Туристік қызметтер саласындағы маркетинг

Кіріспе
1. тарау. Туристік қызметтер саласында маркетинг стратегияларын қалыптастырудың теориялық аспектілері
1.1 Туристік қызметтің ерекшеліктері және туристік фирмалардың маркетингтік қызметі
1.2 Туристік қызметтің маркетинг стратегияларын қалыптастыру және жүзеге асыру процесі
2 . тарау. Қазақстан Республикасында туристік қызметтер нарығының даму тенденциясын бағалау
2.1 Қазақстан Республикасындағы туризм нарығының қазіргі жағдайы мен даму тенденциясы
2.2. Алматы қаласындағы турфирмалардың негізгі маркетинг стратегияларын салыстырмалы талдау
3 . тарау. Маркетинг стратегиясы негізінде туристік қызметтерді дамытудың негізгі жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстан Республикасының туристік қызметтер саласында маркетинг стратегиясын жүзеге асыру мен жетілдірудің негізгі бағыттары
3.2 Маркетинг стартегиясы туристік қызметтің бәсекеге қабілеттілігін және сапасын арттыру құралы ретінде
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Туризм индустриясы мемлекетке экономикалық және әлеуметтік пайда әкелетін сала, қаржы салудың берік сферасы ретінде көпшілікке мәлім. Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, бұл саланың дамуы елдің валюталық жағдайын, халықты жұмыспен қамтуын жоғарлатуға өз әсерін тигізіп, әлеуметтік – мәдени жағдайдың жақсаруына және халықтың денсаулығының жақсаруына әсер ететіндігін көрсетті.
Туризмнің тиімді дамуы маркетинг жүйесін ендіру арқылы ғана мүмкін. Соңғы жылдары Қазақстанда туристік қызметтер саласында маркетинг элементтерін қолдану кең өріс алуда. Алайда, туристік маркетингті ендіру жүйелілік және мақсаттылық сипатқа ие болмай, туристік фирма басшысының эпизодты инициативасы ғана болып отыр.
Сондықтан туристік қызметтің экономикалық тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін жоғарлату үшін, туризмде маркетингтің бүтіндей концепциясын қолдану қажеттілігі туындап тұр. Туристік фирмалар бәсекелестік артықшылықтарға жету мақсатын көздеп қоймай, сонымен қатар қызметінің әрбір кезеңінде маркетингтік орта өзгерістеріне бейімделуге және нарықта жетістіктерге жетуге мүмкіндік беретін тұрақты бәсекелестік артықшылықтарды қамтамасыз ету мақсаттарын көздейді. Туризмде бәсекелестік артықшылыққа жету оңай емес, бірақ бірнеше артықшылықтарды иемденіп, белгілі бір уақыт мерзімінде нарықтың үлесін алу мүмкіндігі бар. Бәсекеге қабілеттілікті жоғарлату Қазақстанның туристік фирмаларының даму стратегиясына айналуы керек, сонда ғана туристік фирмалар нарықта қызмет етіп қана қоймай, өз қызметтерін кеңейтуге, нарықтағы үлесін арттыруға мүмкіндік алады.
Қазіргі таңда бұл сұрақ өте актуалды болып табылады, сондықтан берілген диссертациялық жұмыстың тақырыбы ретінде таңдалынып алынған.
Тақырыптың өзектілігі: Туристік қызметтер саласындағы маркетингтің өзіндік ерекшеліктері бар. Бұл ерекшеліктер туристік сала спецификасымен және бұл саланың аз зерттелгендігімен сипатталады. Туристік қызметтер саласында маркетингті қолдану, әсіресе маркетинг стратегияларын тиімді жүзеге асыру туристік мекемелердің нарықта тиімді жұмыс істеп, бәсекеқабілеттілік артықшылықтарға ие болып, нарықта өз позициясын ұстап тұруға мүмкіндік береді.
Диссертациялық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының туристік қызметтер саласында маркетинг стратегияларын қалыптастыру және жүзеге асыру процесін қарастыру, Алматы қаласындағы жетекші туристік фирмаларды маркетингтік зерттеу және маркетинг стратегияларын талдау болып табылады.
1. Академия рынка: маркетинг. - М.: Экономика, 1993. 572б.
2. Алтынбаева Б.А. Рынок туристических услуг: учебное пособие. -
Алматы: Экономика, 1997. 125б.
3. Багиев Г.Л., Тарасевич В.М. Маркетинг.- СПб: СПБУЭФ, 1996. 74б.
4. Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері. – Алматы: Қазақ Университеті, 2004.
112-117б.
5. Борисова Ю.Н Маркетинг в туризме.- М.: Рос. Межд. Академия туризма,
1996. 56б.
6. Туристік қызмет туралы: Заң актілерінің жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2008.
15-19б.
7. Голубков Е.П. Маркетинпстратегии, планы, структуры. - М.: Дело, 1995.
192б.
8. Дурович А.П. Маркетинг в туризме. - Минск: НПЖ Финансы, учет,
аудит, 1998. 199б.
9. Дурович А.П. Маркетинг в туризме: учебное пособие. – М.: ИНФРА – М,
2010. 179-288б.б.
10. Гуляев В.Г. Организация туристской деятельности: учебное пособие. – М.,
1996. 37б.
11. Дурович А. Маркетинговые исследования в туризме: учебное пособие. –
СПб.: Питер, 2008. 281-284б.
12. Котлер Ф.Маркетинг негіздері. -Алматы: Жазушы, 2000. 550б.
13. Романова А.Н. Маркетинг: учебник -М.: ЮНИТИ, 1995. 560б.
14. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері. - Алматы: Қазақ
университеті, 2000. 151 158б.б.
15. Жих Е.М., Панкрухин А.П., Соловьев В.А. Маркетинг: как завоевать
рынок. - Л.: Лениздат, 1991. 250 б.
16. Пузикова Е.П., Честпиков В.А. Международный туристический бизнес.
-М.: 1997. 35б.
17. Сапрунова В.Б. Туризм: Эволюция. Структура. Маркетинг. - М.: Ось,
1997. 89б.
18. Шеденов У.К., Ильясов Д.Қ. Теория маркетинга и менеджмента в сфере
услуг. Алматы: Қазақ университеті, 2002. 150б.
19. «Нур-ай» турагенттігінің 2002 – 2003 жылдардағы бухгалтерлік балансы
мен есебі.
20. Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы.-Алматы: Қазақ
университеті, 2002. 222б.
21. Экономика современного туримза / под ред. Карповой.- М.: Финансы и
статистика, 1998. 225б.
22. Юрик Р.А. Маркетинг как необходимый инструмент управления
турфирмой. // Маркетинг в Росии и за рубежом. – 2004, № 2. - Б. 109-
118б.
23. Балабанов И.Т., Балабанов А.И. «Экономика туризма». - М: Финансы и
статистика, 2001. 34б.
24. Гуляев В.Г. «Туризм: экономическое и социальное развитие». - М.:
Финансы и статитика, 2003. 67б.
25. Қазақстан Республикасының статистика агенттігі
26. «Гостиничный и туристический бизнес».Под ред. Чудновского А.Д. – М.:
Тандем. ЭКМОС, 1998. 45б.
27. Дуйсен Г.М. «Основы формирования и развития индустрии туризма в
Казахстане». - Алматы, 2002. 87б.
28. Дурович А.П. «Маркетинг в туризме». - Минск: Новое знание, 2003. 36-
75б.б.
29. Зорин И.В., Квартальнов В.А. «Толковый словарь туристских терминов:
Туризм. Туристская индустрия. Туристский бизнес.». - М.: Афины, 1994.
83б.
30. Кабушкин Н.И., Дурович А.П. «Организация туризма». - М.: Новое
знание, 2003. 17б.
31. Карпова Г.А. «Экономика современного туризма». – М., 1998. 36б.
32. Квартальнов В.А. «Теория и практика туризма» - М.: Финансы и
статистика, 2003. 56б.
33. Квартальнов В.А. «Туризм» - М.: Финансы и статистика. 2000. 12б.
34. Папирян Г.А. «Маркетинг в туризме». – М.: Финансы и статистика, 2000.
57б.
35. Сапрунова В.Б. «Туризм: эволюция, структура, маркетинг». – М.: Ось-89,
1999. 48б.
36. Чеботарь Ю. М. «Туристический бизнес». – М.: Мир деловой книги, 1997.
78б.
37. Алдашева А. «Туризм – путь к миру и цивилизации». Поиск: Серия
гуманитарных наук. – 2001. - № 4-5.
38. Алиев У., Суон Рани «Маркетинг как средство государственного
регулирования туризма». Транзитная экономика. – 1999. - № 4.
39. Ахметова К.А. и др. «Рынок туристских услуг в Казахстане: анализ и
основные направления его развития». Вестник КазЭУ. – 2002. - № 6.
40. Мачадо Р. Маркетинг для малых предприятий. – Спб.: питер, 2004
41. Ердаулетова Н.Г. «Теоретические предпосылки формирования рынка
туристских услуг». Экономика: Современные этапы развития. – Алматы:
Экономика, 2000. 79б.
42. «Казахстан становится известен миру как перспективное туристское
направление». Маркетинг товаров и услуг. – 2002.- № 5.
43. Краткий обзор казахстанского рынка туризма. Маркетинг. – 2003. - № 3.
44. Камбарова Х., Воронина Т. «Статистика туризма в РК: вопросы методики
и анализа». Экономика и статистика. – 2000. - № 1.
45. Курбанова Р. «Современное состояние туризма в Казахстане: проблемы и
перспективы».Транзитная экономика. – 2003. - № 1.
46. Об обслуживании туристов и экскурсантов в 2005 году. Статистическое
обзрение Казахстана. – 2006. -№ 2.
47. Пивоварова М.А. «Стратегия привлечения клиентов в индустрии
туризма». Маркетинг. – 2000. - № 2.
48. «Реалии и возможности туристского рынка Казахстана». Деловой мир. –
2000.- № 5.
49. Голубков Е.Н Маркетинг: стратегии, планы, структура. – М.: Дело, 1995.
43б.
50. Щурова А. Идр. «Рынок туристских услуг в Казахстане». АльПари. –
1997. - № 2.
        
        Кіріспе
Туризм индустриясы мемлекетке экономикалық және әлеуметтік пайда
әкелетін сала, қаржы салудың ... ... ... ... ... ... ... бұл саланың дамуы елдің валюталық
жағдайын, халықты ... ... ... өз ... ...... жағдайдың жақсаруына және халықтың денсаулығының
жақсаруына әсер ... ... ... ... ... ... ендіру арқылы ғана мүмкін.
Соңғы жылдары Қазақстанда туристік ... ... ... ... кең өріс алуда. Алайда, туристік маркетингті ендіру
жүйелілік және ... ... ие ... ... ... басшысының
эпизодты инициативасы ғана болып отыр.
Сондықтан туристік қызметтің экономикалық ... мен ... ... ... туризмде маркетингтің бүтіндей концепциясын
қолдану қажеттілігі туындап тұр. Туристік ... ... жету ... ... ... ... қатар қызметінің әрбір
кезеңінде маркетингтік орта ... ... және ... ... ... беретін тұрақты бәсекелестік артықшылықтарды
қамтамасыз ету мақсаттарын көздейді. Туризмде бәсекелестік артықшылыққа
жету оңай ... ... ... ... ... ... бір ... нарықтың үлесін алу мүмкіндігі бар. ... ... ... ... фирмаларының даму стратегиясына айналуы
керек, сонда ғана туристік фирмалар нарықта қызмет етіп қана ... ... ... ... ... арттыруға мүмкіндік алады.
Қазіргі таңда бұл сұрақ өте актуалды болып ... ... ... ... ... ретінде таңдалынып алынған.
Тақырыптың өзектілігі: Туристік қызметтер саласындағы маркетингтің
өзіндік ерекшеліктері бар. Бұл ерекшеліктер ... сала ... бұл ... аз ... ... ... қызметтер
саласында маркетингті қолдану, әсіресе маркетинг стратегияларын тиімді
жүзеге ... ... ... ... ... ... істеп,
бәсекеқабілеттілік артықшылықтарға ие болып, нарықта өз позициясын ұстап
тұруға ... ... ... ...... Республикасының туристік
қызметтер саласында маркетинг стратегияларын қалыптастыру және жүзеге асыру
процесін қарастыру, ... ... ... ... ... ... және ... стратегияларын талдау болып табылады.
Диссертациялық жұмыстағы барлық жинақталған ақпараттар өз нәтижесінде
теориялық білімдер мен ... ... ... ... ... ... мынандай міндеттерді шешуге көзделеді:
- туристік қызметтің екекшеліктерін анықтау және туристік ... ... ... ... ;
- Алматы қаласындағы жетекші туристік фирмалардың стратегияларын талдау;
- туристік мекемелерге нарықта өз позициясын ... ... ... және ... ... ... туризм нарығының даму жағдайын анықтау;
Зерттеу пәні – туристік қызметтер саласындағы маркетинг стратегиялары
Зерттеу объектісі – Алматы қаласының жетекші туристік мекемелері.
Зерттеу ... мен ... ... ... және ... ... фирманың маркетинг стратегияларын қарастыруға мүмкіндік
беретін туристік фирмаларды ... ... ... ... Агенттігінің деректері, қазақстандық, ресейлік және шетел
ғалымдарының туризм және ... ... ... және тәжірибелік
жұмыстары құрайды.
Диссертациялық жұмыстың ғылыми жаңалығы:
- туристік қызметтер ... ... ... ... ... ... ... бағыттары анықталды;
- туристік фирмаларға маркетинг ... ... ... және даму стратегиялары ұсынылды.
Тақырыптың теориялық және ... ... ... қызметтер
саласындағы маркетинг стратегияларын анализдеу нарыққа ұсынылатын туристік
қызметтердің бәсекеге қабілеттілігін бағалауға ... ... ... ... ... үш тараудан тұрады. Бірінші бөлімде
туристік қызметтің ерекшеліктері мен берілген салада пайдалынатын маркетинг
стратегиялары анықталған. Сондай-ақ туристік қызметтер ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы туризмнің даму жағдайы мен
Алматы қаласында орналасқан жетекші ... ... ... ... ... бөлімде туристік қызметтер саласында маркетинг стратегиясын жүзеге
асыру мен ... ... ... және ... ... ... ... диссертацияның тақырыбына байланысты мақалалар
Экономика және бизнес факультетінің студенттер мен жас ... ... ... көзқарасы» тақырыбына өткізілген X-шы ғылыми-
теоретикалық конференциясының және Жас ғалымдар мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың құрылымы. Диссертациялық жұмыс 80 беттен, 23
сурет, 5 кесте, 3 ... ... ... ... ... ... ... тарау. Туристік қызметтер саласында маркетинг стратегияларын
қалыптастырудың теориялық аспектілері
1.1 Туристік қызметтің ерекшеліктері және туристік ... ... ... – бұл ... ... болып табылады, себебі, қызметтер
айырбасқа түсетін негізгі нысан болып келеді. ... ... ... бар. ... ... ... қатар, тауарды сату ... ... ... ... ... туризмдегі қызмет көрсету үлесі
75%, ал тауарлар үлесі 25%.
Сонымен қатар туризмдегі тағы бір ... бұл ... ... ... ... орнында және белгілі бір жағдайда тұтынудың ... ... ... ... ... ... Мәні
жағынан туристік өнім дегеніміз бұл ... ... ... қандай да бір болмасын ... ... ... ... үй, ... ... аудармашылық, тұрмыстық, коммуналдық,
денсаулық және басқа да қызмет түрлері. ... ... өнім бұл ... ... яғни туристерге бір пакетте сатылатын стандартты қызметтер
жиынтығы.
Туристік өнімді тар және кең көлемде қарауға болады. Тар ... өнім бұл ... ... жеке ... ... ... үй ... туроператордың қызметі, т.с.с). Ал кең
көлемдегі туристік өнім бұл нәтижесінде турды ... ... ... ... кешені [4].
Туристік қызмет – бұл қызмет көрсету ... ... ... ... туризм мақсаттарына жауап беретін,
жалпы азаматтық ұстанымдарына қайшы келемейтін мақсатты әрекеттер ... Ю. ... ... ... ... келесі негізгі төрт
сипат тән:
1) Сезілмеуі;
2) Өндіріс пен тұтынудың үзіліссіздігі;
3) Сапаның өзгергіштігі;
4) Сақтауға болмайтындығы.
Дегенмен, Чудновский А. Д. ... ... ... аталған
ерекшеліктерінен басқа тағы бірнеше сипат тән болып келеді:
1) Тұтынушы ... өнім мен оны ... жер ... ... ... жол ... Туристік қызметті сату кезінде дестинация аудандардың стратегиялық
дамуына арнайы жүйелі ... ... ... ... ... үшін
жағымды келбет қалыптастыру мен оны ұстап тұру өте маңызды болып
келеді;
3) ... өнім ... ... мен ... кешені;
4) Туристік өнімге деген сұраныс табыс пен баға ... өте ... ... ... сұраныс көбінесе әлеуметтік және саяси жағдайларға
байланысты болады;
5) Туристік өнімге сұраныс өзгермелі болады. ... ... ... ... туристік зоналар қалыптасады. Мысалы, «күн-
теңіз» факторы бойынша – Қырым, Кипр курорттары, ... ...... Вары, Есентуки курорттары және т.б;
6) Тұтынушы туристік өнімді қолданғанға дейін көре алмайды. Ал қолданудың
өзі туристік қызметті ... ... ғана ... яғни өнім ... ... кезінде пайда болады;
7) Туристік өнім көптеген мекемелердің ... ... және ... ... ... ... ... арнайы қажеттіліктері мен әртүрлі
коммерциялық мақсаттары болады (туроператор, турагент, көлік мекемесі,
қонақ үй ... және ... ... ... ... қызметтің сапасын жоғарғы деңгейге
көтермейді;
9) Туристік қызметтің сапасын бағалау көбінесе субъективті болып келеді;
10) ... ... ... ... ... факторлар әсер етеді:
(табиғат жағдайы, ауа-райы, туризм облысындағы саясат, халықаралық
оқиғалар және т.б);
11) Туристік өнім ... пен ... ... ... ... ... ... фактор үлкен мәнге ие (туристік мекеменінің
маркетингтік ... ... ... кезеңі мен өлі кезеңінде әр
түрлі ... ... ... аралық кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... ... қызметтер,
жеңілдіктер, т.б.
Туристік қызметтерге тән ерекшеліктер туризм индустриясында ... ... іс ... ... ... ... және В.А. ... атап көрсеткендей, туристік қызметтер
шектеулі болып табылатын экономикалық ... ... ... тек қана ... ғана ... сонымен қатар, орнымен,
уақытымен шектеулі. Туристік өнімдерді өндіру орны мен ... ... ... ... ... ... Туристік өнімді тұтыну өндіру
мүмкіндіктеріне байланысты шектелмейді, тұтыну ... ... ... ... ... мен ... байланысты болып келеді
[29].
ҚР-ның «Туризм туралы» Заңына сәйкес туристік қызметтерге келесілер
жатады:
• Кіру және шығу ... ... ... ... ... қызметі;
• Туроператор мен турагенттің жеке қызметтері: туристерді орналастыру,
тамақтандыру, алып бару, алып ... ... ... ... ... қызметтер;
• Экскурсиялық қызметтер [6].
Туристік қызметтердің тағы бір ... ... ... ... ... ... ... кейбіреулері тұрғылықты өмір
сүретін ... ... ... ... ... ... ... кезінде (ақпараттық-экскурсиялық, көліктік қызметтер) алады.
Үшіншісін туристер туристік орталықтарда (орналасу, тамақтану, емдеу, көңіл
көтеру, іскерлік кездесу) алады.
Туристік қызмет ... ... ... ... түрлерге
бөлінеді:
1) негізгі қызметтер (туристік пакетте болатын міндетті түрде тұтынылатын
қызметтер: орналастыру, тамақтандыру және т.б. ... ... ... ... және тұтынушымен алдын ала ... ... ... ... ... ... ... туристік жолдама немесе ... ... ... ... қызметтер (қосымша ақыға алуға ... ... ... ... яғни ... ... ... демалу орнында тұтыну
процесі кезінде төленетін қызметтер). Бұл ... ... ... қосалқы қызметтер (туристер де ... ... ... ... [4].
Сонымен, туристік қызметтер – бұл ... ... ... емес ... ... өндіріс әрекеті. А.П.
Дурович туристік қызметтерге келесілерді ... ... ... ... ... тұратын жерінен уақытша тұратын демалыс орнына
және кері тасымалдау қызметтері;
- туристерді ... ... ... ... туристердің рухани қажеттіліктерін ... ... ... ... залдарды, мұражайларды, тарих
ескерткіштерін көріп тамашалау);
- ... және ... ... ... ... ... ... ақпараттық (валюта курсы, баға, кеден және шекара тәртіптері туралы
ақпарат ету);
- байланыс құралдары (интернет, қала аралық және ... ... ... ... ... ... сақтандыруды рәсімдеу, гид
және аудармашы қызметтерін көрсету);
- сауда кәсіпкерлік мекемелерінің қызметтері ... ... ... ... ... аяқ киім жөндеу, көлікті жалға беру, химиялық тазалау)
- спорт-сауықтыру қызметтері (бассейн, спорт құрылыстары, аң аулау).
Туристердің туристік қызметтерді алуға ... ... 3 ... ... ... дейін, туристің тұрғылықты тұратын жерінде кететін
шығындары (жолға қажетті заттар, билет, ... ... ... ... ... ... қолданысқа қажетті заттарға кететін шығындар;
3. сяхат кезінде, болашақ қолданысқа алынатын заттарға кететін шығындар
(шопингтік туризм).
Туристік қызметті өңдіруші (туристік ұйым) ... ... ... етуі ... ... қызметті өндіруші туралы мәлімет беру;
• Көрсетілетін туристік қызмет жайлы толық және дұрыс ақпарат беру;
... ... ... ... ... ... ... ережелері туралы ақпарат;
• Туристік қызметтің қауіпсіздігі;
• Қызметті көрсету ... ... ... беру;
• Келісімшартта көрсетілген қызметтердің сапасы жоғары болуын қамтамасыз
ету;
• әділ баға және жағдайларға сәйкес жеңілдіктер беру;
• келсім бойынша қызмет ... ... әділ өтем ... төлеу;
• қаржы қауіпсіздігі.
Туризм индустриясының басты айрықша ... ... пен ... ... ... Көлік уақытының жоқтығы, яғни туристік
қызметтер (турөнімдер) бұл жерде өндіріледі және ... ... ... оның өнімдері артығынан шығарылып, қоймада сақталмайды. Туристік
қызмет көрсетудің келесі бір ерекше айырмашылығы – ... ... ... ... ... тасымалдап, жеткізу. Бұл өз тұрғысында
туризмнің басқа да ерекше ... ... ... ... ... алып кетеді”, яғни жақсарған денсаулық, көңіл-күйі,
жаңадан толтырылған білім, пікір, ақпарат арқылы.
Туристік индустрия дегеніміз туристік өнім ... ... ... ... ... ... өтейді, ал сұраныс адамдардың
рекреациялық қажеттіліктері арқылы құрылады. ... ... мен ... ... үш топқа бөледі:
1. Демалыс орындары мен маршруттардағы туристік-экскурсиялық
қызмет көрсету мекемелері (турбазалар, ... ... ... ... және экскурсия бюролары; арнайы ... ... ... ... ... мен туристік орталықтары,
туристерді сауықтыру орындарымен, сувенир мен басқа ... ... ... ... орындарындағы туристерге, жергілікті халыққа тұрмыстық,
мәдени-танымдық, сауда қызметтерін көрсететін мекемелер (жолаушылар көлігі,
қонақ үйлер, ауруханалар, дүкендер, кинотеатрлар, клубтар).
3. Материалдық-техникалық базаларды құру мен ... ... ... ... және ... ... ... инвентарь жеткізетіндер, сондай-ақ туризм сферасына ... ... ... ... ... ... үш айрықша қасиеттерімен ерекшеленеді: біріншіден,
туристік мекемелердің орналасуындағы ресурстарға ... ... ... ... мезгілдік; үшіншіден туризм инфрақұрылымының
даму деңгейіне жоғары талап.
АҚШ-тың Солтүстік-Батыс университетінің маркетинг профессоры,
Американың ... ... ... мүшесі Ф. Котляр ... ... ... - ... ... алу ... және қолдану мақсатымен
нарыққа ұсынылатын және адамның ынтасы мен керегін өтей ... ... ... ... Өнім ... ... ... қызметтер, ой-пікір
және тағы басқалар бола ... өнім ... ... кешенді қызмет, яғни бір пакетте
туристерге сатылатын қызметтер жиынтығы. Өндірушілерге қарағанда, туристер
туристік өнімді кең ... ... ... ... шыққанда, адамдар өзіне
көрсетілетін қызметтерден басқа да ерекшеліктерді іздестіреді. ... ... ... курортқа барып демалып, денсаулығын түзеп қайтса,
басқалары ... ... ... ... жүргізіп, шартты
келісімдер жасайды. Демек, туристер туристік өнімдерге мұқтаж емес, олар
жаңа сезімге, қызық ... ... ... ... ... ... ағылшын туризмологы В.Мидлтонның анықтамасы бойынша, Кешенді
туристік өнім дегеніміз “сезінетін және ... ... ... құрамы туристік орталықтағы адамдардың іс-әрекеттерімен ... ... ... ... ... ... ... Туристік
өнім нарыққа ұсыныс ретінде шығады. Бұл ұсыныс туристердің қажеттіліктерін
кешенді түрде ... ... өнім ... ... үш ... ... ... тур;
- қосымша туристік-экскурсиялық қызметтер;
- тауарлар;
Тур дегеніміз ... ... ... және ... өндірілген, белгілі бір маршрутқа және мерзімге арналған бірінші
туристік өнімнің ... Тур ... ... негізгі бөлігі. Тур - бұл
туристерді орналастыру, тасымалдау, ... ... ... экскурсиялық қызметтер және саяхаттың ... ... ... Тур ... жолдама немесе ваучер ... ... ... ... бөледі:
• Сауықтыру (демалу емдік мақсатта);
• Танымдық (экскурсиялық бағдарламамен ... ... ... мәдени
шараларға қатысу);
• Іскерлік (конференция, семинар, конгресс, көрме, жәрмеңкелерге
қатысу);
• Спорттық (жаяу, шаңғы, тау және т.б спорт түрлерімен айналысу,
аңшылық, балық аулау);
• Діни ... ... ... ... ... ... ... тур тапсырыстық тур, пакеттік тур (турпакет) және
инклюзив тур болып ... тур ... ... ... және ... ... іске ... қызметтермен жүйеленеді. Туристтің әр қызмет түріне
қызмет көрсетілу нұсқасын таңдау мүмкіндігі бар. Бұл көпнұсқалы тур.
Тапсырыстық тур турпакеттен және маршрутта ... ... ... тур ... ... пэкидж-тур) – сериялы тур 4
міндетті элементтен тұрады: ... ... ... ... көлік
қызметі, трансфер. Турпакет кез келген турдың міндетті бөлігі және турдың
негізгі ... ... ... турпакетті ала отырып, өзінің қалауы бойынша
туроператордың көмегімен немесе өзі туристік қызмет ... ... ... ... бір ... ... ... алдын ала
жобаланған қызметтер кешені. Турдың бұл түрі бәріне ортақ бағдарлама, ортақ
саяхат кестесімен (автобустық, круиздік тур) ерекшеленеді.
Турдың құрамы келесідей болады: 1) ... ... және 2) ... қызметтер кешені.
Туристік пакетті туроператорлар ұсынады және маршрутта міндетті түрде
көрсетілетін қызметтерден тұрады:
- туристерді көлікпен демалыс орнына апару және алып ... ... ... және ... ... ... ... және мәдени бағдарламалар.
Туристік өнімнің туристік пакеттен айырмашылығы – ... ... Төрт ... ... ... ... пакетті сатып алып,
турист туроператордан едәуір жеңілдікпен басқа да фирманың ... ... ... оны басқа да қызметтер арқылы кеңейтуін сұрай алады
немесе оны демалыс ... өзі де ... ... өнімнің туристік пакеттен тағы бір айырмашылығы – туристік
пакет туристік өнімінің бір бөлігі.
Туристік өнім ... ... ... шығынын келесідей бөлуге
болады:
- тур – 50 %;
- қосымша туристік-экскурсиялық қызметтер – 30 %;
- тауарлар – 20 ... ... ... дегеніміз – бұл жолдамада
көрсетілмеген, бірақ, туристерге қажет болса, ... ... ... ... Бұл ... ... ... бағасына кірмейді.
Оған жататындар: резервтік орындар, ... ... ... ... ... ... қоғамдық көлік, пошта, тауарлар сақтау орны ... ... ... ... ... өз ақшасына алуы керек.
Тауарлар дегеніміз - бұл туристік өнімнің арнайы ... ... ... ... және ... жоспары, сувенирлер, буклеттер,
сондай-ақ туристің тұрғылықты елдегі дефицит тауарлар және т.б.
Туристік индустрияда өндірілетін туристік өнім екі әдіспен ... ... ... шығынының жинағы есебінде;
- туристердің барлық шығынының жинағы немесе туризмнен ... ... бір ... ... да, сөз туристік индустрияда өндірілетін
туристік өнімдердің жалпы табысы жөнінде болып отыр.
Өзінің арналуына қарай ... ... мен ... үш ... болады: көлік қызметі; туристердің туристік аудандарда болуымен
байланысты қызметтер мен тауарлар (рекреациялық ресурстар, түнеу, тамақтану
және т.б.); бір ... ... пен ... ... ... ... қызметтері,
сувенирлер және т.б.). Әрбір туристік қызметтер мен тауарлар тобы тағы да
түрлерге жіктеледі. ... ... ... ... ... ... қарай жіктеледі [4].
Туристік сұраныс және ұсыныс туристік құрылыстың экономикалық элементі
болып туристік нарықты, яғни туристік ... пен ... ... ... ... ... ... бар. Егер дүниежүзілік нарықта
тауарлардың бағасына экспорт шығыны кірсе, туристік ... ... ... ... кіреді. Негізігі туристік нарықтың басқа
нарықтардан айырмашылығы, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар, ұйымдар
және жеке кәсіпкерліктер туристік қызметті ұсынушылар және туристік ұйымдар
болып бөлінеді.
Туристік ... ... тур ... ... туристерге
кешенді қызмет көрсетеді (қонақ үй кешендері, демалу орындары мен туристік
орталықтар және т.с.с) [2].
Ал ... ... ... мен ... ... ... маңызды роль атқарады. Өйткені ол әр ... ... ... ... тамақтандыру, көңіл көтеру және
т.б.) бір турпакетке жинап, тур өнімді ... оны ... ... [1- ...... ... өнімін іске асыратын, туристік
нарықта жұмыс ... ... ... ... айырмашылығы
турагент турдың сапасын жауапты емес.
1- сурет. Туроператор қызмет пакетін құрастыру [10]
Туристік фирма - ол заңды ... ... бар, ... және мемлекет
азаматтарына туризм саласында қызмет көрсететін мекеме.
Туристік фирма өзінің негізгі іс ... ... мен ... ... ... мен ... ... өндірушінің (қонақ үй,
мейрамхана, көлік) арасындағы дәнекер.
Әрбір туристік фирма өз жұмыстарын заңмен ... ... ... ... ... қоры, банкідегі төлеуақы шоты, жеке
балансы, фирманың аты жазылған мөрі, туризммен айналысуға ... ... ... керек. Кез келген туристік фирманың қатал құрылымы ... адам саны 5-6 ... ... ... сайын адам саны да көбейе
түседі [2 - сурет].
Туристік фирманың ... ... ... - ... Қазақстандағы шағын турфирманың құрылымы [10]
Бас директор фирмадағы ... ... ... ... ... ... ары қарай дамуы мен кеңеюіне стратегиялар өңдейді.
Ол фирманың жауапты тұлғасы және ... иесі ... ... ... ... ... табысы оған тиеслі болады. Стратегияларды өңдеу барысында
бас директорға нарық ... ... ... маркетинг бөлімі
көмектеседі.
Маркетинг бөлімі нарық мүмкіндіктерін талдап, мақсатты нарықты таңдау
процесін және тиімді маркетинг ... ... ... ... ... ... ... тұтынушыларды зерттеу, мекеме имиджі,
ақпараттық қамтамасыз ету сияқты маңызды міндеттер жүктелген.
Жоспарлау бөлімі ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Бұл бөлімде басқа мемлекеттердің
қызметтер нарығын зерттеумен айналысатын бірнеше ... ... ... ... ... ... бағасын төмендетіп, шығын мөлшерін азайта
алады. Ал бұл жағдай Қазақстанның туризм ... ... ... көтереді. Жоспарлау бөлімі кез ... ... ... болып табылады.
Өткізу бөлімі турларды өткізумен айналысады. Әдетте өткізу бөлімі
аудан бойынша бөлінеді. Туристік фирма өз өнімін тікелей сату ... ... ... ... ... ... қаржылық операцияларын жүзеге асырады.
Үлкен туристік компанияларда бұл бөлімдерге қоса кадр ... ... ... ... ... ... болады.
Туристік фирманың маркетинг бөлімінде маркетингтің қызметтік және
тұжырымдамалық екі жағы бар:
Қызметтік ... ... - ол ... ... ... ... ... ұйымдастыру және оның бәсекеге ... үшін ... ... ... ... ... теориясының негізі маркетинг – микс
тұжырымдамасы болып табылыды, оны ... рет ... ... ... ... Дж.Ховард, Б.Фрей, Е.Маккарти, Ф.Котлер дамытқан. Оның
негізінде қазіргі ... ... ... ... ... классикалық деп аталады.
Мичеган университетінің профессоры Е.Маккарти «маркетинг – микс»
тұжырымдамасын дамыта отырып, 1960 жылы төрт ... ... «4 ... ... ол ағылшынша «р» әрпінен басталатын өнім, баға, орын ... ... ... ... Бұл ... ... және
сыйымдылығы, оны қабылдаудың қарапайымдылығы, құрылуының логикасы оны
теорияда және тәжірибеде маркетингтік ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік берді.
Маркетингтік төрт «Р» тұжырымдаманы алғаш рет ... ... ... Көптеген ғалымдардың ойынша, бұл модель ... ... ... мен өзгерістерді 4 «Р» моделіне біріктіру
мүмкін емес. Сондықтан шетел ғалымдары маркетинг ұғымын ... ... ... Р ... ... ( people – ... personal –
қызметкерлер, packaqe – орама, purchase – ... алу, probe – ... ... ... public ...... байланыс ) басқа
элементтерді енгізіп, осылайша «5Р», «6Р», «7Р», «9Р» ... [3 - ... - ... ... маркетинг микс үлгісінің дамуы [5]
Бұл үлгі элементтерінің санын көбейту қажет емес ... ... ... ... «7Р» ... ... фирманың маркетингтік қызметінде,
әсіресе қаржы – қаражаттың жетіспеушілігіне байланысты фирманың мақсатына
жетуге мүмкіндік ... ...... ... ... ... ... орын алады. Бұл үлгінің жеке ... мәні ұйым ... ... ... және оған ... ...... тығыз байланысты. 7Р үлгісін қамтитын бөлшектер мынаны
көрсетеді:
- Product – сатып алу үшін ұсынылған, ... ... ... ... ... ... бір идея немесе
брэнд, тіпті, туристік ұйымдардың өздері де;
- Price – ... ... ... ... ... жасау құқығы үшін
айырбастайтын құндылықтар немесе ақша көлемі;
- Promotion – туристік фирманың тұтынушыларды өз қызметтерін сатып алуға
итермелейтін, қызмет туралы ... ... ... ... ... ... Place – ... мақсатты категориясына өз қызметтерін қол жетерлік
етіп жасайтын фирманың әрекеттері;
1981 жылы Бумс және Битнер қызмет көрсету саласында маркетинг
концепциясын жасай отырып, аталған 4Р ... ...... People – қызмет көрсетуге тура немесе жанама түрде қатысатын адамдар,
мысалы, қызметкерлер, ... Process – ... ... қамтамасыз ететін әрекеттер жиыны мен
механизмдері;
- Physical Evidence – қызмет көрсетілетін орта. Туристік қызметтің
ілгерілуін қамтамасыз ететін материалды ... ... ... ... ... ... талдау көрсеткендей,
туристік қызметтер нарығының әрі қарай дамуы мен бәсекеге ... өнім ... үшін ... бағыттарды қолдану қажет. Осындай
бағыттардың бірі – ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Туристік фирмадағы маркетинг кешені:
• Туристік өнімді өңдеу (өнім саясаты)
• Туристік өнімге баға құру ... ... ... ... ... (өткізу саясаты)
• Өткізуді ынталандыру (байланыс саясаты)
• Туристік ұжым ... ... орта ... ... ... ... бар:
- туристік маркетингте сұранысты ынталандыру міндеті тұтыну ... ... ... аз деңгейде;
- туристік өнім туралы ... ... ... ... ... ... консюмеризм қағидаларын (тұтынушы ... ... ... ... ... болуы керек;
- маркетингтің маңызды рөлі маусым аралық кезеңде байқалады, сондықтан
диверсификация шараларын жүзеге асыру қажет.
Туризм саласында маркетингті қолдану туристік ... ... ... ... келісілгендігіне мүмкіндік береді. Туристік
фирма қызметінің масштабына, турфирма дамуының жалпы стратегиясы ... ... ... ... ... ... қолдану
бағыттары да әртүрлі болуы мүмкін.
Маркетингтің мақсаты – фирма ұсынатын ... ... және ... ... ... бар ... осы ... өндіру, қайта бөлу,
өткізу және жылжытуға бағыттау. Яғни, туристік маркетинг ... ... мен ... ... нарығын кеңейту мақсатында турфирма
әкімшілігімен жүзеге асырылатын функциялардың жиынтығы болып табылады.
Туризмдегі маркетинг коммерциялық мақсаттағы ... ... ... ... ... бойынша турфирманың
стратегиясын қалыптастырады. Сонымен қоса, туристік маркетинг турфирмалар
қызметін, туризм саласындағы аймақтық, ұлттық және ... ... ... ... үрдісі – бұл нарықты зерттеу арқылы сұраныс пен потенциалды
тұтынушыларды анықтау, қажетті қызметтерді қалыптастыру, ... ... ... ... ... сияқты бір – бірімен байланысқан іс - ... ... ... ... ... үшін маркетингтік технологиялар
қолданылады – сұранысты анықтау, қызметтерді өндіруді жоспарлау, ... ... мен ... ... және ... ұйымдастыруда
қолданылатын әдістер.
Туризмдегі маркетинг аса маңызды болып табылады, ... ... ... баға жағынан өте икемді болып келеді және ... деп ... ... ... ерекшеленеді.
Әлемдік туристік ұйым туристік маркетингтегі негізгі 3 міндетті бөліп
көрсеткен:
- тұтынушылармен байланыс орнатып, ұсынылып отырған демалыс орны олардың
талаптарына сай ... ... ... ... ... ... туғызатын жаңалықтарды енгізу;
- қызметтерді нарыққа жылжыту шаралары бойынша қорытындыларды ... осы ... ... ... ... ... ... бағалау.
Туристік бизнестегі маркетингтің алар орны ерекше және ол сұранысты
мақсатты түрде басқару үшін ... ... ... ... табылады.
Туризмнің әрі қарайғы дамуында маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... мән берілмейді. Туристік
маркетинг белгілі бір ... шешу үшін ... ... ... ... Ол ... және ... факторлар тұрғысынан
қарағанда тұтынушылардың ... ... ... мен ... ... ... тиімді қызмет етуін қамтамасыз
етеді.
Туристік нарық субъектілерінің қызметінде маркетингті қолданудың мәні
- тұтынушылармен және сыртқы ... ... ... әлеуметтік – мәдени, саяси, ғылыми - ... ... ... ... ... ... ... көрсету жолдары мен әдістерін
іздестіру болып табылады [11].
Туристік фирманың ... ... етуі үшін ... негізгі
міндеттері келесідей болуы тиіс: жаңа ...... ... ... ... және ... тұтынушылармен (нақты және
потенциалды), партнерлармен бизнес – орта ... ... және ... ... ... ... фирма шеңберінде және
одан тыс жұмыс жасау.
Отандық турфирмалар қызметін ... ... ... ... ... ... ғана қолданып, маркетингтік
құралдардың жеке дара түрлерімен ... ... ... ... ең жиі қолданатын маркетинг құралдары - әртүрлі коммуникация
құралдары болып табылады.
Туристік фирманың жарнамалық іс әрекеті. Туристік фирма ... ... ... ... мүмкін.
Маркетингтік коммуникация құралдары туристік өнімді нарықта жылжытуға
мүмкіндік береді. Алайда, турфирмалар жарнаманы басқаларынан жиі ... ... кең ... ... ... ... радио
және теледидар болып табылады. Туристік индустриядағы жарнаманың өзіне ... бар. Олар ... ... жарнамадағы ақпараттың неғұрлым шынайы және нақты болуы үшін
жауаптылық;
- дәстүрлі тауарлар сияқты туристік қызметтердің ... ... ... олар ... ... қамтылғандылық
және пропаганда сияқты функцияларының дамуын қажет етеді;
- туристік қызметтер ерекшелігі объектіні неғұрлым кең ... ... ... ... ... ... туристік индустрияда кино,
фотоматериалдар, суреттер жиі қолданылады;
- туристік өнім жарнамасында ерекше сауда ұсынысы болуы керек.
Қазақстанда жоғары ... және ... ... ... ... нарығын қалыптастыру үшін жалғыз жарнаманы ... ... үшін ... ... мен турфирмалар өздері қолданатын
маркетинг құралдарының өрісін кеңейтуі ... ... ... «маркетинг - миксті»
қалыптастырудың мәні зор. Туризмдегі ... - ... - бұл ... ... ... отырып, белгіленген мақсаттарға жетуге бағытталған
тәжірибелік маркетинг құралдары мен шаралар жиынтығын ... Ол ... ... және коммуникациялық саясаттың жиынтығы болып табылады.
Туристік өнім басқа тауарлар мен қызметтер сияқты ... ... ие. Ол ... ... ... ... ... нарықтағы жағдайын талдау үшін ... ... ... ... ... оның ... ... тұсында зерттеу
турфирмаға туристік өнімнің «өмірінің» табысты кезеңін ұлғайтуға мүмкіндік
береді.
«Маркетинг - микс» жүйесінде баға ... ... ие. Өз ... өткізу
кезінде турфирма икемді баға ... ... ... ... ... ... жыл ... байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы,
мезгіл аралық кезеңде сұранысты ынталандыру үшін турфирма ... ... ... қызметтерді қолдана алады. ... ... ... ... ... қалыптастыру және оған нақты баға орнатумен
шектелмейді. Сонымен қатар, бұл ... ... ... ... ... ... стратегиясы оның мақсатты ... ... ... ... ... ... желісін қалыптастыра отырып, турфирма
тұтынушылардың туристік қызметтерді сатып алғанға дейінгі және ... ... ... ... ... етуі ... - микстің» соңғы және маңызды құрамдас ... ... ... ... ... қызметтер нарығында бәсекенің
өсу жағдайында тұтынушылардың сұранысын ынталандыру үшін жарнамамен ... ... ... да ... жеке ... ... жәрмеңкелер және басқа да ұйымдастыру шараларын қолдану қажет
[9].
Туристік қызметтер нарығында өз орнын тауып, онда белсенді ... болу үшін ... ... туристік фирма мүмкіндіктерімен салыстыру
керек. Бірде – бір ірі компания бүкіл нарықты қамти ... ... ... жеке учаскелері – сегмент тұсында қызмет жасайды. Туристік ...... да бір ... ... ие ... ... ... демографиялық сипаттары, табыс деңгейі және т.б. бойынша
жіктеуге болады. Яғни ...... ... сай ... ... ... ... анықтауға
бағытталғын, адрестік жарнаманы жүргізуге ... ... ... ... қарастыру болып табылады.
Фирманың тиімді маркетингтік қызметінің шарты – туристік ... яғни ... ... ... әсер ететін факторларға жүйелік
талдау жүргізу болып табылады. Бұл факторлар әртүрлі болып ... ... ... ... ... біріктіруге болады: экономикалық,
демографиялық, географиялық, ...... ... ... және ... ... құралдары. Жоғарыда аталған факторлар сыртқы
болып келеді және индивидуалды тұтынушының бақылауынан тыс [11].
Туристік қызметтің ... ... ... және ... ... ... ... яғни нарық сегменттерін талдау арқылы фирма
нарықтағы қызметтің алдағы ... ... ... ... ... ... қызметтің нақты жағдайы. Бағаланбалы жағдай фирманың ... ... ... ... ... қорытынды болып табылады.
Бәсекелестер қызметін, турфирманың нарықтағы күшті және ... ... ... ... қызметте қолдану тиімді болып келеді.
Туристік саладағы ... ... тән ... бар. Бұл
ерекшелік коммерциялық жарнаманы үйлестірумен сипатталады, яғни туристік
өнімдер мен ... ... және оны ... ... ... ... ... мемлекетке қызығушылық пен жағымды имиджді
қалыптастыруға бағытталған туризм пропагандасы.
Туристік фирманың ... ... ... ... аталған факторлармен
қатар, туристік тауарлар мен ... ... ... ... етуге бағытталған өткізу жүйесі де маңызды рөл атқарады. Қызметтер
«қорын» ... ... ... ... ... ... ... өткізу жүйелері мен каналдарын талдау, ... ... ... оны ... ... (туроператорлар) және
бөлшек фирмаларға (турагенттер) жіктеу, ... ... ... ... ... іс - ... ... Өткізу жүйесінің
дамуы бір жағынан мамандануға, ал екіншіден интернационализациялауға алып
келеді. Туристік өнімді жылжыту және ... ... бірі – ... ... жалпы фирмаға назар аударуға мүмкіндік беретін халықаралық
жәрмеңкелер мен ... ... ... ... ... кәсіпқойлар мен жалпы қауымға арналған туристік көрмелер;
- белгілі бір критерийлер бойынша ұйымдастырылатын ... ... ... ... ... ... ... түрлі бағыттағы жәрмеңкелік экспозициялар.
1.2 Туристік қызметтің маркетинг стратегияларын қалыптастыру және жүзеге
асыру процесі
Бүгінгі нарықтық экономикада кез келген ... ... ... сыртқы ортаның өзгерістеріне шапшаң бейімделуі бұл компанияның дұрыс
таңдаған ... мен ... ... ... стратегияларын өңдеу бұл компанияның мақсатына жету міндеті
негізіндегі үзіліссіз, циклдық процесс. ... ... ... ... ... ... стратегиялары компанияның қысқа
мерзімдік және ұзақ мерзімдік уақыттағы табысын ... – бұл алға ... ... қол ... және ... жүзеге асыру барысында ... ... ... ... ... балама шешімдер таңдау мәселесімен байланысты
болып келеді. Менеджменттің негізгі құралы дұрыс дайындалған стратегия
болмайынша ... ... ... мен ... ... қол жеткізу мүмкін емес. Стратегиясы жоқ кәсіпорын тиімді
бәсеке күресін жүргізе алмайды: жалпы оның ... ... ... және
ішкі жағдайларға жауап бере алмайды және қалыптасқан мәселелерді тиімді
шешуге де ықпал ете ... ... ... ... ... әрекеттер мен
шешімдер жиынтығы, сол арқылы ұйымның өз мақсатына жетуі үшін басшы арнайы
стратегияны іздестіреді ... ... – бұл ... өз ... жету ... ... ... табылатын іс-әрекеттерінің негізгі жоспары. Екі компанияның бірдей
мақсаты болуы мүмкін, ... ... жету үшін әр ... стратегия
пайдалануы мүмкін, немесе, екі әр түрлі мақсаты бар ... бір ... ... Ф. ... ... ... мүмкіншіліктерінің анализі,
мақсатты таңдау, жоспарды құрастыру мен маркетингтік шараларды ұйымдастыру
және олардың іске асырылуын бақылау ретінде ... ... ... стратегиясының анықтамасы кең болып табылады: ... тек ... бір ... ... емес, маркетингті жоспарлау мен жоспарларды
іске асыру қарастырылады. Тағы бірнеше анықтаманы келтіруге ... ... ... ... ... ... ... бөлшегі қарастырылады, «нарықта қызмет көрсету стратегиясы».
Екінші. Маркетинг стратегиясы іс-әрекеттің кең ... мен ... ... олар маркетингтің белгілі бір ... ... ... ... Маркетинг стратегиясы – мақсатқа жету үшін ... ... және ... ... жиынтығы.
Төртінші. Маркетинг стратегиясы – қысқа мерзімді ... ... ... үшін ... ... жиынтығы [12].
Жоғарыда аталған анықтамаларды біріктіріп, маркетинг стратегиясының
мәнін ашатын келесі ... ... ... ... – бұл ... ... маркетингтік ресурстар жиынтығы мен дағдыларының
үйлесуі, екінші жағынан, ... ... ... тәуекелділіктер
мүмкіндігі.
Анализ көрсеткендей, маркетинг стратегиясы келесі ... ... ... нарық сегменті таңдалуы қажет. Мұнда бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... Бұл ... кеңістікте бөлінуі
керек, ол, ескі, жаңа немесе ұқсас, жергілікті, аймақтық, ұлттық немесе
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... керек және маркетинг
құралдары таңдалуы қажет (өнім, баға, таралу каналдары, ынталандыру, т.б.).
Маркетинг стратегиясы – ... ... ... ... нарықта әрекет ету бағыттарының және сәйкес шешімдерінің жиынтығы.
Бұл бағыттар келесі шараларды қамтиды:
- мақсатты нарықты ... ... ... ... және ... ... ... стратегияны
қалыптастыру;
- фирманы бәсекелестерінен қорғау жолдарын құрастыру;
- таңдалған ... ... ... құқықтық және ақпараттық
қамтамасыз етілу ... ... ... екі ... ... ... Бірінші топ маркетинг
анықтамасынан шығады, яғни, маркетинг бағдарламаларының компоненттерін
басқару жүйесі, бұл жүйе ... тар ... ... ... баға ... ... коммуникация және таралу
каналдары. Бұған 4 Р ... ... ... ... фирманың мақсатты нарыққа қашан және қай
жерде шығу ... ... ... ... ... шығу ... және
мерзімі бойынша стратегиялар екінші топқа кіреді.
Соловьев Б.А. классификациясы ... кез ... ... ... ... ... ... қарастырады: корпоративті,
функционалды, инструменталды [4 - сурет].
|Деңгей ... ... |
|1 ... |1 ... ... көбейту және |
| ... ... |
| ... ... ... жаңа |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... сай |
| | ... |
|2 ... |1 ... ... ... ... ... ... ол үшін ... |
| |2 ... |кешенін таңдау |
| ... | |
| ... ... | |
| ... | |
|3 ... |1 Өнім ... ... ... |
| |2 Баға ... ... ... ... |3 Бөлу ... |мақсатында маркетинг |
| |4 ... ... ... |
| ... ... пайдалану |
4 - cурет. Маркетинг стратегиялары және ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарының бірі – бұл туристік
мекеменің қызметінде жоғары мүмкіндіктегі жоба мен іс ... ... ... ... ...... ... мен
қауіпті азайту. Мұндай мақсат пен міндетке жету дұрыс таңдалған маркетинг
стратегияларын қалыптастыру арқылы жүзеге асады.
Маркетинг стратегиялары – бұл ... ... алға ... жету үшін ... ... ... бағыт беретін және
дұрыс бағыттайтын алдынғы уақытқа, яғни болашаққа арнайы өңделген шаралар
жүйесі. Бұл стратегиялар мақсатты ... ... ... ... ... және мекеменің жалпы даму ... ... ... мекемедегі маркетинг стратегиялары келесі жағдайларға
мүмкіндік береді:
• Маркетингтік қызметті жүзеге асыру барысында қауіп пен белгісіздік
деңгейін азайтуға;
• Таңдап ... ... ... ... ... ... біріктіруді қамтамасыз етуге;
• Маркетинг облысындағы іс ірекеттер мен шешімдерді бақылауға;
• Ұзақ ... ... шешу ... ... ... ... ынталандыруға;
• Туристік мекеменің алға қойған мақсаттарына жетуді көздейтін маркетинг
бағдарламаларын өңдеуге;
• Туристік мекеме қызметкерлерін маркетингтік қызметтің мақсаттары жайлы
ақпарат етуге;
• Маркетингтік қызметтің ... ... мен ... ... ... ... ... стратегиялары туристік
мекеменің нарықтық мүмкіндіктерін ... ... ... талдау
негізінде, мекеменің бәсекелік құндылықтары, күшті және әлсіз ... ... ... ... мүмкіндіктері мен қауіптері негізінде өңделеді.
Маркетинг стратегиясын қалыптастыруда мақсатты нарықты таңдау және
онда туристік ... ... ... роль ... ... ... ... қалыптастыру процесі
бірнеше кезеңнен тұрады:
• Ситуациялық анализ (жағдайды талдау)
• Алға қойған мақсатты анықтау;
• Альтернативті стратегияларды өңдеу;
• Стратегияны ... және ... ... ... ... ... қалыптастыру туристік мекеменің алға қойған
мақсатына қарай негізделеді. Маркетингтік мақсаттар – бұл белгілі бір уақыт
аралығындағы маркетингтік қызметтің ... мен ... ... ... мен көрсеткіштер жүйесі.
Туризмдегі маркетинг мақсаттарын 3 топқа бөліп қарауға ... ... ... ... ... ... ... бір табыс
мөлшеріне ие болу, нарықтың ... бір ... алу, сату ... ... ... ие ... ... тиімділігін көтеру,
жаңа нарық сегментін игеру және т.б.);
2. коммуникациялық мақсаттар (туристік мекеменің имиджін құру және ұстап
тұру, ... мен ... ... ... ... ... ... қарай тұтынушыларға туристік
қызмет көрсету, ... ... ... және ... ... ... ... мекеме
басшылығымен жүзеге асады және оған бірқатар талаптар қойылады:
• нақтылық (алға қойған мақсаттың нақты бағытталуы, белгілі бір функция
мен іс әрекеттерден ... және ... ... ... ... (мақсатқа жету деңгейін бақылауға мүмкіндік беретін сандық
көрсеткіштер);
• уақытқа бағытталуы (ұзақ, орта және ... ... ... және ... мекеменің алға қойған мақсаттарына жетуге бағытталған
іс әрекеттері туристік ... ... ... ... ... ... ... саласында маркетинг стратегияларының 3
тобын бөліп қарауға болады: даму ... ... ... ... ... стратегиялары туристік мекеменің іскерлік белсенділігінің түрін
таңдау арқылы мекеменің басқару ... ... ... ... ... барысында И.Ансофф ұсынған «өнім - нарық» матрицасы
кең қолданылады [5 - ... ... ... ... стратегияларын
таңдауға мүмкіндік береді.
• Нарыққа терең ену стратегиясы - туристік ... ... ... ... яғни танымал өнімімен жұмыс істеу ... Бұл ... ... ... жағдайда немесе нарықтың
өсуі кезінде өте ... ... жаңа ... ... ... ... ... әртүрлі маркетингтік
құралдарды, жарнама құралдарын пайдалану арқылы сату көлемін ұлғайтуға
бағытталған.
• Нарықтың даму стратегиясы – ағымдағы туристік ... ... ... шығу кезінде тиімді болып келеді. Бұл стратегия нарықтың
осы сегменттерінде ену үшін үлкен көлемдегі инвестицияны ... ... ... ... үшін ... бәсекелес күреске ие болады.
• Өнімді дамыту стратегиясы – туристік мекеменің ... ... жаңа және ... ... ... ... ... туристік қызметтер ұсыну арқылы сату ... ... ... ... бұл ... ... өнім ... тұтынушылар үшін маңызды болатын туристік өнімнің атрибуттарын
жақсарту, өнімнің сапа деңгейін көтеру, нарыққа жаңа туристік ... ... ... да ... асады. Бұл стратегия туристік фирма
жаңа өнімді өзінің тұрақты тұтынушыларына ұсынған кезде ... ... ... ... әдістері қолданылады және маркетинг шаралары –
белсенді жарнама, ... ... ... ... ... және ... ... Диверсификация стратегиясы – туристік мекеме қызметінің саласын
кеңейтуді болжайды. Бұл жаңа ... жаңа ... ... ... ... Жалпы бұл стратегия көбінесе туристік ... ... ... емес жаңа ... ... де ... (мысалы, туроператодың қонақ үй құрылысын инвестициялауы).
5 - сурет. Альтернативті даму ... И ... ... ... ... ... сегменттерінің тартымдылық
критерийлерін қолдану арқылы туристік мекеменің шектеулі ... ... ... ... және әр ... бірліктерінің нақты
мүмкіндіктерін болжайды.
Тәжірибеде «Портфельді» стратегияларды өңдеу көбінесе ... Group ... ... ... БКГ) ұсынған «сату көлемінің
өсуі – нарықтағы үлесі» матрицасы негізінде жүзеге асады [6 - сурет]. ... бір ... ... ... туристік мекеменің позициясын
анықтауға, негізгі бәсекелестеріне ... өз ... ... ... ... сату көлемін ... және ... ... ... ... ... ... «жұлдыздар» - көшбасшылықты сақтау;
• «сауынды сиырлар» - жоғары мөлшерде пайда;
... ... - ... және даму;
• «Қуылатын иттер» - нарықтан кету немесе төмен деңгейдегі белсенділік.
«Жұлдыздар» тобындағы ... ... келе ... ... жетекші
орын алады. Мұндағы көзделген мақсат бәсеке жағдайында фирманың ұтымды
жақтарын күшейтуге арналған.
«Сауынды сиырлар» өнімдер тобы ... ... ... ... Фирманың
маркетинг стратегиясы халықтың «есіне түсіру» жарнамасына, кезеңдік баға
жеңілдіктерін қолдануға, өткізу ... ... ... ... ... ... жаңа ... енгізуге бағытталады.
«Жабайы мысықтар» өнімдер тобы нарыққа айтарлықтай әсер етпейді. Бұл
өнімдерге байланысты фирма екі ... ... ... ... ... шығындарын көбейтіп, жаңа өткізу арналарын жедел іздеп тауып,
өнімнің қасиеттерін жақсартып бағасын ... ... ... ... ... ... иттер» өнімдер тобы нарықта айтарлықтай тараса да, өзіне
қажетті тұтынушыларды тарта алмайды және де ... ... ... ... ... өз бәсекелестерінен едәуір артта қалған.
с ... ... ... ... ... ... ... ... ... о ғ а р ы ... м е ... а р ы қ т а ғ ы ү л е с і
6 - ... ... көлемінің өсуі – нарықтағы үлесі» матрицасы [9]
БКГ матрицасы негізінде ... ... ... ... мүмкін:
• Шабуыл стратегиясы – туристік мекеменің нарықты жаулап алу немесе
нарық үлесін кеңейту мақсатындағы белсенді позициясын жобалайды. ... ... ... қолданады:
1. егер нарық үлесі қажетті минимумнан төмен болса немесе бәсекелестердің
әрекеттері нәтижесінде ... ... ... қысқарса;
2. жаңа өнімнің нарыққа тез енуі;
3. өнім ассортиментін кеңейтуді жүзеге асыру кезінде;
• Қорғаныс стратегиясы – туристік мекеменің ... ... ... ... және өз ... үстауға бағытталған.
• Шегіну стратегиясы – бұл стратегия нарық үлесінің қысқаруы және қаржы
операцияларының жойылуы кезінде жүзеге асырылады.
Туристік қызметтер саласында маркетинг ... ... ... ... ... тартымдылығы – мекеменің стратегиялық
жағдайы» матрицасы үлкен мүмкіндік береді [7 – ... Бұл ... ... ... ... ... өндіру мүмкіндіктері, қаржылық
жағдайы, сату тиімділігі, басқару ... т.б.) ... ... ... ... (нарық сыймдылығының өсуі, баға деңгейі, ... т.б.) ... ... ... маркетингтік шешімдер
қабылдауға мүмкіндік береді.
|Стратегиялық жағдайы ... ... ... ... ... | | | ... ... |Инвистициялау |Сақтау ... ... ... ... ... ... ... ... |
7 - ... McKinsey ... ... ... – мекеменің стратегиялық
жағдайы» матрицасы [9]
Берілген матрица үш негізгі стратегиялық бағытты анықтауға мүмкіндік
береді:
- ... келу ... ... ... ... ... сақтау);
- деинвистициялау стратегиясы (кету).
Бәсекелестік стратегияларының негізгі мақсаты – нарықта ... ... ... ... ету. Бұл ... ... ... бір үлесін (сегментін) ұстап тұруға немесе нарық
үлесінің өсуіне мүмкіндік береді.
Мекеменің ... ... ... және соған сәйкес маркетинг
стратегияларын қалыптастыруға төмендегілер негіз болады:
... ... ... Бәсекелес күштердің моделі;
• Бәсекелестік құндылықтар матрицасы.
М.Портердің жалпы бәсекелестер матрицасы нарықтағы мекеменің
бәсекелестік құндылықтарын ... және 3 ... ... [8 – ... Өнім ... ... - ... жандануына, тұтынушылар
ескерген құндылықтарға мән ... ... ... ... ... ... ... бағытталған;
• Баға көшбасшылығы стратегиясы – туристік өнімді қалыптастыруға кететін
туристік мекеме шығындарын азайту мүмкіндіктеріне негізделеді;
• Шағын деңгейдегі көшбасшылық стратегиясы – ... ... ... ... тұтынушылар сегментінде өнім немесе баға ... - ... ... ... ... матрицасы [9]
Бәсекелестік құндылықтар матрицасы – стратегия мекеменің нарықтағы
жағдайына ... ... ... ... ... ... ізбасарлары, тікелей бәсекелестіктен қашатын мекемелер).
Туристік мекемелер нарықта белгілі бір жағдайға ие ... ... ... ... белсенді және белсенді емес
стратегияларды ... ... ... ... алу ... - нарық көшбасшысының инновациялық
технологияларды, жаңа ... ... ... сату ... ... ... тәсілі бойынша нарықтағы үлесін өсіруге
тырысуы;
• «Нарықты кеңейту» стратегиясы – жаңа ... және ... ... ... ... қорғау» стратегиясы – ... ... ... ... және одан ... әрекеттер жиынтығы;
• «Фронтальды шабуыл» стратегиясы – бәсекелестік құндылықтарға ие болу
үшін нарық ... ... ... ... шешім абылдау
(өнім,бағалық құндылықтар);
• «Флангті шабуыл» стратегиясы – ... ... кез ... ... ... ... стратегиясы – көшбасшының алдында оның әлсіз жақтарын ескере
отырып, бәсекелестік құндылықтарға ие болу және ... ... ... ... ... негізгі мақсаты – туристік фирманың тиімді
және табысты жұмыс істеуіне жағдайлар жасау. Бұл дегеніміз қауіпті ... ... ... даму ... шоғырландыру. Ол үшін
жоспарлау процесін жүргізеді. Турфирманың маркетинг стратегиялары – ... ... ... ... жету үшін ... ... ... қызметтер саласындағы маркетинг кешенінің стратегияларын
қалыптастыру:
1. Өнім стратегиясын қалыптастыру. Фирманың нарықта тиімді ... ... ... ... өнім ... ... ... Өйткені маркетинг
кешенінің негізгі элементі туристік өнім болып табылады. Ал ... ... және ... ... ... ... ... стартегиясы бұл нарықта табысты жұмыс ... үшін ... ... ... ... Өнім стратегиясы мынадай
міндеттерді шешуге арналған:
1) Ұсынылатын өнімдердің ... ... ... жаңа ... ... ... ... құрылымына үнемі анализ жасап тұру
керек, яғни қандай өнім өзінің өмір сүру циклінің қай стадиясында тұрғанын
анықтау керек. Әдетте ... ... ... ... ... ... – мекемеге негізгі табыс әкелетін және өсу стадиясында болатын
өнімдер
• Бірқалыпты ұстап тұратын өнімдер тобы – ... ... ... ... ... ... есею стадиясында болады.
• Стартегиялық – келешекте мекеменің табысын қамтамасыз ететін өнімдер,
яғни ... ... ... ... – негізгі өнімдерді сатуды ынталандыратын өнімдер, олар өсу
және есею ... ... өнім ... әсерлі болу үшін жаңа өнімдерді нарыққа
енгізуді жоспарлы түрде жүргізу керек. Оның мақсаты бәсекелес фирмалардың
өнімдерімен ... ... ... Баға ... ... Баға ... кешенінің маңызды
элементі. Өйткені баға арқылы фирма табысты жұмыс ... ... ... ... ... өнімнің нарықта ұзақ болуына әсер етеді. Нарықтың
жағдайын ескере отырып фирма өзіне де және ... да ... ... ... Ол үшін ... баға стратегиясын қалыптастырады. ... ... ... ... кезеңдерден тұрады:
1) Мекемеге әсер ететін бағаны көтеретін сыртқы ... ... ... ... қалыптасуы;
3) Баға қалыптасуының әдістерін таңдау;
4) Мекеменің баға стратегиясын анықтау;
Мекемеге әсер ... ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың қатынастары;
• Бәсекелес бағаның динамикасы мен деңгейі;
• Бүкіл экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ... да
мемлекеттік реттеу;
• Тұтынушылар
Бағаны белгілеу көбінесе туристік фирманың ... ... ... ... ... ... ... максимилизациялау;
• Нарықта өз позициясын ұстау;
• Нарықтағы көшбасшылық.
Баға ... ... ... ... ... ... Бәсекелестер деңгейіне бағыттау;
3) Сұранысқа бағыттау.
Баға стартегиясы бұл туристік өнімдердің алғашқы ... ... ... ... ... ... келетіндей өзгертудің
мүмкіндіктерін таңдау.
3.Өнімді өткізу стратегиясын қалыптастыру. Маркетинг талаптары ... ... ... оған баға ... ғана ... ... ... өнімдерді туристерге жеткізе білу қажет.
Өнімді өткізу стратегиясын қалыптастыру мынадай кезеңдерден тұрады:
1. Өнімді өткізу желісін ұйымдастыруға әсерін тигізетін сыртқы және ... ... ... ... ... ... ... Өнімді өткізудің арналарын таңдау және оны басқару әдіс терін табу.
Өнімді өткізудің арналары – бұл ... ... ... ... сатуды ұйымдастырудың әдістері.
Туристік мекеме өзінің тур өнімдерін тікелей ... ... ... ... ... ... кешенінің
элементтері:
• Жеке сату (тікелей маркетинг)
• Өнімнің өтуін ынталандыру
• Насихат
• Жарнама
Жеке сату – фирманың өкілдері потенциалды тұтынушылармен өзінің ... үшін ... ... өтуін ынталандыру – бұл өнімді өткізу үшін қысқа мерзімде болатын
шаралар.
Насихаттау – бұл ... ... ... – бұл ... өнім ... ... тұтынушыларға жеткізу
үшін, өнімге олардың сұранысын ... ... ... ... үшін ... ... ... [28].
Стратегияны таңдау және бағалау. Туристік мекеменің басшылығымен
жүзеге асатын маркетинг ... ... ... ... ... ... ... Туристік фирманың алға қойған мақсаты;
• Альтернативті стратегиялардың құндылықтары мен ... ... ... ... ... бәсекелік құндылықтары, бәсекелестерге қарағанда фирманың
нарықтағы жағдайының бағасы, фирманың күшті және әлсіз жақтары;
• Мекеменің қаржылық ... ... ... ... ... ... таңдау барысында уақыт
факторы міндетті түрде ескеріледі.
Маркетинг бағдарламасын жасау. Маркетинг стратегиялары туристік фирма
қызметінің глобальды бағыттарын ... және ... ... жоспарлауды талап етеді. Бұл кезеңде туристік фирма маркетинг
бюджеті негізінде өзінің қаржылық ресурстарын тиімді ... ... алға ... ... ... ... ... элементтерін
бір жүйеге біріктіріп бағыттау процестерін жүзеге асырады. Фирма ... ... ... ... мүмкін. Ол жоғары басшылықтан
бастап төменгі салаларға дейін арналған бағдарлама болуы мүмкін. Маркетинг
бағдарламалары ... ... ... ... (1-2) жыл, орта ... (2-5
жыл), және ұзақ мерзімді болуы мүмкін [14].
2 - тарау. Қазақстан Республикасында туристік қызметтер ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы
мен даму тенденциясы
Тәуелсіздік алған Қазақстанда 1991 жылдан бері туризм саласы дамудың
жаңа сатысына көшті. 1992 ... ... ... ... ... Заң күшіне енді. 1993 жылы туризм саласының ... ... ... қадамдарының бірі - Қазақстанның
Бүкіләлемдік туризм ұйымына мүше ... Осы жылы ... ... ... ... ... ... Ал, 1997 жылы Қазақстан
Республикасының Ұлы Жібек жолының тарихи орталықтарын ... ... ... мемлекеттердің мәдени мұралар сабақтастығын дамыту тұжырымдамасы мен
2030 жылға ... ... ... стратегиясы жасалды. 2001 жылдың 13
маусымында ... ... ... ... туралы” заң
қабылданды. Онда республикадағы туристік ... ... ... кезектегі
шаралары, туристік қызметті лицензиялау тағы басқа мәселелер ... 2002 жылы ... 430 ... ... ... мен әртүрлі
бюролар жұмыс істеді. Оларда 6 мың ... оның ... 1500 ... ... ... ... көрсетті. Қазақстанның туристік
фирмалары дүние жүзінің 80-ге жуық елімен ... ... ... ... ... және 5 облыс орталығындағы ірі фирмалар Үндістанға, Түркияға,
Біріккен Араб Әмірліктеріне, ... ... ... ... тағы да басқа елдерге чартерлік әуе рейстерін жасады.
Қазақстанда туризмнің барлық түрлері ... ... ... ... ... және т.б.) дами ... Бұл үшін
Қазақстан аумағы бойынша 700-ден астам саяхаттық маршруттар белгіленген.
Оларға Қазақстанда жиынтық ... 33 мың ... 372 ... ... ... ... ... Мысалы, Алматы қаласында қонақтарға “Алатау”,
“Қазақстан”, “Достық”, “Есік”, “Отырар”, “Астана”, “Анкара”, “Hyatt ... ... тағы да ... ... ... сервистік қызмет көрсетті.
Ал, Елордамыз Астанада 30 туристік ... және 25 ... үй ... ... ... ... ... Астана”,
“Турист”, “Есіл”, “Жібек жолы”, “Алтын дала” және тағы басқа орналастыру
орындары ... ... ... ... ... ... ... болсақ, туризм мамандары бүгінгі күні Туризм және ... ... ... ... және әлем ... ... ... Қазақ Ұлттық Университетінде, “Тұран”
университеті сияқты жоғарғы оқу орындарында дайындалады.
2006 жылы Туризмді ... ... ... ... ... ... Елбасы бекіткен бұл бағдарламаның негізгі мақсаты ... ... ... ... және ... ... қанағаттандыру үшін кең мүмкіндікті қамтамсыз ететін заманауи,
тиімділігі жоғары және бәсекеге қабілетті кешен құру. Бағдарлама сондай-ақ,
тартымды туристік нысан ретінде ... ... ... ... жоба ... және оның ... әлемдік стандарттарға сәйкес
қамтамсыз етуге бағытталған. ... ... ... 2 ... бойынша
іске асырылады. Бірінші кезең 2007-2009 жылдары, ... ... ... қамтиды. Оның алға қойған мақсаты – Қазақстанды Орталық Азия
аумағының туризм ... ... ... ... 2011 жылы ... ... 4,5 ... ал, сырттан келетін туристер қатары 9,5 ... деп ... 2007 ... 2011 ... қоса ... ... кезеңде
сырттан келушілер туризмінен бюджетке түсетін ... 603250 млн. ... ... ... ... ... Қазақстанды
тамашалауға келетін туристер санының 5,3 млн-ға жеткенін көрсетіп отыр. ... ... ... қызметтердің құны бүгінде 53 ... ... күні ... Республикасы Бүкіләлемдік туристік ұйыммен қарым-
қатынас арқылы және өзге жеке бастамалар ... ... ... туристік ұйым – Біріккен Ұлттар Ұйымының туризмді ... ... ... ... ... ... ... ұйыммен тығыз
байланыста жұмыс істеуде. Оған мысал ретінде ... ... ... ... ... ... ұйымның Еуропалық комиссиясының 45-
мәжілісінің өткенін айтуға болады. Бұл жиынға Еуропаның 42 ... ... ... ... Біз алдағы уақытта да Бүкіләлемдік туристік
ұйыммен байланыс жасайтын боламыз. Өйткені, бұл ... үшін өте ... ... ... халықаралық ұйымға 1993 жылдан бері мүше болып
келеді, 2000 ... бері оның ... ... ... барлық халықаралық
шараларға, Берлин, Мәскеу, Лондон, Мадрид қалаларында ... ... ... Осы ... ... ... ұйымдардың
шетелдерде өткізілген көрмелерге Қазақстан туралы танымдық дүниелерді
апарып, насихат ... ... ... атап ... жөн. ... жылы туристік ұйымдарымыздың қызметін әлемнің 60-қа жуық елдерінің
туристері ... Бұл ... әлем ... ... жатқанын көрсетеді. Енді келесі жылы біздің ел Қытайдың Шанхай
қаласында өтетін «WTF», ... Сеул ... ... ... ... ... ... Токио қаласында өтетін ... атты ... Ал, ... ... ... мұндай көрмелер 2001 жылдан бері
өткізіліп келеді. Сол жылы ... ... рет ... ... ... Астанада мұндай көрмелер 2004 жылдан бері өткізіле
бастады. Сол ... ... ...... атты ... ... еді. Биыл аталмыш көрме Астанада тағы та ... Бұл ... ... біз тағы ... ... ... өткізуді
жоспарлап отырмыз. Мәселен, біздің еліміз Макао мен ... ... ... ... ... кезінде Қазақстан аталмыш
ұйымның атқарушы кеңесіне мүше болуға өтініш жасаған еді, егер ... ... мүше ... қабылдансақ, бұл еліміздің туризмдегі имиджін
арттыруға мүмкіндік береді. Тағы бір атап өтетін нәрсе, осы жиында біз 2009
жылы ... ... ... Бас Ассамблеясы мәжілісін Астанада
өткізуге де өтініш білдірдік. Бұл ... бәрі ... ... ... ... Корольдігіне жасаған ресми сапарында жасала бастады.
Сол ... ... ... Мадрид қаласындағы ЮНВТО-ның штаб-пәтеріне
арнайы барып, аталмыш ұйымның ... ... ... болатын. Жалпы
айтқанда, қазіргі таңда Бүкіләлемдік туристік ұйымның біздің елге деген
сенімі зор. Өйткені, ... ... ... бар, халықтар арасында
достық пен ынтымақтастық қалыптасқан, одан кейін туристерді ... ... бар. ... бәрі еліміздің саяси имиджін қалыптастыруға
өз септігін тигізуде. Саяси имидж дегеннен шығады, қазір еліміз ... ... ... бас ... ... айналған. Мәселен,
Азиядағы ынтымақтастық және өзара сенім шаралары ... ... ... ... ... ... ... және дәстүрлі
діндер лидерлерінің съезі, Еуразиялық медиа-форумның мәжілістері, бәрі-бәрі
біздің елде өтеді. Бұл шаралар Қазақстанның ... ... ... ... ... ... кез ... елдің туризмдегі имиджін қалыптастыруға
ақпараттық технологиялардың әсері көп. Біз еліміздің туризмін ... ... ... ... ... жөнінде стратегия жасағанда, ең
әуелі осы ... баса ... ... Қазір өзіңізге белгілі,
коммерциялық фирмалардың шетел тұтынушыларына жарнама жасау мүмкіндігі ... ... ... және ... ... ... елімізге ең көп
туристер келетін Батыс елдеріне насихаттау мақсатында жұмыс ... ... ... Қазақстан жөнінде ВВС, СNN, Euro News ... ... Онда ... ... ... Осы ... ... біз тағы Туризм және ... ... ... ... жоспарлап отырмыз. Бұдан басқа
министрлік елімізді ... ... ... ... баспасөз турын
ұйымдастыруды қолға алып жатыр. Жақында Туризм және спорт министрлігі мен
Бүкіләлемдік туристік ұйымның мұрындық ... ... ... рет ... to ... атты ... туры болып өтті. Мұндай шараны біз әдейі
өткізіп отырмыз. Өйткені, қазір әлемнің көптеген ... ... шара ... ... ... ... ... Бұл жолы біздің елге ... ... «The ... атты ... ... бірге Германия,
Испания, Италия, Португалия, Нидерланды мен ... ... ... ... жөніндегі агенттіктің былтырғы мәліметтеріне қарағанда,
елімізге туризм саласынан 30 млрд.-тан астам теңге ... ... ... ... ... туризм қызметінен түскен табыс 6,5 млрд. теңгені
құрады. Ал, ... ... ... 6 ... өткен жылдың осы мерзімімен
салыстырғанда сыртқы туризм екі есеге өссе, ішкі туризм 2,8 %-ға ... ... ... да туризмнен түсетін табысты арттыра беретін боламыз. Бұл
жұмыстар ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін болады, ал бәсекеге қабілетті туризм ... біз ... ... ... ... ... Егер туризм индустриясы қарқынды дамыса –
онда туризм инфрақұрылымы да ... ... ... ... ... Қазір елімізге орташа есеппен алғанда жыл ... 4 млн. ... ... ... өзі үлкен көрсеткіш.
2008 жылғы Қазақстан Республикасында туристік қызметтен түскен ... млрд ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке 211
млрд теңге түсті [24].
Бүгінгі таңда туризмнің өзекті мәселелердің бірі бүкіл әлемге ашық және
туристер үшін ... ... ... инфрақұрылымы мен туристік
потенциалы бар мемлекет ретінде туристік беделін қалыптастыру ... ... ... біздің еліміз Ұлы Жібек жолының орталығы,
Қытай мен ... ... ... ... ... ... бағыт ретінде аз танымал болып келді.
Туристік қызмет көрсетулердің ... ... ... ұйымдар
болып табылады, оларды туристік қызметті жүзеге асыру құқығына ... 846 ... ұйым мен 30 жеке ... ұсынады (2007 жылғы мәлімет
бойынша). Әрекет етуші туристік фирмалар мен ... үй ... ... ... ... ... (605), ... Қазақстан
(124), Қарағанды (122), Алматы (71) облыстарында және Астана қаласында ... ... ... қызмет көрсетулер нарығында 3,2 мыңға
жуық адам, 1,5 мың ... гид пен ... ... істейді. Туристік
нарықтың барлық ұйымдарының 98,3% шағын кәсіпорындар ... ... 50 ... ... ... 250 адамнан аспайтын персоналы бар орташа
кәсіпорындар 1,3%, ал ... 0,4% ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпорындар құрайды, олар әлем
елдерінің көбінде инновацияларға негізделген ... ... ... ... ... ... туристік ұйымдары әлемнің жетпіс
елімен ... ... ... ... ... ... деректеріне қарағанда 2008
жылы Қазақстанда туризм саласында 443,4 мың адам еңбек еткен, бұл ... ... 17,8 ... ... ... ... ... туристік нарықта шетелдер
қатысатын 37 туристік ұйым қызметін жүзеге асырады.
Тұтастай алғанда, 2008 жылы республика ... ... ... ... 16,8 ... ... 30553,4 млн теңгені құрады,
сонымен қатар бюджетке 6526,5 млн ... ... бұл 2007 ... 37,6 ... ... ... қызметтердің жалпы көлемі де
43,3 пайызға артып, 24516,8 млн теңгені ... ... ... ... ... ... деректері
бойынша резидент еместерге Қазақстанның қызмет көрсетулер көлемі 2008 жылы
684,5 млн АҚШ ... ... ... ... ... алған
қызмет көрсетулер көлемі 667,1 млн АҚШ долларын құрады. 2008 жылы елдің ІЖӨ
ге туризмнің салымы 1,3 пайызды ... ... ... ... ... туристердің 58,4
пайызын біздің елде іскерлік және кәсіби мақсаттармен келгенін көрсетті.
Елімізде дем алу ... 12017 ... (30,1%), ... мен ... ... 10,2 пайыз, коммерциялық мақсатпен 1,2 пайыз турист келген
[1 - кесте].
1 - кесте
Облыстар тұрғысынан туризм ... ... ... ... ... [46]
| ... ... ... ... көрсетілген келушілер |
| ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... |шығушылар | ... |1817402 |304664 |217961 |1294777 ... | | | | ... |58529 |1377 |480 |56672 ... |63733 |9222 |4765 |49746 ... |152593 |971 |32080 |119542 ... |91883 |30963 |5122 |55798 ... ... |168320 |8434 |3200 |156686 ... |40101 |2204 |4416 |33481 ... ... |36498 |6333 |7905 |22260 ... |161477 |14387 |14164 |132926 ... |39148 |4482 |2424 |32242 ... |15141 |2020 |746 |12375 ... |59050 |8203 |2487 |48360 ... |60353 |2626 |2900 |54827 ... ... |6237 |8911 |38695 ... Қазақстан |55020 |4172 |1217 |49631 ... қ. |251432 |31900 |31783 |187749 ... қ. |510281 |171133 |95361 |243787 ... ... ... ... комитеті Шекара қызметінің
және Қазақстан ... ... ... ... ... ... туризмі көлемінің 2007 жылғы 4291 мың туристен 2008 жылы
4365 мың ... ... ... арту ... байқалады. Ішкі туризм бойынша
көрсеткіштер 2007 жылғы 2793,8 мың туристен 2008 жылғы 3280 мың ... ... (3 - ... ... қатар, Қазақстан Республикасы Статистика
агенттігінің 2000 жылдан бастап 2007 жылды қоса алғандағы деректерін талдау
сырттан келушілер ... ... 2000 ... 60 ... 2007 жылы ... ... ... көрсетеді.
Астана, Алматы қалаларында, Атырау, Қарағанды және Ақтөбе облыстарында
сырттан келушілер туризмінің ... кең ... ... бұл ... ... басым. Көрсетілген қалаларда, сондай-ақ Алматы, Қарағанды,
Солтүстік Қазақстан және ... ... ... ... сыртқа
шығушылар туризмі дамыған.
Ішкі туризмнің барынша дамуы Астана, Алматы қалаларында, Шығыс
Қазақстан, ... ... және ... облыстарында байқалады.
Тұтастай алғанда, республика бойынша туризмнің барлық түрлерінен
барынша көп ... ... ... ... ... ... Алматы, Атырау және Ақтөбе облыстарында қызмет көрсетілген. Бұл
өңірлердегі туристердің сапар ... ... ... және кәсіби
мақсат, бос уақыт, рекреация және ... ... ... ... ... ... шығушылар туризмінің көлемі артуда. Егер 2000 жылы
туристік ... ... 67360 ... ... ал 2008 жылдың
қорытындылары ... ... ... Республикасы азаматтарының саны
5242634 туристті құрады. Алыс шетел мемлекеттерінің ішінде Түркия 63,1 мың
адам (30%), Қытай 48,6 мың адам (23,1%), ... Араб ... 23,8 ... (11,3%), ... ... арасында барынша танымал болып табылады.
Салыстырмалы түрде, елден шығушылар және елге кірушілер туризмінің өзгеруін
2 - ... ... ... .
2 - ... ... индустриясының даму тенденциялары [25]
|Жылы |2007 жылмен |Шығу ... ... ... |
| ... ... ... |туризм |қызметтердің жалпы |
| |келушілердің | | | ... |
| ... ... | | | | |
| |11,6% |22,8% |7,8 5% |6,6% |37,9% ... | | | | | |
| |22,9% |22,8% |24,1 % |21,2% |34,7% ... | | | | | ... ... 2006 ... ... 2007 жылдың бірінші
ширегінде келушілер пайызы үлкейді.
Сыртқа шығушылар туризмде бос уақыт, рекреация және демалыс ... шығу ... ... ... ... шығу ... ... турлар (29%), іскерлік және кәсіби (18,7%) болып табылады. 9 - ... ... ... 2007 ... ... ... ... динамикасы
көрсетілген.
9 - сурет . Қазақстан Республикасындағы туризм дамуының үрдісі [25]
Елде әр түрлі туристік қызмет көрсетулерде ... және ... ... ... кең ... ... ... заманғы тиімділігі жоғары және бәсекеге қабілетті туристік
кешеннің жұмыс істеуі үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін стандарттар әзірленіп, қабылданды. Қазақстан
Республикасында туризмнің материалдық ... ... ... ... үшін ... айқындалды.
Туризмді дамыту көлік инфрақұрылымын дамытумен тікелей байланысты.
2001 жылдың 17-18 қазанында ... ... ... 21 ... Қытай, Монғолстан мемлекеттері үшін тұрақты даму құралы» атты
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... туризмнің дамуының анализін жасау, ... ... ... туризмнің зиянды факторларын минимумға
түсіру. Семинарға ТМД, Қытай, Монғолстан, Австрия, Ұлыбритания, Испания,
Швейцария, Чили мен ... 200 ... ... Семинар нәтижелері 2002
жылғы Квебекте өткен халықаралық Экотуризм саммитінде талқыланды.
Дүниежүзілік туристік ұйымының мүше елдер ... ... ...... туристік беделін қалыптастыру. Еліміздің
туристік өнімін әлем нарығына жылжыту ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді Дүниежүзілік
туристік ұйымның Интернет – сайтына ... ... ... ... ... ... қолдауымен 2002 жылдың 24-30
сәуір аралығында Қазақстанға алғашқы рет ақпараттық тур ұйымдастырылды.
Турға ... ... ... ... Испания, Канада, Нидерланды,
Франция, Оңтүстік Корея топ журналистері қатысып, Қазақстанның туристік
мүмкіндіктері мен олардың ... ... ... ... берілді.
2006 жылы Қазақстанның туристік орталықтарына екінші пресс-трип өткізді.
Орналастыру орындары. Қазақстан Республикасы ... ... ... 2007 жылы ... ... ... ... объект болды, оның ішінде: 273 мейманхана, 7 кемпинг, 36
санаторий, 15 ... 12 ... 5 ... ... 4 пансионат, 29 демалыс аймағы, 27 ... ... ... ... 35 ... ... 4 тау ... базасы, 13 қонақ үй, 9
аңшылық үй, 1 балалар мен жасөспірімдер ... ... 7 ... 6 ... 2 ... 1 ... ... мемлекеттік кәсіпорын және
басқалары (клубтар, қолөнершілер қалашықтары) - 5.
2007 жылғы қолданыстағы 385 қонақ үй мен басқа да ... ... жеке ... нысанында, 22-сі мемлекет меншігінде және 23-і басқа
мемлекеттердің меншігінде болды.
Елде үш, ... және бес ... 78 ... үй ... ... ... ... басқа санаттарға жатады [39].
Республика бойынша туристерді орналастыру объектілерін пайдаланудан
түскен кіріс 2007 жылы 21156 млн. ... ... ... ... қызмет көлемі 17737,5 млн. теңге, оның ішінде – мейрамханалары
бар қонақ үйлер – 15927,0 млн. ... ... ... үйлер – 1533,3
млн. теңге, жастар жатақханалары мен ... ... ... – 57,7 ... ... мотельдер, автофургондар мен автотіркемелерді қоюға
арналған тұрақтарда ... ... қоса ... – 0,7 млн. ... ... ... – 218,8 млн. теңгені құраған (6-қосымша).
Мамандандырылған орналастыру ... 106 ... ... 2007 жылы емдеу-сауықтыру ... ... мың адам ... 13 демалыс базасы мен үйінде, пансионаттарда
32686 адам демалған. Неғұрлым танымал емдеу орындарына «Сарыағаш» ... ... ... «Мойылды», «Баянауыл» (Павлодар облысы),
«Жаңақорған» (Қызылорда облысы), Щучье-Бурабай аймағы ... ... ... ... және ... жатады.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректері бойынша 2007
жылы туризм объектілерінің негізгі жаңа құралдарына 29591,8 млн. ... жылы 37895,2 млн. ... 2005 жылы 33994,3 млн. ... ... Бұл ... ... инвестиция тартудың оң үрдістеріне куә
болады, алайда қабылданып отырған шаралар ... ... ... ... инвестициялауды ынталандыруға анық жеткіліксіз. Талдау
көрсеткеніндей, елдің инфрақұрылымын дамытуға салынған инвестициялардың
жалпы сомасынан туристік ... ... ... ... 2006 жылы тек
139 млн. теңге, 2007 жылы 242 млн. теңге және 2008 жылы 48,3 млн. ... ... ... ... ... және ... ... арғы жағынан келген туристер сапары іскерлік мақсатта болатынын
(іскерлік туризм) және олар ... әрі ... ... толық жиынтығын
ұсынатын қонақ үйлерге тоқтағанды жөн санайтынын ... ... ... – ірі ... халықаралық деңгейдегі қонақ үйлер желісінің
одан әрі дамуы дәл осы іскерлік туризмге ... ... ... ... ... ... ... мен базаларын қоса
алғанда, орналастыру объектілерінің материалдық ... ... ... моральдық және физикалық тұрғыдан тозудың
жоғары шегіне ... ... [3 - ... - ... ... орналастыру құралдары [25]
|Жылы |ҚР орналастыру |Орналастыру |Бір ... |
| ... ... ... |
| | ... | ... |465 |18838 ... |43045 орын ... |414 |16995 ... |39100 орын |
|1 кв | | | ... құраладры. Халықаралық туризмді дамытуға ықпал етуші негізгі
факторлардың бірі ... ... ... ... Қазіргі
уақытта республикаға алыс шетелдің алты авиакомпаниясы («KLM», «Lufthansa»,
«British Airlinees», «Asiana Air Arabia», «China South ... ... ... ұшып ... ... ... «Эйр ... Германия, Қытай, Оңтүстік Корея, Тайланд, Ұлыбритания, Үндістан,
БАӘ, Нидерландыға тұрақты рейстер жасайды.
Қазіргі уақытта Қазақстанның халықаралық ... қол ... ... ... ... ... Атырау, Қарағанды, Қостанай,
Павлодар, Петропавл, Семей, Тараз, Орал, Өскемен, Шымкент қалаларында бар.
Статистикалық деректерге ... 2008 жылы әуе ... ... 248578 ... (57,1 ... пайдаланған.
Сапарлардың басым көпшілігінің әуе көлігін ... ... ... ... жаңарту, жолаушыларды әуе көлігімен
тасымалдау географиясын кеңейту, ... ... ... ... ... баға мен тариф саясатын айқындау, қызмет көрсету сапасын арттыру
қажет.
Соңғы жылдары темір жол ... ... ... ... ... ... ... жол жүру құралына айналды.
Статистика деректері бойынша, 2008 жылы темір жол көлігін 87615 ... ... ... ... ... ... ... жасақталған 132 бағдар жолаушылар
поезы жүріп өтеді. Оның ішінде қала ... ... 69 ... ... ... – 49, ... қатынаста – 11, халықаралық
қатынаста – 3 поезд ... ... ... ... ... ... ТМД ... жасақталған 17 жолаушылар поезы бағдары өтеді.
Жолаушыларға темір жол ... ... ... ... ... ... бірқатар іс-шаралар көзделген: Қазақстан Республикасы
аумағында да, сондай-ақ Ресей Федерациясының ... да ... ... үшін ланч-бокстар құрудың технологиялық процесінің
жобасы қарастырылуда, «ЖВ ... «РИЦ ... ... ... үшін ... ... ... буклет шығару
бағдарламасының жобасы әзірленді.
Сонымен қатар ... ... ... ... қызмет көрсету деңгейі халықаралық стандартқа ... ... ... ... тозуы және біршама бөлігінің ұзақ уақыт
пайдаланылуы, оларды ауыстыру немесе қайта ... ... ... ... ... оларды субсидиялаудың мемлекеттік
бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылатындығымен түсіндіріледі.
Ұлттық турөнімнің маркетингін және ... ... ету ... ... ... туристік көрмелерге белсенді қатысып келеді
және осындай іс шаралардың республикада жыл сайын өткізілуін ұйымдастырады.
Елді әлемдік ... ... ... ... ... тартымды имиджін қалыптастыру жөніндегі іс-шараларды одан
әрі жүзеге асыру ... ... ... ... барынша қабілетті
елу елдің қатарына кіру стратегиясын іске асыру және ... ... ... алға ... ... ... ... қабылдау қажет:
• Туризмнің экономикалық көрсеткіштері өсімін қамтамасыз ... ... ... және оны кең ауқымды мемлекеттік қолдауды
жүзеге асыру;
• Халықаралық маңызы бар «белсенді» ... ... ... және ... асыру;
• Көлік инфрақұрылымын және туристік қызмет көрсетулер нарығын ... ... ... ... мен ... қатысу арқылы елдің
туризм саласындағы жаһандық экономикаға енуі;
Қазақстан халықаралық нарыққа жылжу мақсатында ... ... ... ... оны ... ... ... етуі қажет. Жарнамаға өзін-өзі
кірістіру мақсатында Қазақстанның өзіндік таңба ... ... ... ... 10 - ... ... ... мағына, Қазақстан әлемдердің
тоғысында Еуразия орталығында орналасқан дегенді білдіреді.
10 - сурет - ... жеке ... ... ... ... ... қорытындылап, Қазақстан туристік
өнімі ... ... ... ... ... ... адам ... кадрлар мен келушілер
ағымына, Қазақстан беделіне байланысты. Табиғи-мәдени ... ... ... ... ... елімізде төменгі деңгейде дамыған.
2.2. Алматы қаласындағы турфирмалардың негізгі ... ... ... ірі ... ... ... астанамыз Алматы қаласының
туристік саласында қызмет көрсететін туристік мекемелерді (фирмалар,
агенттіктер) ...... ... ... ... ... ... туристік өнімді және қызметті тарататын ... ... ... ... ... ... орталық ретінде статусы
көтерілуде. Қалада көптеген саммиттер, халық ... ... ... ... көрмелер өтіп ... ... ... ... біз ... қызметтер саласын да дамытып
отырмыз.
Қазіргі ... ... ... мен ... қызмет көрсету
көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... орында. 4 -
кестеде Алматы қаласында орналасқан туристік мекемелердің 2003-2008 жж
аралығында өсу ... ... - ... ... ... 2003-2008 жж туристік мекеме саны [25]
|Жылы |2003 ... ... ұшу (екі ... да), ... рейс |65,1 ... ... үйде тұру, тамақтандыруды есептегенде |12,3 |
| ... ас) | ... ... ... және ... ас) |4,5 ... |Трансферт: | |
| ... ... үйге ... және ... |4,2 |
| ... жағасына дейін және керісінше |5,4 ... ... ... |4,2 ... ... ... |0,5 ... ... |3,8 |
| ... өзіндік құны, барлығы |100 ... ... ... бағытталған «Нур-ай»
турагенттігінің жылжыту құралдары:
- компьютер дисплейі, Интернет, плакаттар мен брошюралар;
- ... мен ... ... ... ... ету;
- басқа бизнес салаларымен бірігіп ортақ жылжыту компанияларын
ұйымдастыру;
- компания (фирма) қызметкерлері үшін ...... ... ... ... ... ... көрсетілетін саяхаттар.
«Нур-ай» турагенттігі жарнама қызметін жүргізуде өз резервін ... ... ... ... үшін ... ... халық бөлігін анықтап, ... ... салу ... ... керек – газет, журнал, радио, теледидар.
Жарнама агенттігінің рейтингісін анықтаған соң ғана оның ... ... ... акцияның ең тиімдісін таңдау керек. Туризмде
жарнаманың шығу уақытын, маусымдық факторын және мерекелердің жақындығын
ескеру өте маңызды ... ... ... өз ... жарнаманың келесідей түрлерін
қолданады: ақпарат құралдарындағы жарнама, баспа құралдарындағы жарнама,
фирмалық ... ... мен ... ... ... ... туристік агенттіктермен келісім
жасасуы оларды жарнамалық материалдармен қамтумен үйлеседі. Бірақ шетелдік
ақпарат ... ... ... тым ... болғандықтан, бұл шара іске
аспайды. Әрине болашақта бұл жайды қолға алу көзделіп ... ... ... ... рөлі зор. ... жылы мезгілде демалуға құмар, сондықтан ... ... ... ... ... ... асыру үшін жұмсау керек. ... ... ... ... асырылмайды; әдетте турдың жарнамасы
өте кеш басталады. Ал Батыстағы ... ... ... ... ... ... Егер ... компанияны жүргізу графигін
дұрыс жасаса, «Нур-ай» турагенттігінің тұтынушылары көбейер еді.
Жарнама ... ... да ... ... бар, ... ... ... ерекшелігін әрдайым ашып көрсетпейді. Материал
жалпыланған және инфрақұрылым суреттелмеген (жолдар ... ... ... ... ал бұл ... ... үшін ... болып
табылады.
«Нур-ай» турагенттігінде маркетинг бюджеті жоспарланбайды, ... ... ... ... ... ... негізінен жарнамаға.
Маркетингтік жоспарды жасау үшін маркетинг мақсаттары мен стратегиясын
анықтау қажет. ... ... өз ... ... мамандарды алып
немесе екі менеджерді маркетологқа ауыстыруы қажет, өткізуді ынталандыруға
көбірек қаржы жұмсап, ... мен ... ... ... ... ... ... бюджетін қалыптастыру ресурстарды бөлуде тиімді
шешім қабылдауға және ... ... ... ... ... «Нур-ай» турагенттігі көбінесе тікелей сату арқылы
өзінің өнімдерін жылжытады.
Жүргізілген талдау ... ... ... ... мен ... ... жолдарын атап көрсетуге болады:
- пайданың факторлық талдауы өткізу құрылымын өзгерту қажеттілігін және
ең рентабельді деген турларды сату керектігін көрсетті;
- ... ... ... ... бірігіп өткізу
компанияларын ұйымдастыру – турагенттік қызметкерлері үшін ... ... мен ... сатып алуда жеңілдіктер көрсету;
- турагенттіктің ... ... ... мен ... жандандыру;
- турагенттік қызметінде кең тараған өткізуді ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... маркетингтік қызметінін 7 Р бойынша талдайтын
болсақ, бірінші элементі – Price – туристік өнім құны орташа.
Place – ... ... ... ... орналасқан, мысалы,
Алматы халықаралық әуе жайында «Нұра-ай» авиатурагенттігі орналасқан.
Product – ұсынылатын ... шығу ... ...... ... ... және ... сату арқылы
жылжытады. «Нур-ай» турагенттігі өз ... ... ... ... ... Халықаралық деңгейде жай ғана жарнама емес, халықаралық
жәрмеңкелер мен көрмелерге қатысу қажет.
Process – туристік ... ... ... ... – Туроператор-
турагент-тұтынушы.
Physical Evidence – туристік қызметке қатысатын ... ... және ... - ... ... ... пайдаланады.
Мұндай стратегиямен бәсекеге төтеп беруге қиын. Себебі, нарыққа ұсынатын
өнімдері тұтынушылардың бір сегментіне ғана бағытталған.
Соңғы бес жыл ... ... ... ... ... ... түрде өз қызметін көрсетуде [12 - сурет]. Казтур туристiк фирмасы
сегiз жылдың ішінде Қазақстанның ең iрi ... бірі бола ... оның ... ... Қарағандыда кеңселері бар. 100 ге ... ... ... ... ... ... -
Желтоқсан к-сі 71/73, Тел.: +7(727)279-85-55, +7(727)279-18-21).

12 – ... ... ... ... эмблемасы [52]
Өнім саясаты. Қазақстандық азаматтар үшін шет ... ... ... ... ... дамыту стратегиясын ұстанады.
Баға саясаты. Өз тұтынушыларын туристік өнім ... ... ... баға ... ... интенсивті маркетинг стратегиясын үстанады.
Өткізу саясаты. Туристік фирма өз өнімдерін турагенттік және тікелей
сату арқылы сатады.
Коммуникация саясаты. Kaz-tur ... ... ... қолдау өнімді
жылжытудағы маңызды элемент. Жарнама мен өткізуді ынталандырудың арасындағы
айырмашылық қызметке немесе өнімге ... ... ... және ... ... ... ... айналысып жатқанда, оған көп уақыт
кетеді, өнімді ынталандыру тез ... ... алып ... ынталандырумен
айналысып жатады. Бір жағынан олар жалпы бір тапсырманы орындайды. Тапсырма
тұтынушылардың туристік өнімді көбірек қолдануының және ... ... ... ... ... ... ... көрсету ерекшеліктері
келесі:
- уақытқа байланысты беделді қалыптастырады;
- эмоционалды қаратуларды қолданады;
- өнім немесе қызметке көрінбейтін құндылықты енгізеді;
- пайданы ... ... бір ... қосады;
- сатуды қолдау;
- тез арада әрекет етеді;
- рационалды ... ... өнім ... ... ... ... ... туристік фирмасының маркетингтік ерекшелігі – ұтымды жарнама
тәсілдерін таңдауда. Сатуды қолдау - сату үшін ... ... ... ... туристік фирмаларында жеңілдіктер жиі кездеседі.
Маркетингтік салада ... ... ... деп ... ... ... ... жеңілдіктер жүйесін ұсынады:
- мерекелік;
- жанұялық;
- топтық;
- балаларға;
- арнайы;
- басқалары.
Іске асатын жеңілдіктер жөнінде кеңсенің ішінде туристік өнімді ... және ... ... ... ... ... ... қарым қатынасы -ұйымның ең ... ... ... ... және ... ... қоғам фирманың
өмір сүруі үшін маңызды фактор. PR-қоғамдық ойға әсер ету үшін ... ... ... ... ... кең және ... прес-релиз. Кез келген бұқаралық ақпарат құралдары үшін
прес-релиз бөлек жазылады және нақты туристік компанияның ... ... ... ... ... Әдетте, бұл туризм тақырыбына немесе нақты
бір мемлекетке ... ... ... ... Бір бетті алатын мақаланың
бағасы осы бетке енгізілген кішкентай жарнаманың бағасымен бірдей.
Пресс-конференция әдісі. Ол ... ... ... өте ... ... ... ... аз қолданылады.
Бейнетаспа. Ережеге сай ол туристік ортада қоғаммен байланыс жасаудың
жиі қолданылатын ... ... ... аса ... этап болып табылады.
Туристік фирма спорттық, қайырымды шараларға немесе ... ... ... ... ... ... ие ... қана қоймайды,
сонымен қатар ол жанама түрде өзінің жағдайының жақсы екендігін хабарлайды.
Яғни потенциалды тұтынушы ... ... ... ... және ақша ... ... және ... да маркетингтік шараларға жүздеген кейде мыңдаған
долларлар кетеді. Жарнама шараларының эффективтілігін бағалаудың ... көп. ... ... шын мәнінде туристік фирмалар үшін қолайлы? «Kaz-
tur» және басқа да Алматы туристік фирмаларға келесілерді ... есте ... ... негізделген тесттер;
- тікелей жауап қайтаруларды есептеу;
- коммуникативті тесттер.
1. Есте сақтау қасиетіне ... ... Олар ... бәрінен де жақсы тұтынушылардың назарын аудартып, ... ... ... ... ... ... бар. Бірінші
жарнамалық ролик туралы ... ... ... ... ... телефонмен сауал жүргізу арқылы білуге болады. Адамдарға мынадай
сұрақтар қояды:
- Сіз ... да бір ... ... ... ... ... па?
- Сіз «Kaz-tur» фирмасының жарнамасын көрдіңіз ба?
- Жарнама ролигінде не көрсетілген?
- Ролик кезінде не айтылды?
- Жарнама сізге қандай әсер қалдырды?
- Оның ойы неде ... ... ... есте сақтаудың тесттері сәл басқаша.
Респонденттер үш топқа бөлінеді:
1) байқады. Журнал ... ... ... байқап қалған
респонденттердің бір бөлшегі.
2) ассоцирледі. Хабарламаның жартысын, ... ... ... ... ... ... бір ... көп бөлігін оқыды. Жарнамалық тесттің жартысын тіпті жартысынан
көбін есте сақтап қалған ... бір ... ... ... ... ... Ол ... эфирге шығуынан
кейінгі туристік фирмаға келіп түскен телефон қоңыраулары мен ... ... ... ... ... ... ... эффектіне тікелей пропорционалды. Бұл тесттер туристік ... өте ... және көп ... ... ... ... ... Сатып алушыларды анкета толтыруларын
сұрайды.Онда оның жасы, кірісі, әдеті туралы және ... ... ... ... ... ... сіз қайдан естідіңіз?
- неге сіз дәл осы өнімді таңдадыңыз?
- сіз біздің фирмамыздың жарнамасын көргеніңіз есіңізде ма?
- біздің жарнамада ... не ... ... ... жарнамадан не есіңізде сақталды?
Коммуникация тесттері ақырғы болып саналмайды, олар әріқарай өңдеуді
және анализ жасауды қажет етеді.
«Kaz-tur» турфирмасының ... ... 7 Р ... ... бірінші элементі – Price – туристік өнім құны ... ... ... – фирманың Алматы, Астана, Қарағанды қалаларында өкілдіктері
орналасқан.
Product – ұсынылатын өнімдер, шығу ... ...... ... ... арқылы жылжытады.
Process – туристік өнімді тарату үрдісі келесідей – Туроператор-
турагент-тұтынушы.
Physical Evidence – ... ... ... туристік агенттіктер
және тұтынушылардың өздері. [52].
«Gulnar tur» туристік компаниясы Қазақстанның ... ... ... бері өз ... қосуда. Туристік компания өзінің негізгі ... және ... ... ... ... тұтынушылар (туристер)
және туристік қызмет көрсетушілер (қонақ үй, көлік, тамақтандыру орындары)
арасындағы делдал болып ... ... ... ... жеке туристік қызметтерді құру және
сатумен, жол жүру құжаттарын сатумен, туристерді сақтандырумен, ... ... ... ... ... құру және ... әр елдің заңымен реттеліп отырады. «Gulnar tur» ... ... ... түрі бойынша Қазақстандағы жетекші туроператор
болып табылады. Бұл мекеме 1998 жылы ... ... ... ... - cурет. «Gulnar tur» туристік фирмасының грамотасы [53]
«Gulnar tur» туристік компаниясының туристік қызмет көрсету ... ... (ЖШС № 012 ... ... ... (КТА) мүшесі екендігі туралы 2003 жылы 21 тамызда ... ... ... даму ... ... үшін сертификаты
және бірнеше грамоталары бар [13 – сурет].
«Gulnar tur» туристік ... ... ... ... ... ... ... турлар; атпен серуендеу; рафтинг;
треккинг; шет елдерде білім алу; V.I.P клиенттерге арналған турларды сату;
емдік турларды ... ... ... ... ... толы ... ... табиғи, тапсырыс бойынша: вертолетпен саяхат; спорттық,
балық аулау; ... ... ... ... ... ... ... tur» туристік компаниясы құрылған кезден бастап алдағы уақытқа
өзіннің нақты бағдарламасын дайындайды. Өзінің әр ... ... ... ол ... қол жеткізді.
Туристік нарықта қызмет көрсету барысында «Gulnar tur» ... ... ... ... ... қызметкерлерінің нақты
жоспарланған жұмысымен, әсіресе маркетинг құралдарын ... ... ... ... ... кадр ... ... - әр қызметкердің
туризм саласында жоғары білімі немесе турбизнесте ... ... ... ... ... жұмысына үлкен көңіл бөледі.
Бұл бөлімнің зерттеулері нақты ... ... ... ... ... отырып, турларды дайындауға, негізгі бағдарлама жасауға
ықпал етеді.
Әлемдегі тілді дамыту орталықтарымен ұзақ уақыт қарым-қатынасының
арқасында «Gulnar tur» ... өзін ... ... ... ... жарнамаға үлкен көңіл бөлінеді: жарнамалық ... ... ... ... ... ... жарнама
беріледі.
Компанияның тауарлық және баға саясаты. Туристік өнім – бұл ... ... ... ... ... ... қызметтерге мыналар жатады: орналастыру, тамақтандыру, көлік
қызметі ... ... ... үйге жеткізу және қонақ үйден
әуежайға жеткізу жатады), экскурсиялық қызметтер, оған ...... ... tur» ... ... ... түрлерімен айналысады,
соның ішінде Қазақстандық оқушылар мен студенттердің АҚШ, ... ... ... сияқты елдердің мемлекеттік мектептерінде ... ... tur» ... шетелдегі ең танымал оқу орындарының және тілді
дамыту орталықтарының негізгі серіктестігі.
«Gulnar tur» ... ... ... ... ... ... ... тіл акамедияларынан көптеген
сертификаттары, алғыс хаттары бар. Мысалы, Францияда оқу бағдарламасына
кіретіндер: Францияның мемлекеттік ... оқу, ... ... ... ... ... ... кіреді, яғни әуежайда қарсы
алу және шығарып салу, ... ... ... ... ... іс шараларды ұйымдастыру.
Академиялық жылды біткеннен ... ... ... ... телефон арқылы және электронды түрде тапсырыс ... ... ... ең ... ... ... баға, бос орын,
ұшу кестесі, маусымдық шегерім туралы тегін ... ... ... ... ... ... ... маршрутармен және курорттармен
таныстырады. Әр клиенттерге ... ... ... қарайды.
Бүгінгі күні «Gulnar tur» туристік компаниясы ел ... ... ... авиатасымалдаушылармен, қонақ үйлермен және ... ... ... ... ... ... туристік ағын
бағытталған шетелдердегі ... ... ... ... Жеке ... үшін ... ... броньдау автоматтандырылған
«Амадеус» жүйесі арқылы жүргізіледі. Қазақстан ... ... ... бола ... ... ірі шетелдік әуе компаниялардың
рейстарына әуебилеттерді броньдауды және сатуды іске асырады.
«Gulnar tur» ... ... ... ... ... сапарды кешенді ұйымдастыру, клиенттің бюджетін есепке ала
отырып сапардың тиімді маршрутын таңдау, ... ... және ... ... қызметті әр түрде төлеу мүмкіндігі бар, ... ... ... ... ... ... ... қорытынды шығаруға болады: компанияда
көрсетілетін қызметтін кең ассортименті бар, ол сұраныстың ... ... ... ... ... уақытта өзгерте алады.
Компания әрқашанда өз ісінің табысыты дамуына жаңа ... ... ... ... ... бағаны қол жетерлік жағынан, сонымен қатар алынатын қызметтің
және сұраныстың қанағаттануының саны және ... ... ... ... туристік ұйымдар қолданатын бағаларды түрлері бойынша топтастыра ... ... ... нарықтағы келесідей баға тенденцияларын анық көруге
болады:
- мемлекеттік реттеуге байланысты бағалар еркін ... ... ... ... ... ... тұрақты және уақытша бағалар
қолданылады;
- жаңа қызметтің деңгейіне байланысты ... кіру ... ... баға ... ... сату уақытына байланысты ұзақ уақытты, жұмсақ, келісімді
баға қолданылады.
Баға саясаты. Компанияда шегерімдер кең ... «Gulnar ... ... ... маусымдық, прогрессивті, арнайы түрлерін,
сонымен қатар бір ... ... ... ... ... ...... алушыға қосымша тегін қызмет көрсету түрінде
немесе тегін тауар ретінде беріледі.
Маусымдық ...... ... ... емес ... қызмет
сатып алғаны үшін беріледі.
Прогресивті шегерімдер - сатып алушыға сатып алынған қызметтердің саны
мен көлемі үшін беріледі.
Арнайы шегерімдер – ... көп ... ... ... және
тұрақты клиенттерге беріледі.
Компания тұрақты тұтынушылары көп болғандықтан өз ... ... ... «интенсивті маркетинг» стратегиясын ұстанады.
Өнімді өткізу жүйесі – ... ... ... және мекеменің
тауарды жасау, өндіру және тұтынушыға жеткізу ... ... ... ... та өнімді өткізуді маркетингтің құрамдас бөлігі ретінде қарау
керек, өнімді таратудан бұрын өнімнің дұрыс ... ... баға ... ... тексеру керек.
«Gulnar tur» туристік компаниясының маркетингтік қызметін талдай
отырып оны SWOT-талдау арқылы көрсетуді жөн көрдім, ол ... ... ... ... жақтары: |
|- ... ... ... |- ... ... қуаттар; |
|болуы; |- ... ... |
|- ... ... ... ... ... басқарудағы |
|алуы; ... ... |
|- ... және ... |- ... ... артта қалу |
|масштабтарын толық ... және ... жаңа ... ... ... |- ... ... ... |
|- ... ... бар |- ... қарағанда өзіндік |
|болуы; ... ... ... |
|- ... ... | |
|- ... және кәсіби менеджмент; | |
| | ... ... |
|- ... ... ... ... бәсекелестік орта; ... ... ... ... |турлардың аздығы; ... ... ... |ішкі туризмнің ... |
|- ... ... ... |белсенді туризмдегі |
|- ... ... ... |сұраныстың аздығы және т.б. |
|- ішкі ... ... | |
|- ... ... ... ... | ... т.б. | |
14 – ... «Gulnar tur» ... ... ... (автордың
жасалуымен)
Іс-тәжірбиеде «Gulnar tur» туристік компаниясы бір ғана ... ... ... ... ... ... бұл ... өзіндік
клиенттері қалыптасқан. Сондай ақ бұл ... ... ... ... ... ... ... жасаушы қызметкелерге тікелей байланысты.
Фирма бас директоры Бағдат Нурмухамбетқызының айтуына қарағанда негізгі
жетістік ... ... ... ... мәнін жақсы түсінген ол ылғи
да Қызмет етуші мамандардың қызмет сапасын жоғарылату үшін үнемі Тренингтер
жүргізетіндігін тәжербиеден өту ... ... «Gulnar tur» ... ... ... ... басқару принцптері мен әдістерін
анықтауда және де мәселелерді зерттеуде маңызды іс атқарады.
Еңбек ... ... ... ... бөлу мен бұл ... тікелей қатынас болуы еңбек концепциясымен бітісе ... ... ... іс ... үйлестіруде аса талғампаздық
пен шыдамдылықты қажет етеді.
«Gulnar tur» туристік компаниясы ... ... кең ... ... ... тауарлар мен қызметтерді ұсыну
арқылы артықшылықтарға қол жеткізеді. Ал бұл артықшылықтар нарықта мықты
орын алу ... ... ал ол өз ... ... ... ... осал ... жоюға әсер етеді.
«САЯН ТУР» туристік фирмасы туристерді алыс және ... ... ... ... ... ... ... айналысады [15 –
сурет]. Жақында ғана ашылғанына қарамастан «САЯН ТУР» фирмасы өзіне тұрақты
тұтынушылар тапты, ... ... ... және ... ... тұрақты
серіктестік келісім шартына отырды.
15 - сурет. «САЯН ТУР» ... ... ... ... уақыт ішінде «САЯН ТУР» туристік ... ... ... ... ... ... ие болды.
Өнім саясаты. Қызметтің негізгі түрі туристік саяхаттарды ұйымдастыру
болып табылады, соның ішінде іске асырылатындар:
- бағытты ... ... ... ... ... ... ... авиабилеттерді броньдау және қонақ үйлердегі кепілденген орындар;
- кездесулер;
- қосымша қызметтер, сонымен қатар туындайтын сұрақтарға ... ... жеке ... ... ... ... ... компанияның профилін ескере отырып – іс-шараны өткізу орнын
таңдаудағы кеңес;
- ... ... ... ... ... ... ... жеке транспорттық қызмет көрсету;
- «оқиғалы туризмнің» корпоративтік демалыс топтарын құру.
Қазақстан бойынша компанияның ... ... ... бар және
шетелдік серіктестермен табысты қызмет етеді.
Баға саясаты. ... ... ... ... ... баға ... баға бойынша «нарыққа толығымен ену» стратегиясын ұстанады.
Профессионалдар командасы әрбір клиенттерге жеке көңіл ... ... ... комфортты және ұмытылмастай сезім қалдыруға
барлық жағдайды жасайды.
Персонал 4 ... ... ... бас менеджер, туризм ... ... ТУР» ... туристік қызметтерінің бәсекеге қабілеттілігінің
жоғарлауы немесе төмендеуінің себебі тұтынушылық сұраныс, маусымдылық,
ұсынылатын қызметтің ... және т.б. ... ... ... ТУР» ... өнім ... деген ұсыныстарым
келесідей:
1) отельдермен тікелей жұмыс жасай отырып, жаңа серіктестердің
көмегімен ... ... ... бұл ... бағасын,
шығындардың төменндеуіне алып келеді;
2) өзінің чартерлік бағдарламаларын жаңа ... ... ... кездегі әлемдік компьютеризацияның технологиялық ресурстарды
міндетті түрде қолдану керек. Сол ресурстардың бірі дүниежүзілік «Internet»
желісі болып ... ... ... Internet – бұл жер ... ... ... ... ең оңай әдісі. Қазір бірде-бір туристік фирма
«Internet» көмегінсіз жұмыс жасай алмайды. Ауа ... ... ... ... отыру шарттары, виза алу үшін керекті құжаттар –
осының бәрін әртүрлі туристік компаниялардың ... ... ... ішінде «САЯН ТУР» та кіреді. Өзінің сайтында фирма ... ... ... ... яғни ... ... ... турлар
туралы, фирма көрсететін қызмет ... және т.б ... ... ... науқан және икемді бағалық саясаттың арқасында «САЯН ТУР»
фирмасының қызметін қолданатын тұтынушылар саны жылдан ... ... тур» ЖШС ... ... ... атқарады және өзінің
Қазақстандағы бастапқы қызметінен бастап туристерге жоғары сапалы ... «Тез тур» ЖШС ... ... ... ... ... ТМД ... және шет елдердің туристеріне сапалы қызмет көрсетуді
қамтамасыз етеді. Мінсіз қызмет еткен ... «Тез тур» ЖШС ... ... өз ... ақтады.
Сенімді және сапалы еуропалық дәрежеде қызмет көрсету «Тез тур» ... ... Оны ... ... алған көптеген ... 2004 ... ... «Безупречно» атты сапа белгісі;
- «Тез тур» ЖШС ( «Лучший специалист 10-летия в области международного
туризма»;
- «Тез тур»( «Надежный и ... ... ... ... ... ... үшін ... медалін алған.
«Тез тур» ЖШС туристік агенттігі жылына 10000 қазақстандықтарға қызмет
көрсетеді. «Тез тур» ЖШС ... ... ... ірі әуе ... ... шартқа (KLM, British Airways, Turkish Airlines,
Luftghanza және т.б), сонымен қоса 70-ке жуық ... ... ... ... ... ... ... нарықта 5 жыл бойы жұмыс істеуде ... ... ... ... мен шет ел ... жоғары сапалы
қызмет көрсеткен. Агенттік корпоративті келушілерге, сондай-ақ топтарға да
қызмет көрсетеді. «Тез тур» ЖШС ... ... ... ұсынады:
- Алматы, Астана және де Қазақстанның басқа да қалаларындағы кез келген
дәрежедегі қонақ үйлерге орналастыру;
- VIP ... ... ... ... жеңіл көліктер (жоғары сапалы), микроавтобустар,
автобустар;
- жоғары білімді гид-аудармашылардың қызметі (барлық еуропалық тілдер:
япония, ... ... ... және ... кез ... дәрежелі мейрамханаларда тамақтануды ұйымдастыру;
- мәдени-экскурсиялық бағдарламаны, ... мен ... шет ... ... ... ... ... және Астана қалаларындағы көрмелерге қатысушыларға қызмет
көрсету;
- Қазақстанның азаматтарына виза және шет елдік төлқұжат ... шет елге ... бару ... ... ... ... Индонезия,
Тайланд, Чехия, Мальдив аралдарына, Италия, Испания, Франция және т.б.);
- корпоративті келушілерге ... ... ... ... ... Астана, Шығыс-Қазақстан облысы,
Оңтүстік-Қазақстан облысы және ... ... ... емделу (Бурабай, Оқжетпес, Жекебатыр,
Щушинск, Алатау, Көктем, Наурыз, ... және т.б.) ... ... ... ... Венгрия, Германия, Швейцария).
Кадрлық саясаты жоғарғы білімді, іскер, кәсіпқой мамандарды фирмаға
еліктіру болып табылады. Маркетинг қызметіне ... алу үшін ... ... ... қызметшінің негізгі міндеті «Тез тур»ЖШС агентігінің
«атағын» жоғарғы дәрежеде ұстау.
«Тез тур» ЖШС-де негізгі рөлді туроператорлар орындайды. Олар ... ... ... ... (жолкөлігін орналастыру, тамақтану, әр
түрлі ойын-сауықтар ұйымдастыру, т.б).
Туристік өнім ( ол турға құқы, ... ... Бұны ... ... ... Әрбір туристің сұрауына жауабын
толығымен береді және ... ... тұру ... сол ... қонақ үй жайлы буклет пен жарнамаларын көрсетеді.
Сол клиенттің көзінше туроператорға хабарласып орын ... ... Егер де ... ... клиентке ұнаса, ол сол жерде келісімшартқа
отырып, оның 50(, не болмаса 100( төлем ақысын төлейді.
Басшы, не менеджер өз ... ... ... ... ... ол 3 ... ... турда тексеріліп келеді.
Турдың ақшасы операторға растау (не рәсімдеуден) кейін прайс-бетте
көрсетілген бағамен пайызсыз жіберіледі.
Тұру ваучеры, авиабилеті, ... ... ... келісімі бойынша),
дәрігерлік сақтандыру қағазы, хатпен ... Бұл ... ... ... ... болады. Бұл жағдайда туроператор келіскен жерге, тура
уақытында ... ... ... ... олар ... ... ... күтіп, шығарып салады).
Сол жерде жолдаманы, туристік агенттікпен ... ... ... ... ... береді, бірақ тур алдында ... ... егер де ... алғаш рет кетіп бара жатса
(кедендік, визалық анықтамалар), керекті әдебиеттер сатып алуға (сол ... ... ... ... кеңес береді. Адамдардың бос
уақытындағы саяхаты мен белсенді демалыстардың түрлерін ұсынады. Халықтың
қажеттілігін ... ... ... ... ... көзқарас
немесе ой қалыптастыруға негізделген іс-шаралар жүргізеді.
Ең тиімдісі турагенттіктің кеңсесінде туроператормен келісім жасалған
дұрыс, каталогтарды көрсету ... ... ... ... сол ... барлық
анықтамалар беріледі, .
«Тез тур» туристік агенттігі нарықтағы тұтынушылардың 10(-ына ... ... ... ... ... ... ... тоқтамай,
әр уақытта өзінің туристік өнімдерін тұтынатын тұтынушылардың санын көбейту
үшін жаңа мүмкіндіктерді іздейді.
Туристік өнімін тұтынушыларды зерттеу барысында «Тез тур» ... ... ... жолдарын қолданады. Дәлірек айтсақ олар: телефон
арқылы сұхбат жүргізу, пошта арқылы жіберілетін сауалнама, жеке ... ... ... ... ... ... мақсаты мен
міндетіне байланысты. Осы әдістердің барлығы өзінше ... ... ... ... ... ... сапасына
қанағаттанатынын немесе қанағаттанбайтындығын анықтау үшін жүргізіледі.
Бұл агенттіктің ... әсер ... ... көмектеседі.
Сауалнамалармен, бақылаулармен және эксперементтермен фирма ... ... ... жеке бөлінген ... ... ... ... қолдана отырып, маркетинг бөліміндегі менеджер,
тұтынушылардың көңілінен шығатын керемет акцияларды ойластырып ... - ... «Тез тур» ... агенттігінің тұтынушыларын
мартектингтік зерттеудің негізгі бағыттары ...... «Тез тур» ... ... ... негізгі бағыты [55]
Сонымен саяхатшылар сапалы қызмет көрсету ... ... Осы ... ... ... ... ... қызмет көрсету сапасын
жақсартуға көп көңіл бөлу керектігін көрсетеді.
Тағы да ... ... ... түрін таңдау кезінде
саяхатшылардың жас ерекшеліктері де ескерілу ... ... ... ... динамикалық өзгерістер болып тұрады, үнемі бір нәрсе жоғалып,
оның орнына жаңа бір нәрсе ... ... Бұл ... бір ... агенттікке қолайлы мүмкіндіктер жасайды, екінші ... ... ... мен өкініштер әкеледі. Кәсіпорынның
маркетингктік ... ... ... ... ... алда тұрғанын
алдын-ала болжау жасау керек. Сондықтан маркетинг сыртқы ... ... ... ... ... мен ... жақтарын, төніп тұрған қауіп пен
мүмкіндіктерін жағдайды ... ... ... ... ... ... 17 суретте көрсетілген.
17 – сурет. Бәсекелестік басымдылықты анықтау ... ... ... ... ... ... ... Маркетингтік зерттеулерді жүргізу туристік фирманың ... ... ... ... ... ... үшін ... сыртқы маркетингтік ортадан туындайтын мүмкіндіктер мен қауіптер;
- фирманың ішкі ... ... ... анықтайтын күшті және
әлсіз жақтары.
Туристік фирманың күшті мен әлсіз жақтарын, ... ... ... ... олардың арасында өзара байланыс жасау керек.
Бұл туристік фирмалардың маркетингтік ... ... ... қызмет көрсету саласында «Тез тур» туристік агенттігінің
бәсекелестік басымдылығы болып табылатындар:
- атының танымалдылығы;
- қызмет ... ... ... ... жеке ... ... ... ынтасын зерттеу (сұраныс пен ұсыныс);
- тұрақты тұтынушылар;
- жарнамалық хабарландырудың тиімділігі;
- қолайлы қызмет көрсету;
- қызметкерлердің біліктілігі;
- жұмыс тәжірибесі, т. б.
Тез тур ... ... ... ... туристік агенттік
болып келеді. Тез тур ... ... ... ... ерекшеленді.
Дегенмен, баға стратегиясы дамымаған. Гүлнәр тур ... да ... ... ... ірі қалаларында өкілдіктері орналасқан: Алматы,
Шымкент, Қарағанды, Астана, Ақтау. Нарықтағы үлесі үлкен.
Жоғарыда көрсетілген туристік фирмалардың ... ... ... ... әр ... ... ... және
кемшіліктері бар. Туристік фирмалардың өзара бәсекелестік құндылықтарын
және туристік фирмалардың маркетинг стратегияларын 18, 19 - ... ... ... ... |Бәсекелестік құндылықтары ... ... Тур ... кең ... on-line ... |
| | ... қолданады ... ... ... ... көп ... ... |Шет ... ... ... ... |
| | ... ... |Tez Tour ... үлесі жоғары ... ... ... ... ... ... |
| | ... мол |
18 – ... ... ... ... құндылықтары
(автордың жасалуымен)
|№ |Фирма атауы ... ... ... ... ... Тур ... ... ену», «көшбасшылықты |
| | ... ... ... |
| | ... ... баға ... ... |КазТур ... ... ... дамыту»,|
| | ... ... ... баға |
| | ... ... ... ... ... ... ... табу |
| | ... ... ... |
| | ... толығымен ену» стратегиялары |
|4. |Tez Tour ... ... ... |Саян-Тур ... және даму ... |
19 - ... Туристік фирмалардың маркетинг стратегияларын талдау
(автордың жасалуымен)
Барлық бәсекелестер арасындағы нарықты бөлу 20 - суретте көрсетілген.
20 - ... Ішкі ... ... ірі ... үлес салмағы
(автордың жасалуымен)
Дегенмен, туризм саласына инвестиция аз ... Оның ... ... ... PR – ... ... ... кейбір жерлерде қызмет көрсету мен байланыс құралдарының жоқ болуы;
3. Қазақстан территориясындағы ыңғайсыз көлік схемасы.
Бірақ ең ... ... бұл ... ... ... ... ... айналысады. Бұл ішкі және кіру туризмнің дамуына кері
әсер етеді. Валютаның түсуін ... ... ... ... ... ... банк ... үшін жағымды жағдай жасау;
- көлік, тамақтану, орналастыру құралдарының ... ... ... ... ... ... туристік қызмет көрсету кешенін жасап, техникалық базаны нығайту.
Жаңа туристік индустрияны ... даму ... ... ... ... ... Туризм нарығын, құрылымын, талдау қажет. ... ... ... аз ... ... ... қызметтер саласында қызмет көрсететін
мекемелердің маркетингтік қызметіне талдау ... ... ... ... ... ...... бойынша стратегиялық
шешімдерді қабылдайтыны анықталды. Яғни, 7Р ... ... ... ... Product – ... ... жетекші туристік фирмалары тұтынушыларына
негізінен шығу туризмі бойынша қызмет көрсетеді. Тез тур, Гульнар тур, Каз
тур туристік ... ... ... ... ... ... бойынша болса, Саян тур және ... ... ... аумағында туристік қызмет ұсынады, яғни, туристік өнімдері
ішкі туризммен ... Price – Тез тур, ... тур және Каз тур ... ... ... халықаралық бағыттары бойынша болғандықтан құны да
жоғары, бірақ, ... ... ... ... мекемелелерімен
салыстырғанда құны төмен. ... ... үшін ... құн туристік
мекемеге де тұрақты түрде табыс әкеліп, ... өнім ... ... ... – туристік мекемелердің өз туристік өнімін жылжытудың
негізгі құралдары жарнама болып табылады. ... ... ірі ... ... ... жыл сайын Алматы қаласында сәуір айында өтетін ... ... ... күз ... өтетін «Сарқылмас саяхат»
көрмесіне ... Place – ... тур және Каз тур ... ... Қазақстан
Республикасының бірнеше қалаларында өкілдіктері орналасқан, қалған туристік
мекемелері тек қана Алматы қаласында орналасқан;
- People – ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл
салаға шаруашылықтың 52 саласы ... оның ... ... ... мен ... құралдарының, ойын-сауық қызмтекерлері,
экскурсия дайындау ... және де ... ... ... ... және агенттіктерінің өздері де қатысады;
- Process – туристік өнім сезілмейтін өнім болып табылады, сол ... ... ... ... ... де ... ... келеді;
- Physical Evidence – туристік өнім туристік қызмет көрсетілетін жерде
ғана тұтынылуы мүмкін. Берілген өнімді сақтап, үйге ... ... ... қана ... әсер ... ... импортталады. Яғни, туристік
экспорт деген – бұл шетел азаматтарының ... ... ... ... әсер ... импорт, қазақстандық азаматтарының шетелден
алып келетін әсері болып табылады.
3 - тарау. Маркетинг стратегиясы негізінде ... ... ... ... жолдары
3.1 Қазақстан Республикасының туристік қызметтер саласында ... ... ... мен ... ... бағыттары
Маркетинг стратегиясы – бұл алға қойылған ... жету ... ... ... Маректинг стратегиясының табыстылығы үш
негізгі фактормен анықталады: мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... мен ... ... таңдаудың
дұрыстығымен және тұжырымдалған міндеттердің шынайылығымен.
Бүгінгі күні туристік қызметтер саласында ... ... ... ... тиімді болып келеді.
Даму стратегиясын үш деңгейде жүргізілген саралаудың негізінде
жасауға болады. Бірінші ... ... ... қазіргі қызметінің
аясында қолдана алатын мүмкіндіктері анықталады ... ... ... ... саланың маркетингтік жүйесінің ... ... ... анықталады (интеграциялық даму
мүмкіндіктері). Үшінші деңгейде ... тыс ... ... даму ... Даму ... ... 21 - суретте көрсетілген.
21 – сурет. Даму мүмкіндіктерінің негізгі бағыттары ... ... даму – ... ... ... қазіргі қызметтері мен
нарықтарына тән мүмкіндіктерді толық қолданбаған ... ... ... ену ... жетілдіру туристік фирманың анағұрлым
агрессивті маркетингтің көмегімен қазіргі қызметтерін нарыққа өткізу
жолдарын іздестіруді білідреді.
2. Нарық шекарасын ... ... ... ... қазіргі
қызметтерін жаңа нарықтарға ... ... ... ... ... ... жетілдіру стратегиясы туристік фирманың қазірігі нарықтар үшін
жаңа немесе жетілдірілген туристік ... ... ... ... ... білдіреді.
• Интеграциялық даму – қызмет саласының позициясы мықты болғанда ... ... ... ... ... ... немесе көлденең көшу
есебіненөосымша ппайда табу ... ... ... ... ... туристік фирманың өз жабдықтаушыларын иелігіне
алуға немесе қатаң ... ... ... ... ... ... туристік фирманың тарату жүйесін иелігіне алу
немесе қатаң бақылауда ұстау талпынысын білдіреді.
3. Көлденең интеграция туристік фирманың бәсекелестердің ... ... ... алу ... қатаң бақылауда ұстау талпынысын білдіреді.
• Диверсификациялық даму сала ... ... ары ... ... ... ... осы ... тыс даму мүмкіндіктері
елеулі тартымды болған жағдайларда өзін-өзі ақтайды.
1. ... ... - ... фирма өз номенклатурасын техникалық
немесе маркетингтік тұрғыдан фирманың қазіргі туристік өнімдеріне
ұқсас ... ... ... ... - өз ... фирманың қазіргі
өнімдерімен ешбір байланысы жоқ, ... ... ... ... ... ... Конгломераттық диверсификация – туристік фирма өз ассортиментін фирма
қолданатын технологияға да, қазіргі қызметтері мен ... еш ... ... ... ... ... ... – бизнесті жүргізудің жалпы
стратегиясы құрастырылғаннан кейін анықталады. ... ... ... ... тактикалық жоспармен көрсетіледі. Маркетинг кешенінің
элементтері маркетингтік ... ... ... ... ... бірі баға болып саналады.
Баға – туристік мекемеге табыс әкелетін маркетингтің ... ... ... ... ... ... тек қана шығындармен
анықталады. Кейбір мамандар бағаны қалыптастыру және баға ... ... ... тұратын маңызды мәселе ретінде қарастырады.
Дегенмен, бағаны қалыптастыру нарықта реттелмейтін ... да ... ... ... және ... үшін алынатын ақша саны болып табылады. Яғни, баға -
тұтынушының ... ... ... үшін төлейтін құндылықтар болып
табылады. Баға ... ... үшін ... ... ... ... Тым
жоғары баға бекіткен туристік мекеме өз тұтынушыларын жоғалтады. Ал, ... ... ... шығынға ұшырауы мүмкін. Сондықтан нарықта тиімді жұмыс
істеуі үшін ... баға ... ... ... ... ... анықтаған фирма бағаны да нақты қалыптастыра
алады.
Баға стратегиясын қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... жетекшілік ету;
- қызмет сапасында жетекшілік ету.
Бағаның қалыптасуына негізгі екі фактор әсер етеді: ішкі және сыртқы.
Ішкі ... ... ... ішкі ... жатады. Сыртқы факторлар –
елдегі саяси ... ... ... ... мен ... ... туристік өнімнің өткізілуі үшін туристік мекеменің жүргізетін
баға стратегиясы маңызды орын алады. Яғни, туристік ... ... ... ... ... ... маңызды орын алады [22 - сурет].
| | | ... ... |
| | | | |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| |Т | |І. ... |ІІ. Нарыққа ену |
| |ө | ... | |
| |м | | | |
| |е | | | ...... | | ... | ... | | ... | | | | ... | | | | |
| |Ж | |ІІІ. ... |ІV. ... |
| |о | ... ... ену |
| |ғ | | | |
| |а | | | |
| |р | | | |
| |ы | | | |
22 - ... Туристік өнімге нарықта қойылатын баға матрицасы [9]
Интенсивті маркетинг стратегиясы егер тұтынушылар туристік өнім туралы
ақпаратпен қамтылса, туристік өнім туралы ... ... оны ... ... ... ... болса пайдалынады. Мұндай стратегия ... ... ... өнімдеріне жоғары баға қоя алады (Тез тур,
Гульнар тур, Каз ... ... ену ... ... ... пайдалынады:
- нарық сыйымдылығы шағын кезде;
- туристік өнім көп тұтынушыларына белгісіз болған жағдайда;
- бәсекелестік ... ... емес ... ... ... ... аз ... туристік ұйымдар
туристік өнімдеріне жоғары баға қояды.
Нарыққа толығымен ену стратегиясы келесі ... ... ... ... ... ... ... егер тұтынушыларының туристік өнім туралы ақпараты жеткіліксіз болса;
- нарықта үлкен ... ... ... пайдалынатын туристік ұйымдар ... ... баға ... ... тур, Нура ... маркетинг стратегиясы келесі жағдайда пайдалынады:
- нарықтың сыйымдылығы ... ... ... өнім туралы хабар көп болса;
- егер тұтынушылар жоғары бағалы туристік өнімді сатып ала ... ... ... ... ... ... ... туристік ұйымдар туристік өнімдеріне
төмен баға орнатып, шығындарын төмендетеді. Берілген стратегияны ... ... ... ... фирмаларының көбісі пайдалынады.
Туристік қызметтер саласында маркетинг стратегияларын қалыптастыруда
мынадай жағдайларды ескерген жөн:
• стратегия нарықтың даму жағдайын ... ала ... ... ... ... фирмаға нақты нәтижелер әкелуі тиіс;
• тек фирма иелігіндегі ... ... ... ... ... ... ... туристік фирманың әрбір кезеңінің мақсаттарын біріктіріп, бір шешім
шығару керек.
3.2 Маркетинг стартегиясы туристік ... ... ... ... ... ... ретінде
Маркетингтің негізгі мақсаты – туристік фирманың тиімді және табысты
жұмыс істеуіне жағдайлар ... Бұл ... ... ... ... негізгі даму бағыттарында шоғырландыру. Ол үшін туристік фирма
тиімді жоспарлау процесін жүргізу қажет. Ал осы стратегиялық – маркетингтік
жоспарлаудың ... ... ... ... ... анализ (жағдайларды талдау);
• Мекеменің мақсаттарын жоспарлау;
• Альтернативтік стратегиялар өңдеу;
• Стратегияны таңдау және бағалау;
• Маркетингтік бағдарламаны жасау.
Ситуациялық анализ туристік фирманың ресурстары мен ... ... ... ... ... және осы ... ... бейімделу деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Соның негізінде
туристік фирманың бәсекекелік құндылықтары анықталады. ... ... ... мынадай жағдайларды талдауға мүмкіндік береді:
1. сыртқы ортадан болатын қауіптер мен мүмкіндіктерді;
2. туристік фирманың ішкі ... ... ... ... және ... ... екі жағдайды анықтағаннан соң туристік фирманың маркетингтік
мүмкіндіктерін және бәсекелік құндылықтарын анықтауға болады [23 - сурет].
23- сурет. Ситуациялық ... ... ... ... ... ... Фирманың танымал аты (имиджі);
• Фирмаға деген сенім;
• Көрсетілетін қызметтердің қауіпсіздігі;
... ... ... ... Тұтынушылармен жеке байланыс жасау;
• Тұтынушылардың сұраныстары мен ұсыныстарына бағытталуы;
• Тұрақты тұтынушыларының болуы;
• Маркетинг кешенінің құралдарын тиімді қолдануы;
... ... ... жағдайлар;
• Материалды-техникалық базасы;
• Қызметкерлер квалификациясы.
Тұтынушы үшін тек қызмет көрсетілгеннен кейінгі нәтиже емес, тұтыну
процесі де маңызды ... ... Бұл ... ... ... ... ... келесі көрсеткіштермен анықталады:
- қызметкерлердің квалификациясы;
- коммуникация;
- қызметкерлердің сыпайылығы;
- қызметкерлердің реакциясы (жылдам қызмет көрсету ... ... ... ... фирма өз мүмкіндіктерін,
өнімдерін, нарық жағдайын, бәсекелестер мен ... ... ... өз ... мен күшін дұрыс бағытта пайдалану мақсатымен маркетинг
стратегияларын өңдеуі тиіс.
Туристік қызметтер саласындағы ... ... ... ... ... қабілеттілігін арттыратын бәсекелестік
стратегиялары. Яғни маркетинг кешенінің элементтері 4Р бойынша іске ... Өнім ... ... ... және ... ... қазіргі
күні барлық фирмалар көп көңіл бөледі.Өнімнің бәсекеге деген қабілеттілігі
дамыған бәсекелестік нарықта оның коммерциялық табысын көрсететін ... ... ... ... қабілеттілігі дегеніміз өнімнің нарықтағы
табысын анықтайтын тұтыну және құнды сипаттамаларының ... ... ... ... жұмыс істеуі үшін ... ... ... өнім ... ... ...... фирманың нарықтағы қызметінің тиімділігін
арттыруға мүмкіндік беретін өнім қатарын өңдеу және өнім ... ... Өнім ... және ... қызметін тиімді жүзеге
асыруда өнімнің сипаты мен өмір сүру ... ... ... өсу
стадиясы маңызды фактор болып есептеледі. Өнім ... ... ... ... ... Нарық модификациясы
• Өнім модификациясы
• Маркетинг құралдарының модификациясы.
• Нарық модификациясы – жаңа нарық сегменттерін іздестіру және ... ... ... ... ... Өнім ...... өнімді өзгертуге немесе жаңа өнім түрін
өңдеуге негізделген.
• Маркетинг құралдарының модификациясы – жаңа нарық сегменттеріне шығу
кезінде бағаны ... жаңа ... ... ... ... жұмыстарын белснді жүргізу, қосымша қызмет түрлерін
ұсынуды көздейді.
• Өнімге жаңа атрибут қосу ...... үшін ... ... ... негізделген.
• Өнім ассортиментін кеңейту стратегиясы
• Өнім сапасын көтеру стратегиясы
2. Баға стратегиялары. Баға стратегиясы ... ... ... сай ... ... ағымдағы бағасының өзгеруінің
периодтылығын, жылдамдығын, бағытын, мүмкіндік деңгейін анықтайды.
Кез келген баға ... ... ... факторлар қатары әсер
етеді: нарық ерекшеліктері, бәсекелестік шарттары, нарыққа ... ... ... және ... тереңдігі, жоспарланған
табыс мөлшері, тұтынушылар әрекеттерінің психологиялық ерекшеліктері,
кәсіпорын имиджі.
Баға ... ... ... ... ... ... ... дифференциалды, психологиялық бағаның ... ... баға ...... өнімнің жаңа дәрежесімен
және нарық жағдайымен анықталады. Өткізудің жаңа нарығына шығуда
немесе ... жаңа ... ... ... алу» ... ... терең ену» стратегиялары жиі қолданылады.
1. «Қаймағын алу» (жоғары баға) стратегиясы нарықта алғаш ... ... ... ... ... баға ... жүзеге асыруда
пайдаланылады. Стратегия туристік өнімді бастапқыда өте жоғары бағамен
сату арқылы көп ... ... ... ... Нәтижесінде, нарыққа
өнімді енгізу сатысында табыстың максималды болуы сату көлемінің
жоғары болуынан ... ... ... ... ... ... ... соң
өткізу масштабының кеңеюі арқылы шығын төмендеп, ... ... ал ... ... сату ... өсуі ... іске асады.
«Қаймағын алу» стратегиясының тиімділігін арттырудың шарттары:
- туристік өнімнің тұтынушылар үшін тартымды ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... ... ... икемділігі;
- тұтынушылардың өнімнің жоғары бағасын оның жоғары сапалылығын
куәландыратындай қабылдауы;
2. Нарыққа терең ену ...... ... ... ... ... ... төмен қоюды қарастырады. Стратегия келесі
тәсілмен жүзеге асады: алдымен ... ... ... баға белгіленеді,
сату көлемінің өсуіне байланысты кейін ... ... ... кедергі
жасамайтындай мөлшерде баға жоғарлайды.
• Нарықтық бағаны бақылау стратегиясы – нарықтағы бағаның ... ... ... өз өніміне бағаны баға ... ... ... қарастырады.
• Көшбасшыны бақылау стратегиясы – нарықта сату көлемі бойынша көшбасшы
болып ... ... баға ... ... ... фирма өз
бағасын белгілейді. Туристік фирма өзінің бағасын көшбасшы бағасынан
төмен ұстауы мүмкін, бірақ түрлі ... ... ... ... ... ... белгілейді.
• Экстраполяционды баға стратегиясы – нарықтағы бағаның ... ... ... ... туралы болжай отырып,
туристік фирма бағалық шешімді қабылдауының тәуелсіз ... ... ... ... баға ...... ... ығыстыруға
негізделген (көбінесе «бағалық соғыс» көмегімен).
• Дифференциалды баға стратегиясы – турситік өнімнің тек бір ғана түріне
түрлі баға деңгейін ... ... ... ... ... ... – баға ... нарығының орналасу территориясына
байланысты белгіленеді;
- ... – баға ... ... апта ... ... ... ... белгіленеді;
- персонифицирленген – сатып алушылар категориясына байланысты бағаны
белгілеу;
- сандық – туристік өнімді бірнеше ... ... ... ... алу ... ... баға қою.
• Психологиялық баға қалыптастыру стратегиясы –
тұтынушылардың бағаны психологиялық тұрғыда қабылдауына ... ... баға ... – белгілі бір жағдайда фирма уақытша
бағаны прейскуранттық бағадан, кейде ... ... ... ... орнатуға негізделеді. Бұл стратегияны ... ... ... ... ... ... мерзімінде тұтынушыларды молырақ тарту үшін ... ... ... ... ... баға ... ... мүмкін;
- тұтынушыларды көбірек тарту үмітпен кейбір туристік өнім түрлеріне
шығындардан төмен «зиянды озаттар» бағасын орнатады;
2. Өнімді өткізу стратегиялары. ... ... ... ... ... факторларды есепке алады:
• түпкі тұтынушылардың ерекшеліктерін;
• өзінің әлуетті мүмкіндіктерін (қаржы жағдайын, бәсекелік ... ... ... ... ... ... ... және бәсекелестердің өткізу саясатын (олардың санын,
өткізу стратегияларын және ... ... ... және ... ... ... ... т.б.);
• әртүрлі өткізу жүйелеріндегі қалыптасқан салыстырмалы бағасын.
Өткізу стратегиясын жетілдіру және жүзеге асыру үшін мына сұрақтарды
шешуді қажет етеді:
- өткізу арнасын дәл ... ... ... ... ... таңдау;
- делдалдарды дұрыс таңдау және олармен ұтымды жұмыс ... ... ... ... ... және ... ұйымдастыру.
Туристік фирма нарықта қанша делдалды пайдаланатынын шешіп,
төмендегі көрсетілген өткізу стратегияларының бірін таңдап ... ... арна ... тік ... ... ... ... маркетинг жүйесі (КМЖ);
• Көпарналы маркетинг жүйесі.
Ұйымдасқан арна стратегиясында ... және ... ... ... етеді. Бұл стратегияда арнаның ешбір қатысушысы көшбасшылық
позициясын ұстанбайды және әрбіреуі нарықта тәуелсіз пайда табу ... ... ... ... ... мен ... делдалдары бір жүйе
тәрізді әрекет ететін өткізу арнасының стратегиясы. Тік ... ... ... ... ... ... ... жүйесі.
• Корпоративті тік маркетинг жүйесі - туристік өнімді қалыптастыру,
жылжыту және өткізудің ... ... ... екі жақ та бақылауға
негізделген;
• Келісімшарттық тік маркетинг жүйесі – ... мен ... ... ... ... өткізу арнасының
қалыптасуы;
... ... ... - ... ... бір қатысушысы
басқару жағдайына ие болады, яғни бағаны өзі ... және ... өзі ... ... ... жүйесі – бір деңгейдегі өткізу арнасының екі
немесе одан да көп ... ... ... ... негізделеді.
Көпарналы маркетинг жүйесі – туроператордың әртүрлі мақсатты нарыққа
қызмет көрсетуі үшін ... ... ... өткізудің тік және жанама
арналары қолданылады.
4. Коммуникация стратегиялары. ... ... ... ... ... яғни ... көбейту не оны бір деңгейде ұстап
тұру. Осы ... ... екі ... ... болады:
a. Туристік өнімді тез арада сату үшін ... ... ... ... ... үшін қызметтердің сұранысын ынталандыру.
Осы мақсаттарға сәйкес шешілетін мәселелер белгіленеді. ... және ... ... ... стратегиясы таңдалынады.
Ол үшін бірінші кезектегі мәселе мақсатты аудитория анықталады. Мақсатты
аудиторияның сипатына байланысты фирма ... екі ... ... мүмкін:
• Өзіне тарту стратегиясында фирманың барлық коммуникациялық күштері
түпкі сұранысты күшейтуге бағытталған. Бұл стратегияның мақсаты ... ... ... ... оның ... ... ... Өнімді тұтынуға итермелеу стратегиясында маркетинг күштері делдалдарды
ынталандыруға бағытталған. Бұл стратегияда ... ... ... үшін ... ... ... ... фирмалардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға
мүмкіндік беретін Портер үлгісінің стратегиялары:
• Шығын артықшылығы стратегиясына сәйкес фирма кеңірек нарыққа ... алып ... ... ... ... ... ... төмен
баға ұсынып, бәсекелестерге қарағанда көбірек пайда ... ... ... ... ... ... ... жақсы мүмкіндік
алады.
• Саралау стратегиясында ерекше сұранысқа ие өнімді ұсына отырып, фирма
көлемді нарыққа бағдар алады.
... ... ... ... белгілеп, ерекше ұсыныстар
жасалып нарықтағы өзіне тән сегменті игеріледі.
М.Портердің жалпы бәсекелестер матрицасы нарықтағы ... ... ... және 3 негізгі стратегияны
қалыптастырады:
• Өнім көшбасшылығы ... - ... ... ... ... мән беруге, сервистік қызмет көрсетуді
дамытуға, тартымды имиджді қалыптастыруға бағытталған;
• Баға көшбасшылығы ...... ... ... кететін
туристік мекеме шығындарын азайту мүмкіндіктеріне негізделеді;
• Шағын деңгейдегі көшбасшылық стратегиясы – бүкіл нарықты алмай, ... ... ... өнім ... баға құндылықтарын
үйлестіру [9].
Осы аталған маркетинг кешенінің элементтері бойынша стратегияларды
туристік ұйымдар тиімді ... ... ... ие ... нарықта
өз позициясын ұстап тұруға бірден бір мүмкіндігі бар.
Кәсіби жасалған талдау іске асырылатын ... ... мен ... ... ... мен нашар жақтарын
анықтауға, сондай-ақ ... ... өзін ... ... ... ... ... нәтижесінде алынған ақпаратты басшылық
бизнестің өзгерген жағдайында ұйымның қажетіне жауап беретін ... үшін ... ... ... қабілеттілігін талдау нәтижелерінің негізінде бағалау
үшін жүйелі, кешенді және нормативтік тәсілдемелер қолданылады.
Ұйымның ... ... ... тәсілдеме тұрғысынан
бағаланғанда ... ... және ішкі ... ... жеке
бағаланады.
Бәсекелестіктің монополиялық сипаты туристік ұйымға тиісті таңдау
жасауға ... яғни ол жаңа өнім ... ... ... ... болады. Осы мәселеге қатысты келесі үш нұсқаны қарастыруға болады:
а) жаңа өнім, ... ... ... көрсету, жарнама әдісін құру;
ә) жаңа өнім жасағандардың нәтижелерін барынша аз мерзімде және барынша
аз ... ... қол ... ... ... ... ... өнімнің түрін
өзгерту және т.б. арқылы барынша ұзақ уақыт бойы қолдап сақтау.
Туристік ұйым нарықтың түрі мен өзінің ... ... орай ... ... Ол ... ... стратегиялардың келесі түрлерін
қолдана алады:
а) тұрақтылық ... (ірі ... ... ... ... ... ... бағыттарын ұстануды, мемлекеттің қысымын
төмендетуді және т.б. білдіреді);
ә) өсу ... ... ... жаңа ... ... алу ... сатылас және деңгейлес стратегия кіреді);
б) фирманың тіршілік етуіне ... ... ... ... Осы ... ... – өркендеу стратегиясы (пайдасыз
өнім ... бас ... кадр ... ... ... ... жолдарды іздестіру және т.б.), бөліну стратегиясы (қайсы
бір іскерлік бірліктен бас тарту немесе оны бөлу), ... ... ... ... және ... сату).
Бүгінгі күні туристік ұйымдардың бәсекелік артықшылықтарға қол жеткізуі
отандық нарықта өршіп келе жатқан бәсекелестік жағдайында олардың негізгі
міндеті ... ... ... іс ... бұл ... ... ... мән бермейді. Мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... қажет.
Бұл үшін бәсекелестердің өнім өндірісіне және оны ... ... ... баға ... ... саласындағы стратегияларын
әрі сатып алу жағдайы мен өндіріс жағдайын зерделеу қажет.
Батыс компаниялары осы ... ... ... ... ... ... ... сұраныс және оның параметрлері туралы білу
жолымен елеулі бәсекелік артықшылыққа ие ... ... ... ... ... және ... қызметін
талдау олардың бәсекелік артықшылықтары мен осал ... ... ... ... ... жағдайында тіршілік етіп ойдағыдай даму
үшін ... ... ... яғни ... талаптарын,
бағалардың ара қатынасын қадағалап, тиімді маркетинг стратегияларын қолдану
қажет.
Қорытынды
Берілген ... ... ... ... негізі,
Қазақстандағы туристік қызметтер нарығының қалыптасқан қазіргі ... ... ... ... ... қаласының бірнеше
туристік фирмаларының маркетингтік қызметіне талдау жүргізілді. ... ... ... ... ... қолдану тиімділігі және
турфирманың қызметінде маркетинг ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаты – бір
жағынан, шетелдік туристерді қабылдау болса, екінші ... ... ... жағдай жасап, тұтынушылар қажеттіліктерін зерттеп,
өзгерулерге байланысты туристік маршруттарды қалыптастыру болып табылады.
Зерттеу ... ... ... көбісі өз қызметінде
маркетингтің жеке элементтерін, яғни жарнама мен ... ... ... жиі ... анықталды. Сонымен қатар туристік фирмалар
өнім және баға ... ... ... және сол ... ... өз ... ... тұрғаны анықталды.
Әлемдік туристік ұйымның анықтағаны бойынша, туризм тек экономикалық
ғана емес, әлеуметтік, ... ... және ... ... ... Осыған орай, туристік маркетингті жоғарыда айтылған факторларды
ескере отырып қолдану керек. ... ғана ол ... ... ... ... кең ... ... септігін тигізеді.
Туристік қызметтер нарығына жүргізілген талдау көрсеткендей, туристік
қызметтер нарығының әрі қарайғы дамуы мен бәсекеге қабілетті ... ... үшін ... ... ... ... Осындай бағыттардың бірі –
туристік агенттіктер мен турфирмалар қызметінде маркетингті ... ... ... ... ... ... қалыптастыру болып
табылады.
Туристік фирманың маркетингті қолдануы оның ... ... өз ... ... тиімділікке және бәсекеқабілеттілікке
жетуіне септігін тигізеді.
Маркетингтің мақсаты – фирма ұсынатын қызметтерге нақты және ... ... ... бар ... осы қызметтерді өндіру, қайта бөлу,
өткізу және жылжытуға бағыттау. Яғни, туристік маркетинг ... ... мен ... ... ... ... ... турфирма
әкімшілігімен жүзеге асырылатын стратегияларының жиынтығы болып табылады.
Ең алдымен, туристік ... өз ... ... ... ... ... құрамында маркетолог маманның ... ... ... оларды нақты тәжірибеде ... ... ... ... өз ... баға ... ... стратегиясын қолдануы керек, яғни бағаны уәделеу – турфирма
сатылған турлар басқа жерде және төмен бағамен ... ... ... ... ... талдаулар туристік фирма
қызметіндегі ... осал ... ... ... ... яғни ... тур ... жағымдылық, тартымдылық деңгейінің
төменділігі, салыстырмалы жоғары баға сияқты осал жерлерді табуға ... ... ... ... ... ... талдау
негізінде туристік фирмалардың маркетингтік қызметінің тиімділігін арттыру
және жолдамаларды өткізудің құрылымын өзгерту керектігі анықталды.
Жалпы, туристік фирмалардың ... осал ... бар ... ... ... ... маркетинг стратегияларын қолдану
арқылы экономикалық көрсеткіштерді тұрақтандырып, негізгі ... ... ... ... ... және ... артықшылықтарға жету болатыны анықталды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Академия рынка: маркетинг. - М.: ... 1993. ... ... Б.А. ... ... ... учебное пособие. -
Алматы: Экономика, 1997. 125б.
3. Багиев Г.Л., Тарасевич В.М. Маркетинг.- СПб: СПБУЭФ, 1996. 74б.
4. Алиева Ж.Н. ... ...... ... ... ... Борисова Ю.Н Маркетинг в туризме.- М.: Рос. Межд. Академия туризма,
1996. 56б.
6. Туристік қызмет туралы: Заң ... ...... ... ... Голубков Е.П. Маркетинпстратегии, планы, структуры. - М.: ... ... ... А.П. ... в туризме. - Минск: НПЖ ... ... 1998. ... ... А.П. Маркетинг в туризме: учебное пособие. – М.: ИНФРА – М,
2010. ... ... В.Г. ... туристской деятельности: учебное пособие. –
М.,
1996. 37б.
11. Дурович А. ... ... в ... ... ... ... ... 2008. 281-284б.
12. Котлер Ф.Маркетинг негіздері. -Алматы: Жазушы, 2000. 550б.
13. Романова А.Н. Маркетинг: учебник -М.: ЮНИТИ, 1995. 560б.
14. ... С.Н., ... Г.А. ... ... - ... Қазақ
университеті, 2000. 151-158б.б.
15. Жих Е.М., Панкрухин А.П., Соловьев В.А. Маркетинг: как завоевать
рынок. - Л.: ... 1991. 250 ... ... Е.П., ... В.А. ... ... бизнес.
-М.: 1997. 35б.
17. Сапрунова В.Б. Туризм: Эволюция. Структура. ... - М.: ... ... Шеденов У.К., Ильясов Д.Қ. Теория маркетинга и менеджмента в сфере
услуг. Алматы: Қазақ университеті, 2002. 150б.
19. ... ... 2002 – 2003 ... ... ... ... Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы.-Алматы: Қазақ
университеті, 2002. ... ... ... ... / под ред. ... М.: Финансы и
статистика, 1998. 225б.
22. Юрик Р.А. Маркетинг как необходимый инструмент управления
турфирмой. // Маркетинг в Росии и за рубежом. – 2004, № 2. - Б. ... ... И.Т., ... А.И. ... ... - М: Финансы и
статистика, 2001. 34б.
24. Гуляев В.Г. «Туризм: экономическое и социальное развитие». - М.:
Финансы и ... 2003. ... ... ... ... ... «Гостиничный и туристический бизнес».Под ред. Чудновского А.Д. – М.:
Тандем. ЭКМОС, 1998. 45б.
27. Дуйсен Г.М. «Основы ... и ... ... ... ... - ... 2002. 87б.
28. Дурович А.П. «Маркетинг в туризме». - Минск: Новое ... 2003. ... ... И.В., ... В.А. «Толковый словарь туристских терминов:
Туризм. Туристская индустрия. Туристский бизнес.». - М.: Афины, 1994.
83б.
30. Кабушкин Н.И., ... А.П. ... ... - М.: Новое
знание, 2003. 17б.
31. Карпова Г.А. «Экономика современного ... – М., 1998. ... ... В.А. ... и ... ... - М.: Финансы и
статистика, 2003. 56б.
33. Квартальнов В.А. «Туризм» - М.: ... и ... 2000. ... ... Г.А. ... в ... – М.: ... и статистика, 2000.
57б.
35. Сапрунова В.Б. «Туризм: эволюция, структура, маркетинг». – М.: Ось-89,
1999. 48б.
36. Чеботарь Ю. М. «Туристический бизнес». – М.: Мир ... ... ... ... А. ... – путь к миру и ... Поиск: Серия
гуманитарных наук. – 2001. - № 4-5.
38. Алиев У., Суон Рани ... как ... ... ... ... экономика. – 1999. - № 4.
39. Ахметова К.А. и др. «Рынок ... ... в ... анализ и
основные направления его развития». Вестник КазЭУ. – 2002. - № 6.
40. Мачадо Р. Маркетинг для малых предприятий. – Спб.: ... ... ... Н.Г. ... предпосылки формирования рынка
туристских услуг». Экономика: Современные этапы развития. – Алматы:
Экономика, 2000. 79б.
42. «Казахстан становится известен миру как перспективное туристское
направление». ... ... и ... – 2002.- № ... ... ... казахстанского рынка туризма. Маркетинг. – 2003. - № 3.
44. Камбарова Х., Воронина Т. «Статистика туризма в РК: вопросы методики
и ... ... и ... – 2000. - № ... ... Р. ... состояние туризма в Казахстане: проблемы и
перспективы».Транзитная экономика. – 2003. - № 1.
46. Об обслуживании туристов и экскурсантов в 2005 году. ... ... – 2006. -№ ... ... М.А. «Стратегия привлечения клиентов в индустрии
туризма». Маркетинг. – 2000. - № 2.
48. «Реалии и возможности ... ... ... ... мир. ...... Голубков Е.Н Маркетинг: стратегии, планы, структура. – М.: Дело, 1995.
43б.
50. Щурова А. Идр. «Рынок туристских услуг в Казахстане». АльПари. –
1997. - № ... ... ... ... ... www.teztour.kz
-----------------------
Қосымша қызметтер
Көлік қызметі
Орналастыру қызметі
Тамақтандыру қызметі
Туроператор
қызмет пакетін құрастыру
Турагент
Тұтынушы
(турист)
Тікелей сату
Бас директор
Жоспарлау ... шарт ... ... ... ... ... ену
Өнімді дамыту
Ағымдағы ... ... даму ... ... ... ... сиырлар» «Иттер»
Бәсекелестік ... ... ... ... Баға ... ... стратегиясы
Тар ... ... ... ... ... маркетингтік зерттеудің негізгі бағыттары
Тұтынушыларды ң талдауы
Қызмет түрін ... ... ... ... берген бағасы
Тұтынушылардың негізгі тобын анықтау
Сұраныстың қанағаттанбағандығын қарастыру
Сұраныстың өзгеру беталысын
Сұранысты талдау
Бәсекелестердің әлеуетін анықтау
Нарықты сегменттеу
Қызметке ... ... ... ... ... ... зерттеу
Қызмет сұранысына болжам жасау
Бәсекелестікке қабілеттілігін бағалау
Бәсекелестердің басымдылығы мен кемшілігін анықтау
Нарықтағы жаңа қызмет мүмкіншілігін бағалау
Қызметтің өмірлік циклын үйрену және ... ... ... ... ... ... ... ортаны талдау
- күшті жақтары
- әлсіз жақтары
Бәсекелестік басымдылық
Интенсивті даму Интеграциялық даму ... ... ... ену ... интеграция Центрлес диверсификация
Нарық шекарасын Прогрессивті интеграция Көденең диверсификация
кеңейту
Тауарды жетілідру Көлденең интеграция ... ... ... ... ... ... талдау
- күшті жақтары
- әлсіз жақтары
Бәсекелік құндылықтар

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетингтің теориялық негіздері мен концепциялары16 бет
Туризм саласындағы маркетингтің ерекшелігі6 бет
Туризм саласындағы маркетингтің сипаттамасы42 бет
Туризм саласындағы маркетингтің сипаттамасы мен шетелдік тәжірибесі51 бет
Туристік қызметтің бәсекеге қабілеттілігінің теориялық аспектілері94 бет
Туристік өнімді әзірлеу және іске асыру негізі ретінде маркетингілік зерттеуді ұйымдастырудың теориялық және технологиялық негізі52 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
Weekend турлары77 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
Іс-шаралар туризмінің қазіргі жағдайын талдау, жоспарлау және ұйымдастыру ерекшеліктері. Қазақстанда дамуы57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь