С. 171-187.
37 Ковалева Н.Ю., Бревнов П.Н., Гринев В.Г., Кузнецов С.П., Позднякова И.В.,Чвалун С.Н., Синевич Е.А., Новокшонова Л.А. Синтез нанокомпозитов на основе полиэтилена и слоистых силикатов методом интеркаляционной полимеризации // Высокомол. соед. - 2004. - Т.(А) 46. -№ 6. - С. 1045-1051.
38 Помогайло А.Д. Синтез и интеркаляционная химия гибридных органо-неорганических нанокомпозитов // Высокомол. соед. - 2006. - Т.(С) 48. -№ 7. - С. 1318-1351.
39 Philippova O.E., Andreeva A.S., Khokhlov A.R. Effect of the mobility of charged units on the microphase separation in amphiphilic polyelectrolyte hydrogels // Langmuir. -2003. -V.19. -№18. -P.7240-7248.
40 Платэ Н.А. О некоторых перспективных направлениях современной науки о полимерах // Высокомол. соед., -Том (А) 32, -1990, -№9, -1803 с.
41 Бритов В.П., Богданов В.В., Николаев О.О., Туболкин А.Е. Активирующее смешение в процессах получения и модифицирования полимерных композиционных материалов // Журнал прикладной химии, -2004, -Т.77, -Вып.1,122-123 с.
42 Новокшонова Л.А., Мешкова И.Н. Иммобилизация металлоценовых катализаторов полимеризации олефинов и анализ неоднородности
активных центров // Высокомол. соед., Серия А, -1994, -Т. 36, -№4, -629 с.
43 Зайцева Н.Л., Родзивилова И.С., Кононенко С.Т., Артеменко С.Е. Изучение адсорбции фенолформальдегидного олигомера на поверхности магнитных наполнителей // Пластические массы, -2003, -№1, -С. 25-27.
44 Гиясова Н.Н., Тешабаева Э.У., Абдурахманов А.А., Исламов Дж.У., Гиясов Н.М. Математическая модель образца композиционного материала с одновременным армированием // Композиционные материалы, Ташкент, Узб. Научно–технический производственный журнал, -2001, -№2, -С. 23-25.
45 Коршака В. В. Технология пластических масс, М., 1972.
46 Кац Г., Милевски Д. Наполнители полимерных материалов. М.: Химия, 1981, -736 с.
47 Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Базильбаев С.М., Бектенов Н.А., Джусипбеков У.Ж. Полимерная композиция на основе природного цеолита для получения органоминерального анионита // Пластические массы. -№9, -2004, -С.26-27.
48 Ушакова Т.М., Мешкова И.Н., Гурулин Н.Т., Ковалева Н.Ю., Гульцева Н.М., Гринев В.Г., Новокшонова Л.А. Синтез и свойства полиэтиленовых композиций с природными цеолитами // Высокомол. соед., Серия А, -1998, -Том 40, -№7, -С. 1092-1097.
49 Ковалева Н.Ю., Бревнов П.Н., Гринев В.Г., КузнецовС.П., Позднякова И.В., Чвалун С.Н., Синевич Е.А., Новокшонова Л.А. Синтез нанокомпозитов на основе полиэтилена и слоистых силикатов методом интеркаляционной полимеризации // Высокомол соед., Серия А, -2004, -Том 46, -№6, -С. 1045-1051.
50 Антипов Е.Н., Гусева М.А., Герасин В.А., Королев Ю.Н., Ребров А.В., Fischer H.R., Разумовская И.В. Структура и деформационное поведение нанокомпозитов на основе полиэтилена низкой плотности и модифицированных глин // Высокомол. соед., Серия А, -2003, -Том 45, -№11, -С. 1874-1884.
51 Куличихин В.Г., Цамалашвили Л.А., Плотников Е.П., Баранников А.А., Кербер М.Л., Fischer H.R. Реологические свойства жидких предшественников нанокомпозитов полипропилен – глина // Высокомол. соед., Серия А, -2003, -Том 45, -№6, -С. 944-954.
52 Антипов Е.Н., Баранников А.А., Герасин В.А., Шклярук Б.Ф., Цамалашвили Л.А., Fischer H.R., Разумовская И.В. Структура и деформационное поведение нанокомпозитов на основе полипропилена и модифицированных глин // Высокомол. соед., Серия А, -2003, -№11, -С. 1885-1899.
53 Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. Синтез катионита на основе химически модифицированного бентонита // Пластические массы. -№10, -2005, -С. 27-29.
54 Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. Полимеризация стирола при диспергировании природного бентонита // Пластические массы. -№6, -2005,- С.51-53.
55 Герасин В.А., Зубова Т.А., Бахов Ф.Н., Баранников А.А., Мерекалова Н.Д., Королев Ю.М., Антипов Е.М. Структура нанокомпозитов полимер / Na+- монтмориллонит, полученных смешанием в расплаве // Статьи, Российские нанотехнологии, -том 2,- № 1-2, -2007, -С. 90-105.
56 Помогайло А.Д. Гибридные полимер неорганические нанокомпозиты // Успехи химии, -69 (1),- 2000, -С. 60-83.
57 Евсикова О.В., Стародубцев С.Г., Хохлов А.Р. Синтез, набухание и адсорбционные свойства композитов на основе полиакриламидного геля и бентонита натрия // Высокомол. соед., Серия А,- 2002, -Том 44.-№5, -С. 802-808.
58 Авраменко В.А., Братская С.Ю., Егорин А.М., Маринин Д.В., Сергиенко В.И. Синтез и применение коллоидно-устойчивых селективных сорбентов на основе наноразмерных латексов, содержащих полиакриловую// Электронное периодическое издание «Вестник Дальневосточного государственного технического университета» ,- № 1 (3),-2010, -С. 19-29.
59 Курбанова Н.И., Ищенко Н.Я., Кулиев А.М. Композиционные материалы на основе бинарных смесей бромбутил- и бутадиен-нитрильного каучуков с полиизопреном // Пластические массы, -2004 -№6, -23 с.
60 Акимбаева А.М., Джусипбекова У.Ж., Бадилбаев С.М., Товасаров А.Д. Полимерные композиты на основе органоминеральных систем // Тез. докл. XVII Межд. научно-техн. конф. "Конструирование и технология получения изделий из неметаллических материалов" – Обнинск, - 2004. -С. 14-16.
61 Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. Полимеризация стирола при диспергировании природного бентонита // Пластические массы. - 2005. - №6. - С. 51-53.
62 Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. Синтез катионита на основе химически модицированного бентонита // Пластические массы. - 2005. - №10. - С. 27-29.
63 Сало Д.П., Овчаренко Ф.Д., Круглицкий Н.Н. Высокодисперсные минералы в фармации и медицине. - Киев: Наукова думка, 1969. - 223 с.
64 Қайралапова Г.Ж. Бентонит сазы мен поликарбон қышқылдары негізіндегі жаңа органо-минералды дәрілік заттардың тасымалдаушыларын синтездеу және зерттеу // Диссертациялық жұмыс. 2009. –Б. 37-38.
65 Guowei D., Adriane K., Chen X.Z., Jie C., Yinfeng L. PVP magnetic nanospheres: Biocompatibility, in vitro and in vivo bleomycin release// Int. J. Pharm. -2007. -V. 328. -№ 1. -P. 78.
66 Кильдеева Н.Р., Бабак В.Г., Вихорев Г.А. и др. Новый подход к созданию материалов с контролируемым выделением лекарственного вещества // Вестн. МГУ. Сер.2. Химия, -2000. - Т.41, - №6. - С.423-425.
67 Рахнянская А.А., Пебалк И.Д., Орлов В.Н., Грицкова И.А., Прокопов Н.И., Ярославов А.А. Контролируемая адсорбция-десорбция катионных полимеров на поверхности анионных латексных частиц // ВМС, Серия А, -2010, том 52, -№ 5, -С. 761-768.
68 Бейсебеков М.Қ. Дәрілік препараттарды иммобилизациялау. –Алматы: Қазақ Университеті, 2006. -167 б.
69 Сало Д.П., Овчаренко Ф.Д., Круглицкий Н.Н. Высокодисперсные минералы в фармации и медицине. - Киев: Наукова думка, 1969. - 223 с.
70 Тарасевич Ю.И., Овчаренко Ф.Д., Адсорбция на глинистых минералах. Киев: Науково думка, 1975.-351 с.
71 Қайралапова Г.Ж. Бентонит сазы мен поликарбон қышқылдары негізіндегі жаңа органо-минералды дәрілік заттардың тасымалдаушыларын синтездеу және зерттеу. Диссертация. х.ғ.к.-Алматы, 2009.-121 б.
72 Щипунов Ю.А., Силантьев В.Е., Постнова И.В. Самоорганизация в системе хитозан-наночастицы глины, регулируемая заряжением макромалекул полисахарида. 1. Гидрогели // Коллоидный журнал, -2012, -Том 74, № 5, -С. 654-662.
73 Бейсебеков М.Қ. Дәрілік препараттарды иммобилизациялау. –Алматы: Қазақ Университеті, 2006. -167б.
74 Багровская Н.А., Никифорова Т.Е., Козлов В.А. Закономерности сорбции ионов цинка и кадмия эфирами целлюлозы из водно-спиртовых растворов электролитов // Журнал физической химии. 1999. Т. 73. №8. С. 1460-1464.
75 Giannelis E.P. Flammabiliti of Polymer-Clay and Polymer-Slikat Nanocomposites // Journal of Fire Sciences. - 2005. – Vol.23, - № 3. – P 209-226.
76 Кильдеева Н.Р., Бабак В.Г., Вихорев Г.А. и др Новый подход к созданию материалов с контролируемым выделением лекарственного вещества // Вестн. МГУ. Сер.2. Химия, 2000. - Т.41, - №6. - С.423-425.
77 Слипенюк Т.С. Влияние полимеров на образование флокуляционных структур в суспензиях бентонитовых глины // Коллоидн. журн. – 1998. - Т. 60, - № 1. – С. 70-72.
78 Пахомов П.М., Хижняк С.Д., Ларионова Н.В., Глазковский Ю.В. Изучение строения гидрогелей поливинилового спирта методом ИК-спектроскопии // Высокомол. соед. – 1999. - Т. 41Б, - № 5. - С. 891-894.
79 Цагарейшвили Г.Б., Башура Г.С. Консистентные свойства мягких лекартсвенных средств и методы их измерения // Тбилиси: Мецниереба. - 1969. - 963 с.
80 Toktabayeva A.K., Beisebecov M.K., Abilov J.A., Zhunusbekova N.M., Zhyrenchina K.A. Research of immobilization richlokain by polyacid and polyacrylamid gels // Int. Microsymp. "Colloid and surfaces". - Almaty, 1998. - P. 29.
81 Токтабаева А.К., Жумагалиева Ш.Н., Жунусбекова Н.М. Иммобилизация лекарственных веществ гелями поликарбоновых кислот и полиакриламида // Тез. докл. респ. конф. молодых ученых "Химики XXI века".- Алматы, 1999.- С.76-77.
82 Скурихина Г.М., Юрьев В.И. Изучение обменно-адсорбционных свойств монокарбоксилцеллюлозы // Журнал прикладной химии. 1958. Т. 31. №5. С. 913-937.
83 Саршешева А.М., Қайралапова Г.Ж., Жұмағалиева Ш.Н., Бейсебеков М.Қ., Әбілов Ж.А. Поликарбон қышқылдары мен бентонит сазы негізіндегі композицияларының металл тұздары ерітіндісіндегі ісінгіштігі // Вестник КазНУ. Серия химическая. -№1 (65). -2012. –С. 374-379.
84 Полуляхова Н.Н. Изучение термодинамики и кинетики ионного обмена катионов металлов на новом фильтрующем материале // Вестник Тюменского государственного университета. 2011.№5. С. 142-148.
85 Мисин В.М., Майоров Е.В. Извлечение тяжелых металлов из городских поверхностных стоков с использованием волокнистых хемосорбционных материалов // Вода: химия и экология, №3, 2012. С. 42-47.
86 Багровская Н.А., Никифорова Т.Е., Козлов В.А. Влияние кислотности среды на равновеснуюсорбцию ионов Zn(II) и Cd(II) полимерами на основе целлюлозы // Журнал общей химии. 2002. Т. 72. Вып. 3. С. 373-376.
87 Лазарев С.И., Ковалев С.В., Абоносимов О.А., Кормыльцин Г.С. Влияние концентрации и температуры водного раствора сульфата цинка на сорбционные свойства полимерных мембран // Конденсированные среды и межфазные границы, Том 9. №2, 2007. С. 134-138.
88 Когановский А.М., Левченко Т.М., Кириченко В.А. Адсорбция растворенных веществ // К.: Наукова думка, 1977. 223с.
89 Поддубная И.В., Луцевич И.Н., Тихомирова Е.И., Чикарев В.Н. Оценка токсичности продуктов трансформации бисчетвертичных аммониевых солей в водных объектах // Фундаментальные исследования №8, 2007. С. 83-85.
90 Татыханова Г.С., Яшкарова М.Г., Кудайбергенов С.Е. Термо және рН-сезімтал N-изопропилакриламид сополимерлеріне иммобилденген рихлокаин гидрохлориды мен рихлокаин гемисукцинатының гидрогельдер матрицасынан шығу кинетикасын зерттеу. // Труды IV Международного Беремжановского съезда по химии и химической технологии. Караганды. – 2008. – С. 601-604.
91 Savintseva S.A. // Materials of the 3rd Cesio International Surfactants Congress. London, 1992. P. 65.
92 Кузнецов Ф.А., Савинцева С.А., Киреенко И.Б., Колосанова В.А. Адсорбция катионных ПАВ на оксидах алюминия и кремния // Электронный научный журнал «Исследовано в России». 2008. С. 828-834.
93 Елигбаева Г.Ж. Полиамфолитные гидрогели сополимеров винилового эфира моноэтаноламина и акрилата натрия в реакциях комплексообразования с ионами меди и поверхностно-активными веществами. 2009.
94 Аширов А. Ионообменная очистка сточных вод, растворов и газов // Л.: Химия. - 1983. - 295 с.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ХИМИЯ ЖӘНЕ ХИМИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ
ФАКУЛЬТЕТІ
Органикалық химия, табиғи қосылыстар және полимерлер химиясы мен
технологиясы кафедрасы
МАГИСТРЛІК ... ... АЛУ ЖӘНЕ ... ... ... 6M072100 - ... ... химиялық технологиясы»
|Орындаған, | ... ... А.М. ... |
| ... 2013 ж. ... ... | ... ... ... Ш.Н. ... |
| ... 2013 ж. ... ... | ... ... ... Г.Ж. Қайралапова |
| ... 2013 ж. ... ... | ... меңгерушісі, | ... ... ... Ж.Ә. ... |
| ... 2013 ж. ... ... ... ... мағлұмат: Магистрлік диссертация 80 беттен, 36
суреттен, 4 кестеден, 94 пайдаланылған әдебиет көздерінен тұрады.
Жұмыстың мақсаты: бентонит сазы мен ... ... ... ... алу және ... ауыр ... ... мен
беттік активті заттарға қатысты сорбциялық қасиетін бағалау.
Алынған нәтижелер:
1. Бентонит сазы мен ... ... ... ... ... гельдер алынды. Композициялық гельдердің синтезінің
оңтайлы шарттары, гельдердің физика-химиялық ... ... ... ... электронды микроскопиялық зерттеулер
көмегімен химиялық тігілген, біртекті және үйлесімді теріс зарядты
композициялық гель ... ... ... ... ... металл иондарымен және БАЗ-мен
байланысу заңдылықтары зерттелді. Зерттеу ... ... ... ... ... ал ... ... және катиондық БАЗ-
тармен электростатикалық, координациялық байланысқан комплекс түзетіні
анықталды. ... ... мен ... ... ... ... қабатының өзгеруімен жүретіні атомдық күштік және оптикалық
микроскоп суреттерімен расталды.
3. Композициялық ... ... ... сорбциялау заңдылықтары мен
оған композицияның құрамындағы БС-ның мөлшері, интеркаляциялау уақыты,
композиция құрамдастарының табиғатынының, орта ... ... ... ... ... ... ... гельдерге ЦПБ және ЦТАБ-нің
сорбциялану қабілеті зерттіліп, композициялардың ... ... ... ... ... ... ... да азаятыны
байқалды. Композициялық гельдердің сорбциялау қабілетін композиция
құрамын, интеркаляциялау шартын, рН, ... ... ... ... ... ... ... композиттерді
регенерациялау мақсатында катиондық ... ... ... шығу ... және ортаның температурасы мен рН-н өзгерте
отырып десорбция мөлшерін реттеуге болатындығы анықталды.
Магистрлік диссертацияның ғылыми ... ... ... ... мен ... қышқылдары негізіндегі органо-минералды композицияларды
синтездеп, олардың ауыр металл иондары мен БАЗ-мен әрекеттесу ... ... ... ... ... сорбциялық қасиетіне
әсер ететін факторларды анықтау болып саналады.
Магистрлік диссертацияның ғылыми тәжірибелік маңыздылығы ауыр ... мен ... ... ... бентонит сазы мен поликарбон
қышқылдары негізіндегі композициялық сорбенттерін алу, ... ... ... және ... ... әсер ... ... об объеме работы: Магистерская диссертация состоит из ... 35 ... 4 ... 94 использованных источников литературы.
Цель работы: получить органо–минеральные композиции на ... ... и ... ... ... сорбционные
свойства этих композиций в отношении ионов тяжелых металлов и ... ... ... ... ... гели на основе бентонитовой глины и
поликарбоновых ... ... ... ... ... ... и их физико–химические характеристики. Методом
ИК-спектроскопии и с помощью сканирующей электронной микроскопии было
установлено образование отрицательно ... ... ... ... ... закономерности связывания органо–глинистых композиционных
гелей с ионами металлов и ПАВ. ... ... ... ... с ... ПАВ связываются за счет гидрофобных взаимодействий, а
с ... ... и ... ПАВ ... ... происходит за счет
электростатических и координационных связей. С помощью снимков атомно-
силовой и оптического микроскопа показано, что связывание БГ-ПКК гелей
с ионами металлов и ПАВ ... с ... в ... слое.
3. Установлена закономерность сорбции композиционными гелями ... и ... на нее ... БГ, ... интеркаляции, природа
состава композиций, рН-среды и температура.
4. Определены сорбционные свойства БГ–ПКК композиционных ... ... ЦПБ и ... ... что при ... ... ... набухающая способность, и соответственно снижается сорбция.
Доказано, что можно регулировать сорбционные свойства ... ... ... ... ... ... pH и
температуру. Так же изменяя температуру среды и pH, ... ... ... ... ... ПАВ из ... новизна магистерской диссертации заключается в ... ... ... ... на ... ... и поликарбоновых кислот, оценке ... ... ... ... в ... ... тяжелых металлов и ПАВ, определение
факторов, влияющих на сорбционные свойства композиций.
Практическая ... ... ... заключается в
получении композиционных сорбентов ПАВ и ионов тяжелых металлов на ... ... и ... кислот, исследовании закономерностей
взаимодействия компонентов между собой и определении факторов, влияющих ... ... on work volume: Master's thesis consists of 77 pages, 34 ... tables, 94 ... sources used.
The work purpose: To obtain organo-mineral composition on a basis ... clay and ... acids, and to ... the ... of these ... with regard to heavy metal ions ... active compounds (surfactants).
The received results:
1. Composite gels on the basis of ... clay and ... ... received optimum ... of ... of ... gels ... physical and chemical characteristics are defined. The method of
IR-spectroscopy and by means of scanning ... ... ... of ... loaded chemical ... ... Regularities of binding of organo-clay composite gels with ions ... and ... are defined. Results of ... showed ... with anion ... are binding at the expense of hydrophobic
interactions, and with ions of metals and cationic ... ... gels occurs at the expense of ... and ... ... means of pictures atomic- power and an optical microscope it is
shown that linkng of BC-PCA gels with ions of metals and ... to change in a ... ... pattern of sorption by ... gels of ions of metals ... on it of the ... of BC, ... time, the
nature of structure of compositions, pH and ... is ... The sorption ... of BC-PCA ... gels ... CPB and
CTAB are defined, it is shown that at increase in extent of ... the swelling ability ... and ... sorption
decreases. It is proved that it is possible to regulate ... of ... changing content of ... ... of ... pH and ... As changing
environment and pH temperature, it is possible to regulate and degree
of the ... of cationic ... from ... novelty of the master thesis consists in ... of ... ... organo-mineral compositions on the basis of bentonite
clay and polycarboxylic acids, an ... of ... of binding ... ... ... ions of heavy metals and ... of the factors ... on the sorption properties of
compositions.
The practical ... of the master thesis consists in ... sorbents of ... and ions of heavy metals on the basis of
bentonite clay and ... acids, research of ... ... of ... among ... and ... of the factors
influencing on organo-mineral compositions.
|МАЗМҰНЫ ... ... |6 ... |7 ... МЕН ... | ... |9 |
|1 ... ШОЛУ |11 ... ағын сулардың қазіргі жағдайы |11 ... Ағын ... ... заттардан тазарту әдістері |12 ... ... ... ... |18 ... Полимерлік нанокомпозиттер |18 ... ... ... ... ... |22 ... Органо-минералды композициялық гидрогельдер |26 |
|2 ... ... |34 ... ... ... тазалау |34 ... ПАҚ және ПМАҚ ... ... |37 ... ... сазы мен ... ... композициялық |37 |
|гельдерін синтездеу | ... ... ... |37 ... Гельдердің ісіну дәрежесін анықтау |37 ... ... ... дәрежесін, гель фракция және золь-фракция |38 |
|шығымын анықтау | ... ... ... ... |38 ... ИҚ - ... ... |39 ... ... ... ... ... |39 ... ... ... ... ... |39 ... ... ... ... |39 |
|3 ... ... ЖӘНЕ ... ТАЛҚЫЛАУ |42 ... ... ... ... ... ... |42 ... сипаттамалары мен қасиеттері | ... ... ... ... ... және ... |49 ... заңдылықтары | ... ... ... ауыр металл иондарын сорбциялау заңдылықтары |54 |
|3.4 БС-ПКҚ ... ... ... заттарды сорбциялау |64 |
|заңдылықтары | ... |73 ... ... ТІЗІМІ |74 ... ... ... ... ... сілтемелер келтірілген:
ГОСТ 6709-72 Вода дистиллированная.
ГОСТ 1770-74 Посуда ... ... ... ... ... ... Общие технические условия.
ГОСТ 4207-77 Реактивы. Кислота серная. Технические условия.
ГОСТ 4237-77 Реактивы. Натрий хлористый.
ГОСТ 17299-78 Спирт этиловый. Технические ... (ТУ) ... ... ... ММ-5.
ГОСТ 8.417-81 Государственная система обеспечения единства измерений.
Единицы физических величин.
ГОСТ 7.1-84 ... ... по ... ... ... ... ... и аннотация. Общие требования.
ГОСТ 25-2021-003-88 Термометры ртутные стеклянные лабораторные.
ГОСТ 6.38-90 Унифицированные ... ... ... ... Требования к оформлению
документов.
ГОСТ 7.12-93 Система ... по ... ... и
издательскому делу. Библиографическая запись. Сокращения слов на ... ... ... и ... 21283-93 ... бентонитовая. Методы определения показателя
адсорбции и емкости, катионного обмена.
ГОСТ Р 50579-93 Материалы композиционные полимерные. Классификация.
ГОСТ Р 50583-93 ... ... ... ... 7.32-2001 Система стандартов по информации библиотечному и
издательскому делу. Отчет по ... ... ... ... ... комплекс – полимерлердің жоғары және кіші ... ... ... ... сутектік, гидрофобты,
вандерваальс күштері) арқылы түзетін өнімдері.
Коллапс - сыртқы орта факторларының әсерінен гель ... ...... ... ерітінділердегі кеңістіктік
орналасуы.
Иондық күш – сулы ерітінділерде күшті электролиттер иондарының болуы
нәтижесінде ... ... ... – 1 г гель ... еріткіш мөлшері.
Тігілу дәрежесі – полимерлік тізбектегі көлденең тігістердің мөлшері,
әдетте, мольдік үлеспен белгіленеді.
Таралу ...... мен ... ... ... ... гель – бір-бірімен химиялық немесе физикалық ... ... ... ... үш ... ... ... молекулалы қосылысытар, еріткіштің өте көп мөлшерін ... ... ... ... полимерлер. Еріткіш су болса –гидрогельдер ...... ... ... ... ... ... – тігуші агент, ... ... ... ... яғни гельдер немесе иониттер алу үшін қолданылатын қосылыстар.
Сутектік байланыстар — екі не бір молекуладағы атомдар ... ... оң ... ... ... Күші ... көп, энергиясы 13-38 кДж.
Әдетте жекелеген сутектік байланыстар ... ... ... ... ... ... ... кооперативтік сипатта, яғни сутектік
байланыстар жүйесі қалыптасқанда жақсы сезіледі.
Гидрофобтық ... су ... ... ... ... ... ... Энергиясы бойынша ... ... ... ... ... жұптар мен мультиплеттер әлсіз электролиттік гельдерде және
полярлығы төмен еріткіштерде түзіледі. Бұл ... ... ... бос ... ... ... иондық жұптарға бірігеді.
Иммобилизация – дәрілік затты полимер-тасымалдаушыға бекіту немесе
байланыстыру.
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
А – ... ... зат ... ... ... ... - ... қышқылы
АҚД – азо-бис-изомай қышқылының динитрилі
БС – бентонит сазы
ДОДА – диоктадиметиламмоний хлориді немесе ......... situ – бір ... ...... спектр
КС – катионды сополимер
МБАА – метилен-бис-акрил-амид
МАҚ – метакрил қышқылы
ПКМ – полимерлік композициялық материалдар
ПҚ – полиқышқыл
ПАҚ – полиакрил қышқылы
ПАҚГ – полиакрил ... ...... ... – полиметакрил қышқылының гелі
ПКҚ- поликарбон қышқылы
ЦПБ – цетилпиридиний бромид
ЦТАБ – цетилтримитиламмоний бромид
ЦПХ – цетилпиридиний хлорид
NaДДС – натрий ...... ... сәуле
ШЖК – шекті рұқсат етілген концентрация
рН – сутектік көрсеткіш
СЭМ – ... ... ...... ... - ... тепе-теңдік ісіну дәрежесі, г/г
nд20- сыну көрсеткіші
( - ...... ... – ісінген гель массасы
m0 – құрғақ гель масасы
G – гель-фракция шығымы, %
S – ... ... %
j – ... ... ... өзектілігі. Қазіргі уақытта өзекті
экологиялық мәселелердің бірі өндірістік ағын ... ... ... сапасының белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі ... ... ... ... ... ... бірі – қайта өңдеп
пайдалану, тазалаудың жаңа технологияларын қолдану, ұйымдастыру ... ... ... рет) ... ... орындарында әртүрлі
технологиялық процестерде қолданылады. Осыған ... ... ... қолдану аймағы өте кең, атап айтқанда ғылым мен
техника және ауылшаруашылығының барлық бағыттарында қолданылады. Сондықтан
қазіргі таңда жаңа, ... ... және ... жақсартылған біршама қол жетерлік сорбенттер іздестіру қажет.
Бұл жағдайда ионогенді, ... және ... ... ... ... негізіндегі полимер-сазды жүйе бірқатар артықшылықтарға ие.
Магистрлік диссертацияның ғылыми жаңалығы ... ... ... мен ... ... ... органо-минералды композицияларды
синтездеп, олардың ауыр металл иондары мен ... ... ... ... қабілетін бағалау, композициялардың сорбциялық қасиетіне
әсер ... ... ... ... ... ... және практикалық құндылығы. Қазіргі кезде ағын
суларды ластағыштардан тазалау бағытында ... ... ... ... ... ... ... саласындағы зерттеулер негізінен
конструкциялық мақсаттар үшін ... және ... ... ... А.Д. ... М.Л. ... Zeng Q.H., Yu J.,
Yamanaka J., Xu K., Wang J., Xiang Sh., Pluta M. ... ... ... ... керіосмостық мембраналы (С.В. Ковалев, С.И.
Лазерев, П.А. ... ... ... диоксиді және
фосфорнитрилхлориді-цирконий комплексі (А.С. Руденко, Ю.С. Дзязько, А.В.
Пальчик), ... ... (Т.Е. ... А.Н. ... ... (Т.Е. ... М.В. Родионова), гальваникалық шламдар (З.В.
Подольская, Е.С. Климов) және т.б. сорбенттердің ауыр ... ... ... ... ... ғалымдардың жетекшілігімен
нанокомпозитті сорбенттер алу (З.А. Мансуров, А.А. Тусупбекова), бентонит
сазы ... ... мен ... алу (Е.Е. ... ... А.Д. ... ... жүктеме арқылы ағын ... (М. ... ... ... сазы мен ... ... материалдарды дәрілік заттарды тасымалдаушы
ретінде қолдану (Ж.Ә. ... М.Қ. ... ... ... ... ... соңғы кездері полимер-сазды композициялық материалдарды ағын
суларды ауыр металдардан және беттік активті заттардан тазарту ... ... ... металл иондары – Ni2+, Pb2+, Cd2+, Zn2+, ... БАЗ – ЦПБ, ... ... ...... сазы және ... негізіндегі тігілген композициялық гельдер.
Ғылыми-зерттеу жұмысының ғылыми техникалық деңгейі мен метрологиялық
жабдықталуы. Ғылыми ... ... ... ... және атомдық-күшті микроскопия, оптикалық
микроскопия, ... ... ... ... ... ... ... электрондық микроскоп JEOL JSM-6380A (Жапон),
‘Satelitte’ FTIR Mattson ИҚ-спектроскопия (АҚШ), жүйелі ... ... өтіп ... ЭВ-74 ... AAS Shimadzu 6200 атомдық-
абсорбциялық спектрометрі көмегімен жүргізілді.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Жұмыстың мақсаты - бентонит сазы ... ... ... ... композицияларды алу және
олардың ауыр металл иондары мен ... ... ... ... ... бағалау.
Көзделген мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылды:
1. ... сазы мен ... ... ... және ... ... химиялық тігілген композициялық гельдер ... ... ... ... физика-химиялық көрсеткіштерін
және композициялық гель құрамдастарының байланысу табиғатын анықтау.
2. БС мен ПКҚ ... ... ... ... ... катионды және анионды БАЗ-мен байланысу табиғатын анықтау;
3. Саз-полимер ... ... ... ... ... ... Әсер етуші ішкі және сыртқы факторлардың әсерін
қарастыру;
4. Композиттердің катионды БАЗ-ды сорбциялау қасиетін зерттеу, гельдердің
сорбциялау ... ... ... мен ... орта-рН,
концентрация және температураның әсерін қарастыру
Жарияланымдар (басылымдар). Диссертациялық жұмыс материалдары бойынша 3
мақала, 8 баяндама тезистері жарияланды.
1. ӘДЕБИ ШОЛУ
1. ... ағын ... ... жағдайы
Табиғи ресурстарды үнемдеу және антропогенді жағдайлар нәтижелері мен
қоршаған орта арасындағы тепе-теңдікті сақтаудың ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға да әсерін
күшейтіп отыр. Су қоры бойынша ... ТМД ... ... ең ... ... [1]. Жыл сайын 3 мыңнан аса ластау көздерінің ... 200 ... куб ... ағын ... су қоймаларына жіберілуде. Көптеген өндіріс
орындары мен энергетикалық комплекстердегі ... ... ... ... 90-шы жылдардың басында шамамен 6 млн.
тонна ластағыш заттар (50 % - жылу ... 20 % ... ... 13 ... ... 4 % -химия және мұнай химиясы) жыл сайын ауаға
шығарылады. Елімізде ағын ... бор (98 ... жол ... ... ... (70 ШЖК), мыс (20 ШЖК), мырыш (25,7 ШЖК) металдарымен
ластануы ... ... ... экожүйеге түсуінің техногенді көздері әр түрлі болып
келеді. Оларға түсті және қара металлургия ... ... және ... ... ... ... ... ағын сулардың тұнбалары, минералды және ... тау кен, ... ... және т.б. ... ... ауыр ... қоршаған ортаға әртүрлі химиялық
қосылыстар түрінде түседі. ... ... ... ... және ... ... оксидтер, сульфаттар және
сульфидтер көп ... ... ... бір ... (қорғасын,
кадмий, сынап және т.б.) ... ... ... кездесуі
мүмкін. Осындай қосылыстар ағын суларда және ағын сулардың тұнбаларында ... және қара ... ... орындарынан жер бетіне жыл сайын
(т): мыс -154650; цинк – 121500; ... – 89000; ... – 12000; ... ... – 1500; ... -30,5 мөлшерде түседі. В.В. ... ... (2000) ... ... ... 1998 ... түтін-шаңмен 90,3 т қорғасын шығарғанын көрсетті.
Көмір және мұнай жағатын электростанцияларынан жер ... ... ... -1600, ... – 3600, мыс – 2100, цинк -7000, ...... ауыр ... ... ... қозғалысы кезінде
этилденген бензиннің құрамына кіретін қорғасынның 25-75 % атмосфера ... беті ... ... ... ағын ... ... ауыр металдар көбіне улы
ион ... ... ... ... қауіптілікті көп мөлшердегі
қалдық тудырады, ... ... ... ... ауыр ... ... 100 есеге дейін көтеріледі [3]. Өкінішке орай,
еліміздегі ... ... сапа ... ... ағын сулардағы ауыр
металдар ... ... ... ... ... да, осындай
қалдықтарды бақылай ... ... ... ... ... ... ... металл рудаларын өңдеуден өте көп мөлшерде қатты және
сұйық түрдегі ... ... ... ... ... және газ тәрізді
қалдықтар металдарды балқыту және рафинирлеу нәтижелерінен де ... ... жер және су ... кері ... ... Тау-кен
металлургиялық өндіріс орындарынан шыққан Zn, Pb, Ni, Cd, Mn және ... ... ... ... ... ... су ресурстарының
ластануы әлдеқайда жоғары көрсеткіш көрсетіп отыр [4]. Ағынды ... ... – ең ... ... ... ... ... бірі.
Сондықтан аталған металдар иондары су құрамында өте аз ... ... ... ... ... мен ... ... зиянды әсерін тигізеді.
Ластағыш заттар қатарына көбінесе еріген күйде кездесетін және табиғи
жолмен пайдаға ... ... ... ... (БАЗ) ... ... аз
ғана мөлшері үлкен көлемдегі көпіршік түзілуге алып ... ... ... алмасуын нашарлатады және фотосинтез үрдістерін
тежейді. БАЗ-ға тән спецификалық қасиеттер ағын ... ... ... ... ... ... ... тазалағанда. БАЗ-дар
көптеген өндіріс орындары мен үй шаруашылығынан бөлінеді, атап ... ... ... бояғыш заттар, суспензиялар мен эмульсиялардың
тұрақтандырғыштары және т.б. мақсатта қолданылады.
Беттік активті заттар халық шаруашылығының сан түрлі салаларында ... ... ... ... коррозия тежегіштері,
көпірткіш, солюбилизациялағыш, т.б. заттар ретінде ... ... ... бактерицидтік қасиеттеріне байланысты БАЗ медицинада да қолданылады.
Олардың ішінде медициналық практика ... ... ... бар ... маңызды. Сабындар, фенолдардың ... өт ... ... гликозидтер, қанықпаған май
қышқылдары тәрізді көптеген ... БАЗ ... ... ... ортада БАЗ-тар әр түрлі физика-химиялық және ... ... ... Оның ... ... ... ... мерзім
ішінде (10-100 күн) ыдырап, аралық өнімдер пайда болады. Кейбір жағдайларда
аралық ... ... ... да ... ластаушы болып, жүйе қайтадан
химиялық зиянды қосылыстармен ластанады [5].
Биологиялық тұрақты, қышқылдануы қиын ... ... ... ... ... ... Олар қоршаған ортада жинақталып, ұзақ
уақыт бойы тірі организмдерге уытты әсер етеді.
2. Ағын суларды ластағыш заттардан тазарту әдістері
Өндірістік қалдықтардың ... мен ... ... және ауыр
металдардан тазарту үшін ... ... ион ... кері ... активтелген көмірге адсорбциялау және т.б. физика-химиялық
әдістерді қолдануға ... ... бұл ... ... мен төмен
эффективтілігі - ағын сулардан ауыр металл иондарын ... ... ... ... жағынан тиімді және қарапайым процедуралар іздестіруге
жол ашты. Осындай тиімді әдістердің бірі ... ағын ... [4]. Ауыр ... су және жер ... ... және ... ... қатар, лас биомассаны арнайы аймақтарда
көму ... ... ... металлургиялық өндіріс орындарынан
ағын сулармен қатар өзен, көлдерге де орасан зор қауіп ... тұр. ... ... ... көп ... ... барысында Бразилия
өзендерінің бірінде металл сынаптың мөлшері шекті концентрациясынан төрт
есе артық екені анықталған [4].
[7] ... ... және су ... ... ... реттеудің
принциптік гидробиологиялық әдісі – биоэстимацияға негізделген ... ... ... - ... заттардың трансформациясын
бақылау. Биоиндикацияның әртүрлі әдістері сулы ... ... ... және т.б. ... қарай жасалынады. Кең
таралған биоиндикация әдістерінің бірі – су ... ... ... ... ... бойынша анықтау [8]. Аталып отырған
биоиндикация және биоэстимацияның басты ...... ... және ... – екі ... ... ... қолдану,
экологиялық мониторингіні тиімді етуге және су ресурстарының сапасын ... ... ... ... өндірісінің дамуы су шығынының ... және ағын ... ... алып ... ... ... қосымша заттары,
бояғыштар және жеке препараттар негізінен тазарту процесі кезінде ыдырауға
бейімділігі ... ... ... ... ... табылады.
Қалдығы аз технологияларды жасау үшін ағын суларының көп ... ... ... ... ... тиімді болып келеді. Ағын суларын тазарту
әдістерінің ішінде ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын физика–химиялық әдістерге үлкен
назар аударылады. Ягубов А.И., Биннатова Л.А. зерттеулері ... ... ағын ... ... ... G ... метилен
көгінен, тиониннен және фуксиннен сорбциялық-коагуляциялық тазартуды
бентонит сорбенттерді және «Гянджа» флококоагулянтын ... ... ... көрсетілген.
Ағын суларды улы металл иондарынан тазартуға байланысты ... ... ... ... жүргізіліп жатыр. Осындай жұмыстардың ... ... ... ... жүргізілуде. Бұл жұмыстың
[10] эффективтілігі сорбент ретінде, техногенді қалдықтардың бірі ... ... ... ... ... мыс, ... ... никель және хром металдарының иондарымен комплекс түзе алатын фосфор-
, азот-, ... ... ... топтар енгізілген.
Ағынды су құрамындағы бірге кездесетін ауыр ... ... қиын ... ... олардан арылу әдістері белгілі. Тұнбаға ... ... ... ... ... және ... жер
металдардың тұздары, сульфид- және фосфатты қосылыстар қолданылады [11].
Ағын ... ауыр ... ... ... әдісімен тазарту
белгілі әдістердің біріне жатады [12]. Металды бөліп алу дәрежесі 98-99 %
құрайды. ... ... ... ... көп ... ... және ... энергиясын қажет етеді. Сонымен қатар, практикада
электродты жүйелерді темір гидроксидімен шламдауға және ... ... ... 50-70 %-дан аспайтын металл электродтарын пайдаланады.
Ағынды ... ... ... ... деп есептелетін
үрдістердің көбі – ... ... ... суды жай ... ... токтың мыңнан бір бөлігі ғана пайдалы жұмысқа кетіп, қалғаны
шығындалады. Сол себептен бұл ... ... деп ... ... Ал,
түйіршікті электродтарды қолдану – бұл кемшіліктерді ... ... ... ... ... реакцияласу беттік ауданы кең, үрдіс
бүкіл көлемде жүреді, ерітіндідегі аз мөлшердегі ... ... ток ... 80-90 % ... ... ... жұмыста құрамында қорғасын бар қолданылған ... ... ... ... ... ... ... электродтарда бөліп
алу ерекшеліктері зерттелген. Өндірістен шыққан ағын судың моделі ... 200 мг/л Pb (II) ... бар ... ... Ерітіндінің
қорғасын иондарынан тазалану дәрежесіне электрод материалының әсері
зерттелген. Түйіршікті ... ... ... ... алу
дәрежесінің жоғары мәні 92 % болса, түйіршікті графит электродында – ... ... Ал ... ... ... тек ток ... ... жүргізгенде, қорғасынды бөліп алу дәрежесі 14 % ғана болады.
Нәтижесінде ағын суды ... және ... ... ... электрохимиялық тәсілдерді қолдану арқылы тиімді ... және оны ... ... ... ... қолдануға болатындығы көрсетілген.
Құрамында металл иондары бар ерітінділерден металл иондарын ... тағы бір ...... Бұл ... ... сорбенттер
қолданылады. Ауыр металдардың полимерлерде сорбциясында үш ... ... ... ... ... алмасу, адсорбция және комплекс
түзілу. Иондық күйде металдар үшін негізгі механизм- иондық aлмасу және
комплекс түзу [6]. [15] ... ... ... мен глицидилметакрилат
негізіндегі фосфор қышқылды катиониттердің ерітінділерден металл иондарын
сорбциялау қабілеті зерттелген. Сынап және қорғасын басқа ауыр ... өте улы ... ... ... ... ... ... қышқылды катиониттер, 0,5-1,0 г/л ... және 1 ... екі ... ... ... сорбциялау кезінде сынап
иондарына талғампаздық көрсетеді.
Ион алмасу әдісінің минералды шикізатты комплексті ... ... үшін ... зор. Селективті сорбенттер алудың тиімді бағыттарының
біріне күкірт және фосфорлы иониттер алу ... [16] ... ... ... мақта талшығы (T) ... (ГМА) ... ... ... және ... (ФҚ-ГМА-Т) катионалмастырғыштар синтезделген. ... ... ... ... ... анықталды. КҚ-ГМА-Т және ФҚ-
ГМА-Т катиониттерінің ауыр металл иондарын сорбциялау ... ... Cu2+, Ni2+ және Zn2+ ... ... (мг/г): 175,1
және 287,6; 105,6 және 287,6; 176,4 және 183,2 ... ... ... комплекс түзгіш қасиетіне ... ... ... ... ... осы ... ... бойынша
өндірістік иониттерден басым болуы түсіндіріледі.
Ағын суларды тазалау мақсатында наносорбенттер кең қолданыс ... ... ... ... ... ... ... және фуллеренге ұқсас қосылыстар есебінен ... ... ... және ... ... ... үшін металдарды
сорбциялау процесіне математикалық модельдеу жүргізілген.
Көміртекті сорбенттердің рөлі ауыз су және ағын ... ауыр ... ... қосылыстардан тазалаудың мәселесін шешуде артып
отыр. Көміртекті сорбенттерді органикалық шикізаттардың ... ... ... ... ... ... бірі ... шикізаттары және
олардың қалдықтары болып келеді. Шикізат ретінде әр түрлі жеміс дәнектерін,
жаңғақ қабықтарын, ағаш ... және ... да ауыл ... ... кейінгі қалдықтарын, күріш ұнтағы мен ... ... ... ... ... болады [18].
Сорбциялық концентрлеу және элементтерді бөлу бойынша жүргізілген
қазіргі заманғы ... ... ... - ... ... ... ... біркелкі оңтайлы болмайтынын көрсетеді.
Осының нәтижесінде ерітіндідегі сорбцияланған ... ... ... ... ... ... функционалды тобының
қышқылдық-негіздік қасиеті, табиғатына байланысты адсорбцияның ... ... ... ... фаза ... сорбция процесіне
қатысуы қиындайды. [19] ... ... ... ... ... ... рН 6-8 ... гидролизденетін (Zn2+, Co2+,
Cu2+, Ni2+ - (I топ)), ... ... ... ... жеңіл
гидролизденетін рН 0-2 (Sb3+, Bi3+, Ti4+ - (II топ)) және pH 3-6 ... In3+, Fe3+, Cr3+ - (III ... ... ... ... ... зерттеген. Ацетон молекуласының
гидрофобты бекітілген қабаты органокремнеземді сорбент – гидрофильдегіштің
органикалық қабаты – ... сулы ... ... экстракция-
сорбциялық процеске белсенді қатысатындығы анықталған. Заттың су ... ... ... және одан ары диметилхлорсиланаэросил
бетіне өтуі механизмі, органокремнеземнің қалдықты ... ... ... ... ... ... гидрокомплекстері
молекулалық хемосорбция үлесінің артықшылығымен сипатталатыны көрсетілген.
[20] жұмыста күріш қауызы және сары өрік дәнегінің ... ... ... ... қасиеттері және беттік құрылымы
мен морфологиясы электрондық ... ... ... ... оС ... ... ... әртүрлі майда бөлшектердің
түрлері және перделі түзілулердің үлкен ... ... 600 ... бұл жұқа үлдірлер қалыңдығы 10 нм, ... 400-500 ... 1400 нм ... бір ... ... ... айнала
бастайды. Суды ауыр металл иондарынан тазартуда әртүрлі температурада
карбонильденген сорбенттер ... Мыс пен ... ... ... ... ... ... және карбонильдеу
температурасына тәуелділігі статикалық ... ... Мыс ... 600 оС-де және одан жоғары температурада карбондалған үлгі үшін
бастапқы 5 минуттың ... 96-99 % ... ... ... ... 97
%, ал фосфорланған күріш қауызында қорғасын иондарының сорбциясы 78-88 %
болуы ... ... ... ... ... Бұның себебі,
карбонильденген үлгілердің ... ... ... ... және ... ... функционалды топтардың болуымен
түсіндіріледі.
Органикалық және бейорганикалық қоспалары бар ... ағын ... ... ... ... ... ... бірі болып
табылады [21]. Механикалық, физика-химиялық, биологиялық және адсорбциялық
тазарту әдістерін біріктіретін бұл әдіс ағын суларды ... және ... үшін ... Бұл әдістің тағы бір артықшылығы - заттарды
көпкомпонентті қоспалардан ... ... ... ... және ... ... ... адсорбенттер ағын суларды зиянды
қоспалардан тазарту кезінде біртіндеп ... ... ағын ... ірі және ұсақ ... ... ... ... суларында әдетте көптеген минералды ... ... ... басқа да коллоидты бөлшектер сияқты ... ... ие. ... ... ... көп ... бар көл ... теңіз
суларымен, араласуы нәтижесінде бөлшектер беріктігін ... ... ... ... ... Олар ионалмасу немесе ... ... ... Жоғары дисперсті саздар мен ... ... ... түрлерінің бірі, сонымен қатар әртүрлі
иондарды, соның ішінде, ауыр металдарды сіңіруге қабілетті. Су ... ... ... ... ... ... ... сорбция, коагуляция
болып табылады.
Ағын сулардың су қоймаларында гидрологиялық және гидрохимиялық режимдер
сілтілік ортаның пайда ... алып ... ал ... ... және қанықтыру судың тотықтыру қасиеттерін көтереді. Осы
жағдайда жыл ... ... ... қиын ... ... ... ... болады [22]. рН=8,0 болғанда сорбциялау процестерінің рөлі
артады, бұл еріген марганецтің минералды ... ... ... ... сіңірілуі ең алдымен рН мәніне тәуелді. [23] ... ... ... ... мен ... ... ... ионының құрамы төмендейтіні анықталған. Сорбент әр түрлі дәрежеде
және жылдамдықта сорбат иондарын сіңіреді. Оның мөлшері сорбент ... ... мен ... ... марганец иондарының
бастапқы концентрациясына тәуелді болады. Зерттелген сорбенттер, химиялық
таза заттар, табиғи ... ... және ... ... ... концентрацияға дейін Mn2+ иондарын сіңіруге қабілетті. Сорбция және
ионалмасу процестерінің ... су ... Mn2+ ... ... жүреді. Mn2+-тің 50-500 мкг/л концентрациясында кальций және магний
карбонаттарының, ... ... және ... гидроксиді әсерімен
сульфатты типтегі су массалары ШЖҚ-сы [24] 50-95 %-ға ... бір ай ... Ал, ... гидроксиді есебінен тазару 12-98 %-ға бір ... ... ... ... ... және кальций ортофосфаты есебінен 48-
100 %, 28-100 %, және 48-88 %-ды 15 ... ... ... ... ... ... ... құрамында ауыр металдары бар (4,20
мкг/кг Cu, 1,30 мкг/кг Zn, 85 ... Cd) ағын ... бір ... ... шамамен 90 % Cd, 86 % Zn және 78 % Cu ... ... ... ... ағын ... ... мембраналық
процестері ағын суларын ... ... ... ... ... ие. Бұл ... орай бір ... суды дайындау
және тұйықталған су айналымы болатын технологиялық процестерді жасау ... ... ... алу ... шешіледі. Кері осмостық
мембраналардың сорбциялық қабілеттілігінің есептік ... ... ... ... ... және ... ... сулы
ерітінділерінде алынған және анализденген [25].
Химия өндірісінің өнімдерін контейнерлермен тасымалдаудың жылдам ... ... ... ... ... ... қосылыстардың
қалдықтарынан тазарту қажеттілігі туындап отыр. Тасымалдаудың халықаралық
ережелеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... ғана қайта қолдануға болады. Ыдыстарды шаюдан кейін
пайда болатын ағын ... ... өте улы және қиын ... ... болады. Химиялық қолданылған оттектің мөлшері 5000-
нан 10000 ... ... ... Егер бұл ағын ... ... болсақ,
қоршаған ортаның ластануы ықтимал. [26] жұмыста катализдік ылғал тотығу
әдісі әр түрлі улы қосылыстармен ... ... ... ... ... ағын ... ... үшін қолданылған. Құрамында ... ... ... ... Cu2+ ... ... гетерогенді
катализатор ұсынылған. Құрамында мысы бар ... ... ... температураның және қыздыру ұзақтығының әсері
зерттелген. Құрамына сіңіру әдісімен 6 % Cu2+ ... 573 ... 3 ... бойы ... ... үшін оптималды нәтижелер
алынған. Мыс ... ... ... ... зерттеу –
промотирдің оптимальді мөлшері 6 % ... ... Мыс ... ... термиялық анализ, сканерлеуші электронды
микроскопия және ... ... ... сипатталған және
церийдің шайылуға тұрақтылығы зерттелген. Церийді енгізу активтілікті және
катализатордың жұмыс жасау ... ... ... қатар оның
бетінен шайылған Cu2+ ... ... 15 ... ... Бұл ... ... ... оттек мөлшерімен бағаланатын
тазарту көрсеткіші 89,7 - ден 94,8 % дейін өскен [26].
Жоғары сорбциялық қасиеттері бар ... ... ... ... ... қолдануға болады. КНМ-дың басқа ... ... ... және ... кең ... ... істеуге
мүмкіндік береді. Қазіргі ... ... ... ... ... ... көмірсутектерден және нафталиннен тазарту мүмкіндігі
зерттелген. КНМ-ды функционализациялау нақты ... ... ... Сонымен қатар, бейорганикалық қосылыстарды және ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге
болады. КНМ гибридті керамикалық сүзгілерде суды ... үшін ... ... ауыр ... иондарын бөлу үшін қолданылатын тиімді
биосорбенттер: ... және ... ... сонымен қатар ... ... және қол ... ... ... ... кездері әр түрлі
өсімдік текті биополимерлі материалдарға, мысалы, қыша, зығыр, соялы қалдық
және кератин жүніне аса қызығушылық туындап отыр ... ... ... материалдар ауыр металл иондарын әр түрлі дәрежеде
(50-90 %) сорбциялайды. Ол сулы фаза мен ... ... ... құрамы, функционалды топтардың саны, дисперстену
дәрежесі, меншікті бет пен кеуектігі) ... Сулы ... ... ... ... ... ... заңдылықтарын зерттеу
үшін және процесс механизмін анықтау үшін міндетті түрде сорбент пен сулы
ортаның ... ... ... ... ... рН-ы ... ... білу керек. [29] жұмыста ақуызды сорбенттің Cu2+,
Fe2+, Ni2+, Cd2+, Zn2+ иондарына қатысты тепе-теңдік–кинетикалық қасиеттері
зерттелген. Металдың ... ... ... мен орта рН-ы ... ... ... сульфаттарының сулы ерітіндісі – ақуызды сорбент
жүйесіндегі Cu2+, Fe2+, Ni2+, Cd2+, Zn2+ ... ... ... ... ... жету уақыты (4 сағ.) анықталды.
Ол сутектік ... ... ... ... ... және
ковалентті дисульфидті көпірлердің -S-S- әсерінен ... ... ... нәтижесінде болатын ісінуге байлынысты.
3. Полимерлі композициялық материалдар
1.3.1 Полимерлік нанокомпозиттер
Полимерлік нанокомозиттер – ... ... бір ... бар ... ... ... материалдардың класы.
Мұндай масштабқа қай мөлшерлердің ие болуына байланысты толтырғыштарды ... ... :
1) егер ... үш ... де нанометр мөлшерінде болса, онда бұл ноль –
өлшемді нанобөлшек болғаны. Ноль – ... ... ... ... де ... ... егер де толықтырғыштың тек екі өлшемі ғана нанометрлі масштабқа ие
болып, ал үшіншісі айтарлықтай үлкен ... онда ... ... туралы
болғаны. Олар материалға беріктілік беру үшін кеңінен қолданылады.
3) үшінші типті толықтырғыштар қатары тек бір ... ... ... ... Бұл ... ... ... бірден
бірнеше нанометрге дейін, ал ұзындығы жүздеген немесе мыңдаған нанометрге
дейін жететін қабат болып табылады. Үшінші ... ... ... топтамасын – полимерлі-қатпарлы нанокомпозиттер деп
атайды. Бұл материалдар көбінесе полимер тізбектерінің ... ... ... ... ... ... ... ретінде көптеген синтетикалық және табиғи қабыршықты
толықтырғыштар бар ... ... ... ... ... ... ... массалық пайыздары болады. Олар полимерлі ... ... ... – толықтырғыш әрекеттесуі үшін жоғары бет аймағын
жасайды. Полимерлі матрица мен қабатты ... ... ... ... ... ... ... әдістеріне тәуелді
композициялардың төрт ... типі ... ... жай ... ... флокулирленген нанокомпозиттер және
эксофолирленген ... ... ... мен ... ... бір ... ... келмеген
жағдайда түзіледі, бұл кезде беттік энергия ылғалдануға жеткіліксіз болып,
сәйкесінше полимер қабат галереялары ... ... ... мен ... ... ... ... түзілмейді, ал егер түзілетін болса да
ол өте ... ... ... орай саз тек аз ғана механикалық күшті
қамтамассыз етеді.
Интеркаляцияланған нанокомпозиттерде полимерлі тізбектер саздың қабатты
құрылымына ... ... ... ... дистанциямен енеді. Бұл
процесс кристаллографиялық жиілікпен жүреді және ... ... ... ... ... ... ... дәрежеге дейін
интеркаляцияланған және ... ... ... қабатты
силикаттың гидроксилденген шет-шеткі әрекеттесулеріне орай интеркалирленген
және жиылған қабаттардың флокуляциясы орын алады.
Эксофолиацияланған ... саз ... ... ... ... ... ... матрицада кездейсоқ түрде
таралған және бағытталған, бұл жағдай өз ... ... ... ... алады.
Қабатты силикаттардың әр түрі, соның ішінде табиғи және ... және ... ... негізіндегі нанокомпозиттер ғылыми тұрғыда
олардың қазіргі заманғы техниканың әртүрлі облыстарында потенциалды қолдану
бағытында да үлкен қызығушылық ... ... ... қол жеткізілген болса да, нанокомпозиттердің
қасиеттерін кеңейту ... әлі де ... ... Кристалды
полимерлік матрицалар үшін бұл мәселе одан да күрделі болып келеді, өйткені
саз қабаты полимер тізбегінің тек ... мен ... ... ... ... да әсер ... ... минералдары алдын-ала өңдеусіз толтырғыштар ретінде қолданылады.
Бірақ көбінесе өңдеу нәтижесінде органокатион мен ион алмасу ... ... ... ... мақсат нанокомпозит бетінің
химиясын өзгерту және ... ... ... ол максималды қол
жететін бетпен әрекеттесуі тиіс [33]. Саз қасиеті қабаттар параметрлерінің
сәл өзгеруіне ... ... ... табиғатына өте сезімтал,
сонымен қатар ерітінді күйі қатты әсер ... ... ... де беттік қасиеттерін ұлғайтады.
Полимер-силикатты нанокомпозиттер ғалымдар үшін тәжірибе жүзінде ғана
қызығушылық ... ... ... ... ... да
қызығушылық тудыруда. Қазіргі ... ... ...... ... ... ... мәселе.
Нанокомпозитттердің құрылымын әртүрлі тәжірбиелік әдістермен зерттеу және
олардың ... ... ... көмегімен талдау жасау
материалдың құрылымы мен оның сипатының аралық ... ... ... «құрылымды – қасиет» байланысын ашуға көмектеседі. Қабатты
композиттерді керамика және полимерлер ... ... ... ... ... құрылымындағы сазда кездесетін монтмориллонит және
вермикулиттерді қолданады. Қалыңдығы ~1 нм ... ион ... ... ... ... ... ... мономерлерімен
қанығады (А – капролактам, бутадиен, акрилонитрил ... ... ал ... ... ... жүргізеді [34].
Полимерлі нанокомпозит негізгі үш әдіспен алынуы мүмкін: ерітіндіде,
балқымада және полимерді синтездеу процесінде.
Ерітіндіні қолдану әдісндеі ... ... ... ... еріткіштер қолданылады. Органосиликат толуол немесе N, N-
диметилформамид сияқты ... ... ... ... ... ... ... жолымен аяқталады. Бұл әдістің ... ... ... ... ... ... ... материалды «полимер-қабатты
силикат» алу мүмкіндігіне негізделген.
Балқымадағы интеркаляция әдісі саз және ... ... ... ... органо-сазбен балқытылған термопласты араластыруға
негізделген. ... ... ... ... полимерлі тізбектер
конформациялық энтропиясын жоғалтады. Бұл процесс үшін негізгі қозғалтқыш
күш ... және ... ... ... органо-саз арасындағы
энтальпияның маңызы зор [35].
Алайда органо-саз негізінде алынатын ... ... ... ... кең ... әдістер балқымада алу және полимерді
синтездеу процесінде. Полимерлі нанокомпозитті полимердің өзін ... алу саз ... ... интеркаляциялауға байланысты.
Мономер оргоно-саздың беттік қабатын қоршап, полимерлену қабатының ішінде
жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... ... түзілу процесінде сәйкес қолдаушы бірнеше
аралық сатылардан өтеді [36]. Нанокомпозиттерді ... үшін ... ... ... ... немесе қабатты композицияның алынуына
тәуелді. Саздың қабат аралыққа ... ... енуі үшін ... ... ... ... ... таңдау маңызды.
Газ және сұйықтықтарға қатысты өтімді және жанғыштығының төмендеуі және
тұнықтығының ... ... ... ... ... ... жоғарлауымен сипатталатын толтырылған
полимерлік матеиалдар буып-түйетін материалдардан құрылыс ... ... алу ... ... нанокомпозиттерді
қызықты етеді.
Нанокомпозиттер өткізгіштік және жоғары ... ... ... ... алу үшін ... ... ... матрицаға
наносымдар, арнайы қасиеттері бар үлдірлер, сондай-ақ ... ... ... ... және ... ... және катализаторлармен қоса әртүрлі сапалы
керамика, ... және ... үшін ... ... байланыстырып
тұратын фармацевтикалық және косметикалық өндіріс үшін абсорбенттер және
т.б. ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерге ие полимер-бейорганикалық наноматериалдар
негізіндегі полимерлі толқын тасымалдаушылар шығарған [33].
Иондалмаған модифицирленген гельде ... ... оның ... ... ... түзіп, наноқұрылымды жүйені ... ... ... ... ... рН ортаның кішігірім
өзгеруіне сезімталдығы [37] жұмыста көрсетілген. Ол гельдің түйіндерінің
ионизациясына алып ... ... 2% ... топ ... ... ... қайта құрылғанын көрсетеді. Бастапқыда ісінген
полимерлі ... ... ... ... ... ... ... өзара агрегирленеді және наноқұрылымдар – ... ... ... ... ... ... гидрофобты модифицирленген
полиакрилатты гельдердің наноқұрылымының өзгеруі
1.3.2 Полимерлік композициялық гидрогельдердің жіктелуі
Композициялық гидрогельдерді ... ... ... ... ... ... ... болатын композициялық полимерлі
гидрогельдер. Композициялық гидрогельдердің бұл тобы қазіргі ... ... және ... ие. ... ... ... ... және
бейиондық полярлы топтардың болуы олардың молекулааралық сутектік және
иондық байланыстарды ... ... ... көп ... ... ... қамтамасыз етеді. ... топ ... ... ... ... ... сәйкес таңдағанда
ковалентті байланыстар пайда болуы мүмкін. Гидрогельдерде ... ... ... физикалық әсерлесулерімен толықтырылады.
Гидрофильді полимерлер құрамында гидрофобты мономерлердің бөлшектері болуы
мүмкін. Мұндай жағдайларда ... ... ... ... ... бір рөл ... ... алу үшін қолданылатын гидрофильді полимерлер
алуан түрлі және көптеп кездеседі. Құрамында гидроксил бар полимерлер – ... ... ... мен сополимерлері; жай
полиэфирлер – ПЭО, ... пен ... ... амид ... бар ...... ... поли-N-
изопропилакриламид (ПИПА), поли-N-винилпироллидон (ПВП); құрамында қышқыл
топтары бар ионогенді полимерлер – ... және ... ... мен ... ... сульфоқышқылдардың полимерлері;
полидиметиламиноэтилметакрилат, поливинилпиридин және т.б. ең ... ... ... ... ... полимерлермен бірге
табиғи полимерлер де үлкен сұранысқа ие. Оларға табиғаты ақуызды полимерлер
(желатин) және полисахаридтер ... ... ... полимерлер
(целлюлозаның гидрокситуындылары, декстран) ... ... ... ... мен ... ... каррагинан, катиондық –
хитозан) болуы мүмкін.
Негізі интерполимерлі комплекс болатын композициялық гидрогельдер.
Көптеген ... ... сулы ... сутектік байланыстар
түзеді, макромолекулалар арасында иондық және ион-дипольдық ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі тек макромолекула құрылымында сәйкес функционалды топтардың
болуымен ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... молекулалық сипаттамаларымен анықталады.
[38-42] материалдарында интерполимерлі комплекстердің ... ... ... комплекс макромолекулалардың кезектесетін
салыстырмалы комплементарлы гидрофобты аймақтары мен ... ... ... кезектілігі болып келеді.
Түзілетін комплекс гидрофильді полимердің табиғатына байланысты суда
еритін комплексті және ... ... фаза ... ... шығатын
комплексті композициялық гидрогельді құрайды. Бірінші типті комплекстер ... ... ... ... ... ретінде молиметакрил
қышқылы (ПМАК) негізіндегі гидрогельдерді және ... ... ... ... арасында сутектік байланыстар түзілуі есебінен
пайда болатын ПЭО ... ... ... Композициялық гидрогельді
алу қоспа құрамында 5-10% ПЭО болған тиімдірек. ПЭО-ның концетрациясы
жоғары ... ... ... ... полиэфирдің бос молекулаларын
құрайды. ПВС композициялық гидрогелі – құрамында карбоксил тобы ... ... ... ... ... ... бола ... Сонымен қатар полиакрил қышқылы (ПАК) мен ПАА, ... ПВП, ... ... ... ... [43]. ... ... берігірек интерполимерлі комплекстер түзіледі, бұл жағдайларда
комплекс ... ... ... та, ... полимерлер де қатыса
береді. Ерекше ... ... ... ... ... ... полинегіздер арасында түзіледі [43]. Бұған мысал ... ... мен ... хлориді
әрекеттесуінің өнімі бола алады [43]. Мұндай ... ... күші жүйе ... ... болып келеді. Ал ол ... ... ... ... ... ... иммобилизацияланған полииондардың босауынан пайда болады. Олардың
әрекеттесуінің кооперативті сипаттамасы ... ... ... ... – хитозан мен ... ... ... ... және ИПА ... барысында түзілетін әраттас зарядты
полииондары бар полиэлектролитті комплекстер белгілі.
Негізі интерполимерлі комплекс ... ... көбі ... ... ... иондық күшінің, рН-тың өзгерісі)
сезімтал болып келеді. Өзгерістердің кіші интервалында ... ... ... ... ... ... комплексті
қолдануда бұл кері әсерін тигізе алады. Дегенмен мұндай ... ... ... ... полимерлі тасымалдағышы
ретінде қарастыруға болады. Гидрогельдің реттелетін бұзылуы ... ... ... ... босатуға мүмкіндік береді.
Интерполимерлі гидрогельдердің беріктілігін арттыру қажеттілігі туса,
онда ... ... ... ... ... ... толықтырады. Бұл үрдістердің бірнеше нұсқасы бар. Ең
қарапайымы – полимерлі жүйені ... ... ... ... ... ПЭО және ПВС бар ... тез ... электрондармен
сәулеленіп, нәтижесінде жара ... ... ... таңу
материалдарымен бірге қолданылатын композициялардың түзілуіне алып ... ... ... ... ... ... ... тканьдерден жеңіл
қатпарланып бөлініп кетеді де, ал таңу ... ... ... ... ... сульфат топтары бар полисахарид – К-каррагинан мен ПЭО-
дан алынатын ... ... бір ... ... ... ... ... кейін де жоғары механикалық ... және ... ... композициялық гидрогель алынды.
Полимердің минималды деструкциясын сақтай отырып ... ... ... ететін сәулеленудің оңтайлы мөлшерін
таңдай білу – мұндай технологиялардың ... ... ... арасында химиялық әрекеттесулер жүретін үрдістерді ... ... ... Табиғаты тігінделетін топтар типі бойынша
анықталатын төмен молекулалы тігіндегіштерді ... ... ... ... ... [43], ... [43], ... [43] секілді тігуші агенттері
бар композициялар бұған мысал бола алады.
Интерполимерлі гидрогельдерді ковалентті байланыстармен ... ... ... ... [43] ... ... ... целлюлозадан алынған композициялық гидрогельдерді кабодиимидті
тіккішпен орнықтырған. Бактериалды целлюлоза – Hestrin-Schramm ... Xylinum ... ... алынған өнім. Бактериалды целлюлоза-
желатин (50:50) ... ... суда ... ... 3.10 ... модулі қысу кезінде 3.9 МПа және созылу ... 21 ... ... ... ол шамалар сәйкес желатиннің ісіну
көрсеткіші 3.80 болған кезінде 1.2 МПа және 1.8 МПа ... тең ... ... орнына полисахарид қолданылған гидрогельдерде ұқсас
нәтижелер болды. Бактериалды целлюлоза-натрий ... ... ... ... ... ... 20.0 ... серпімділік
модулі қысу кезінде 0.61 МПа, ал созылу кезінде 6.7 МПа құрайды. Негізі
натрий ... ... ... үшін ... ... ... ... мәнінде (22.0) 0.14 және 0.37 МПа ... ... ... ... сүйенсек, жаңа материалдарды
жасанды шеміршектер ретінде қолдануға мүмкіндік береді.
Гидрофильді фрагменттерден құралған көптеген ұластырыған және ... ... [43]. ... барлығы сополимерлердің түгелімен суда
еріп кетуінен гидрогельдер бере ... ... ... ... ... ... сулы ... торлар құруға бейім полимерлі
фрагменттердің ұластырылған немесе блок-сополимерлері кірген кезде немесе
реакциялық ... ... ... енгізгенде ғана түзіледі. Негізі
ұластырылған ... ... ... ... ретінде желатинге
натрий акрилатын немесе акриламидін ұластыру арқылы алынған ... ... [24] ... ... болады. Айтылған
мономерлерді ұластыру сулы ортада 60˚С ... ... ... ... ... ... ... жағдайларында
алынған гидрогельдер полимердің 1 г-на 275 г суға ... ... ... ... ... сорбенттер ретінде қолдануға мүмкіндік береді.
Суперсорбенттердің бұл типі ... ... ... яғни ... мен ... гидрогельдің қоршаған ортаның рН мәніне
сезімталдығы есебінен қайталап бірнеше рет жасай беруге ... ... рН 7-8 ... ... егер ... рН 2-ге ... ... судың 80%-ы шығарылады.
ВПС-тан қалыптасқан гидрогельдер жайында ... ... ... үш ... бөліп көрсетсе болады: бейионды полимерлер
негізіндегі гидрогельдер; ... ... ... ... ... ... ... екі ионды полимерден тұратын гидрогельдер.
Келтірілген гидрогель топтарында макромолекулаларды ... ... ... ... ... ... өзге де әрекеттесулер жүреді:
сутектік байланысу, гидрофобты әрекеттесу, ион-дипольді ... ... тән ... ... ... ... қасиеттерінде көрініс табады.
Иондық функцияларын МАК немес акрил қышқылының полимерлері орындайтын
композициялық гельдерде ісінудің екі режимінің байқалуы ... ... ... жаңа жолдарын ашуда. Көрсетілген қышқылдар негізіндегі
иондық гидрогельдерді адам асқазаны мен ішегі ортасының жағдайына сәйкес рН-
тың екі мәнінде (1.2 және 7.4) ... ... дәрі ... ... ... ... пайда болады. Қышқыл ... ... ... дәрі ... ... ... бірақ бұл үрдіс
дәрінің толық шығып кетуіне дейін жүрмейді, себебі зат ... ... ... ... рН 7.4-ке ... көтерілгенде полимер
ионданады да гидрогель тез арада ісінеді. Нәтижесінде гидрогельден дәрінің
екіншілік босап ... ... ... ... де осы ... жүзеге
асады, бірақ дәрі тасымалдағышында бейионды тордың болуы композициялық
гидрогельдің ... ... ... ... ... ... ... «жарылыстекті» бөлінуін болдырмайды. Гидрогельдің анионды топтарымен
әрекеттесетін, ... ... ... функционалды топтардың болуы
заттың бөлініп шығу жылдамдығын одан әрі төмендетеді.
Гидрофильді және ... ... ... ... Бұл ... ... ... үйлеспейтін
полимерлерден құралған, гидраттану кезінде суды ... ... ... ... ... Композициялық материалдың жасалу тәсілі
мен полимерлердің ... ... ... және ... ... ... ... жолы мен
бифазалы гидрогельдердің морфологиясы тәуелді. Бифазалы ... ... ... ... ... ... ... ішінде механикалық
компаундау үрдістері мен полимерлі фазаларды химиялық (ковалентті) ... ... ... ... ... ... аса жиі қолданылмайтын әдістердің біріне полимер
дисперсияларының немесе ... ... ... Полимерлер
қоспасынан бифазалы гидрогельдерді алудың дұрыс тұрғысында жетерліктей
жіңішке құрылымдарды алуға болады. ... бірі ... ... ... ... ... бөлшектерін енгізумен байланысты,
мысалы, электрөткізгіш полимердің ... ... ... ... ... ... және ... бұлшық ет пен дәрі-дәрмектерді
реттемелі жеткізуді ... ... ... ... үшін қажет. Басқа
нұсқасы физикалық әрекеттесулерге бейім функционалды ... ... ... ... ... мицелла тәріздес агрегаттардың
түзілуіне қатысты. Сульфотоптар мен ВП-ның ... ... ... байланыстардың пайда болуы есебінен ПВП және ПС полимерлерінің
макромолекула ерітінділерінде олардың соңғы ... ... ... бола ... [43].
1.3.3 Органо-минералды композициялық гидрогельдер
Композициялық гидрогельдерге ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
модификациялау үшін ... ... ... арттыру,
механикалық қасиеттерін өзгерту, термиялық әсерлерге және орта ... ... ... ... үшін және т.б.); ... тән емес жаңа ... беру үшін (магнитті, антибактериалды
қасиеттер). Органо-бейорганикалық композициялық ... ... ... ... ... әртүрлі саздар, суда
ерімейтін бейорганикалық тұздар, металлдар қолданылады.
Органо-бейорганикалық ... алу ... екі ... бөлуге
болады [43].
1. Бейорганикалық қоспаларды нано- немесе микробөлшектер түрінде суда
еритін полимердің ... ... ... ... ... жүйені ковалентті тігу қажет етілмейді,
себебі бейорганикалық бөлшектер физикалық тігілудің орталықтары
болып қалады.
2. Золь-гель-процесінің ... ... ... ... ... ... полимер ерітіндісіне ... ... ... ... химиялық реакциялар
нәтижесінде олардың ... суда ... ... ... ... ... ... немесе полимерді тігу болып
табылады. Золь-гель ... ... ... фаза ... дайын полимерлі гидрогельге
диффузиялық жолмен енгізуге ... ... ... ... ... ... алу. Сондай-ақ осы топқа
құрамында металл бөлшектері бар полимерлі гидрогельдер синтезін де
жатқызуға болады. Бұл ... ... ... ... ... тұзды енгізеді, одан соң оны бос металл
түзілгенше тотықсыздандырады.
Құрамында көп мөлшерде су бар полимерлі гидрогельдердің кемшіліктерінің
бірі олардың беріктігінің төмендігінде. ... ... ... енгізу кейбір жағдайларда осы мәселені шешуге ... ... ... ... ... бар сулы ... ... қышқылы
және акрилоилоксиэтилтриметиламмонийхлоридін сополимеризациялау арқылы
органо-бейорганикалық ... алу ... ... ... ... ... қосылмаған. Гель
акрилоилоксиэтилтриметиламмоний ... мен ... ... ... ... ... ... түзілілген.
Композициялық гидрогельдің беріктілігі аналогтық құрамында монтмориллонит
жоқ гидрогельмен салыстырғанда 13-ке ... ... ... ... ... ... полиакриламид гельдері үшін де
байқалған [45]. ... ... ГЭМА – ... ... ...... қышқылы негізіндегі гидрогелінің құрамына, сополимерді
физикалық тігу орталығы қызметін ... - ... ... ... ... артатыны анықталған [46]. ... ... ... бар суда мономерлерді сополимеризациялау
арқылы жұргізеді.
Сыртқы ортаның параметрлері (температура, рН, иондық күш және т.б.) ... ... ... бірден өзгертуге қабілетті ... ... ... ... ... полимердің ісіну дәрежесі
көрсететін, гидрогельдің ... ... ... белгілейді.
Полимерлі гидрогельдердің қолданылу облыстарының ... осы ... ... сорбцияланған заттардың, сыртқы факторлардың
өзгеруіне байланысты реттеліп босап шығуы; гидрогельдердің ... ... рН ... басқа параметрлердің өзгеруіне жауап
беретін құрылғы ретінде ... ... ... және ... иондалған тұз формасынан әлсіз диссоциацияланған қышқылдық күйге
ауысуы кезінде гидрогельдің ... ... ... ... ... ... ... полимерлер негізіндегі
гидрогельдер және температуралық өзгерістерге ... ... және ... ... гидрогельдер кең қолданылады.
Полимерлердің бұл ерекшеліктері олардың құрамындағы гидрофильді (амидті)
және ... ... ... ... ... ... ... құрамындағы ... ... ... ... да ... ... жұмыста поли-N-изопропилакриламид (ПИПА) – кремнезем негізіндегі
композициялық гидрогельдері сипатталған. Композицияны сілтілік ... ПИПА ... және ... ... араластырып, золь-гель технология бойынша алады. Полимер мен
кремнеземнің силанольді топтары арасындағы сутекті байланыстар нәтижесінде
түзілген ... тор ... ... ... ... ... полимердің гомогенді морфологиясын бұзады және ... ... ... 20 және 60°С-де ... ... ... ПИПА ... үшін 11,85, ... толтырылған гидрогельдерде 26,20 (20°С-де 27,0 және ... ... ... XLS гидрогельдері де жоғары ісіну дәрежесін
көрсетеді [48]. Бұл ... ... ... ... ИПА-тің фотополимеризациясы, одан соң HCl сұйытылған ерітіндісімен
өңдеу арқылы алынған.
Полимерлі гидрогельдерге арнайы қасиеттерді оларға сәйкес функционалды
қоспалар қосу ... ... ... ... екі ... ... ... қасиеттерге ие гидрогельдер және магнитті
гидрогельдер. Антибактериалды қасиеттерге ие ... ... ... ... бірі ... ... сулы
ерітіндісімен қанықтыру болып табылады [49]. Соңғы кездері құрамында
күмістің наноөлшемдібөлшектері бар ... ... ... бойынша зерттеулер жүргізіліп жатыр [50, 51]. Осындай материалдарды
дайындау технологиясы күміс азотқышқылын ... ... ... ... бейионогенді (акриламид полимерлері) гидрогельдерге
енгізіп, одан соң күміс иондарын натрий ... ... Бұл ... жүру ... және ... түріне
байланысты күміс бөлшектерінің өлшемі 3-30 нм ... ... [52, ... ... ... ... жасау үшін AgNO3 (0,66 мг/см3)
сұйытылған ерітіндісін қолдануға болатындығы көрсетілген [52].
Магнитті гидрогельдерді кері ... ... ... ... ... сулы ортадағы магнетиттің дисперсиясы қатысында сәйкес
гидрофильді мономерлерді ... ... ... ... ... полимерлі гидрогельдерді қолданудың негізгі екі облысын айтуға болады:
біріншісі, сыртқы магнит өрісінің ... ... ... дәрілік заттарды тасымалдаумен байланысты [54], ал
екіншісі, магнитті бөлшектерден суды ... ... ... ... ... ... полимерлі гидрогельдер композицияның құрамы бойынша
үш топқа бөлінеді, гидрофильді полимер басқа гидрофильді полимермен (1),
гидрофобты полимермен (2) ... суда ... ... компонентпен
(3) байланысады [43]. ... ... ... материалдар
болып табылады, сондықтан композициялық материалдың химиялық құрамымен
қатар оның ... да ... ... табылады. Композициялық гидрогельдерді
алу кезінде бірнеше факторларды ... жөн, ... ... бір
мезгілде немесе біртіндеп синтездеу мүмкіндіктерін, ... ... ... ... ... физикалық байланысу
мүмкіндігі, сондай-ақ материалдың құрылуы кезіндегі фазалық бөліну сипаты.
Композициялық гидрогельдерді алу жолдарына ... ... ... ... [43]. ... ... жалпы еріткіште араластыру
әдісінде гельтүзілу молекулааралық физикалық байланыстардың ... ... және т.б. ... пайда болуына негізделеді. Бұл
жолмен 1 және 2 топ ... ... Бұл, ... ... ... ... интерполимерлі комплекстер немесе
гидрогельдер. Екінші топ - егер әр синтез әртүрлі ... ... ... ... ... ... бір мезгілдегі синтезі.
Тігілулер нәтижесінде әрбір полимерлі фазада ... ... ... ... ... Егер фазалардың тек біреуі тігілсе онда жартылай өзара
сіңіскен ... тор ... ... Бұл ... ... ... ... сонымен қатар 3 тип ... ... ... ... ... ... ... немесе гидрофильді полимер-кремнезем композициялары, бұл жағдайда
гидрофильді полимерді әдеттегі полимеризациялық механизм бойынша ... ... ... ... ... ... ... тобы екі немесе бірнеше сатылардан тұрады. Бірінші ... ... ... ... ... ... одан соң екінші
фазаны әртүрлі химиялық ... ... ... компоненттерге
қосады.
Композициялық полимерлі гидрогельдердің қажетті қасиеттеріне қол
жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... Композициялық гидрогельдің морфологиясын басқару бірнеше міндеттерді
шешуді қажет ... ... ... ... ... ... ... жалпы
еріткіш немесе реагенттерді қолданып, реакциялық жүйенің гомогенділігін
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... бөлінуін
болдырмаумен байланысты. Бұл мәселені эффективті шешу үшін сатылы ... ... ... ... ... ... ... қолданады. Бұл
жағдайда фазалық бөліну микро- ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан құрылымның
жоғары ... ... ... ... гидрогельдің
морфологиясының тұрақтылығын арттыратын тағы бір ... ... ... ... ... ... мысалы, conetworks,
немесе өзара сіңіскен полимерлі тор немесе жартылай ... ... ... ... ... ілінісуі.
Агар-агар гидрогельдері адам өмірінің әртүрлі сфераларында: жеңіл және
тамақ өнеркәсібінде, ауыл ... ... ... ... және т.б. кең ... ... отыр.
Агар-агар суда 83-85 °С-де ериді. Ерітіндіні 35-40 °С-ге дейін
салқындатқанда ... ... ... және ... ... ... яғни табиғи заттың өзгерген түрі болып табылады және
химиялық құрылымы бойынша полисахаридтер класына жатады. ... мен ... ...... қышқылы және
полиметакрил қышқылының сулы ... ... түзу ... арналған көптеген жұмыстар кездеседі. [56] жұмыста агар-агар мен
полиакрил және ... ... сулы ... ... ... кездері полимерлердің физикасы мен ... ... ... ... ... ... ... Металл
иондарымен полимерлі гидрогельдердің комплексі ғылымдағы жаңа әрі тиімді
бағыттардың бірі ... ... ... ... ... ... ... иондарының көптеген биологиялық процестердегі ... ... ... [57]. ... ... ... ... да бар. Лигандты топтар мен сыртқы орта қасиеттеріне
тәуелді полимерлі гидрогельдер металл ... ... ... және
молекулалық формада сорбциялауға қабілетті. Синтетикалық полимер ... ... ... ... ... активтелген көмір
бөлшектері және магнетит қатысындағы сорбенттер синтезделген. ... ... және ... жер ... темірді сорбциялауда жоғары
талғампаздық көрсетеді [57].
[58] жұмыста ... ... ... шунгит сорбенті ауыр металл иондарын 90 %-ға ... ... ... ... ... ... микроскоппен
түсірілген микросуреттерден шунгиттің өлшемдері 0,1-200 нм ... ... ... және ... ... сорбциялау
қабілеттілігі көрсетілді.
Органикалық және минералды құрылым түзгіш ... ... ... ... ... ... алу ... Композиция компоненттері ретінде Маңырақ жерінен ... сазы мен ... ... ... [59]. ... қабілетін
бағалауға мыс ионының 5, 10, 20 мкг/мл концентрациялы ерітінділері және ... 15 %-дық ... сазы ... ... алынған.
Саздың композициядағы мөлшері өскен сайын ... ... ... Бұның себебі саздың сорбциялық қабілетінің ... Ол ... ... ... зарядтары мен металл иондарының
электростатикалық байланыстары арқылы саздың сорбциялаудағы рөлі ... ... ... ... ... мыс иондарының
сорбциясы артатындығы байқалады. Бұл әрекеттесуші ... ... ... ... ... ... нанокомпозициялық
криогельдер суды мыс катиондарынан тазалауға пайдаланылатын сорбент ретінде
қолдануға тиімді материал екендігін көрсетті.
Сирек ... ... ... ... ... байланысты көлемдік ісінуі мен ... ... ... және ... ... туғызады. Мұндай гельдердің
қасиеттері кейбір жағдайларда, сыртқы жағдайдың ... ... ... ... тірі ... ... қасиеттеріне ұқсас.
Гельдің ісіну көрсеткіші гельдің құрылымына, ... ... ... табиғатына және температураға тәуелді екені ... [60]. ... ... ... және ... эффектілерге байланысты сулы ерітіндінің ... ... ... полимерлі торы қарсы иондардың активтілігіне әсер етеді.
Хитозанның ... ... бірі ... ... Хитозан
табиғи полисахаридтердің ішіндегі жалғыз бос аминотоптары бар ... ... ... ... ... ... немесе теріс
зарядты болып келеді. Хитозанның қолданылуы көбінесе анионды қосылыстармен
электростатикалық әрекеттесуіне негізделеді. Хитозан ағын суларды ... Және де ол ... мен ... ... ... қарағанда эффективті тазартады. Сонымен қатар
хитозанның ауыр металл иондарымен ерімейтін ... ... ағын ... үшін ... роль атқарады. Хитозан теріс зарядты полимерлермен
полиэлектролитті комплекстер ... ... Олар ағын ... ... ... және ферменттерді иммобилизациялау, гидрогельдер,
микрокапсулалар, ... және ... ... ... және ... материал алу үшін кеңінен қолданылады [61].
Қолданыстың қазіргі ... ... ... ... -
экологиялық қауіпсіз технологияның зерттемесін барынша тұйық топтама ... ең ... ... ... ... ... Осы ... табиғи
және синтетикалық сорбенттерді қолдану тиімді. [62] жұмыста гальваникалық
ферриттелген ... ... ... ... және үдемелі
әдістермен анықталды. Ауыр металдардың иондарын ... ... бар ... ... ... ... Жасалған
зерттеу жұмыстарының нәтижелері бойынша гальваникалық шлам Zn (II) ... %, Ni (II) ... %, Cu (II) ... % ... ... шлам жоғары адсорбциялық қабілетке ие және
мырыш, никель, мыс иондарына ... жою ... ... оны ... суларды тазарту алдында пайдалануға болады. Ферриттелген гальваникалық
шлам табиғи ортада тұрақты және қауіпсіз. Бастапқы шлам үшін 50 % ... ... ... селективті сорбенттерде сорбция жылдамдығын анықтайтын басты
факторлардың бірі ... ... ... табылады. Олардың көлемінің
нанодиапазонға дейін кішіреюі сорбция жылдамдығын ... ... ... ... көлемі жоғары селективті сорбенттерді
практикада қолдануға ... ... [63] ... ... ... ... матрицасына енгізілген комплекс түзуші
құраушысы бар композициялық сорбент алу қарастырылған. Cu2+ және ... мен Cr (VI) ... ... ... пен цирконий комплексі және ... ... ... ... ... алынған.
Комбинацияланған ерітінділерден 3d-металл иондарын таңдамалы ... ... ... синтезінің кинетикалық параметрлері және
селективті сипаттамаларының оптималды ... ... ... мәліметтерді ескере отырып, ... ... ... ... ... 10 және 40 % болуы Cu2+
және Ni2+ катиондарын таңдамалы бөлу үшін ... ... ... ... ... байқалады: матрицаға тән
кинетикалық параметрлерді сақтаған оның құраушысына ... ... ... ... ... ... яғни сыйымдылығының артуы – беті жоғары дамыған үлгілерді алу
әдістемесін қайта жасау, сонымен ... ... ... ... катионалмасу
мүмкіндігін сипаттайтын матрицаны қолданумен байланысты. Бұл материалдарды
d-металдардың сол ... ... ... ... ... алу
мақсатында, модифицирлеу үшін тиімді қолдануға болады [26].
[64] жұмыстағы алынған композицияда поликарбон ... мен ... сазы ... ... ... және ... тәрізді бейкулондық күштер арқылы өзара үйлесімді, біртекті
және теріс зарядты композиция ... ... ... гель ... ... зат ... ... катиондары арасындағы әрекеттесу бірінші
кезекте электростатикалық байланыстар ... ... асуы ... ... ... ... және ... (Ni2+ және Pb2+) тұздары
ерітіндісінің концентрациясы артқан сайын ... ... ... ... ЦПБ ... ... ісіну көрсеткіші
117,7 г/г, никель тұзының ерітіндісінде 93 г/г және ... ... 118 г/г тең ... БС және ПКҚ негізіндегі композициялық
гельдерді катиондық БАЗ-дан, металдардан ағын суларды тазартуда ... ... ... ... ... сазы мен ... композициялық гельдердің тағы бір артықшылығы - температура мен
орта ... ... [29]. ... ... артуы молекулалардың
диффузиялық коэффициентінің жоғарылауы нәтижесінде композициялық гельдердің
металл ... ... ... ... арттырады, ал рН
жоғарылаған сайын ... ... ... тұздарының ерітіндісінде
ісінгіштіктің жоғарылауына полиқышқылдардың басым үлес қосатынын көрсетеді.
Полимерлі материалдарға қажетті қасиеттерді (механикалық, ... ... және т.б.) беру үшін ... ... және
бейорганикалық толықтырғыштардың, сондай-ақ басқа полимерлердің бөлшектерін
енгізеді. Бұл кезде толықтырғыштың ... ... ... ... ... біркелкі таралуы маңызды. Араластыру ... ... және ... тізбекті полимерлерлі материалдардың қасиеттерін
өзгертуге болады. ... ... ... ... мен ... ... көптеген түрлері бар: оларды бағытталған синтез, микро-
және макродәрежеде ... ... ... ... ... алады.
Белгіленген қасиеттерге ие қоспаларды және композиттерді алу үшін, көбінесе
толықтырғыш бөлшектерінен түзілетін ... ... және ... мен концентрациясы бойынша таралуын білу маңызды. Толтырылған
материалдың бетінде осы ... ... ... ... әдістерімен анализдеу мүмкін болса, оның көлемдегі анализін
жүргізу қиынға ... ... ... ... ... ... әдісі қолданылады [65].
Электро- және рН-сезімтал компоненттері бар ... жаңа ... алу ... зерттелген. [66] жұмыста
полиакрил ... ... ... және ... ... гидрогельдер
алынған және әртүрлі табиғаттағы ... мен ... ... қасиеттері зерттелген.
Соңғы онжылдықта, қоршаған ортаның әсерінен өзінің ... ... ... жүйелерге ерекше көңіл аударылуда.
Мұндай жүйелерге қызығушылық, сыртқы әсерге тәуелді рН-, термо-, ... ... бола ... ... («stimuli responsible»)
полимерлі материалдарды зерттеудің интенсивті дамуына себеп ... ... ... ... және орта ... кең ... рН-сезімталдылық
сияқты ерекше физика-химиялық қасиеттерге ие, химиялық тігілген ... ... ... ... жағынан үлкен
қызығушылық тудырады. Жұргізілген ... ... ... және олардың негізіндегі композиттер сыртқы ортаның әсеріне
тәуелді ... ... ... [67]. ... немесе
химиялық әсерлермен реттелетін, кеңістіктегі өзгерістер (көлемі және
формасы), ісінуге/жиырылуға қабілеттілік, және ... ... ... мен ... ... сияқты гидрогельдердің қасиеттері
анықтайды. Температура вариациясы, ортаның ... ... ... кернеу кезінде байқалатын гидрогельдердің көлемінің ... ... ... ...... ... және басқа жүйелер
ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Гидрогельдерді активациялаудың ең бір
эффективті әдісі электр өрісі ... ... ... ол әсер ету
интенсивтілігін ... және ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда электронды, сенсорлы
және электромеханикалық жүйелердің құрамында практикалық қолданылатын
электрөткізгіш ... ... ... ... қышқылы және оның тұздары негізіндегі гидрогельдері бұрыннан
синтезделіп және ... ... ... зерттеушілер негізінен олардың
тепе-теңдік қасиеттеріне және фазалық ауысу анализіне көңіл бөлген. ... ... ... ... және ... әсерге тәуелді топологиясы
және қасиеттері материалды алу ...... мен ... ... және ... қоспадағы реагенттердің ... ... ... ... және ... ... олардың
алыну әдістерінің әсер етуін зерттеу, жоғары функционалды сипаттамаларға ... ... ... жүйелерді алу үшін матрица ретінде
қолдану жағынан маңызды болып табылады.
Сонымен, композициялық ... ... ... ... ... кезде полимерлер ғылымының белсенді дамып келе жатқан
бағыты болып табылады. Бұл ... ... ... мен физикасы,
биология, медицина, мембраналық технологияны бір-бірімен байланыстырады.
Композициялық гидрогельдерде ... және ... ... синтетикалық полимерлерге және биополимерлерге тән қасиеттерге ие
композиттерді жасауда жаңа мүмкіндіктер ашады.
2. ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
2.1 ... ... ... ... (АҚ) - сулы ... вакуум жағдайында айдалды. Қайнау
температурасы Тқ(82-84 °С, nд20(1,4220 фракциясы алынды (Тб(12,1 ... °С, ... ... (МАҚ) - ... қысымда, айдау арқылы тазаланды.
Қайнау температурасы Тқ(102-105 °С, nд20(1,4308 фракциясы ... (Тб(16 ... °С, ... ... май ... (ДАҚ) ... ... рет қайта
кристалданып, бөлме температурасында вакуумда кептірілді.
N,N`-метилен-бис-акриламид (С7Н10N2О2) ... ... ... ... ала тазалаусыз пайдаланылды.
NiCl2∙6Н2О – никель (II) гидрохлориді, Sigma-aldrich фирмасынан алынған
(М=237.69 г/моль), тазалаусыз колданылды.
Pb(NO3)2 – қорғасын (II) нитраты, ТОО «ЛаборФарм» фирмаснан ...... (II) ... ... ... ... Н2О – мырыш (II) гидросульфаты (М=287.5 г/моль), тазалаусыз
қолданылды.
CuSO4∙5 H2O – мыс ... ТОО ... ... ... ... H2O – ... (III) гидрохлориді, ТОО «ЛаборФарм» фирмаснан
алынған, тазалаусыз колданылды.
Цетилтриметиламмоний бромиді (ЦТАБ) (C19H42BrN). Молекулалық ... ... 364,4515 ... ... = 218°C; ... = 244°C, ... колданылды.
Натрий додецилсульфаты (NaДДС) (С12Н25ONaO3S). Молекулалық массасы Мr =
288,38 г/моль; ρ = 1,01 ... ... = 206°C; ... = 216°C, тазалаусыз
колданылды.
Цетилпиридиний бромиді (ЦПБ) (С16Н33NС5Н5Br) бірнеше дүркін ... ... ... ... ... ... тұрақты
салмаққа жеткенше кептірілді (Тб(490 К), тазалаусыз колданылды.
Жұмысқа Шығыс Қазақстан облысының Маңырақ жерінен алынған ... ... сазы ... ... Д.П. Сало ... [69] ... ... арқылы тазаланды. Дистилденген сумен тазалау барысында зерттеліп
отырған саз үш дүркін шаймалаудан кейін ғана құмнан және ірі ... ... ... ... бұл қоспалардың мөлшері 48 %-ға
жетеді. Саздың судағы 10%-дық ... ... ... ағаш ... жақсылап араластырады. Араласқан суспензияны 2,5-
3 минутқа қалдырып, жүзінді бөлігін декантациялайды. ... ... см ... батырып, осы жолмен жұқа фракцияларды жинайды. ... су ... ... ... тағы 2,0-2,5 ... ... ... декантациялайды. Тұнба үстіндегі су 1,0-1,5 ... ... ... ... ... ... де ... өңделеді,
тек декантациялау алдында жүзінді 2 минуттай ұсталды. Құм қоспасынан таза
жуылғаны екі шыны ... үгу ... ... ... ... сазы
Табиғи тазартылмаған және тазаланған бентонит сазының химиялық құрамы
дифракциялық спетрлік талдау ... ... ... көмегімен анықталды
(3-сурет). Мағлұматтарға жүгінсек, зерттеліп отырған саз ... ... ... ... алюмосиликатқа жатады. Тазаланған сазда Na2O,
MgO мөлшері едәуір азаятыны байқалады.
3-сурет. ... және ... ... ... құрамы
Рентген-фазалық анализ нәтижелері бойынша (ДРОН-4-07) саз құрамында үш
фаза анықталды: ... SiO2, ... ... ... фаза ... минералдардың маңызды сипаттамаларының бірі оның дисперстілігі
болып табылады. Монтмориллонитті саздар жоғары ... ... ... сазының судағы дисперстілігі Фигуровский әдісімен
анықталған [71]. Жүргізілген седиментациялық талдау бойынша ... ... ... және оның ... ... (r ≈ ... екені
анықталды. Тепе-теңдік ісіну әдісі бойынша саздың суда ісіну дәрежесі бір
тәулікте 16 г/г-ға тең. Бұл да ... ... ... ... ... ... және әдеби мағлұматтар бойынша
зерттелген Маңырақ ... ... сазы ... жоғары
монтмориллонит минералынан тұрады деп қорытуға болады.
2.2 ПАҚ және ПМАҚ гельдерін синтездеу
ПАҚ және ПМАҚ ... ... және ... ... ... арқылы, тігішу агент қатысында, 10 (-дық сулы ерітіндіде,
инициатор ... ... ... 0,5 ( мөлшерін құрайтын ДАҚ қатысында
алынды. Тігуші агент ретінде метилен–бис–акрил–амид (МБАА) қолданылды.
2.3 Бентонит сазы мен ... ... ... ... ... суспензиясына карбон қышқылын қосып, инициатор ретінде
мономер массасының 0,5 ( мөлшерін ... ДАҚ ... ... Тігуші
агент ретінде метилен–бис–акрил–амид (МБАА) қолданылды. Тігуші агенттің
мөлшері 0,05–1 мол. ( ... ... ... ... 8 ... бойы ... гель ... мономерлерден дистилденген суда 2-3 апта
бойы жуылды. Жуудың ... ... ... ... ... ... ... құрамы ИҚ спектроскопия әдісімен, сканерлеуші
электрондық микроскопия, сонымен қатар физика-химиялық ... ... ... ... ... ... ... анықтау
Саздың ісіну дәрежесі тепе-теңдік ісіну әдісімен анықталып, ісінген
және құрғақ саздың алатын ... ... ... ... ... V - ... үлгі көлемі,
V0 - құрғақ үлгі көлемі,
( - ісіну дәрежесі.
Саздың 1 г құрғақ үлгісі алатын көлемін анықтау: 110 °С ... ... ... ... ... ... және № 2 елеуіштен
өткізілген саздың 10 г-ын ... 21,2 мм және 32-34 см ... ... ... бойы ... қағу ... ... Одан кейін саз
бағанасының биіктігі (h, см) микрометрмен өлшенді. Осыдан 1 г ... ... ... (Vo) ... S - ... табанының ауданы см2
F - үлгі массасының өлшемі
Саздың 1 г ... ... ... ... анықтау: бұрынғы
тәжірибелерден 2 г үлгі ... ол 100 ... ... 21,2 мм ... сол ... қабатталып және де қабаттау алдынғылары толық ... соң ... ... сала отырып ұсақ үлестермен жүргізілді. Одан кейін
әртүрлі уақыт аралығында ісінген саздың биіктігі (h, см) ... 1 г ... саз ... ... Vo (2) ... ... ісіну дәрежесін анықтау үшін, ... ... ... ... ... ... ... үшін гельдің 0,01г
алынды. Гельдің ісіну дәрежесін тепе-теңдік ісіну әдісімен анықтап, ісінген
және құрғақ гельдің салмағына ... ... ... m – ... үлгі ...... үлгі ... ісіну дәрежесі.
2.4.2 Гельдердің тігілу дәрежесін, гель фракция және золь фракция
шығынын анықтау
Зерттелген гельдердің тігілу ... және ... ... ... ... ... = mкепт /mжаңа синт.∙100%
(4)
мұнда: G – гель фракция шығымы, ...... ... ... ... синт – жаңа ... гельдің массасы, г
(5)
мұнда: S – золь- фракция шығымы, %
(6)
мұнда: j –тігілу дәрежеі.
2.4.3 Гельдердің күлділігін ... 0,5 г ... ... ... ... ... ... үлесі келесі формула бойынша анықталды:
Wорг = (m0-mкүл)/m0 ∙ 100%
(7)
мұнда: Wорг – органикалық заттардың үлесі, %
m0 – гельдердің бастапқы массасы, г
mкүл - ... ... ... бейорганикалық құрамын келесі формула бойынша есептедік:
W бейорг = ...... ...... ... ... %
m0 – ... бастапқы массасы, г
mкүл - күлдің массасы, г
2.4.4 ИҚ спектроскопиялық зерттеу
Фурье түрлендірулері бар ИҚ – ... FTIR ... ... ... ... KBr- мен ... арқылы, фон ретінде
бентонит сазын қолдана отырып, шегеру әдісімен түсірілді.
2.4.5 Микроскопиялық ... ... ... ... ... алу мақсатында
сканерлеуші электрондық, атомдық-күшті және ... ... ... ... Композициялық гельдердің морфологиясын
және құрылысы сканерлеуші электрондық микроскопта (JEOL JSM-6380A) EDS ... ... ... зерттелді. Үлгілер түтікшеге орнатылды және
Quick Auto Coater сепкіште алтынмен өңделіп, 15-20 кв ... ... DM 6000 M ... микроскоп және Ntegra THERMA сканерлеуші зондты
микроскоп көмегімен, ... ... (АСМ) ... ... морфологиясының суреттері түсірілді.
2.4.6 Металл иондарын сандық анықтау
Үлгідегі металл мөлшерін ... үшін әр ... ... ерітінділері дайындалды. Композициялық материалдарға металл
сорбциялық иммобилизациялау әдісімен ... ... бір ... аликвоттар алынып, сан-мәндері AAS Shimadzu 6200 ... ... ... ... тұздарының 1-100 мкг/мл
ерітінділері дайындалды. Металл ерітінділерінің калибрлік ... ... ... жасалды. 4-суретте NiCl2∙6Н2О ерітіндісінің
калибрлік қисығы келтірілген.
2.4.7 БАЗ-ды ... ... ... ... ... ... ... спектрофотометрі (Россия) ... ... 1 см ... ... ... М ... УК ... түсірілді. ЦПБ-нің
концентрациясы өзгерісін пиридин сақинасы және бром топтарына тән 258 ... ... ... ... ... ... ... 1·10-4 М
4-сурет. ЦПБ-нің сулы ерітіндісінің УФ-спектрі
5-сурет. λ = 258нм. ЦПБ-нің сулы ерітіндісінің ... ... ... М ... УК спектрлері түсірілді. ЦТАБ-нің
концентрациясы өзгерісін 208 нм толқын ұзындығындағы ... ... ... ... = ... ... сулы ерітіндісінің УФ-спектрі
7-сурет. λ = 208 нм. ЦТАБ-тың сулы ерітіндісінің калибрлеу қисығы
3 ЗЕРТТЕУ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... қышқылдары композициялық гельдерінің
физика-химиялық сипаттамалары мен қасиеттері
Табиғи және ағын ... ... ... ... ... экологиялық мәселені шешу жолдарын іздестірудің маңызы артып
отыр. Бұл мәселе физика-химиялық қасиеттері, ... ... ... ... ... сорбенттерді іздестіруді талап
етеді. Композициялық полимерлік материалдардың, оның ішінде полимер-саз
композициялық гельдердің, ағын суларды ауыр ... ... және ... ... зор. ... және ... полимерлердің әрқайсысын
жеке қарастырғанда, органикалық гельдерге механикалық, ... ... тән ... ... сазына құрылым түзу қабілетінің,
сонымен қатар, ісінгіштік, десорбциялық және т.б. қасиеттерінің ... Ал осы ... ... ... ретінде қарастырғанда аталған
кемшіліктерін толықтырып ... ... ... ... және ... қасиет көрсетеді. Сондықтан, бұл жұмыста композициялық гельдің
құрамдастары ретінде Маңырақ жерінен алынған БС мен ПКҚ – ... ... ... ... ... гель ... БС мен ПКҚ
таңдалу себептері, поликарбон қышқылдары полианиондарға жатады, яғни теріс
зарядты. Ал бентонит ... ... ... және ... ... 73] ... кремний атомдарының валенттігі төмен катиондармен
орынбасуы БС-ның теріс зарядталуына алып келеді. Яғни екі ... та ... ие ... ... ... ... ... гидрофобты әрекеттесулер тәрізді бейкулондық күштер арқылы
байланысуы мүмкін. Мұндай жүйенің өзіне тән ... бар: ... ... ... біртекті, үйлесімді болады және маңызды
қасиеттерінің бірі ісінгіштік қабілетін сақтайды; ... ... ... ... және БАЗ-ды байланыстыруға қабілетті активті
орталықтарға (-СООН, -ОН) және гидрофобты ... ие. Осы ... ... негізіндегі материалдарды ауыр металл иондарын
байланыстыруға қабілетті деп болжауға ... осы ... бұл ... БС мен ПКҚ негізіндегі композициялық
материалдар алу ... ... ... ... ... ... сызба-нұсқа бойынша алынды. Полимер-
сазды композициялық гельдер әр ... ... ... ... ... КҚ ... радикалды интеркаляциялы және интеркаляциясыз
полимерленуі нәтижесінде алынды (9-сурет). Саз-полимер ... ... ... ... 1-2 нм ... құрылымдық
қабаттары арасына полимер молекулалары енген кезде ... ... ... енуі ... аймағының ісінуіне алып келеді, сондықтан
саздың жүйелік қабаттарының ... ... ... ... ... үшін ... ... күш араластыру және қыздыру
болып табылады.
9-сурет. Бентонит сазы мен поликарбон қышқылдары негізіндегі композициялық
гельдердің ... ... ... ... құрамы мен физика-химиялық
сипаттамалары 1-кестеде келтірілген. Кестедегі ... ... ... ... ... үшін ... ... заңдылық
композит құрамындағы бентонит сазының мөлшері және тігуші агент ... ... ... ... мен ... ... Мұның себебі,
біріншіден, тігуші агент ... ... ... ... ... ... ... құрамына саздың көбірек қамтылуына мүмкіндік береді. ... өз ... ... ... және ... артуына жағдай
жасайды деп пайымдауға болады. Екіншіден, саздың мөлшерінің ... ... ... ... жоғары саз бөлшектерінің көбірек енуіне
байланысты, тығызырақ композициялық гельдер алынады. БС-ПАҚ және ... ... ... болу ... ... ... ... байланысты болуы мүмкін. Композиттің құрамындағы органикалық
заттар жанып, бейорганикалық ... ... ... ... ... зат ... ... күлде қалады.
1-кесте. Гельдердің физика-химиялық сипаттамалары
|Құрамы | ТА |Интеркаляциалау| ρ, |Aα, % | G,% | S, % | j,% ... Г ... ... ... | | | | ... %) ... ( |сағат | | | | | |
| | 0,1 |24 |1,254 |- |47,99 |52,01 |7,25 |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... Г | | | | | | | ... | | | | | | | |
| | |- |1,196 |- |47,54 |52,46 |7,26 |
| | 0,5 |24 |1,348 |8,67 |92,94 |7,060 |2,80 |
| | |- |1,276 |- |66,27 |33,73 |5,83 |
| | 1 |24 |1,361 |- |94,78 |5,22 |2,47 |
| | |- |1,335 |- |62,57 |37,43 |6,15 ... Г 3:10|0,5 |24 |1,361 |18,24 |84,8 |3,70 |2,13 ... Г |0,5 |24 |1,370 |29,94 |98,4 |1,20 |1,93 ... | | | | | | | ... Г | 0,5 |- |1,207 |- |57,73 |42,27 |6,52 |
| | 0,1 |24 |1,309 |- |34,85 |65,15 |8,08 |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... Г | | | | | | | ... | | | | | | | |
| | |- |1,303 |- |32,15 |67,85 |8,25 |
| | 0,5 |24 |1,490 |8,67 |87,68 |12,32 |3,59 |
| | |- |1,323 |- |77,11 |22,89 |4,82 |
| | 1 |24 |1,505 |- |95,40 |4,60 |2,36 |
| | |- |1,530 |- |75,13 |24,87 |5,03 ... Г |0,5 |24 |1,543 |18,24 |84,1 |9,7 |3,15 ... | | | | | | | ... Г |0,5 |24 |1,562 |29,94 |85,8 |7,7 |2,89 ... | | | | | | | |
| ПМАҚ Г | 0,5 |- |1,063 |- |50.00 |50,00 |7,09 |
|G – ... гель ... ... %; ρ – ... ... ... г/см3; Aα – композициялық гельдердің күлділігі, %; S – золь ... ... %; j – ... ... %. ... ... ... ... ... түсу үшін ... ... түсірілген болатын. ИҚ–спектроскопия әдісі БС–ПКҚ ... ... ... ... да, БС-на тән жолақтар көзге
түседі (10- және 11- ... ... ... спектрлерінде
карбоксилат – иондардың тербелісі 1705, 1699, 1706 см-1, 1539, 1540, ... ... ... ... ... ... ... 3648 см-1 және кең жолақ түрінде 3650–2800 см-1 ... ... ... ... Айта ... ... ... бәрінде сутектік байланыстардың ... ... ... ... көзге түседі. Si-O-Si байланысы ... см-1, С-С (() 797, 795 см-1, Si-O ... 588, 516, 552, ... 416 (() см-1 ... ... Сонымен бірге, спектрлерде 3200-2500
см-1 аймағында хелаттық типтегі сутектік байланыстарға тән интенсивтілігі
жоғары кең жолақтар ... Өз ... бұл ... ... беті ... сутектік байланысу есебінен жүйені
полимеризациялау нәтижесінде мықты ... ... және ... ... біртекті композициялық гельдер түзіледі.
[74] жұмыста цинк ... ... ... ... триацетатцеллюлозаның ИК-спектрлерін анализдегенде, функционалдық
топтардың C=O (1740), C-O-C (1380, 1255), OH (1060) ... ... ... ... ... ... спектр толқындарына қарағанда 10-15 см-1 ... ... ... ... ... толқындардың ені кішірейеді және
интенсивтілігі төмендейді. Бұл ... ... ... топтардың
сутектік байланыс арқылы комплекс түзуге қатысатынын дәлелдейді.
[МБАА]=0,5 %; [ДАҚ]=0,5 %; 1 - БС; 2 – ПАҚ Г; 3 - ... Г ... ... ... %; [ДАҚ]=0,5 %; 1 – БС; 2 – ПМАҚ Г; 3 - ... Г ... ... ... ... қасиеттерін зерттеу барысында ... ... және ... ... ... аударып, зерттеу қажет.
Әдебиеттерден белгілі болғандай, композиттердің түзілу процесі, бірнеше
аралық сатыдан ... [75]. ... ... ... пайда болады, яғни
полимер органосаз агломераттарын қоршайды. Екінші сатыда ... ... ... өтуі ... ... ... 2-3 нм ашылады. Үшінші сатысында органосаз қабаттарының бөлшектерін
жіктелуі және дезориентациясы ... ... ... қабыршақтану жүреді.
Бірақ түзілетін полимерлі нанокомпозиттерде жоғарыда ... ... ... ... бұл саздың таралу дәрежесіне байланысты. Саз
мөлшерінің көп болуы және дисперстену ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. БС-ПКҚ композицияларының
морфологиялық құрылысы туралы мағлұмат алу ... ... ... ... ... ... ... алынған мәліметтерден (12-сурет) БС-ПКҚ комплекстерінің өлшемі
шамамен 1-3 (м болатын, біркелкі микроқұрылымдық бірліктерден ... ... Бұл ... ... ... үшін ... ... Гельдің микроқұрылымына қызығушылық катализде және
тасымалдағыш ретінде, электронды микроқондырғыларда қолдану мүмкіндігімен
анықталады [76-78]. ... ... ... ... ... агрегаттар, мицеллалар, мультиплеттер, кристаллиттер сияқты
микроқұрылымдар пайда болады [77]. Бұл микроқұрылымдардың ... ... 1-100 нм ... ... ... гельдер
түзілуі желатин-натрий альгинаты комплекстері, ПҚ ... ... ... [79]. ... ... бұл криcталиттердің өлшемдері ең
азы 1 нм, 4,6-7,1 нм аралығында және полимерлік тізбектен құралған ... ... ... ... | ... |(б) |
| | |
| | ... |(г) ... сазы (а), ПКҚ Г (б), ... Г (в), ... Г (г).
12-сурет – Сканерлі электрондық микроскопия суреттері
3.2 Полимер-саз композиттерінің металл ... және ... ... ... ... ... ... ағын сулардың сапасының күрт
төмендеуіне алып келіп отыр. ... ... ... ... ... ағын сулардағы металл иондарының концентрациялары
шекті ... ... ... ... ... Жеткілікті
тазартулардан өтпеген өндірістік ағын сулар өзен көлдерге түсіп қоршаған
ортаға және ... ... ... ... ... қатар беттік активті
заттар да қоршаған ортаның өте қауіпті ксенобиотиктеріне жатады. БАЗ-дар
өндіріс орындарында қондырғыларды және ... ... ... және ... ... ... ... шаруашылығында да кең
қолданылады. Ағын суларға түскен БАЗ-тар судың ... ... ... және ... кері ... тигізеді.
Алынған БС-ПКҚ негізіндегі химиялық тігілген композициялық гельдерді
ағын суларды ауыр металл иондары мен БАЗ-дан ... ... ... ... ... ... иондарымен және БАЗ-мен байланысу
заңдылықтарын ... ... зор. ... ... ... ... ПКҚ мен
БС-нан сутектік байланыстар арқылы түзілгенін, теріс ... ... ... иондары оң зарядты екенін ескерсек, әрекеттесу бірінші кезекте
электростатикалық байланыстар арқылы ... асуы ... ... зор рөл ... ... гидрофобтық байланыстарды да
жоққа шығаруға болмайды. ... ... ... ... ... ... ... мен металл катиондары
арасында сутектік байланыстар, сондай-ақ, гидрофобтық әрекеттесулер орнайды
деп пайымдауға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... композициялық гелінің металл және БАЗ ... ... ... ... гельдердің металл және БАЗ иондарымен
байланысқанына тағы көз жеткізу үшін микроскопиялық зерттеулер жүргізілді.
Ол үшін ... гель және оның ... тұзы ... ... - ... ... құрылғысымен зерттелді (14-сурет). БС ... ... ... ... материалдың (а) беттік қабаты
кедір – бұдыр, үшкір 1,5 нм ... бай ... ... тұр. ... осы ... ... ... енгізілген кадмий ионымен
түзілген комплексті (б) композициялық гельмен салыстырмалы түрде қарайтын
болсақ, бұл комплекстің беттік ... 1,2 ... ... ... ... және шыңдар жайпақтанып, ірілене түскен секілді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... осының нәтижесінде сығымдала, жинақтала түскенін көрсетеді.
| | ... |(б) |
а – ... Г (3:10); б – ... Г (3:10) - Cd2+ (10 мкг/мл)
14-сурет. Атомдық - күштік микроскоп суреттері
Композициялық ... ... ... көз ... ... гельдің суда және БАЗ ерітіндісінде ісінген үлгісі оптикалық
микроскопқа түсірілді (15-сурет). БАЗ-дың композициялық гельге ... ... ... ... ... Осыған байланысты екі
микросуреттерді ... ... ... ... ... және
беттік қабатындағы өзгерістерді байқауға болады.
| | ... | (б) |
а – ... Г (3:10) ... б –БС-ПАҚ Г (3:10) – БАЗ (1·10-4 М)
15-сурет. Оптикалық микроскоп суреттері
Органо-сазды композициялық гельдердің суда және ... мен ... ... ... ... әдісі арқылы зерттелді (16-
сурет). БС-ПАК (3:10) гелінің суда және металл мен БАЗ ... ... суда ... өте ... ісінетінін
көруге болады. Нәтижелерді салыстырмалы түрде қарастырсақ, композициялық
гельдердің суда ісіну ... ... ЦПБ ... композициялық
гельдердің сығылуы және ісіну ... ... 6 ... ... Ал ... ионы үшін ... 1 ... орнайды. Яғни,
зерттеліп отырған композитіміз жоғарыда айтылып кеткендей теріс зарядқа ... ... ... ... ... ... ... судағыға қарағанда төмен ... ... пен ... ... ... байланыстың нәтижесінде болып отыр. Ал БАЗ
ЦТАБ – ... ... ... ... ... гидроксил
және карбоксил топтарымен иондық байланысып гельді ... ... ... ºC; ... %; ... %;
[ЦТАБ] = 1·10-3М; [Ni2+] = 10 мкг/мл
16-сурет. БС-ПAҚ (3:10) ... ... суда (1), ЦТАБ (2) ... (3) ... ... кинетикасы
Алынған полиэлектролитті гельдермен катионды – ЦТАБ, ЦПБ және анионды –
NaДДС-ның байланысу табиғаты зерттелді. 17-суретте БС-ПКҚ гелінің катионды
БАЗ-дың әр ... ... ... дәрежесі көрсетілген. Композит пен
БАЗ арасында мүмкін болатын ... ... ... мен ... байланысуы БАЗ-дың табиғатына байланысты болады. Тепе-
теңдік ісінудің нәтижелері бойынша композициялық гельдердің ісіну ... ЦТАБ және ЦПБ ... ... ... күрт ... Полимерлік гидрогель мен катиондық БАЗ-дың байланысуы ион алмасу
арқылы ... ... ... БАЗ иондарының концентрациясы
айтарлықтай ... ... ... ... БАЗ иондарымен алмасу
дәрежесі артқан сайын, ... ЦТАБ және ЦПБ ... ... ... тордағы қозғалғыш иондардың ... ... ... ... БАЗ ... ... ... әсерінен тордың
гидрофобизациясы жүреді. БС-ПКҚ гидрогелінің торы осыған байланысты белгілі
бір уақытқа дейін контракцияға ұшырайды. ... ... ... соң тордың
контракциясы оның қосымша ісінуімен ауысады. Бұл құбылыс ЦТАБ ... ... ... ... ... асқанда тордың қайта зарядталуына
байланысты болуы мүмкін. Бұл нәтижені 17-суреттен көруге болады.
τ = 24 cағ; ... %; ... ... = ... ... = 9,2·10-4M; [ДДСNa] = 8,47·10-4M
17-сурет. БС-ПМАҚ (3:10) гелінің ЦПБ (1), ЦТАБ (2) және NaДДС ... ... ... пен NaДДС ... ... болатын әрекеттесулерді қарастырамыз
(17-сурет). Теріс зарядты композит пен ... БАЗ – NaДДС ... ... ... ... ... соның
нәтижесінде ісіну артуы керек деп ... ... ... ... ... ... бірге, гидрофобты әрекеттесулер нәтижесінде БАЗ гельдің
торын бірнеше жерден тігуі ... ал ол өз ... ... ... ... NaДДС-тың Na+ иондары ерітіндіде диссоциацияланған күйде бос
жүреді, осы иондар гель фазасының осмос қысымын ... Егер ... ... ... де тура ... ... ... Сонымен бірге сол
Na+ катиондары гель ... СОО- ... ... жұп ... ... ... ... әсерінен гельдер жиырылады да, ісіну төмендейді.
Осы ісінуді арттыратын не төмендететін факторлардың ... ... ... ... ... ... Катиондық және аниондық БАЗ-
дың ерітінділеріндегі композициялық гельдердің ісінгіштігін ... ... ... ... ... ... ... төменірек болады. Осы нәтижелерге сүйенсек аниондық БАЗ-
ға қарағанда катиондық БАЗ-дың полимер-сазды гельдерге сорбциялануы жоғары
болуы тиіс.
18-сурет. Композициялық ... ... ... ... ... сазы–поликарбон қышқылдары композициялық гельдерінің
физика-химиялық сипаттамалары анықталды. ИК-спектроскопия әдісімен алынған
гельдердің құрамы ... ... ... ... ... ... ... және үйлесімді гель түзілгені
анықталды. Аттас зарядты БС мен ПКҚ ... ... ... ... органо-
сазды композициялық гельдердің металл ... және ... ... ... ... ... ... әдісі бойынша металл және БАЗ иондарының ... ... ... ... ... ... жүретіні көрсетілді. Металл
иондары мен ... ... ... ... байланысқаны атомдық-күштік
және оптикалық микроскоп суреттерімен де расталды.
3.3 БС-ПКҚ гельдеріне ауыр металл иондарын ... ... ... ... ауыр ... иондарын
сорбциялау қабілетін бағалау үшін ... ... ... ... ... материалдарға металл ... ... ... ... бір ... ... аликвоттар
алынып, сан-мәндері AAS Shimadzu 6200 ... ... ... композиттерге әсер ететін факторлардың заңдылықтары
зерттелді. ... және ... ... ... ... ... ... сорбциялық қабілеті зерттелді (19-
сурет). Интеркаляциясыз полимерлену жолымен ... ... ... ... ... ... жақсы нәтиже көрсетті.
Барлық зерттелген үлгілер үшін металл иондарының интеркаляциясыз гельдерде
сорбциялануының жоғарылығы (2-6 %) ... ... ... ... сүйене отырып, интеркаляциясыз гельдердің ... ... ... ... сорбциялық дәрежесі органо-минералды композициялардың
құрамдастарының мөлшері мен табиғатына тәуелді ... ... ... ... ... ... ... сорбциялық қабілеті ПКҚ
гельдерімен салыстырғанда әлдеқайда жоғары. Бұл композицияның ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Композицияның
құрамындағы БС-ның пайыздық мөлшері артқан ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер бойынша [84;
85] дәл осындай жағдайларда ПҚ гельдерінің сорбциясы шамамен ~20 %, ... сазы – ... ~80-90 % ... көрсетілген болатын. ... ... ... ... ... салыстыра
отырып, композиттердің металл иондарын сорбциялау қабілеті айтарлықтай
жоғарлағанын көреміз, яғни композициялардың сорбциялану ... ... ... ... отыр деп ... болады. Яғни сорбция процесіне
негіз болатын активті орталықтардың артуы есебінен полимерлік ... ... да ... [86] жұмыста да монокарбоксицеллюлозада
СООН тобы 2,8% болғанда мыс ионын ... ... 0,318 ... ... тобы 9,26% ... ... сиымдылығы 1,299 ммоль/г болатыны
байқалған. Сонымен қатар, ПАҚ және ПМАҚ ... ... ... ПМАҚ ... ... ... ... көруге болады (19-сурет). Мұның себебін келесі ... ... ПМАҚ ... ісінгіштік қабілетінің төмендігі
[90]; иондану дәрежесі жоғары ПАҚ-ның ... ... ... ... жоғарлығы. Бұл заңдылық композиттердің сорбциялау
қасиетіне полиқышқылдардың да ... үлес ... ... Жоғарыда
айтылған заңдылықтар барлық металл иондары үшін осындай нәтижелер көрсетті.
Ауыр металдардың барлығы бірдей қауіп ... ... ... организмінде жинақталуы бойынша кейбір элементтер биосфераның белсенді
ластаушылары қатарына ... және ... ... талап етеді. Олардың
қатарына сынап, қорғасын, кадмий, мышьяк, мыс, ... ... ... ... ... ... ... Қауіптілік дәрежесі бойынша
оларды үш класқа бөледі [2 ] (2-кесте):
2-кесте. Қауіптілік ... ... ... ... ... – аса улы |ІІ класс - улы |ІІІ ...... улы ... |Бор ... ... |Кобальт ... ... |Мыс ... |
|Қорғасын ... ... ... ... ... ... ... | |
| ... | ... %; ... %; [Cd2+] = 1 ... (1,3); ин-лы (2,4); 1, 2- БС-ПАК Г (5:10); 3, 4- БС:ПМАК Г (5:10);
19-сурет. [Cd2+] ерітіндісіндегі ... ... ... ... %; ... %; [Ni2+] = 10 мкг/мл
1- БС; 2- ПАК Г; (1:10) - 3; (3:10) - 4; (5:10) - ... [Ni2+] ... ... ... ... ... қабілетіне металл ... ... әсер ... ... иондарының концентрациясына
тәуелді барлық гельдерге тән ортақ заңдылық: біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерде
кері заңдылық, яғни металл концентрациясы өскен сайын сорбция пайызының
төмендеуі. Мұның біріншісін әрекеттесуші ... ... ... ... Ал, ... ... төмендеуі процестің белгілі бір дәрежеге
дейін ғана, айталық гельдің ішкі және ... орта ... ... ... дейін жүруімен байланысты болуы мүмкін. Металл
иондарының концентрациясы артқан сайын бұл ... ... үшін ... азая береді. Бір жағынан, металл ионы көбейгенде ісіну дәрежесінің
төмендеуі де сорбцияны шектейді (21-сурет). ... бұл ... ... мен ... ... тура пропорционал
екендігін білдіреді. Мысалы, [Zn2+]=1 мкг/мл БС-ПАҚ (3:10) ... ... 80%, ал ... ... осы гель ... 55% ... ... [93-94] жұмыста ерітінділерден сорбциялау кезінде
адсорбенттің беті еріген заттардың молекулаларымен, сондай-ақ еріткіштің
молекулаларымен ... ... ... ... ... ерігіштігі
көп болған сайын ол адсорбент бетіне аз ... ... ... ... ... енуі арқылы сорбция жүрсе, кеуектердегі бос орын
азаяды, ал өте ұсақ кеуектер адсорбцияланған молекулалармен оқшауланып, су
молекулаларына жабық ... ... ... ... ... артқан сайын полимерлі мембраналардың цинк сульфаты бойынша
сорбциялық қабілеті артады. [82] ... ... ... 1-ден 15 мг/л ... ... ... металл
иондарының сорбциялануы 100% болған, ал 15-90 мг/л аралығында концентрация
артқан сайын ... мәні ... Г - (1,2); ... Г - (3,4); 2,4- [Zn2+]; ... ... (3:10) гельдерінің [Cd2+] және [Zn2+] иондарының әр
түрлі концентрациялы ерітінділеріндегі ісінгіштігі
τ = 6 cағ; [МБАА]=0,5 %; ... ... %; 5-8 ... БС-ПАҚ Г - (1, 3, 5, 7); БС-ПМАҚ Г - (2, 4, 6, 8);
1, 2, 5, 6 - [Cd2+] ... 3, 4, 7, 8 - [Zn2+] ... [Cd2+] және [Zn2+] ... БС-ПКҚ (3:10) композициялық
гельдеріне әр түрлі концентрациядағы сорбциясы
Осы мәліметтерге сүйене отырып өндірістік ағын суларды ластаушы зерттеу
нысандары ... ... ... цинк, мыс, никель және темір металл
иондары алынды. Әрбір металл ионының модельдік ерітінділері ... ... ... ... ... ... ... Полимерлі
гельдермен металл иондарының сорбциялану табиғатын ... ... ... ... ... ретінде –СООН, -ОН, -SiO4 топтары
болуы ... ... және ... ... ... иондарының
мүмкін болатын байланысу механизмдері аталған топтардың қатысымен жүретін
электростатикалық, комплекстүзілу және физикалық ... ... ... ... ... ... бойынша, шектік сорбция
мөлшері шамамен 2 тәулікте орнайды және әр түрлі факторларға ... % ... Ауыр ... иондарының сорбциялану дәрежесінің әртүрлі
болуы Ni2+, Pb2+, Cd2+, Zn2+, Cu2+, Fe3+ ... ... ... және ... ... байланысты болуы мүмкін.
Металл иондарының заряды мен координациялық сандары шамалас, ал иондарының
радиусы және ... ... ... металдарды келесі қатарға
орналастыруға болады Pb2+>Cd2+>Zn2+>Cu2+>Ni2+>Fe3+, ал ... ... ... ... ... ... металл иондарын сорбциялау
мөлшері Cu2+>Fe3+> Zn2+>Ni2+>Cd2+>Pb2+ қатарда төмендейді. [82] ... ... ... ... ... иондардың радиустарының артуымен
төмендейтіндігі көрсетілген (Cu2+˃Cd2+˃Zn2+˃Pb2+).
[МБАА]=0,5 %; [ДАҚ]=0,5 ... [Pb2+], ... ... ... ... 6-[Cu2+]
23-сурет. БС-ПAҚ (5:10) композициялық гельдерінің ауыр металл иондарын
сорбциялау кинетикасы
[МБАА]=0,5 %; [ДАҚ]=0,5 %;
1-[Cu2+], 2-[Fe3+], 3-[Zn2+], 4-[Ni2+], 5-[Cd2+], 6- ... ... (5:10) ... ... ауыр ... иондарын
сорбциялау кинетикасы
Табиғатта улы немесе усыз химиялық элементтер жоқ, бірақ олардың улы
және усыз концентрациялары бар. ... ... ... ... ... экологиялық классификациясы үшін ... ... Ағын ... ... шекті рұқсат етілген концентрациясы
(ШРК) 3-кестеде келтірілген.
3-кесте. Металдардың ағын ... ... ... ... ... |ПДК ... ... |ПДК ... ... |0,05 ... |0,1 ... |0,5 ... |0,1 ... |2 ... |1,5 ... |0,0005 ... |0,01 ... |0,03 ... |0,1 ... |0,05 ... |0,1 ... |0,5 |Мыс |0,1 ... |0,25 ... |2 ... ... ... бойынша БС мен ПКҚ негізіндегі композициялық
гидрогельдердің сорбциялық қабілеті жоғары екенін ... ... ... ... тұздарының ерітіндісіндегі ... орта ... және ... ... ... ... ... металдар иондарының сорбциялануын сыртқы факторларды
өзгерте отырып ... ... бар. ... ... ... ... ... эффективтілігін арттыру үшін металл
иондарының гидрогельдерге сорбциялануына орта рН мен температураның әсері
қарастырылды.
Гельдердің ... ... орта ... ... зерттеу
нәтижесінде қышқылдық ортада металл иондарын сорбциялау дәрежесі төмен, ал
ортаның сілтілігі ... ... ... ... ... көруге болады.
Полиқышқыл макромолекулаларының иондануы мен конформациялық күйі ... ... ... ... ... ... және негіздік орталарда теріс
зарядты ПКҚ ... ... ... ... ... ... қышқылдық
ортада олардың жазылу дәрежесі төмендейді, ал ... ... ... диссоциациясы басылып, ПКҚ молекулалары статистикалық ... ... Осы ... ПКҚ-ның және оның негізіндегі композиттердің
сорбциялық ... ... рН-ы ... әсер ететінін аңғаруға
болады. Айта кететін жай жұмыс барысында ортаның рН-ның ... ... ... да оң ... еткен [90], яғни ісінудің артуы сорбциялану
дәрежесінің ... ... ... ... ... ... ... рН мәні, өндіріс орнында қолданылатын әр ... ... ... ... ... ... ... дегенмен мәліметтерге
сүйенсек ағын сулардың рН мәні 6,5-8,5 шамасында болады [91]. Бұл мәнді
ескермесек ... ... ... ... ... ... ≈11. ... иондарын байланыстыру қабілетіне және ПКҚ-ның ... ... рН-ы ... әсер ... Себебі әлсіз ПКҚ-ның
диссоциациялану дәрежесі рН-қа тікелей ... ... ... ... ... болса, ортаның сілтілігі артқан сайын
диссоциация күшейеді. ... ... ... ... ... ... күшейеді, бұл өз кезегінде гельдің сыйымдылығын арттырады және
металл иондарын байланыстыратын активті орталықтардың артуына алып ... ... ... ... ... мәні ... [92] ... этилцеллюлоза және триацетатцеллюлоза ... ... ... үшін ... рН ... ... Zn (II) ... Cd
(II) рН≈8. [93] жұмыста рН-тың артуы ... ... ... және ... ... түзілуіне және тұнуына әсер етеді.
τ = 6 cағ; [МБАА]=0,5 %; [ДАҚ]=0,5 %; [Fe3+]=10 мкг/мл (1, 2);
[Cu2+]=10 мкг/мл (3, 4);1, 3 – ... Г (3:10), 2, 4 – ... Г ... ... мыс ... ерітіндісін сорбциялауға рН-тың әсері
Гельдердің сорбциялану дәрежелеріне температураның әсерін байқау үшін
30, 40, 50 және 60 0С ... ... ... ... ... ... және нәтижелері ... ... ... ... ... гельдерде
металл иондарының сорбциялану мөлшерінің көбеюі, БС-ПКҚ комплекстері түзілу
процесінде гидрофобты әрекеттесулердің қосатын үлесіне ... ... ... ... температура жоғарылағанда күшейетіні
белгілі. Сондай-ақ энтропиялық ... ... ... гель фазасындағы
қарсы иондардың диффузиялық қозғалысының жылдамдауы ... ... ... қабаттарының араларына енуі жақсаруы ... ... ... ... ... иондары мен гельдер араларындағы
электростатикалық және координациялық күштер күшейіп, ... ... ... ... жүреді.
τ = 6 cағ; [МБАА]=0,5 %; [ДАҚ]=0,5 %;
27-сурет. Cd2+ (1), Zn2+ (2), Fe3+ (3) және Cu2+ (4) иондарының ... ... ... ... ... ... жұмыста цинк сульфатының сулы ... ... ... ... ... әсері қарастырылған.
Температураның сорбцияға әсері ... ... ... ... ... өлшемдеріне сәйкес келетін заттарды микрокеуекті
сорбенттерге сорбциялау кезінде, осы молекулалардың кеуектерге енуі олардың
кинетикалық энергиясына ... ... ... ... жеткілікті
болған кезде сорбат молекулалары кеуектерге еніп сорбцияланады. Энергия
жеткіліксіз ... ... тек ... және ... ... ғана
сіңіріледі. Сорбция сыйымдылығы температура артқан сайын ... ... ... ... деп ... Сонымен қатар, кез келген
экзотермиялық процесс сияқты ... ... ... ... сайын
төмендейді. Сонымен, осы екі ... ... және ... суммалық көрсеткіші кейде белгілі бір температурада экстремум
(максимум) көрсетуі мүмкін. Сорбцияға температураның ... ... ... ... әр ... және бетінің
зарядына (ацетатцеллюлозалы мембраналар теріс ... ал ... оң ... ... ... негізіндегі композициялық гельдердің көпкомпонентті металл
ерітінділерден катиондарды селективті сорбциялау ... ... ... ... қоспасынан тұратын ерітінді дайындалып, гидрогельдердің
сорбциялық ... ... ... Алынған нәтижелерден композициялық
гельдердің әр түрлі ... ... ... ... ... ... болады. Металдар қоспасынан БС-ПКҚ гельдерінің Cd2+
ионын сорбциялау дәрежесі 80-89 %-ға ... ПАК және ПМАК ... ... ... қабілетін салыстырудан, гидрофобтылығы
жоғары БС-ПМАК ... ... ... ... ... ... екендігі анықталды. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... ісінгіштік қасиетінің
жоғарылығына байланысты, салыстырмалы түрде жоғары нәтижелер көрсетті (28-
сурет). Сонымен, зерттеу жұмыстары ... ... ... ... гельдер металдар қоспасынан тұратын ерітінділерден бірнеше металл
иондарын бір мезгілде жоғары дәрежеде сорбциялай алатыны анықталды.
1, 3- ... 2, 4- ... ... (1, 2); ин-сыз (3, 4);
28-сурет. БС-ПКҚ (5:10) гельдеріне металдар қоспасы ерітіндісінен Cd2+
ионын сорбциялау
4 кесте. БС-ПКҚ гельдерінің металдар ... 24 ... ... |БС:ПАК (5:10) |БС:ПМАК (5:10) |БС:ПАК (5:10) ... (5:10) ... ... ... ... ... ... | | | | |
| | | | | ... |67 (17) |63 (16) |87 (22) |76 (19) |
| | | | | ... |69 (17) |55 (14) |90 (22) |72 (18) |
| | | | | ... |88 (22) |80 (20) |89 (22) |86 (22) |
| | | | | ... |93 (23) |19 (5) |87 (22) |85 (21) |
| | | | | ... |79 |55 |88 |80 ... ... ... ... ... ... (Ni2+, Pb2+,
Cd2+, Zn2+, Cu2+, Fe3+) ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі ПКҚ гельдері мен БС-
ның сорбциялау мәндерінің арасында болды. Композицияның ... ... ... ... ... ... ... сорбциялану дәрежесі өседі.
Интеркаляциясыз полимерлену жолымен алынған гельдердің сорбциялық қабілеті
ісіну дәрежесінің жоғары болуына байланысты, интеркаляциялы ... ... ... нәтиже көрсетті. Сонымен қатар, ПАҚ және ... ... ... ... ПАҚ ... және иондану дәрежесінің жоғарылығына байланысты металл
иондарын сорбциялау қабілетінің де ... ... ... ... ... гельдерге сорбциялануына металл иондарының
радиустары, координациялық сандары және ... ... әсер ... ... композициялардың металл иондарын ... ... ... ... атап ... ... ... температурада және төмен концентрацияда артатыны анықталды. Сонда-
ақ, металл ... ... ... ... ... ... ... нәтижелер көрсетті.
3.4 БС-ПКҚ гельдеріне беттік активті заттарды сорбциялау заңдылықтары
Беттік активті ... ... ауыр ... ... ... ... сияқты қоршаған ... өте ... ... БАЗ-дың заманауи өндірісі және қолданылуы,
олардың қоршаған ортаға ... ... жол ... ... ... активті
заттар қатарына бис-төртіншілік аммионий тұздарын жатқызуға болады. Олар
өндіріс орындарында ... және ... ... ... және тазалау үшін, сондай-ақ олардың дәрілік формалары
кең қолданылады. Ағын суларға түскен ... ... ... ... ... санитарлық режимі және сапасына кері әсерін ... ... ... зерттеулер нәтижесінде БАЗ-дың қоспаларымен
суларды ... ... ... ... және халықтың
денсаулығына қауіп төндіретін трансформацияның улы ... ... мен ПКҚ ... ... ... сорбциялау қабілетін
бағалау үшін УК–спектрофотометрия әдісімен БАЗ ерітіндісінің оптикалық
тығыздығы анықталып, ... ... ... ... ... ... көрсетілген заңдылықтар бойынша композициялық
гельдерге сорбциялану мөлшері бойынша 1 ... 60 % ... ... Анық
байқалатын заңдылық сорбция дәрежесіне тігуші агент мөлшерінің ... ... ... ... ... ісінгіштік төмендеуі сорбцияның азаюына
әкеледі.
t=25 ºC; [ДАҚ]=0,5 %; [ЦПБ]=1·10-4М; ин-лы;
БС-ПАҚ Г (1:10) (1, 2 ,3); ... Г (1:10) (4, 5, ... моль % (1, 4); 0,5 моль % (2, 5); 1 моль % (3 ... ЦПБ-нің композициялық гельдермен сорбциялану кинетикасы
30-суретте композициялық гельдердің ЦТАБ-ты ... ... ... ... көруге болады. Композициялық гельдердің сорбциялау тепе-
теңдігі 6 ... ... ... ... 95%-ға жетті, ол оның
ынтықтығының жоғары екендігін көрсетеді. Зерттеу ... ... ... ... композициялық гельдеріне БАЗ-ды сорбциялау мөлшері жоғары және
екі тәулікте БС-ПАҚ композициялық ... үшін 95 %, ал ... ... 74 % ... Бұл ... ... ... қабілетінің жоғарылығын танытады. Көңіл аударатын жағдай, БС-ПАҚ
гельдеріне қарағанда БС-ПМАҚ гельдерінде сорбцияның едәуір ... ... ... ... ... және ... композицияларының ісіну
дәрежелерінің, осыған байланысты сорбциялық қабілетінің ... ... [96]. Атап ... гидрофобтық байланысқа бейім БС-ПМАҚ
композитінің тығыз және ісіну дәрежесі едәуір төмен болады.
T = 25°C; [МБАА]=0,5 %; ... %; ... = ... Г (1, 3, 5); ... Г (2, 4, 6); 4, 5- (1:10); 1, 6- (3:10); 2, ... ЦТАБ-нің композициялық гельдермен сорбциялану кинетикасы
[97] жұмыста катионды БАЗ-дың кварцтық құмда, ұнтақталған шыныда және
аэросилда сорбциясы ... ... ... ... ... [98] ... катиондық БАЗ-дың алюминий және кремний оксидтері
негізіндегі сорбенттерге адсорбциясы ... ... ... бойынша
ЦТАБ молекулалары адсорбция кезінде алюминий ... ... ... және ... ... байқалған. Сондай-ақ, Клименко
және Бартницкий алюминий оксидіне ЦПБ ... ... ... ... ... көміртектік радикалдардың адсорбент бетінің
атомдарымен дисперсионды байланысатынын көрсеткен.
Алынатын сорбенттердің термо- және ... ... ... ... ... ... алу үшін ... сорбциялау қабілеттігінің әр түрлі ортада өзгеру заңдылықтары
зерттелді. ... ... ... рН 1-9 ... өскен сайын
композициялық гельдердің сорбциялау қабілеті артады. Қышқылдық ортада
композицияның ... ... ... ... ол ... ... ... болады. Сілтілік ортада композиттің сорбциялық
қабілеттілігінің өсуі теріс ... ... ... ... ... БАЗ-ды электростатикалық байланыстыру дәрежесі артуы
есебінен болады. Ал рН 10-нан ... ... ... төмендеуінің
себебі, ЦТАБ молекуласындағы бромид ионының орнын ... ... ... орын ... яғни ... ... ... төртіншілік аммоний тұнба
түзеді.
t = 25°C; τ = 6 ... ... %; ... %; ... = ... Г (3:10) (1); ... Г (3:10) (2)
31-сурет. ЦТАБ-тың композициялық гельдермен сорбциясының
рН-қа тәуелділігі
t=25 ºC; τ = 6 сағат; [ЦПБ]= 1·10-4М; ин-лы;
БС-ПАҚ Г (1:10) (1, 2, 3); ... Г (1:10) (4, 5, ... моль % (1, 4); 0,5 моль % (2, 5); 1 ... (3, ... ЦПБ ... ... ... сорбциясының рН-
қа тәуелділігі
Бейтарап ортада (рН=7) (32-сурет) композиттің қасиетінің әсерінен ЦПБ-
нің әсері басымрақ болып, сорбциялық ... күрт ... ... ... ... ... ... гидролиз тепе-теңдігінің
тура бағытқа ығысуы және аяғына дейін жүруі, сонымен қатар [OH¯] ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ЦПБ
бейтарап, зарядсыз күйге көшеді. ... ... ... ... ... ... ... зарядталған композициялық гель мен
катиондық ЦПБ арасындағы ... ... ... ... ... келесі мысалдарда дәлелделгенін көруімізге болады: БС-ПАҚ Г
(1:10), ТА=0,5 моль % композитінің ... ... ... рН=6 ... 40 %, ал рН=7 ... ... ... шамамен 18 % күрт
төмендейді, эквиваленттік нүктеге ... және ... ... рН=(11) 20 %-
ға дейін артады. Ал, БС-ПМАҚ Г (1:10), ТА=0,5 моль % гельдерінде де ... ... ... рН=6 ... ... 35 %, рН=7 ... дәрежесі 15 %, ал рН=(11) де 17 %-ға дейін артады.
[99] ... ... ... гидрогельдердің БАЗ-мен комплекстүзуі
зерттелген. Сілтілік ортада (pH=8,0) ... ... ... ... ал ... ортада (pH=2,6) полимер торында
моноэтаноламиннің винил эфирлері буындарының аз болуына ... ... ... ... аз ... гельдердің ісінуіне және жиырылуына жауапты қасиеттеріне
температураның әсері екені белгілі. Температура жоғарлаған сайын БС-ПАҚ ... ... ... ... ... ... ... сорбциялық қабілеті
біртіндеп өседі. Бұл құбылысты былайша түсіндіруге болады: температураның
жоғарлауы Ван-дер-ваальс ... ... ... әлсіретеді, гель-
ерітінді бөліну шекарасындағы қос электрлік қабатты ... ... ... ... ... Осы келтірілген
факторлардың себебінен гельдің ісінуі артады, яғни сорбцияның көбею себебі
де осыдан [94]. 23-60 0С ... ... ... ... және ... ... ... зерттелді (33-сурет). Зерттеу
нәтижелері бойынша ЦТАБ-нің ЦПБ-мен салыстырғанда сорбциялануы жоғары екені
анықталды. Бұл ... ... ... ... ... және
қозғалғыштығының жоғарылығына, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... қозғалғыштығының төмен болуы
пиридин сақинасына байланысты болады.
[МБАА]=0,5 %; [ДАҚ]=0,5 %; τ = 6 сағат;
[ЦПБ]= 1·10-4М (1, 3); ... = 1·10-4M (2, ... Г (1:10) (1, 2); ... Г (1:10) (3, ... БАЗ ... ... ... сорбциясының
температураға тәуелділігі
Сонымен, БС-ПКҚ негізіндегі композициялық гельдерге ЦПБ және ЦТАБ-нің
электростатикалық ... ... ... ... ... ... ... үшін сорбция ... ... ... ... ... агент мөлшері әсер ететіні
көрсетілді. Композициялық гельдердің сорбциялық сиымдылығын ортаның рН және
температурасын өзгерте ... ... ... ... ... ... экономикалық жағынан тиімділігін
қарастыру мақсатында катиондық беттік ... зат ... ... ... ... шығу заңдылықтары спектрофотометрдің
көмегімен зерттелді.
t=250C; ТА=0.5 моль. %; [ЦПБ]=1.10-4 М; n=0.243∙10-5 М;
БС-ПАҚ Г (2, 4, 6); ... Г (1, 3, ... (5:10); 3,4- (3:10); 5,6- ... ... ... ... гельдерден десорбциялану кинетикасы
Жоғарыда көрсетілген зерттеу нәтижелерінен көрініп тұрғандай (34-сурет)
БС-ПКҚ композитінен катиондық беттік активті зат – ЦПБ-нің ... ... ... ... және уақыттың өзгеруіне байланысты шамамен 3-
12 % құрайтыны анықталған. Сонымен қатар, ... ... ... ... мөлшеріне байланысты ЦПБ-нің десорбциялану мөлшерінің
айырмашылығын айқын көруге болады. Мысалы, БС-ПАҚ Г (1:10 мас. %) гелі ... ... 2 ... ... 12 % ... ... Г (5:10 мас. %) ... %-ға жуық мәнді көрсетеді. Мұндай өзгерістің болу ... ... ... ... ... ... зарядты бентонит сазының сорбциялық
қасиетінің басым болуы, соның салдарынан катиондық беттік ... ... ... ... ЦПБ-ні бөліп шығару қиындығы деп айтуға
болады.
τ=6 сағат; ТА=0.5 % ; [ЦПБ]=1.10-4 М; n=0.243∙10-5 М;
БС-ПАҚ Г (1:10) - 4; (5:10) – 2; ... Г (1:10) - 3; (5:10) - ... ... гельдерден ЦПБ десорбциясының температураға
тәуелділігі
Композиттердің десорбциялық қабілеттілігінің температураға сезімталдығы
зерттеліп, оның нәтижелері 35 суретте келтірілген. Бұл суретте екі ... ... ... ... температура жоғарылаған сайын,
десорбцияның ... ... ... ... екінші заңдылық,
композит құрамындағы бентонит сазының мөлшері көбейген сайын ... ... ... ... ... ... пен ЦПБ ... байланыстардың әлсіреуімен түсіндіруге болады.
Ал, екінші заңдылықты, бентонит сазының сорбциялық қабілетінің басым ... ... ... ... ... аз ... десорбциялауымен
түсіндіруге болады. Аталған заңдылықтарды мына мысалдар айқын дәлелдейді:
25 0С қалыпты ... ... ... ... ... ... БС-ПАҚ Г (5:10 мас. %) және БС-ПМАҚ Г (5:10 мас. ... үшін 6,5 % және 5,9 % ... ал ... 60 0С-ға ... ... ... ... сорбциялық қасиеті шамамен 10 %
және 9 %-ға дейін артты. Сонымен қатар, екінші заңдылықты байқалатын мысал,
қалыпты температурада ... Г (1:10 мас. %) ... ... 10,5 % ... ... ... Г (5:10
мас. %) үшін 6,5 % болды.
t=25°C; ТА=0.5 моль. % ; τ=6 ... ... М; ... ... (1:10); 2- (2:10); 1- ... ЦПБ ... ... гелінің сорбциясының рН-қа тәуелділігі
36-суреттен көрініп тұрғандай қышқылдық орта ... (рН7) ... ... ... ... Бұл күшті
сілті қатысы композит-ЦПБ комплексінің гидролизіне иондық күш ... әсер ... ... ... ... келесі заңдылықтар анықталды:
1. Бентонит сазы мен поликарбон қышқылдары негізінде химиялық тігілген
композициялық гельдер алынды. Композициялық ... ... ... ... ... көрсеткіштері анықталды.
ИҚ-спектроскопия әдісі, сканерлі электронды микроскопиялық зерттеулер
көмегімен химиялық тігілген, ... және ... ... ... гель ... ... ... композициялық гельдердің металл иондарымен және БАЗ-мен
байланысу заңдылықтары зерттелді. Зерттеу нәтижелері бойынша аниондық
БАЗ-дың композициямен гидрофобты, ал металл ... және ... ... ... ... байланысқан комплекс түзетіні
анықталды. Металл иондары мен ... ... ... ... ... ... жүретіні атомдық күштік және оптикалық
микроскоп суреттерімен расталды.
3. Композициялық гельдердің металл иондарын ... ... ... ... ... ... мөлшері, интеркаляциялау уақыты,
композиция құрамдастарының табиғатынының, орта рН-ның ... ... ... ... негізіндегі композициялық гельдерге ЦПБ және ... ... ... ... тігілу жиілігі артқан
сайын ісінгіштік төмендеуі ... ... да ... ... ... ... ... композиция
құрамын, интеркаляциялау шартын, рН, температураны өзгерте ... ... ... ... ... ... мақсатында катиондық БАЗ-дың композиттік матрицадан
бөлініп шығу ... және ... ... мен рН-н ... ... ... реттеуге болатындығы анықталды.
Қойылған міндеттердің орындалу деңгейін бағалау. ... ... ... ... Қойылған міндеттерге сәйкес, органикалық және
бейорганикалық полимерлер негізіндегі химиялық ... ... ... ... ауыр ... ... мен ... сорбциялану
заңдылықтары анықталды. Композиттердің физика-химиялық қасиеттеріне,
сорбциялау-десорбциялау ... ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа қолдану бойынша ұсыныстар. Алынған
полимер-саз композициялық материалдары ағын суларды ауыр металл ... ... ... сорбент ретінде қолдануға ұсынылады.
Орындалған жұмыстың техника-экономикалық деңгейін бағалау. Жұмыстың
ғылыми-техникалық деңгейі ... ... ... зерттеу
нысандары ретінде алынған композициялық саз-полимер тасымалдаушыларының
қарапайымдылығы, арзандығы, көптігімен қамтамасыз ... ... ... ... қабілеті жоғары, физика-химиялық
қасиеттері жақсартылған жаңа отандық шикізаттың ... ... ... ... ... және БАЗ-дың сорбенттері ұсынылды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ягубов А.И., Биннатова Л.А., Мурадова Н.М., Нуриев А.Н. Очистка
сточных вод от ... с ... форм ... и флокоагулянта // Журн.
прикл. химии. -2010. -Т. -83. -Вып. 3. -C. 421-414.
2. Ковалев С.В., ... С.И., ... П.А. ... сорбционной
способности обратноосмотических мембран в водных ... ... ... и натрия // Журн. прикл. химии. -2010.
-Т. -83. -Вып. 1. -C. 47-51.
3. Ли Гуи-ю, Лей ... Женг ... Жу ... ... химических водных стоков // Известия Академии наук. Серия
химическая, -2010. -№ 8. -C. 1489-1492.
4. ... ... П., Сатя ... Бала В., Рамакришнан К., Вийаялакшми
П., Сиванесан С. ... и ... ... в ... ... меди-активный уголь // Известия Академии наук.
Серия химическая, -2010. -№ 10. -C.1809-1814.
5. Мицкевич Д.Е., Солдатов В.С., ... В.П., ... Е.И. ... для ... питьевой воды от оксианионов
As(III) и As(V) // ... ... ... -2010. -Т. 83. -Вып. 3. ... ... А.Н. ... технологии очистки сточных вод //
Материалы III Международной конференции «Су ...... ... Буренин В.В. Очистка производственных сточных вод от взвешенных
частиц и ... ... ... // ... ... 2007. - №3. - C. ... ... В.Н., Морозова К.М., Мясников И.Н., Белевцов А.Н., Двинских
Е.В. Классификатор технологий очистки сточных вод // Водоснабжение и
санитарная ... - 2004. - №5. - 40 ... ... М.А. ... обработка бентонитовой глины ... воды // ... и ... ... ... - 2006. - ... ... Когановский А.М. Адсорбция и ионный обмен в процессах водоподготовки
и очистки сточных вод Киев: Наук. ... - 1983. – 240 ... ... А.Д. ... ... ... Л.: Химия. - 1982. - 168 c.
12. Мур Дж.В., Рамамурти С. Тяжелые металлы в ... ... - ... ... Беспамятнов Г.П., Кротов Ю.А. Предельно допустимые концентрации
химических ... в ... ... ... ... ... ... Казахстана в новом тысячелетии. Обзор ПРООН. Алматы,
2004. -132 с.
15. Шарыгин Л.М., ... М.Л., ... С.И. ... технология
получения сферогранулированного фосфата циркония (1У) // Журн.
прикл. химии. -2005 – 78, -№ 2 - С. ... ... Л.М., ... А.Ю., Калягина М.Л. Осадительно-сорбционная
технология очистки регенерационных ... ... ... АЭС // ... энергия . -2003. – 95. -№
2.- С. 127-134.
17. Тарасевич Ю.И., ... Г.М. ... ... ... и их ... для ... воды от ионов
тяжелых металлов // Химия и технол. воды. – 2006. -28, № 2 – ... ... Ю.И., ... Г.М. Комплексообразующие сорбенты на основе
дисперсных минералов для выделения ионов тяжелых металлов из водных
растворов // Теорет. и ... ... – 1999. – 35, № 3 – ... ... А.С., ... Ю.С., ... А.В. ... сорбенты для извлечения из растворов ионов 3d-
металлов // Укр. Хим. Журн. -2010. -Т. 76, -№ 9. -С. ... ... А.Н., ... Е.М. Адсорбционные ... ... ... // Укр. Хим. Журн. -2010. -Т. 76,- № 9. - С. 31-33.
21. Сухшивили С.А., ... А.С., ... А.А., ... О.С., Кабанов
В.А. // Экстремальная температурная зависимость скорости адсорбции
поликатиона на поверхности отрицательно заряженного ... ... ... -1988. -Т. 302. -№ 1. -381 ... ... Г.Д. ... ... сорбентов для очистки сточных
вод металлургического производства // Экологическая образование в
Казахстане. -2010. -№4. ... ... Н.Ф., ... Б.Г., Смола В.И. Стерина Р.М. Методы очистки
сточных вод и газовых выбросов с применением природных сорбентов.
М.: ВИЭМС, - 1979. -. 186 ... ... А.А., ... З.А., ... А.Қ. ... ... ауыр
металдардан тазалау үшін қолданылатын сорбенттерді жаңа ... ... ... ... ... ... студенттер мен жас ғалымдардың
халықаралық конференциясы. Алматы, ҚазҰУ. - 2010. – Б. 299.
25. Сұлтанбек Ұ., ... Б.А., ... М.К. ... ... ... мыс және мырыш иондарынан динамикалық жолмен
тазалау // ... ... ... ... ... мен ... ... конференциясы. Алматы, ҚазҰУ. -2010. -125 б.
26. Дудина С.Н., Кирюшина Н.Ю.. ... ... глин ... ... ... растворов от ионов никеля и железа
// Экология и промышленность Росии. - 2008. - С. ... ... Г.К., ... А.С., ... С.К., ... ... и сорбционные свойства композиционных полимерных гидрогелей
для селективного извлечения ионов урана, ... и ... // ... ... Сер. хим. ... -2010. -С. ... Рахнянская А.А., Пебалк И.Д., Орлов В.Н., Грицкова И.А., Прокопов
Н.И., Ярославов А.А. Контролируемая ... ... на ... ... ... частиц //
Высокомолекулярные соединения, Серия А, -2010, -Т. 52, -№ 5, ... ... Н.А., ... Т.Е., ... В.А., ... С.А. ... ... на равновесную сорбцию ионов Zn(II) и Cd(II)
полимерами на основе целлюлозы // Изв. ... ... и ... . -2002. - Т. 45. -Вып. 4. -С. 131-133.
30. Ставицкая С.С., Миронюк Т.И., Картель Н.Т., Стрелько В.В. // ... -Т. 74. -№ 4. -С. ... ... Т.Е., Козлов В.А., Одинцова О.И., Кротова М.Н., Гагина
А.Н. Сорбция ... меди ... ... ... ... ... //
Журнал прикладной химии. -2010. -Т. 83. -Вып. 7. -С. 1068- 1072.
32. Никифорова Т.Е., Козлов В.А., Родионова М.В. ... ... ... -№ 4. -С. ... ... Т.Е., ... В.А., ... М.В. Особенности сорбции
ионов ... ... ... сорбентом из водных сред//
Журнал ... ... -2010. -Т. 83. -Вып. 7. -С. ... ... В.Г., ... Л.А., Плотников Е.П., Баранников А.А.,
Кербер М.Л., Fischer H.R. ... ... ... ... ...... // ... - 2003. – Т. 45, № 6. - С. 944-954.
35. ... Э.Г. ... и ... ... ... – М.:
Университетская книга, Лотос, 2006. – 376 с.
36. Мофа Н.Н. ... ... ... ... ... возможности и ... // ... ... ... ... -№3 (47), -С. ... ... Н.Ю., Бревнов П.Н., Гринев В.Г., Кузнецов С.П., Позднякова
И.В.,Чвалун С.Н., Синевич Е.А., ... Л.А. ... на ... ... и слоистых силикатов методом
интеркаляционной полимеризации // Высокомол. соед. - 2004. - Т.(А)
46. -№ 6. - С. ... ... А.Д. ... и интеркаляционная химия гибридных органо-
неорганических нанокомпозитов // Высокомол. соед. - 2006. - Т.(С)
48. -№ 7. - С. ... ... O.E., Andreeva A.S., Khokhlov A.R. Effect of the ... charged units on the ... separation in amphiphilic
polyelectrolyte hydrogels // Langmuir. -2003. -V.19. -№18. -P.7240-
7248.
40. Платэ Н.А. О некоторых перспективных ... ... ... ... // ... ... -Том (А) 32, -1990, -№9, -1803 с.
41. Бритов В.П., ... В.В., ... О.О., ... ... смешение в процессах получения и ... ... ... // ... ... ... -Т.77, ... с.
42. Новокшонова Л.А., Мешкова И.Н. Иммобилизация металлоценовых
катализаторов полимеризации олефинов и ... ... ... ... соед., Серия А, -1994, -Т. 36, -№4,
-629 с.
43. Зайцева Н.Л., Родзивилова И.С., Кононенко С.Т., ... ... ... ... ... на ... ... // Пластические массы, -2003, -№1, -С. 25-27.
44. Гиясова Н.Н., Тешабаева Э.У., Абдурахманов А.А., ... ... Н.М. ... ... ... ... материала
с одновременным армированием // Композиционные материалы, Ташкент,
Узб. Научно–технический производственный журнал, -2001, -№2, -С. ... ... В. В. ... пластических масс, М., 1972.
46. Кац Г., Милевски Д. Наполнители полимерных материалов. М.: Химия,
1981, -736 ... ... Е.Е., ... А.М., ... С.М., ... Н.А.,
Джусипбеков У.Ж. Полимерная композиция на основе природного цеолита
для получения органоминерального анионита // ... ... -2004, ... ... Т.М., ... И.Н., ... Н.Т., ... Н.Ю., Гульцева
Н.М., Гринев В.Г., Новокшонова Л.А. Синтез и свойства полиэтиленовых
композиций с ... ... // ... ... ... ... -Том 40, -№7, -С. ... Ковалева Н.Ю., Бревнов П.Н., Гринев В.Г., КузнецовС.П., Позднякова
И.В., ... С.Н., ... Е.А., ... Л.А. ... на ... ... и слоистых силикатов методом
интеркаляционной полимеризации // Высокомол соед., Серия А, -2004,
-Том 46, -№6, -С. 1045-1051.
50. ... Е.Н., ... М.А., ... В.А., ... Ю.Н., ... ... H.R., Разумовская И.В. Структура и деформационное поведение
нанокомпозитов на основе ... ... ... и
модифицированных глин // Высокомол. соед., Серия А, -2003, -Том ... -С. ... ... В.Г., Цамалашвили Л.А., Плотников Е.П., Баранников ... М.Л., Fischer H.R. ... ... ... нанокомпозитов полипропилен – глина // Высокомол.
соед., Серия А, -2003, -Том 45, -№6, -С. ... ... Е.Н., ... А.А., ... В.А., Шклярук Б.Ф.,
Цамалашвили Л.А., Fischer H.R., Разумовская И.В. ... ... ... ... на ... ... и
модифицированных глин // Высокомол. соед., Серия А, -2003, -№11, -С.
1885-1899.
53. Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. Синтез ... ... ... ... ... // Пластические массы.
-№10, -2005, -С. 27-29.
54. Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. ... ... ... природного бентонита // ... ... -2005,- ... ... В.А., Зубова Т.А., Бахов Ф.Н., Баранников А.А., Мерекалова
Н.Д., Королев Ю.М., Антипов Е.М. ... ... ... Na+- ... ... смешанием в расплаве // Статьи,
Российские ... -том 2,- № 1-2, -2007, -С. ... ... А.Д. ... полимер неорганические нанокомпозиты //
Успехи химии, -69 (1),- 2000, -С. 60-83.
57. Евсикова О.В., Стародубцев С.Г., Хохлов А.Р. ... ... ... ... ... на ... полиакриламидного геля и
бентонита натрия // Высокомол. соед., Серия А,- 2002, -Том ... ... ... В.А., ... С.Ю., ... А.М., Маринин Д.В., Сергиенко
В.И. Синтез и ... ... ... на основе наноразмерных латексов, ... ... ... ... ... государственного технического университета» ,- № 1
(3),-2010, -С. 19-29.
59. ... Н.И., ... Н.Я., ... А.М. Композиционные материалы на
основе бинарных смесей бромбутил- и бутадиен-нитрильного каучуков с
полиизопреном // Пластические массы, -2004 -№6, -23 с.
60. ... А.М., ... У.Ж., ... С.М., ... А.Д.
Полимерные композиты на основе органоминеральных систем // Тез.
докл. XVII Межд. научно-техн. конф. "Конструирование и ... ... из ... ...... - ... 14-16.
61. Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., Товасаров А.Д. ... ... ... ... бентонита // Пластические массы. -
2005. - №6. - С. 51-53.
62. Ергожин Е.Е., Акимбаева А.М., ... А.Д. ... ... на
основе химически модицированного бентонита // Пластические массы. -
2005. - №10. - С. ... Сало Д.П., ... Ф.Д., ... Н.Н. ... ... ... и ... - Киев: Наукова думка, 1969. - 223 с.
64. Қайралапова Г.Ж. ... сазы мен ... ... жаңа ... ... заттардың
тасымалдаушыларын синтездеу және ... // ... 2009. –Б. ... Guowei D., Adriane K., Chen X.Z., Jie C., Yinfeng L. PVP magnetic
nanospheres: ... in vitro and in vivo ... Int. J. Pharm. -2007. -V. 328. -№ 1. -P. ... ... Н.Р., Бабак В.Г., Вихорев Г.А. и др. Новый подход к
созданию ... с ... ... ... // Вестн. МГУ. Сер.2. Химия, -2000. - Т.41, - №6. - С.423-
425.
67. Рахнянская А.А., Пебалк И.Д., ... В.Н., ... И.А., ... ... А.А. ... ... ... на поверхности анионных латексных частиц // ВМС, ... ... том 52, -№ 5, -С. ... ... М.Қ. Дәрілік препараттарды иммобилизациялау. –Алматы:
Қазақ Университеті, 2006. -167 б.
69. Сало Д.П., ... Ф.Д., ... Н.Н. ... ... ... и ... - ... Наукова думка, 1969. - 223 с.
70. Тарасевич Ю.И., Овчаренко Ф.Д., Адсорбция на глинистых минералах.
Киев: Науково ... ... ... ... Г.Ж. Бентонит сазы мен поликарбон қышқылдары негізіндегі
жаңа органо-минералды ... ... ... ... ... ... ... 2009.-121 б.
72. Щипунов Ю.А., Силантьев В.Е., ... И.В. ... ... ... ... ... заряжением
макромалекул полисахарида. 1. Гидрогели // Коллоидный журнал, -2012,
-Том 74, № 5, -С. 654-662.
73. ... М.Қ. ... ... ... –Алматы:
Қазақ Университеті, 2006. -167б.
74. Багровская Н.А., Никифорова Т.Е., Козлов В.А. Закономерности ... ... и ... ... ... из ... растворов
электролитов // Журнал физической химии. 1999. Т. 73. №8. С. ... ... E.P. ... of ... and Polymer-Slikat
Nanocomposites // Journal of Fire Sciences. - 2005. – Vol.23, - ... – P ... ... Н.Р., Бабак В.Г., Вихорев Г.А. и др Новый подход к
созданию материалов с ... ... ... // Вестн. МГУ. Сер.2. Химия, 2000. - Т.41, - №6. - С.423-
425.
77. ... Т.С. ... ... на образование флокуляционных
структур в суспензиях бентонитовых глины // Коллоидн. журн. – 1998.
- Т. 60, - № 1. – С. ... ... П.М., ... С.Д., ... Н.В., ... Ю.В. ... ... поливинилового спирта методом ИК-спектроскопии
// Высокомол. соед. – 1999. - Т. 41Б, - № 5. - С. ... ... Г.Б., ... Г.С. ... ... ... ... и методы их измерения // Тбилиси: Мецниереба.
- 1969. - 963 с.
80. Toktabayeva A.K., Beisebecov M.K., Abilov J.A., ... ... K.A. Research of ... ... by ... polyacrylamid gels // Int. Microsymp. "Colloid and surfaces". -
Almaty, 1998. - P. ... ... А.К., ... Ш.Н., Жунусбекова Н.М. Иммобилизация
лекарственных веществ гелями поликарбоновых кислот и полиакриламида
// Тез. докл. респ. конф. молодых ученых ... XXI ... ... ... ... Г.М., ... В.И. ... обменно-адсорбционных свойств
монокарбоксилцеллюлозы // Журнал прикладной химии. 1958. Т. 31. №5.
С. 913-937.
83. Саршешева А.М., Қайралапова Г.Ж., ... Ш.Н., ... ... Ж.А. Поликарбон қышқылдары мен бентонит сазы негізіндегі
композицияларының металл тұздары ерітіндісіндегі ... ... ... ... ... -№1 (65). -2012. –С. 374-379.
84. Полуляхова Н.Н. ... ... и ... ионного обмена
катионов металлов на новом фильтрующем материале // ... ... ... ... С. 142-148.
85. Мисин В.М., Майоров Е.В. Извлечение тяжелых ... из ... ... с ... ... хемосорбционных
материалов // Вода: химия и экология, №3, 2012. С. 42-47.
86. ... Н.А., ... Т.Е., ... В.А. ... ... на ... ... Zn(II) и Cd(II) полимерами на
основе ... // ... ... ... 2002. Т. 72. Вып. 3. С. ... ... С.И., Ковалев С.В., Абоносимов О.А., Кормыльцин Г.С. Влияние
концентрации и температуры водного ... ... ... ... свойства полимерных мембран // Конденсированные среды и
межфазные границы, Том 9. №2, 2007. С. 134-138.
88. Когановский А.М., ... Т.М., ... В.А. ... ... // К.: ... ... 1977. 223с.
89. Поддубная И.В., Луцевич И.Н., Тихомирова Е.И., Чикарев В.Н. ... ... ... бисчетвертичных аммониевых солей
в водных объектах // Фундаментальные исследования №8, 2007. С. ... ... Г.С., ... М.Г., Кудайбергенов С.Е. Термо және рН-
сезімтал ... ... ... гидрохлориды мен рихлокаин гемисукцинатының гидрогельдер
матрицасынан шығу кинетикасын зерттеу. // Труды IV ... ... по ... и ... ... ... 2008. – С. ... Savintseva S.A. // Materials of the 3rd Cesio ... ... London, 1992. P. ... ... Ф.А., ... С.А., ... И.Б., Колосанова В.А.
Адсорбция катионных ПАВ на оксидах алюминия и кремния // ... ... ... в ... 2008. С. ... ... Г.Ж. Полиамфолитные гидрогели сополимеров винилового эфира
моноэтаноламина и ... ... в ... ... с
ионами меди и поверхностно-активными веществами. 2009.
94. ... А. ... ... сточных вод, растворов и газов // Л.:
Химия. - 1983. - 295 с.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абыралы, Сарыкөл петроглифтері7 бет
Беттік активті заттар3 бет
Қонақ үйдегі фитодизайн.19 бет
Іріңді жара қоздырғыштары қатысында сорбенттің эфференттік белсенділігін зерттеу33 бет
Астық түйір массасының қасиеті3 бет
Астық түйірлері массасының физикалық қасиеті8 бет
Астықты және өнімдерді қайта өңдеудің физикалық қасиеттері13 бет
Ағаш сорбенттердегі ауыр металдар (Pb II, Hg I, Hg II, Cd II) сорбциясы56 бет
Карбонизделген сорбенттің регенерациялық және жара жазушы қасиеттерін зерттеу32 бет
Карбонизделген сорбенттің регенерациялық және жара жазушы қасиеттерін зерттеу туралы49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь