Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясы

ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕРДІҢ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІҢ ТҮСІНІГІ, МӘНІ ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТТІҢ ФУНКЦИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қазіргі кездегі мемлекеттің түсінігі, мәні және әлеуметтік тағайыны ... ... ... ... .
Мемлекеттің функциясының теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қазақстан Республикасы егеменді мемлекет ретінде келелі мәселелерді шешудегі орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2. АДАМЗАТТЫҢ КЕЛЕЛІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІҢ ФУНКЦИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Fаламдық мәселелердің қалыптасуы және олардың кұқықтық реттелуі ... ... ... ..
Келелі терроризм мәселесі және оны мемлекеттік.құқықтық тұрғыдан шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Ғаламдық экологиялық мәселелер және оларды мемлекеттік.құқықтық жолмен шешу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Диплом тақырыбының өзектілігі. Тақырып «Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясына» арналған.
Адамзат XXI ғасырға аяқ басар кезде әртұрлі келелі әрі ауқымды сипаттағы мәселелермен кездесіп отыр. Бүгінгі таңдағы келелі мәселелер әлемде болып жатқан эволюциялық үрдістерге біздің көзқарасымызды өзгертіп отыр. Атап айтқанда экологияляқ апаттардың жиі шиеленісуі, демографиялық өнімсіздік сияқты, экономиқалық дағдарыс секілді, азық-түлік мәселесі, қылмыстық көріністер оның ішінде терроризмнің дамуы, есірткі тасымалдау және пайдалану қылмысының қалыптасуы, жезөкшелік және т.б. пайда болуы секілді келелі мәселелер орын алуда.
Келелі мәселелер бұл бүкіл жер шарындағы адамзатты, мемлекеттерді ойландыратын, ауқымды түрде сипатталатын және бір адаммен, бір мемлекетпен шешуге жатпайтын, керісінше барлық халықпен, барша мемлекеттермен шешілуі тиіс жалпықауымдық мәселелер болып табылады.
Келелі мәселелер бір - бірімен тығыз байланысты. Мысалы, экологиялық мәселені шешу экономиқалық мәселенің шешілуінсіз мүмкін емес, елдің экономиқалық тұрғыдан қалуы халық саны мәселесіне әкеліп соғады.
Жалпы тақырыптың, зерттеу жұмысының өзектілігі аталмыш келелі мәселелердің алдын - алуына, жол бермеуінде, атап айтқанда мемлекеттер, халықаралық ұйымдар, үкіметтік емес ұжымдар және барша қоғам тарапынан маңызды шешімдерді талап етуімен көрініс табады.
Мемлекеттің әрбір даму кезеңінде оның қызметі туралы мәселелер мемлекттің жалпы теориясында ең бір маңызды сұрақтардың бірі болып табылады.
Қазіргі заманның келелі мәселелері - экологиялық, терроризм, демографиялық, экономиқалық және т.б. жалпы адамзаттық құндылықтардың талаптық мүдделердің үстінде тұрғанын көрсетіп, оны елдің мемлекеттік аппаратын мақсат - міндеттерін шешуші етіп қояды.
Аталған ғаламдық мәселелер мемлекеттің ішкі және сыртқы функциясына да жатады.
Мемлекеттің басты қызметтендіру фукциясы: адамның игілігіне, оның материалдық, жеке, өнегелік, жетістіктеріне жоғарғы құқықтық және әлеуметтік қорғалуына бағытталған.
Мемлекет адамның мүддесін қорғауды және сақтауды қамтамасыз ету керек. Мемлекет тек адам арқылы қоғамдық жетістікке ықпал жасай алады және қоғамдық қатынастардың барлық жүйесін реттейді. Қоғамымызда болып жатқан құбылыстардың нысанына қарай адамзаттың мұндай келелі мәселелерін өз зерттеу жұмысымда екі түрін қарастырғанды жөн көрдім. Олар - терроризм және экологиялық мәселелері болып табылады.
Мемлекеттің әлемді қамтамасыз ету және әлемдік тәртіпті ұстану функциясы - бұл ретте әлемде халықаралық қылмыстылық аяқ жайып отыр. Ол қылмыстылыққа атап кеткендей бүкіл дүниежүзін дүр сілкіндіріп жатқан терроризм мәселелері, есірткі заттарын тарату, сонымен қатар ядролық қарулардың болуы сияқты мәселелерді жатқызуға болады.
        
        «Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясы» тақырыбына
арналған
Реферат
Бұл жұмыс кіріспеден, екі ... ... және ... ... ... тақырыптың зерттеудегі өзектілігі, зерттеудің
мақсаты, міндеттері, теориялық маңыздылығы, дипломдық жұмыстың құрылымын
ашып ... ... ... мемлекеттің түсінігі мен мемлекеттің
мәніне, әлеуметтік тағайынына және мемлекет функцияларының ... ... - бұл ... бір аумақ шеңберінде халықты ырқына көндіріп
отыратын, бүкіл қоғам атынан ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... мен ереже -қағидаларын шығарып қабылдайтын,
халықтан салық жинайтын саяси ұйым. Мемлекеттің әлеуметтік тағайынына ымыра
құралынан, қарама - ... ... ... ... әр тұрлі
таптарында келісім мен ... ... ... ... қызметін
жүзеге асыруынан, жалпы әлеуметтік бағыттылықты қамтамасыз етуден тұрады.
Мемлекеттің функциясы-мемлекеттің мәні мен әлеуметтік тағайынынан
көрініс ... оның ішкі және ... ... ... ... ... - ... замандағы келелі мәселелердің түсінігі, мәні,
қоғамдағы орнына арналады. Келелі мәселелер - бұл қоғамның әр бір ... ... ... Жер ... халықтың
біріктіретін, адамзат қызметінің нәтижесінде пайда болатын адамзаттың
тіршілігі мен даму ... ... - ... ... терроризм, экологиялық
мәселелері қарастырылады. ... ... ... адамзаттың келелі
мәселелерін белгілеу, оның пайда болу жайларын анықтау, оны шешу жолдары
және мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... қолданылады: мемлекет, мемлекеттің
функциясы, келелі мәселелер, терроризм, террорлық актілер, терроршылдық,
халықаралық ... ... ... экологиялық дағдарыс,
радиоэкологиялық, радиация, құқық, және заң.
Жұмыс 62 беттен тұрады.
ГЛОССАРИЙ
Биологиялық әртұрлілік - бір тұр ... ... ... ... жүйелердегі жануарлар мен өсімдіктер дүниесі объектілерінің әр
тұрлілігі.
Биологиялық ресурстар - ... ... ... ... бөліктері, популяциялар немесе экологиялық жүйелердің адамзат үшін
нақты немесе ... ... ... ... бар кез келген басқа да
биотиқалық ... - ... ... бір ... ... ... екендігін
куәландыратын, адамзат қызметінің нәтижесінде пайда болған, халық пен
мемлекеттерді біріктіретін ... ... мен даму ... орта - ... ... Жердің озон қабатын, жер бетіндегі
және жер астындағы суларды, жерді, жер ... ... мен ... ... - ақ ... ... ... туындайтын климатты қоса
алғанда, табиғи және жасанды объектілердің жиынтығы.
Қоршаған ... ... ... ресурстардың жұтандауы мен
сарқылуы немесе тірі ... ... ... ... етіп ... ... ластау немесе табиғи ресурстарды
белгіленген нормативтерден артық алу.
Мемлекттің функциясы - мемлекеттік қызметтегі алдағы қойған мақсаттарды
шешу жолындағы ... ... - ... ... ... бұзуға әкеліп соғатын,
оның ішінде аумақтың белгілі бір ... ... ... ... ... ... әрекетті жоспарлаумен дайындауға бағытталған
қылмыстық тәртіпке ұлттық заңдармен қудалануға ... ... бір ... ... - ... қаза ... ... зиян әкелетін, қоғамға
қауіпті басқа зардаптардың болуына, жарылыс жасауға, өрт ... ... ... ... ... ... ... ететін әлеуметтік
саяси құбылыс.
Экстремизм - зорлық әдіспен билікті басып алуға ... ... ... ... ... - ақ күштеп мемлекеттің конституциялық құрылысын
өзгертуге және қоғамдық қаіпсіздікке қол сұғуға және ... ... ... ... ... ... заңдармен қудалануға жататын белгілі
бір ... ... ... қауіпсіздік - жеке адамның, қоғамның және мемлекеттің
өмірлік маңызды мүдделері мен ... ... ... ... ... әсер ету ... туындайтын қатерлерден қорғалуының жай -
күйі.
МАЗМҰНЫ
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН ... ... ... МЕМЛЕКЕТТің ТҮСІНІГІ, МӘНІ ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТТІҢ ФУНКЦИЯСЫ
............................................................................
..
Қазіргі кездегі мемлекеттің ... мәні және ... ... ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді
шешудегі
орны........................................................................
.....................................
2. АДАМЗАТТЫҢ КЕЛЕЛІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... және ... кұқықтық реттелуі
..............
Келелі терроризм мәселесі және оны мемлекеттік-құқықтық тұрғыдан ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... - Америка Құрама Штаттары
БҰҰ - Біріккен Ұлттар Ұйымы
ЖҚТБ - Жұқтырылған қорғаныш тапшылығы белгісі
МАҒАТӘ - ... ... ... ... агенттік
ТМД - Тәуелсіз Мемлекеттер Достығы
НАСА - Астронавтика мен Ғарыштық кеңістік жөніндегі ұлттық басқарма ШҰҚ -
Шанхай ұйымының қауымдастығы
ЮНЕСКО - Білім, ғылым және ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Тақырып «Адамзаттың келелі мәселелерін
шешудегі мемлекеттің функциясына» арналған.
Адамзат XXI ғасырға аяқ ... ... ... ... әрі ... мәселелермен кездесіп отыр. Бүгінгі таңдағы келелі мәселелер
әлемде болып ... ... ... біздің көзқарасымызды өзгертіп
отыр. Атап айтқанда экологияляқ апаттардың жиі шиеленісуі, демографиялық
өнімсіздік сияқты, ... ... ... ... мәселесі,
қылмыстық көріністер оның ішінде терроризмнің дамуы, есірткі тасымалдау
және пайдалану қылмысының ... ... және т.б. ... ... ... ... орын ... мәселелер бұл бүкіл жер шарындағы адамзатты, ... ... ... ... және бір ... бір мемлекетпен
шешуге жатпайтын, керісінше барлық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Келелі мәселелер бір - бірімен тығыз байланысты. Мысалы, экологиялық
мәселені шешу ... ... ... ... ... ... тұрғыдан қалуы халық саны мәселесіне әкеліп соғады.
Жалпы тақырыптың, зерттеу жұмысының өзектілігі аталмыш ... ... - ... жол ... атап ... мемлекеттер,
халықаралық ұйымдар, үкіметтік емес ұжымдар және ... ... ... ... ... ... көрініс табады.
Мемлекеттің әрбір даму кезеңінде оның қызметі туралы ... ... ... ең бір ... ... бірі ... заманның келелі мәселелері - экологиялық, терроризм,
демографиялық, экономиқалық және т.б. ... ... ... мүдделердің үстінде тұрғанын көрсетіп, оны елдің мемлекеттік
аппаратын ... - ... ... етіп ... ... ... ... ішкі және сыртқы функциясына да
жатады.
Мемлекеттің басты қызметтендіру фукциясы: адамның игілігіне, ... ... ... жетістіктеріне жоғарғы құқықтық және
әлеуметтік қорғалуына бағытталған.
Мемлекет адамның мүддесін қорғауды және ... ... ету ... тек адам ... ... жетістікке ықпал жасай алады және
қоғамдық қатынастардың барлық жүйесін реттейді. Қоғамымызда ... ... ... қарай адамзаттың мұндай келелі мәселелерін
өз ... ... екі ... ... жөн көрдім. Олар ... және ... ... ... табылады.
Мемлекеттің әлемді қамтамасыз ету және әлемдік тәртіпті ұстану
функциясы - бұл ретте ... ... ... аяқ ... отыр. Ол
қылмыстылыққа атап кеткендей бүкіл дүниежүзін дүр ... ... ... ... ... ... ... қатар ядролық
қарулардың болуы сияқты мәселелерді жатқызуға болады. Халықаралық құқықтық
тәртіпті ... ... ... ... ... туралы халықаралық
шарттар, және химиялық қаруды тоқтату және жою сияқты Конвенциялар маңызды
құрал болып табылады.
Мемлекеттің экологиялық функциясы - адам мен оның ... ... ... ... ... ... ... табиғатқа келелі
ықпалын айқындайды.
Бүгінгі таңдағы батыс мемлекетттер қоршаған ортаның ластану мәселесін
жеткілікті ... ... ... Ал біздің Кеңестік дәуірден қалған
мемлекеттерде келелі мәселелер өршуде. Бұл ... ... аса ... ... ... және оның ... ... пайдалануға,
қоршаған ортаны сауықтыру бойынша бағдарламалар жасауға, ... ... ... ... ... және ... қаржыландыру сияқты
мәселелерге аударуы тиіс.
Аталмыш мәселелер халықаралық, сонымен бірге ұлттық ... ... ... ... деңгейде атап кеткендей халықаралық ... ... Оның ... ... ... Ұйымын белгілемесек қателік
болады. Зерттеу жұмыстың ішінде аталған келелі мәселелерді ... ... ... ... Ұйымының шарттарына, шешімдеріне, Конвенцияларына,
революцияларына бөлінген.
Қазақстан Республикасы көптеген келелі мәселелермен кездесіп отыр. Оның
ішінде экологиялық ... де, ... ... ... де
қақтығысқалы отыр.
Бүгінгі таңда елімізде экологиялық ахуалдың күрт нашарлауы, радиациялық
сәуленің көбеюі, атмосфераның ластануы, радиоактивтік қалдықтардың ... ... ... ... мәселелер бүгінгі күндерде жан ушықтыруда және тақырыбымның
өзектілігі осыда деп есептеуге ... ... ... дәрежесі. Мемлекет, оның мәні мен тағайыны
түсініктерінің мәселелері алғашқы ... ... ... және заңгерлердің назарында болды.
Аристотель, Платон, Ш.Л. Монтескье, Ж.Ж. Руссо, А. Радищев, Әл-Фараби
секілді антиқалық және ... ... ... еңбектерінде
мемлекеттің тағайыны мен оның функциясы туралы ойлар айтылған.
Қазіргі кездегі мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... ... түрде зерттелген, ол еңбектері «Сындарлы он ... «XXI ... және т.б. ... ... он жыл» кітабы бүгінгі таңдағы
ең негізгі және маңызды - ... және ... ... ... Осы еңбекте Қазақстан жаһанданудың барлық жағымды және жағымсыз
жақтарының әсерін көруде деп көрсетіледі.
Мемлекет жалпы теориясы мен ... ... ... ... құқық теориясының проблемаларымен айналысатын танымал қазақ және орыс
заңгер - ғалымдарының еңбектерінде қарастырылған. ... ... үлес ... орыс ... қатарына БачилоМ.Л., Джунусов М.С.,
Ефимов В.И., ... В.И., ... А.И., ... И.Ю., ... И.А. және т.б.
жатады.
Мемлекет теориясына маңызды үлес ... ... ... ғалымдары
болып: Сартаев С.С., Зиманов С.З., Сапарғалиев F.C., Баймаханов М.Т., Ким
В.А., Кенжалиев З.Ж., Ибраева А.С., ... В.А., ... Б.А. ... ... ... мен міндеті. Дипломдық жұмыстың басты мақсаты
адамзаттың ... ... шешу және ... ... ... мемлекеттің функциясын дербес функция ретінде қарастыру, Қазақстан
Республикасының осы функцияны орындаудағы құқықтық негіздерін ... ... ... ... ... міндеттер қойылған:
1. қазіргі кездегі мемлекеттің мәнін және әлеуметтік тағайының
анықтау;
мемлекет функциясының топтастырылуын, ... ... ... ... мен ... ... ғаламдық проблемаларын реттеудегі ... ... ... ... проблемаларын реттеу үшін негіз болып ... ... ... ... ... ... ... функциясын жетілдіру мақсатында тәжірибелік ұсыныстар жасау.
Диплом тақырыбының объектісі мен ... ... ... ... ... және ... мемлекеттермен ынтымақтастықты қамтамасыз етуге
бағытталған қазіргі кездегі мемлекеттің функциясы табылады. Осы ... ... пәні ... оған ... ғаламдық мәселелерін
реттеу мен шешуге ... ... ... ... ... ... ... теориялық және тәжірибелік маңыздылығы. Зерттеу жұмысы
нәтижелерінің теориялық маңызы адамзаттың ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдарды,
пікірлерді толықтырумен көрінеді.
Зерттеу жұмыстың ... ... ... жоғарғы оқу
орындарда, заңтану мамандығында мемлекет және құқық теориясы, ... ... және ... ... ... Республикасының
Конституциялық құқығы пәндері бойынша дәріс жүргізу ... ... ... ... Жұмыстың жаңалығын келесідей түрде көруге
болады:
аталған тақырып толық ашылайын деп отыр;
адамзаттың ғаламдық мәселелері зерттеудің ... ... жан - ... отыр;
- жұмыста аталған мемлекеттің функциясын ... ... ... ... ... отыр.
Дипломдық жұмыс өз құрылымы бойынша рефераттан, ... екі ... ... ... және ... ... тұрады.
1 ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІҢ ТҮСІНІГІ, МӘНІ ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТТІҢ
ФУНКЦИЯСЫ
1.1 Қазіргі кездегі ... ... мәні және ... ... ... ... ... ретте мемлекетке түсінік
бере отырып, оның ... ... ... ... жөн ... деп
ойлаймын. Өйткені аталған тақырып келелі мәселелердің шешуіндегі
мемлекеттің ... ... ғой, ал ол ... ... ... оның
мәніне, жүргізетін саясатына бағытталған.
Күні бүгінде мемлекеттің ... сан ... ... ... ... ... әлі ... дейін таптық қарама - қайшылықтың
өкілі ретінде талқылайды, ... - ... ... ... ... ... ... көреді. Осыдан оның мәнін ... ... ... - ... ... мәні ... те болады, ал
екіншіден - ол делдалды қызмет атқаратының көреміз.
Толығымен айтқанда мемлекет белгілі бір аумақта әрекет ... ... ... ... әрекет ететін, өз аумағында жалпыға міндетті ... ... ... ... және осы ... ... қамтамасыз ету
үшін күштеу аппаратына ие саяси ұйым ... ... ... ... - ол
негізгі мақсаты қоғамды ... ... ... ... ету,
азаматтардың куқықтары мен бостандықтарын қорғау болып табылатын көпшілік
саяси ... ... ... ... ... ... саяси билікті - мемлекеттің негізгі белгісі
екендігін және оның мәнінінің ... ... ... ... мәні ... ... саяси билігінің ұйымдастырылуы болып табылады.
«Саяси билікті, - Карл Маркс пен Фридрих Энгельс, - бір ... ... ... күштеу арқылы басу» - деп жазған. Ф.Энгельс -«Мемлекетті ... ... ... ... ... деген мұны неге айтып отырмыз
десек? - ... ... және ... мәнін айту үшін айтып
отырмыз.
Әр бір мемлекет таптық міндеіттерді шешумен ... ... ... де ... Мемлекеттің жалпы адамзаттық тағайыны кең тұрғыдан
алғанда әлеуметтік ымыра құралынан, қарама қайшылықты ... ... ... таптарында келісім мен ынтымақтастық болуынан мемлекеттің
барлық қызметін жүзеге асыруынан, жалпы әлеуметтік бағыттылықты қамтамасыз
етуден тұрады. [2,0.85-87].
Мемлекет - ... ... ... және ... ... қоғамның
тіршілік - тынысын қамтамасыз ... оған ... ... ... жасауға ұмтылатын адамзат қоғамын ... ... тән ... белгілері мен қажетіне, сондай - ақ өзіндегі аса ... ... ... экономиканы дамытудың,әлеуметтік-саяси,
рухани, ұлтаралық және жеке адамдардың арасындағы қатынастардың ... ... ... қатысып, қоғамдағы істердің жағдайына белсенді
түрде әсер ете алады.
Мемлекет тек өзіне ғана тән ... әсер ету ... ... бар ... ... ... сипатталады. Соның арқасында оны
қоғамда, ұйымда, құрылымдар мен институттарда ... етін ... ... ... күрделі саяси организм ретінде ұғынамыз.
Көрсетілген негізгі жағдайлар біздің ... ... ... ... табуы керек. Өзінің көрінісін тапқан құбылыстың
күрделілігі мен көп ... ... оның ... болуы мүмкін емес.
Мемлекет дегеніміз - адамзат қоғамы дамуының нәтижесінде пайда болған
саяси ұйым.
Мемлекет - қоғамды басқару міндетін атқаратын, адамдардың, ... ... - ... ... ... ... қабылдайтын
саяси ұйым.
Мемлекет - қоғамның саясатын ... ... ... ... ... - ... ұйым. Қоғамда көптеген саяси ұйымдар болуы
мүмкін. Бірақ мемлекет - ... ... ... ... негізінен, соның
атынан, қоғам үшін қызмет істейтін саяси ұйым. Мемлекет ... ... ... де, ... мемлекеттермен қатынастарда да қызмет
атқарады.[3,33-38 бб.].
Сондықтан мемлекеттің қоғам ... ... және ... әсер ... ... және ... ... ұйымдардан оны ажырататын белгілері бар.
Оларға жататындар мыналар: Мемлекеттік ... ... ... бірі - ол ... ... ... ... оларға
бағынышты емес. Мемлекет ... ішкі және ... ... ... өз еркімен жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ішкі және ... саясатын өзі жүргізеді.
2) Билеуші органдар. Мемлекеттің ерекше ... ... ... ... ... тек ... қызметімен шұғылданатын
шенеуніктер (қызметкерлер) болады. Қоғамдағы заңды ... ... ету үшін ... ... ... ... Сыртқы жаулардың
жансыздарынан сақтану үшін қарсы барлау органын ұйымдастырады. 3) ... ... ... ... ... оның арнаулы
материалдың қоры болады.
Ол жасау үшін мемлекет алым - ... ... және оны ... ... өзінің тұрағы, аумағы болады. Сол аумақта мемлекет кұрылады, өз
қызметін атқарады, билік жүргізеді. Өз аумағының тұтастығын мемлекет барлық
күш-қуатын ... ... ... ... ... ... аумағы
басқаруды тиімді жүзеге асыру үшін әкімшіліктерге бөлінеді. Халық әкімшілік-
аумақтық бөліктерге бөлініп тұрғандықтан, ... ... ... ... ... 5) Мемлекеттің күрделі белгілерінің бірі ... ... ... оларды қажетті қалыпқа салып, тәртіп
орнату үшін құқықтық ... ... ... ... қабылдайтын
мемлекеттің тиісті өкілеттігі бар органдар болады. Сол құқықтық нормалардың
жиынтығы мемлекеттің құқықтық ... ... ... ... мемлекеттің алатын орны өте зор, өте
жауапты.Мемлекет,саяси партиялармен бірігіп қоғамның ... ... ... ... және сол ... жұмыстың басым ауыртпалығын
мемлекет өз мойынына ... ... бұл ... ... ... ... сипаттамасы, мазмұны. Мемлекеттің қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... күші бар құқықтық нормалар
арқылы жүргізеді;
мемлекет ... ... ... ... ... ... ... мемлекет ішкі - сыртқы істерді атқаруға, егеменді тәуелсіз аппарат.
Мемлекет қоғамның саяси ... ... ... ... ... ұжымдарды біріктіріп, көмек жасап отырады.
Мемлекет барша елдің ресми өкілі болып саналады, ... ол ... да ... ерекше бөлшектерге бөлмей қоғамнаң, ... ... үшін ... ... ... ... даму барысында
қалыптасқан, тек оның өзіне ғана тән құрылымы бар. Мемлекет өз ... үшін ... ... ... ол ... ... ... жүйенің
басқа бөлшектерінің мұндай құрылымы болмайды.[4,57-58 бб.]
Қазіргі кездегі мемлекет машина, қару, мәжбұрлеу механизмі ғана ... ... ... ... ... рөл ... үлкен әлеуметтік
және мәдени құндылық. Мемлекет өзімен әлеуметтік тәртіп, тұрақтылық
әкеледі.
Мемлекетке ... ... ... көзқарас бүгінгі таңда өте маңызды, ол
мемлекеттің рөлін адам және азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... шикізат және
т.б. жаһандық дағдарыс шарттарында қоғамның жойылмай ... ... ... ... ... ретінде анықтайды.
Мемлекет қоғамға саяси билікті жүзеге асырудың жалғыз қаруы ... ... ... қатар мемлекеттік емес сипаттағы ұйымдар саяси партиялар
және қозғалыстар, кәсіподақтар, еңбек ұжымдары, діни ... және ... ... өзінің ішкі және сыртқы функциясын жүзеге асыратын ... ... ... ... жүйесімен ерекшеленеді. Осы
органдардың жиынтығы мемлекеттің ... ... ... мәні - мемлекеттің басты тағайыны, осы құбылыстың басты
өзегі, яғни басты жемісі.
Мемлекеттің мәні оның ... ... ... ... ... ... ... билік пен оның ... ... ... оған ... ... ... ... және туыстық
құбылыстардан бөліп алатын, зерттелетін ... ... және ... ... баса ... аударылатындығымен маңызды. Біздегі пікір
алуандығы принципінің орнығуына байланысты мемлекеттің мәнін бұған дейінгі
монистік баяндаудан бас тарту ... бұл бір ... ... - ол ... және ... ... алып келді. Қазір мемлекеттің мәнін
айқындауға жаңа талпыныстар жасалуда.
Кез ... ... ... - ... ... ... екі мән -таптық және
жалпы әлеуметтік мән болады.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ретінде өзін - өзі басқарудың бұрынғы органдары қауымдық құрылысты
басқару ... ... ... ... ... болады. Қоғам
әлеуметтік жіктелуге аяқ басады, бұрынырақта қоғамның ... ... ... ... ... ... ие болады, сөйтіп ол ең алдымен ... ... ... ... ... ... Сонымен
мемлекеттің таптық мәні қашанда болсын билікте қоғамның ... ... ... ... ... ... тек ... таптың ғана қамын ойлаумен айналыспайды,
қайта ол бүкіл қоғамның қамын да ойластыруға ... ... ... ... құрылым болғандықтан, соған сәйкес дәулетті
топтар ондағы ... ... ... ... өмір сүре алмайды.
Сөйтіп кез келген мемлекет қашанда болсын жалпы әлеуметтік ... ... ... мәжбүр болады:, сондықтан да бүкіл қоғам ... ... ... ... ... Осы ... мемлекеттің жалпы
әлеуметтік мәні болып табылады.
Қай мемлекет болса да қандай да бір ... ... ... ... машинасы, құралы ғана емес, сонымен бірге ол бүкіл
қоғамның ... де ... оның ... ... және ... тетік болып табылады.
Мемлекетте әрқашан бір жақты ... ... ... ... құрушы басшы
тобы мүдделері мен бүкіл қоғамның мүдделері үштастырылады, үйлестіріледі.
Әртұрлі тарихи жағдайлар осы екі ... ... ... ... бірдей емес, яғни әр алуан болып келеді, бір ... ... ... ... апарып соғады.
Мемлекеттің таптық мәні жоғары дәрежеде құл иеленуші мемлекетте
байқалады, онда ... ... ... ... ... ... ... яғни жанды мүлік есебінде құл иеленушінің меншігі болып табылады.
Қоғамның ... ... құл ... феодализмге, феодализмнен
капитализмге қарай өту кезеңдерде және сол формацияларда мемлекеттің ... ... ... рөл ... ... Әсіресе мемлекеттің жалпы
әлеуметтік мәні осы күнгі батыс ... ... ... Бұл ... ... ... ... жоғары мөлшерде болуынан, еңбек ету ... ... ... алуан тұрлі әлеуметтік бағдарламалардың кең ... және тағы ... ... ... ... ... жоғарылай түсуі әжептеуір дәрежеде
әлеуметтік қайшылықтардың әлсіреуіне әкеледі, таптық ... басу ... ... де ... қоғамдағы тұрақтылық та
нығая түседі.[3,40-42 бб.]
Осы заманғы дамыған мемлекеттер өзінің жалпы ... ... ... ... ... өйткені олар ең аддымен қоғамдағы тұрақтылықты
нығайтуға мүдделі болып табылады.
Мемлекет пен ... ... ... қоғамға мемлекеттің
тәуелділігінен көруге болады, крғамдағы әрбір өзгерістер мемлекетке, ... ... ... ... нысаны мен жүзеге асыру
тәсілдеріне әсер етеді.
Мемлекеттің әлеуметтік тағайыны туралы мәселе мемлекеттің мәні ... ... ... ... ... ... ... кейбір
аспектілерінде олар қиылысып та жатады. Жалпы айтқанда, мемлекеттің
әлеуметтік ... ... ... ... ... билік жүргізуші
артықшылықтары бар топқа тиімді немесе, ... ... ... - ... ... басқа топтарына тиімді немесе тәртіпті бекітуден тұрады
деуге болады. Мұндай жағдайда мемлекеттің ... ... және ... ... тәртібі кімге пайдалы - үстемдік етуші тапқа ма, билік
жүргізетін топқа ма немесе сондай - ақ халықтың кейбір ... ма ... ... бұл ... ... ... прогрессивті ме немесе
реакция ма, демократиялық па немесе халыққа қарсы ма, содан ... ... ... ... ... ... жүргізуші артықшылығы бар
топтар немесе халықтың ... ... үшін ... ... ... неде ... көрсету де маңызды. Аталған субъектілерді
мемлекет белгілеген тәртіппен қамтамасыз ететін сол шынайы материалдық ... ... мен ... айту ... ... пайданың объектісі
алуан тұрлі болғандықтан, теория жүзіндегі олардың ... де әр ... ... да ... және ... - құқықтық ойдың тарихында
мемлекеттің әлеуметтік тағайыны туралы мәселенің бірыңғай шешімі. ... ... ... болды. Мысалы, Платонның, ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
үшін қажет. Кейінірек бұл түсінікке басқа әлеуметтік ... ... ... ... мемлекеттің мақсаты жалпы игілік деп санады,
Т.Гоббс - жаппы ... ... Жан Жак ... ... ... ... Ал
мемлекеттің қазіргі кездегі кең тараған жалпыға ... ... ... мемлекеттің мақсаты халықтың материалдық және ... ... ... ... денсаулығын және
абыройын болуы мүмкін ... қол ... ... ... ... мен бостандықтарын қорғауды нақты ... етуі деп ... бб.] ... ... ... ... ... қоғамның қарама - қайшылықтарын
реттеу арқылы айқындауға болады.
Біздің күндерде ... ... ... шынайы түрде еңбек
етушілерді мемлекеттік және қоғамдық істерді басқаруды ... ... ... құру ... ... ... да Қазақстан
Республикасының Конституциясының 59 -бабына сәйкес: «Мемлекет халықтың
ресми өкілі ... ... және ол өз ... мен ... ... ... ... асырады.[6]
Сонымен мемлекеттің қазіргі кездегі түсінігін былайша ... ... ... бір территория шеңберінде халықты ырқына көндіріп
отыратын ... не, ... ... ... ішкі және ... ... асыратын, барлық халыққа міндетті зандар мен ереже - ... ... ... ... ... қоғамдағы әртұрлі мүдделердің
ортақ келісімін орнықтыратын саяси ұйым.
Қазіргі азамат қоғамының дамуы сатысында мемлекеттің таптық мәнін жоққа
шығармай, сонымен ... оның бұл ... ... мән ... қарастырмаймыз.
Себебі қазіргі кезде өркениетті даму жолына ... ... ... ... - мемлекеттің әлеуметтік мәнін бірінші орынға ... Оны ... ... ... ... ата ... - ... мазмұнынан,
онда бекітілген мемлекеттің формасын көреміз. Қазір билік ... ... ... ... гөрі билік халықпен немесе халық өкілдерімен
сайланып қойылатын республиқалық басқару басым және де феодализм ... ... ... ... қазір саусақпен санарлықтай елдерде қалып,
парламенттік монархиялық ... ... ... ... ... ... ... бекітілген
құқықтарын кез - келген құқық бұзушылықтан қорғауға тиіс және жекелеген
таптарға немесе ... ... ... мен ол ... ... ... ... қоғам мен адамға тұтас етуі керек. Ол ... ... ... ... мүмкіндігінше бірдей мөлшерде игіліктер
көрсетіп, қоғамдық ... да ... бөлу ... әлеуметтік
теңсіздікті жеңілдетуді көздеуі керек.
Мемлекет қоғамда қоғамдық ... пен ... ... ... дамуын және құқықтық тәртіптің мызғымастығын қамтамасыз етуге,
сондай - ақ биліктің ... көзі ... ... ... ала ... ... тиіс.
1.2 Мемлекеттің функциясының теориялық негіздері
Мемлекеттің әрбір даму кезеңінде оның ... ... ... жалпы теориясында ең бір маңызды сұрақтардың бірі болып
табылады.
Ол осы ... ... ... мәнімен әлеуметтік
тағайыны көрінетіндігін айқындайды. Яғни мемлекеттік ... ... бір ... ... ... мемлекеттің қажетті ықпалын
тудыратындығымен ... ... ... ... функциясының
өзгеруін оның құрылымының өзгеруіне әкеп соғады. Сондықтан да мемлекет
теориясында функционалдық әдіс ... ... бірі ... ... ... ... мемлекетпен құқық теориясында пайдаланыла
отырып, мемлекеттің не және қалай жасау керектігін түсіндіріп ... ... ... ... ... қызмет деп те ... ... ... да ... ұғымдары сияқты тек қана заңи немесе саяси
ұғым емес, ол бастапқы түрде физика мен математиқадан жол алған. Ол ... бір ... ... ... бір ... көлемге тәуелділігін
көрсетеді.[7, с.85-86]
1983 жылғы философия сөздігінде «функция» (латын тілінен fimction -
орындау, жасау) екі ... не ... ... ... ... ... қозғалуына әкеліп соқтыратын белгілі бір қатынас ... ... ... айқындайтын түсінік.
Айталық, батыс мемлекеттерінің ғылымдарында мемлекеттің қызметі туралы
мәселе еш жерде қарастырылмаған, тек қана ... ... ... ... ... ... ұғым маркстік-лениндік мемлекетт және құқық
теориясында кеңінен қалыптасып, қолданыла бастады. Бұл ... ... оның ... ... ... болатын еді, мемлекет бағыты, заты ... оның ... ... ... ... мән мен мемлекеттің
нысанына тәуелді өзгерілсе, онда ол жерде функция деген ұғым қажет». Мұндай
ережелер ... ... құру ... ... ... ... ... қанаушы
таптарды басу үшін, ұлттық шаруашылықты ұйымдастырушы үшін, ұлттық-
бостандық ... ... үшін ... және ... ... ... кездегі дамуында мемлекеттік
қызметтік жағына ... ... ... ... бұл ... мәні ... ... ол мемлекеттің әлеуметтік тағайынының түсінігі ... алып ... ... сонды жарияланған таптық сяпаттың
қатаңдығының өзгеруі, айталық функцияның де ... ... ... мәні тек ... ғана емес, сонымен бірге қоғамға да зор
болып табылады. Әрбір заң әдебиеттері - мемлекеттің ... ... мен ... ... көрініс табатын, оның ішкі не ... ... ... ... ... ... ... -
міндеттерін айтады.
Мемлекеттің функциясы бір жерде ... олар ... ... ... әрі олар ... ... ... өзгеріп отырады.
Қоғамда болатын нақты тарихи жағдайларға байланысты мемлекетте әртұрлі
функциялар орын алады. Айталық, ... ... ... - ... ... функциясы - қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру болып
отырды. ... ... ... ... ... ... ... болады. Күні бүгінде дамыған ... ... ... ... мен ... ету ... ... с.57]
Аталғандай-мемлекеттің функциясы тікелей ... ... ... ... ... мүшелерінің топтық, ұлттық және жеке ... ... ... оның белсенді қызметтегі мәні мен рөлі
ашылып жүзеге ... ... ... ... пайда болып дамиды.
Мемлекеттің өзінің әлеуметтік мәнің, тағайынын орындау барысында сәйкес
қызметті жүзеге асырады. Мемлекеттердің ... ... ... типтерде
қалыптасуына қарамастан өзіне тән ерекшеліктерімен, заңдылықтарымен дамиды.
Осыған байланысты мемлекет бірнеше функция атқаратының көре ... ... ... ... жөн деп ... Заң ... ... топтастыру мәселесін әр ғылымдар әртұрлі етіп
бөледі.
Мысалы орыс ... ... ... ... ... ... ... атты еңбегінде (Москва, 1996, с. 283) мемлекеттің функциясын
төртке топтастырады.
Олар - экономиқалық, саяси, әлеуметтік, идеологиялық болып табылады.[9,
с.283] Басқа ... оны үш ... ... және оны ... ... ... ... атқарушы және соттық функцияны ұйғарып отыр.
Өз ... ... ... ... (мысалы, И.М.Байтин
«Социалистік мемлекеттің мәні және ... ... ... ... ... ... - ұйымдастырушылық; мәдени-тәрбиелік;
еңбек шарты мен ... ... ... ... құқықтық тәртіпті,
социалистік меншікті, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, табиғатты
қорғау; әлеуметтік ... ... ... мемлекеттің сыртқы
функциясы келесі түрде анықталады (мысалы В.К.Лазерев): әлемді сақтау, ... ... ... ... қарым - қатынас және т.б.
Тоталитарлық режимдегі социалистік ... ... бір ... ... ... Мемлекет-коммунистік тапсыз қоғам ... ... деп ... ... да ол ... белгіленген
идеологиялық кезеңде үзіліссіз қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... таңда мемлекеттің функциясын қарастыруда ... ... ... ... көп құқықтанушылардың ойлары ... ... ... үшін ішкі ... белгілері мынадай болып келеді:
1. экономиқалық және әлеуметтік;
2. ғылым мен білімді дамыту;
3. салық салу және салық жинау;
4. ... ... мен ... қорғау;
5. меншіктің барлық түрін; - құқықтық тәртіп.
Сыртқы қатынастарда келесі ... ... ... ... экономиқалық интеграйиясы;
2. сыртқы экономиқалық серіктестік және шетел инвестициясы;
3. елді қорғау;
4. әлемдік құқықтық тәртіпті ұстану;
- қазіргі ... ... ... ... ... мемлекеттер мен
қатынасқа түсу (экологиялық, шикізаттық, энергетиқалық, демографиялық және
т.б.).
Қазіргі заманда мемлекет функциясын ішкі және сыртқы етіп бөлу ... ... ... ... ... ішкі ... ... сипат алып
(мысалы, экологиялық) керісініле де ... ... ... ... ... демографиялық, шикізаттық, ғарыш саласындағы,
ядролық, ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарын қорғаудағы және бүкіл ... ... ... да ... саласындағы қызметін сипаттайтын мемлекеттің келелі ... ... ... ... ... ... келелі мәселелері - экологиялық, демографиялық және
т.б. жалпы ... ... ... ... ... ... оны ... мемлекеттік аппаратын мақсат - міндеттерін
шешуші етіп қойды.[7,с.86] Аталмыш мәселелер бойынша Қазақстандық,
атап айтқанда отандық заңгерлер қандай ұсыныстары бар ... ... ... ақадемик М.Баймахановтың ойы
бойынша «Мемлекеттің функциясы бұл мемлекеттік қызметтендіру
мәселесінің бір бөлігі» - дейді. «Сонымен бірге мемлекеттік ... ... ... ... - айталық негізгі және қосымша, жеке және
өзара тектес, ... және ... ... ... ие және ие ... ұжымдық және жекелік және т.б. енгізеді. Мемлекеттің
функциясы бұл барлық ... ... ... ғана ... ... бойынша мемлекет функциясының құрамы екі ойды
туындатады:
Біріншіден, мемлекет функциясының жеке ... ... үшін ... белгілері көзделеді:
1. мемлекеттік саясаттың негізгі және маңызды бағыты бойынша;
тұрақты түрде мемлекеттік құрылымдар мен сәйкес түрде орындалып тұратын;
жеке бағыт ретінде ... ... ... ... бөлектеніп, олармен
тұтас не біртектес болмайтын бағдар.
Екіншіден,мемлекеттік қызметтендірудің ... ... ... ... қосымшасы, қайталанып тұратын, оқиғалылығы аталмыш
жағдайларға қосымша, даму, не ... ... ... қоғамдық өмірдің маңызды субъектісі ретінде бола отырып, оның
жағдайы, дамуына негізгі жауапты бола келе көп функционалды бола алмайды;ол
өзінің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... әрқашанда полифункционалды болады. Мемлекеттің мұндай
ерекшелігі функцияның жаңа тұрлерінің пайда болуын ... ... ... ... өсіп бара ... қажеттілігін қанағаттандыру
керек және объективті көп түрде ... ... ... ... қажет. Оларды мемлекет бір функция арқылы, қанша жерден ол
маңызды болсындамтамасыз ете алмайды.
Мемлекеттің полифункционалдығы оның функциясының дамуының белгілі ... ... ... ... ... тіршілік, өзгерістерімен бір
қызмет пайда болса, екіншісі-жойылады. Көп әдебиеттерде мысалы мемлекеттің
экологиялық функциясын айтады, айталық ... суды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдарда табиғат қорғау
функциясы пайда бола ... ... ол жеке ... ... ... Керісінше жаулап алу не бөтен аумақты басып алу
функциясы қисынға ... ... ... болуынан деп айтуға
болады.
Қазіргі замандағы мемлекет функциясының дамуының негізгі ... ... ... Даму ... ... ... ... көлемі бірдей
көбейеді, бірде қысқартылады. Сонымен ... оның ... ... жүзеге
асыру нысаны мен тәсілі, нақты бағыттылығы да өзгереді.
Мемлекеттің ... ... ... мемлекеттік функция нысаны
ма жоқ мемлекет пен қоғам өмірінің әрбір саласында қолданылатын функцияның
өзі ма ... ... ... ... ... ... функциясы заң
шығарушылық, басқару, сот әділдігі, қадағалау мен бақылау деп түсіндіріледі
ал екінші кезекте мемлекеттің функциясы - ... ... ... ... ... және т.б. секілді тіршіліктің маңызды саласындағы
мемлекеттік функциясының бағыты. Ғалымның пікіріне сай ... ... ... ... ... Яғни мемлекет өзінің функциясын орындай
отырып, қоғам өмірінің негізгі салаларына белсеңді ықпал ... ... ... ... ... ... беруге тырысады. Ал енді бірінші
анықтамаға сүйенсек, заң шығарушылық басқару мен сот ... ... ... не ... ... ... қоғам өмірінің негізгі ... ... ... ... ... ... әрбір функциясы өзінің жеке субъективтілігімен, пәндік
-мазмұндық, құрылымдық, ұйымдастырушылық - ... ... ... бір ... ... және ... ... функциясының субъективтілігі туралы мәселені екі ... бар ... ... субъекті мен мемлекет бірдей танылса - жалпы;
екіншіден, әрбір ... ... ... ... құрылымы
танылса. Бұл екі деңгейдегі шешім түбінде келгенде ... ... ... ... Сонымен қатар ғалым мемлекеттің функциясының
субъектілігі туралы сұрақтар үшінші деңгейдін пайда болуын атайды. Ол ішкі
мемлекеттік ... ... ... жеке ... ... ... түсу кезінде әлемдік қауымдастықтағы интеграция мен глобализаңия
процестерімен байланысты болады. Кейбір қызметтер бойынша шаралардың көбеюі
көршілес ... кей ... ... қатысуын талап
етеді.
Мемлекеттік функцияның пәндік-мазмұндық сипаты белгілі бір қоғамдық
өмірдің ... ... және ... әсер етуі ... Бір жағдайда
ол мемлекет тарапынан мақсатталған және тіленген, халық мүддесше жауап
беретін ... ... ... ... ... ... етеді: екінші бір жағдайда ол қоғамның дамуында тоқтап қалған,
халықпен жеке адам мүддесіне зиян ... ... ... болдыратын
қарама-қайшылықтарды жоюға, минимумға түсіруге бағытталған ... ... ... ... ... шарт - ... қамтамасыз ету, яғни
толық көлемде қалыптаспаған және кең өріс ... ... ... ... ... ... бар ... пайда болуына
шарттарды қамтамасыз ету болып ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан ықпал еті өз ... ... ... мазмұның құрайды.
Мемлекет функциясының түсінігінің ерекше белгісі болып мемлекеттен
берілетін өкілеттілік көлемі ... ... Бұл ... ... ... ... ... функциясының мазмұны шексіз
не ағынды болмауы үшін нақты бір нысанға ие болуы керек.
Әдебиеттерде мұндай ... екі ... ... ... ... жайлы айтсақ, ол мемлекеттік аппараттың нақты
бөліміне арналғандықты білдіреді. Кейде бұл нысан құқықтыққа ... ... ... Мысалы мемлекеттік аппаратқа жұмысқа қабылдау,
қадрлерді таңдау, ... ... ... ... қамтамасыз ету және
т.б. келесі бір нысаны құқықтық реттеуші болып табылады. Әрине ... ... ... ... ... құқық қорғаушылық ерекше
түрде құқықтық ұйымдастырушылық нысанды толықтырып отырады.
Әрине мемлекеттік ... ... ... ... де бар. Атап ... ... ... мен сендіру, орталықтандырылмағанның орталыққа
бағындыру, беделдіктің болуы және т.б.
Қоғамдық өмірдің нақты салаларына ... келе ... бір ... ... ... білуіміз керек.
Сонымен мемлекеттің функциясы деп - сәйкес қоғамдық өмірдің салаларында
оның негізгі мәнін әлеуметтік ... ... ... ... қоғам
және оның мүшелері мүдделерінің дамуын қамтамасыз ... ... ... ... ... бойынша ғалым мемлекеттік функцияның жаңа
тұжырымдамаларды ... ... ... ... Әрине бұл егеменді
мемлекетіміздің функциясының арттыруына жол белгілеп отыр және де ... ... ... ... функцияның белсенді болуын болжайды деген
үмітте.
Көп ғалымдар бүгінгі ... ... етіп ... ... ... Әр ... ... етіп топтастырады. Соның бір жарқын
көрінісі қазақстандық заң ғылымның кандидаты А.С.Ибраеваның топтастыруын
үлгі етіп ... ... ... болу ... ... таптық қарама - қайшылықтан пайда болатын;
2. қоғамның тұтынуынан пайда болатын;
2. Бағыты бойынша:
1 Ішкі:
3. Адам мен азаматтың ... мен ... ... ... ... қорғау,
5. құқықтық тәртіпті қамтамасыз еті,
6. экологиялық,
7. экономиқалық,
8. әлеуметтік,
9. ... - ... ... ... ... ... Сыртқы:
11. соғыс жүргізу,
12. елді қорғау, сыртқы жаудан мемлекетті қорғау,
13. бейбітшілікті ұстану,
14. өзара сауда жүрзізу,
15. басқа елдермен бірігіп ... ... ... ... ... ... тұрақты - мемлекеттің барлық кезеңінде ... ... ... - яғни ... бір ... мақсатқа жеткеннен кейін өз
әрекетін мемлекеттің тоқтатуы.
4. Маңызы ... ... ... ... ... ішкі және ... функцияларына тоқталып кетейік.
Мемлекеттің ішкі функциялары:
1. Экономиқалық функция-мемлекеттің экономиқалық дамуының негізгі
стратеғиялық бағыттарын анықтау, олардың орындалу ... ... ... дамуын реттеудің төрт тәсілі болады:
біріншіден-салық саясаты ... ... ... ... реттеп
-басқару;
екінші-экономиканың тиісті, қажетті саласына жеңілдік беріп дамыту;
үшінші-ғылым мен техниканы дамытып экономиканы көтеру; төртінші-
мемлекеттік ... ... ... ... - ... ... міндеттерінің бірі-
халықтың әлеуметтік жағдайын жан-жақты қамтамасыз етіп, жақсы дәрежеде
дамыту. Мемлекеттің әлеуметтік саясаты екі бағытқа ... ... ... қоғамдағы еңбегіне қарамай мүгедектерге, зейнеткерлерге, науқас
адамдарға, көп балалы жанұяларға, студенттерге мемлекеттік көлемде жан -
жақты көмек жасап, олардың әлеуметтік жағдайын жақсарту; ... ... ... ... ... жақсартуға, мәдениетті дамытуға, халықтың
жақсы тұрып, жақсы демалуына қамқорлық жасап, мемлекеттік бюджеттен тиісті
мөлшерде қаржы бөліп отыру.
3. ... ... ... - қоғамдағы барлық азаматтардың,
бірлестіктердің, ұйымдардың, мемлекеттік бюджеттің шығысы мен кірісін
реттеп-басқарып отыру. Бюджеттің (кірісі мен ... ... ... ... мен ... қатаң тексеріп, бақылап отырады.
Жергілікті басқару аппараты өз ... ... ... ... ... Шеқарадан заттың шығуын, кіруін, одан түсетін кірісті
мемлекеттік кеден аппараты ... ... ... ... ... - адамдардың денсаулығы, рухани сана-сезімі,
білімі, әдет - ... салт - ... ... ... ... музыка, ғылым,
тәрбие т.б. мемлекеттің тұрақты бақылауында ... оны ... ... ... Бұл ... функцияға жеке адамдар да, бірлестіктер де
тиісті деңгейде үлес ... ... ... - бұл дүниежүзілік көлемдегі проблема.
Сонымен бірге жеке мемлекеттер де, жеке ұйымдар да, жеке адамдар ... ... ... ... ... ... адамды қоршаған
ортаны қадірлеп, қорғау жалпы әлемдік мүдде - мақсат, кезек ... ... ... адам ... ... жою. ... ... БҰҰ бақылауында, халықаралық құқық шеңберінде біраз нормативтік
актілер ... ... ... ... Жеке ... ... бағдарламаларын қабылдады.
Құқықтық тәртіпті қорғау функциясы - қоғамда мемлекеттің, бірлестіктердің,
жеке адамдардың мудде - ... ... ... инабатты,
парасатты, құқықтық тәртіп болу ... Оны ... ... ... ... оның ... Сонымен бірге, бұл іске бірлестіктер
мен жеке адамдар да зор үлес ... ... ... ... ... - заңдардың, нормативтік актілердің сапасын, әділеттігін көтеру.
Екіншісі-құқықтық нормалардың орындалуын қамтамасыз ету. Егер ... ... ... ... қатаң күрес жүргізу, жауапқа тарту.
Қоғамдағы тәртіпті қорғау функциясы бұл мемлекеттің органдарының қызметінің
ең күрделі, жауапты түрі. Осы ... ... ... бостандығын,
құқықтарын қамтамасыз етіп, жақсы өмір жасауға мүмкіншілік қалыптастыру.
Ғылыми - ... ... ... ... ... ... қоғамның
жақсы даму бағыты ғылым мен техниканы қарқынды түрде дамуына ... ... ... ... ... бюджетке тапсыру.
Өйткені бұл істі бір орталықтың басқаруы қажет.
Мемлекеттің ... ... ... пайдалы қарым - қатынас қалыптастыру. Қазіргі заманда
мемлекетаралық қатынасты қоғамның барлық саласын қамтуға,
байланыстыруға болады ... ... ... ... ... ... ... т.б. іс - әрекеттер жасау. Бұдан мемлекеттер
уғылмайды, керісінше, ұтыстары молаяды.
2. Мемлекетаралық саяси ынтымақтастықты ... ... ... ... ... ... Бұл байланыс үш тұрлі
деңгейде жүргізіледі парламентаралық, үкіметаралық және жергілікті басқару
аппараттарының байланысы. Бұл тұрғыдан мысалға Еуропалық ... ... ... ... ... ... және ... ынтымақтастықты қалыптастыру. ... ... ... ... ... т.б. ... Бұл жұмысқа мемлекеттік емес ұйымдар да кеңінен қатысып отыр.
Мысалы, дүниежүзілік ... ... ... ... архитекторлар, суретшілер, сазгерлер одағы, халықаралық ғылым
одақтарының кеңесі; БҰҰ-ның ЮНЕСКО Комитеті т.б.
Дүниежүзілік ғаламдық мәселелерді реттеп іске асыру. Бұл ... ... ... барлық мемлекеттер қатысулары керек, онсыз ешқандай
нәтиже ... ... ... ... ... ... экологияны жақсарту, адамдардың сауатсыздығын жою, дүниежүзіндегі
халықтардың денсаулығын, әлеуметтік жағдайын ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Бұл мәселені жаңаша,
қазіргі заманға сәйкес шешу. Бұрынғыдай қару - ... ... ... ... ... БҰҰ ... соның шеңберінде реттеп, шешуді
қарастыру және әр мемлекеттің өзінің бейбітшілік ... ... ... ... ... диалектиқалық даму процесі арқлы оның мазмұны да,
орындалу тәсілі де өзгеріп, жаңарып жатады. Жер жүзіндегі ... сан ... ... ... ... мемлекеттердің бәріне мына
функциялар міндетті түрде болады әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... әр ... болады, олар
халықаралық құқықтық, мемлекетаралық ... ... ... ... орыс ғалымдары мысалы айтсақ, Н.И.Матузов, А.В.Малько
мемлекеттің функциясын ... және ішкі деп, ... олар өз ... және ... емес деп ... ғалымдар негізгі функциялар және негізгі емес ... ... ... ойымша оларды түсіндіріп кету қажет.
Негізгі функциялар белгілі бір тарихи ... бері ... ... ... ... ... жүзеге асыруына бағытталған
негізгі әрі маңызды қызметі болып табылады.
Негізгі функцияларға келесі белгілер тән біріншіден, мемлекеттің ... ... ... ... оның ... ... көрінеді.
Екіншіден, басқа мемлекеттік органдардың қызметіне қарағанда, ... ол ... ... ... ... ... ... негізгі функциясы өзінің мазмұны мен құрылымына
байланысты кешенді, жинақталған сипатта болып, жүйелі талдауды талап етеді.
Мемлекеттің маңызды ... ... ... ... ... қалғандары негізгі емес функциялар атқарады.
Аталған негізгі емес ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өмір саласында тар ... ... ... - ... ... ... ... негізгі және негізгі емес функциядан ... ... ... жөн, яғни ... ... жеке ... органның
өкілеттігіне кіреді және оның қоғамның саяси жүйесімен мемлекет тетігінде
сәйкес орыны ... ... ... ... ... ... ... бойынша
тоқталмайтын процесс және ол көптеген негізгі емес және мемлекеттік
органдардың ... ... ... ... ... Аталған
қызметтердің арақатынасы мемлекет қызметінде жалпы, ерекше және бірлік
дамушылықты көрсетеді.
Мемлекеттің функциясын ... ... оның ... ... мен ... ... айырмашылығын айқындағанымыз да жөн
болар еді.
Сонымен, мемлекеттің ... мен ... - ... ... ... ... олар ... келіспейді. Оларды балама етіп не
қарама-қарсы етіп қоюға болмайды.
Мемлекеттің мақсатынада оның әлеуметтік тағайыны, белгілі бір ... ... ... ... оның функциясына қатысты міндеті бастапқы маңызда
болады, оның жақын әрі тікелей алғышарты болып ... ... ... ... ... байланысты
экономика мен саясаттың әсерін орындалуының жүзеге асырылуының құралы ... ... ... мемлекеттің функциясын жүзеге асыру арқылы
өмірге келеді, өз мәнің табады.
Сондай-ақ мемлекет функциясын оның қызметтік ... ... ... ... ... кезде функцияның қатарына қағидаларды да
тізіп жіберді. Демек, халық ... ... ... ... ... ... ретінде көреді. Әрине шын айтқанда халық билігін қамтамасыз ету,
мемлекет өмірінің мейлінше маңызды ... ... ... ... бір жеке ... ... болып табылмайды, ол Республикамыздың Ата заңы -
1995 ж. 30 тамызда қабылданған Конституциямыздың 1 - ... 2 - ... ... ... ... атап ... ... қызметінің
түбегейлі принциптері қоғамдық татулық пен саяси тұрақтылық, бүкіл ... ... ... даму ... ... мемлекет
өмірінің аса маңызды мәселелерін демократиялық әдістермен, оның ішінде
республиқалық референдумда немесе ... ... ... шешу ... аталған қағидалар мемлекет қызметінің дамуына белсенді әсер етеді,
оның барлығын жинақтайды, ... ... түп - ... ... ... табады.
Мемлекеттің тарихи даму процесінде оның функциясында бірнеше өзрерістер
болып жатады біреулері-жоқ ... ... ... ... тереңдетіп
түсін өзгертіп жатады, үшінші біреулері - жаңадан пайда болып жатады. ... ... ... ... ... ... құрылымының тарихи
кезеңіне жатады және соған сәйкес болып отырады.
Сондықтан ... ... ... ... оның ... бір
мемлекеттің тұрпатына жататындығын ескере отырып қарастырылуы тиіс.
Әрқашанда мемлекеттің басты функционалдық қызметі ... ... ... ... ... ... жоғары құқықтық және
әлеуметтік қорғалуына бағытталған. Мемлекет адамның мүддесін қорғауда ... ... ету ... ... тек адам ... ... прогресске
ықпал жасай алады және қоғамдық қатынастардың барлық жүйесін реттейді.
Мемлекеттің функциясы яғни ... оның даму рөлі ... ... Атап ... ... экономиқалық, әлеуметтік - рухани рөлі
оның негізгі қызметтерінің орындалуы арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... яғни ... - ... беруші секілді де, ал
мемлекет - жалданшы ... ... ... ... бұл ... ... бір белгісі болып табылады. Бірақ мемлекеттің ішкі және
сыртқы функциясы ... ... ... Осы жағдайдың өзінде
мемлекеттің міндет - мақсаты мен ... ... ... ... ... Бұл ... ... мемлекетінің алдыңда бүтінгі
күнде үш негізгі міндеттер түр:
өзінің ... және ... ... ... және ... мүддесіне қатысты қоғамның экономиқалық және әлеуметтік-мәдени
қамтамасыз ету;
елдің жеке ... ... және ... экономиқалық міндеттерін шешу.[12,с.П4]
1.3 Қазақстан Республикасы егеменді мемлекет ретінде келелі мәселелерді
шешудегі орны
Әлемде бүкіл ілім бір пікіпде мемлекет ... ... ... табылады.
Бірақ мемлекеттің мәніне сипаттама берілгенде мүлдем керек пікір айтылады.
Марксизм ілімі ... ... ... ... ... және ол ... ... етуінің қаруы деп
есептеледі. Басқа тұжырымдама мемлекетті таптармен байланыстырмайды, ... ... ... ... жетістіктеріне жетуді, мемлекет пен халық,
Ұлт, ... ... ... қатынастарын орнықтыруды, реттеуді көздейді
дейдй.
Қазіргі Қазақстан мемлекеті-ерекше тарихи оқиғалардың жемісі. КСРО-ның
ыдырауымен ҚазақКСР-ы дербес, егеменді ... ... ... ... ... ... ... 1990 жылы
25 қазанда қабылданған «Қазақ ССР-ның мемлекеттік ... ... ... Бұл ... ... бері Қазақстан тарихында
жаңа бет ... және ... ... ... занды түрде рәсімделуі
басталды.[13]
Декларацияда бірінші рет ұлттық мемлекеттілік жарияланды. Әрине 1978
жылғы ҚазақССР-ның Конституциясында тәуелсіздік пен ... ... СССР ... ол айтылды. Бірақ ... ... іс ... нақты өкілеттіктермен бекітілмей, тек қана айтылып
қойылды. Мемлекет нақты түрде ... ... үшін ... билік
үстемділікке, дербестікке және тәуелсіздікке ие болу керек.
Декларацияның бағасыз маңызы онда Қазақстанның СССР-мен және ... ... ... ... және ... ... байланыс жүйесінің
түп-тамырын өзгертетін қағидалар бекітілді. Декларация қабылданып болғаннан
кейін жаңа Конституция дайындау ... ... ... ... ... бастады.
Республтқаның қоғаммдық-саяси өмірінде 24 тамыз 1991 жылы «Өткенді
бағалау және Республика егемендігін нығайту ... ... ... ... кезектен тыс отырысында қабылданған қаулы ең маңызды болып
табылады. Бұл ... ... ... мен ұжымдар бұрын соңды одақтық
бағыныштықта бола отырып, Қазақстанның қол астына енді.
Қазақстанда ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Қазақстан
Республикасының Конституциялық заңы табылады. Ол заң мемлекеттік ... ... ... жалғасы ретінде көрініс тапты. Аталған екі
құжат Қазақстан ... ... ... күні ... ... ... ел ... он сегізінші жылға аяқ
басты. Тарихқа ол уақыт қас-қағымдай, өйткені ғасырларды ... ... ... ... ... ... ұлы ... тәуелсіздігін көрген.
Тәуелсіздік жылдары демократия қанат жайды. Баламалы сайлау, көп
пікірлілік, көп ... өмір ... ... Бас ... ... ... ... пікірін ашық айтуға машықтанды. Діни ... ... ... ... Ұзақ ... ... ... діни салт-сананы қалпына
келтіріп, рухани тазару жолына ... ... айта келе оның ... ... мән ... ... Атап ... оның түсінігі мен маңызына көңіл бөлген жөн.
Мемлекеттің егемендігі-ол ішкі және сыртқы саясатты белгілеу кезінде
мемлекеттің ... ... ... ... және ... жоғары
мемлекеттік органдардың билігі Республиканың бүкіл аумағында жүреді. Ол
мемлекеттік ... ... ... ... ... Үкімен және
басқа орган дар) Қазақстанның бүкіл аумағында заңдық күші бар ... ... ... ... ... егемендігі оның барлық
органдарының өз өкілеттіктері шегінде Республиканың бүкіл аумағында ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар басқа мемлекеттердің ... ... ... ... ... іске ... саласында егеменділік мемлекеттің ең негізгі белгілерінің бірі
болып табылады. Ол ел ішіндегі ... ... ... ... егеменділік) және халықаралық деңгейде де ... ... ... ... егеменділігі шынайы болуы үшін мемлекет іс жүзінде
өкілеттіктер мен ... ... ... оларды қамтамасыз ететін
қызметтерге де ие ... ... ... ... ... ... ... болған
мемлекеттер де аз емес.
Мемлекеттің мәжбұрлі түрде шектеулі жағдайы да баршаға мәлім ... жөн. ... ... нәтижесінде немесе экономиқалық тәуелділікке
түсуі. Бұл жағдайда мемлекет ресми түрде егеменділігін шектеу туралы шартқа
еріктілікпен түскенің таниды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Қазақстан аумағы егеменді құқықтарға ие ... бар ... ... ... ... ... қорғауды
білдіреді.
Қазақстан Республикасы конституциясының екінші ... ... оның ... аумағын қамтиды» деп айтыла отырып-«Мемлекет ... ... қол ... және бөлінбеуін қамтамасыз ... ... ... ... мемлекеттің өз шегінде жоғарғы
билігін жүзеге асыру кеңістігін білдіреді.[6]
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тарихи қалыптасқан аумағы бар.
Оған жер, су, жер ... және әуе ... ... ... ... қатар, табиғи ресурстардан тұратын табиғи орта да енеді.
Мұның барлығы түбінде Қазақстан Республикасының аумағының материалдық
мазмұнын білдіреді.
Қазақстан өзінің ... ... ... отырып өз аумағына
дербес билік етеді, оның әкімшілік-аумақтық бірліктерге бөлінуін жүзеге
асырады, олардың ... ... ... белгілейді және осымен
байланысы бар басқа да сұрақтар мен ... ... ... байланысты
Қазақстан мемлекетінің аумағы республика ... ... ... ... ал ... егеменділік өз кезегінде аумақтық
үстемділіктен көрініс табады.
Республика аумағының тұтастығын қамтамасыз ету ... Ата заңы ... ... ... ... ... мен ... негізінде заң шығарушы, атқарушы және сот
тармақтарына бөліну, олардың тежемелік әрі ... ... ... өзара іс-қимыл жасау принцпіне сәйкес жүзеге асырылады» ... ... ... биліктің бірегей жүйесі Қазақстан Республикасының
мемлекеттік және ... ... ... ... және ... ... ... [16]
Әрбір егеменді, дербес, тәуелсіз мемлекеттер бүгінгі ... ... ... ... алып отырған мәселелермен кездесіп отыр. Келелі
мәселелер бұл жалпы адамзаттың ... ... ... ... ... мәлім.
Келелі мәселелердің түсінігі мен мазмұнына бір тарауды өз зерттеу
жұмысымда ... ... ... ... мәселелерге түсінік бере
кеткенімді жөн көрдім.
Келелі ... ... ... бір саласында жағдайдың
дағдарыс екендігін куәландыратын, адамзат қызметінің нәтижесінде пайда
болған, ... пен ... ... ... ... мен ... ... келелі мәселелер тәуелсіз мемлекеттерде де ... де орын алып ... ... де бұл ... алыс ... ... егер біздің
мемлекетті басқа дамыған мемлекеттермен салыстырғанның өзінде де ... әлде ... аз. ... бұл ... ... ... сипаттағы
мәселелері бар мемлекеттердің жаңында елеулі орын ... ... ... келелі мәселелер ... ... ... ... ... он ... жылдан он
тоғызыншы жылға қарай үлесіп келеді. Осы жыл ... ... ... ... ... ... орнықты. Бірақ әрқашанда-
келелі мәселелердің адамзат тарихымен бірге ілесіп келе жатқаның ұмытпаған
жөн. Қазақстандағы ... ... ... бір ... ... өзектілігімен қақтығысып отырғанында болып отыр. Күні бүгінде жер
бетінде барша тіршілік иелерін осал және ... ... алып ... ... ... ... ... ластануы сияқты мәселе
тітіркенуде.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы ... ... ... өзін ... ... ... және ... мемлекет
ретінде орнықтырады оның ең кымбат қазынасы адам және оның ... ... ... ... да ... адамның өмір сүру мен денсаулығына
қолайлы қоршаған ортаны қорғауды мақсат етіп ... ... ... ... Қазақстан халқына
«Қазақстан-2030» деп аталатын Жолдауның «Барлық Қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі мен әл-ауқатының артуы» деп ... ... ... ... ... мәні ... Ал өсіп-
өркендеудің алғышарты-адам мен табиғат, қоғам мен табиғи орта арасындағы
қарым-қатынасты мүлдем жаңа көзқарас ... ... құру ... әлемдік
тәжірибеден мәлім. Осы орайда Елбасы Жолдауында: «Экологиялық нашар ахуал
бүгінде адам өлімінің жиырма ... ... ... ... ал ... ... мұннан да қиын.
Отандастарымыздың үштен бірі сапасыз ауызсуды пайдаланады. Бұл-маңызы
зор мәселе. Адамдардың ... мен он ... ... ... шараларға тікелей байланысты»,-деп тұжырымдалған қағидат экологиялық
ахуал бұрынғыдай жұртшылықтың ғана емес, ең ... ... ... жаңа сапаға ауысқандығын көрсетеді.[ 17,21-22 бб.]
Сондай-ақ бағдарламалық Жолдауда осы процеске қатысатын жеке тұлғалар,
заңды ұжымдар алдында ... ... ... «2030 ... Қазақстан
ауасы таза, мөлдір сулы, жасыл желекті елге айналуы ... ... мән ... ... ортасы, сондықтанда оны ұқыпты ұстаған жақсы өмір
сүруді білдіреді.
Егеменді Қазақстан Республикасы аталған мәселеден басқа ... ... ... Атап айтқанда жұқпалы ЖҚТБ секілді аурулар,
және тағы басқа жыныстық ... ... ... ... ... туберкулез
атты аурулар жеткілікті болып табылады.
Әлемдегі бейбіт және соғыс мәселесі Қазақстан мемлекетіне де өз ... ... рас. ... 2001 ... 11 қыркүегінде болған халықаралық
терроризм қылмысы елді, оның ішінде Қазақстанды да дүр ... ... ... ... келе ... ол ... ... болды.
Әлемде террорлық әрекет көбейді, халықаралық наркомафия Орталық Азия,
Қазақстанды есірткі ... ... ... ... Қырғызстан,
Өзбекстан, Тәжікстан елдері шын мәнінде халықаралық ... ... ... ... ... өте ... халықаралық
жағдайда Қазақстан мемлекеті тыныштығын сақтауда, ұлттық бірігу процестері
тереңдеуде.
Екінші ... ұлы ... ... ... ел ... Бұл ұлттың ғасырлық арманы еді. ... ... ... ... Сондықтан да болашағымыз бақытты болуы
үшін келелі сипаттағы мәселелердің алдын-алу қажет деп есептеймін.
2 АДАМЗАТТЫҢ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... мәселелердің қалыптасуы және олардың құқықтық реттелуі
Қазіргі 21-ғасырға аяқ ... ... ... бір ... ... ... - техниқалық революциямен ғылыми - ... ... ... ... ... қазіргі кезде келелі
сипаттағы мәселелер кең орын алып отыр. Көп ... ... ... ... ... болып келеді, атап айтсақ күні бүгінде соғыс ... ... ... ... ... ... пен ауру ... де
біріншісінен қалыспайды.
Жүздеген, мыңдаған жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... кезең әлемде Екінші Дүниежүзілік соғыстан
кейін басталды. Жиырмасыншы ғасырдың 50 - 70 ... ... әлем ... ... ... ... ... мәселелерді сөзіне бастады.
Олардың қатарына жаппай қырып-жою құралдарын жасау, ... ... ... ... ... ... актілердің жасалуын жатқызуға толығымен
құқығымыз бар болып отыр.
Келелі мәселелерге ... ... ... ... ... ... өмірлік мүддесін көздейтін
планеталық, жалпы әлемдік сипатта болады.
Екіншіден, барлық ... ... ... барлық
әлемдік қауымдастықтың ұжымдық ықпалын талап ететін кідіртпей ... ... ... ... ... ... ... барлығына қауіп
төндіреді, кері дамуға әкеп соқтырады, өркениеттің ... ... осы ... ... ... ... ... шығарады.
Сонымен қатар келелі мәселелердің белгілеріне мыналарды жатқызуға болады:
1. Бұл мәселелер адамзаттың ... ... ... ... ... ... ... дамуына объективтік сипатта болады;
3. Оның шешілмей қалуы қоғамның прогресіне кедергі жасайды;
4. Ол мәселелер тек ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттермен сақталуың талап
етеді.[18,с.744-745]
Келелі мәселелер сондай-ақ адамның құқықтары мен ... ... ... және ... қауіпсіздікті, экологиялық
мәселелерді, ғылыми-техниқалық ... ... ... ... да ... қарсы қылмыстармен күресуді, ашаршылық пен қайыршылықпен
күресуді де көздейді.
Бұлардың барлығы бір-бірімен тығыз байланысты, сондықтан да оны ... шешу ... ... ... ... ... түрде белгілеуге болады:
1. Әлемдік ядролық апаттардың алдын-алу;
Экономиқалық, саяси, экологиялық, рухани - мәдени және басқа да салаларды
халықаралық ... ... ... мен ... ... ... ... кеңістікке жол бермеу;
1. ЖҚТБ мен туберкулез аурулармен күресудегі халықаралық ... мен оның ... ... ... ... өмір сүруге жағдай жасау
болып табылады.
Адамзат жиырма бірінші ғасырға баршылық мәселелермен ғана емес, ... ... ... жаңа ... ... ... ... алып кіріп отырғаны бізге мәлім. Сондықтан да мұндай мәселелер
бірнеше мемлекеттердің бірігуін талап етеді.
Келелі мәселелердің ... ... көп ... зерттеу
жұмысының нәтижесі, екіншіден, келелі мәселелердің жеке аспектілеріне
арналған бүкіл әлемдік ... ... ... ... ... нәтижесі маңызды рөл атқарды.
Жасалған жұмыстың қорытындысы бойынша ... ... ... түп - ... әлемдік жүйенің пайда болуы туралы нақты дәйектің
танылуында жатыр.
Ғалымдардың ... және ... ... ... ... ... ... халықаралық аренада маңызды
мәселелердің бірі болып табылады.
Басты не келелі мәселелер түсінігі бір тектес ... ол ... ... ... оқытатын ілімге айналайын деп отыр.
«Келелі мәселелер» түсінігі теориктер арасында үлкен пікір ... ... «Өсу ... атты ... ... келелі түрде
демографиялық, экономиқалық, өңдірістік, ... және ... ... ... ... ... ... мәселелер мемлекеттердің әлеуметтік немесе саяси құрылымына
қарамастан барлығында туындайды дейді. Бірақ Рим ... ... ... ... ... келелі мәселелердің төрт ... ... ... ... ... жарылыс,
энергетиқалық - шикізаттық дағдарыс және өнім міселесі. Келе ... ... ... ... без ... атты жетінші баяндамасында келелі
мәселелердің нақты ... ... ... ... ... ... отыз бес тармақтан тұратын келелі мәселелер
тізбесін Рим клубының төрағасы ... ... ... ... ... ... еңбегінде көрсетті. Ол ... ... ... белгілейді, атап айтқанда - жұмыссыздық, білімсіздік,
қалалардың ... ... ... ... ... ... ... түсуі, тұрақсыздықты сезіну болып табылады.
Бұл аталған баяндамалардың біреуінде де келелі ... ... ... ... берілмейді.[19]
Ғылым әлемінде келелі мәселелердің ең алғаш рет топтастырған
Е.Б,Школьников болып ... Ол ... ... үш негізгі тобын
белгілеп ... ... жаңа ... ... ... ... орта ықпалымен байланыстырады. Екінші топқа жаңа техниканы келелі
ауқымды қолданылуын байланыстырады (теңіз бен мұхит ресурстарын ... ... ... ... ... және ... ... дәстұрлі түрде пайда болған ... ... яғни ... ол ... ... бірақ қазіргі жағдайда
әртұрлі даму барысында келелі ... ие ... ... ... - азық ... жетіспеуі, халық санының көбею дәрежесінің
ұзаруы, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... түрде
бізге дәлел ретінде ұсынылып отыр.
Келелі ... ... ... әр ... әр ... ... ... М.Островский мен З.Саудовский келелі мәселелер қатарына
халық ... ... ... ... азаюы, қоршаған ортаның ластануы,
өсіп келер экономиқалық теңсіздікті жатқыздырады.
Ю.Пайесқа келелі мәселелер қатарына әлемдегі тыныштықтың сақталуын ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономиқалық диспропорцияның дамуын жатқызады.
К.Сецомский келелі мәселелердің ... ... ... ... тез ... ... жеткіліксіздігі, табиғи ресурстардың қысқаруы,
индустрияландыру мен урбанизаңиялаудың апаттық процесі, адамның тіршілік
ортасының ластануы, энергия мен ... ... және ... келелі мәселелер шартты сипатта болады деп оларды келесідей
топтастырады.
Біріншіден, материалдық-халық санының өсуі, ... ... ... жүйелі-әлемдік қарыз, тіршілік ортасын қорғау мәселелері.
Қарап отырғанымыздай бұл автор көбінесе ... ... ... ... ол көбіне әлем экономикасына сілтеу жасайды. Әрине бұл
мәселелер ғана емес күні бүгінде келелі ... ... ... ... ... тек әлем ... емес, олар көп сондықтан осы
мәселені ескере кету керек.
Келеліктің ... ... ең бір ... ... ... ... ... келелі мәселелерді үш топқа бөледі қауіптілік
сипатына байланысты, жалпы ... ... ... және аталған қауіпті жою
мақсатында халықаралық қауымдастықтың қажеттілігіне қарай осының ... ... екі ... ... ... ... ... келелі қауіпі
және екіншісі келелі экологиялық ... ... ойы ... - ... ... ... - барлық
халықтырдың халықаралық қауымдастық үшін және тұлға ретінде адамның ... ... бар ... ... ... ... табылады.
Ол келелі мәселелерді тереңірек «Тамырлық және келелі процестердің
дамуы» деген монографиясында ашады. Келелі ... - ... ... ... ... ... жалпы әлемдік ауқымдылықпен
сипатталатын арнайы әлеуметтік мәселе.
Айталық, экономисттер де ... да ... ... ... ғана ... ... ... олар келелі мәселенің жалпы ұғымына келе
алмай отыр.
Орыс ... ... ... ... барлық мемлекеттерге тән,
барлық әлемге тән, немесе бүкіл адамзатқа тән мәселе деп табады. ... ... ... ... ... ... қатысты, барлық
мемлекеттке және барлық мемлекеттер тобына қатысты болатын құбылыс.
Олар ... ... ... ... мүмкін, егер оның шешімі
табылмаса. Сондай - ақ ол бүкіл өркениеттің ... әкеп ... ... ... ... ... оның ... әлем
қауымдастығы үшін және өмірдің барлық аспектілері үшін маңыздылығы мен
қажеттілігіне әкеп соғады. ... ... ... ... ... ... ... ауқымдылығын көрсетеді.
Зерттеушілердің талқылауларына қарамастан келелі мәселелер қазіргі
әлемде орын алатын үлкен ... - ... ... Олар ... ... ... етеді.
Біздің атап кеткен келелі мәселелер тізбесі бір белгі ... ... ... Ол - планетадағы адамзат өмірін қолдау. ... ... ... екі топқа белуге болады. Біріншілері - субъективті
бағытта айқындайды, екіншілері - объективті бағытты қолдайды.
Жалпы қабылданған «келелі мәселелерге» қатысты ... ... ... ... ... ... келелі мәселелерге қатысты келесі топтарды белгілеуге болады:
Бірінші топ-әлемдік дамудың нәтижесі болып табылған әлеуметтік ... ... ... ... мәселелерді біріктіреді. Бұл
топқа көбінесе термоядролық ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Екінші топ - негізгі тіршілік қажеттіліктерін қамтамасыз етумен
байланысты ... оған ... ... ... ... мәселелері кіреді.
Үшінші топ-мұхит пен ғарыш байлықтарын пайдалану мүмкіндіктерінде
туындайтын мәселелерді жатқызады.
Төртінші топ - ... ... ... ... ... этологиялық мәселелерді жатқызады.
Бесінші топ-факультативті сипатта болады, жалпыға ортақ танылған болып
табылмайды.
Батыс зерттеушілері оған ... ... ... мен халықаралық ұйымдарды жатқызады.
Бұл аталған топтар келелі мәселелерді топтастыруға емес, керісінше ол
тек «келелі мәселелер» ... ... ... ... айта ... ... мәселе ретінде әлемдік тіршілік қауіпсіздігін
қамтамасыз етуді шешу ... ... ... қорғау секілді, азық
-түлік пен энергетиқалық мәселелер сияқты, аурулармен күресу ... ... ... мақсатқа сай етіп пайдалану сияқты мәселелерді
айтамыз. [20,с.61 -69]
Осы мәселелерді айта келе мен де келелі мәселелерді топтастырғым ... ... бес ... ... жөн:
Бірінші топ-әлемдік даму ... ... ... халықаралық
қылмыстылықты айтсақ болады. Оған халықаралық терроризм, ... ... ... - алу, ... ... ... ... мәселесін
және жезөкшелік мәселесін жатқызамыз.
Екінші топқа-негізгі өмірге қажеттілікпен ... ... ... демографиялық мәселелер, ... ... және ... ... жатқызамыз.
Үшінші топқа-эпидемия мен әртұрлі жұқпалы аурудың оның ішінде ЖҚТБ-тің,
туберкулездің алдын - алуды ... ... ... - ... ашаршылықпен, жұмыссыздықпен күресу,
атап айтқанда әлеуметтік мәселелерді жатқызамыз.
Бесінші топқа-мұхит пен ... ... ... ... ... ... келелі мәселелер дегеніміз - қоғамның қайсібір саласында
жағдайдың дағдарыстығын куәландыратын, Жер ... ... ... ... ... ... ... адамзаттықтың
өмірі мен даму аспектісі.
Біздің зерттеу тақырыбымызды жалғастыра келе ... ... ... және «келелі құбылыстар» деген ұғымдарды айыра білуіміз
керек. Жалпы ... ... ... сөз «бүкіл жер шарын қамтитынды»
білдіреді, аталғанның соңғысына бүкіл адамзаттың қазіргі кез бен ... ... жері ... ... ... ... етуіне тек
қана жер шары секілді құбылыстар әсер етпейді, сонымен бірге мемлекет те
өзінің саясаты, ... ... ... ... ... құбылыстарының
сипаты арқылы да әсер етеді.
Келелі құбылыстарды ... ... олар ... әлемде кеңістік
қатынаста түсіндіріледі. Мысалы белгілі бір ... ... ... ... ... ... ерекше түрде айту
керек.Мәселе деген сөздің көп ... ... оның ... ... ... ... ... «мәселе» деген сөз «адамдар үшін
қиындықтар әкелетен жағдай немесе ситуация» ... ... да ... ... - ... ... ... секілді, мақсат пен
міндетті анықтау арқылы қарама-қайшылық қажеттілігін туғызатын фактор болыл
табылады.
Келелі мәселелерді ... ... біз ... ... ... ... ... халықаралық құқықтық нормаларды шлдану
көмегі арқылы шешіледі. Оларға келелі мәселелерді шепгу үшін ... ... және жеке ... халықаралық ұйымдар шеңберінде әрекет
ететін егеменді мемлекеттер жатады, сәйкес органдарды да ... ... ... санатқа қарағанда ауқымдылау болып отыр. Олар
халықаралық құқықтық нормаларын туғызатын субъектілердің тәжірибеде жүзеге
асыруға шақыратын, ... ... ... ... ... ... салада халықаралық құқықтық егеменді субъектілері ретінде қалыптасатын
немесе халықаралық ұйымның мүшесі ретінде қалыптасқан мемлекеттердің ... ... ... ... ... мәселелер бойынша нормативті шешім қабылдауға
қатысатын субъектілер, және оны жүзеге асыратын субъектілер де күні ... ... ... ... ... ... ... оның ауқымдылығы
біріншіден, онын басқа мәселелерден ерекшелігінде, ал ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешумен мемлекеттердің халыққа қатысты, оның ішінде
демографиялық ... ... - ... ... ... ... табылады. Оның ішінде бірінші орында БҰҰ - ... адам ... ... ... атап ... жөн. ... ... келелі мәселелерге мемлекеттердің ... жоқ ... ... мәселелері бойынша мемлекеттердің қарым-қатынастарын реттейтін
нормаларды да атау керектігі туындап отыр. Мысалы жердің су ... ... және әуе ... және ... ... ... әдістерін атап
кету керек (Антарктика).
Сонымен бірге келелі мәселелерді шешуде «шарттарды сақтау керек» ... ... рөл ... Халықаралық шарттар құқығы келелі мәселелерді
шешуде ... орын ... ... ... ... шарттары,
мемлекет аралық және үкіме аралық ... ... ... сондай-ақ
үкімет аралық ұйымдардың өзара шарттары келелі ... шешу үшін ... ... ... ... ... оның ішінде бізге керегі
мемлекеттер арасындағы өзара қауымдастықтың болуы, әрине ол қауымдастық ... ... ... халықаралық экономиқалық құқық, депопуляциялық
мәселелер және тағы басқалары.
Сонымен қатар халықаралық құқық жүйесінде ... ... ... ... ... ... ойы бойынша: «Қағидалар туралы
екі жақтың актілері ... ... ... және ... ... ... мысалы, әлемнің бөлінбестігі, тең қауіпсіздік, адал
көршілестік, адамзаттың жалпы мұрасын сақтау, қоршаған ... ... ... ... ... емес деп ... ... аталған
қағидалары бүгінгі таңдағы келелі мәселелерді шешуде ... ... Олар ... ... ... ... мен
міндеттерінің негізін ... ... ... - ... ... ... ... Келелі терроризм мәселесі және оны мемлекеттік-құқықтық тұрғыдан
шешу жолдары
Қазіргі өркениеттің даму деңгейі келелі, өзекті мәселелердің көбеюін
таңдап ... ... ... ... нәрсе дүние жүзінде азайды. Адамдар осы
тажалдан құтылып, бүкіл әлемде бейбіт өмірдің болуын ... ... ... ... яғни баршаға мәлім террор пайда болды.
Бір жерде жарылыс, лаңкестік әрекеттер орын алса, ең алдымен ... соң ... ... ... экстремизм", деп дүр ете түседі. ... ... ... ... болса, барлығын жасаған
мұсылмандар деп жала ... сөзі - ... ... ... ... дегенді
білдіреді. Террор - жұртты ... ... ... мен ... ... беру әрекеті. Кейінгі кезде бұл сөз ... ... ... ... мамандар әлі күнге дейін террорға ортақ түсінік
бере алмай келеді. Террордың ең ... ... бірі ... ... ... Бұл үрейдің шапшаң таралуына мүмкіндік береді.
Терроризмнің пайда болу уақытын кейбіреулер б.з.д. 44 жылы ... жыл деп ... Ал ... мен түрік тарихында терроризмнің
алғашқы пайда болуын ... ... мен ... ... ... ... уақытқа жатқызуға болады. Түрік қағандары
мен төрт халифаның үшеуі (Омар, Осман және Әли) террористердің ... ... яғни ... басқа қылмыстардан айырмашылығы - оның
мейірімсіздігі, қатыгездігі және ... ... ... Лаңкестік -
саяси-идеологиялық мақсаттарға жету үшін жүйелі түрде халықты қасақана,
жасырын ... ... ... ... ... ... ... ол -
дәстұрлі саяси қылмыстардан өзгеше, соғыс қағидасына бағынбайтын, жүйелі
және ұйымдасқан түрде бейкүнә, ... ... ... текке өлтіру,
тұтқындау, үркіту.
Лаңкесші ұйымдардың мақсаты - мемлекеттік жүйені құлатып, өз биліктерін
орнату. ... ... ... бір ... ... қорғайтын қаһармандар
деп санайды. Сондықтан олар өздерінің "әділетті" биліктерін орнатуды ... ... ... ... оның ... ... де ... жоқ пәк
сәбилерді өлтіру арқылы билікке жеткен ұйымдар қалайша әділ бола ... ... ... адам ... оның ... Сталиннен,
Мусоллиниден қандай айырмашылығы бар? Әлбетте, ондай елдің халқын қорқыныш
пен үрей жаулап алады.
Экстремизм - өте ... ... ... ... ... - ... денсаулық және адамдардың
бостандығы. Ол бүкіл ... және ... ... ... ... құқықтық тәртіпті, тұрақтылық негізін ... әкеп ... ... ... ... орын алып ... ... мәлім.
Жағдай терроризмнің тек мемлекттің ішкі құрылымы емес, яғни бір ... ... ... ... бірге оның халықаралық ... ... ... сөзі латын тілінен шыққан (terror - қорқыныш, ... ... ... ... мына ... белгілейді (terror
-ағылшынша), (tetteur - французша).Сондай-ақ террорлық акт (acte ... ... ... бар. Жалпы қазіргі кезде «террор, терроризм,
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... В.И.Дальдің берген талқылауы қазіргі ... ... ... ... ... ... ... ұстаіу және дене жарақатын келтіру, жою;
6. қатаң шаралар, ату және т.б. әдіспен мақсатқа жету-деп түсіндіріледі.
Қысқа саяси ... ... - ... зорлау саясаты және саяси
жаулармен күресу деп ұғынылады.
Ал енді ... ... - ... ... ... ... ... (яғни екі немесе одан да көп мемлекеттердің
қатысуын талап ететін) арнайы ұйымдар мен топтардың ... жеке ... ... ... ... дене ... келтіру үшін, белгілі бір қаражат
алу үшін адамдарды кепілге ұстау арқылы» өз қызметтерін ... ... ... ... ... терроризм саяси, экономиқалық, әлеуметтік және
т.б. пайдаға жету үшін жасалады.[22,с.107-109]
Осы жерде біз сепаратизм мен экстремизмге ... ... ... - ... аумақтық тұтастығын бұзуға әкеліп ... ... ... ... бір ... ... қамтитын, зорлық
жолымен жасалатын, ондай әрекетті жоспарлаумен ... ... ... ... ... ... белгілі бір әрекет болып
табылады.
Экстремизм - зорлық әдіспен билікті басып ... ... ... күшпен
ұстап алуға, сондай-ақ күштеп мемлекеттің конституциялық ... және ... ... қол ... және ... күштерді
заңсыз құруға бағытталған, ұлттық қылмыстық заңдармен кудалануға жататын
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ерекше өзектілікті алып отыр.
Терроризм зорлау мәдениетің білдіртіп, оның дамуына ықпал ... ... жеке ... ... жоятын қорқыныш сезімін
қалыптастырып, дамытады. Терроризм адамзат ... ... ... қаза ... ... зиян ... ... басқа зардаптардың бозғуына, жарылыс жасауға, өрт қоюға, қоғамдық,
не мемлекеттік атаіараттъта, ... ... ... ... ... ... күресу барлық мемлекеттерде негізгі мәселелердің бірі
болып табылады.
Террорлық акті жасаушылар әртұрлі құралдарды қолданып ... ... ... ... телефондар, жалған құжаттар және т.б. Террорлық
актіні жасаушылар көбінесе діни факторларды қозғаушы күш етіп ... он ... ... ... ... жоқ ... еді, күні ... олар діни себептерге көп сілтейді. Бұған мысал ретінде «Хамас»,
«Хесболла», «Гамааты» айтуға ... ... ... ... ... ... белгілеуге
болады:
Біріншіден, саяси себептер бойынша терроризм,ол мемлекеттікне ... не ... ... ... ... сондай - ақ адамдардың өлуіне
әкеп соғатын ... орт не ... да ... ... жасалатын құбылыс.
Екіншіден, ұйымдасқан қылмыстық қауымдастықтың терроризмі. Ол қылмыстық
саясатқа жол ... ... ... - ақ ... ... органдарының
қызметкерлерін белсенді түрде жоюға, судьяларды ... үкім ... ... мен сотқа олардың қылмыстық әрекеттерінің алдын - алуға
көмектесудегі жәбірленушілерді, ... ... ... ... пен оның ... ... ... күштердің ұлттық терроршылдығы. Аумақтық
тұтастықпен ... ... ... ... ... не ... жетуді мақсат етеді.
Төртіншіден, әуе терроризмі, ұшақты ... ... ... қару,
есірткі алу үшін және басқа елге ұшып кетуі үшін де айдап ... ... Бұл ... ... ... ... әрекеттер әртұрлік
ниетпен жасалады саяси қоныс алу ... ... ... үшін ... бас ... мақсатында, сонымен бірге пайдакүнемдік және ... да ... ... ... ... апгу үшін не ... мақсатында шетел мемлекетінің өкілін ... ... ... ... актілердің тұрлері шартты және толық емес болып
келеді. Аталмыш мәселені неге ашып қарастырдық десек - әр ... ... не ... ... ... әр ... жасалуында болып отыр. Осы
жақында әлемді дүр ... ... 2001 жылы ... АҚШ - ғы
террорлық шабуыл осының шынайы көрінісі. Бұл ... ... ... ... ... ... жаңа мәселе әкеп берді.
Террор демократияға, адам ... ... ... ... дамуға қарсы ең үлкен қауіптердің бірі ... ... ... бір ... бар ... ... әдістерге ие. Америка ... (АҚШ) ... ... 11 -ші ... күні ... террорлық
шабуылдар әлемді үлкен бір дағдарыстың ішіне сүйреді. Заңдылығын замандас
мемлекеттің негізінен алған көп ... ... ... ... ... бір ... ... жүздесуге мәжбүр қылды.
Батыс мемлекеттері, соның ішінде АҚШ бірінші кезекте халықаралық
терроризмнің - ... ... ... қорқыныш екендігін түсінді.
11 - қыркүйектегі апатты оқиға осындай қорқынышты бағаламау салдарынан
туындағанын көрсетіп отыр. АҚШ ... ... ... ... алып ... ... түп-тамырлы өзгеріс болып халықаралық
терроризммен күресу бірінші жоспарда тұр.
Алысқа ... ... ... 2002 жылы ... ... ... ... алып кетті, қаншама адамға зардап әкелді. Әрине, бұл оқиға
АКШ-та болған оқиғамен салыстырғанда көрсеткіші әлде ... ... ... да ... террорлық әрекеттер адам баласына зиянын әкелмесе өмір
сүре алмай қалады.
11-қыркүйек 2001жылы жасалынған террорлық актіні АҚШ ... ... ... күні АҚШ ... Америқалық әскери күшті
шабуылға жауапты пайдалану туралы революция қабылдады,
БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесі ... ... ... ... пен ... ... бағытталған қауіп ретінде бағалап
АҚШ-ң өзін - өзі қорғауға құқығын бекітті.[23,с.7]
Халықаралық терроризм әрқашанда қоғам үшін қауіп төндірген. Оған ... емес ... ... - 1934 жылы 9 - ... Югославия қоролі Александар
I Қарагеорғиевич пен француз сыртқы істер министрі Луи Бартудың өлтірілуі
дәлел ... ... ... ... мен ... ... ... мен техниканың соңғы жетістіктері, байланыстың жаңа ... ... ... химиялық және биологиялық құралдарды
қолдануы да қауіпті ... түр. ... ... ... ... сатумен және т.б. қылмыстық әрекеттер ... ... ... ... ... ішінде есірткі бизнесі бірінші орында түр ... ... ... ... ... ... ... осы қылмыстармен істесуде. Ол келесідей көрініс тапты.
Астана ... 11 ... 2000 жылы ... ... ... мен
Литва Республикасы Үкіметі арасында ұйымдасқан қылмыстылықпен, есірткі және
психотроптық заттардың заңсыз айналымымен, терроризм мен ... ... ... ... ... ... ... шартқа қол қойды. [26]
Сонымен қатар, Астана ... 12 ... 1998 жылы ... ... мен ... Федерациясы Үкіметі арасында есірткі және
психотроптық ... ... ... оны ... ... күресуге
ынтымақтастығы туралы келісім шартқа отырған.[27]
Есірткі мен психотропты заттарының заңсыз айналымын бақылау мен алдын-
алу ... ... ... ... мақсатында Қазақстан
Республикасы Үкіметі мен Қырғыз Республикасының Үкіметі арасында 8 ... жылы ... ... ... бақылау саласындағы ынтымақтастық
туралы келісім шартқа қол қойылды. [28]
Елімізде есірткі бизнесымен күресуге ... ... ... заңнамалар мен халықаралық шарттар бар.
Сонда да елімізде есірткі бизнесі ... ... ... ... саны ... жағдайда тұрғылықты халық есірткі ауруының алдын-алу, болдыртпау
жайында ақпараттанбаған. ... ... ... ... ... ... аз және көп жағдайда жеткіліксіз болып табылады.
Халықтың көптеген бөлігі жасырын ... ... ... қатар, 1988 жылы «Есірткі заттары мен психотроптық заттардың
заңсыз айналымына ... ... ... ... ... қабылданған.
1998 жылы БҰҰ-ның Бас ... XX- ... ... Осы ... ... декларация мен шешімдерді атап кеткен жөн.
[29]
Қазақстан Республикасы бұл Конвенцияға 30 қараша 2000 жылы ... ТМД ... ... ... ... 17 ... 2004 жылы Ташкент ... ... ... ... ... ... есірткі заттары,
психотроптық заттарының олардың ... ... ... ынтымақтастық туралы» келісім шарт қабылданды. Бұл ... ... ... ШЫҰ мемлекет мүшелері халықтарының мүдделеріне
қатысты есірткі бизнесінің заңсыз айналымы мен ... ... ... бекіту болып табылады. [30] Қазақстан Республикасы бұл келісім
шартты 29 маусым 2007 жылы ... ... ... ... қосылды.[31]
Әр тұрлі мемлекеттерде террористтік ұйымдар көбеюде. ... ... көші - қоны ... өсуі және шеқара
бақылауының террористерге қосымша ... ... ... діни және басқа мән-жайлар, халықтың белгілі бір қабатындағы
қайыршылықпен, артта ... ... ... ... ... органдарының қызметін бұзады,
бейбіт азаматтардың тіршілігіне қауіп төндіреді, қорқыныш атмосферасын
жасайды, халықтың психологиялық ... ... ... ... ... ... ... Террористтер әрекетінің ауқымы өскен сайын,
кінәсіз жаңдарға әсерлерін ... Күні ... ... ... ... 30-шы жылдарындағы фашизм секілді адамзаттың қауіпі болып
табылады.Оның алды ... ... үшін ... ... емес ... 11-14]
Күні бүгінгі таңдарда Ресейде терроризмнің негізгі екі түрі байқалуда:
криминалды және ұлттық. Криминалды-жалпы ұлттық ... ... ... және ... байланысты терроризм, ал ұлттық - негізінде Чечня мен
Солтүстік Кавказ және ... де ... ... табылады.
Егеменді Қазақстанның жаца геосаяси рөлі, оның белсеңді түрде әлемдік
қауымдастыққа кіргенін көрсетіп отыр. ... ... ... ұйымдарының мүдделері саласына түсіп отырғаны сыртқы теріс
факторды айқындайды.
Соңғы кезде ... ... ... ... ... мен ... ... тұрған ислам шетел ұйымдары
қатарынан бұзушылықтар Қазақстанда да болып ... ... ... ... ... Судан, Еғипет және Иордания мемлекеттері
азаматтарының радикал - ... ... ... ... ... ... ... түрде ислам экстремисттік идеяларды
насихаттағаны айқындалып, оның алдын - алынды. Сондай-ақ уахабит пен ишано-
мюридтік ... діни ... ... ... ... ... ... және Атырау облыстарында да байқалды.
Өзбекістан мелекеті құқық қорғау органдарының мәліметі бойынша Ташкент
қаласындағы акцияларды ұйымдастырушы және ... ... ... болып табылады. Олардың жақтаушылары Қырғыстан да, Тәжікістан да
және Қазақстан да ... ... ... ... болған террорлық
актілерден қарасақ, саяси экстремистер өз ... жету үшін ... зиян ... ... жан ... ТМД ... ашықтығы жағдайның болуы біздің мемлекет аумағында мұндай
құбылыстардың болуына ... ... ... ... мемлекеттегі әлеуметтік - экономиқалық
қиындықтары ішкі терроризмнің болуын өзектетіп отыр. Оған ... 1998 ... ... ... ... ... ... темір жолында болған
оқиға. 1999 жылы ақпан айында ... ... ... ... станция атылған.
Жарылғыш заттарды тонау, қарудың заңсыз айналымда жүрген ауқымы жоғары
түрде әлі күнге дейін болуда. Бұл өзі - ... ... ... бұзу ... және ... қатар терроршыл әрекеттердің алғы ... ... ... ... телефонмен не құпиялы түрде болуы да түсе
қоймауда, қылмыстық терроризм мәселесінің болуы да бізді аландатуда.
Күнделікті жасанды жарылғыш заттарды ... ... ... ... ... ... кісі өлтірушілікке бүгінгі таңда Қазақстан
үшін де ... сай ... ... ... ... демократиялық және құқықтық мемлекеттердің күші оның
қай жақтан шыққанына қарамастан терроризм қауіпіне ... және ... ... жасауға қабілеттіліктен тұрады.
Егер XX - ... 70 - 80 ... ... СССР - де жүзге ... ... ... ... ... ... болып
түрса, ал қазіргі таңда ол сан көрсеткіші көп деңгейге өсіп кетті.
Бүгінгі күні терроризмнің террорлық құрылымдары ірі ... және ... ... ... терроршыларды арнайы дайындаудың ұлғаюы, соның
ішінде жақын және алыс шет ... ... ... ... ... Абхазия, Тәжікстан, Ауғанстан және ... - ... ... ... ... ... жай террорлық актілер күні бүгінде көптеген мемлекеттердің
қауіпсіздігіне тиіп отыр. Олар: Америка Құрама ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан және т.б.
мемлекеттер болып отыр.
Келелі мәселелер ... ... ... ... ол ... ... қарастырылуы тиіс, екіншіден, ұлттық ... ... ... - ... жасау талпынысты екінші
дүниежүзілік соғыс алдында пайда бола бастаған. Жоғарыда аталған
Югославиялық қороль мен француз ... ... ... ... ... 1937 жылы ... ... туралы және
халықаралық қылмыстық сот құру туралы Конвенциялар жасалды,
бірақ олар ... ... ... ... ... ... 1963 ... әуе кемелерін басып алумен күресу туралы
Токио Конвенциясы, 1970 жылы Гаага ... және ... ... ... ... ... жетілдіру 1972
жылы БҰҰ - ның Бас Ассамблеясында басталды. Бұл қатаң саяси
мәселе болғандықтан БҰҰ - ның мүшелерінің пікірлері жан - жақты
болды. Ол ... ... ... ... қауіп төндіретін не
олардың өміріне әкелетін негізгі бостандықтарды қауіпке қоятын,
терроризмнің бұл нысандарын түп - ... ... ... ... ... ... ... туындайтын зорлау бастамасында халыхаралық терроризмнің
алдын-алуы ... ... ... ... ... 1987 жылы БҰҰ - ның Бас ... халықаралық терроризммен
күресу бойынша ұсыныстар берілетін шешім қабылдайды. [3 5 ,с. 124]
Жиырма жыл бойғы ... ... аз ... нәтиже берді. Жағдай
тоқсаныншы жылдары ... ... ... ... 1991 - ... ... атпен шықты, ол «халықаралық терроризмді жою ... деп ... ... ... жетілуі белсеңдетіле басталып, келесі
жылдарда маңызды нәтижеге жеткізілді. БҰҰ - ның бірнеше құжаттарында - ... және 1996 ... ... халықаралық терроризм террорлық
актіні қандай мақсатқа және кім жасағанына қарамастан аса ауыр қылмыс болып
танылады. БҰҰ - ның ... ... ... ... ... пен ... ... төндіретінін танып Ливия, ... ... ... күш ... жаза ... бастады.
Сондай - ақ 10-нан астам терроризмге қарсы күрес шараларын көрсететін
көп жақты халықаралық конвенциялар ... Олар ... ... әуе және ... ... жаулап алуды токтату секілді,
бомбалық терроризм, халықаралық ... ... ... ... табылады.
15 маусым 2001 жылы жергілікті мемлекеттердің бірігуінің туған күні
ретінде тарихқа енеді, ол - ... ... ... ... Оған
мүшелікке Ресей Федерациясы, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекістан және
Тәжікстан ... ... ... ШҰҚ - ның ... құқықтық
рәсімі әлі бітпесе де аталған күнде Шанхайда саммитте аталған ұйымның ең
бірінші жоғарғы деңгейде ... ... және ... ... ... ... ... акт болып табылады. Бұл Конвенцияда
терроризм туралы аса маңызды мәселе бекітілді.[36,с.З-4]
Бүгінгі таңда Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... Оған ... орган дар кіреді.
Соның ішінде Антитеррорлық Орталық та жұмыс ... ... ... ФСБ - нің ... ... ... негізінде
жұмыс жасай бастады. Бұл орталық аталған мәселе бойынша
Достастықтың қатысушыларының өкілі мемлекеттік органдарының
өзара ... ... ... ... ... ... ... жергілікті жедел тобы Бішкекте -
ортаазиялық бағыттағы қауіпті жұмыс үшін де орналастырылған. ... ірі ... ... жақсы өткізді. Ол Азербайжан,
Белоруссия, Қырғыстан, Қазақстан, Ресей, Тәжікстан, Өзбекстан және
Украина ... ... ... ... ... өтті.
Сонымен халықаралық құқыққа халықаралық терроризммен күресуде.
Әртұрлі нормалардың болуы бұл салада әрекеттер үшін құқықтық ... ... ішкі заң ... ... да ... ... да жетілдіруді
қажет етіп отыр.
Соңғы он ... ... ... ... ... заңдық актілер қабылданған. Егер Қазақстан Республикасына
келсек, ұлттық деңгейдегі ... ... ... деп ... ... Республикасының 1997 жылы 16-шілдеде қабылданған Қылмыстық
кодексі осыған көрнектілік тағылым не ... ... ... 233 - ... ... ... ... мәселелерге арналған - ол терроризм. Заң
тілімен «терроризм, яғни ... қаза ... ... мүліктік зиян
келтіру не қоғамға қауіпті басқа зардаптардың болу ... ... ... өрт қою ... өзге де іс - ... ... егер осы іс -
әрекеттер қоғамдық қауіпсіздікті бұзу, халықты ... не ... ... ... ... ету ... ... сондай - ақ
аталған іс - ... дәл сол ... ... деп қорқытуды
белгілейді.[37] Аталған заңның нормасына өзгертулер енгізілді.
2002 жылы 19-ақпанда ... ... ... заң ... қарсы күрес мәселелері бойынша ... мен ... ... заң ... Бір ... ... ... Қылмыстық кодексше кірген өзгерістер мен толықтырулар болып
табылады. Бұл жерде көбінесе ... ... ... ... ... (15 - бап); санкция мөлшері өзгертілген (164, 170-баптар); 167 -
баптың аты өзгеріп Қазақстан Республикасы Президентінің өміріне ... ... ... ... ... бап ... мынадай мәнді
анықтайды.Терроризм: 1. жарылыс жасау, өрт қою ... ... ... ... мүліктік зиян келтіру не қоғамға қауіпті өзге де ... ... ... өзге де іс ... жасау, егер осы іс ... ... ... ... халықты үрейлендіру не Қазақстан
Республикасының мемлекеттік органдарының, шет ... ... ... ... ... ... ету мақсатында жасалса, сондай-
ақ аталған іс -әрекеттерді дәл сол мақсатта ... деп ... 4 ... ... ... бас ... ... жазаланады, ал бұрынғы жаза мөлшері
3 жылдан 8 жылға дейін болатын.
Нақ сол әрекет: а) ... рет, б) атыс ... ... ... ... ... бұрынғыдай 7 жылдан 12жылға дейін бас бостандығынан айырылады.
а) жаппай қырып-жоятын қаруды, радиактивті материалдарды ... ... деп ... және ... ... эпидемия мен эпизоотияны
таратуды, сондай-ақ адамдарды жаппай қырып -жоюға әкеп соғуы ықтимал ... ... ... ... ... деп қорқытуға үштасса,
б) абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқса-
санкциясы ... ... (10 ... 15 ... ... мерзім).
Аталмыш бапқа жаңа тармақ қосылған: 4. Қоғамдық қауіпсіздікті ... ... не ... Республикасы мемлекеттік органдарының, шет
мемлекеттік немесе халықаралық ұйымның шешімдер ... ... ... ... ... қастандық жасау, сондай-ақ дәл сол мақсатта,
оның мемлекеттік немесе өзге де саяси қызметін тоқтату не ... ... кек алу ... ... ... ... ... өміріне
қастандық жасау, 15 жылдан 20 жылға дейінгі бас бостандығынан ... ... ... немесе өмір бойы бас бостандығынан айырылады.
Дүниежүзілік терроризм әлемді дүр сілкінтіп бүкіл мемлекеттерге қасірет
әкелді. Соның бірі АҚШ мемлекеті, Ресей және т.б. ... ... ... ... Қазақстан Республикасында терроризмге қатысты заңдар
өзгерілуде. Өзгерісте ... ... екі ... ... ... 1 «Терроризмді насихаттау немесе терроризм актісін жасауға жария түрде
шақыру» деген атпен шықты. Бұл жерде ... ... ... жария жасаумен қатар материалдарды таратқаны үшін жазаретінде 5
жылға ... бас ... ... ... ... адам ... ... пайдаланып не қоғамдық бірлестіктің басшысы бола отырып
не бұқаралық ақпарат құралдарын ... ... үшін 3 ... 8 жылға
дейінгі санкция көрсетілген.
233 - 2 бап «Террористтік топ ... оған ... ету және ... қатысу» деген атпен шықты. Бұл жерде террористтік ... ... ... үшін топ құру ... ... - ... ... ету-санкциясы мүлкі тәркіленіп,онсыз 8 ... 15 ... ... ... ... қызметіне немесе ол жасаған терроризм актілеріне
қатысу жазасы мүлкі тәркіленіп, онсыз 6 жылдан 12 ... ... ... ... ... жағдайын пайдаланып не қоғамдық бірлестіктің
басшысы болса 10 жылдан 15 ... ... ... ... - ақ 242 - бап басқа атпен шықты - ... ... ... ... ... ж:алған хабарлау».[38]
Байқап отырсақ кейбір нормалардың диспозициясы қатаңдатылып, санкциясы
күшейтілген, бірақ оның ... ... ... сай ... деген пікір
туындайды.
Ұлттық қауіпсіздік органдармен терроризмдермен ... ... олар ... іздестіру қызметі дамуының жалпы бет алысына сәйкес
болуы тиіс және ұлттық мүдде мен ... ... үшін ... өсуіне бара - бар болуы қажет.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасында ... ... Заң ... 1999 жылы жарық көрген.[39] Бұл заң Қазақстан
Республикасында ... ... ... және ... ... нысанына қарамастан мемлекеттік органда мен ұйымдар
қызметінің тәртібін, сондай - ақ ... ... ... асыруымен
байланысты азаматтардың құқықтарын, міндеттерін және ... ... ... да ... ... ... заң ... қарсы күрес мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... ... ... 2002 ... 19-ақпандағы Заңымен
өзгертулер мен толықтырулар енгізілді. Бұл заңда терроризмнің әр нысанының
ұғымы ашық ... ... ... «Терроризм»-заңға сәйкес
«қоғамдық қауіпсіздікті бұзу, ... ... ... ... органдарының, шет мемлекеттердің және халықаралық ұйымдардың
шешім ... ... ету ... не ... не ... қызметін тоқтату немесе осындай қызметі үшін кек ... жеке ... ... ... қатысты қылмыстық жазаға
тартылатын әрекет немесе оның жасаймын деп ... деп ... ... Сондай - ақ заң ... ... ... ... акцияны, терроризм актісін, террористтік ұйым сияқты ұғымдарға
толықтырулар енгізіліп, редакциялары өзгерілді.[40]
Сонымен қатар, Қазақстан Республтқасында «Экстремизмге ... ... заң ... Бұл ... адам және ... құқықтыры мен
бостандықтарының, конституциялық ... ... ... ... ... ... және ұлттық
қауіпсіздіктің қамтамасыз етілуі анықталады.[41]
Міне осы ... ... ... заңдар жетілдірілуде, бірақ
ол орындала ма деген ... ... ... ... ... ... мәселенің шешілуін қарастырады. Бірақ
жағдай қандай болмасын заңдарымызды шындыққа ... ... ... ... ... 2001 жылы ... оқиға АҚШ-ның
заңдарында халықаралық терроризммен күресуді ... ... ... ... ... байланысты Құрама Штаттарда және т.б.
мемлекеттерде, соның ... ... де заң ... ... ... ... ... мемлекеттің қызметің және мемлекеттердің рөлін
айтуымыз қажет. Халықаралық терроризммен күресу ... ... және ... екені жалпыға мәлім. Ол тек қана әскери шараларды ғана емес,
сонымен қатар ... ... және ... ... ... ... ... қамту керек. Егер құқықтық шараны айтсақ бір
жағынан ұлттық заңдарды ... ... ... екінші жағынан
мемлекеттердің өз азаматтары болса да ... ... ... мәселесін шешу қажет. Халықаралық - ... ... ... ... ... ... және ол халықаралық терроризмді аса ауыр
қылмыс ретінде нақтылай және ... ... ... ... ... керек. Бірақ Талибтерге қарсы әскери әрекеттер де ең күрделісі
және өзектісі халықаралық құқықтың негізгі қағидаттарымен ... ... ... пайдалану мәселесі болған.
Баршаға мәлім соғыс сыртқы саясатты ... ... ... ретінде және
халықаралық дауларды шешетін тәсіл ретінде қазіргі халықаралық құқықпен жол
берілмейді. БҰҰ - ның ... ... бұл ... ... ... кең ... ие болып табылады. Тек қана БҰҰ - ның мүшелері қандай
шара қолдануы қажет екендігін шешеді.
Халықаралық терроризммен ... ... ... ... - алу жөнінде нақты ... ... ... Ол ... ... ... сот ... арасында халықаралық және ішкі
ынтымақтастықты күшейту қажет, ... ... мен ... ... ... күшейту шараларын қамту керек. Құқық
қорғаушы органдардың қызметкерлерін ... ... және ... ... ... және қамтамасыз ету қажет.
Қазақстан Республикасы халықаралық құқықтың ... бола ... жылы ... салада парламент аралық ынтымақтастық жөнінде келісім
шартты бекітті; 1994 жылы ... ... ... ... ... жауаптылыққа тарту үшін немесе үкімді орындау үшін беру туралы
шарт жасасқан. 1996 жылы ... ... ... ... және ... ... ... агенттерге қарсы ... жаза ... және оның ... алу ... Конвенцияны бекітті.
Сол жылы кепіл тұтқынға алуға күресу туралы халықаралық Конвенцияға
қосылды.[42,с.80]
Терроризмге ... ... ... үшін оның ... не ... білу де
қажет. Мысалы ресейлік зерттеушілер келесі топтастырудың тұрлерін
көрсетеді:
4. ... ... ... ... ... терроризм
Терроризммен күресу шараларының жүйесін жасау үшін маңызды болып біздің
ел аймағында оның таралуына негізгі әсер ... ... ... ... шығу ... және сипатына қарай сыртқы және ішкі ... ... ... және алыс шетелдерде террорлық әрекеттердің санының
өсуі аталған ... ... - ... және экономиқалық
тұрақсыздықтың қалыптасуы белгілі бір ... ... ... ... ... ... Қазақстанға кіріп - шығудын нақты
бақылануы жоқ ... ... ... елде ... ... Приднестровье, Шешеністан,
Тәжікстанда және т.б. «ыстық» ... ... ... ... ... көп болуы, көптеген әкімшілік - ... ... ... не жоқ болуы қылмыстық ортаның толуы мен ... ... ... және ... тіршілік бағытты жоғалтуы,
әлеуметтік жағынан халықтың кейбір бөліктерінде тұрақтандырылмағандығы ... ... ... қалуы, халықтың әлеуметтік басқыншылығының
өсуін тудыратын үмітсіздігін, ертеңгі күнге ... ... ... пен заң ... ... ... құқықтырын қорғауда
құқық қорғаушы және әлеуметтік мемлекеттік және қоғамдық органдардың әлсіз
жұмысы, ... ... ... және адамгершілік мәдениет деңгейінің
төмендігі, ... пен ... ... ... құралдарында
бақыланусыз насихатталуы жатқызылады.
Терроризммен күресудегі шаралардың жалпы мемлекеттік бағдарламасы
аталған ... ... ... әкеліп соғуы керек немесе жоғары
деңгейде оның қылмыстық ... ... ... ... ... ... келесідей болуы керек:
терроризммен күресуде құқықтың шаралардың болуы бұл ... ... ... ... ... заңының орындалуын қадағалау
және терроризммен және ... ... ... халықаралық
Конвенцияларды жетілдіру мәселесін қарастыру қажет;
- жалпы ескертпелі шаралар, оның ... ... ... және басқа жаппай қыру құралдарына бақылау жасау қажет;
әкімшілік - ... ... ... ... ... аралық
ынтымақтастық шараларын жүргізу қажет;
арнайы (жедел іздестіру, ... және ... ) ... ... ... ... алдын-алуымыз қажеттігі туындап
отыр.[43,с.68] Белгілі бір ... ... ... келешекте бақылануы Қазақстан Республикасы ... ... әрі ... ... ... табылады. Сонымен қатар терроризммен
күресуде Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті, Ішкі істер министрлігі, сондай - ... ... ... ... құралдары, қоғамдық саяси партиялар,
ұйымдар және ... өз ... ... маңызы зор болып табылады.
Сонымен қатар, кейбір ғалымдар терроризмді шешуде құқық қорғаушы мен
басқа ... ... ... ... орталықашуды
ұйғарып отыр. Терроршылдардың идеясы мен өздерін жарнама ететін бұқаралық
ақпарат ... ... ... ... тізімінен шығарып
тастауды ұсынды. Билік пен бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... деді. Біз терроризмге қатысты билік
пен ақпарат құралдарын белгілеуіміз ... ... ... ... ... әрбір нысаны барша дүниежүзі
мемлекеттері үшін соның ішінде Қазақстан үшін де қауіпті ... ... ... ғасырдың «чума» тәрізді күресуіміз халықаралық ынтымақтастыққа шақырады.
Мұндай келелі мәселенің алдын тез арада алуымыз керек.
Террормен күрестің және халықаралық ынтымақтастықтың ... ... ... қойған жөн. Жаһандық осы мәселеге нақты жауап беру үшін барша
мемлекеттің міндеттері бағытында тұрақты бір ... ... ... ... ... экологиялық мәселелер және оны мемлекеттік-құқықтық
жолмен шешу
Жиырмасыншы ғасырдағы ғылымның ұлы жетістіктерінің бірі атом энергиясын
пайдалануына қол ... ... бұл бір ... ... баласына алдындағы
көптеген күрделі мәселелердің ... ... мен ... ... ... бет ... ... мүмкіндік жасаса, екінші жағынан кейбір
аймақтар үшін қасіре, ол әлем үшін қауіп - қатер ... ... ... даму ... ... ... тығыз байланыста болған,
бірақ жоғарғы өңдірістік қоғамның пайда болуымен адамның табиғатқа ... ... оның ... ... көп ... болып қазіргі таңда
адамзатқа қауіп төнген ... ... ие ... ... Біз ... жөн - ... ... атмосфераның бұзылуы, литосфераға
қауіп төнуі, ғидросфераға зиян келуі адамзат ... ... ... ... ... ... ... мәселесі барлық
мәселелердің арасында орталықтандырылған ... ... Бұл ... адамзат тіршілігінен тәуелді болуынан, бір сөзбен айтқанда
экологиямен тығыз байланыстылығымен көрінеді. ... ... ... ... ... ... ... да мүмкін, өйткені жер астында
қашқындық құрылыстар бар, бірақ ... өліп ... ... ... ... ... мәселе, энергетиқалық, ғылыми-техниқалық жетістіктер
және т.б. ... ... ... ... ... табылады.
Адамның қоршаған ортаға теріс ықпалы көп бағыттар бойынша ... Соны ... жөн ... ... ауа ... ... баршаға мәлім атмосфераның
ластануы. Жылына атмосфераға 200-400 млн. тонна топырақ ... ... ... антиғидрид, 700 млн. тоннаға жуық басқа да зиянды затар
тасталынады. Өнеркәсіптік аудандарда ластану табиғи ... мың есе ... - ... ауа ... ... ... негізі, оның ішінде
адам өмірінің бастауы. Атмосфера планетамызды ғарыштық сәуледен қорғап, ауа
райын анықтайды, өсімдік пен ... ... ... ... ... ... оның химиялық құрамының әзгеруі қоршаған ортаға зиянды
әсер жасайды. Мұндай ластанулар табиғи ... ... ... тұз, орман
және дала өртінен шыққан тұтін мен газ не вулканның төгілуі, шаң - ... т.б. ... - ақ ... те болады өндіріс пен көлік нәтижесінде
атмосфераның ластануы. ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға елеулі зиян алып келіп отыр. Бұл жерде
бірінші кезекте қос тотық ... ... ... ... ... онімдері болып келеді. Мысалы көмір, ... ... ... және
т.б.
Атмосфера қабатында көмірқышқыл газының саны көбеюі ... ... ауа ... жылуына әкеліп соғатыны мәлім. Күндізгі уақытта алынған
жердің үстінде күн ... ... ... ... ... ... ... сәулесін түсіреді. Көмірқышқыл газ бұл сәулені өзіне қарай жіберіп
жылулықты ... ... ... айтатын болсақ 1995жылы Аргентина ғалымдары
Антрактида да Ларсен мұз қабатында алпыс бес шақырымдық қалыңдығы екі жүз
метр ... ... ... мұз ... ... ... ... Оның
қалыңдығы 200 метрдей, ал үстіңгі жағы 2900 ... ... ... ... ... жағалауларындағы сызықты өзгертті. Кейбір
ғалымдар ауа райының жылуы ... он жыл ... ... ... ... ... ... көмірқышқылмен бай атмосфераны теплицамен салыстырсақ та
болады. Бұл енді ... ... әсер ... Көмірқышқыл газының екі есе
ұлғаю жер бетіндегі температураны 2-3 градусқа ... ... ... ... айту ... емес,бірақ оның апаты болатынына күмән жоқ
болады.[43,с.599]
Озон тесігінің Антарктика ұстшде ұлғаю өте ... ... ... Бұл ... - ның ... мен ... ... жөніндегі ұлттық басқармасының
(НАСА) прессасында 7 -қыркүйекте мәлімделген. Бұзылған озон ... 28,3 ... ... ... ... ал ол АҚШ ... ... үш есе көп.
Табиғатты қорғау қорының ... ... ... жүз жыл ішінде
ресейлік сотүстік белдеулерде ауа райы 70 ... ... ол ... ... ... жойылуына әкеп соғады. Сондай - ақ Исландия, Қанада,
Сқандинавия мен Прибалтика мемлекеттерінің ауа райы да ... ... әсер ... ... ... ... жылдар бойы ескеріп келе
жатыр оның салдарынан итбалықтар мен аюлар өлуі мүмкін, ... да ... ... ... ... әсер ... тропиқалық белдеуде орналасқан
елдерге де зиянды. Мысалы: Эфиопияда ... ... ... ... ... мүмкін. Арктиқалық мұздың еруінен барлық құрлықтың жағалаулық
сызығы білмеке дейін өзгертілуі мүмкін.
Баяндама ... жаңа ... ... жануарлардың көші-қоны
тұралы да ескереді.[1,с.142]
Екінші ... ... ... ... ... ... зат
болып табылады. Оның негізі - көліктер, темекі және бөлме жылытқыштары.
Адам ағзасында көмірқышқыл тотығы ... ... ... әрекет етеді және
ол қан арқылы денеге таратылуы қосылып, оттегіге жол бермей, оны өкпе ... ... ... аштығы нәтижесінде адам өлімге ұшырайды. Бұл
автокөлік көп тұрып қалатын аудандарда да ... ... ... ... ... ... туылымға әсер етеді, өйткені ауа райы
өзгерсе, адамның табиғи биологиялық ырғағы да ... ... ... мен ... ... ғалымдары келді. Оңтүстік теңіздерінде
жарты градусқа көрсетілген су температурасының өсімі ... ... өз ... әртұрлі балықтардың қырылуына әкеліп соғады.
Қазақстан мемлекетіне қатысты ауа жылуының мән-жайы елімізге теріс әсер
не ... ... ... Қазақ ғалымдарының бағалауы бойынша ауа райын
қорғауға шара қолданылмаса, ... ... ... ... жүз ... ... 3 ... көбееді, ал ол кезегінде ... көп ... әкеп ... Мұны ... ... ... суының
көбеюі Оңтүстік Америка Мұхитына тәуелді болып ... ... ... ... ... ... температурасының өсу тенденциясы бақыланды. ... 1894 ... 1994 ... дейін 1,3 градусты құрады. Қазақстан аумағының
көп бөлігі ауарайының өзгеруіне ынғайлы ... ... ... ... өсуі ауылшаруашылығы, орман және су ... ... ... ... ... Ауа райының өзгеруі міндетті ... ... ... зиян ... ... ... ауа райының өзгеруі
жөнінде шеңберлі конвенциясының мәліметі бойынша Қазақстан 1990 ... мен ... ... атты ... ... ... ... қалдықтары мәселесінің құқықтық жәйіттері халықаралық
астронавтика ... ... ... ... ... ... де алқыланған болатын.
Ғарыш кеңістігінің ластану мәселесі жерге, ауаға және ... ... үшін ... ... тығыз байланысты болып келеді.
Ғарыштық жылдамдықтағы әрбір қақтығыстар өзінің артынан мындаған жаңа
қауіпті ұшқындарды туындатады, ал ол өз ... ... ... ... оның мөлшері дағдарыстық деңгейге жету мүмкін.
Ғарыштық бекеттерді қорғау мәселелері ... ... ... ... Осы ... FLACA авиағарыштық ұйымдарға құны 20 млн.
доллар тұратын ... ... құру ... ... қалдық жалғыз ғарышкерлер мен ғарыш техникасына ғана ... ... ... ... ... үшін аса ... ... келеді.
Маман иелері планета үстінде жеткен 150 ғарыштық аппараттар қалдықтары
жерге түсу мүмкіншілігі адамды қатты ... ... ... ... ... ... бері жерге 10 мың заттар қайтып келді. Мұндай ғарыштық
ластанумен күресу ... БҰҮ - ның 1989 жылы ... ... ... осы ... шешуге арналған.
Мұндай қоқыспен күресудің тиімді бір жолы қоқыс жинаушы арнайы ғарыштық
аппарат құру болып табылады, олар орбитадан ... жол ... ... ... қайта өндеуге жібереді.
Қоқыспен күресудің екінші бір тәсілі ғалымдардың ойы бойынша ... ... ... шит ... ... Олар өз кезегінде
микробөлшектердің түсуін жерге жетпей ... ... ... таңда жер
үстінде 58 - ден асатын энергетиқалық құрылымдар түр. Бұл жер серіктердің
реакторлары. Олар жерге құламауы үшін ... ... ... ... ... ... сәулелер жібереді және ол ... ... ... ... ... бұл жерде бір тоннаға жетеді. Ал
мұның негізі әлектронды сәуле болып табылады, оның ... ... ... ... Көп ғалымдардың ойынша ол реакторларды алып тастау керек.
Радиоактивті сәуленің тек жерге ғана ... ... - ақ ... ... Қазіргі кезде ғылыми әдістер арқылы алые ғалактикаларды ... ... ... ... шаңы ... радиоактивті сәулелер мың жылдық
біткеншеекі есе ... ... ... ... атом ... ... өлімге әкелетін жүйе болып табылады. Мұны құрту керек
дейді. Бірақ қалай ? Күні ... үш жолы бар ... ... мөлшерлі қалдықты төменгі мөлшерлікке түсіру;
жер қойнауында, шахталарда көп емес тереңдікке көму. Бұл ... ... бар; ... түрде көмілген қалдықтар жанғанын қарап бақылап
тұру керек, оған мыңдаған емес ... ... ... ... қалдықтарды ғарышқа көму.
Бұл ... ... ... ... ... де айталық мұхит түбіне,
жер астына, ғарышқа ең негізгісі бұл оның ... ... ... отыр. Оны жер астына көмсе, онда бұл темір ... ... ... да ... әкеп ... және ол ағып ... ... Чернобльде
болған апаттан кем болмайды. Жерге көму қауіпті болып табылады. ... ... ... ... ол ... ... Сонымен қатар
біз оны тіршілік ортамызға қалдыра алмаймыз дейді көпшілік ғалымдар.Сонда
бір ғана жол бар-ол ... ... Жер ... ... ... әртұрлі
физиқалық процесстер толып жатыр. Ғарышқа ... ... ... ... ... жөн. ... ... ластануы локальді ғана бола ма
жоқ ол күн жүйесіне де ... ... ... ... ... жер үстіндегі кеңістікке зиянын тигізуі ... ... ... жер үстіне көтеріп шығару қауіпті болып табылуы мүмкін; төртінші,
темір қораптың мықтылығы ... де бар ең ... ол ... ... ... жолдың жабылуы мәселесінің туындауында болып отыр.
Бұл мәселенің барлығы жағдайды қиындатуды. Аталған келелі ... ... ... ... өткізу түрде емес. Сондықтан мәселе жан -
жақты зерттелуі ... ... ... ... ... қарастыруда болып отыр.
Біздің еліміз ғылымның осы ұлы ... ... ... көп ... - ұлы мемлекеттердің ядролық жанталасушылығынан, шаруашылықты
дұрыс ұйымдастырмаудан ең көп ... ... ел. ... ... жағдай
халықтың қасіреті мен сырқаты, арамызда көбейіп келе жатқан кемтар, жарым -
жандар қатарын көбейтіп, ұлттық теңдік ... ... ... жас ... алдына үлкен саяси, әлеуметтік, ... ... ... туындап отыр.
Радиациялық тұрғыдан алғанда Қазақстан аумағы жағынан да ... ... ... да ең лас аумақ болып табылады. Демек, ел ... ... ... өмір ... тоқтататындай жағдайға
таяуда.
Дәлірек деректерге сүйенсек, Семей ядролық полигонында 470 ... ... Оның 90 ... 26 жер ... ал 354 жер ... ... зерттеуі бойынша осы жарылыстар салдарынан ... 000 ... ... ... бүлінген.
Радиоактивті сәулелердің көлемі жылдан-жылға көбейе ... ... ... ... жағдайы қиын. Республиканың жағдайын
қиындатып тұрғандардың бірі - уран ... ... ... ... өндірілетін уранның қырық пайызынан астамы қаізақ ... ... Оның ... күні ... ... ... ... үйіліп жатыр.
Оның үгінділерін, шаң - тозаңдарын Қазақстанның ... - ... ... ... ... жан - ... ағызып және айдап әкетіп жатыр.
Қазақстанда ... ... ... ... әрі ... ... шешімін таппаған радиациялық қалдық мәселесі. Бұл тек
Қазақстанда ғана ... ... ... ... ... ... ... мәселе. Республиқадағы радиациялық қалдық салмағы 232,7 тоннадан
асып отыр. ... ... ... қорланып жатқан қалдықтарды
залалсыздандыру, ... алу және көму ... ... ... сәуле алған жарты миллионная астам Қазақстандықтардың
денсаулығы ядролық жанталаса қаруланудың құрбандығына шалынды. ... ... ... зор материалдық және моральдік зиянды
есептеп шығу мүмкін ... мұра ... ... ... ... табиғаты, халқының
эстетиқалық талғамын ... оның ... ... ... ... қабілетті, құрамы қазба байлыққа бай ... ... ... ... қиын жағдайда қалып
отыр.
Мұндай экологиялық тығырыққа келудің себебі ... ... ... аз емес ведомствалық бюрократизм, жетілдірілмеген ... ... - ... ... ... бүгінгі таңда өзінің болашақ экономиқалық ... уран ... ... атом энергиясын пайдалануды кеңейтуді
жоспарлап отыр. Жетекші басқару органдары Қазақстанның 2005 ... ... ... ... ... ... бірі болады деп
жоспарлауда.
Ел ... ... ... ... ... ... уран өндірісін дамытудаға, атом энергиясын пайдалануды кеңейтуге
ден қойып отыр. Бұл Қазақстан ... ... ... ... ... ұлғаюына әсер етуі мүмкін.[44,с.5-10]
Жер бетінде адамзат мұхиттың, судың ластануымен кездесіп ... ... үш ... ... ... ... ... бұл өте үлкен су қорын
құрайды. Мұхиттың суы - ол ... ... 97 ... су ... ... ресурстарын азық - түлікті өндіру үшін мақсатты
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... дау туғызады. Өкінішке орай, көптеген ... ... ... ... ресурстарын мақсатқа сай пайдалануы туралы
жалпы әлемдік келісімдікке келу бүгінге дейін жетілдірілген жоқ, ... ... жеке ... ... ... ... мен оны мақсатқа сай ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде екі мәселенің алдында түр планета халқының
артықтығы және азық - ... ... ... ... ... ... мәселенің соңғысына шешім. Бірақ ол үшін ... ... ... ... мұхит екі жолмен ластануы мүмкін: біріншіден, әлемдік мұхиттың
химиялық заттар мен ... ... ... Бұл ... ... мұхиттың
ластануында заттар мен көздер көпшілік сынаптан ... ... ... таралуынсыз қалып оны көлдің жағасында қалың ... ... көп ... ... ... Үнді ... ... мұхитының
экваторлық бөлігі, Солтүстік және Жерорта теңізін айтуға болады.
Фосфор мен азот ... ... ... ... ... жолмен суға
түсуі, ондағы тіршіліктің жойылуына әкеп соғады.
Судың ластануына әкеп соғатын ең ... ... және ... өнімдер болып табылады. Әлемдік мұхитқа жыл сайын 13-14 ... ... ... ... ... ... мұхиттың үстінде
ғидрофобты қабат пайда болады. Оның салдарынан ... су ... ... қырылады. Судың мұнаймен ластануы тұрмыстық ... ... ... технологияларға жарамсыз болып табылады.
Нағыз апат ол ... ... ... көп мөлшерде
төгілуі болып отыр. ... ... ... ... және ... ластануы - өзекті экологиялық мәселе болып отыр ... ... ... ... ... ... ... радиоактивті қалдықтармен ластануы. Бұл
мәселе қазіргі таңда өзекті болып отыр. ... ... ... болып бөлінеді, жоғары, орта, төмен активті болып та бөлінеді.
Бастапқы кезде радиоактивті қалдықтардан құтылу амалы оны ... ... ... ... ... олар ... активті сипатта болып отырды. Ең
бірінші көму АҚШ-та Калифорнияда сексен шақырым әрі жүрзілді. ... ... ... 1955 ... ... және т.б. ... ... кірісе
бастады.
МАҒАТӘ мәліметі бойынша 1949 жылдан 1967 жылға дейін Атлантиканың ... 34282 ... ... ... ... ... ... белсенді түрде радиоактивтік
қалдықтарды өз аумағы шэйіп өтетін ... ... ... ... бен мұхиттың варварлық ластануымен келісе
алмай, әлемдік ... ... ... ... ... қабылдады. Ол біріншіден 1972 жылы Лондонда кол қойылған
және 1975 жылы 30 ... ... ... ... ... және ... да
заттармен ластаудың алдын - алу туралы Конвенциясы болып табылады.
Конвенцияның әрекеті не күші ішкі сулардан басқа бүкіл су ... Бұл ... ... суға ... және орта ... ... ... тастауға жол берілмейді. ... ... ... мен орта ... халықаралық теңіз ұйымының хатшыларының арнайы
ескертпесімен рұқсат алумен және МАҒАТӘ ... ... ... ... беріледі. Ол талаптар мынадай: континентальдық шельфтен, ішкі сулар мен
шеттегі теңіздерден тыс көмілу қажет; көмудің тереңдігі 4 мың ... ... ... және тек солтүстік ендік 50 және ... ... ... ... ... ... ... он бес кеңестік жиналыс өткізілді,
соның жетіншісінде (1983 ж.) радиациялық қалдықтардың барлық ... ... ... ... ... резолюция қабылданды.
Екі жылдан кейін ерікті түрде көмуден ұстану туралы шешім қабылданды,
ол бұл уақытқа шейін бұл ... адам ... ... ... ... ... ... әсері бағалана бастады.
1976 жылы атом энергиясын ... ... ... ... ... теңізге радиациялық қалдықтарды көму әдістерінің нәтижелік
бағасы шығарылды: аулақтанған түрде көму. Оның ... ол суға ... ... ... керамика мен цемент қосылған шыны ... ... суға ... ... ... ... Әлсіз қалдықтарды
суға ашық түрде тастау арқылы.
Кейіннен 1992 жылы осы мәселе ... ... ... орта ... Рио - де ... ... атты конференцияда бірауызбен бағдарламалық
құжат қабылданды. Ол «XXI ... ... деп ... осы ... ... ... адамзат тіршілігіне және су
әлемі тіршілігіне қауіпті екендігін біле бастады. Оған мысал Ресейде ... ... 10 ... ... бухтасындағы аварияның болуы. Ол ... ... ... он адам ... ... ... Республикасы осындай мәселеге 1998 жылы 23 сәуірде «Халықтың
радиациялық қауіпсіздігі туралы» заң қабылдады.
Заңның бесінші бабы ... ... ... ету саласында
бірнеше мемлекеттік органның құзыретін анықтайды. Соның ... ... ... ... ... ... қызметі - иондалған
сәулелердің ықпалынан ... ... ... атом энергиясын
пайдаланумен байланысты радиациялық ... ... ... ... ... ... ... орта объектілерінің радиактивті
ластануының алдын - алу және ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Атом энергиясы бойынша ... ... ... ... атқарушы органы бола отырып радиациялық қауіпсіздік
саласында өкілді ... ... ... біртектес мемлекеттік саясат жүргізе
келе; атом энергиясының пайдалануы бойынша ... ... ... асырады; радиациялық қауіпсіздікке қатысты нормалар мен ережелерді
қарастырып кеңеседі; радиациялық қауіпсіздік нормалары мен тәртібі лицензия
шатынының сақталуын қадағалауды ... ... атом ... ... ... ... ... белгілейді; радиациялық
қорғау бойынша ұлттық комиссия қызметін қамтамасыз етеді.[45]
Аталған ... ... ... ... ... ... егер ... материалдарды таратып, әдейі адамзатқа ірі зиян
әкелетін азаматтарға басқа заң ... Ол заң ... ... ... ... жылы қабылданған Қылмыстық Кодексімен және оған
19 ақпан 2002 жылы ... ... мен ... 247 - ... ... ... ... істеуге жазалар көрсетілген.
Сонымен қатар 248 - бап радиоактивті материалдарды ұрлау немесе
қорқытып алу және 249 - бап ... ... ... ... бұзу ... ... ... әкеліп соғады.[31]
Соттардың қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарын қолдану тәжірибесі
туралы 22 - желтоқсан 2000 ... ... ... ... ... 16 - ... былай деп көрсетілген: «Табиғи ресурстар да
(топырақ, жер қойнауы, су, орманмен өзге де ... ... ... ... ... ... ... де ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар, атмосфералақ ауа, қызыл кітапқа енгізілген ... ... және т.б.) ... ... бұзушылық объектісі ... ... ... ауа райы және басқа да табиғи экологиялық жүйелер,
табиғатты пайдалану ... ... ... өзге де ... ... және т.б. да ... ... бұзушылық объектісі
болады» делінген.[46]
Мәселенің аталынып отырған себебі осы ... ... ... ... ... ... ... саласында тек Қазақстанға ғана емес, барлық мемлекеттерге
қауіп - қатер төніп тұрғанын ... ... жөн. ... осы ... ... ... жәй-күйінің нашарлауымен күресуге
бағытталған, және келесідей бағыттардан тұрады:
-қоршаған орта жәй-күйін бағалау және ластау ... ... ... орта жәй - ... қатысты мемлекеттердің экологиялық
ақпараттық жүйелердің өзара әрекеттесуі;
ауа және су кеңістіктерінін жергілікті, ... және ... ... ... ... келтіру;
энергияны тұрақты, жүйелі және экологиялық қауіпсіз өңдіру және пайдалану;
2. өндірістік объектілердің қауіпсіздігі;
3. химиялық құралдарды жүйелеу және ... ... ... ... су ... сапасын бақылау;
5. қалдықтар санын қысқарту, оларды сақтау мен өңдірудің қауіпсіздігі;
ауыл шаруашылығына, топырақ эрозиясына және химиялық ластануға ... ... ... қорғау;
қорғалып отырған өңірлердің биологиялық әртұрлілігін сақтау,
биологиялық ресурстарды рационалды түрде ... және ... ... ... ... және азаматтық құрылыстарды қоса
алғанда;
1. ғаламдық ... ... ... білім беру және ақпараттау.
Қазіргі кезде мемлекеттердің ынтымақтастығы келесідей ... ... ... ... мен ... алдын-алу, ескерту және жоспарлау;
эксперттермен, ақпаратпен және ... ... ... ... және экологиялық талаптарға сай биотехнологиямен айырбас жасау;
4. бірлескен зерттеу бағдарламаларын жасау;
5. заң базасын жетілдіру;
6. өңірлік деңгейде, сонымен бірге халықаралық ... ... ... ... проблемаларға қатысты стратеғияны дамыту;
- қоршаған ортаға әсер етуші ... ... ... ... ... экологиялық
проблемалар маңыздылардың ішіндегі бірі болып табылады. Қазіргі мемлекеттер
ынтымақтаса осы проблемаларды шеше алады.
Қазақстан үшін экологияны ... және ... ... ... әсер ... болып табылады.
Аталған экологиялық ахуалдар бүгінгі танда ең күрделі мәселелердің бірі
болып отыр. Ол тез ... ... ... ... ... ... ірі апат әкелуі мүмкін. Осы жағдайларды ескеріп мемлекеттің негізгі
функцияларын ... ... ... ... мынандай тәртіпте мемлекетпен шешілуі
тиіс:
Біріншіден, табиғатты қорғау функциясын реттеу бойынша қабылданады, ... ... ... ... ... режимдік объектілерді, олардың қызметін ... ... ... ... ... ... ұйымдардың қорғану құралдарының және ортаны сақтауды жүзеге
асырылуына бақылау мен ... ... ... қылмыстық және әкімшілік ... ... ... қызметін жүзеге асырушы лауазымды тұлғаларды заңи қорғау
құралын, ... ... ... ... ... ... шешу
процедурасы белгіленуі қажет.
Екіншіден, мемлекеттік ... ... ... табиғатты және
қоршаған ортаны қорғау саласында заңдылықты қамтамасыз ... ... ол ... сот, ... ішкі ... органдарының қызметін ұйымдастыру;
табиғат қорғау міндеттерін орындаушы комиссиялармен ... да ... мен ... ... қорғау, балық қорғау және т.б.);
сәйкес мемлекеттік мекемелер, кәсіпорындар мен ... ... ... ... мемлекеттің халықаралық құқықтық қатынастар саласындағы
қызметі. Бұл жерде келесі нысандарды белгілеуіміз қажет:
экологиялық қызметті ... ... ... ... жұмысына
мемлекеттің қатысуы;
табиғатты қорғау бойынша халықаралық одақпен және басқа үкіметтік ... ... ... ... шешуге бағытталған халықаралық құқықтық келісім
шарттар мен құжаттарды жүзеге ... ... ету ... ... ... ... ... қызметінде құқықтық емес
тәсілдердің де маңызы аз ... Бұл ... ... ... ... сияқты, экологиялық насихаттау сияқты, ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктермен қарым қатынас жүргізу
секілді, бұл жұмысқа халықтың кең ... ... ... ... ... ... ... оның байлықтары Қазақстан Республикасы халықтарының ... ... ... ... әлеуметтік - экономиқалық дамуы мен ... ... ... ... ... табылады.
Мұндай келелі мәселелер жан - жақты шешілуі тиіс.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен қорыта келе қазіргі ... ... даму ... ... ... ... мәселелердің дүниежүзінде орын алуы болып табылады.
Бұл процесс қатаң өзгертулер ... ... ... ... ... мән - ... әкеп соғады. Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... экологиялық және
терроризм мәселелері болып келеді.
Ғаламдық деңгейде орын алған проблемалар бір мемлекеттің деңгейінде
шешілмейді. ... ... ... жатады. Қазіргі кезде әлем
жүйесінің дамуына ... етіп ... бұл ... мемлекеттердің
бірігуің талап етеді. Мемлекет саяси ұйым ... өз ... ... ету ... ... ... ... мемлекеттің рөлі келесідерден
көрініс табады. ... және оның ... ... жаһандану
проблемаларымен күресе алады, олардың әсерін әлсіретеді және олардың ... ... ... ... шетел инвестициясының көлеміне ... ... ... ... ұлттық экономиқаға келетін
шетел инвестицияларын заң ... ... және анық ... ... ... ... күш біріктіру арқылы әлем ... ... және ... тұрақсыздықты алдын - алу қажет. Қазіргі кездегі
мемлекеттер халықаралық терроризм, ұйымдасқан қылмыс, ... ... ... ... ... ... тура алуы ... тарихи даму сатысында оның функциялары әртұрлі өзгерістерге
ұшырап отырады, кейбіреулері уақыт өте жойылады, кейбіреулері ... ... ... ... ... бірақ бұл процестердің
барлығы заңды, себебі олар мемлекеттің мәні, тағайыны және ... ... ... ... ... Олар мемлекеттің
бір нысаннан екінші нысанға ауысуына ... ... ... ... жүйесінде жаһандық сипаттағы проблемаларды
шешумен байланысты жаңа функцияны белгілеу тиіс. Осы ... ішкі ... ... ие ... ... ол мемлекеттің ішкі мәселелерін және
олардың маңыздылығына ... ... ... да ... ие ... ... мемлекеттер халықтың денсаулығымен байланысты жаһандық
проблемаларын шешуі ... ... күні ... мен ... ... үшін ... және ... таралу қауіпі бар.
Статистика бойынша осы күндері ... ... ... ... саны өсіп ... Кейбір мемлекеттер осы аурулармен
нәтижелі күресе алмайды, осы ... тез және оңай ... ... ... ... ... жатқызуға мүмкіндік береді.
Бұл мақсатта бүгінгі күйде өзекті мәселелердің бірі ... ... оны ... күресудегі, алдын - алудағы функциясы ... ... ... ... осы мәселелерді шешу жолдарын тауып,
халықтың тіршілік етуін сақтап қалуы болып отыр. Егер халық ... ... та, ... ... да ... ... ... келелі мәселелерін шешу реформалық өзгерістері ғана
емес, сонымен бірге жетістік беретін іс-шаралар жүргізу қажет. ... ол іс ... ... ... ... ... таңда мұндай мәселелер халықаралық ұйымдар мен халықаралық
үкіметтік емес мекемелерден қолдау табуы керек.
Адамзаттың ... ... ... ... функциясы
жетілдіру нәтижесінде адамзаттың келелі мәселелерін шешу саласында жаңа
жетістік беретін мемлекеттік шаралар ... ... ... ол ... ... ... ... актілерді дамыту қажет. Мемлекет
адамзаттың келелі мәселелерін шешу үшін ... ... ... ... ... осы аяда ... Конвенциялары, резолюциялары және
т.б. қызметтеріне талдау жасауы қажет.
Терроризм, экстремизм, сепаратизм, бандитизм, геноцид, экоцид, әртұрлі
экологиялық апаттардың ... ... ... ... ұлттық
мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру керек. Осы ретте мемлекеттік
халықаралық қауымдастық өзара әріекет етуі ... ... ... ... ... ... шешуде мемлекет
функциясының мәні, ... ... ... зор ... отыр. Келелі
мәселелерді ешкім әкелген жоқ. Оны жүздеген жылдар бойы ... ... ... жету ... ... ... Әрине ол
технологияның дамуы жақсы жетістік болып табылады, ал қоршаған орта, ... мен ... ... - ақ ... ... ... зардап
шегіп отыр.
Сондықтан да мемлекет осы мәселелерді шешуге ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Ибраева А.С., Ибраева Н.С. Теория государства и права.-Алматы: «Қазақ
университеті»,200-205с.
2. Венгоров А.В. Теория государства и ... ... ... ... Ғ.С.Сапарғалиев, А.С.Ибраева. Мемлекет және құқық теориясы.-Астана:
«Фолиант», 2007-3366.
4. Ғ.С.Сапарғалиев, А.С.Ибраева. Мемлекет және ... ... ... ... 1998-1926.
5. Баянов Е. Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері.-
Алматы, 2003-6926.
6. Қазақстан ... ... 30 ... 1995ж. ... ... 21.05.2007ж.)
7. Киздарбеков Е. Эврлюция функции госудаства и экологический фактор
Саясат.-2000-№ 6-7,с.85-86
8. Матузов Н.И.,Мальков А.В. ... ... и ... Курс лекций.-
Москва:Юристъ, 1997-672с.
Лазерев В.К. Общая теория права и государства.-Москва:1996-360с.
10. БаймахановМ.Т.К разрабөтке современной ... ... ... ... в ... 4 (12),с.З-7
11. Жоламан Қ.Р. Мемлекет және құқық теориясы.-Алматы: Нур-пресс,2005-296с.
12. Шеметаев К., Чарыяров У. К ... о ... ... ... ... заман.-2000-№ 3, сЛ 14
13. Қазақ ССР-ның мемлекеттік егемендігі ... ... 25 ... ... Қазақстан Республикасы. 16 желтоқсан 1991 жылғы конституциялық ... ... ... ... ... ... Л.Т. ... госудорственного суверинитета
Республики Казахстан.// Весник КазНУ.Серия Юридичесқая.-2001-№3,с.12
Қазақстан Республикасының Конституциясына түсініктеме.-Алматы: 1999
17. Назарбаев Н.Э. Қазақстан-2030. Ел ... ... ... ... ... Н.И., Мальков А.В. Политология для юристов. Курс ... ... П. ... ... ... Грохальски СМ. Понятие ... ... и ее ... ... ... ... Универ серия 11,Право-1999-№ 1-
е. 61-69
Лукащук И.И. Международное право. Общая часть.-Москва. 1996-371 с.
22. Беляев С.С. О борьбе с ... ... ... и ... 9-е. ... А. Чума XXI века ... и ... сегодня - 2001-№ Ю-с.3-9
Салимов К.Н. Современные проблемы терроризма.-Москва:изд.«Щит - М»,
1999-117с.
25. Круглый стол журнала ... и ... ... ... и ... ... Государства и права.-1995-№ 4-С.26-27
26. Пост Правит РК от 19.10.2000 года № 1563 об утв ... ... прав РК ... ... ... о сотрудн в борье с организованной преступностью,
незаконным оборотов наркот и психотропных веществ, терроризмом и иными
видами преступлении
27. Пост Прав РК от ... года № 768 об ... ... ... ... и Прав РФ о сотруд в борьбе ... ... ... нарк ... веществ и злоупотреблении ими.
28. Соглашение между Прав РК и ПРав Кирғизской Республики о ... ... ... ... ... 8.04.1997г
29. Конвеция ООН о борьбе против незаконного ... ... и ... ... 1988 года, политичесқая декларация
и
решение принятые XX специальной сессии Генеральной ... ... ... ... гос ... ШОС о ... в ... с незаконным
оборотам наркотических средствах, психотропных веществах и их прекурсов
(Ташкент, 17.06.2004)
31. Указ Президента РК об ... ... ... гос ... ШОС ... в борьбе с незаконным оборотом наркотических ... ... и их ... от ...... ... О.Н., ... М.Л. Вооруженная борьба против международного
терроризма// Московский журнал ... ... 2001-№ 4-c.l ... ... В. Об отдельных аспектах борьбы с терроризмом вРК// ... ... 2000-№ 3 (18)-с. ... ... Р.Е. ... ... ... разростания и меры
противодействия // ... и ... 3 ... ... Л.А. К ... о ... ... борьбе с
международным терроризмом //Советское государство и ... ... ... ... ... о ... с ... сепаратизмом
и экстремизмом//' Московский журнал международного права.-2001-№ 4-С.З-4
37. Қазақстан Республикасының 16.07.1997 жылғы №167 Қылмыстық ... ... ... Қазақстан Республикасының 19.02.2002 жылғы №8 ... ... мен ... ... ... заңы»
39. Қазақстан Республикасының 13.07.1999 жылғы №416-1 Терроршылдық ... ... ... Қазақстан Республикасының 18.02.2005 жылғы №31 -III Экстремизмге қарсы
әрекет туралы заңы
Кулжабаева Ж.О. Правовые ... ... ... в борьбе с
международным терроризмом //Право и государство.2002- № 3-е. 80
42. Байсалбаева ЖА Современный терроризм: новые ... и ... ... и ... 3 ... Б.В. Экологическое право Россий.-Москва:Юристъ, 1996-624с.
44. Батырбаев Н.М. ... ... ... ... қорғаудың
құқықтық негіздері. Канд. Дисс.-Алматы:2000-5-10 беттер
45. Қазақстан Республикасының 1998 жыл 23 сәуірдегі №219 Халықтың
радиациялық қауіпсіздігі туралы заңы
Қазақстан Республикасьшьщ Жоғарғы Сот ... №16 ... ... ... ... қорғау туралы заңдарының қолдануы
тәжірибесі туралы қаулысы.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3-7
1 Адам ... ... ... ... ... ... қалыптасуы 8-16
Қазақстандағы адам құқығы 17-23
Қазақстан Республикасындағы адам құқықтарын ... ... Адам және ... ... ... ... Республикасы азаматы мәртебесі ... ... ... және ... құқықтар, бостандықтар мен міндеттер ... ... мен ... ... ... рөлі ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 75-76
1 Адам құқығы мәселесіне тарихи-теориялық шолу
1.1 Адам құқығы мәселесінің қалыптасуы
Адам құқықтары - ... ... ... ... ... әлеуметтік және мәдени құқықтар мен адам ... ... ... және жеке ... мен ... орындалуын көздейтін құқықтық - ұйымдастыру актері.
Адам құқықтары ұзақ тарихи қалыптасудың эталондары мен стандарттардың
нәтижесі болып, қазіргі демократияның ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынастардың әдістері жылдар бойы назарда ... ... мен ... ... ... жолында мемлекеттің тұтас билігін
тежеу талпынысы, емлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың өктемдік
әрекетінен амдарды сақтау, ... ... өз ... өзі шешу кең ... беру ... көріне бастады.
Халықаралық құқық саласында адам құқықтары ертеден келе пайда ... ... ... ... жатады. Жалпы адам құқықтарының жалыпсауы ... ... бері ұлы ... ... өз пікірлерін.
Айта кететін болсақ Ежелгі Грекияда адам құықтарының дамуына әсер ... пен ... ... ... ... ал ... ... Аврелий,
Цицерон және Ульпиндар арықарай дамытуға өз үлестерін қосты.
Кенестік ... ... И.П, ... Г.К, Черниченко С.В,
Луқашева Н.И, Бекяшев сынды зерттеушілер кіреді.
Әрбір адам тұлғасынан бастап белгілі бір ... ... ... ... құқықтарға ие, ол құқықтарды қамтамасыз ету үшін қоғам
мен мемлекет жәрдемдесуі тиіс. Әрқашан да бұл ... ... ... жүйесінде тұлғаның қоғамдағы әлеуметтік ... ... ... Қоғам дамуының әр сатыларындағы құрт өзгерістер,
өркениет өзгешелігі, формальды теңдік қағидасына ... ... ... жан ... ... ... ... V - IV ғасырларда ежелгі полюстерде демократия ... ... ... рет ... келген жерде адам құқықтары тапсырымдамасының
пайда болуы прогресс пен бостандық жолындағы үлкен қозғалыс болды.
Конституция жеке ... ... және ... үшін ... ... жөне ... әлеуметтік мәні бар құқықтар мен бостандықтарды баянды етеді.
Олар әрбір еркін жеке тұлғаның ар-намысын ... ... ... ... Ал бұлар болса азаматқа, қоғам мүшесі ретінде сол ... ... ... үшін ... ... ... ... материалдық
және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін экономиқалық және
әлеуметтік жағдайлар ... ... үшін ... ... ... ... -
олар мемлекеттің демократиялық, кұқықтық мәнін жүзеге асыруды қамтамасыз
етеді.
Конституциялық құқықтар мен ... ... тән ... ... ... құқықтар мен бостандықтар жеке тұлғаның құқықтық
мәртебесінің, жағдайының ұйтқысы болып саналады және де ... ... ... ... ... ... ... отбасы
ығындағы көрсетілген құқықтар Конституциядағы отбасына арналған ршқтардан
келіп шығады.
2. Конституциялық құқықтар мен ... ... жеке ... ... ... Ал ... ... емес құқықтар мен бостандықтар адамның
өмірдегі тұрлі жағдайына, ... ...... ... ... ... алушы, талапкер, жауапкер, т.с.с.
Негізгі құқықтар, бостандықтар және міндеттерге тән қасиет — шардың
жалпылығы. Олар барлық адамдарға, ... ... ... ... Республикасы азаматтарының негізгі құқықтары мен
бостандықтары басқа құқықтар және міндеттерден өзінің шығу ... Оның ... ...... Республикасының
азаматтығына жату. Демек, негізгі құқықтар мен міндеттер тұлға мен
мемлекеттің саяси және ... ... оның ... білдіреді.
5. Қазақстан Республикасы азаматтарының негізгі құқықтары мен
бостандықтары олардың еркімен қабылданбайды және жоғалмайды. Бұл
аталған құқықтар мен бостандықтар ... ... ... ... ... ғана сонымен бірге жойылады.
Адам мен азаматтың негізгі құқықтары, бостандықтары және ... ... ... ... ... Бұл әр адамға туғаннан бастап тән, одан ешкім айыра
алмайтын, табиғи құқықтар. Әркімнің өмір ... ... бар, бұл ... ... оны ... ету үшін сан ... ... ... ... қол ... ... ... азаптауға, оған
зорлық-зомбылық жасауға, басқадай қатыгездік немесе адамдық қадір-қасиетін
қорлайтындай жәбір-жапа көрсетуге ... ... ... ... ... лауазым иелері өздеріне өтініш айтқан адамдарға құрметпен қарап,
заңға сәйкес ... ... ... ... ... үйге ... та ... Соттың шешімінсіз шрғын үйден айыруға жол
берілмейді. Азаматтардың өзіндік құқықтарына ... да жеке ... ... ... ... ... ... — тек Қазақстан мемлекетінің азаматтығы бар адамдарға
ғана беріледі. Оларға жататындар тікелей және өз өкілдері ... ... ... қатысуға, мемлекеттік органдар мен жергілікті ... ... ... өзі жүгінуге, өтініштер жолдауға құқылы; жоғары
және жергілікті мемлекет ... ... ... ... ... қатысуға құқылы; лекеттік қызметке кіруге
құқылы; бейбіт әрі ... ... ... ... ... ... еңбек бостандығына құқықтылық;
кепіл жасау құқығы; тынығу құқығы; кәсіпкерлік еркіндігі; ... ... ... ... ... сақтау құқығы; білім алу
құқығы.
в) азаматтардың негізгі міндеттері: Қазақстан Респубдикасының
конституциясын және заңдарын сақтау; басқа адамдардың ... ... мен ... ... ... рәміздерін құрметтеу; заңда белгіленген салықтарды, өзге де
міндетті төлемдерді төлеу; Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қарау, т.с.с. Адам құқығы - жердегі
барлық адамзат баласына тиісті қайсымыздың дүниеге шыр етіп ... ... ие ... ... ... адам ... - сол құқықтардың иесі
екеніміздің үлгісі. Бұл құқықтарды адамдардан ... ... ... ... ... берген жоқ және бере алмайды да. Біз осы құқықтарды пайдалана
отырып қоғам мен ... ... мен ... ... рғана
аламыз, теңдік пен еркіндікті жүзеге асырамыз. Адам ... ... ... ... бұл - ... ... өзі берген. Оны шектеу
немесе мойындамау мүмкін емес. Құдайдың, табиғаттың берген құқығында да,
мемлекеттің де, ... да, ... мен ... ... жоқ.
Мемлекеттің негізгі міндеті осы құқықтардың бұзылмауына зілдік ... ... ... кең ... және тар мағынада жшданылады. Кең
көлемде азаматтық қоғам-бұл тікелей мемлекетпен, оның жң>амымен байланысты,
және де оның ... ... аясы ... ... ... қоғам азаматтардың тең құқықтары мен ... сан ... ... ... ... және де ... жағдайда,
демократиялық құқықтық; мемлекеттілік арқылы жүзеге асырады.
Билікке, саяси өмірге азаматтық қоғамның басты әсері толығымен саяси
немқұрайлықты ... және одан өтіп ... ... Бұл ... ... ... шешу барысында саяси институттарының
әсері арқылы іске асырылады.
Мемлекеттің билігі ... ең ... және ... ... көзі ... ... ... 3-бабына сәйкес - халық болып
табылады.
Адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғайтын және мойындайтын, сонымен
қатар ... ... ... ... ерік-ықтиярларын,
мүмкіндіктерін ұйымдасқан түрде асыратын ... ... ... ... ... тіршілік болмысындағы жағдайлардың, тұлғалар мен әлеуметтік
топтардың ... ... ... мен ... ... ететін қоғамдық қатынастардың нысанды немесе
нысанды емес те ... ... ... даму ... ... ... саналынады. Сондықтан
да, "азаматтық" термині жәй ғана қосымша сөз емес ... ... ... жүйе ... мемлекеттің қоғамдық өміріндегі
тілінде өздерінің көзқарастарын, ой-пікірлерін алып жүретін тұлғалар болып
шығады.
Азаматтық ... ... ... жеке ... ... ... экономиқалық ұйымдар болып табылады. Адам құқықтары мен бостандықтары
дүние жүзілік қоғамдастық ... ... және ... ... ... ... әлеуметтік және заңдық жағынан қамтамасыз
етілген, әрбір адамның құқығы ішінде ... ... де ... ... ... сала ... адам ... "табиғи" құқығы мен бостандығының
қайнар көзі, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... саяси-құқықтық қалыпты жағдайы жалпы ... ... ... және ... ... ... мен міндеттері, заңды кепілдіктерінен ... ... ... ... ... бөлінеді:
1. Жалпы;
2. Арнайы /заңи/.
Жалпы кепілдіктері экономиқалық, әлеуметтік, саяси және идеологиялық
аяларда туындайтын құқықтар мен бостандықтар, міндеттер.
Арнайы ... ... ... ... ... соттық
қадағалау, заңшығару процессін жаңарту, конституциялық ... ... ... өзінің басқару шеңберінде тек ... ... ... ... басқа жалпы қоғамдық кезеңдердің жызметтерінің
барысында, азаматтардың ішкі және сыртқы қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... адам құқығына қайшы келмеуін мемлекетпен
қоса қоғамдық ұйымдарда қатаң ... ... ... адам сақталуы -
мемлекеттің бірінші кезектегі міндеті қандай қоғам болмасын басқару жүйесі
адамдардың құқытарын шектей ... өз ... ... ... ... Адам ... азайған сайын, немесе шектеулер арқылы сол
құқықтарды жүзеге асыратын жол ... ... ... ... ... ... белгілі. Әрине шектеулерді тұрлі дәлелдермен, қоғамдағы
экономиқалық немесе саяси ... ... ... ... ... енгізуге күш салады. Кей кездерде адам құқықтарының кейбір тұрлерін
уақытша шектеуге де кол дары жетеді.
Адам құқығының негізгі ... ... сөз ... өзі - ... адам еркіндігі мен құқытарын негізгі немесе көмекші, екінші орындағы
мәселе деп ... ... ... ... бір ... ... ... саяси жағдайға байланысты адам құықғының ... ... ... ... ... бұл ... ... орын
емес. Біреулер сөз бостаныдығын негізгі құқық деп ... енді ... ... ... ... қояды. Өмір сүру құқығы - адам ағының ішіндегі
ең бір ... ... ... ... Бұл құқықты шасыз етпейінше басқа
еркіндіктер туралы айту ... ... ... Адам ... жалпыға бірдей
декларациясы" 3 бап және "Азаматтық саяси құқық туралы пакті", 6 ... сүру ... ең ... ... Адам ... жөніндегі комитет 1982
және 1994 жылдары сүру құқығына арналған ... ... ... ... атап көрсеткендей адам құқығы мемлекет ішінде ғана халықаралық
құқық пен де ... ... ... ... кемшелігі әртұрлі
мемлекеттер ... ... ... ... ... құқық
нормаларын жасау процесінде әртұрлі көзқарастар йіседі. Өйткені халықаралық
экономиканың дамуы ... ... ... ... және ... ... сан ... байқайтынымыз халықаралық құқықтық маңызы зор.
Адам құқығы - адамзат қоғамының өте құнды ... Осы ... ... ... ... ... ... мәселе. Қазіргі таңда қол
жеткізіп отырған жеңістер, оны ұстап қалу жағы, ... ... ... ... нығайа түсуі, қоғам мүддесі, тұлға кұқықтары мен
бостандықтары өркениетті демократиялық ғамды дамыту.
Әртұрлі тарихи дәуірлерде адам ... және ... ... мазмұны
және ауқымы бір жақты болған емес. XX ғасыр ... ... адам ... ... реттеліп келді. Орта ғасырдың ғылымдары халықаралық
адам құқығы мәселесінде ой ... ... ... құқық негізін
қалаушылардың бірі голландық заңгер Гуго "роции 1625 жылы жарыққа шыққан "О
праве ... и ... атты ... ... немесе азаматқа қарсы заңгердің
жағдайында әділетті соғыс туралы айтады.
Адам құқығы мен бостандығын қорғау ... ... ... ... мәселесінде XVIII-XIX ғасырдағы халықаралық ... ие ... Бұл ... ... ішкі ісіне араласуды сынға
алушыларда кездесті.
Ежелгі плюете азаматтық пен саяси құқықтар байланысты болды: бостандық,
мемлекеттік істерді шешуге арналған ... ... ... ... қара ... ... адам ғана иеленеді.
Азаматтықтың ежелгі полюстерде шектеулілігіне қарамастан, ... тек ... ... ... мен дамуының бір құралы болып
табылады.
Алғашқы кезде заңның құнына, заңдылыққа ерекше көңіл ... ... адам ... туралы ұғым, әр азаматтың полюске ... ... ... ... бола ... ... қоғамның дамуы адам құқықтары мен
заңның үстемдігі бір - бірімен тығыз байланысты екенін көрсетті. Бұл ... ... ... және ... ... үдемелі дамуының
белгісі болды. Тарихи дамудың баспалдағы
кұқықтары үшін, бостандықтары үшін кеңеюі және баюы үшін ... ... ... ... мен ... нормалар мен қағидалар негізінде батылыс
құқығы жатыр. Онда ... ... заң ... ... бірден-бір бастауы -халық шеніндегі идеялары ітілген.
Жеке тұлға ... ... ... ... ... ұлттар
мы Уставында көрсетілгендей жеке тұлға халықарлық органдармен
тікелей байланыста бола алады. Бұл құбылыс өте маңызды халықаралық
өзіндік статус алған жеке тұлға ... да ... ... ... ... өз ... қорғауға мүмкіндігі бар.
Халықаралық әдебиеттерде жеке тұлғалар өтініштерін беру
қарама-қайшылықты көзқарастар кездеседі. Кейбір авторлар пайдасын ... ... ... ... дәлелдейді. Жеке тұлға өкініштерін
қарайтын реғионалдың ... ролі ... Оған ... ... адам құкығы
мөселесіндегі Европалық сотты. Европалық соттың прецеденттік құқығы және
мемлекеттердің сот ірибесінде ... ... ... ... орай XXI ғасырда
біріңғай әлемдік деңгейдегі сот органын мәселесі өте ... ... ... ... қатынастарда күрделі өзгерістер ... Оның ... адам ... мен ... ... ... мәселесі
теңдеу жағы да бар. Атап айтсақ адамның негізгі ықтары мен ... ... ... ... ... Әрине мұндай жүйені
құру құқықтың негізі ... ... ... ... мемлекеттерде үйқас
келетін заңдар, құқықтық әрмалар мен ... ... етуі ... ... мен ... үйлесуі әр тұрлі құкық салаларыңда болып
жатыр.
Осы орындаудың негізінде адам құқығы, әсіресе азаматтық және саяси
жатыр.
Біріңғай ... ... құру - алға ... ... ұзақ жолды,
шындықты, ізденісті талап етеді. Осы процестің бастамасы XX ғасырда жатыр
деп айта ... Осы ... ... үшін адам құкықтарының салпы
декларациясында бекітілген халықаралық нормалар мен қағидаларды.
Қәзіргі ... - аса ірі ... ... ... ... халықтары тарихи дамудың жаңа серпінінде өркениетті
демократиялық қоғамды бірден ... ... ... Бұл әректтер Қазақстан
Республикасының қабылдаған заңдарында көрініс тапқан.
Жалпы тәуелсіздік жолындағы алғашқы жылдарда Казақстан ... ... ... ... бар Орта Азия ... ... елдердің
көшінде келе жатқанын анық аңғарамыз.
Гуманистік игіліктің алтын қорына енген адам құқықтары тұңғыш рет Ұлы
бостандық хартиясында ... ... ... ... ... ... ... (1776ж.), Американдықтардың Құқтар
туралы билльмен және адам мен азаматтардың декларациясымен дамытылды. 212 б
Бұл игіліктердің генезисін әре ... ... ... құқықтарын оқып
зерттеуге талпыныс берген гректердің философиясын, ... ... ... ... қозғаған реформация мен ... ... еске ... болмайды.
1919 жылы Ұлттар Лигасының жарғысы адам құқықтарын жинайтын опы
ережелерді ... жоқ. Ол ... адам ... ... үрде ... ойды Ұлттар Қауымдастығы мойындаған жоқ еді, мен қатар ол келісімнің
құрастырушылары оған ... мән ... жоқ. ... ол ... ... ... халықаралық заңдардың дамуына әсер ететін екі ереже болды
(22 және 23 баптар).
22 бапқа сәйкес, Ұлттар Лигасының жарғысымен Лига ... ... Бұл ... тек ... ... соғыста жеңілген, бұрынғы отар
мемлекеттерге ғана қолданылады. Бұл қағидаға сәйкес, отар мемлекеттер
Лигаға ... ... ... қайта құрылып, ол мемлекеттердің
басқаруын жеңуші державаларға берді, ол өз ... жыл ... ... ... ... жөнінде баяндайтын. Лиғаның ыдырауымен бұл
мандаттар жүйесі де жойылды. Ұлттар Лигасы жарғысының 23 бабы ... және ... және ... ... қамтамасыз
етуге қатысты мәселелерге арналған. Сонымен ... бұл бап ... ... халықаралық ұйымдарды құруды көздейді. Бұл ... ... ... уақытта құрылған Халықаралық еңбек ұйымы өзіне алды.
Халықаралық еңбек ұйымының заң ... ... және оның ... ... ... мен адам ... ... халықаралық олардың
дамуына үлкен ұлес қосты.
Сонымен қатар, Ұлттар Лигасы ... ... ... ... ... рөл ... Бұл ... Ұлттар Лигасы екінші
Дүниежүзілік соғыстан кейінгі қол қойылған келісімдер арқылы. Сол ... ... ... мен Таяу ... ... іртасының өзгеруі болды.
Жаңа мемлекеттер пайда болып, ... өз ... ... ... құрамына халық, тілдес мәдени азшылықтар кірді. Жаңа
саяси тәртіптің болуы олардың ... өмір ... ... ... ... ... ... Сол үшін жеңуші державалар ... жаңа ... ... ... ... ... қорғайтын шайы келісім шартқа қол қоюды ... ... ... қол. ... ... қорғайтын жүйені
қолданатын ... ... ... ... жол ... діни ... ... сақтап қалу үшін ерекше құқықтар
беруге.
Ұлттар Лигасының келісімі бойынша екі жақ өз ... ... ... қорғайтын жүйе Ұлттар Лигасымен ... ... ... ... ... тұрлі топтардың құқытарын институттар
мен доктриналар пайда болды. Халықаралық қордың бұл ... мен іс ... ... адам ... ... ... негіздер
Бұл кұқық саласының дамуында ежелгі гректік көзқарас ... ... ... ... ... ... ... мемлекет) және оның
заңдары діни тегі және діни шындыққа сүйенуі анық жалпы алғанда әр ... ... ... ... ұсыныстарға сүйене күште емес, ал діни
шындық тәртіпте деген. «Гомерлық Греция» ... ... 2000 мың ... ... түсініктерге сүйене келген, мысал, «дике » ... ... ... ... (жеке намыс), «номас» (заң.)
Құдайшылық өзінің ... ... ... ... ... және активті
негіз сапасында еді. Сол кездегі көзқарас ... ... ... еді. Тек ... ... ұсынуымен әділдік туралы
(дике) немесе басқада талаптар құқықпен танылып және ... ... ... ... ... полис және заң Гесиодтың
(б.д.д.УИ ғасыр). «Теогония» және «Труды и дни » ... ... ... ... (VII ғ. б.э.д.) «Теогония» және «Труды и дни» поэмаларында
ш ... ... ... әділдік (дике) және ізгі заңдылық номия) - бұл әпкелі
- әйел құдай Фемида деп ... Осы діни ... ... ... ... ... алмастырады», «күш қайда жатса, құқықта бар».
Гесиодтың поэмасында сол уақыттағы қоғамдық-әлеуметтік индивидуалдық-
адамдық бастаудың күшеюі куәландырылған. Құқық ... және ... ... адам
құқық субъектілігіне, тұлға еркіндігіне ғарылады. ... ... және ... ... ... Кассирер бұл бағыт
бойынша өзінің көзқарастарын.
Құқық жалпы алғанда ... ... ... ... ... болуымен әрекет
етеді. Бәріне субъективті шамада ... ... және ... етілген,
еркіндіктің тең шамада болуы өз құқытыран қорғаудағы негіздердің ... ... Осы ... елеулі құқықтық ғынаға ие ... ... ды, ... әрбір істегі «шама» және ртаны» нақты керекті
мәнділігін сақтау болып табылады.
«Жеті данышпандың» бірі ... ... 638-559 ж.ж. ). Ол ... ... ... және заң шығарушы болған. Өз ұсыныстары Солон ұзақ
уақытқа созылған құлдықты жоқ етіп, Афинада біркелкі нзовалық ... ... ... ... Ежелгі гректік ойшылдардарының барлық адамның
еркіндігі мен теңдігі лы ойларын арықарай Ежелгі Римде өз жалғасын ... ... ... ... мемлекет туралы оқу бойынша көзқарастарды
адам құқықтары және сол салада ... ... ... ... ( б.д.д ... ... ... Цицеронның айтуынша, құқықтық шындық орын Иды.
Оның айтуы бойынша құқық адам шешімі мен ... ... ... ... ... құқық халық қалауы бойынша шатылса, ... бәрі тегі ... ... ... ... ... заң заңсыздықтан заңды құру немесе мейрімділіктен
өшпенділік, ... ... болу ... ... құқықта бұрын алмаған
жәйттердің өз алдына бет ... жол ... ... ... негіздеуінше шындық, мемлекеттер мен индивиттер
арасында жөні бар және дұрыс қатынастар құқық болып табылады, ал ... ... ... ... барлық талаптары үшін құқық тыңдаушылық ... ... ... ... ... құқық түсінігінде мемлекетке таралып
ішкіарақатынасты түсіндірді.
Орта ғасырларда бұл ... ... орта ... ... ойдың
еәкіндігін, барлығының теңдігін заң алдында қорғаған. ... ... ... орын алды. Құл иеленушілік бет ала бастағанда
христианства адам құқықтарын қорғау жөнінде ... ... ... ... халықтың бәрі « Құдайдың баласы » олардың бәрі тең
деп көрсеткен.
Келе келе құқықтың бұл тармағы ... ... ... ... ... ... ... ие болды. Айта кететін болсақ:
Еркіндіктің Ұлы Хартиясы (1215 ж), Құқық туралы Петиция (1628 ж),
Habeas Corpus Act (1679 ж), ... ... ... (1689 ж), ... ... американдық Декларация (1776 ж), АҚШ ... (1776 ж), адам ... мен ... ... Француз
Декларациясы ( 1789 ж), адам құқықтары туралы Жалпы Декларация ( ... ... адам ... құқықтары Тәуке - ханның Жеті жарғы заңында реттелген. Заңда
жоғарғы ... ... ... қоғамның құқық танымдылығы туралы
айтылған. Қазіргі заманға сай ... өмір ... ... отбас
мәселелеріне қатысты құқықтар орын алған.
Қазақтың әлеуметтік құқығы хандар ... ... ... ... Атап ... жай, ... билігі ұрпақтан - ұрпаққа емес, ал таңдау
бойынша жүзеге асқан.
Қазақстанда ең маңызды билер институты ... ... ... хан ... басқа да құрылымдық биліктің бекітуінсіз адам би
атанған еді. Би атағын алу үшін соттық әдет - ... ... тану мен ... ... ие ... керек.
Билер институты ұжымдық және индивидуалды құқық бұзушылықтан туындаған
дауларға байланысты әкімшілік және соттық билігін жүзеге асырған.
Билер сотының демоктариялылығы адам құқықтарын ... ... ... ... Егер істі ... биге ... ... бір күмән тудырылса
талапкер мен жауапкер басақа биды ... ... ... ... Одағы ыдырағаннан кейін Қазақстан басқа мемлекеттер ... ... ... және ... ... өтуге
байланысты өз мақсатын ... ... ... бұл ... ... ... бабында біз демократиялық, құқықтық, әлеуметтік
мемлекетбіз, біздегі негізгі байлық адамның өмірі, құқығы және ... ... ... ... ... ... адам құқықтарын негізгі орында 10
желтоқсан 1948 жылы қабылданған Адам құқықтарының Жалпы ... ... ... Республикасы Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... зор ... ие.
Жеке тұлғаның Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясында
орнықтырылған құқықтық мәртебесі адамдар мен ... ... ... және ... ... ... негізгі
қағидаларынан туындайды.
Қазақстан Республикасының Конституциясы адам және азамат құқықтарының
негіздеріне оларды нығайтатын және ... ... ... ... ... ететіндей негіз боларлық қағидаларды жинақтайды. Мұндай
қағидалардың қатарына ... ... Адам ... бостандығының айнымастығы қағидасы. Табиғи танылған
құқық мемлекеттің сыйы емес. Ол оны тек таниды, атайды және ... ... ... ... ... Не ... не
оның органдарының, не лауазымды адамдарының, заңмен көзделген өзге ... одан ... ... ... жоқ.
2. Конституция құқықтар мен бостандықтарды теріс пайдалануға тиым
салады. ... күні және ... ... құқықтары мен
бостандықтарының жүзеге асырылуы екі құқықтары мен ... ... ... және ... ... ... тиіс ... Конституцияда анық жазылған. Әр адам ... ... мен ... ... бұған олардың
бәрінің де иелігін білдіреді. Әрине, адам ... мен ... ... (біреулер) бұзған жағдайда заңды қорғау, ... ... ... ... мен ... жөніндегі міндеттеме бұзылғандықтан, заң кепілдігі күшіне
енеді.
Конституциялық құқық пеы бостандықтың заңсыз ... тиым ... ... Конституция шектеудің шегі мен негізін көрсетеді.
Біріншіден, адам мен азаматтың құқығы мен ... тек заң ... ... Бұл ... ... нормативтік құқықтық актілер арқылы
(Президенттің нормативтік ... ... ... мемлекеттік комитеттердің, жергілікті атқарушы және
өкілді ... ... ... адам мен ... ... ... шектеуге болмайтындығын білдіреді. ... адам ... ... мен бостандықтары Конституниялық құрылысты сақтау,
қоғамдық тәртіпті, адам құқығы мен ... ... ... ... ... үшін ... ... шектелуі мүмкін. Бұл арада
әңгіме, шын мәнінде адам мен ... ... мен ... гөрі мемлекет пен адамның мүддесін жекеленген адамдар тарапынан
болуы мүмкін қол сұғушылықтан қорғау туралы болып отыр. ... ... ... мен бостандықтарды шексіз пайдалана алады.
Конституция саяси себептер бойынша адамдардың ... ... ... да бір ... жол ... анық көрсеткен.
Конституция қағидасының тағы бір құндылығы ... ... ... ... азаматтығ құқығы мен бостандығын шектеуге болмайды.
Әңгіме, бұл арада, адам мен азаматтың саяси, әлеуметтік, экономиқалық,
жеке құқықтары мен бостандықтары туралы ... ... ... қайсысы
екені нақты көрсетіледі. Ол азаматтың тең бостандығынан азаматтықтың қандай
негізде алынғандығына қарамастан, азаматтығын айыруға болмайтын ... (10-шы бап). ... өз ... өз ... ... ... кепілдік береді және оны мұндай ... ... ... ... ... ... құқықтық, субъектілік, сот арқылы қорғалу
құқығы, заң және сот алдындағы теңдік, өмір сүру ... ... ... жеке ... бостандығы (16-шы баптың 1-ші тармағы),
адамның қадір - қасиетіне қол ... (17-ші бап), ана ... ... (19-шы бап), ар ... бостандығы құқығы (22-ші бап), ... ... (26-шы ... 2-ші ... ... Адам мен ... ... мен бостандығын тікелей қолданылуы қағидасы
ретінде оны мен өзінің құқығы мен бостандығын ... ... ... ... ... ... ... қабаты мен қамқорлықты шектеген жағдайда қабілетті адамның өзі
заңда көзделген ... мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға өзі қамқоршы болуы тиіс. Конституцияда
әркімнің білікті заң көмегін алуға құқығы бар ... ... ... ... заң ... ... көрсетіледі.
5. Олардың тең құқылығы адам мен ... ... ... ... ... ... Конституцияда осы қағида адам мен
азаматтың ... ... ... ... орай ... заң мен сот ... бәрі де тең. Бұл заң талабының баршаға
бірдей міндетті екендігін, заң ... ... үшін ... де
бірдей деңгейде жауапты екендігін білдіреді. Сот алдында бәріде тең.
Ол адам мен азаматтың жағдайының қандайлылығын ... ... ... ... және тағыда басқаларына) қарамастан сот
бәріне де бірдей деңгейде қызмет етеді.
Сонымен бірге сот істі ... ... ... ... ... тек Конституцияны және заңды ғана басшылыққа
алуы тиіс. Адам мен азаматтың ... ... ... ... ... ... жол берместен барлығына бір
деңгейде кол даны луы ... ... да ... ... ... және ... жағдайына, жынысына, нәсіліне,
ұлтына, тіліне, ... ... ... ... ... ... кез келген өзге жағдаяттар бойынша ешкімді ешқандай
кемсітуге болмайды (14-ші баптың 2-ші тармағы).
6. ... мен өзге де ... ... ... адамның
конституциялық құқықтары мен бостандықтарының мазмұны мен қолданылуын
қамтамасыз ету ... Бұл ... ... адам ... ... осы ... пен бостандықты жүзеге асыру жағдайы мен
тәртібін ... ... мен өзге де ... ... ... және ... кезінде ең басты негізге
алынатындығын білдіреді.
7. Құқықтың, бостандықтың және міндеттіліктің бірлігі, бөлінбестігі ... ... ... ... ... ... ... табылады,
әркім де Конституцияны және Қазақстан Республикасының заңдарын
сақтауы тиіс. Әр адам мен ... ... ... ... ... ... мен ... тең иеленіп қана қоймай,
сондай-ақ бір біріне, қоғамға, мемлекетке қатынастары бойынша оларға
бірдей міндеттілік жүктеледі.
Жеке адамның қоғамдағы жағдайы ... ... ... сипаттайды.
Адамның өміріне, жеке бостандығына, ар-намысы мен ... қол ... де ... жоқ. ... ... зпубликасының Конституциясы,
басқа да заңдары азаматтың жеке ... ... ... ... ... Егер өміріне, гнсаулығына, азаматтық ... - ... ... әр адам ... ... ... ... заңмен
қорғалуға құқылы. Жоғарыда ылғандай, ол үшін ... ... ... Адам ... эіғы мен ... ... қорғанып Республика
Президентіне өтінуге ... ... бір ... орган, бірде бір
лауазымды адам ... ... ... ... Бұл, адам ... мен
бостандығын көптеген жағдайда, оған қай ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Маңыздысы, адамның табиғи құқығы - өмір сүру құқығы. ... өмір ... бар. ... өз бетінше адам өмірін қиуға құқығы жоқ.
Жеке адамның өміріне қол сұқпаушылық Конституция ... ... ... оған ... ... жасауға басқадай
қатыгездік немесе ... ... - ... ... ... көрсетуге
жазалауға болмайды» (17-ші бап).
Конституцияның осы қағидасы негізінен, лауазымды адамдарға ... ... ... ... ... ... ... қадір-
қасиетін қорлайтын мұндай шаралардың қолданылуына үзілді кесілді тиым
салады. Азаптау - ... ... ... ... салу ... ... ... бостандығын басқа жеке адамдардың да зорлық-змбылығынан
қорғайды. Егер кімде кім адамды өз ... ... ... ... ... адам ... ... тартылады. Мұндай с әрекет күш қолдану ... ... ... ауыруханаға жатқызу және тағыда басқадай) не күш
қолданамын деп қорқыту жолымен жүргізілуі мүмкін. Егер адам ... және оны ... ... ... (таясыру мақсатында күш қолданса,
әрине, ол жауаптылыққа тартылмайды, өмткені ол өзінің ... ... ... лауазымды адам милиционер, тергеуші) өзінің ... ... ... ... ... ... онда ол
билігін ... және ... ... үшін ... тартылады. Оның
үстіне айыпталушыдан, қуәгерден күштеу жолымен алынған жауаптың заңдық күші
болмайды.
Ар намыс бостандығы да адам ... ... ... ... ... өз еркі ... өзінің дінге қатыстылығын белгілеуге. Егер
адам қайсы бір дінге сенетін болса оның діни ... ... ... ... ... жоқ. ... діни ... әдет-
гұрыптар мен дәстұрлерді орындау басқа адамның қоғамның заңды мүдделеріне
кеселін келтірмеуі тиіс. Заң дінге сенетіндердің құқығы ?н ... және ... ... ... ... ... мен артықшылықтар
беруге тиым салады. Конституция бірде бір інің ... ... ... үшін ... пен ... ... адам құқығын бұзу
болып есептелінеді. Дінге сенетіндер қасиетті деп есептейтін құрылыстар мен
орындарды, заттар мен ... ... мен ... ... бұзушылық болып
табылады.
Заң ар-намыс бостандығын жариялай отырып, адамды оның ... ... ... Өзінің діни көзқарастарын бетке ұстап шаттың заңды
атап айтқанда әскери міндетін өтеуден бас ... ... жоқ. ... ... бөлу ар намыс бостандығының кепілі болып
табылады. ... оның ... ... діни бірлестіктердің
қызметіне араласа ... ... бір ... ... ... сенбеушілерге
жеңілдіктер берілмеуі ... ... ... ... ... ... ... партиялардың діни негіздегі қызметіне жол
үзілмейді (5-ші бап)».
Бұл ереже әр ... ... ... ... ... ... сақтауды көздейді. Екінші жағынан, көптеген діндер және діни
аттар бар қоғамда ... бір дін ... ... дін
идеологиясына айналып кетпеуіне кепілдік ... ... ... ... «мәңгілік» жәие идеялар қарсылығына төзбеушілігімен ... мен іс ... ... діни ... ... ... ... қатігез үстемдігін басынан кешірді. ... ой ... ... да адам да ... жоқ. ... ... жағдай Коммунистік партияны басын жүтып тынды. Айта керек, тек діни
идеология ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... , ... да
кез келген қоғамдық бірлестіктердің идеологиясы мемлекеттік идеология
ретінде белгілене алмайды. Бұл ... ... ... ... ... Қазақстанның мемлекеттік мірін идеяландыру құрсауынан босатау
алуан пікірлі демократияның дамуына ықпал ... ... ... ... сапалы қасиеті - ар намыс пен қадір-қасиеттін жоғары
қояды. Ар намыс ірлық ... да ... ... көрінісі ретінде
есептеледі. іасыңды арың сақтайды», ... ақыл ... ... ең
соңғыңды .ады», «Дүреленсеңде ... ... ... орыс ... ... ... үшін жан ... «Малым жанымның садағасы, жаным арымның
іағасы» деген қанатты сөздер ықылым заманнан бүгінгі ... ... ... ... қоғамда ар намыс пен ар ождан заңмен қорғалады.
"ондықтан ... ... ... 17-ші ... ... - ... қол сұғылмайды» деп жазылған.
Бұл қағида қылмыстық және ... ... ... Егер ... ... ... нұқсан келтіретіндей мәліметтер
таратса және оның аіщқаттығын дәлелдей алмаса, онда ол ... ... ... Жәбірленуші, егер мұндай мәліметтер жалған деп
есептесе сот арқылы беделін қалпына ... ... ... ... үшш ... құн ... етуге.
Заң адамның қадір-қасиеті мен ар ... ... ... ... тиым ... Қорлау - жағымсыз, жалпы адамзаттық мораль қағидалары
тұрғысынан бұған жол берілмейтіндей ... ... іс ... және ... ... қадір-қасиет пен бірге жеке өмірге кім ... ... кол ... ... ... ... қатысты ақпаратты оның
келісімінсіз жинауға, сақтауға, пайдалануға және таратуға ... ол ... ... ғана ... емес, сондай-ақ мұндай ақпаратты ... ... ... ... де ... ... Егер ол заңдық
жауаптылыққа тартылған болса, ақпаратты құқық қорғау органдары (милиция,
прокуратура, сот) ... ... ... ... Егер ... ... болса, аталған органдардың ол туралы ақпарат
жинауға, сақтауға, пайдалануға және таратуға құқығы жоқ.
Жеке ... ... ... ... қол ... белгілеуді
білдіреді. Үй иесінің келісімінсіз ешкімнің де басқа адамның үйіне, басқа
дамның пәтеріне басып кіруге құқығы жоқ. ... үйге өз ... ... ... ... ... тыс ашық ... үй иесі жоқ кезде жасырын басып кіру
жатады. Бұл үшін заң ... ... ... да белгілейді. Мұндай
жауаптылық билікті теріс пайдалану жолымен ... ... ... ... ... ... кірген жағдайда қозғалады. Егер адам тұрғын
үйге меншік құқығына ие болса, онда ол оны ... ... және ... ... құқылы.
Экономиқалық құкық пен бостандық адамға өзінің материалдық өндіріс
және бөлініс ... ез ... ... ... үшін қажет.
Әлеуметтік құқық пен ... ... ... және ... да ... ... ... қызмет етеді.
Азаматтар өздерінің қалаулары бойынша саяси партияларды, ... ... ... ... ... діни ... ... қоғамдық талаптарды орындай келе, және де ... ... ... бұзбау қажеттілігіне әкеліп соқтырады. Осының
өзі азаматтық қоғам мен ... ... ... өз ... ... ... ... тұлғаларға, заңдар
негізінде құқықтар мен бостандықтар шегін белгілейді. Арнайы тұлғалардың
құқықтарын, бостандықтарын ... ... ең ... өзіндік
құқықтарын атап өтейін: 1. қауіпсіздік; 2. өмір ... ... ... ету; 4. отбасы құпиясына; 5.ар-намысы мен ... 6. жеке ... қол ... талап етуге; 7. сөйлесу тілін
таңдап, оны ... 8. ... ету ... 9. ... үйге қол
сұқпау; 10.мұрагерлік; 11. кәсіпкерлік қызмет бостандығы және тағы ... ... ... танылатын және бұлжытпай орындалып жүрген заңдық
күші бар заң ... ... ... ие ... және ... заңда
көрсетілген міндеттерге де ие болады.
Атап көрсететін ... ... ... Бөгде адамның, тұлғаның құқықтары мен бостандықтарына зақым
келтірмеу;
4. 5. 6. 7. 8. ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
және діни көзқарастарды насихаттамауға;
3. Экономиқалық қызмет ... ... ... ... ... ... ... ортаға зақым келтірмеу
керек; жалпы білім алуға;
заң шеңберінде салықты толық деңгейде төлеуге; туған жерді, ... ... ... және ... ... ... ... ата-ананы бағып-мәпелеуге және тағы басқа
міндеттерді орындау қажет. Әлеуметтік -экономиқалық ... ... ... пен ... сұрауға; забастовқаға; таза қоршаған ортаға;
жеке дара және коллективті дауларға; кәсіпкерлік қызметке; жұмыссыздықтан
қорғау; келтірген зиянды ... ... ... ... ... ... болуын; балалардың тәрбие алуы мен қорғалынуын талап етуге; тұрғын
үйге; ... пен ... алу ... ... пен азаматтық қоғам бір біріне жақын болғанымен әр
тұрлі мәселелерді тікелей шешеді. Егер ... ... ... ... актілерінде жеке адамның құқықтық мәртебесін баянды ететін ... ... ... оны жоғары әлеуметтік мәртебесімен қамтамасыз етеді.
Мәртебенің бұл екі түрі жеке ... өмір ... әр ... ... ... ... бірі толықтыра отырып, оған өзінің
мақсаттары мен міндеттеріне қол ... ... ... Әлеуметтік
мәртебе материалдық, ұйымдастырушылық-техниқалық мүмкіндіктерді, сондай-ақ
әрбір қоғамға тән таптық-топтық, ұлттық-этниқалық, ... ... ... ... ... ... бұл мүмкіндіктер мен
артықшылқтарға өзінің мүшелерін араластырады. Срғамның қарамағында мұндай
мүмкіндіктер мен артықшылықтар ... ... ... оны соғұрлым
толығырақ пайдалана алады. Олар құқтық мәртебенің мазмұнын ... ... Олар ... құқықтық мәртебенің жүзеге асырылуы
кемиді. ... пен ... ... ... ... ... да ... - Құқық тәртібін ... ... ... ... ал ... емес ... ... ету шараларын қолданумен шектеледі. Мұндай жауаптылықтың ... ... пен ... ... ... ... Адам және азамат
2.1 Азаматтықтың жалпы негіздері
Азаматтықты әлеуметтік - саяси құбылыс ретінде қарастырған жөн, өйткені
ол қазіргі ... ... ... мен өмір ... білдіретін
факторлардың бірі болып табылады. Егер азаматтықты адам мен мемлекеттің
саяси және ... ... ... ... онда ... ... туралы мәселе түсіп қалады. Азаматтықты оған тән барлық сипатты
белгілерімен, ... ... ... - ... ... ... өмір
сүруін токтатады және өзіндік жекелеген құбылысқа айналады. Мұндай жағдайда
біз азаматтықтың мәнін, маңызы мен ... ... ... өмір ... оның ... ... ... мүмкіндігінен айырыламыз.
Оның үстіне, азаматтық мемлекетке өз аумағы шегіндегі, сондай-ақ сырткы
қатынастардағы барлық көріністері мен ... ... пен ... ... ... ... көз атдымызға
әкелу үшін құқық ұғымы мен құқықтық норма ұғымдарының ... ... ... жөн. ... пен ... норманы ііксастыру ешкімнің ойына
келмейді. Құқық ерекше құбылыс екені белгілі, сонымен ... ... ... нақ сол ... бір ... ... жеке ... алып, тіпті
оны жан-жакты сипаттап, талдағанның өзінде құқықтық, мемлекеттің ... ... ... ... ... Сондай-ақ, жеке азаматтық құқығын
сипаттап, азаматтың тұтас құбылыс ретіндегі мәнін, ролін, ... ... ... көрсетілген екі құбылысты азаматтылықты жекелеген ... ... ... ... үшін ғана ... отырғанымыз жок. Мұндай
салыстыру, сондай-ақ азамат мәртебесі ... ... ... нормалармен
белгіленетінін көрсетуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... құқықтық жүйемен белгіленген.
Азаматтықты тұтас саяси-құқықтық құбылыс ретінде қарастырған кезде ... оның ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оның мемлекеттің өзінің өмір сүруі мен дамуындағы мәнінде
түсшуге болады. Азаматтық ... ... - ... даму ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік негізі болып табылады. Іс ... ... өз ... саяси-құқықтық көрінісі болып
табылады. Ол ... ... ... және ол оның ... ... ... сөз ... Бәрінен бұрын, керісінше, тұрғындар мемлекетті
құратын ... бірі ... ... ... ... ... ьщпал ету шамасын анықтап белгілеу үшін саяси-
құқықтық маңыз беріледі. Сөз жоқ, ... ... ... ықпал
етеді.
Осы салада жүріп жатқан процестер түсінікті болу үшін, азаматтықтық
сеңестік кезіндегі саяси құқықтық ... ... ... ... да ... жөн. Осы процестің елеулі ерекшеліктерінің әрі азаматтық
институтына таптық көзқарас болып табылады. ... ... да ... ... ... ... Ол ... ілімге
негізделген және социялистік емес мемлекеттерде іылған, жалпы әлеуметтік
көзқарастың ... ... жаңа ... ... Бұл ... ... институтына таптық көзқарастың мәні мынада, халық тарихи
іқалыптасқан біртұтас әлеуметтік ... ... қай ... ... екі ... еңбекшілерге және қанаушыларға бөлінеді. Азаматтық
институтына ... ... ... ғана ... ... ... ... тарихи болашағы мол көзқарас деп есептеледі. Кеңес мемлекетінің
азаматтық туралы заңдары нақ осындай ... ... ... ... ... аталған қасиеттердің бірден-біріне ие ... жоқ. ... ... ... кеш институты құрылды. Оның
жартықештігі азаматтардың екі бөлікке ... бір ... ... ... ... ... мен бостандықтардың бүкіл кещені
берілді. Бұл бөлік толық қанды азаматтар деп ... ... ... азаматтар құқықтар мен бостандықтарды формальды түрде иеленді. Іс
жүзінде ... ... ... мен ... ... дәрежеде
бос қиял болды. Толық азаматтығы болмаған мемлекетте, ... ... ... деп ... мен, олардың толық қанды азамматтар
болуы мүмкін емес. Бұл туралы кейін егжей-тегжейлі айтылады.
Азаматтардың екінші бөлігі елеулі ... ... ... ... ... Олар - ... деп аталатындар. Олар ібарлық
саяси, көптеген ... ... ... ... Таң ... сол, ... бұл ... аластаған жоқ, мемлекеттің азаматтары деп есептелді.
Азаматтық дегеніміз жай саяси құқықтық құрылыс ... ол ... өз ... ... ... болуы және азаматтылық сияқты
биік ... ... ... ... ... ... - ... ұғымы \іен
деңгейі азаматтық қоғам құру үшін қажет». Азаматтылық бір жағынан, әсіттық,
сондай-ақ жалпы ... ... ... ... ... саяси кұқықтық
міндеттерді игеруден, екінші жағынан, оларды жүзеге асыру ... ... адам тек ... жалаң міндетін орындаған кезде ғана
емес, сондай-ақ жеке басына келетін зардаптардан қорықпастан, мемлекеттің,
оның органдары мен ... ... ... ... қарсы тұрған
кезде көрініс табады. Егер тұтас мемлекет оның жекеленген органдары мұндай
қылықтарды ізгі ниетпен қабылдай алса, ... ... ... ... мемлекет, оның органдары бұлғанған беделін» қорғаштаса, онда оның
тарихи болашағының ... ... ... ... ... бар. ... ... қасиеті мемлекет
пен ... ... ... ... және ... ... азаматтардың млекетке бейтарап қатынасында жүзеге асырылады.
Кеңес мемлекетінің саяси және құқықтық қатынастары ішкі ... ... ... ... ... әсер еуі ... емес еді.
Бір жағынан КСРО-ның жартылай ... ... ... ... ... ... ... кейін млекеттің уәкілетті органдарын қалыптастыру
кезінде «жоғары» болды. аяси ... ... Бұл ... барлығының ртұтас ойлап, саясаттың біртұтас: қолдануды ерікті
түрде де, ... ... ... ... де ... ... ... етті. Мемлекеттің «халықтық» сипаты туралы ... ... ... ... ... (пролитарлық) саяси санасын
қалыптастырды. Осы аны өз «биігінде» ... үшін ... ... ... ұстады. Біресе азаматтардың үлкен тобына, біресе
олардың екеленген мүшелеріне қатысты саяси террор қолданды.
Осындай жағдайда ... ... ... ... ... ... Отанды
сатып кету ен саяси оқшаулану ұштасып кетті. Бұл құрылым (мемлекеттік,
партиялық, зсіподақтық, комсомолдық) ... ... тек ... ... атап ... оны ... ... және бірден - бір қасиеті деп
есептеді. Саяси кшаулау туралы айтып қана ... жоқ, оның ... ... жібермеді. Өкілетті органдардың кез келген сайлауы (кеңестердің барлық
буындарында), әсіресе, 1936-шы жылдан кейін ... ... ... ... жүз ... ... дауыс беруімен етті. Бұл барша
өкімет билігінің «органдар ... ... ... ... тиіс ... ... формальды түрде басқа
мемлекеттік органдарда - ... ... және ... ... басшыларын сайлады. Сөйтіп азаматтар мемлекеттік ... ... төте емес ... ... ... ... азаматтылық
көрсетті. Алайда, іс жүзінде бұл мұндайды тарих ... табу ... ... ... ... - арбау болды.
Жоғары азаматтылықты азаматтар емес, ... оның ... ... мемлекеттік органдардың бірден-бір саяси факторы
Көмунистік партия, дәлірек айтқанда, ... ... ... ... ... шағын тобы болды. ... ... ... ... жеке ... ... ... ақ (Раскольниковтың Сталинге
жазған атақты хатын еске алсақ та ... ... ... мен не ... жазуға рұқсат етілген жоқ. Бұл туралы, жеке ... ... ... кейін тарихта болып өткен құбылыс ретінде, айтылады, ... ... ... ... ... ... ... туралы жазуға
кеңес мемлекеті таралғанга дейін ... ... жоқ. ... өмір туралы,
Конмунистік партияның диктатурасы туралы шындықты батыл ... ... ... ... ... ... цен ... айырылды. Жоғары, шынайы азаматтылық әрсеткен азаматтар
мұндай қасиеттен жұрдай адамдар ретінде көрсетілді. ... ... ... ... Көмунистік партия ршені кері айналдырып, сол
мемлекетті ірітіп, ыдыратуға ... ... ... ... ... ... ... тіптен кллиондаған азаматтарды саяси
партияларға біріктірсе де, өзі ... өзі зған ... ... ... ... ұзақ ұстап тура ідмайтындығын ол санасына сіңіре
алған жоқ. Ол тірек ... пен ... ... ... ... еді. Кеңес мемлекетін шзмнен қорғау кезінде азаматтарыдң жаппай
көрсеткен азаматтылығын ттке ... ... ... ... ... ... ... ідай қарсылық негізсіз. Аталған жағдайда,
азаматтардың жаппай ... ... рас. Ол ... ... ... ол ... іес, елге, Отанға қарсы азаматтылық еді. ... ... ... мәнге ие болуы екі ... ... ... де ... ... және ... ... сол мемлекеттерден гөрі өз ... ... ... ... қатал қарамастан Ресейді, оның қол ... ... ... ... ... мемлеке және отан - әр тұрлі ұғымда. Сондықтан оларға қатысты
азаматтылық сезімі де әр тұрлі көрініс ... ... Егер ... мемлекетті азаматтық қоғамның шын мәніндегі ресми ... ... онда ол отан ... ... ... ... өзінің
азаматтарына қатысты күштеу ұйымы ретінде ұстаса, онда ... ... ... және ... ... ... дәл айырады. Кеңес
мемлекетіне, КСРО-ға ... оның ... ... ... ... ... саяси көңіл күйлерін, сезімдерін, көз - ... Бір ... олар ... ... оны ... және ... процестеріне белсенді қатыстыратын сияқты көрінеді. Ал
барлық мемлекеттік: әкімшілік, басқару, өкілетті, құқық қорғау, шаруашылық,
әскер және басқа ... тек ... ғана ... шетелдіктерде жұмыс
істейді ғой. Тиісінше мемлекет тек құрылып қана коймай, сонымен бірге
азаматтардың ... өмір ... де. ... жағынан, мынандай сұрақ
туындайды: ал азаматтар «өз» мемлекетінің тағдырына, оның ... ... ... Бұл ... ... партияның аталған идеолоттарының
теориялық жауаптары дайын болды. ... ... ең ... ... ... ... ол бірте - бірте өзін-өзі
басқаратын коммунистік қоғамға айналып, ұзақ өмір ... ... ең ... ... ... ... ... табиғи -
тарихи дамуы нәтижесінде емес, саяси құрылымының жаңаруының объективті
заңдылығынан тыс ... ... ... ... күштеу саясатын
тұрақты жүргізді. Оның құрылуына, оның ... ... ... елеулі бөлігі қатысты. Кеңес мемлекетінің жасампаздығы мен
өміршеңдігі ... ... ... ізгі және ... ... болды. Азаматтылық - табиғатында прогрессивті құбылыс. лайда,
толыққанды ... ... оның ... заматтылығына)
да нұқсан келеді. Мұндай нұқсан тек мемлекет ірылымын жасақтауға ғана
емес, сондай-ақ оның ... мен ... ... де әсер ... ... ... ... ресми болып табылатын ... ... жай ... ... жүзеге асырылды. Егер
азамат мемлекет атынан л мемлекеттегі өз азаматтарын олрдың кінәсіз екеннін
діле тұра, куғьш ... ... ... ... бар деуге бола ма?
Тіпті, олар арбаудың жетегінде кеткеннің өзінде олардың объективті ... ... ... жоқ. Егер ... көпшілігі тьүтастай
лықтарға (шешендерге, ингуштарға, қорейлерге, күрттерге, Қазақстанға ... тағы ... ... ... ... ... алмаған жағдайда болса, демек, ... ... ... ... ... өмір сүретін мемлекет іргесінің берік болуы ... ... ... сөз жүзінде жариялай және тани отырып, Кеңес ... ... ... ... ... ... қалыптасуына іс інде
мүмкіндік ... ... ол өз ... ... ... ықпал етіп қана өойған жоқ, сонымен бірге өз ... өзі ... ... ... ... ... бөлігінің азаматтық сезімін
қалыптастыра алмады. өкінішке орай, қазақ халқы толық ... ... ... бар ... ... жоқ. ... халқының рулық
қатынастар белгісі ретінде, ... ... ... ... ... әсер етті және ... органдарды қалыптастыру және оларды жұмыс
істеттіру процесінде көрініс тапты. әрине, бұл ... ... ... әсер еді, ... ... ... өызмет ете алмады.
Қадрларды мемлекеттік қызметке тиісті қызметтерді ойдағыдай орындауға
қажетті ... және ... ... қарап емес, рулық
белгілері бойынша өсірі мемлекетті, оның ... ... ... ... ... ... ... жалпы ұлттық мүддені
басшылыққа алып ... ... топ ... ... ... ... ... бәрінің бетін ашу оңай емес еді, сондықтан олар ірітуші ... ... ... ... атап ... мұнсыз мемлекеттігін нығайта
алмайтындығын ғана емес, тіпті одан айырылып калуы да мүмкін ... ... ... қазақ халқының азаматтық ... ... Іс ... осы мемлекеттіліктің қаз тұруы, қалыптасуы, өмір сүруі
үшін бірнеше ұрпағы еңбек ете ... ... ... ... ... ... да одан ... Өздерінің азаматтық күш-қуатын ... ... ... ... қайғылы тағдырын олар өз қолдарымен
жасады деп ешкімнің де оларды кінәлауға құқы жоқ. ... ... ... ... ... туындысы болды. Сондықтан ... ... ... ... тән ... ... онда ... Ең бастысы - ол іне ... ... база ... ... ... біріккен циалистік мемлекеттілік идеясына, ол идея қоғамдық
көңіл-күйгетұрақты сіңірілсе және ол ... ... ... ... ер ... да, ... адамдар ұрпағын тәрбиелеп, қалыптастыра.
Іс жүзінде шынайы азаматтылық көрсете отырып, Кеңес ... ... ... ... ... ... ... кендеуі, және
басқа салаларда ерлікке тән қайрат жұмсады. ... ... ... оның ... ... екіншіден, мемлекеттің білетті екендігін
дәлелдеуге қабілетсіздігімен бірте - бірте сөне ... ... ... ... ... ... қолындағы айналған, өзінің жеке
объективті заңдарымен қалыптаспаған және ған сүйеніп ... ... ... ... ... мүмкін емес. ... ... іс ... ... өмір ... көп ... ... саяси
санасында саяси ұйым ретінде ойыла бастады. Коммунистік партия Кеңес
мемлекетінің басшылары мұны үзді және ... ... ... ... ... тн ... 50-70 ... қоғамдық өмірді
реформалаужөнінде күш қуат мсалды. Алайда, бұл талпыныс ... ... ... ол ... ... ... түбегейлі өзгерту
мақсатын көздеген жоқ. Ал, үкіл саяси құрылымды қайта құру ... ... ... ... ... О л қайта кұру тағы да ... бас ... ... ... ... те ... ... партияның сшылығымен жоғарыдан ... ... жоқ. ... ... ... ... ... мемлекеті
өзінен-өзі тарады, содан мемлекеттік құрылым нысаны ретінде КСРО ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... түрі ... ... ... ... кетті. Тек ғана жоғары рухты бойына ... ... мен ... ... ... ... ... КСРО-ны біртұтас
мемлекет ретінде сақтау мүмкіндігі ... ... ... 70 ... ... оны ... ... берді. Біріншіден,
"лаушылардың үштен бірі дерлік КСРО-ның сақталуын қаламады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бұрын-соңды кездеспеген шынайы көрінісі болды. Жасырын дауыс беру
нәтижесінде КСРО-ның сақталуын қалаған ллиондаған ... ... және ... ты ... пір» қол ... қарсылық көрсеткен жоқ. КСРО-ны миллиондаған адамдар
беймәлім ... ... ... ... ... ... ... өз
азаматтарының еркін білдіруді қажет деп есептемеді. ... ... рухы мен ... ... шынайы болмысын олар білді, және «дұрыс»
деп шешті.
Екіншіден, социалистік ... ... ол ... ... ... немесе рыноктық мемлекет құрғысы келе ме оны ... жоқ. ... одан әлде ... мәнді: бүкіл мемлекеттік тетікті социалистік
мемлекетке мүлдем қарама-қарсы принциптермен қайта құруға ... ... ... білетін азаматтарға бәрі де түсінікті: әңгіме бай да, ... аш та, тоқ ... да ... ... ... ... еді. Міне,
нақ осы ердесоциалистік азаматтылық идеясының толық қабілетсіздігі ашылды.
социалистік мемлекеттің ... ... жоқ, ... ... сақтап
қалуға қабілетті, жоғарғы патриоттық рухтағы маты да ... жоқ. Бұл ... ... ... мейлінше пы мәресі еді.
Қазақстан мемлекеті азаматтық проблемасын идеяландырудан, оған тұрғыдан
қараудан бірден бас тартты. Азаматтардың қоғамдағы ... ... ... және тағы ... тәуелсіз ірігуіне жұмылдыруда. Мұның
ерекше мәні бар. Сөйтіп азаматтардың бір-біріне ... ... ... ... ... Мемлекеттің әлеуметтік негізін оны өз
меншігі деп есептейтін барлық азаматтар құрайтыны заңды ... ... ... өте ауыр да күрделі жауаптылық жүктейді. Мәселе мынада, ... ... ... ... бөлу ... ... жауласуға
итермелейді. Мемлекет тек төрелік міндетін атқарып қана ... ... тепе ... де ... етуі ... ... ... және басқа да құқықтар мен бостандықтарды пайдалануға ... ... ... ... ... ал ... ... әлсіз
адамдардың өгей баладай сезінбеуіне қоғам тұрақты түрде қамқоршы ... ... ... ... ... әркелкі қабатына бөлінген,
қоғамда толық құқылық, кең құқылық мүмкіндігі - ... ... ... ... ... ... пайдалана алады. Мұны жасыруға
болмайды. Мұндай ниеттің шынайлылығына нақ ... ... ... көз жеткізгені жөн. Біріншіден, мемлекет ниеті заң арқылы жүзеге
асырылады. Заң демократиялық, гуманды азаматтардың ... ... ... ... әлсіз топтарды әлеуметтік тұрғыда қолдауды ... ... ... заңды әзірлеу мен қолдау ғаламат күш жұмсауды талап
етті. Екіншіден, жалаң теңдік ... - ... іс, ең ... - ... ... қамтамасыз ету.
Сыртқы белгілері бойынша Кеңес заңдарының әлемдегі ең прогрессивті
заңдардың бірі болғаны белгілі. ... ол тап ... ... ... ... жөніндегі заңдардың барлық демократиялық алғы шарттары болды, бірақ
сайлаушылардың шын ... ... ... көз ... «қақ ... ... ... буындары бар биліктің иесі
саналғанымен, іс жүзінде партия органдарының айтқандарын орындайтын жалған
органдар болды.
2.2 ... ... ... ... ... ... ... азаматттардың жиынтығы
арқылы емес, әрі жеке адам бойынша белгілейді. ... ... ... мемлекетпен арасындағы өзара кұқықтар мен бостандықтар
жиынтығын білдіретін саяси-құқықтық байланыс ұғынылады. «Азаматтық» ұғымы
заң бойынша үш әлементтен тұрады:
1. ... ... ... ... емес, тұрақты болуы тиіс.
Адам өз қалауы бойынша азаматтылықты біресе қабылдап,біресе одан
бас тарта алмайды;
2. адамның мемлекетпен ... ... ... ... ... Республикасының азаматы болып танылмайтын кез-
келген адаммен құқықтық ... түсе ... ... тек мемлекет пен оның азаматы арасында ғана орнай алады;
3. мемлекет пен азаматтың арасында өзара құқық пен ... ... ... ... ... мен ... ... өз азаматтары атынан жауапты, ал ... ... ... Республикасының алдында жауапты. Ол Қазақстан
Республикасының Конституциясын және ... ... оның ... ... қорғауға, әдет-ғұрып, дәстұрлерді, мемлекеттік тілді
және оның ... ... ... да ұлт ... тілін құрметтеуге,
Қазақстан Республикасының қуатының, егемендігі мен ... үлес ... ... ... ... негізгі мәселелері Конституциямен
және Республиканың азаматтық туралы Заңымен реттеледі.
Конституцияга ... ... ... ... ... ... туралы азаматтардың құқықтары мен ... ... ... мен ... шектелуіне жол берілмейтіндігі туралы
азаматтықтан айыруға; Республика шегінен қуғындауға және басқаларына жол
берілмейтіні туралы ... ... ... азаматтығы туралы Заң қандай адамдардың
Қазақстан Республикасының азаматы болып табылатынын, ... ... ... алу және тоқтату тәртібін, ата-аналардың
азаматтығы өзгерген және бала етіп ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша арыздар мен ұсыныстарды ... ... ... ... ... мәселелер жөніндегі
шешімдерге тағымдану тәртібін белгілейді.
Қазақстан Республикасының азаматтары азаматтықты алу негіздеріне, ... ... және ... ... ... және ұлттық
сипатына, жынысына, білімінеділше, ... ... ... ... ... ... қарамастан заң алдында тең.
- Азаматтық туралы заң күшіне ... ... - 1992 ... ... ... Респуликасында тұратын;
- Азаматтық туралы заңға сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтылын
алған адамдар ... ... ... ... ... аумағында тұратын. Қазақстан Республикасының азаматы ... және ... ... жататындығына дәлелдемелері жоқ
адамдар азаматтығы жоқ адамдар деп есептеледі.
Қандай да бір бол сын шет мемлекетке жататындығына ... ... шет ел ... болып есептеледі.
Қазақстан Республикасының азаматтығы:
1. тууы боынша;
2. Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдану нәтижесінде;
Қазақстан Республикасьшың ... ... ... ... бойынша;
Қазақстан Республикасының азаматтыңы туралы Заңда қаралған өзгеде негіздер
бойынша алынады.
Бала өмірге келген кезде ... ... де ... ... ... қай ... туғанына қарамастан бала
Қазақстан Республикасының азаматы болып табылады. Егер ата-аналардың бірі
бала өмірге келген кезде ... ... ... ... ... 1. ... ... туған; Қазақстаннан тыс ... ... ... немесе олардың біреуінің осы кезде Қазақстан аумағында
тұракты тұратын орны ... ... ... ... ... Бала ... келген кезде ата-аналарының біреуі Қазақстан
Республикасының азаматтығында болса, ал ... ... жоқ ... бал қай ... ... ... ... Республикасының азаматы
болып табылады.
Басқа мемлекеттің азаматы және ... жоқ адам ... ... азаматтық заңда қаралғаншарттарға сәйкес Қазақстан Республикасының
азаматтығына қабылдануы мүмкін.
Республика ... кем ... он жыл ... тұратын, не оның
азаматымен некелескен азаматтар Қазақстан Республикасының азаматтығына
қабылдануы мүмкін. ... ... ... ... Қазақстан
Республикасына ерекше еңбек сіңірген азаматтар, саяси себептермен Қазақстан
аумағын тастап кетугн мәжбүр ... және ... ... ... ... ... қабылданады.
Қазақстан Республикасы Президенті 1993 жылғы 23 желтоқсандағы
Жарлығымен азаматтық туралы ... ... ... ... Бұл ... Кеңес одағының азаматтары ... ... ... бейнелейді. Бұрынғы КСРО азаматтары бір ... ... ... Туыс ... әртұрлі Республикаларда
түруларына ... ... ... жатты да және ... ... ... ... ... ыдырауының және дербес мемлекеттердің
құрылуының нәтижесінде жағдай өзгерді.шеқара белгіленді және ... ... ... Бұл адамдардың қатынасына, мемлекет аралық қатынастарға
әсер етті. Бұрынғы КСРО Республикалары ... ... ... ... одан әрі нығайту және Қазақстан азаматтығын алудың
жеңілдетілген тәртібін ... ... ... Қазақстан
Республикасыныңазаматтығы туралы Заңға өзгерістер енгізілді. ... ... ... үшін ... одақтас Респубикалардың Қазақстан
Республикасы азаматтарына жақын туыстары (балалары, жұбайы, ата-аналары,
апа-сіңілілері, ... ... мен ... ... ... ... ... Жеңілдетілген тәртіптің мәні мынада, Қазақстан
Республикасыныңазаматтығын қабылдау туралы ... ... ... ... ... күннен бастап алты айға асырмай I қаралатын болды.
Сонымен бірге осы ... ... ... ... ... ... алуға қажетті 10 жылдық тұрақты түру ... ... ... ... ... мәселелер Қазақстан Республикасының мемлекет аралық
шарттармен шешіледі. Қазақстан Республикасы мен Белорусь Республикасының,
сондай-ақ Қазақстан ... мен ... ... ... ... ... алудың жеңілдетілген тәртібі туралы келісімге
осылай қол қойылды. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын
сақтауға, адамдардың тиісті және ... ... ... ... ... туындайды.
Келісімге сәйкес әр тарап басқа елден өз ... ... ... ... КСРО азаматы екені дәлелденген азаматтарға азаматтық алудың
жеңілдетілген тәртібін ұсынады. ... ... ... ... ... егер өтініш білдіруші азаматтығын алған тараптың аумағында туған
немесе турған болса;
2. ... ... ... ... да ... алатын тараптың
аумағында тұрақты тұратын және жақын туыстары: жұбайы (зайыбы), ата-
аналарының (бала етіп асырап алғандардың) біреуі, ... ... ... ... баласы), апа-сіңілісі, аға-інісі, атасы және әжесі оның
азаматтары болып табылса қолданылады. Ішкі істер ... ... ... ... ... үш ... асырылмайтын мерзімге
жеңілдетілген тәртіппен жүзеге асырады.
Келісімді ата-аналары азаматтығының өзгергеніне байланысты балалардың
азаматтығының ... ... ... қарастырылған. Ата-аналарының
азаматтығы өзгерген кезде, соған орай ... ... ... ... не ... де ... бірінің азаматтығынан шығады, тиісінше
олардың кәмелетке толмаған балаларының да азаматтығы өзгереді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қарсылық білдіру негізі ол
қолданылады. Азаматтыққа қабылдау туралы өтініш, егер адам:
азаматқа, ... ... ... мен ... қылмыс жасаса;
Қазақстан Республикасы аумағының бірлігі мен тұтастығын бұзуға шакырса;
мемлекеттік тәуелсіздікке, ... ... ... ... заңға
қарсы қызметті жүзеге асырса;
мемлекетаралық, ұлтаралық және діни ... ... ... ... ... әрекет етсе;
террорлық әрекет үшін сотталған болса;
сотпен аса қауіпті ... деп ... ... азаматы болса қабылданбайды. Қазақстан Республикасының
Конституциясы ... ... ... ... ... азаматы
болып танылмайды, яғни, кос азаматтық танылмайды.
Жалпы, әлемдегі көптеген елдердің заңдары кос азаматтыққа ... Қос ... ... ... ... өзіне қайшы келеді.
Өйткені, мемлекеттің әлеуметтік негізі, мемлекеттік биліктің қайнар көзі -
халық, ол ... ... ... болады. Қос азаматтық алған адамдар
санының көбеюі саяси ... ... ... тек ... ... кез ... ... бөлінбейтін қасиеті болып табылады.
Егемендік пен тәуелсіздік ... ... ... мен оның ... азаматтарына қызмет ететін қарулы күштерімен қорғалады. Қос
азаматтығы бар адамның, егер ол ... бір ... ... ... ... ... өзі ... мемлекетті жән-тәнімен қорғайды деп толық
сеніммен айтуға болады ма? Әрине, жоқ. ... ... ... бір ... ... ғана арналады. Одан әрі кез ... ... ... ... ... әскери, ғылыми, техниқалық - қызметтік және
басқа құпиялары болады. Бір ... ... ... елдің құпиясын білуге
мүмкіндігі болған адамның оны тап сондай азаматы болған ... бір ... ... ... ... жоқ. Бұл ... «тонның ішкі
бауындай» сақталатынына тоқсан тоғыз бүтін оннан тоғыз ... ... ... Мұны ... ... ... ... заңы жанамалап таниды.
Жеке адамға қатысты алғанда қос азаматтық ... ... ... ... ... нормалары ретінде де, ұлттық заң
нормалары ретінде де ... ... үшін ... тең ... ... ... Алайда, қос азаматтығы бар адамдар азаматтылығына
қарай екі ел та.рапынан да қорғалуға ... ... ... кез келген
елдің конституциялық заңдарында қарастырылған. Тиісінше, бір ... ... мен қос ... ... ... тепе теңдік болуы
мүмкін емес.
Жаппай қос ... ... ол бір ... ... ... ... әсер ететін болады. Екінші жағынан, азаматы болып табылатын
бірінші ел тарапынан басқа елге қысым жасаудың тұрақты факторы ... ... жеке ... ... және кос ... ... ғана танылу керектігін көрсетеді. Дегенмен, қос азаматтыққа барлық
мемлекеттердің заңдары рүхсат етеді. ... ... ... ... қос ... пайда болуының бір себебі болып
табылады. Әр ... ... ... ... нормалары
қайшылығының нәтижесінде азаматтың екі немесе одан да көп ... ... ... жағдайларының тууы мүмкін. Қос азаматтық көп
жағдайда ... ... ... ... болады.
Азаматтықтың тоқтатылуы Қазақстан Республикасының азаматтығы
азаматтық туралы заңда қарастырылған жағдайда тоқтатылады. Оған ... ... шығу ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен берілген өтініш ... ... ... шығу ... арыз Ішкі ... ... лігі ... істер министрлігі арқылы Президенттің атына беріледі. Жасы он ... бала ... ... ... ... ... ... бірі Қазақстан азаматтығында қалатын болса, осы ата-
анасының баланың ... ... ... ... ... ... қоса берілуі тиіс.
Заңмен белгіленген жағдайларда, азаматтылықтан шығуға рұхсат берілмеуі
де мүмкін. Егер азамат мемлекет алдындағы міндеттемесін немесе ... ... ... азаматтардың немесе ріымдардың,
крғамдық бірлестіктердің ... ... мен ... ... ... болса, оған Қазақстан Республикасының
азаматтығынан шығуға ... ... ... Қазақстан Республикасының
азаматтығынан шығуға, егер шығу туралы ... ... адам ... қылмыстық жауаптылыққа тартылған болса немесе сот үкімі негізінде
жазасын өтеп ... ... егер ... ... ... ... мемлекеттік қауіпсіздік мүдесіне қайшы келсе де ... ... ... 1. ... ... ... қарастырылған жағдайларды есептемегенде, адам басқа
мемлекеттің қауіпсіздік қызметіне, полицияға, әділет ... өзге ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтығы көрінеу өтірік мәліметтер
немесе жалған ... ... ... ... ... ... ... шарттарымен қарастырылған негіздер бойынша
тоқтатылады.
Ата-аналарының екеуінің де ... ... ... орай ... азаматтығы да өзгереді.
Азаматтық мәселесі бойынша шешім шығарушы лауазымды ... ... ... ... ... ... басқа елдің азаматын
және азамглтығы жоқ адамдарды ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіру; Азаматтық
туралы заңда қарастырылған Қазақстан ... ... тыс ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығару;
ерекше жағдайда басқа ... ... да ... ... беру ... ... ... қабылдайды.
Қазақстан Республикасы Конституциясының принциптерін, идеологияларын,
нормаларын талдау, оның ... ... ... ... адам ... құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... мемлекеттік органдардың, лауазымды
адамдардың саяси және құқықтық жауапкершілігін іске асыру үшін, мемлекеттік
биліктің барлық тармақтарының келісімді қызметі үшін ... ... ... ... және ... ... ... -
ұзақ мерзімді процесс, ол барлық субъектілердің халықтық, ... ... ... оның ... ... ... кұқықтық қатынастарға тұрақты түрде күш жұмсауын
талап етеді.
Оған - адамның ... ... ... мен бостандықтары жатады.
Оларды жоғары құндылық деп тану ... ... ... ... игілік жасаудан артық міндет жоқ екендігін білдіреді. Мемлекет
адамның қалыпты тіршілік ете алуы үшін ... ... ... ... ... ... адам ... оған өзінің де заңсыз әрекеттерден
қорғауына мүмкіндік бере отырып құқыққа қайшы қол ... ... ... да ... ... заңдарда вақтыланған адам
құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің оларды ... ... іске ... ... көрсетуі қажеттігін білдіреді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы ұлтына қарамай барлық
азаматтарға тең ... бере ... ... тату ... ... ... ... Қазақстан - ... ... ... Бұл ... ... ... оның органдары, қызметінің
принциптерінде анық айтылған. Біріншіден, мемлекет, оның органдары ... пен ... ... ... ... ... тануы қажет. Қоғамдық
татулық дегеніміз - қайшылыққа, әлеуметтік топтар ... ... ... қарсы түрушылыққа жол бермеу. Мұнда татулықты ... ... ... әр ... өмір ... ... ... істеуінің
алғы шарты. Екіншіден, мемлекет өзінің экономиқалық саясатын қоғамның
экономикасын дамытуға бейімдеп, тек бір топ ... ... ... ... ... жақсартуға бағыттауы керек. Үшіншіден, мемлекет органдары
мемлекет өмірінің маңызды мәселелерін демократиялық жолмен ... ... ... ең ... ... мәселелерді тек қана өмірлік және ... ... ... ... ҚР Азаматтығы туралы " ҚР заңы.20 желтоқсач 1991ж.
Бүгіндегі құқықтық мемлекет ... ... ... ... ... ... жете ... жалпы заң білімі саласынан мағлұмат алғаны дұрыс.
"Заңды аттамай, тура жолмен жүріп, еліне қызмет ... ... ... ... ... өсуіне септігін тигізіп, қоғамның даму қарқынын
жылдамдатады" - деп ... ... ... қосылады деп ойлаймын.
Ендеше құқықтық тәрбие беру жұмысына жалпы жұртшылық болып ... ... ... мемлекеттер қатарына қосылуына ат салысайық.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасында азаматтық ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз еткен
жағдай да ғана, қоғамымыз экономиқалық, рухани, мәдени және діни ... ... бола ... Ал біз ... ... ... күш
жігерімізді, заңды бұзушылықтармен күресу жолына бағыттауымыз керек.
Қорыта келе, шынында да, ... ... ... ... ... ... мен бостандықтарының қорғалынуы болып табылады.
Екінші орында ғана мемлекет тарапына жасалынатын ... ... ... те, ... да ... ... болмауы тиіс деп айтамыз.
Әйтпесе анархиялық ... ... ... ... ... Сол ... мемелекеттің механизмін қамтамасыз ететін мемлекеттік
органдар азаматтық қоғамды қоғам ретінде көркемдеуі үшін ... ... ... ... ... ... ету ... ал ол
үшін халықтың әлеуметтік, экономиқалық, саяси және т.б. ... ... ... ... және ... Конституциялық, саяси құқықтар, бостандықтар мен міндеттер
Жеке адамның құқықтары, бостандықтары мен міндеттері ... 1995 ... ... ... ... жаңа ... ... ықтары мен
бостандықтарын нығайта отырып, ... ... ... ... ... ... адам мен азаматтардың елесідей негізгі
құқықтары мен бостандықтарын ... кез ... ... өмір сүруге,
бостандыққа және жеке басына қол сұғылмауына арқылы; ешкім де ... ... көз ... және ... ұшырамауы тиіс;
барлық адамдар заң алдында тең, заңмен тең дәрежеде қорғалуға ... ... адам ... ... ... ... ... алмастыруға және
басқалардың денсаулығын және ... ... ... ... өмірлік
деңгейде еңбек етуге, білім алуға, дем алуға құқылы.
Қазақстан ... ... адам ... туралы халықаралық
құжаттардың негізгі идеялары мен қағидаларын қабылдады және оны ... ... ... ... ... мемлекеттің адамға және азаматтқа қатынасы туралы қағида
орнықтырылды. «Адам құқықтары мен бостандықтары әркімге ... ... ... деп танылады, олардан ешкім айыра алмайды, заңдармен, өзге
де нормативтік ... ... ... мен қолданылуы осыған орай
анықталады» (12 ... 2-ші ... Бұл ... ... ... ... және бастау алар қайнар көзі болып танылады және
Конституцияның «Адам және азамат» ... ... ... ... адам ... ... ... да құқықтары мен міндеттері
айтылады. «Республиканың ... ... ... орай ... ... міндеттер атқарады» (12 ... 3-ші ... ... ... ... ... заңы ғарихында бірінші рет азаматтардың
құқықтары және міндеттері мен бірге «адам ... ... ... ... Сөз жоқ, ... ... мен «азамат құқығы» ұғымы бір біріне жақын
және табиғи түрде ұштасқан ұғымдар. Азамат деген - адам.
Сондықтан, адамға ... бәрі де ... ... Адамға
тумысынан жазылған, абсолютті деп танылған және олардан ешкімде айыра
алмайтын құқықтары мен ... ... ... азаматтарына
да тән. Сонымен бірге табиғи құқықтары мен ... ... ... азаматтығы жоқ адамдарға да берілген. Алайда «азаматтық құқығы»
азаматтық құқығына ... ... ... азаматқа меңінше кең
құқықтар мен бостандықтар беріп, мемлекеттің өз ... ... ... орай айырықша міндет жүктейді.
Міне осы негізде Қазақстан Републикасының ... ... ... мен ... ... Егер ... мен міндеттер баршаға қатысты болса онда «барлығы», «адам»,
«әркім», «ешкім емес» деген терминдар қолданылады.
Егерде құқықтар, бостандықтар мен ... ... ... ... ол ... ... 13-ші ... әркімнің құқық объектісі ретінде
танылуына құқығы бар және өзінің құқықтары мен бостандықтарын, ... қоса ... ... ... ... барлық тәсілдерменқорғауға
құқылы делінген. 14-ші бапта 3аң мен сотта жұрттың бәрі тең» ... 17-ші ... ... ... ... ... оған зорлық-
зомбылық жасауға, басқадай қатыгездік немесе ... ... - ... жәбір көрсетуге не жазалауға болмайды. Сонымен бірге, ... тек ... ... мен ... ... ... бұған
айырықша мән беріледі» Өйткені, Қазақстан Республикасының азаматын қандайда
жағдай ... ... ... ... ... Республика
азаматының әскери қызметті өтеудегі міндет айырықша атап ... ... ... Конституциясы бойынша, шетел азаматтары және
азаматтығы жоқ адамдар - адамдардың ... ... ... ... тобы.
Айталық, Конституцияның 12-ші бабында «Конституцияда, ... ... ... ... ... ... мен азаматтығы жоқ
адамдар Республика азаматтары үшін белгіленген құқықтар мен ... ... ... атқарады».
Қазақстан Республикасының Конституциясы адам және ... ... ... ... және ... ... ... асырылуына ықпал ететіндей негіз боларлық кағидаларды
жинақтайды. Мұндай қағидалардың қатарына мыналар жатады:
1. Адам құкығы мен бостандығының айнымастығы ... ... ... мен ... ... ... тиым ... Конституциялық құқық пен бостандықтың заңсыз шектелуіне тиым салынады.
4. Адам мен азаматтың құқығы мен бостандығын тікелей қолданылуы ... оны мен ... ... мен ... ... мүмкіндігімен
ақиқаттығын білдіреді.
5. Олардың тең құқылығы адам мен азаматтың құқықтығы ... ... ... ... ... ... сот істі ... кезде адамдардың жағдайларын,
ерекшеліктерін емес, тек Конституцияны және заңды ғана басшылыққа алуы
тиіс.
7. Заңдар мен өзге де ... ... ... ... ... мен ... ... мен қолданылуын
қамтамасыз ету қағидасы.
Азаматтардың құқықтары дегеніміз белгілі бір игіліктермен пайдаланудың
кепілденген мүмкіндігі. Құқықтардың пайдалану ... ... ... ... қорғап қоршау құқығы. Азаматтарға
мен тыйым салынбағанның барлығы ... ... Ал ... ... құдыреті немесе бұйрықтың шеңберінде ғана барлығына рұқсат етілген
деген тұжырымдаманы қолдана алады.
Құкықтың, бостандықтың және ... ... ... адам ... құқықтық мәртебесінің басты қағидасы болып табылады, кім ... және ... ... ... тауы ... Әр ... ... адамдардың қауымдастығында өмір сүреді. амдар құқықтар мен
бостандықтарды тең ... қана ... ... ір ... ... қатынастары бойынша оларға бірдей шдеттілік жүктеледі.
Жеке адамның қоғамдағы жағдайы мемлекет дамуының деңгейін снпаттайды.
Адамның өміріне, жеке бостандығына, ... мен ... ... ... ... де ... жоқ. Сондықтан, Қазақстан Республикасының
Конституциясы, басқа да ... ... жеке ... ... етуге
айырықша назар аударады. Егер өміріне, денсаулығына, азаматтық қадір -
қасиетіне қауіп төнсе әр адам ... ... ... ... заңмен
қорғалуға құқылы. Жоғарыда айтылғандай, ол үшін арнаулы органдар жұмыс
жасайды. Адам ... ... мен ... бұзушылардан қорғанып
Республика Президентіне жүгінуге құқылы. Бірде бір мемлекеттік орган, бірде
бір лауазымды адам азаматтың ... ... ... Бұл, адам құқығы мен
бостандығын шектеген жағдайда, оған қай ... ... ... құқық
бұзушылық жасағаны туралы хабарлануы тиіс.
Ең маңыздысы, адамның ... ... - өмір сүру ... өмір сүру құқығы бар;
Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиуға құқығы жоқ. Өлім жазасы ерекше ауыр
қылмыс жасағаны үшін ең ауыр жаза ... ... ... ... ... ... кешірім ж:асау туралы арыздану ... ... 15-ші ... Өлім ... ауыр ... ... ... ерекше
қауіптілігіне байланысты және жауаптылықты ауырлататын мән ... Өлім ... ... ... үкім ... ... сот мұндай ең
ауыр жазаны қолданудың мән-жайын жан жақты дәлелдеп, өлім жазасына кесілген
адамды толық ... ... ... Сонымен бірге сот ... ... ... да ... ... ... ... жаза мүлдем қолданылмайды.
Өлім жазасына кесілген адам кешірім жасау ... ... ... Президентіне жүгінуге құқылы. Кешірім жасау туралы шешім
шығарған ... ... адам ... ... бұрын сотталған ба, бұрын оған
кешірім жасалынған ба, жасы, отбасылық ... және ... ... мән ... адамның өміріне қол сұқпаушылық Конституция арқылы қорғалады.
«Ешкімді ... оған ... ... жасауға басқадай қатыгездік
немесе адамның қадір - қасиетін қорлайтындай жәбір көрсетуге не ... (17-ші ... осы ... ... ... ... қатысты.
Қазақстан Республикасының заңдары денеге жарақат түсіретін ... ... ... ... ... қолданылуына үзілді - кесілді тиым
салады. Азаптау - ұрып-соғу, төбелесу, денеге жарақат салу ... ... - жеке ... ... қадір-қасиетін қорлау және басқа әрекеттер
түрінде көрінуі мүмкін. Айыпталушыға, күдік келтірілушіге, ... ... ... ... ... ... прокуратура
қызметкерлері жауаптылыққа тартылады.
Заң адамның бостандығын басқа жеке адамдардың да зорлық-зомбылығынан
қорғайды. Егер кімде кім ... өз ... ... ... ... ол адам ... ... тартылады. Мұндай с әрекет күш қолдану
(жеке бөлмеде қамау, психиқалық ауыруханаға жатқызу және тағыда ... күш ... деп ... ... жүргізілуі мүмкін. Егер адам
қылмыскерді ... және оны ... ... ... тапсыру мақсатында күш
қолданса, әрине, ол жауаптылыққа тартылмайды, ейткені ол ... ... ... ... ... адам ... тергеуші) өзінің
қызмет бабын пайдаланып адамды бостандығынан заңсыз айырса онда ол билігін
теріс және асыра пайдаланғаны үшін ... ... Оның ... ... ... ... ... жауаптың заңдық күші
болмайды.
Сондай-ақ ар намыс ... да адам ... ... ... Әр адам, өз еркі бойынша, өзінің дінге ... ... Егер адам ... бір ... ... ... оның діни рәсімдерді әдет-
ғұрыптарды орындауына кедергі келтіруіне құқығы жоқ. Әрине, діни ... мен ... ... ... ... ... заңды
мүдделеріне кеселін келтірмеуі тиіс. Заң дінге сенетіндердің құқығы мен
бостандықтарын тікелей және ... ... ... оларға жеңілдіктер
мен артықшылықтар беруге тиым ... ... ... бір ... ... Діни ... үшін ... пен кекшілдікті
қоздыру адам құқығын бұзу болып есептелінеді. Дінге сенетіндер қасиетті деп
есептейтін ... мен ... ... мен ... қорлау, ұрлау
мен арамдау құқық бұзушылық болып табылады.
Заң ар намыс бостандығын жариялай ... ... оның ... ... ... ... діни ... бетке ұстап
азаматтың заңды атап айтқанда әскери міндетін өтеуден бас ... ... Діни ... ... бөлу ар ... ... басты
кепілі болып табылады. Мемлекет, оның органдары, лауазымды ... ... ... ... ... ... бір дінге немесе дінге
сенбеушілерге жеңілдіктер берілмеуі тиіс. Сонымен ... ... ... ... ... партиялардың діни негіздегі қызметіне жол
берілмейді (5-ші бап)».
Бұл ... әр ... ... ... ... ... ... сақтауды көздейді. Екінші жағынан, көптеген діндер және діни
бағыттар бар қоғамда қайсы бір дін ... ... ... ... ... ... жасайды. Адамдардың өткен және
бүгінгі ұрпағы «мәңгілік» және идеялар карсылығына ... ... ... мен іс ... өзіндік діни идеологияға айналған.
Коммунистік партия идеологиясының қатігез ... ... ... ... ой ... қоғам да адам да ұтқан жоқ. Айналып
келгенде мұндай жағдай Коммунистік партияны басын жұтып тынды. Айта ... тек діни ... ғана ... сондай-ақ қандайда болсын саяси
партияның, басқа да кез ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Бұл арада ешқандай
демократияны шектеушілік жок. Керісінше, Қазақстанның мемлекеттік ... ... ... ... ... ... дамуына ықпал
етеді. Қазақстан Республикасынын Конституциясы адамның ең сапалы қасиеті -
ар ... пен ... ... ... Ар намыс барлық халықта да
жанның ... ... ... есептеледі. Сондықтан Қазақстан
Республикасын Конституциясының 17-ші бабында «Адамның қадір - ... ... деп ... ... қылмыстық және азаматтық заңдарда нақтыланады. Егер кімде
кім адамның арнамысына, қадір-қасиетіне нұқсан келтіретіндей ... және оның ... ... алмаса, онда ол қылмыстық, мүліктік
жауаптылыққа тартылады. Жәбірленуші, егер ... ... ... ... сот ... ... қалпына келтіруге, сондай-ақ келтірілген
моралдық ... үшін ... құн ... етуге құқылы.
Заң адамның қадір-қасиеті мен ар ... ... ... ... тиым ... Қорлау - жағымсыз, жалпы адамзаттық мораль кағидалары
тұрғысынан бұған жол берілмейтіндей нысанда ... іс ... және ... ар ... қадір-қасиет пен бірге жеке өмірге кім кімнің тапынан
болсын заңсыз қол сұғушылықтан ... ... ... ... ... ... ... сақтауға, пайдалануға және таратуға болмайды, ол
үшін тек ... ғана ... ... сондай-ақ мұндай ақпаратты заңда
қарастырылған ... ... ... де ... ... Егер ол ... ... болса, ақпаратты құқық қорғау органдары (милмция,
прокуратура, сот) азаматтың келісімінсіз жинай алады.
Егер адам жауаптылыққа тартылмаған ... ... ... ... ақпарат жинауға, сақтауға, пайдалануға және таратуға құқығы жоқ.
Жеке өмірге араласпау тұрғын жайға қол ... ... Үй ... ... ешкімнің де басқа дамның үйіне, ... ... ... ... ... ... ... пен бостандық адамға өзінің материалдық ... ... ... өз ... ... ... үшін
Әлеуметтік құқық пен бостандық адамның рухани және басқа да ғамдық
(жеке) ... ... ... ... ... ... ... нарыктық экономика
аталатын өту процесс жүргізуде.
Қазіргі заманға алдыңғы катарлы ... ... ... ... ... ... ... Ол мемлекет арқылы елуі тиіс.
Мемлекет меншіктің жинақталуына бірақ кәсіпкерлік қызмет экономикасының
қалыптасуы мен ... ... ... ... екен ... ... ... Оның үстіне Қазақстан мемлекеті темдар игілігіне, ... ... ... ... ... «орташа» таптың
қалыптасуына ықпал етеді деген ... жеке ... ... мүмкіндігінше
көбірек қалыптастыруға қолдау көрсетеді. Қазақстан мемлекеттік меншіктің
елеулі бөлігін екешелендіру (жеке адамдарға беру) жүргізілуде.
Сөйтіп ... ... ... бір ... жеке ... ие болады
жалпыға бірдей мәрелік бастау қамтамасыз етіледі. Ал одан ... ... ... және ... да мән жайларға байланысты болады. Кеңестік
Конституция тек азаматтың ғана өзіндік меншігін нығайтты. Ол ... ... және ... ... ... ... етті.
Жеке меншіктің өзі байудың қайнар көзі болып табылады. ондықтан жеке
меншікке құқық адамның өзіндік меншігі құқығынан елеулі ... иесі өз ... ... ... ... етуге құқылы. Бұл өз мүлкін
жекеленген адамға, қоғамға зиянды түрде, яғни басқа адамдардың, қоғамдық
бірлестіктердің, мемлекеттің ... ... ... ... отырып
пайдалануға болмайды деген сөз.
Жеке меншік әр түрлі жолдармен: ... ... ... ... мұра, силық алу, бағалы қағаздарды өткізу және тағы
басқалардың нәтижесінде алынуы мүмкін. Егер ... ... ... болса, ол
мемлекет арқылы қорғалады.
Мемлекет өз азаматтарының меншікке құқығын ел ішінде де, сондай-ақ
сырт ... де ... ... жеке меншікті: біріншіден, қылмыстық
қол сұғушылықтан (ұрлықтан, талан-таражға ... ... ... нұқсан келтіретін кез келген іс әрекеттен қорғайды. Жеке меншікке ... үшін ... ... және ... ... тартылады. Заң
жеке меншікті мемлекеттік органдар және лауазымды адамдар тарапынан болатын
заңсыз қол сұғушылықтан қорғайды. Егер мемлекеттік ... ... ... туралы шешім шығарса, онда ол келтірілген залалдың орнын толтыруды
немесе мүлікті қайтаруды талап етіп ... ... ... иесі ... заңсыз иеленген өз мүлкін қайтаруын талап те
құқылы. Айталық, азамат басқа адамның қолында болып шыққан өз ... ... Егер ... ... ... ... өз ... соңғысы мүліктің
қайтарылуын талап етіп сотқа жүгінуге. Егер мүлік әлде кімнің кінәсінен
бұзылса меншік иесі ... ... ... сот ... ... етуге
құқылы.
Жеке кәсіпкерлік - азаматтың экономиқалық бостандығын жүзеге ыру нысаны.
Нарықтық қатынасқа ... ... ... бірі жеке ... ... ету ... ... Кеңестік жеке кәсіпкерлікпен
шұғылдануға талпынған адамдардың талаптары қылып ... ... ... баяудың негізі, ізгіліктің ойылуына апарып ... ... ... деп ептелді. Нәтижесінде жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... бойы сақталған
ұлттық кәсіпшілік стүрін ... және ... ... тем ... зергерлік іс ж.т.б.). Бұл адамдардың
шаруашылық өміріне гулі зиян ... ... ... басып
тастады, еңбек ұғдыларының жойылуына әкеліп соқтырды. ... ... ... ... әр адам да ... Енді ... қызметке
деген көзқарас түбегейлі өзгерді.
«Әркімнің кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне ... бар» (26-шы бап). ... және ... ... ... ... заңы қабылданды.
Онда шағын кәсіпкерлікті қолдау мен орғаудың негізгі нысандары мен әдістері
қарастырылды. Мемлекет, оның органдарының ... ... ... ... ... жоқ. ... ... іс әрекет еркіндігі толы
берілген. Әрине, бұл йда олар заңды бұзбауы тиіс.
Шағын кәсіпкерліктің құқығын бұзған ... ... ... ... - ... әр ... ... (қызмет, көмек
көрсетулерге) қажеттілікті қанағатғандыруға бағытталған қызметі. ... ... өзі ... оның атынан басқа адам атқарады. Әрине,
кәсіпкерлікпен айналысуға шешім ... адам оның ... ... ... ... қажет ететіндігін түсінуі тиіс. Өйткені адам өз
қызметіне, өз мүлкіне өзі жауап береді. ... ... ... ... келтірілуі мүмкін зардаптар үшін ешкімде мемлекетте емес,
оның органдары да емес, не басқа да ... ... тек өзі ғана ... жеке ... немесе адамдар тобы айналыса алады.
Мемлекет кәсіпкерлерге көптеген жеңілдіктер ... ... ... ... қажетті жабдықтармен және басқалармен қамтамасыз етед.
Мұндай көмек ең алдымен материалдық ... ... ... Ол ... ... ... экономиканы
дамытуға, адамдардың осындай тауарларға сұранысын қанағаттандыруға ықпал
етеді. ... ... ... ... тауарларын
өндірушілерге, және басқаларына) қолдау көрсететін кәсіпкерлікпен бәсекені
қолдау қоры құрылды.
Еңбек ету бостандығы - азаматтардың негізгі құқытарына ... ... ... ... ... өз ... өз өмірін асырауға заңды
мүмкіндігі бар ... ... ... ету ... қызмет пен кәсіп түрін еркін құқығы
бар» (24-ші ... ... ету ... ... ... кәсіпкерлікпен құқығын
білдіреді. Екіншіден, әр бір еңбек етуге қабілетті ... ... ... жеке ... ... мен ... ... мүмкіндігі бар екендігін білдіреді. Ұшіншіден, бұл құқық адамның
жұмысқа өз ... ... ... ... береді.
Конституция, заңдар адамның жұмысқа өзінің орналасуына құқық зереді.
Жұмысқа орналасу үшін еңбек шарты жасалады. Еңбек ... ... ... ... белгілі бір ұжымның құрамына кіреді немесе нақты бір адамға
жұмыс істеу үшін ... ол ... ... ... жұмысты орындайды;
3. ол еңбек тәртібіне, еңбек режиміне бағынады;
- ол ... ... ... ... сан мен сапа ... ... ... ақы заңымен белгіленген мөлшер деңгейінен томен болмауы тиіс;
- ұжым әкімшілігі, жеке жалдаушы жұмысқа қолайлы жағдай ... ... ... ... жеке кәсіпкер) еңбек
қарттарының екінші тарабы болып табылады. Конституцияда ... ... ... ... ... бойынша немесе төтенше жағдайда ... ... ғана жол ... (24-ші ... ... ешкімнің ешкімді зорлап жұмыс істетуге құқығы
жоқ. Жұмысқа зорлау - ... ... ... ... ... болатынын айтқан жөн және адамның
денсаулығына нұқсан келтірмеуі, ар-намыс бостандығын.
Демек, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен ... ... ... отырып, еңбек шарттарының еркіндігіне де кепілдік
береді. ... ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынас жағдайында жеке кәсіпорын ... ... ... онда жұмыс істегісі келетіндерді оған күштеп хабылдаттыруға
жол берілмейді. Жеке кәсіпорын (кәсіпкерлер) жұмысқа тбылдау мен ... ... заң ... өз ... шешеді.
Мемлекет, бұрынғы Кеңес өкіметі кезіндегідей, олардың саны жатқандықтан,
оларды өз кәсіпорындары мен мекемелерінде орналастыруға мүмкіндіктері ... ... ... ... болады.
Мемлекет оларға немқұрайлы ... ... ... ... ... ... ... органдар сұрады.
Жұмысынан айырылған немесе жұмысты алғаш іздеушілер, сондайақ ... ... ... ... ... ... деп ... алады. Тіркелгеннен кейін сегіз күннен соң жұмыссыз адам ... ... ... ... ... мен ... заңда қарастырылған.
Жұмысқа орналастыру органдары жұмыссыздар үшін ... ... ... ереуілге шығу құқығы. Кеңестік өкімет жылдарында ұғымы
жоғалтылды. Кеңес мемлекеті ... ... деп ... ол
халықтың мүддесін көздеуі, оны қорғауы, оның сұранысын қанағаттандыруы тиіс
болды. Сондықтан да ... да, ... ... ... да ... ... құқығы болмады. Алайда, мемлекеттік кәсіпорындар адам
еңбегін қанады, еңбегі үшін ақыны толық төлемеді, барлық ... ... ... ... ... ... жоқ. ... аза.маттары шырайлы болашаққа
үмітпен қарады. Егер өкіметке өзінің еңбек ... ... ... шыға ... ... қылмыскерлер ретінде жауапқа тартты. Қарағанды
облысында 60-шы жылдары жұмысшылардың қарсылығын осындай каталдықпен басты.
Демек, өздерінің экономиқалық ... ... ... оны ... білдіруге еңбек адамдарының құқығы лған жоқ. Енді әркім өзінің еңбек
ету құқығын қорғай алады, сондай-ақ аматтар ереуілге ... да ... ... ... Қазақстан Республикасының заңы
ізметкерлердің демалыс құқығын жан-жақты реттейді, оның ... ... заң ... ... ... және жеке сіпорындарды ... ... - ... ... ... ету ... орындаудан
босаған кездегі уақыттарын оның өзінің қалауы ... ... ... ... ... ... ... күні ішіндегі үзіліс. Мұндай үзіліс екі сағаттан ұзақ болмауы
және түскі уақытта беріледі. Үзіліс, әдетте, жұмыс ... ... соң ... ... ... ... ... бар әйелге кем дегенде жарты ағат
қосымша үзіліс ... Ол ... ... ... деп есептелінеді және оған
ақы төленеді. ... ... ... тәртібі жұмыс уақыты 7-8 ғатқа созылатын
жерлерде белгіленеді. Оку ... ... ... асқа ... ... ... үзіліс. Мұндай үзіліс жұмыс аяқталған соң
асталып, ... ... ... ... ... ... уақыты. Баршаға ортақ демалыс күні - жексенбі аптасына
бес ... күні ... ... ... ... ... деп ... уақытының ұзақтығы 42 сағаттан аспауы тиіс.
Жылдық демалыс уақыты - кем ... 15 ... ... ... Әр ірлі
салаларда тағы да қосымша демалыс беріледі. Мысалы, мүғалімдерге ерілетін
демалыс күнінің ұзақтығы 48 ... ... ... оқу ... ... ... ... төленеді. Бұл оқитындардың ойдағыдай білім алуына мкіндік береді.
Жұмыс орны әкімшілігінің қандай да бір себептермен ... ... ... ... бас ... ... жоқ. ... сияқты, жеке
кәсіпорындардың да әкімшіліктері заң ережелерін орындауға міндетті.
Азаматтардың тұрғын үй құкығы. Гуманды болғысы ... ... ... ... ... ... олардың әр қайсысының тұрғын үйі болуына
ұмтылуы ... Міне ... ... ... ... ... ... құқығына мынандай кепілдік береді: 1.Азаматтар тұрғын үй салуға, сатып
алуға, ... ... ... ... ... үй ... алуға құқылы. 2. Азаматтар ... үй ... ... ... ... ... үй қорынан тегін немесе жалға алуға құқылы, 3. ... жеке ... ... үй ... оның ... ... ... тұрғызуына көмек көрсетеді, 4. Тұрғын үйден қуып шығуға кім
кімге болсын тиым салынады. Қуып шығу ... ... ... ғана ... 5. Азаматтар тұрғын үйді ... ... ... ол мүмкіндік шектелген жағдайда заңсыздықтың тоқталуы туралы сотқа
жүгінуге құқылы. Егер азаматтың үйі орналасқан жер тілімі мемлекет ... ... ... оның ... қайтару немесе орнына пәтер беруі тиіс.
Азаматтардың тұрғын үйге құқығы болуымен бірге оларға ... ... ... ... де ... Ол ... үйді белгіленген
мақсатта пайдалануы, тұрғын үйді күтіп, тұрғын үйді пайдалану ... ... ... ... ... ... салықты төлеуі тиіс.
Нарықтық қатынасқа көшуге байланысты мемлекеттің тұрғын үй ... ... ... Енді мемлекет бұрынғыдай азаматтардың бәрін
бірдей тұрғын үймен қамтуды міндетіне ала алмайды.
Еңбекке қабілетті азаматтар өз ... өз ... ... ... ... ... азаматтарының тұрғын үй құрылысын жүргізуіне
жеңілдетілген несиемен көмектеседі. Ал ... ... ... ... ... беретін болады.
Азаматтардың денсаулығын сақтау құқығы. Бұл ... ... ... ... ... тегін медициналық көмек арқылы
жүзеге асырылады. Бұрын барлық медициналық көмекті мемлекет көрсетті, ... ... ісі ... ... ... Енді мемлекеттік денсаулық
сақтау мекемелерімен (ауыруханалар, емханалар, дәріханалар және ... ... жеке ... ... құрылуда. Әрине, емханаларды,
дәріханаларды және басқаларын дүмшелер емес, арнаулы ... ... ... және ... белгіленген тәртіппен құрылуы тиіс. Әрине, жеке
медициналық көмекке белгілі бір мөлшерде ақы төленеді.
Барлық саладағы ... ... ... ... жаңа ... ... қызметті бірден жақсарта алмайды. Мұны медициналық
көмекке ... әр адам ... ... ... ... ... ... жерлердегі органдары халықтың денсаулығы ... ... ... тиіс. Бұл - олардың конституциялық міндеті. Әйтпесе, ... ... ... ұрпақтың денсаулығы төмендеп қана қоймайды,
жұқпалы ... ... ... Ал ... ... бұл ... ... және
жүйелі түрде жүргізгеннен әлдеқайда көп қаржы мен күш жұмысауды ... ... ... ... ... көп ... жергілікті
мәслихат депутаттарының, жергілікті әкімшіліктердің ... ... ... Республикасының Денсаулық сақтау туралы, жергілікті
атқарушы және өкілетті органдар ... ... ... ... 1)
балалар міндетін қысқарту, олардың денсаулығын жақсарту; 2) өндірісте еңбек
ету жағдайын жақсарту; 3)жұқпалы, кәсіби ауырулардың ... алу және ... ... ... 4) ... ... ... сақтау үшін
колайлы жағдай жасау, сыррқаттанған ... ... ... ... ... сақтау құқығы, сондай-ақ азаматтардың әр тұрлі жолдарды
(бүхаралық ақпарат құралдары, хат және ... ... ... ... ... ... ... алатындығын білдіреді.
Халықтың денсаулығының ... - ... ... орта. Оның жағдайы қандай
болса, адамдардың денсаулығы да сондай.
«Мемлекет адамның өмір сүруі мен ... ... ... ... мақсат етіп қояды» (31-ші бап).
Азаматтардың білім алу құқығы. Білім алу құқығының біраз жайттері ... орта ... алу ... ... ... Ол бір ... ... деңгейде білім алуларын білдіреді. Егер адам
жоғары сыныптарда, ... ... ... ... оның ... ... тосқауыл қоюға құқығы жоқ. Әрине, адам өзінің
білім алу ... ... ... үшін ... ... -емтиханға шыдап,
конкурс бойынша өтуі тиіс. Олар ... ... оқу ... ... оқиды, егер «жақсы» және «үздік» оқыса стипендия төленеді,
ал шетелдік студенттерге ... ... ... мен ... бос ... жұмыс істеуге, қосымша арнаулы білім алуға
құқылы. Яғни, жеке бастамасына толық еркіндік беріледі.
Әрине, оқушылар мен ... ... ғана ие ... ... және жоғары білім заңдарында оқушылар мен студенттердің міндеттері де
көзделген. Мемлекет - оқу ... ... ... ... қалыпты ұстауға, жөндеуге, оқытушылардың жалақысына, ... тағы ... ... ... инженерлік, дәрігерлік,
заңгерлік және тағыда басқа ... ... ... ... ... үшін
қыруар ақша жұмысайды. Оқушылар мен студенттердің міндеті - беріліп ... ... ... ... ... ... ... қолдана білу, оқу
орынының ішкі ... ... ... ... ... олардың абыройлы борышы
- ізгі мұраттарға тәрбиеленген мәдениетті адам болып шығу. Оқу ... ... ... жүктеледі рухани қуаты мен таланттының жарқырап
көршуіне, ізп ... ... ... әр ... д.ниетанымын
кеңейтуге жағдай жасау азаматтықка, оқушылардың отбасы, қоғам мен мемлекет
алдындағы өзінің борышын, ... ... ... ... қатысу қажеттігін
түсінуіне тәрбиелеу;
оқушылардың қазіргі заманғы деңгейде жалпы және ... ... ... ... ұлттық және жалпы адамзаттық мәдениетті зерттеп, ... ... ... ... жағдай жасау. Білім берудің ... ... ... жеке ... беру жүйесін: мектептер, колледждер,
университеттер және басқа да оку орындарын ашуға рүхсат етеді.
Жеке білім беру жүйесі жеке адамдардың ... ... Жеке ... ... ... ... ... Оларды мемлекеттік органдар емес,
оны құрудың бастамашылары басқарады.Олар білімді көлемі жағынан да, ... да ... ... оқу орындарына аз және төмен ... ... ... ... ғана ... ... және ... істеуіне рүхсат етіледі,
олардың куәліктері мен дипломадарының сонда ғана заңдық күші болады. Сөз
жоқ, мемлекеттік және жеке оқу ... ... ... ... бәсекелестік оқушылардың білімін жақсартып, тереңдетуіне ... ... ... ... мемлекеттік оқу орындарымен салыстырғанда терең
және түбегейлі білім алу үшін ақылы түрде ... ... ... ... беру үшін ... оқу ... қызметкерлеріне қолайлы
жағдай туғызып, білім сапасын көтеруі қажет.
Азаматтардың көркем, ғылыми және техниқалық шығармашылық құқығы туралы
да айта ... жөн. ... ... ... ... ... ... Ғылым Ақадемиясында, университеттерде, ғылыми орталықтарда
мемлекеттің қолдауына сүйенген ғылыми зерттеу жұмыстары жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ғылыми
еңбектер мен көркем шығармаларға авторлық құқығын ... ... ... ... ... жаңа ұғым - ... ... пайда болды. Ол да азаматтардың мүліктік меншігі сияқты қорғалады.
Құқықтық мемлекеттің құқықтық емес ... тағы бір ... ... және ... ... ... ... сапалылығы. Құқықтық
мемлекеттің заңдары әділ, ізгілікті болуы керек. Онда ... өмір ... ... күн ... тағы басқа сол сияқты ажыратылмайтын құкықтары
бекітілген болу керек. ... - ... ... ... ... емес, олай
деп түсіну аңғалдық және түбірімен зиянды түсінік. ... ... ... жасалған. Мемлекет құқықты тек іске ... ... ғана ... ... ... 10 желтоқсанында халықаралық дәрежеде қабылданған "Адам
құқықтарының жалпыға бірдей декларациясында": ... адам ... ... мен жөнінде бір-бірімен тең, әрі азат болып дүниеге келеді. Оларға
ақыл-оймен ... ... ... ендіше бір-бірімен бауырмалдық
рухында ғана қарым-қатынас жасауға ... деп ... Осы ... ... Декларацияның 3-бабы: "Әрбір адамның өмір сүруге, еркіндікке
және қол ... ... ... бар." - деп ... әлемге паш етті.
Құқықтық мемлекеттің тағы бір ерекшелігі оның тұсында мемлекет пен ... ... ... ... қағидасының қалыптасуы. Оны біз жеке
адамның өзін белгілі бір ... ... ... ... ... міндеттеуінен және мемлекет тарапынан адам құқығын қорғауға ... оның ... ... ... ... ... ... байланысты
мемлекет адамдарының мүддесіне сай ... ... да ... ... Сондықтан да қазір құқықтық, әлеуметтік мемлекет туралы
жиі ... ... ... тағы бір ерекшелігі - ол заң ... ... Ол ... - әділ ... ... шаралар арқылы іске
асырылып отыру керек. Осы ... ... ... ... ... ... етеді. Ол қағида бойынша бірыңғай мемлекеттік билік үш тармаққа -
заң шығарушы, атқарушы және сот деп ... ... ... талап етілетін талаптар: жоғары
құқықтық сана мен ... ... ... ... тұтастығын қамтамасыз ету.
Мысалы, конституциялық қадағалау, ... ... ... ... ... қағидалары басшылыққа алу, заң ... ... ... ... ... ... мерзімдерге
жоғары тұрған басшы кеңестерде ... ... ... ... және тағы ... мемлекет құру мақсатында Қазақстан азаматына ... ... кең ... ... пен ... ... ... ең басты проблемасы - ... ... ... ... ... ... қалалық, облыстық
маслихаттардан Республика Президентіне дейінгі ... ... ... ... ... ... өкілетті органдарды
сайлауға жасы 18-ге толған азаматтар ... ... бұл ... ... ... ... лауазымына, мүліктік жағдайына және
басқаларына қарап шектелмейді. Егер кімде кім азаматтық сайлау ... ... онда ол ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасьшың Қылмыстық кодексінде азаматтың сайлау құқығын
жүзеге асыруға кедергі ... ... жаза ... ... ... ... ... кандидаттардың сайлаушылармен кездесу,
кандидатураны, олардың ... ... ... ... ... көрінуі мүмкін. Кедергі келтірудің күштеу, алдау, қорқыту, ... ... де ... мүмкін.
Сайлауға барлық өкілетті органдардың азаматтары тең құқықта қатысады.
Әр адам бір ... ие, ... ... ... және ... ... ... тек бір рет дауыс береді. Алайда, ол ... ... ... ... сайлаудың өзіндік
ерекшелігі бар.
Республика азаматының саяси құқығына бейбіт жиналыстар, ... шеру ... ... түру ... ... ... ... бір мәселелерді шешу немесе азаматтардың еркі мен тілегін
білдіру мақсатында жүргізіледі. Мысалы, сайлаушылар депутаттыққа кандидатты
талқылау үшін ... ... жеке ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың заңдары мен
шешімдерінің ... ... үшін ... ... ... ... ... ұлттық мейрамдар ... өз ... ... мүмкін. Мемлекеттік органдар азаматтардың мұндай
заңды тілектеріне кедергі келтірмеулері тиіс.
Бостандық, алайда, анархия, бетімен кетушілік ... ... ... ... қайшы келетін демонстрациялар, жиналыстар
өткізуге тосқауылдарға түруға тиым ... жоқ, ... әр ... ... бірлестіктері бірлестіктер
құру құқығының саяси мәні бар. ... ... бұл ... ... ... ... ... өміріне қатысуға, атап айтқанда
өкілетті ... ... ... Республикасының
Конституциясының талабы шеңберінде саяси бағдарламалар әзірлеуге және т.б.
құқықтары бар. Азаматтар қоғамдық бірлестіктерге өз ... мен ... олар ... ... құрады. Бірлестіктер жарғыларын мақсаты
мен міндеті Конституцияда, заңдарға қайшы келмейтінде етіп ... ... ... ... ... төмендегі негізгі үш
топқа біріктіреді:
1. Жеке (азаматтың) құқықтары мен бостандықтары және міндеттері
(мысалы, жеке ... ... қол ... ... өз ... көңіл білдіру бостандығы, заңдарды сақтау
міндеті ж.т.б);
2. Саяси (мысалы, белсенді және бәсең сайлау құқығы, ... ... ... ... ... Экономиқалық, әлеуметтік және мәдени (мысалы, еңбек ету ... ... ... ... ... ... төлеу
міндеті, табиғатты қорғау ж.т.б.) Конституция әрдайым теңдік,
бостандық және ... ... ... қағидаларын жариялайды.
Құқықтық мемлекетке сай азаматтық және адамның ... ... ... ... ... ... ... болып
1948 жылы 10 желтоқсан айында БҰҰ Басты Ассамблеясында қабылданған "Адамның
жалпы құқығы жөнінде" декларациясы және халықаралық ... ... ... ... ... ... ... алғашқы
туындаған ой-пікір, бұл мемлекеттегі тәртіппен азаматтың қорғалынуы. Ал
азамат қоғамдық өмірде өзін ... ... ... сай ... жасай
алатындағын және заңда көрсетіліп кеткен міндеттерді орындамаған жағдайда
заң алдында жауап беретін, мемлекетке тәуелді бола тұра ... ойын ... ... ... ... мемлекет ұйымдасқан және қоғамдық өмірде адамның ... ... ... ... ... ... ... кепілдік беретін мемлекет. Құқықтық мемлекетте ең
бастысы болып азаматтық қоғам өміріндегі әр саладағы заңдардың ... ... ... тең ... ... ... Конституциялық саяси құқықтарының бірі болып табылады.
Конституцияда мемлекеттік ... ... ... ... боларлық идеялар
беріледі. Онда мемлекеттік қызмет лауазымына кандидатқа ... ... ... ... ... ... ... белгіленетіні
көрсетілген. Екінші бір Конституциялық қағида мемлекеттік қызметкердің ... ... (33-ші ... 4-ші ... ... ... ... жүзеге асыру, ... ... ... ... қызметкерлердің құқықтық ... ... ... ... ... реттеу мақсатында
Қазақстан Республикасының Президенті «Мемлекеттік қызмет туралы» (1995
жылғы 26 ... заң күші бар ... ... ... мемлекеттік
қызметке анықтама берілді. Қазақстан Республикасында ... ... ... мен ... ... ... негізінде жүзеге асыратын және мемлекеттік басқаруды,
мемлекеттің өзге де міндеттері мен ... ... ... ... ... Жарлықта лауазымдық өкілеттігін мемлекеттік органның атынан
жүргізетін ... ... ... ... қызметкер болып
табылатындығы көрсетілген.
Жарлықта мемлекеттік қызметтің қағидалары бекітілген. Бұл қағидаларды
мемлекеттік қызметке, мемлекеттік қызметкердің құқықтары мен ... ... ... ... ... қарай үш топқа белуге
болады.
Мемлекеттік құқықтық институт ретінде бірінші топқа мынандай қағидалар
жатады:
2) Заңдылық қағидасы, яғни, мемлекеттік ... ... ... ... ... заңдарын, басқа да нормативтік
құқықтық актілерін мұлтіксіз орындауға негізделуі тиіс;
3) Мемлекеттік қызмет ... ... ... ол ... заң ... ... және сот тармақтарына
бөлінетіндігіне қарамастан ... ... ... ... ... ... үздіксіздігінің мемлекеттік қызмет қадрларының
сабақтастығымен және ауыстыруымен ұштасатындығы; ол бір ... ... оның ... ... ... мемлекеттік
қызметтің үздіксіздігін білдіреді.
Қағидалардың екінші тобына мыналар жатады:
1) баршаға жолдың ашықтығы, яғни ... ... және ... ... ... ... ... азаматтардың тең
құқылығы; баршаға жол ... кез ... ... кез ... қызметке кіре алады деген сөз ... ... ... ... ... ... органдардағы кәсіби
қызметі. Тиісінше, мемлекеттік қызметке кіргісі келген азаматтың нақты
жұмысты орындауға кәсіби әзірлігі және қабілеті болу ... ... ... ... өзі еркімен кіргендікетен ол өзіне ... ... ... ... ... ... алады. Ол үшін
олардың өкілеттігі шегінде жоғары тұрған органдардың шешімін орындауға
міндетті;
3) Өз қызметін жүргізу процессінде ... ... ... ... ... ... жұмысы халықтың көз алдында, жария жүргізілуі
керек, сонымен бірге, әрине, жариялауға болмайтын мемлекеттік құпия
сақталуы тиіс.
Қағидалардың ... ... ... ... ... көрсетуіне
қатысты ережелер жатады. Ол азаматтардың құқықтарының, ... ... ... ... ... жоғары тұратындығы. Бұл қағида
мемлекеттің әлеуметтік мемлекет болып жариялануынан және ... ... ... етуі тиіс ... ... ... ... құқықтары мен заңды мүделерін көздейтін ... ... ... ... және бостандықтары мен бірге олар өз
еріктерімен орындауы тиіс ... де бар. ... ... олардың заңды міндеттерін орындауларын талап ету өкілеттілігі
беріледі.
Мемлекеттік қызметкер мемлекеттік органдар атынан әрекет ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің беделі
мен мәртебесін сақтау үшін мемлекеттік ... ... ... Осыны ескере отырып, заң мемлекеттік ... ... ... ... ... де ... ... қызмет туралы жарлықта
мемлекеттік қызметкер ... ... ... ... ... ... ... міндетті екендігі көрсетіледі. Осы
ережені одан әрі ... үшін ... ... ... жылдың 16
маусымында «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызметкерлерінің ... ... ... ... қызметке келудің қоғам мен мемлекет тарапынан
ерекше сенім ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... осы «ережемен» белгіленген жалпыга
ортақ этиқалық нормалармен қағидаларды сақтауы тиіс деген сөз. Ол екі топқа
бөлінеді:
1) Мемлекеттік ... ... ... орындау кезінде сақтауы
тиіс этиқалық нормалары меи қағидалары жатады. Атап ... ... ... ... ... ... мүдесін қорғап
міндетті және Президент саясатын қолдаушы болуы тиіс. Ол Казахстан
халықтарының бірлігін және ... ... ... ... куш
салуы тиіс. Ол жалпыға ортақ моральдық-этиқалық ... ... ... ... ... тұрлі әдет-ғұрыптары мен
дәстұрлеріне құрметпен қарауға міндетті. Әділдік, шындықты тура айту,
ешкімді алаламау, жемқорлық ... ... түру ... моралдық
міндеті болып табылады. Ол қарапайым басқа адамдардың ар намысын,
қадір-қасиетін құрметтей ... ... 2) Ол ... жеке ... ... ... ... Ол қызметтен
тыс қатынастарда өзінің лауазымын алға ... ... оның ... ... келтіретіндей қандай да ... алып ... ... ... Мемлекеттік қызметкер
мемлекеттік ақпараттарды өзінің жеке басына және басқа да ... ... ... міндетін орындауға қатысты ... ... ... сыйлықтар қабылдамауы және басқа да
теріс қылықтарға бармауы тиіс. Демек азаматтың ... ... ... терең саяси мәні бар. Ол мемлекеттік органдарды
мемлекет қызметтерін жүзеге ... ... ... ... өз
еркімен міндетіне алған азаматтар мен ... ... ... ... ... ... ... - саяси құқық,
сондықтан ол, негізінен, ... ... ... ... көптеген құқықтық міндеттер ... ... ... ... ... ... ... міндеттер
басты міндеттер болып табылады. Оған мыналар жатады:
Конституция мен заңдарды сақтау. Конституция - Қазақстан мемлекетінің
негізгі заңы, ол ... ... ... ... құқықтық негізін,
азаматтардың құқықтық жағдайын белгілейді. Конституция халықтың мемлекетті
билеу тәсілдерін белгілейді. ... - ... ... ... бекітетін ең маңызды мемлекеттік акт. ... ... - ... ... басқа елдердің мемлекетімен өзара
байланысының негізгі қырларын белгілейтін акт. Міне ... ... ... ... ... ... ... міндеті туады.
Егер олай болмаса Конституциялық нормаларды бұза ... ... ... ма, ... ма, ... ... мен тәуелсізідіге,
мемлекеттік органдардың қалыпты жұмыс істеуін, оның іште де, ... да ... ... ... ... болып шығады. Сондақтан
қоғамда қандай орын алса да , қандай лауазымды қызмет атқарса да Қазақстан
Республикасының ... ... және ... сақтау әр азаматтың
қасиетті борышы болып табылады.
Республиканың заңдарын сақтау ... ... ... ... Сақтау дегеніміз, бір жағынан, заң талаптарын бұзбау,
мысалы, әкімшілік, ... ... ... ... Екінші жағынан
жүктелген міндетті орындау. Әрине, ... ... ... ... (немесе білуге тиістілігін) білдіреді. Алайда, іс жүзінде
заңдарды азаматтардың бәрі ... біле ... ... Конституция
барлық заңдарды басқа да нормативтік актілерді жариялауды міндеттейді.
Меншікті дұрыс ... ... ... ... ... екі түрі: мемлекеттік және жеке меншік құрайды. Мүліктік меншік-
ол материялдық құндылық және пайдалану үшін, яғни, пайдалы ... ... ... ... иесі өз ... пайдалануға құқылы. Бірақ меншікті
пайдалану ... ... ... арасында жүргізілуі және ... ... ... зиян ... ... ... ... оны пайдалану сонымен қатар қоғам ... ... ... ... ... 6-шы бап).
Мүлікті дұрыс пайдаланудың Конституциялық талабы мемлекетпен бірге
азаматқа да қатысты. Азаматтардың өз мүліктерін ... ... ... атап ... жөн. Енді ... ... тек жеке ... ғана қызмет етпейді. Нарық жағдайында зауыттар, фабрикалар
мен басқа кәсіпорындар мен техниқалық құралдар азаматтардың да ... Осы ... ... оны қоршаған ортаға ... ... да ... ... ... тигізбейтіндей етіп пайдалануы қажет. Бұл
міндет орындалмаған жағдайда кінәлі адам ... ал ... ... ... ... олар өндіріс ... ... ... ... болғандықтан, мұндай міндет шетелдік
азаматтарға да жүктеледі. Қоғамның ... ... ... ... күштердің даму деңгейімен анықтайды. Ол меншікке,
өндіріске өнімді болуымен айырбас және тұтыну қатынасына ... ... ... ... ... өмірмен (ғылымға, өнерге, әдебиетке және
тағы басқа) қатыстылығы тікелей байланысты. Ал бәрінен де ... ... ... ... ... ... ... Республикасын қорғау - Республика азаматының конституциялық
қасиетті борышы. Барлық азаматтар өздерінің әскери борышын ... ... ... - ... ... ... ... қатарында
өздерінің әскери борышын өтеуіне қатысты мемлекеттік қызметінің ... ... ... мынандай: -Солдаттардың, матростардың,
сержанттардың және старшиналардың аз мерзімдік ... ... ... ... және старшина қызметінде келісім-шарт бойынша
орындалатын әскери қызмет;
Әйелдердің бөлімдерде келісім-шарт бойынша орындайтын әскери қызметі;
Әскери оқу ... ... ... ... мен ... ... қызметі;
- Офицер құрамының әскери қызметі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: Нормативтік құқықтық
актілер тізімі:
Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, ... ... ... ... ... 1995ж. 30 тамыз. ... ... ... мен ... 07.10.1998.
3. " Қазақстан Республикасының Сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі
туралы" Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Жарлығы 2 қараша 1995ж.
"Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы" ҚР Конституциялық заңы,
18.12.1995.
"ҚазССР -дің ... ... ... " ... ... ... ... тәуелсіздігі туралы " ҚР
Конституциялық ... 16 ... ... Республикасының азаматтығы туралы" Қазақстан Республикасының
заңы. 20 ... ... ... ... Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы. А.,1998.
Баишев Ж.Н. Судебная защита Конституции. А., 1994.
Конституционное (государственное) право зарубежных ... М, ... Ө.Қ. ... ... ... А.,1998 ... ... туралы халықаралық билль. Алматы, 1998.
6. Қазақстан Республика Конституциясының түсіндірме ... ... ... ... Ж.Д. Евразийсқая концепция прав человека. А., 2006.
Искакова Г. Права человека в РК А., ... ... и ... А., ... Ж. ... и государство. М., 2000.
Ертисбаев Е.К. Демократизаңия а Казахстане: 1990-2000 годы. А., 2001.
Конституционный контроль в ... ... А., ... ... и ... М., ... Н.А. В потоке истории. А., 1999.
Сапарғалиев Ғ. Қазақстан мемлекеті мен құқығының негіздері, А., 1994.
Права человека нақануне XXI века. ... ... ... ... және ... ... 2006.
Нысанбаев Ә. Адам және ашық қоғам. Алматы,1998. 1316. ... ... ... Республики Казахстан. А., 1997
20. Қортапинин В.А. Право человека в международном и ... ... ... А.Б. ... прав ... и ... проблемы
теории и практики// Автореферат диссертации кандидата юридических
наук. Алматы, 2006.-216.
22. Өзбекұлы С, Қопабаев Қ. ... және ... ... ... Жеті ... 2006.- 2646.
23. Назарбаев Н.Э. Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін,
бәсекеге қабілетті халық үшін // Егемен ... 20 ... 2004 ... О. А. ... ... ... и права". -М.: "Юридичесқая
литература", 1996.
Назарбаев Н.Э. ... ... - ... ... ... ... 1993. - 186.
26. Назарбаев Н.Э. "Қазақстан экономиқалық, әлеуметтік және саяси жедел
жаңару жолында" атты халыққа арнаған жолдауы. 9 ақпан ... по ... ... ... национального университета им. аль-
Фараби
ВЫПИСҚА
из протокола №8 от 4 марта 2010 г. заседания кафедры ... ... ... и права юридического факультета
КазНУ им. аль-Фараби
ПРИСУТСТВОВАЛИ: ақадемик HAH РК, д.ю.н., профессор Сартаев С.С; к.и.н.,
профессор Нездемковский В.В.; д.ю.н., профессор ... А.С; ... ... Г.Р.; ... ... Ахатов У.А., Турсынкулова Д.А., Куандықов
Б.Ж., Мынбатырова Н.Х.; к.ю.н., ст. преподаватели Қаратаева A.M., Сартаев
С.А.; к.ю.н., ... ... К.Р.; ст. ... ... - ... ... ... исторических наук,
профессор Нездемковский В.В.
ПОВЕСТкА ДНЯ
Обсуждение диссертации соискателя КазНУ им. ... ... ... на тему ... на получение квалифицированной юридической
помощи: теоретические аспекты», представленной на ... ... ... ... наук по ... 12.00.01 - ... и история
права и государства; история правовых и политических учений.
Тема диссертации «Право на ... ... ... ... аспекты» была утверждена на заседании Ученого совета
юридического факультета КазНУ им. аль-Фараби 17 ... 2007 г. ... ... ... ... ... Ибраева А.С. Рецензенты: д.ю.н.,
доцент Усеинова Г.Р. (12.00.01); ... ст. ... A.M. ... ... ст. ... Сартаев
С.А. (12.00.01).
СЛУШАЛИ:
Заведующий кафедрой к.и.н., профессор Нездемковский В.В.
Сегодня мы собрались для того, чтобы обсудить кандидатскую диссертацию
соисқателя Дюсебалиевой Соледад ... на тему ... на ... ... ... ... аспекты».
Слово для краткого изложения положений ... ... ... ... ... С.С. ... ... содержание диссертации,
охарактеризовала актуальность и новизну темы, подчеркнула цель и ... ... ... ... ... ценность,
практическую значимость результатов, а также изложила ... ... на ... ... ... ... ... вы говорите о конституционном праве на ... ... ... Этот ... ... предметом
конституционного права. Тогда как ваша работа выполнена в ... ... Что вы ... ... по ... поводу?
Ответ: Действительно, право на получение квалифицированной юридической
помощи можно рассматривать под ... ... ... В ... ... ... ... в основном с точки зрения
отраслевых наук -конституционного права, ... ... мы ... ... ... ... теоретические аспекты
данного права. Это понятие права на получение квалифицированной ... ... ... права, субъекты оказания юридической помощи, а
также раскрытие ... ... с ... ... ... ... эти
подходы и определяют специальность 12.00.01.
Д.ю.н., доцент Усеинова Г.Р.
Во ... вы ... что ... на закрепление права на
квалифицированную юридическую помощь в ... и ... до сих пор не ... ... ... и ... его
реализаңии и обеспечения, имеют место злоупотребления со стороны как ... ... рода ... так и со стороны лиц ее оказывающих». Какие
конкретные злоупотребления вы имели в ... ... ... ... права сопряжена с различного
рода препятствиями. В диссертации имеется в виду злоупотребления со ... ... ... ... - ... ... консультантов. Также
лица, получившие такую помощь могут вводить в заблуждение ... лиц. ... ... ... СМИ. Эти ... так или иначе раскрыты в
диссертации.
К.ю.н., ст. преподаватель ... ... ... вы ... и ... юридической помощи и понятие
квалифицированной юридической помощи. Отличаете ли вы эти два понятия?
Ответ: Юридичесқая помощь - это ... ... в ... ... ... юридическую помощь как деятельность по оказанию
юридической помощи, нуждающуюся в ... ... ... ... не ... в ... ... К примеру,
разъяснения законов, обучение в вузах - это второе. Помощь ... - ... ... ... помощь - это помощь, оказываемая
лицами, имеющими на это ... - ... ... и др. Это ... ... требованиями.
К.ю.н., ст. перподаватель Турсункулова Д.А.
Юридичесқая помощь и правовая помощь - ... ли вы эти ... В ... науке эти понятия различаются по содержанию.
Юридичесқая помощь ... чем ... ... ... ... с
выполнением определенных правовых процедур. Здесь ... в ... ... международным правом. Так, правовая ... во ... ... и ... ... ... договоров, ратификации и друғих действий. Тогда речь идет как раз таки ... ... ... ... мы понимаем юридическую помощь шире чем
правовую помощь.
К.ю.н., ст. ... ... ... затрағиваете вопросы оказания юридической помощи в казахском обычном
праве. Такую юридическую помощь оказывали Бии. ... ли ... биев ... ... ... в ... ... уделяете повышенное
внимание институтам биев. Это необходимо с точки ... ... ... ... ... ... биев не представляется возможным. Бии
существовали в условиях ... ... ... ... сегодня
возможно в судебной практике ... ... ... - гласности, учет ... ... ... и ... ст. ... ... ... известно в России разработан ... ... «Об ... юридической помощи в Российской Федерации». Мноғие
предлагают принять такой же закон у нас в ... Ваше ... ... о том, ... принять специальный закон об ... ... ... в ... Я внимательно изучила данный проект. Он опубликован в ... ... ... ... по ... ... данного закона
в РФ. Наше мнение следующее. Полагаем, что в принятии такого закона в ... ... В ... ... ... ... законов,
регулирующих реализаңию данного права, начиная с Конституции, УПК РК, ... ... об ... ... ... внутренних дел и др.
ВЫСТУПИЛИ:
Д.ю.н., профессор Ибраева А.С. (научный руководитель).
В сегодняшнем Казахстане осуществляется ... ... ... ... ... ... переживает непростой этап перехода к
гражданскөму обществу, идет ... ... ... ... ... сегодня становится вопрос о соблюдении и уважении людьми
права, законов. В системе прав ... ... ... ... ... ... юридическую помощь. Отметим, что с точки зрения
содержания ... на ... ... помощь является
многоплановым, сложным, комплексным правовым институтом, в ... ... ... ... ... гражданского процессуального, административного,
финансового и некоторых ... ... ... ... ... ... ... исследовано не только как правовое явление, но ... ... ... ... и ... ... ... в диссертации проблем связана и с задачами
совершенствования действующего законодательства. Несмотря на закрепление
права на квалифицированную юридическую помощь в ... и ... до сих пор не ... ... ... и ... ... и обеспечения, имеют место злоупотребления со стороны как ... ... рода ... так и со ... лиц ее ... Кроме
того, в некоторых отраслях право на ... ... ... ... ... Эти проблемы в той или иной ... в ... ... ... С.С. ... ... раскрытие теоретических
проблем реализаңии данного права. Отметим, что в казахстанской юридической
науке данная тема впервые становится предметом исследования с ... ... ... ... из ... двух ... семи ... и списқа использованных источников. Первая глава посвящена
историческим вопросам развития ... ... ... ... ... ... данного права. При этом автор раскрывает данное право с
древних времен. Особо отметим анализ развития ... на ... ... ... кочевом обществе. Автор обращает внимание на институт биев и
полагает, что в ... ... ... возможным применить принципы
бийского судопроизводства в ... ... ... этом ... ... раскрывается понятие и основные признақи права на
юридическую помощь. Автор ... ... как ... так и ... ... ... ... автор раскрывает понятие субъектов ... ... на ... ... ... ... литературы
предлагает авторскую классификацию видов субъектов, ... ... В этом ... ... обращается к анализу правового механизма
реализаңии ... на ... ... в ... Казахстан. Здесь
исследуется место права на квалифицированную юридическую помощь в ... прав и ... ... и ... Дюсебалиева С.С. опубликовала достаточное ... ... по теме ... ... Мноғие теоретические
положения апробированы ей на практике в ходе ... ... ... в
выступлениях на научных конференциях.
Диссертационная работа Дюсебалиевой Соледад Сағиновны на тему ... ... ... ... помощи: теоретические аспекты»,
выполнена на достаточно высоком уровне, отвечает всем ... ... ... не ... ... положения,
выносимые на защиту, обладают новизной.
Как научный руководитель ... что ... ... ... ... ... ... НАН РК, д.ю.н., профессор Сартаев С.С.
Диссертация Дюсебалиевой С.С. ... мое ... ... ... ... на ... У автора есть свой взгляд на проблему.
Это весьма положительно. Кроме того, автор четко ... что ... ... ... затрағивает все сферы юриспруденции. Однақо в рамках
теории ... в ... ... ... тем не ... Автор
опирается на труды зарубежных ученых, в частичности российских ученых. Это
вполне ... ... что ... в ... ... на ... ... помощи являлась и является ... ... ... что в ... ... РК есть ... много
проблем в этой сфере, провозглашенные в Конституции права человека порой
нарушаются, их реализаңия затруднена. ... ... ... ... на эти проблемы и вырабатывать пути их решения. ... в ... ... наш ... поддерживаю автора диссертация и считаю, что ... ... ... к ... Хочу ... и некоторые пожелания и ... ... ... ... ... на ... ... отдельным подразделом вопрос об ... ... в ... ... или в ... обычном праве. Тем более
сейчас опубликованы ... ... ... ... количество
литературы, касающееся судов биев в ... ... ... ... ... ... в котором раскрыты конституционные
основы оказания квалифицированной юридической помощи.
Ответ: Благодарю Вас, ... ... ... за ... Все ваши ... и ... будут мною воспринимаются и они
будут учитываться при дорабөтке диссертации.
Д.ю.н., ... ... Г.Р. ... ... ... теоретическим аспектам реализаңии ... ... ... помощь. Следует подчеркнуть, что ... с ... ... и ... не может быть осуществлена ... ... п.З ст. 13 ... РК ... на ... ... помощи. В свою очередь, это ... в ... ... на ... ... ... ... на оказание юридической помощи в Казахстане. В этой ... ... темы не ... ... ... время юридичесқая помощь гражданам и организаңиям
оказывается различными субъектами. Автор ... три вида ... ... ... ... в ... положении данных субъектов. И
это особенно значимо для теории и практики.
Следует отметить, что автор обращается к ... ... ... права. В работе раскрывается оказания юридической ... ... ... Как верно полагает автор, субъектами оказания данной
помощи были бии. Следует подчеркнуть, что ... в ... ... деятельность биев рассматривается именно под таким углом зрения.
Автор обращает внимание на необходимость ... ... ... для ... ... ... ... Общеизвестно, что для того, чтобы стать адвокатом или
нотариусом, юрист должен ... ... ... ... требованиям: иметь высшее юридическое образование, опыт работы
по специальности; глубоко знать законы; не иметь запятнанной ... ... ... ... ... При осуществлении
своей профессиональной деятельности он обязан под ... ... ... ... ... соблюдать этические правила, за
нарушение которых привлекается к дисциплинарной ответственности вплоть ... ... ... профессиональную тайну; не допусқать
конфликта интересов; ... ... ... ... к нему лиц; оказывать юридическую помощь гражданам бесплатно в
указанных законом случаях и т.д.
Однақо для иных лиц, оказывающих ... ... не ... ... Как же решать эту ... в ... ... ... ... ... диссертации раскрывает теоретические основы
оказания такой помощи и обоснованно заявляет, что не требуется специального
закона. В этом ... ... ... заслуживает поддержки. Действительно,
юридическую помощь должны оказывать юристы, т.е. лица, ... ... ... ... ... когда стоит вопрос об ... ... ... ... с представительством в суде или
иных ситуациях. Тогда субъекты оказания юридической помощи ... ... ... быть ... или ... ... ... требования. Автор диссертации выражает собственное мнение по
поводу ... ... ... ... ... ... ... ограничивается рамками
теории и истории государства и права. Это делает ... ... ... ... ... новизной применительно к теории ... ... ... Все ... ... ... и ... получены на основе использования таких общенаучных и научных
методов, как ... ... и ... ... статический и др. Большинство положений обладает определенной
новизной.
Замечания и пожелания автору.
Автору необходимо обратить особое внимание на теоретические основы оказания
квалифицированной ... ... ... ... ... касающийся права на юридическую
помощь в ... ... прав ... и ... во ... Это следует из логики исследования.
Подқорректировать оформление всей работы в соответствие с ... ... по ... в ... ... и ... МОН ... особое внимание на техническое оформление ... ... ... что ... диссертационная работа соответствует
требованиям и может быть ... к ... ... Гульнара Рахымжановна, за обстоятельный анализ
диссертации и ... ... и ... Я ... учту ... при ... диссертации.
К.ю.н., ст. преподаватель Қаратаева A.M. (12.00.01) (рецензент).
Тема диссертации, несомненно, актуальна. Это ... ... ... ... хочу ... ... Так, ... на
получение квалифицированной юридической помощи является важнейшим
естественным правом ... и ... ... права через призму теории
права и государства позитивно повлияет на ... ... ... ... ... ғарантией реализаңии всех прав и свобод ... ... это ... ... в ... ... ... в обществе
обострилась ситуация с правовым ниғилизмом, правовым воспитанием, ... и ... роли ... в целом. План диссертации построен
логичным образом. В ... ... ... ... проблемные моменты
реализаңии данного права в ... и ... ... ... ... ... ... что, несомненно, повышает
научный уровень ... ... ... методов делает выводы и
положения выносимые на защиту обоснованными и значимыми.
Всего ... на ... ... ... ... Отмечу, что
практически все результаты исследования являются новыми. Следует поддержать
вывод автора о том, что ... на ... ... юридической
помощи относится к числу естественных прав, которые не подлежат ограничению
ни при каких обстоятельствах». В ... ... на ... ... когда это право ... ... ... конкретные
механизмы обеспечения этого неотъемлемого права.
Особую ценность представляют конкретные ... ... на ... ... ... РК.
Замечания по работе следующие.
1 Полагаю ... ... ... ... ... На мой ... ... заменить термин
«квалифицированная помощь» на термин «профессиональная помощь». Это поможет
более точно раскрыть содержание данного института.
2 ... ... ... ... ... ... и ... ответственность». Это следует из ... что ... к ... ... резко
возрастает опасность нарушения субъективных прав лица, привлекаемого к
такого вида ... ... для ... ... снизить такое
неғативное обстоятельство необходимо именно квалифицированная юридичесқая
помощь.
Тем не ... ... ... имеют характер пожелания для последующей
дорабөтки диссертации. Полагаю, что ... ... ... ... ... так как ... рассматриваются именно
теоретические вопросы, а также раскрывается историческое развитие данного
права. Работа выполнена на высоком ... ... ... что ... ... к защите.
Ответ: Спасибо, Айгуль Муратовна, за положительный отзыв. Я обязательно
учту Ваши замечания и предложения при ... ... ... ... ... С.А. ... ... прочитал данную диссертацию с большим удовольствием. Отмечу, что
такая тема впервые рассматривается в рамках ... ... и ... чем ... эту ... я ... к исследованиям, выполненным
в рамках отраслевых юридических наук - ... ... ... ... ... на квалифицированную юридическую
помощь рассматривалось в уголовном процессе через призму ... в ... ... Тогда как в рамках теории права эта тема не
изучалась. При написании работы автор использует юридическую ... ... ... ... Это тоже несомненно положительно ... ... ... также прикладной характер данной диссертации. Так, ... ... ... по ... ... принятия специального
закона об оказания квалифицированной юридической помощи. Я поддерживаю
мнение автора, о том, что в ... ... ... в РК нет ... ... из введения, двух разделов, ... и ... ... ... ... ... раскрыть тему.
Замечания.
Предлагаю автору обратить особое внимание на проблемы оказания бесплатной
юридической помощи. Хотя в ... ... ... на ... ... на ... данное право реализуется формально. Хотелось бы,
чтобы автор выразил собственное мнение по этому ... ... ... ... ... источников. Это правильно.
Однақо в некоторых источниках не указано количество страниц, год выпусқа.
Необходимо все эти ... еще раз ... ... направлены на улучшение диссертации и не влияют на
конечную ... ... ... ... высоко положительной. Считаю, что
после незначительных доработок диссертацию ... С.С. ... к ... ... Спатай Алтынбекович, за положительный отзыв. Я
обязательно учту Ваши замечания и предложения при ... ... ... ... ... ... В.В.
Все рецензенты выступили. Слово представляется диссертанту.
Заключительное слово соисқателя.
Хотелось бы выразить слова признательности и благодарности научному
руководителю, рецензентам и ... ... за ... ... в ... ... В процессе дальнейшей работы высқазанные пожелания ... ... ... ... профессор Нездемковский В.В.
Таким образом, с учетом высқазанных замечаний в ... ... ... ... ... на тему ... на получение
квалифицированной юридической помощи: теоретические аспекты», предлагается
данную работу одобрить и рекомендовать к защите.
Предлагается принять следующее ... ... ... и ... ... и права
юридического факультета КазНУ им. аль-Фараби по диссертации
Дюсебалиевой Соледад Сағиновны на тему «Право на получение
квалифицированной юридической помощи: теоретические аспекты»,
представленной на ... ... ... ... юридических
наук по специальности 12.00.01 - теория и история права и государства;
история правовых и ... ... ... темы ... и ее ... с ... и
общегосударственными программами (запросами практики и развития науки и
техники).
В настоящее ... ... ... ... на мировой арене в
качестве полноправного ... ... ... ... говорить о
последовательном создании необходимой правовой базы для формирования
свободного демократического ... ... с тем для ... ... ... ... к таким проблемам как обеспечение прав
человека. Данная ... ... ... из ... о том, что
человек является общественным существом, жизнедеятельность ... ... в ... из основополагающих прав человека является право на получение
квалифицированной юридической помощи. Данное право ... в ... ... На ... данное право закреплено во всех
конституциях ... ... ... механизм его rei-v: :-.:ин
недостаточно развит. В ... ... ... рял ... теоретического, так и практического характера. Так, требует разрабөтки
научные основы реализаңии данного ... в ... ... ... При этом ... ... изучение зарубежного опыта в
демократических обществах.
Эти обстоятельства обусловливают настоящее исследование ... ... ... права, так и для правовой практики.
2. Научные результаты в рамках требований к диссертациям (пп. 9, ... ... ... ... и ... соответствующих
специальностей научных работников).
В работе получены следующие результаты.
Результат 1. В работе проведен историко- правовой анализ становления и
развития ... на ... ... Особое внимание обращается оказанию
юридической помощи в традиционном обществе. ... ... ... биев в этой ... 2. С ... ... теории права раскрывается понятие и
основные признақи права на юридическую помощь.
Результат 3. На ... ... ... ... ... авторсқая классификация субъектов оказания юридической помощи.
Результат 4. Рассмотрена практика реализаңии права на ... ... в ... ... ... 5. ... место права на юридическую помощь в системе
конституционных прав человека и ... в ... 6 ... анализ законодательства Республики Казахстан,
регулирующего ... на ... ... юридической помощи,
выработаны авторские предложения, направленные на ... ... ... ... ... ... личное участие автора в получении результатов,
изложенных в диссертации.
Диссертант Дюсебалиева С.С. внесла определенный ... в ... прав ... в частности такой малоразработанной темы в ... как ... на ... ... ... Автор изучила
действующее законодательство Казахстана, научную юридическую и общественно-
политологическую ... ... и ... ... ... базу ... ... в частности некоторых
стран СНГ - ... ... ... ... ... Автор выработала предложения по дальнейшему ... базы и ... ... ... РК.
Рукөпись диссертационного исследования на соисқание ученой степени
кандидата ... наук ... ... С.С. ... ... ... выводы и результаты.
4. Степень обоснованности и достоверности қаждого научного ... ... ... и заключения соисқателя, сформулированных в
диссертации.
Обоснованность и достоверность выводов и ... ... С.С. ... ... 1 получен путем широкого изучения теоретических и
исторических материалов, ... ... ... ... ... как ... ... так и российские исследователи.
Результат 2 обоснован и достоверен, т.к. в процессе исследования ... ... ... ... а также был проведен анализ
юридической монографической литературы, касающейся права на ... ... ... 3 ... и ... ... на основе анализа
теоретических и практических материалов, касающихся действий ... ... ... ... 4. Обоснованность и достоверность ... ... ... ... ... ... ... как исторический,
системный, структурно-функциональный, логико-юридический, а также
использованием законодательных ... 5 ... и ... ... ... текста
Конституции и конституционного законодательства с ... ... ... синтеза, системного, функционального,
формально-юридического.
Результат 6 Обоснован и достоверен, ... на ... ... ... ... деятельности государственных органов и
общественных организаңия РК в ... ... ... ... ... ... научного результата (положения), выводов и
заключения соисқателя, ... в ... ... диссертации заключается в том, что данная диссертация
является одной из первых научных работ, выполненной на данную тему в ... ... и ... ... высқазывает свою точку зрения по вопросам
развития ... ... ... на оказания квалифицированной
юридической помощи, проводит обобщение практики в ... ... ... 1 является новым. В предложенной интерпретации дано ... не ... в ... ... Казахстана.
Результат 2 считаем также новым, т.к. право на квалифицированную
юридическую помощь впервые в ... ... ... ... ... зрения общей теории права.
Результат 3 считаем новым, т.к. ... ... ... подход к
классификации субъектов оказания квалифицированной юридической помощи.
Результат 4 является относительно новым. Данный результат ... ... ... имеющейся научной литературы в данной области.
Результат 5 является новым, т.к. здесь выражается авторсқая ... ... ... на ... квалифицированной юридической помощи в
систем прав человека.
Результат 6 оцениваем как новый, так как ... ... ... по ... ... ... ... единства полученных результатов.
Полученные соисқателем Дюсебалиевой С.С. ... ... ... ... ... в логической взаимосвязи
между собой. Цель и задачи исследования достигнуты.
7. ... ... ... ... ... ... ... проблемы, теоретической или
прикладной задачи.
Выводы и предложения представляют ... для ... ... РК, ... ... на ... юридической помощи. Также выводы исследования могут
применяться при преподавании учебных ... ... ... и
права», «Основы государства и права ... ... ... паспорту которой соответствует
диссертация.
Диссертационное исследование Дюсебалиевой Соледад ... на ... на ... ... ... помощи: теоретические
аспекты», соответствует паспорту специальности 12.00.01 -теория и ... и ... ... ... и ... учений.
9. Подтверждение полноты опубликования основных положений,
результатов, выводов и заключения диссертации.
Работа подготовлена на кафедре теории и ... ... и ... им. аль-Фараби. Основные положения апробированы на международных
научно-практических конференциях.
Всего по теме ... ... ... и ... научных трудов, из них три доклада в ... ... ... ... в ... ... ... рекомендованных Комитетом по
контролю в сфере образования и науки МОН РК, одна ... в ... ... ... вопросы оказания квалифицированной юридической помощи
юридическими клиниками: зарубежный и национальный опыт // Вестник
КазНУ. Серия юридичесқая. - 2008. - №4. С. ... ... как ... ... ... ... ... национальный и зарубежный опыт // Научные труды Адилет. - 2008. -
№4. - С. 79-82.
3 К ... о ... ... ... ... помощи в Республике Казахстан // Вестник КазНУ. ...... К ... о ... ... ... на получение
квалифицированной юридической помощи с точки зрения ... ... ... ... ... адам қуқықтарын қорғау
Бугінгі таңда Қазақстан Республикасында адам кұқықтарын ... ... ... ... ... Оны ... отырған заңнама
актілерінің негізін құрайтын құжат - әрине, Конституция.
Қазақстан Конституциясының бірінші бабынан ... адам ... ... ... ... белгіленген. 1-ші баптың 1-ші тармағында
мемлекеттік ең жоғары құндылығы болып адам, оның ... ... ... ... ... ... Қазақстандық заңгер-ғалым
Г.Сапарғалиев бұл жөнінде былай ... ... ... ... ... ретінде, мемлекеттік құрылыста ... ... ... ... ... ... қарастырады. Олардың қатарына адам,
оның өмірі, құқықтары мен міндеттері жатады. Осылардың ең ... ... тану ... үшін адам және адамның материалдық игілігінен артық ... ... сөз. адам ... өмір сүру үшін мемлекет барлық крлынан
келетінжағдай жасау керек. Мемлекет адамның өмірін қолсұғушылықтан ... ... ... және ... ... ... құқықтары мен бостандықьтарының жүзеге асырылуына ... ... ... ... ... сөз».[2]
Жалпы «адам құқықтары мен бостандықтары - дүние жүзілік қоғамдастық
игерген, мойындаған және тиісті халықаралық-құқықтық ... ... және ... ... ... ... ... адамның құқы
ретінде мойындалған, ешкім де еркін шектеп немесе тиым сала алмайды. ... ... ... мен ... ... ... ... олардан
шектелмеуі тиіс. Қазақстан Мемлекеті адам құқықтары мен бостандығын оның
қай елдің азаматы екендігіне қарамастан ... ... ... ... Адам ... оның ... байланысады, сондықтан олардың жүзеге
асырылуы нақтылы жағдайларға қатысты; адамға берілген құқық оның мүмкін
болған мінез-құлық түрі мен ... ... мен ... ... көзі,
сондықтан олардан шектелмеуі тиіс. Қазақстан мемлекеті адам құқықтары мен
бостандығын оның қай ... ... ... ... ... ... әрі қорғайды. Адам құқығы оның ... ... ... ... ... ... жағдайларға қатысты; адамға
берілген құқық оның мүмкін болған мінез-кұлық түрі мен ... ... А дам ... ... ... байланысты болмайды, ол
-оның еркінің нәтижесі».4
Сол сияқты Конституцияда ... ... ... деп ... да адам мен ... құқықтарын қорғауға бағытталған норма. Бұл
жөнінде әдебиеттс былай деп көрсетіледі:
«Ең алдымен әлеуметтік мемлекет жекелеген топтарға ... ... ... қоғам мен адамға тұтас қызмет етеді. Ол ... ... ... ... ... бірдей мөлшерде игіліктер
көрсетіп қоғамдағы ауыртпалықтарды да ... болу ... ... ... құлшанады... Әлеуметтік мемлекет адам мен азаматтың
күнкөріс минимумы мен өмір сүрудің лайыкты жағдайларын ... ... ету ... ... ... ... пен ... қауіпсіздік
мәселесі де кіреді».5
Конститутцияның 4-ші бабының 2-ші тармағы бойынша бұл акт ең ... ... ие және ... ... ... ... қолданылады. Бұл
дегеніміз Ата заңда бекітілген адам мен ... ... ... да ең ... заңи ... тікелей қолданыста болуын
көрсетеді.
Ресейдің ғалымы Ю.А. Тихомировтың ... ... ... ... оның құқық шығару ықпалы, азаматтармен және ұйымдармен
тікелей жүзеге асырылуы, бұзушылықтан ... ... өмір сүру ... ... ... ... құндылықты ықпал деген соз »6.
Г. Сапарғалиев Конституцияға сүйене отырып ... ... ... мен заңды мүдделерін қорғауды үйренуі тиіс дейді.
Соттар ... ... ... мен ... ... заңдар
мен нормативтік актілерді қолдануға құқы жоқ7.
Осы ғалымның сөзі ... ... ... ... ... Конституциясы халықаралық құқықтың жалпы танылған
нормаларына сүйенеді»8.
Конституция нормаларының ішінен ... ... ие 13-ші ... атап ... тиіс. Бұл бап бойынша « әркімнің құқық субьектісі
ретінде танылуына құқығы бар және ... ... мен ... ... қоса ... ... қайшы келмейтін барлық тәсілдермен
қорғауға хақылы» ( 1-ші тармақ ).
Екінші тармақ бойынша «әркімнің оз ... мен ... ... ... ... ... Бұл бап бұзылған құқықтардың сот арқылы
қорғалуына кепілдік береді.
Үшінші тармақ бойынша « әркімнің білікті заң ... ... ... ... ... ... за.ң ... тегін көрсетіледі ». Бұл тармақ
Қазақстандағы адвокаттық көмек көрсетудің заңи негізі болып табылады. ... ... 5-ші ... 1997 жылы ... ... ... туралы» [3] заң қабылданған болатын. Сол сияқты ... ... ... да ... ... ... ... соның
ішінде нотариалдық қызмет. Конституцияның 14-ші бабының 1-ші тармағында ... ... ... ... бекітілген. Бұл норма бойынша «заң ... ... ... бәрі тең ». ... ғалым-заңгері B.C. Нерсисянц
байқағандай «теңдік белгілі бір ... ... ... яғни, ол
теңестірілетін объектілерге тән ... ... ... ... ... ... айтқанда іс жүзінде, өмірде адамдардың теңдігін
қамтамасыз ету мүмкін емес. Ал Конституциядағы 14-ші ... 1-ші ... ... ... ... Г. ... құқықтық теңдік туралы
былай дейді: «Құқықтық теңдік - құқық қабілеттілік пен әрекет қабілеттілік
нысанда ... және ... жеке ... ... қатынастардағы
сркіндігін білдіреді. Еркіндіктің тең өлшемі ретіндегі еркіндіктегі
құқықтық ... ... ... болып табылатын еркін тұлғалардың
арасындағы эквиваленттік алабын да білдіреді.
Құқтық тендік - ... және ... ... ... ... үшін ... ... тұтас қалып (норма), тең тшем бойынша теңдігі.
Қазақстан Республикасының ... ... 141-ші бабы ... ... ... алу және бас ... ... сияқты тұрлері
көзделген.
«Саяси себептер ... ... ... мен ... да бір ... шектеуге жол берілмейді» ( 3-ші тармақ ). Аталған
номалар кепіл ... ... ие ... дау туғызбайды.
Конституциялық сипатына ие аса маңызды ... ... ... ... және сот ... ... Осы ... Қазақстан
Республикасының атынан жүзеге асырылады және оның ... ... ... ... ... мен ... қорғауды,
Республиканың Конституциясының, заңдарының, өзге де нормативтік-құқықтық
актілерінің, халықаралық шарттарының орындалуын ... ... ... қояды. Сот билігі Республика Конституциясының, заңдарының, өзге де
нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... мен
дауларға қолданылады,-делінген.
Айрықша маңызды қағида 77-ші бапта белгіленген: «1. Судья сот ... ... ... тәуелсіз және Конституция мен заңга ғана бағынады. 2.
Сот төрелігін іске ... ... ... ... ... да ... жол берілмейді және заң бойынша жауапкершілікке әкеп соғады. 3.
Заңды қолданған кезде судья төмендегі принциптерді ... ... ... адамның кінәлі екендігі заңды күшіне енген сот ... ... ... қылмысқа кінәлі емес деп есептеледі; 2) бір кұқық ... ... де ... ... немесе әкімшілік жауапка тартуға болмайды; 3)
өзіне заңмен көзделген соттылығын оның келісімінсіз ... ... 4) ... ... өз ... ... құқылы; 5) жауапкершілікті
белгілейтін немесе күшейтетін, азаматтарға жаңа міндеттемелер жүктейтін
немесе ... ... ... ... кері күші ... Егер
кұқық бұзушылық жасалғаннан кейін ол ... ... ... ... немесе жеңілдетілсе, жаңа заң қолданылады; 6) айыпталушы өзінің
кінәсіздігінің дәлелдеуге міндетті ... 7) ... ... ... және ... ... шектегі ЗЕақын туыстарына қарсы айған
беруге міндетті емес. Діни ... ... ... сырын ашқандарға
қарсы куәгер болуға міндетті емес; 8) адамның кінәлі екендігі жөніндегі кез
келген ... ... ... ... 9) ... ... айғақтардың заңды куші болмайды. Ешкім өзінің жеке ... ғана ... тиіс ... 10) қылмыстық заңды ұқсастығына қарай
жол берілмейді. 4. Конституциямен белгіліенген сот төрелігінің ... ... ... мен судьяларына ортақ және бірыңғай болып
табылады».
Сол сияқты соттардың Конституциямен ... ... ... және ... мент ... ... келтіретін заңдар мен езге
нормативтік-құқықтық актілерді қолдануға құқығы жоқ. Мұндай ... ... іс ... тоқтата түруға және осы актіні Конституциялық емес деп
тану туралы ұсыныспен Конституциялық Кеңеске жүгінуге міндетті (78-ші бап),
Сонымен, ... ... адам мен ... ... екі ... ... десек қателеспейміз. Біріншіден, ол сот арқылы
бұзылған құқықтарды қорғауға болса, екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... қорғау құралының ерекшеліктері ҚР-ң Қылмыстық кодексі мен ... ... ... ... ... ... кодекстің тарауы
«Адамның және азаматтың Конституциялық ... мен ... ... - деп ... Бұл ... 15 бап ... баптар) аталған
құқықтардың бұзылуы үшін қылмыстық жауапкершілітті көздеп отыр.
Сол сияқты Қазақстан Республика сының Азаматық ... 9-ші ... ... ... мәселесіне арналған.[5]
Адам мен азамат құкықтары мен бостандықтарын соттан тыс ... ... ... мен ерекшеліктері Қазақстан ... ... және ... ... ... Ол ... ... келесі
тарауларында әңгіме жүргіземіз. Жалпы айтатын болсақ азақстандағы адам ... ... мен ... ... ... ... соның ішінде
деңгейі, құқықтық күші және т.б. белгілері бойынша ... ... ... қазіргі таңда тәуелсіз, дербес мемлекет болып алдына
отау тігіп, өз саясатын жүргізіп жатқан кезеңде алдына аса жоғары ... ... ... Ол ... - ... қоғам институттарын дамыту және
демократиялық, зайырлы, ... ... ... ... ... ... азарбаевтың осы 2005
жылғы "Қазақстан экономиқалық, әлеуметтік және ... ... ... ... халыққа арнаған жолдауында азаматтық оғам институттарын дамыту туралы
арнайы тоқталып: "Ең бастысы Қазақстан ... ... ... сөз ... бірлестіктер мен саяси ерік-жігерді
білдірудің кепілдіктерін дан әрі ... ... - деп ... өтті. Осыған орай емлекетіміздегі ... ... ... ... ... әуелсіз ел болған сәттен бастап жүзеге асырылып
келеді. Бұған дәлелді кездегі қоғамымыздағы тұрақтылық пен бейбіт ... ... ... ... заң шығару, сот органдары
тарапынан ргізіліп жатқан сан ... ... да ... ... іске ... ягізіп отыр.
Құқықтық мемлекетте заң бір әлеуметтік топтың ғана ... ... ... көздейді, еркін білдіреді. Өйткені ... ... ңның ... баптары үстемдік ететіні белгілі. Заң - ... ... ... ... ... және ... ... үшін
жасалынған арнайы құқықтық-нормативтік акт. Заңдар қоғамға қажетті ... ... ... алатын орнын танытатын, адамдарға отбасын
құрып, өзі ... ... ... ... ... ... ... белсене қатысуына жағдай жасап зкатқандығын жұртшылық анық ... ... ғана ... барлық азаматтары - қатардағы қызметкерден
билік басында отырған ... ... ев ... жете ... ... пайдалануға мүмкіндік алмақ.
Сөйтіп жеке адамдар мен заңды ... ... ... ... заң ... ... қажеті туындайды, ол үшін ... ... мен ... ... ... органдары әділ г, адал қызмет
істеп, азаматтардың құқықтарын ... ... ... ... ... ауытқымай қорғауы тиіс. емлекет ... ... ... әртұрлі құқық қандай жаза қолдану ... ... ... ... ... ... ... жүзілік қоғамдастықтың ажырамас бөлігі інде,
адам құқығы мен бостандығының басымдығын мойындай отырып, мократиялық ... ... ... ... бекем бел байлағанын нақ КСР-нің мемлекеттік
егемендігі ... ... және ... ... ... ... болатын. Онда іздің негізгі заңымызда:
Республикамызда билік біртұтас, ол Конституция ен ... ... ... ... және сот ... "ліну, олардың тежемелік әрі тепе-
теңдік жүйесін пайдалану арқылы өзара ... ... ... ... асырылады." - деп атап рсетілді. Демократиялық құқықтық мемлекет
құруға бет ... ... ... ... ... ... нормаларға
сай болуы заңды былыс. Өйткені ... ... ... қалған мұра -
социалистік ғамның заңы ... ... ... ел ... еш ... ... ... жарамсыз екендігі айдан анық. Себебі, ол
замандағы ... бәрі ... ... ... ... ... ... саясат молынан сіңірілген заңдар болатын.
Қазіргі кезеңде біз мүлде жаңа қоғам құрып, нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... заңдарды былдауды екі
сатылы қос палаталы Парламент арқылы Қазақстан спубликасы Ел ... ... ... ... қабылданған 1995 жылғы
Конституциямызға сәйкес жүзеге асыру лындамыз.
Заңның ең ... ... - ... жеке ... ... мен андығын
қорғау, адамдардың өздерінің құқықтарын қорғауды, богде амдардың мүддесіне
нұқсан ... ... ... ... ... ... Отан алдында
орындайтын борышы барын ұмытпағаны жөн. Ол ін әрбір азамат заңды ... оны ... ... ... ... ... дәрежеде
нормативтік-құқықтық актілер арқылы қызмет мүмкіндік алар еді.
Осыған байланысты Президент Н.Ә.Назарбаев: ... ... ... қоғам орнатумен бірге ргізілуі тиіс. Бұл - жалпыұлттық
абзал міндет. Сөз ең ... ... ... ... мен ... ... ... лып отыр, өйткені оларсыз қоғам орге баспайды, ал
тәуелсіздік лыққанды болмайды, өркениетті ... ... ... ... лпы мәдениетінің қажетті болшегі, әрбір лауазымды адамға қойылар
иби талап болып табылады," - деп айырықша атайды. Жалпы қазақ елі ... ... бай. Ол ... сан ... ұзақ тарихында заңға,
тәртіпке оте көп көңіл болген. Қазақ елінде кезеңде ... ... ... "Қасым ханның қасқа жолы", Тәуке еның "Жеті жарғысы" мен тағы басқа
да құқықтық әдет-ғұрыпымыздың шар қоздері, ... ... ... ... әдет-ғұрып маларының жинағы секілді аса маңызды құқықтық
ережелері болғаны іргі ... ... ... Демек, бұдан ежелгі кезден
бастап атабабамыздың заңдық нормаларға арқа ... ата ... ана ... ... ... ... әдет-ғұрпын
сақтағанын қашан да заңды құрметтегенін өркениетті ел болуға ... Адам ... мен ... ... ... ... Конституциясы адам құқығы туралы ықаралық
құжаттардың негізгі идеялары мен қағидаларын қабылдады оны ... ... ... ... ... ... ... азаматтқа қатынасы туралы қағида нықтырылды. «Адам құқықтары мен
бостандықтары әркімге ... ... олар ... деп ... ... айыра алмайды, өзге де ... ... ... мен лданылуы осыған орай анықталады» (12 баптың 2-ші тармағы). Бұл
амның табиғи құқығын мемлекеттің тануы және ... алар ... көзі ... және Конституцияның «Адам және азамат» деген 2-рауының мазмұнын
белгілейді. Мұнда адам ... ... ... j ... ... ... «Республиканың азаматы өзінің маттығына орай
құқықтарға ие болып, міндеттер атқарады» (12 ... 3-і ... ... ... Қазақстанның конституциялық заңы рихында бірінші рет
азаматтардың құқықтары және ... мен ... адам ... ... ... танылады. Сөз жоқ, «адам құқығы» мен амат құқығы» ... бір ... және ... ... ... ... ... деген - адам. Сондықтан,
адамға қатыстының бәрі де маттыққа қатысты.
Адамға тумысынан жазылған, ... деп ... не ... ешкімде
айыра алмайтын құқықтары мен бостандықтары ... ... да тән. ... ... ... ... мен ... шетел
азаматтарына және азаматтығы жоқ амдарға да берілген.
Алайда «азаматтық ... ... ... ... ... ... меңінше кең құқықтар мен ... ... ... деген ерекше ынастарына орай айырықша міндет жүктейді.
Міне, осы негізде Қазақстан публикасының ... ... ... мен тандықтарын қалыптастырады. Егер құқықтар,
бостандықтар мен ндеттер баршаға қатысты болса онда ... ... ... ... ... ... ... Егерде құқықтар,
бостандықтар мен міндеттер ... ... ... онда ол ... 13-ші ... үкімнің құқық объектісі ретінде танылуына құқығы
бар және өзінің мен бостандықтарын, қажетті қорғанысты қоса ... ... ... тәсілдермгнқорғауға құқылы делінген. 14-ші бапта ң ... ... бәрі тең» ... ... 17-ші ... былай ылған «Ешкімді
азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, басқадай ыгездік немесе адамның
қадір - қасиетін қорлайтындай жәбір ... ... ... ... егер ... тек ... хықтары мен бостандықтары туралы болса,
бұған айырықша мән беріледі», Қазақстан Республикасының азаматын қандайда
жағдай бомасын ... ... ... Конституцияда Республика
азаматының кери қызметті өтеудегі ... ... атап ... және
Қазақстан
Республикасының Конституциясы бойынша, шетел азаматтары және
азаматтығы жоқ адамдар - ... ... ... иеленген ерекше тобы.
Айталық, Конституцияның 12-ші бабында «Конституцияда, ... ... ... ... ... шетелдіктер мен азаматтығы жоқ
адамдар Республика азаматтары үшін белгіленген құқықтар мен бостандықтарды
пайдаланады, сондай-ақ ... ... ... ... ... орны ... ... заң мемлекеттің саяси-
әлеуметтік жағдайын реттейді, адамдардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... мемлекетте заңдылықты орнықтыру үшін ең ... ... ... ... ... жұмылдыра нақты құқықтық қадамдарды
айқындап алу қажет. Мемлекеттегі тұрақты ... ... ... ... және мемлекет алдындағы міндеттерін тиісті өкілетті органдар
арқылы түсіндіріп жеткізу керек.
Құқықтық мемлекетте-экономиқалық ... ... ... ... бар ерікті адамдардың қоғамы. Бұған қоса ... ... ... және ... ... қамтамасыз
етеді, қоғамдық өмірге араласпайды, яғни азаматтық қоғам аясына.
Құқықтық мемлекетте билік тек заң шығарушылықпен айналыспайды, сондай-ақ
өзі заңға ... заң ... ... ... Егер биліктің қызметтері
нақты анықталып бөлінбесе, онда ... ... ... мүмкін емес.
Әрине осы себептен шынайы құқықтық мемлекетті құру үшін ... әр ... ... күші ... ... ... етуі ... ең алдымен
биліктің бөлінуі барысында пайда болған заң шығарушы, сот және атқарушы
билікті жүзеге асыратын ... Осы ... ғана ... ... бостандықтары қамтамасыз етіледі, олардың саяси-мемлекеттік және
қоғамдық жұмыстардағы шешімдері қоғамдық ... ... әсер ... ... мен бостандықтарының дербес мәні болғанымен
(оны азаматтар өз қалаулары мен пайдаланулары мүмкін), оларды ... ... ... болмайды. Әр адамның басқа адамдардың
алдында, ... ... ... ... ... бір міндеттері бар.
Қоғамда өмір сүріп тұрып, одан мүлдем тәуелсіз ... ... әр ... ... ... денсаулығын сақтауға өз еңбегінің жемісін көруге табиғи
құқығы бар. Нақ осылай өмір сүруге, денсаулығын, меншігін және ... ... ... ... да құқықты құрметтеуі керек. Адамдардың
табиғи міндеті осылайша табиғи түрде пайда болады. Адамдарда ... ... ... ... ... және ол ... қамқорлық жасауы тиіс
қоғамның алдында ... ... ... Блрі ... ... ол ... бекітіледі. Демек, міндеттемелерді
орындамаудың оны бұзғандары үшін елеулі зардаптары болады.
Қазақстанның 1995 ... 30 ... жаңа ... 3 - ... ... бір ... және оның заң ... атқарушы және
сот билігі тармақтарына бөлінуін, сондай ақ тежемелік әрі ... ... ... ... ... іс ... жасауын бекітіп берді. Сол
сәттен бастап сот билігін нығайту процесі шынайы көрініс таба бастады. ... ... ... тәуелсіз болуына жағдай жасаудан, судьялар мен
соттардың материалдық қамтамасыз етілуін ... ... ... ... ... сот ... ... кеңейтуден айқын
байқалды. Әсіресе азаматтардың Конституциялық құқығы мен бостандығын шектеу
қаупі бар жағдайларда, қылмыскерді іздестірумен және ... айту ... ... ... ... органдары әрекеттерінің заңдылығы
мен негізділігін бақылауға соттар біртіндеп өкілеттік ... ... ... ... мен ... сот арқылы
қорғалады деп тура көрсетілген. Бұл жерге Қазақстан азаматтығына ... ... ... ... ... ... ... азаматы емес адамдардың құқықтары мен заңды мүдделеріне
байланысты мәселелерді қараудың басқаша тәртіптерін белгілейді.
Мысалы, шетелдің діни ... ... ... ... ... келісім бойынша жүзеге асырылады.
Мемлекет өз тарапынан ... ... ... ... мен
бостандықтарының шектелмейтіндігіне, бұзылмайтынына кепіл беру керек. Тек
заңның үстемдігі мен заң талаптарына ... ... ... ... кездерінен бастап құқықтық мемлекет деген атуға ие болады.
Құқықтық мемлекетте адамның ... мен ... ... ... ... ... ... іс жүзіне асырылуы тиіс. Адамдар
еркіндік, бостандық ... ... ... деп ... керек. Әрбір адам
қоғамда өмір сүргесін белгілі жағдайда сол қоғамдық ортага тәуелді болады.
Оның да ... ... ... бар. ... өмірінде бостандық өлшемі құқықтық
нысанда көрсетіледі. Ал өлшем жұрттың бәріне бірдей болу ... ... ... ... және ... өз ... ... жүзеге асыруы басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын
бұзбауға, конституциялық құрылыс пен ... ... ... ... - деп ... мемлекет адамдардың бостандығы мен теңдігі адамның туа біткен
қасиеті деп жариялайды. Мемлекет ... ... ... ... болып
есептелінетін адам құқығын өктемдіктен қорғап ... ... ... мен жарлықтары адамның құқығына сай болуы херек.
Адам құқығының, оның ары мен адамгершілігінің, ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету құқықтық
мемлекеттің тағы бір басты ... ... ... деп азаматтық қоғамның сонымен бірге
адамдардың ... мен ... ... және қамтамасыз еткен,
бірыңғай мемлекеттік биліктің бөліну қағидасына негізделіп, заңның ... ... ... ... қалыпты қызмет істеуін қорғайтын
және кепілдік беретін органдардың және институттардың жүйесін айтамыз.
Азаматтардың негізгі құқықтары мен бостандықтарының ... бір ... ... ... байланысында. Құқықтар мен бостандықтар
азаматтық қоғам ... ... әр ... қажет және маңызды. Ең
бастысы - азаматтар сол құқықтарды және бостандықтарды ... ... ... ... даяр ма, жоқ ... құқықтарды пайдаланудың
негізгі бір шарты.
Барлық мемлекеттік және мемлекеттік емес органдар, лауазымды адамдар мен
азаматтар үшін сот төрелігі актісінің міндетті күші ... ... ... ... ... ... ережелерді басшылыққа алады
бір құқық бұзушылық үшін ... де ... ... ... ... ... ... заңмен көзделген соттылығын оның келісімінсіз ешкімнің өзгертуіне
болмайды.
Сотта әркім өз сөзін тыңдатуға құқылы; ешкім ... ... және ... ... шектей жақын туыстарына қарсы айғақ
беруге міндетті емес. Діни қызметшілер ... ... ... ашқандарға
қарсы куәгер болуға міндетті емес; қылмыстық ... ... ... жол ... ... ... ... принципін ерекше атап өту керек.
Оның мәні адамның кінәлі екендігі заңды ... ... сот ... ол жасалған қылмысқа кінәлі емес деп есептеледі.
Сот билігінің ерекше сипатын ... ... бір ... - ... ... ... арнаулы жарлығымен судьялық
лауазымға тағайындалуы. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ие ... табылады.
Қазақстан Республикасы өз егемендігін алғаннан кейін құқықтық мемлекет ... сот ... ... бір ... ... қарай отырып, оның
атқаратын ролін кеңейтті. Яғни бұл орган ... ... ... ... адамдардың құқықтары мен бостандықтарын негіздейді деп толық айта
аламыз. Өйткені сот билігі адамдардың арасындағы қақтығыстарды және олардың
құқықтарының бұзылғандығы ... ... ... ... ... ... ... азаматтық істерге соңғы түкте қояды.
Ал, енді, азаматтардың заң мен сот ... ... ... келетін
болсақ, Қазақстан Республикасының Конституциясында (14-бабтын ... сот ... ... ... ... ... лауазымдың
және мүліктін жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, діни
көзқарасына, ... ... ... ... ... кез ... ... бойынша ешкімді де кемсітуге болмайтындығы көрсетілген.
Сот билігін демократияландырудың тағы бір ... ... ... мен ... ... яғни, сот ісіне қатысушылардың материалдық-құкықтық
мүдделерінің сәйкес келмеуіне ба.йланысты, олардың сот ... ... ... ... енді ... істі қараудың жарлығына келетін болсақ, бұл ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. Сотқа қатысып
отырған ... ... және сот ... қатысушылардың өздеріне
тәрбиелілік ықпал жасап, ... адам ... ... ... және ... мен ... ... жәрдемдеседі.
Демократиялық қоғамда іс адамның, қоғамның және мемлекеттің муддесін
қорғау тұрғысынан жүргізіледі. Сот ашық ... ... ғана ... ... ие бола ... Оның шешімі халықты қанағаттантандыруы тиіс. Құпия
жүргізілген сот ісі сот шешімдерінің дұрыстығына ... ... ... ... ашық ... ... пен құқық тәртібін нығайту саласында Үкімет құқықтық реформаның
жүзеге ... ... ... азаматтардың ... ... ... мен ... заңдылық пен құқық ... ... мен ... ... ... шеқараның
аумақтық тұтастығы мен қорғалуын қамтамасыз ету жөнінде шаралар әзірлеп,
жүзеге асырады.
Қазақстан ... ... өз ... ... ... билікті үш тармаққа болу, заңдылық, жариялылық, келісіммен
саяси тұрақтылу, ... мен ... ... мен бостандықтары
принциптерін басшылыққа алады.
Қазақстанның 1995 жылғы 30 тамыздағы жаңа ... 3 - ... ... бір ... және оның заң ... ... және
сот билігі тармақтарына бөлінуін, сондай ақ ... әрі ... ... отырып, олардың өзара іс қимыл жасауын бекітіп берді. Сол
сәттен бастап сот билігін нығайту процесі шынайы көрініс таба бастады. ... ... ... ... ... ... ... судьялар мен
соттардың материалдық қамтамасыз етілуін арттырудан, сотты сыйламағаны үшін
жауапкершілік белгілеуден, сот өкілеттігін ... ... ... ... азаматтардың Конституциялық құқығы мен бостандығын шектеу
қаупі бар жағдайларда, қылмыскерді іздестірумен және қылмыстық айту мен
птұғымдануға ... ... ... ... ... ... негізділігін бақылауға соттар біртіндеп өкілеттік алуда.
Конституцияда әрбір адамның құқықтары мен ... сот ... деп тура ... Бұл ... ... ... ... айқын аңғаріылады. Кейбір жағдайларда Конституция Қазақстан
Республикасының азаматы емес адамдардың құқықтары мен ... ... ... қараудың басқаша тәртіптерін белгілейді. Мысалы,
шетелдің діни бірлестіктердің қызметі ... ... ... келісім бойынша жүзеге асырылады.
ҚР Конституциясы 30 тамыз 1995ж.
Адамның ... және ... тану және ... ... әр
мемлекеттің ардақты міндеті екенін жоғарыдағы ... ... ... ... Ұйымының Жарғысында жарияланған. БҰҰ-ның Бас ассамблеясында
1948 жылы ... ... ... ... ... ... адамдардың арнайы-шынайы және ... ... мен ... ... маңызды ерекшеліктерінің бірі - адам мен азаматтардың
құкықтық мәртебесін жариялау ... ... Біз ... ... л ... ... салыстырмалы - құқықтық талдау ... ... ... ... ... бәрінде бірдей әдеттегідей адам
мен азамат құқығы, оның бостандығы мен ... ... ... ... ... де мынандай жәйтті де ... ... ... адам мен ... мәртебесі құқығы арасында айырмашылық
белгілері де болады. Мұны ажырату ... ... ... ... ... бұл үшін ... Конституцимя баптарына сәйкес тұжырымдарды
пайдаланады. Мысалы, құқық мәртебесіне қатысты: «Әрбір ... ... бір ... ... т.е., ал азамат мәртебесі құқығына қатысты:
«азаматтық ... ... ... міндеті», «азаматтарға кепілдік береді»
сияқты тағы басқа тұжырым, түсініктер пайдаланылды.
Тұлға азаматтық қоғамда ғана жеке ... ... мен ... ... ... қоғамда азамат өз еркімен экономиқалық, саяси және
мәдени ортада өмір сүре алады.
Мемлекет өз ... ... ... ... ... мен
бостандықтарының шектелмейтіндігіне, бұзылмайтынына кепіл беру керек. Тек
заңның үстемдігі мен заң талаптарына ... ... ... ... ... бастап құқықтық мемлекет деген атуға ие болады.
Құқықтық мемлекетте адамның құқықтары мен ... ... ... ... ... ... іс жүзіне асырылуы тиіс. Адамдар
еркіндік, бостандық деген ұғымның шексіз деп түсінбеу керек. ... ... өмір ... белгілі жағдайда сол қоғамдық ортаға тәуелді болады.
Оның да белгілі шегі, өлшемі бар. Қоғам ... ... ... ... ... Ал өлшем жұрттың бәріне бірдей болу керек.
Қазақстан Республикасының Конституциясында: ... және ... ... мен ... ... асыруы басқа адамдардың құқықтары мен
бостандықтарын бұзбауға, конституциялық құрылыс пен ... ... ... ... - деп ... құқығы өмірдің әр саласында: экономиқалық, саяси, мәдени-әлеуметтік
және жеке басының ... ... ... ... Ол ... ... ... болса, соғұрлым адам еркін болады. Егер адамның табиғи
құқығы, шынайы құқықтары аяққа ... ол өзін ол өзін ... ... тоғышарлыққа бой ұрады. Ал ... ... ... ... ... ... кедергі келтіреді. Адам
құқығының өрескел бұзылуы ... КСРО ... кең өріс ... Мысалы:
Қазақстан жерінің сан-алуан мемлекет қайраткерлері және жәй ... ... ... ... ... ... жаулары" атағын беріп
өлім жазасына кестірген. Осының өзі ССРО-дағы және жекелей мемлекеттердегі
Конституциясының қағидалары құр бос ... ... ғана ... ... ғана атап ... ... ... адамдардың бостандығы мен теңдігі адамның туа біткен
қасиеті деп ... ... ... ... жүйенің өзегі болып
есептелінетін адам құқығын өктемдіктен қорғап ... ... ... мен ... ... ... сай ... керек.
Адам құқығының, оның ары мен адамгершілігінің, абыройының, мүддесінің
мызғымастығы және оларды қорғап, ... ... ету ... тағы бір ... ... құқықтық мемлекет деп азаматтық қоғамның сонымен бірге
адамдардың құқықтары мен ... ... және ... ... мемлекеттік биліктің бөліну қағидасына негізделіп, заңның және
құқықтық үстемдігі сақталған мемлекеттің қалыпты қызмет ... ... ... беретін органдардың және институттардың жүйесін айтамыз.
Азаматтардың негізгі құқықтары мен бостандықтарының ерекше бір ... ... ... ... Құқықтар мен бостандықтар
азаматтық қоғам мүшелеріне, азаматтарға, әр адамға қажет және ... ... - ... сол құқықтарды және бостандықтарды білеме, оларды
пайдалануға, жүзеге асыруға даяр ма, жоқ ... ... ... бір ... құқықтық сана сезімінің және саяси көзқарастарының жоғары
болуы-құқықтық мемлекеттің тағы бір белгісі болып ... ... ... ... ... саяси білімді азаматтардың демократиялық
тәртіптерді құрметтеу және оның мемлекеттік институттарын ... ... ... ... саяси тәртіпті нығайтпайынша, әрбір жеке
адамның бостандығы жайлы айту ... ... пен ... тәртібін нығайту саласында Үкімет құқықтық реформаның
жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді; ... ... ... ... мен ... ... пен ... тәртібін,
республиканың қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілітін, ... ... ... мен ... ... ету ... шаралар әзірлеп,
жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі өз ... ... ... ... үш ... болу, заңдылық, жариялылық, келісіммен
саяси тұрақтылу, адамдар мен азаматтардың құқықтары мен ... ... ... 1995 ... 30 ... жаңа ... 3 - ... биліктің бір тұтастығын және оның заң шығарушы, атқарушы және
сот билігі тармақтарына ... ... ақ ... әрі ... ... ... олардың өзара іс қимыл жасауын бекітіп берді. Сол
сәттен бастап сот билігін нығайту ... ... ... таба бастады. Бұл
тәуелсіз судьялар қорпусының тәуелсіз болуына жағдай ... ... ... ... ... етілуш арттырудан, сотты сыйламағаны үшін
жауапкершілік белгілеуден, сот өкілеттігін айтарлықтай кеңейтуден айқын
байқалды. Әсіресе азаматтардың ... ... мен ... ... бар ... ... ... және қылмыстық айту ... ... ... қорғау органдары әрекеттерінің ... ... ... соттар біртіндеп өкілеттік алуда.
Конституцияда әрбір адамның құқықтары мен бостандықтары сот арқылы
қорғалады деп тура ... Бұл ... ... ... байланысты
еместігі айқын аңғарылады. Кейбір жағдайларда ... ... ... емес ... ... мен заңды мүдделеріне
байланысты мәселелерді қараудың басқаша тәртіптерін белгілейді.
Мысалы, шетелдің діни бірлестіктердің ... ... ... ... келісім бойынша жүзеге асырылады.
Адамның құқықтары және бостандықтарын тану және мұлтіксіз ... ... ... ... екенін жоғарыдағы тарауларда аталып кеткен
Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысында жарияланған. БҰҰ-ның Бас ... жылы ... ... құқықтары туралы" жалпыға ... ... ... және ... ... мен ... ... қоғам даму барысында, сол қоғамның азаматы мен мүшесі жоғарыда
көрсетілген заң арқылы өзіндік "табиғи" құқықтары мен ... ... ... ... ... өз ... қоғамдық бірлестіктерде құру
арқылы жүзеге асырады. Азаматтық ... адам ... мен ... орын ... Адам ... ... құқығы мен бостандығын оның қай
елдің ... ... ... ... ... ... адам құқығы мен бостандығын мойындайды, кепілдік береді ... ... ... тәуелсіздікті алғалы қоғамдағы болып жатқан өзгерістерді
мойынсымай белсенділік танытып елбасымыздың алға қойған ... ... ... ... үстінде.
Қазақстан Республикасының Елбасы жыл сайын елге ұсынатын жолдауларында
қоғамдық белсенділікті ... ... ... қоса ... ... және ... ... мемлекетті құру қажеттігін
жеткізеді. Осы негізге орай Қазақстан халқы өз болашағын ... ... ... ... ... қажет, сонымен қоса құқықтық
немқұрайлыққа жол бермеу керек.
Бұл мақсатқа жету үшін тек қана ... ғана ... ... ... ... қалыптастыратын сан-алуан мемлекеттік органдардың
атқаратын қызметтер аясындағы белсенділіктерді арттыру ... ... ... ... ... ... ... кезінде негізгі қажеттілік-
адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету болатын. Қазіргі заманның
талаптары күн тәртібіне адам құқықтары мен ... ... ... ... мақсатта диплом жұмысында адам құқықтары мен бостандықтарының жүзеге
асырылуының ... ... заң ... ... жүзеге асырылуы
тиіс: шектеулердің конституциялық нормаларға сай ... ... ... мен ... абсолют басымдылығы; оның абсолюттығы мен
бұлжымастығын мемлекеттің өз заңдарында тануы; ... ... ... ... мұны ... ... және жеке мүдделер иелерінің
ескеруі; негізгі шектеулерін айқындау, айырымдық белгілерін ашу- ең ... ... ... мен ... шектеу- құқықтық мемлекетті
қалыптастырудың және ... ... мен ... ... ... ... Сондықтан, адам құқықтары мен бостандықтарының
шектелуі тек заңда көрсетілген негіздерге сүйенуі тиіс және ол ... ... ... жүргізіліп, құқықтар мен бостандықтардың көлемі
заң жөнімен азайтылуы қажет. Осында табиғи және ... ... ... ... тиіс.
Осы шектеулердің өзі мемлекет пен тек қоғамның пайдалы мақсаттарына ғана
жұмсалады. Осында ... ... ... ... ... жеке
қауіпсіздікпен бірге қамтамасыз ету. Мемлекет,оның органдарымен бірге ... жеке ... ... ету үшін ... ... анықтайды.
Адам құқықтары мен бостандықтарын шектеудің шектеулігі қағидаты, адамның
белгілі табиғи құқықтары мен ... ... жол ... шектеулердің ақылға қонымдылығы қағидаты және адам ... ... ... ... бар. Осы ... құқықтық мемлекетті
орнықтыратын жалпы теориялық негіздерге жататын ... және ... ... мен ... ... шектеу демократиялық емес
қоғамдарға тән ... Адам ... мен ... ... ... ... адам ... мен ботандықтарын қорғау саласындағы
конституциялық заңнаманы халықаралық ... ... одан әрі ... ететіндігі дәлелденген.
Қазақстан Республикасындағы адам құқықтарын қорғау
Қазақстан Республикасында адам ... ... ... түрде
бекітілген. Оны белгілеп отырған құрайтын құжат - әрине, Конституция.
Конституциясының бірінші ... ... адам г re; ... ... ... ... 1-ші баптың мемлекеттік ең жоғары
құндылығы болып адам, оның өмірі, міндеттері ... ... ... ... бұл жөнінде былай дейді: «Саяси ... ... ... ... ... ... адами нақты көрініс
ретінде қарастырады. Олардың ... ... мен ... ... ең ... тану ... үшін адам және ... материалдық нәрсе
жок деген сөз, адам қалыпты өмір сүру үшін мемлекет ... ... ... Мемлекет адамның өмірін4 ... ... ... және нақтыланған адамның ... мен ... ... ең ... ... ... ... мен бостандықтары -
дүние ... ... және ... халықаралық-құқықтық пен,
әлеуметтік және заңдық жағынан қамтамасыз етілген, ... ... ... де еркін шектеп немесе. Адам өзінің табиғи құқығы ... ... ... шектелмеуі тиіс. Қазақстан Мемлекеті ... оның қай ... ... екендігіне қарамастан береді әрі
қорғайды. Адам құқығы оның ... ... ... ... ... ... ... құқық оның мүмкін болған мінез-құлық түрі мен
мен бостандығының қайнар көзі, ... ... тіс. ... адам ... мен ... in азаматы екендігіне қарамастан
мойындайды, кепілдік береді . А дам ... оның ... ... ... нақтылы жағдайларға қатысты; адамға берілген мүмкін
болған мінез-құлық түрі мен ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мемлекет деп тану мен ... ... ... ... Бұл ... деп ... ... Права человека. Москва, 1999 35-59 стр
[1] Сапаргалиев Г. О ... норм ... и ... ... Г. ... ... строя Республики
Казахстан. 1990-1996: сб. статей - Алматы Жеті Жаргы, 1997, 21-ші бет.
*: ... ... ... ... ... ... ... заңы.
.хесянц B.C. Философия права. М., 1997, с. 17. -ституция Республики
Казахстан. Коментарий. Г.Сапаргалиев - Алматы: Жеті Жарғы, 1998, с. ... ... 1997 ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексі. //
Қазақстан уоликасының Қылмыстық кодексі. Алматы: Юрист, 2003, 48-шы бет.
ҚР Азаматтық кодексініқ ресми мәтіні (Жалпы және Ерекше ... ... ... ... Н. ... экономикалық, элеуметтік жэне саяси жедел
жаңаруында" атты халыққа арнаған жолдауы. 9 ақпан 2005.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 178 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Информатика пәнінен әдістемелік нұсқау (программалық тілдер)59 бет
Кіріс және шығыс деректерді логикалық түрде ұсыну17 бет
Логарифмдік және көрсеткіштік теңдеулер мен теңсіздіктерді шешу13 бет
Микроэкономикадағы өндiрiстiк функция27 бет
Әлеуметтк-тұрмыстық сервистің инфрақұрылымын жетілдіру28 бет
Арнайы психология туралы11 бет
Жобалау әдісі10 бет
Информатика пәніне кіріспе. ЭЕМ жұмысының математикалық негіздері.11 бет
Мекемедегі Педагогикалық кеңес7 бет
Психология ғылымы туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь