Қазақстан Республикасындағы өлкетанудың мәні мен мақсаттары

КІРІСПЕ 5
1 ТАҚЫРЫП . ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ӨЛКЕТАНУДЫҢ МӘНІ МЕН МАҚСАТТАРЫ 7
1. Өлкетанудың мәні мен мақсаттары 7
2. Өлкетанудың түрлері мен формалары 7
3. Қазақстан мен ТМД елдеріндегі өлкетанулық зерттеулердің тарихи 9
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 10
2 тақырып. ӨЛКЕТАНУЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕРДІҢ ДЕРЕКТЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ 11
1. Өлкетанудың деректері мен ұстанымдары 11
2. Өлкетанулық зерттеулердің негізгі кезеңдері 11
3. Зерттеу әдістерінің жіктелуі 11
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 12
№ 1 семинар 13
№ 1 Сарамандық жұмыс 13
3 ТАҚЫРЫП. ТАБИҒИ . ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ 14
1. Табиғи . географиялық өлкетанудың зерттеу пәні 14
2. Геологиялық және минералогиялық зерттеулер 15
3. Геоморфологиялық зерттеулер 16
4. Метеорологиялық зерттеулер 18
5. Гидрологиялық және гляциологиялық зерттеулер 21
6. Геоботаникалық зерттеулер 22
7. Зоологиялық және фенологиялық зерттеулер 23
8. Топографиялық түсірілімдер 24
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 26
№ 2 семинар 27
№ 3 семинар 27
№ 4 семинар 28
№ 2 Сарамандық жұмыс 28
№ 3 Сарамандық жұмыс 29
№ 4 Сарамандық жұмыс 30
4 ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ 31
1. Экономикалық өлкетанудың мәні, мағынасы, деректері 31
2. Өлкенің халқын зерттеу 31
3. Шаруашылық құрылымы және оның жіктелуі 32
4. Рекреациялық ресурстар 32
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 34
№ 5 семинар 34
№ 5 Сарамандық жұмыс 35
5 ТАҚЫРЫП. ТАРИХИ ӨЛКЕТАНУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ 36
1. Тарихи өлкетанудың пәні. Тарихи және мәдени ескерткіштердің түрлері 36
2. Тарихи өлкетанудың негізгі бағыттары 36
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 40
№ 6 семинар 40
6 ТАҚЫРЫП. ТОПОНИМИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР 41
1. Топонимиканың негізгі түсініктері мен әдістері 41
2. Өз өлкеңнің топонимдерінің құрылу ерекшеліктері 41
3. Рекреациялық іс.әрекетті ұйымдастыруда топонимиканың мәні 42
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 43
№ 7 семинар 43
№ 6 Сарамандық жұмыс 43
7 ТАҚЫРЫП. МҰРАЖАЙТАНУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ 45
1. «Мұражайтанудың» түсінігі 45
2. Әлем мұражайларының тарихы 45
3. Мұражайдың әлеуметтік функциялары 47
4. Мұражайлардың типологиясы мен жіктелуі 47
5. Мұражайтанудың негізгі түсініктері 48
6. Мұражай экспозициясы 49
7. Мұражайдың мәдени . танымдық жұмысының негізгі формалары 50
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 51
№ 8 семинар 51
№ 7 Сарамандық жұмыс 51
№ 8 Сарамандық жұмыс 52
Өзіндік жұмыс орындаудың әдістемелік нұсқауы 53
СИЛЛАБУС 55
АРАЛЫҚ БАҚЫЛАУ МЕН ЕМТИХАНҒА ДАЙЫНДЫҚ СҰРАҚТАРЫ 59
ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫ 60
ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ ЖАУАПТАРЫ 89
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 91
Өлкетану деп елдің, облыстың, ауданның, қаланың, ауылдың белгілі бір бөлігін, осы аймақ туған өлкесі болып табылатын жергілікті халықтың зерттеуі табылады. Шағын аймақты кешенді зерттеу, оның тарихын, этнографиясын, мәдениетін, археологиясын, табиғатын, халқын, шаруашылығын және т.б. ауқымды сұрақтарды қамтиды. Туған өлкені жан – жақты зерттеу деп:
1) табиғатын және оның барлық элементтері (геология, жер бедері, жер қойнауы, топырағы, су қоймалары, өсімдік, жануарлар) мен оның байланысын ;
2) тарихы мен демографиясын (қала мен ауыл этнографиясын, топонимика және т.б.)
3) экономикалық өмірін, қоршаған орта мен шаруашылық арасындағы байланысты, шаруашылықтың жеке салалары арасындағы байланысты;
4) халықтың мәдени және рухани өмірін, шығармашылығын (халықтың кәсібін, өнерін, фольклорын, сәулетін).
Өлкетану мен туризм бір – бірімен байланысты. Нақты және әртүрлі өлкетанулық ақпаратсыз туристік маршруттар мен экскурсияларды ұйымдастыру мүмкін емес. Сондықтанда туристік - өлкетанулық жұмыстардың негізін және өлкетанулық зерттеулерді жүргізу әдістерін білу, туризм саласында кәсіби мамандарды даярлаудың ажырамас бөлігі болып табылады.
Туристік бизнесті ұйымдастырушылардан ішкі туризмді дамыту үшін, туристік жорық пен экскурсияларды өткізу үшін, жергілікті жер мен рекреациялық далалық зерттеулер мен әдістерін білуі қажет. Өлкетанулық бағыт мазмұны жағынан жергілікті мәліметтерге сүйенетін туризмнің өзге жұмыстарына да тән.
«Туристік - өлкетану жұмыстарының негізі» пәні ҚР МЖМББС 050902-«Туризм» мамандарын даярлайтын профильді пәндердің міндетті компоненті болып табылады.
Курсты оқытудың мақсаты болып ішкі және халықаралық туризмді дамыту үшін студенттер туристік рекреациялық ресурстарды (табиғи және тарихи – мәдени) зерттеу әдістемесін игеру табылады.
Пәнді оқытудың мақсаты:
- студенттерді өлкетанудың ғылыми және практикалық негіздерін, оның мәнін, мақсатын, формалары мен түрлерін, туристік – экскурсиялық қызмет көрсету үшін мамандарды даярлауда алатын орнымен таныстыру;
- туристік экскурсиялық бағдарламаларды құрастыру үшін, қажетті өлкетанулық мәліметтің негізгі деректері туралы білімді қалыптастыру;
- студенттерде туристік бизнесте пайдаланатын өлкетанулық білімді жинақтау мен жүйелеудің дағдыларын қалыптастыру;
- туристік – экскурсиялық мекемелерде далалық зерттеулер әдістемесі мен туристік - өлкетанулық жұмыстарды ұйымдастырудың біліктілігі мен дағдыларын қалыптастыру;
Курсты оқу нәтижесінде студент білуі қажет:
- өлкетанудың жалпы ұстанымдарын;
- табиғи, тарихи, өнер нысандарына тән ерекшеліктерді;
Основная:
1 Вуколов В.Н. Основы туристско-краеведческой работы.- Алматы, 2005.
2 Никонова Г.Н. Краеведение. - М., 1984.
3 Краеведение: учебное пособие // А. В. Даринский и др. – М., 1985
4 Даринский А.В. Туристско-краеведческая работа в школе. М., 1979.
5 Алматы. Энциклопедия. – Алматы, 2002.
Дополнительная:
1 Иванов П.В. Основы школьного краеведения. Петрозаводск, 1977.
2 Ахметов Б.С. Историческое краеведение. Алма-Ата, 1981.
3 Мешечко Е.Н. Географическое краеведение. Минск, 1986.
4 Вуколов В. Н. По северному Тянь-Шаню. – М., Профиздат, 1991.
5 Ердавлетов С. Р. Достопримечательные места Казахстана. – Алма-Ата: Знание, 1988.
6 Поздеев Л. Г. Горные тропы Алматы. – Алматы, Бiлiм, 1995.
7 Спутник туриста.- М.: Физкультура и спорт, 1959.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 5
1 ТАҚЫРЫП . ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ӨЛКЕТАНУДЫҢ МӘНІ МЕН ... 7
1. ... мәні мен ... 7
2. ... түрлері мен формалары 7
3. Қазақстан мен ТМД елдеріндегі өлкетанулық зерттеулердің тарихи 9
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 10
2 ... ... ... ... МЕН ... ... ... деректері мен ұстанымдары 11
2. Өлкетанулық зерттеулердің негізгі кезеңдері ... ... ... ... ... жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 12
№ 1 семинар ... 1 ... ... 13
3 ... ТАБИҒИ – ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ 14
1. Табиғи – географиялық өлкетанудың зерттеу пәні 14
2. Геологиялық және минералогиялық ... ... ... ... ... ... ... 18
5. Гидрологиялық және гляциологиялық зерттеулер 21
6. Геоботаникалық зерттеулер ... ... және ... ... ... ... түсірілімдер 24
Өзіндік жұмыс пен ... ... ... 26
№ 2 семинар 27
№ 3 ... ... 4 ... 28
№ 2 Сарамандық жұмыс 28
№ 3 Сарамандық жұмыс 29
№ 4 Сарамандық жұмыс 30
4 ... ... ... 31
1. Экономикалық өлкетанудың мәні, мағынасы, деректері ... ... ... ... ... Шаруашылық құрылымы және оның жіктелуі 32
4. Рекреациялық ресурстар ... ... пен ... ... сұрақтар 34
№ 5 семинар 34
№ 5 ... ... 35
5 ... ... ӨЛКЕТАНУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ 36
1. Тарихи өлкетанудың пәні. Тарихи және мәдени ескерткіштердің түрлері 36
2. ... ... ... ... ... жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар 40
№ 6 семинар 40
6 ... ... ... ... ... ... ... мен әдістері 41
2. Өз өлкеңнің топонимдерінің құрылу ерекшеліктері ... ... ... ұйымдастыруда топонимиканың мәні ... ... пен ... ... ... ... 7 ... 43
№ 6 Сарамандық жұмыс 43
7 ТАҚЫРЫП. МҰРАЖАЙТАНУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... Әлем ... тарихы 45
3. Мұражайдың әлеуметтік ... ... ... ... мен ... 47
5. Мұражайтанудың негізгі түсініктері ... ... ... ... ... ...... жұмысының негізгі формалары 50
Өзіндік жұмыс пен бақылауға арналған сұрақтар ... 8 ... ... 7 ... жұмыс 51
№ 8 Сарамандық жұмыс ... ... ... ... ... ... 55
АРАЛЫҚ БАҚЫЛАУ МЕН ЕМТИХАНҒА ДАЙЫНДЫҚ СҰРАҚТАРЫ 59
ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫ ... ... ... 89
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 91
КІРІСПЕ
Өлкетану деп елдің, облыстың, ауданның, ... ... ... ... осы ... туған өлкесі болып табылатын ... ... ... ... ... кешенді зерттеу, оның ... ... ... ... халқын, шаруашылығын
және т.б. ауқымды сұрақтарды қамтиды. Туған өлкені жан – ... ... ... және оның барлық элементтері (геология, жер бедері, жер
қойнауы, топырағы, су қоймалары, өсімдік, жануарлар) мен оның ... ;
2) ... мен ... ... мен ауыл ... топонимика
және т.б.)
3) экономикалық өмірін, қоршаған орта мен шаруашылық ... ... жеке ... ... ... ... ... және рухани өмірін, шығармашылығын (халықтың
кәсібін, өнерін, фольклорын, сәулетін).
Өлкетану мен туризм бір – ... ... ... және ... ... туристік маршруттар мен экскурсияларды ұйымдастыру
мүмкін ... ... ... - ... ... ... ... зерттеулерді жүргізу әдістерін білу, туризм саласында кәсіби
мамандарды даярлаудың ажырамас бөлігі болып табылады.
Туристік бизнесті ... ішкі ... ... ... ... пен экскурсияларды өткізу үшін, ... жер ... ... ... мен ... ... қажет. Өлкетанулық
бағыт мазмұны жағынан жергілікті ... ... ... ... да тән.
«Туристік - өлкетану жұмыстарының негізі» пәні ҚР ... ... ... ... ... ... ... компоненті
болып табылады.
Курсты оқытудың мақсаты болып ішкі және халықаралық туризмді дамыту
үшін студенттер ... ... ... ... және тарихи –
мәдени) зерттеу әдістемесін игеру табылады.
Пәнді оқытудың мақсаты:
- ... ... ... және ... ... оның ... ... мен түрлерін, туристік – экскурсиялық қызмет көрсету
үшін мамандарды даярлауда алатын орнымен ... ... ... ... ... ... қажетті өлкетанулық
мәліметтің негізгі деректері туралы білімді қалыптастыру;
- студенттерде туристік бизнесте пайдаланатын өлкетанулық білімді ... ... ... ... ...... мекемелерде далалық зерттеулер әдістемесі мен
туристік - өлкетанулық жұмыстарды ұйымдастырудың ... мен ... оқу ... студент білуі қажет:
- өлкетанудың жалпы ұстанымдарын;
- табиғи, тарихи, өнер нысандарына тән ерекшеліктерді;
- туған өлкені, оның табиғатын, ... ... ... мен ... ... ескерткіштерін, экономикасын зерттеу кезінде қолданылатын
негізгі деректерді;
- жергілікті ... ... ... ... жасай білуі керек:
- өлкетанулық мәліметтерді жинай және жүйелей;
- ... ... ... ... статистикалық және
өзге де деректермен жұмыс жасай;
- туристік - өлкетанулық және ... ... мен ... құрастыра білуі керек.
050902-«Туризм» мамандығының МЖМББС сәйкес пәннің құрылымын анықтайтын
минимум білім, іскерлік пен ... ... а) ...... ... ... және тарихи карталар, туристік карталар,
басылымдар сияқты деректермен жұмыс жасай білуі; ә) әртүрлі деректердің
мәліметтерін ... ... ... және ...... ... ... құрастыра білуі; б) туристік – экскурсиялық іс ... ... үшін ... және мұражайлық мәліметтерді қолдана
білуі қажет.
Пререквизиттар: туризмология негіздері, ... ... ... ... ... география, тарих, әдебиеттің
мектептік курсы.
Постреквизиттар: экскурсиятану, әлем ... ... ... географиясы, әлем табиғатының ... ... оқу ... ... ... мамандығының типтік
оқу бағдарламасына, «Туристік - өлкетану жұмыстарының ... ... оқу ... ... ... Оқу ... ... сұрақтарын, семинар сабақтарына дайындалу үшін әдістемелік
нұсқауларды, ... ... мен СӨЖ ... ... ... оқу бағдарламасын), сонымен қатар емтиханға
дайындалу үшін қажетті сұрақтар мен тест ... ... ... 050902-«Туризм» мамандығы бойынша білім алатын студенттерге
арналған.
1 тақырып . ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ӨЛКЕТАНУДЫҢ МӘНІ МЕН МАҚСАТТАРЫ
1. Өлкетанудың мәні мен ... ... ... мен ... ... мен ТМД ... өлкетанулық зерттеулердің тарихи
1. Өлкетанудың мәні мен мақсаттары
Өлкетану деп ... ... ... ... ... белгілі бір
бөлігін, осы аймақ туған өлкесі болып табылатын жергілікті ... ... Кіші ... - ... ... ... ... Туған өлке –
облыс немесе көлемі кіші республика. Алматының тұрғындары үшін туған өлке
болып, ... және ... ... бір ... алып ... ... ... мен туризм бір – бірімен байланысты. Нақты және әртүрлі
өлкетанулық ақпаратсыз туристік ... мен ... ... ... ... ... - өлкетанулық жұмыстардың негізін және
өлкетанулық зерттеулерді жүргізу әдістерін білу, туризм саласында ... ... ... бөлігі болып табылады.
Шағын аймақты кешенді зерттеу, оның тарихын, этнографиясын, мәдениетін,
археологиясын, табиғатын, халқын, ... және т.б. ... ... Туған өлкені жан – жақты зерттеу деп:
1) табиғатын және оның барлық элементтері (геология, жер бедері, жер
қойнауы, ... су ... ... ... мен оның ... ;
2) ... мен ... (қала мен ауыл этнографиясын, топонимика
және т.б.)
3) экономикалық өмірін, қоршаған орта мен ... ... ... жеке ... арасындағы байланысты;
4) халықтың мәдени және рухани ... ... ... өнерін, фольклорын, сәулетін).
2. Өлкетанудың түрлері мен формалары
Өлкетанудың құрылымы мен ... ... ... ... ... өлкені
ғылыми және жан – жақты зерттейтін ғылыми ... ... ... да ... өлкетануда зерттеу объектісіне байланысты өлкетанудың
түрлері ажыратылады.
Салалық өлкетану:
- табиғи–географиялық – ... ... мен ... ... ... - ... ... мен
шаруашылықты зерттейді;
- биологиялық - өлкенің биоценозын, флорасын, фаунасын және ... ...... және ... ... ... табысты,
әдеби және ... ... ... пен ... ... ... – нақты бір микро аудан тұрғындарының өмірін, іс ... мен ... яғни киім – ... ... ... құралдарын, ауылды кешенді зерттейді;
- фольклорлық (неміс тілінен «халық») – ... ... ... ... ауыз ... мен салт – ... зерттейді;
Кешендік өлкетану табиғи және әлеуметтік құбылыстардың барлық себеп –
салдарлық байланысын зерттейді. ... әдіс ... ... ... ... заттарын, мәліметтерді жинау мен жүйелеу табылады.
Кешенді өлкетану бірнеше ғылыми әдістерге сүйенгенмен, ... ... ... ... Л. С. Бергтің ойынша, ... ... ... ... ... ... деп ... болады.
Өлкетанулық жұмыстардың формалары зерттеу тәсілдерімен анықталады.
Біздің елде өлкетанудың үш ұйымдық формасы бар:
- ... ... ... ... ... ... ... мұражайлармен, мұрағаттармен, кітапханалармен
және ғылыми мекемелермен, үкіметтік ... ... ... статистикалық басқармалармен және т.б.)
жүргізіледі.
- қоғамдық өлкетану туристердің, өлкені сүюшілермен, қоғамдық ... ... ... ... ... мен ... ... көмегімен
жүзеге асады.
- мектептік өлкетану мектеп ... ... ... ... ... ... екі ... бар:
бағдарламалық (оқу) және бағдарламадан тыс (мектептен тыс).
Мектептік ... ... оқу ... ... ... ... ... көмектеседі. Оқушының қоршаған
ортасы мен өмірі ешқандай иллюстрация мен ... ... ... ... ... ... оқу ... терең игеруге,
оқушылардың практикалық дағдылары мен көзқарасының кеңеюіне, Отанға деген
сүюіспеншілігін ... және ... ... беруге көмектеседі.
Мектептен тыс өлкетану – мектептен тыс жасөспірімдер ұйымдары –
туристік клубтар, ... ... ... ... ұйымдар – туристік
жорықтар, экскурсиялар, оқушылардың ғылыми жұмыстары.
3. Қазақстан мен ТМД ... ... ... ... өлкетанулық зерттеулердің тарихы ұзақ және қызықты.
Қазақстандағы ұйымдасқан өлкетанулық зерттеулер ХІХ ... ... ... ... ... ... ... Орыс Археологиялық
қоғамының Шығыс бөлімшесімен, жаратылыстануды сүюшілер, антропология және
этнография Қоғамының көмегімен жүзеге асты.
РМҚ ... және ...... ... бұл ... ... ... еңбектерді жарыққа шығарды. 1904 жылы ... жеке ... Ш.Ш. ... ... ... ... ... болып атақты өлкетанушылар Н.М. Потанин, Н.М. Ядринцев,
Ы. Алтынсарин., Н. ... Г.С. ... Н.Н және В.Н. ... ... ... ... ... сәулет ескерткіштері,
кітапханалар, ... ... ... 1920 ... 15
қазанында Қазақстанды зерттеу Қоғамының ... ... ... ... ... ... ... тарихы туралы алғашқы жұмыстардың
авторы болып табылатын А.П. ... ... Сол ... ... ... ... жоқ ... Қазақстанды зерттеу
Қоғамының қатарында зиялы қауымның басым бөлігі біріккен болатын. ... ... А.П. ... А.Ф. ... А.А. ... А.Л.
Калмыков, С.С. Сейфуллин, М. Әуэзовтер бірге қызмет атқаратын. ... ... ... 1932 ж ... ... ... ... құрылуымен
тоқтатылады, 1946 ж ҚазССР Ғылым Академиясы ұйымдастырылады.
1932 ж өлкетанудың Орталық бюрасы негізгі өлкетану орталығының қызметін
атқаратын, бұл ұйым 1937 ж ... ғана ... одан ... ... орталық қызметін СССР Географиялық қоғамының ... ... ... жасөспірімдер туризмі мен өлкетану
ХХ ғ. 20 ... ... ... 1924 ж. ... мұғалім -
өлкетанушылардың алғашқы өлкетанулық конференциясы өтті. Осыдан кейін ... ... ... ... мектептік өлкетанудың
мұғалімдер үйірмелері ұйымдастырыла бастады. Олардың жұмысын жасөспірімдер
өлкетанушылар ... ... ... ... ... жылы Қостанайда республикада ... ... ... - туристік станциясы құрылды. 1973 жылға дейін балалардың
мектептен тыс мұндай ұйымдары ... ... ... ... ... ... жұмыс тәжірибесіне сүйене отырып 1961 жылы
Қазақстанда мектептік және ... тыс ... оқу, ... және ... бағыттағы ұйым ретінде Республикалық
балалар экскурсиялық – туристік станциясы құрылды.
ХХ ғ. 60-90 жылдары ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты жерлерде клубтар,
аудандық, қалалық және облыстық Үйлер және пионерлер мен ... жас ... ... ... ... ... базалары, пионерлік лагерлері ашылды.
1985 ж туристік-өлкетанулық ... ... тыс ... ... даму шыңы ... ... ... балалар
ұйымдары болды, олар оқушылармен жүйелі түрде әртүрлі ... ... - ... ... ғылыми – практикалық
конференциялар, слеттар мен ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді жинады, білім
ошақтарында өлкетанулық мұражайлар ашылды.
Қайта құрылудың басталуымен және қаржыландырудың ... ... ... ... ... туристік - өлкетанулық
ұйымдары өз жұмыстарын тоқтатты, бірақ облыс орталықтарында жас ... ... ... 1995 ж. жас ... Республикалық
станциясы «Оқушылардың Халықаралық туристік орталығы» (МЦТУ) болып аталды.
Вопросы для контроля и самостоятельной работы:
1. Дать ... ... ... ... ... «малая
территория»
2. Каково значение туристско-краеведческой работы для специалистов туризма?
3. На каком основании выделяются виды краеведения, ... их и ... На ... основании выделяются формы краеведения, перечислить их и дать
характеристику?
5. Кого считают основоположником краеведческого изучения России и ... ... Ш. Ш. ... считается первым казахским краеведом?
7. Какие государственные учреждения и ... ... ... ... ... до ... ... Какие государственные учреждения и общественные организации ... ... ... ... ... революции
9. Выявите этапы развития школьного краеведения в Казахстане
10. Какие ... и ... ... ... в ... Казахстан в настоящее время?
2 ТАҚЫРЫП. ӨЛКЕТАНУЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕРДІҢ ДЕРЕКТЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ
1. Өлкетанудың ... мен ... ... ... ... ... Зерттеу әдістерінің жіктелуі
1. Өлкетанудың деректері мен ұстанымдары
Туристік-өлкетанулық жұмыстар туризм саласында ... ... ... ... болып табылады. Оған туған өлке ... ... ... ... ... бақылау әдістерін үйрену, алынған
мәліметтерді өңдеу дағдылары мен сараптай білу, алынған дағдыларды туристік
фирма ... ... ... ... білу ... ... ... жүйелілік және реттілік, кешенділік
және аймақтылық.
Өлкетанудың ... ... ... ... құжаттық (деректік), бақылау.
2. Өлкетанулық зерттеулердің негізгі кезеңдері
Өлкетанулық зерттеулердің негізгі кезеңдеріне жатады:
1) Кітапханалардан, ұйымдар мен мекемелерден әртүрлі әдеби және ... ... ... және жалпылау.
2) Алдын – ала таңдалған пункте жүйелі түрде бақылаулар жүргізу.
3) Арнайы бағытталған жорықтар мен экскурсиялар кезінде ... ... ... ... ... ... (жоспарлар, карталар, графиктер,
диаграммалар, ... және т.б. ... ... ... жалпылау және сараптау.
3. Зерттеу әдістерінің жіктелуі
Жалпы өлкетанудың ... ... ... картографиялық,
статистикалық, далалық бақылаулар, визуалды, сауалнама, салыстырмалы-тарихи
және т.б. жатады.
1) Өлкетанулық әдеби деректерін зерттеу ... ... ... алдын – ала мәлімет алу үшін жүргізіледі. ... ... ... пен оқу құралдары, статистикалық анықтамалықтар;
- туризм мен өлкетануға ... ...... ... ... ... (1930 жылдан бастап 120 шығарылымы
болды, мысалы, №93 «География и ... № 110 ... на ... ... истории в школе», «Преподавание географии в школе»,
«Юный натуралист», «Казакстан ... ... ... ... мәліметтері. Қарастыратын баспаларды алдын-ала белгілеп, оның
ақпараттық бағытын анықтап, ... ... ... ... ... ... ... көңіл аударған жөн.
Алынған мәлімет карточкаға енгізілу керек. Үзіндіде ... аты ... ... ... жылы ... ... нақты сілтеме, газет немесе
журналдың беттері мен саны көрсетілу қажет.
2) Зерттеудің ... ... ... отырған аумақтың табиғи,
шаруашылық, тарихи, археологиялық және т.б. объектілер мен ... ... ... бағытталады. Барлық өлкетанулық зерттеулер
зерттеліп отырған жердің карта немесе жоспарын құрастырудан басталғаны ... - ... ... ... негіз болып табылады.
3) Далалық зерттеудің негізгі стационарлық және экспедициялық әдістері
бар. Бірінші әдіс зерттеушінің ... ... ... ұзақ ... ... Ал ... әдіс ... немесе жорық кезінде қысқа
мерзімді тұрған жерінде жүргізіледі. Саяхат кезінде ... ... ... ... ... ... ... табылады.
4) Статистикалық әдіс сандық көрсеткіштерді іріктеу мен сараптауға
негізделеді, оның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... бұл ... өлкенің шаруашылығын,
халқын және өзге аумақтармен экономикалық байланыстарын зерттеген ... ... для ... и ... ... Что такое «принципы», и каковы принципы краеведения?
2. Какова методика работы с различными типами библиографических ... ... виды ... ... ... для ... в ... Какие сведения по туризму можно получить из статистических бюллетеней?
5. ... ... ... ... и проведения социологических опросов?
6. Какие методы применяются на различных этапах ... ... ... ... ... классификациясы. Өлкетану ... ... шолу және ... ... – 2 ... Өлкетану түрлері мен формалары. Туристік – экскурсиялық жұмыстар
бойынша мамандарды ... ... ... ... ... ... классификациясы.
3) Өлкетану білімдерінің әдебиет деректерінің орны мен маңызы.
4) Ағымдағы және ғылыми – танымал ... ... ... ... ... ... мен олардың өлкетану жұмыстары
үшін маңызы.
6) Өлкетану әдебиеттерінің картотекасын және аннотациялы тізімді
құрастыру.
7) Өлкетану ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу ережелері
Әдебиет:
1. Краеведение: пособие для учителя // А.В. ... и др. – М., ... ... В.Н., ... М.К. ... ... работы. –
Алматы, 1997.
3. Вуколов В. Н. Основы туристско-краеведческой работы. - Алматы, 2005.
№1 сарамандық жұмыс
Өзінің жері туралы өлкетану әдебиетінің ... ... ... ... ... мен пайдаланудағы
практикалық дағдыларды қалыптастыру, каталогтардың, ... ... және ... ... әр ... жұмыс істеуді
үйрену.
Тапсырма: өзінің жері бойынша келесі тақырыптардың біреуі бойынша әр
түрлі деректер бойынша әдебиет ... ... (40 ... аз емес):
1) Табиғат
2) Халық
3) Шаруашылық
4) Тарих
5) Мәдениет
Тапсырма жеке – топтық ( топ 2-3 адамнан). ... ... ... ... кем ... ... ... электронды деректер атауларын
қамтуы тиіс. ... ... ... ... әдісін айту қажет: әдебиет
қандай кітапханаларда, каталогтарда табылған, ... ... ... ... ... ... ... В.Н. Основы туристко – краеведческой работы. – Алматы, 2005.
2. Краеведение: учебное пособие // А.В. Даринский и др. – М., ... ... С.Р. ... ... Казахстана. – Алма – Ата:
Знание, 1988.
4. Алматы. Энциклопедия. – Алматы, 2002.
5.
3 ... ...... ӨЛКЕТАНУ
1. Табиғи – географиялық өлкетанудың зерттеу пәні
2. Геологиялық және минералогиялық зерттеулер
3. ... ... ... ... ... және ... зерттеулер
6. Геоботаникалық зерттеулер
7. Зоологиялық және фенологиялық зерттеулер
8. Топографиялық түсірілімдер
1. Табиғи – географиялық ... ... ... ... ... ... болып шаруашылықтың барлық
түріне ресурс болып табылатын, ... ... ... тән белгілі – бір
аумақ табылады. Өлкетанушылар негізінен жергілікті жердің ... мен тау ... ... ... ... жер бедерін,
климатын, жер беті суларын, топырақ ... ... ... ... ... ... геология, геоморфология, гидрология,
климатология, өсімдіктер мен жануарлар географиясы сияқты жеке географиялық
ғылымдар ... ... ... ... ... табиғи–аумақтық кешендер немесе табиғи геожүйелерді физикалық
география зерттейді. Сондықтан да физикалық – ... ... ... ... ... ... ... зерттеулерді келесідей кезеңдерге ... ... ... – болшақта зерттелетін аумақтың әдеби немесе қор
мәліметтерімен танысу, картографиялық мәліметтерді (топографиялық негіз)
дайындау. ... ... үшін ірі ... (1:5000 – нан ... ыңғайлы. Бұл кезеңде қолда бар туристік топтың, ... ... ... топографиялық негіз карталармен және тақырыптық
физикалық-географиялық карталармен танысады.
2) Далалық зерттеулер – маршруттық түсірілімдер, профиль салу, кілтті
участкілер әдісі ... және ... ... ... ... мәліметтерді камералдық өңдеу – жиналған тау ... ... ... ... және ... ... және
кешенді карталар немесе профильдердің (геоморфологиялық, ... ... ... ... ... физикалық-географиялық сипаттамасын құрастырады.
Географияда ... ... ... ... берудің стандартты
сұлбасы қалыптасқан, келесідей ретпен статикалық компоненттен ... ... ... ... және ... ... жер бетінің қалыптасуына әсері, жер бедері, климат және ауа-райы, ішкі
сулары, топырақ-өсімдік жамылғысы және ... ... ... ... табиғи компоненттердің байланысы мен
қарым-қатынасы, географиялық ... ... ... және ... жеке ... ... тиіс.
2. Геологиялық және минералогиялық зерттеулер
Геология - жер қабығының даму тарихын, ... және ... ... Жер ... - тау ... ... Жердің үстіңгі
қатты қабығы. Жердің қалыңдығы – орташа мұхиттық тау жоталарында – 5-7 км-
ден, жас ... ... – 55-70 ... ... ... және ... ... көп саяхаттаушыларды қызықтырады.
Турист-геолог маңызды тау жыныстар мен минералдарды білуі ... ... ... үлгілерді жинап, мүмкіндігінше жергілікті жердің
геологиялық ... мен жер ... ... ... ... анықтай
алуы керек. Бақылаулар нәтижесінде ауданның маңызды тау ... ... ... ... және оның геологиялық картасын құрастыру
керек.
Адамзатқа 3000 жуық минералдар белгілі, бірақ ... ... ... 99,9 % дала ... кварц, слюда, роговая обманка, авгит,
оливин және т.б. ... саны 30-ға ... ... Бұл ... деп аталады. Тау жыныстар минералдардың жиынтығынан ... ... ... ... қарай: шөгінді, магмалық және метаморфты
тау жыныстар деп жіктеледі.
1) Магмалық тау жыныстар ... ... ... Бұл ... пайда
болу жағдайына байланысты интрузивті (тереңде пайда болған) және эффузивті
(жер бетіне ... ... тау ... деп ... Интрузивті тау
жыныстарға гранит, габбро, диорит, сиениттер жатады. Ал эффузивті ...... ... ... туф, ... әйнек және т.б.
жатады.
2) Шөгінді тау жыныстар жер ... ... ... ... ... ... бір ... тау жыныстардың бұзылуынан – ... тау ... ... ... ... ... және дөңгелектену деңгейі ... құм, ... тас, ... және ... сынған тау жыныстар тығыз ... ... ... брекчия (қиыршық тастан), конгломерат (ұсақ тас пен жұмыр тастан),
алевралит және құмдақ ... тау ... бір ... ағзалардың қызметімен байланысты –
орагенді тау жыныстар. Оған әктас (бор, ұлутас), тас және ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан химиялық реакцияларға байланысты хемогенді
тау жыныстар – мергель, тұз, гипс, металл рудалары пайда болады.
3) ... тау ... шығу тегі ... тау ... ... ... температура мен қысымның өзгеруі нәтижесінде, ... ... ... жай-күйі әртүрлі тау жыныстармен ... ... ... ... ... сланц, мәрмәр, алмаз, слюда
және т.б.).
Шығу тегі әртүрлі тау жыныстардың жер бетіне ... ... ... ... ашық ... өзен ... ... және карьерлердің жарларында жиі көруге болады.
Геологиялық және ... ... үшін тек қана ... жаңа ...... ... шөгінді жыныстардан емес, жер
бетіне шығып жатқан тау жыныстарды жинау керек. Көлеміне байланыссыз, жеке
кристаллдарды, друздарды (бір ... ... ... конкрецияларды,
теңбілдеу, тасқа айналғандарды ... ... ... ... ... ... ... алу қаупі болса, онда үлгіні толығымен алу керек.
Әрбір үлгінің жапсырмасы болуы керек. Онда қарандашпен үлгінің ... ... ... ... ... ... және ... алған туристің
аты-жөні жазылады. Жапсырма екіге немесе төртке жазуы ішке қарай және үлгі
қағаздың бір бұрышына ... ... ... ол ... оңай табу ... үлгі ... ... дәптерде
(немесе күнделікте) толық мәлімет болу керек. ... ... үлгі ... де: тау ... ба, әлде ... не ... ба. Маршруттық
(желілік) картада тапқан жерді белгілеу керек.
Турист-геолог пен минерологтың ... ... ... ... мен тау ... ... ... күрек, газет немесе орама
қағаз, жіңішке жіп, ... ... ... ... қарандаш және
қалың дәптер, тау жыныстары мен минералдарды айқындаушы.
3. ... ... ... – түзу емес жер ... жиынтығы. Геоморфология жер бедері
мен оның бедерін құраушы және өзгертетін ... ... ... ... ... да кейбір жер бедерін сипаттай алу керек
(мысалы, төбе, аңғар участкілерін, ... ... ... ... мен ... жер ... шыңдарын), бұл жер бедерінің шығу тегі мен оның
сыртқы ... неге ... ... ... алуы ... ... ол ... ауданының морфологиялық картасын құрастыруы керек.
Жер бедерін зерттеуде келесідей мақсаттар қойылады:
- жер бедерінің сыртқы белгілерін, формасын және ... ... жер ... ... факторлары мен жер бедерінің даму жолдарын айқындау;
- генетикалық топтар мен оның аумақ бойынша ... ... ... ... ... бағалап және пайдалану жолдарын анықтау;
Жер бедерінің типі бойынша жергілікті жер жазықты, төбелі және таулы
болып жіктеледі. Жер ... ... ... ... ... мен ... сызығы атауына ие.
Таулар – жер бедерінің қатты тілімденген, ... биік ... жер ... оң және теріс формаларынан тұрады. Жеке тау ... ... ... 200 м биік ... жатқан жер бедерінің оң
формасы. Тау барлық жағынан еңіс ...... ... ... жазыққа өткелді – тау етегі дейді. ... ең биік ... ... (шың, ... ... ...... қарама – қарсы жақтарына шектеліп ... ... ... ... жер бедерінің оң ірі формасы. Беткейлер ... ... ... ең биік ... ... ... ... жотаның шыңы, төмен бөлігі - асулар. Кең асуларды аңғарлар (екі ... ... бел) деп ... терең тілімденген – тау өткелдері деп
аталады.
Тау ... - бір ... ... жатқан бірнеше тау жоталары.
Тау жоталары мен тау ... ... тау ... ... Таулы
өлке – тау жоталары мен кең тегіс шұңқырлармен алмасып ... ... ... ... ... ... пен ... жер бедерінің жалпы сипаттамасы келесідей сұрақтарды
қамтиды:
1) жер ... ... ... мен сипаттамасы қандай (төбелі ме,
жазық ... өзен ... жиі ... ... ме, ... ... бе, ... (орман, бұта, шөптер ме);
3) ашық жатқан бет бойынша тау жыныстарының ішкі және сыртқа құрылымын
зерттеуге бол ма; ... ... тау ... ... ... бос, қатты); жер бетіне жиі шығып жатыр ма және қайда –
жотода, аңғар ... жыра ... тас ... ... ме;
4) су айырық жоталарында бұл жерге тән емес қойтастар бар ма;
5) ... пен ... ... немесе тізбектер немесе ... ... ... ... бар ма; оның ... ... ... ені, биіктігі);
6) жоспардағы төбенің бағыты қандай:
Тулы ... өзен ... ... ... ... ... және бойлай профилін (бойлық бағыттағы жарылымдар немесе
кемерлер), өзен бастауындағы ... ... тау ... еніп ... ... қуыс ... көлдер және көлдермен толтырылған немесе
қармен тереңделген.
Жағалауға ... ... ... ... ... керек, шығанақтың, бухтаның формасы мен ерекшелігін, өзенге деген
қатынасын; міндетті ... ... ... ... қалған теңіздің
(немесе көлдің) биік ... ... ... ... ... жақын
аймақтың сипаты, теңіздің жағалауға ... ... және ... ... ... ... ... құрал-жабдықтары: компасы бар планшет, рулетка,
саперлық күрек, геологиялық балға, альтиметр (биіктікті өлшегіш), үлгілер
үшін ... ... және ... ... ... үшін альбом, сұр
және түлі түсті ... ... ... дәптер немесе
миллимитровкасы бар далалық күнделік.
4. Метеорологиялық ... ... бір ... ... ... ... ... Климат – белгілі бір аймақтың ауа-райының орташа көп жылдық жағдайы.
Туристер табиғи ортада ең бірінші климаттық фактордың ықпалында болады.
Саяхатта ... ... ... ... адам ... ... ... келтіріп қоймай, сонымен қатар төтенше ... ... ... ... ... жердегі метеостанциялар, атмосфералық зондтар
немесе әуе-ғарыштық бақылау мәліметтері негізінде құрастырылған жердегі
немесе биіктік синоптикалық ... ... ... ... бақылаудағы адамзаттың көп жылдық тәжірибесі жергілікті
белгілерге байланысты халықтық жоралғылармен ... ... ... ... ... ... ... керек:
- бір ғана белгіге қарап болжауға болмайды, ауа-райының бір типін бірнеше
белгілер анықтаса, сол жақынырақ болады;
- сол белгілерге сәйкес ... ... ... ... күрт өзгеретін болса, соғұрлым болжау дұрыс келеді;
- ауа-райыға «үдеулік» тән, егер өзгеретін белгісі ... ... ... қала ... адам аяғы баспайтын неемесе қиын жерлердегі метеобақылаулары
шаруашылық пен ғылымға пайдасы тиюі ... ... ... ... ... уақытпен тәулігіне 4 немесе 8 рет,
халықаралық уақытпен ... және 22 ... ... арнайы формада жүргізіледі (метеобақылаулар журналы). Мұнда ауа-
райы болжамдары, оның ... мен ... ... жазылады.
Бақылаулар нәтижесі журналға тіркеледі (1 кесте).
Саяхаттау ... ... ... ... ... ... ... Ауа-райы туралы мәлімет пен кеңесті ірі
қалаларда ... ... ... ... ... сонымен қатар метеостнациялардан жеке немесе
жазбаша түрде сұраныс жіберу арқылы алуға болады.
1 - ... ... ... ... |Жауын-шаш|Атмосфера|Бақылаушы|
|і, |температ|лық қысым|(бағыты, |(баллмен, |ын (түрі,|лық | ... | ... ... |
| | | |ы) ... |ығы) |р | |
| | | | | | | | ... ... ... ауаның қысымын өлшеу үшін (келесі құралдардың біреуін): альтиметр,
станциялық барометр-анероид, мектептік барометр-анероид. Тау жорықтары
үшін алғашқы екі ... ... ... температурасын өлшеу үшін: термометр-пращ, қарапайым термометр,
аспирациялық психрометр. ... ... ... қата бастайтын
минус 33 ° төмен ... ... ... ... ... қажет;
- желдің жылдамдығын өлшеу үшін: қол анемометрі, Аркадьев жел өлшегіш
құралы;
Қалған метеорологиялық ... ... ... (2,3 ... ... ... жылдамдығын бағалау
|Жел жылдамдығы |Сөзбен ... ... ... ... ... | ... ... | | |
| ... | | |
|0 - 1,8 |0 ... ... тік ... ... тік |
| | | ... жапырақтар қозғалыссыз |
|1,9 – 5,1 |1 ... жел ... ... ... ... |
| | | ... ... |2 ... жел ... ... ... ... |
| | | ... сыбдырлайды |
|11,8-18,7 |3 ... жел ... ... ... мен |
| | | ... ... ... жел |
| | | ... ... желбіретеді, |
| | | ... ... ... тегіс толқын |
| | | ... ... |4 ... жел |Жел шаң ... ... ... |
| | | ... ... ... |5 ... ... ... діңдері қозғалады, |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |6 ... жел ... жуан ... тербеледі, |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... (5-10сек.) ... |7 ... жел ... ... ... жуан |
| | | ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... |8 |Өте ... жел |Жел ағаштың жіңішке бұтақтарын |
| | | ... ... ... ... |9 ... |Жел ... мұржаларын, шатырын |
| | | ... ... ... жүру өте қиын ... |10 ... ... ... түбірімен жұлынып, ірі апат |
| | | ... ... |11 ... ... |Үлкен апат: телеграф бағаналарын, |
| | | ... ... ... |12 ... ... ... ... апатқа әкеп |
|жоғары | | ... ... ... ... ... ... атласынан бұлттардың суретін
алу керек немесе 3 кестені қолдануға болады
3- кесте Бұлттылықтың сыртқы ... және ... ... және ... ... белгілері ... және ... | | ... ... | | ... | | | |
|6 км ... ... |Сi |Ақ ... ... ... Мұзды |
|қабат, ... | ... ... ... жіп, ... | | |жүн, ... ... болады. |
| ... |Cs ... сүт ... өң ... жұқа |
| ... ... шілтер тәрізді. Олар арқылы күн|
| | | ... айды ... ... күн мен |
| | | ... диаметрінен әлдеқайда үлкен |
| | | ... ақ ... ( ... |
| | | ... ... болады. |
| ... |Сс ... ... ... ... |
| ... | |аспанда ... ... ... | | ... ... ... |
| | | ... күн сәулесі өтіп, жер |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... ... |Биік қатпарлы |As ... ... ... ... тегіс ақ |
|2-ден 6 км |(альто-стратус) | |немесе көгілдір бүркеніш. Күн ... | | ... өтіп ... ... |
| | | ... жоқ ... шашады. |
| | | ... жеке ... ... |
| | | ... қар ... ... |
| | | ... |
| ... ... |Ас ... шарлар, тұнған тоқындар |
| ... ... Жұқа ... ... күн мен ... | | ... ... ... түсі |
| | | ... ... ... |
|2 км ... |St |Суреті жоқ бұлттардың лас бүркеніші. |
|төменгі ... | |Күн ... ... ... ... | | ... |
| ... ... ... ... ... |
| |ы | ... ... жауын-шашын немесе |
| |(страто-нимбус),| |қар ... St ... ... |
| ... |Sc |Ас ұқсас бұлттар, 2 км ... |
| ... ... ... ... ... |
| | | ... үлкен көлемді. Жауын-шашын|
| | | ... Күн ... ... ... |Будақ бұлттар |Си ... және ... ... ... |
|дамыған |(кумулус) | ... ... ... ... ... | | ... дами ... Cb ... Ci |
| | | |өте ... ... ... суық, |
| | | ... ... ... |
| ... ... |Cb ... қар, ... ... ... |
| |(кумуло-нимбус) | ... ... ... күн |
| | | ... ... |
5. ... және ... ... ... бақылаулар халық шаруашылығында маңызы зор кіші
өзендерді ... ... ... бұл ... ... ... көрсете алады.
Саяхаттау кезінде келесідей сұлба бойынша гидрографиялық сипаттама
жүргізу керек:
- өзен туралы жалпы сипаттама: оның ... ол ... ... ... ... республика; қайдан бастауын алады, қайда құяды, қай
ірі ... ... ... ... ірі ... ... жақын аймақтың, аңғар мен өзен арнасына сипаттама (участок бойынша);
- су шығынын өлшеу мәліметтері, әрбір участкіде бар ... ... ... сауалнама арқылы жиналған өзеннің режимі туралы мәлімет;
- өзеннің жеке участкіде және толығымен пайдаланылуы туралы мәлімет;
Турист-гидрологтың ... ... мен ... ... ... түсіруге арналған планшет; ұзындығы 20-25 см, метрі көрсетілген
созылмайтын, мықты бау ... ... ... ... ... ... 1,5-2 м жіңішке таяқ, секундтық бағыты бар сағат
немесе секундомер, ... ... ... ... қойын дәптер,
қарандаштар мен өшіргіштер.
Гляциологиялық бақылауларды таудағы саяхат кезінде фирн зоналары мен
мұздықтардан өтетін тек қана ... ... ғана ... ... ... ... өзендер (суармалы, гидроэлектростанциялар
және т.б.), әдетте, мұздықтармен қоректенеді. Гляциологқа ... ... ... ... ... ол ... ... экспозициясы, «тілдің»
аяқталу биіктігі, мұздықтың орташа ені мен ұзындығын, фирн
сызығының ... ... ... ... а) ... облысы (қоректену
бассейін формасы, жарылымдардың таралуы), б) еру облысы (шеткі
және орта мореналары, мұз құламалары, жарылымдар); в) ... ... ... ғана ... ... шегінуі мен алға жылжу жылдамдығы
мен іздері;
- мұздық типі (карлық, салбыраған, аңғарлық, ағаш тәріздес, жанданған
және т.б.);
- мұздықты ... ... ... ... ... ... ... суреттер үшін альбом.
6. Геоботаникалық зерттеулер
Геоботаника туристердің қызығушылығын тудырады. ... ... ... ... ... ... бір типтің екінші типке ауысуы климаттың, тау жыныстарының ... ... өзге ... әкеледі. Сондықтан да өсімдіктердің
біртектілігі аумақты аудандастырудың бір белгісі болмақ.
Өсімдіктерді жазып қана қоймай, гербарий құрастыру ... ... ... ... жапырағы, гүлі және жемісі бар, бұзылмаған өсімдікті ... ... күні ... ... шық ... ... жинауға болмайды.
Өсімдікті тамырымен қазып алып, оны ... ... ... немесе торға салады, папканы тығыз қылып байлайды, үлкен өсімдікті
екіге бүктейді, жапырақ пен гүлді майыспайтындай ... ... ... ... міндетті түрде жаңғақ қоса алынады. Қылқан ... ... ... қалмау үшін қылқанды ыстық құмда кептіреді. Жуан және
бұлшықты жапырақ пен бұтаны ... ... Оны ... суға ... ... аз уақытқа салып, содан кейін қағаз кулекке салып, оны ыстық
құмммен көму керек.
Егер ... ... ... ол ... ... ... бұта тік тұрып,
майыспайды. Жапсырмада реттік нөмері, өсімдік атауы, толық мекен-жайы ... ... кім және ... ... ... көрсетіледі. Егер өсімдіктің
ғылыми атауы белгіссіз болса, уақытша жергілікті ... ... ... ... және ... бара ... өсімдіктерді жинауға рұқсат
етілмейді, сондықтан да ... ... ... алдында ҚР Қызыл кітабымен
танысып алу керек.
Турист-ботаниктің құрал-жабдығы: өсімдікті кептіру үшін ... ... ... ... тысы бар кішкентай күрекше, ... ... ... таяқша, газет қағазы, қойын дәптер, жапсырма үшін дәптер, түрлі-
түсті қарандаштар, ... ... ... және ... ... мен энтомологияны сүюшілер саяхат кезінде жануарлар туралы
мәліметті және коллекцияны ... ... ... ... ... көмек тигізбек. Шыбын-шіркей, құстарды және ... ... ... ... ... ... ... мен жиналған орны, ауа-
райы, бақыланатын объектінің атауы, оның орын тепкен жері, ... ... ... міндетті түрде жапсырмасы болуы керек. Оған күнделіктегі
уақытты, объектінің жиналған орны, жинаған адамның ... ... ... пен ... ... ... және судағы шыбын-
шіркейді аулау үшін әртүрлі ебелектер, морилкалар, эфир, спирт, формалин,
қорапшалар, мақта, скальпель, ... ... ... ... ... қағазы, аузы мықты жабылатын ыдыс-аяқтар.
Фенология – табиғаттың маусымдық даму заңдылықтары ... ... ... әдістің негізі көпжылдық бақылаулардың қайталануымен
анықталады. Өлкетануды сүюшілер визуалды бақылайды. Бақылауларды ... ... ... ... жөн. ... жыл мезгілдеріне
байланысты, 2-3 күнде бір реттен кем емес жүргізген жөн.
Өсімдіктерді бақылау. Осы аймақта жиі кездесетін ... ... ... мен ... ... ... ... ағаштардағы сөлдің қозғалысын;
- бүршік атыуын;
- бүршіктің жарылуы – жапырақ ұштарының пайда болуын;
- алғашқы жапырақтардың ... ... ... ... ... бастапқы тұқымдануын;
- жаппай тұқымдануын;
- жапырақтардың түске боялуын;
- жапырақтардың түсе бастауын;
- жапырақтың толығымен түсінен айырылуын;
- қоңыр күздің аяқталуын.
Жануарларды ... ... бал ... ауыл ... зиян ... ... ... практикалық маңызы
зор. Келесі құбылыстарды белгілеген жөн:
- ірі түрлердің (имаго) алғашқы және жаппай пайда болуын;
- жұмыртқа сала ... ... ... ... ... ... айнала басталуын.
Құстарды бақылау үшін арнайы желі таңдалады. Құстардың ... ... ... ... ... ... келу (ұшып өту) уақытын анықтау; жаппай ұшып өту уақытын
анықтау;
- құстардың ұшып кету уақытын; құстардың ... ұшып кету ... ... ... ... зерттеулерде маңызды рөлге ие,
себебі ол жергілікті ... ... ... ... ... ... ... желілік түсірілімдер жүргізуге болады. Жол үстінде
жергілікті жердің элементтерін ... ... ... ... кезі
болады.
Түсірілімдер сипатына қарай аудандық (полигондар) және маршруттық
(желілік ) ... ... ... ...... немесе экспедицияда
топографиялық түсірілімнің негізгі түрі, ... ... ... ... ... ... сұлбасы құрастырылады. Масштабы
1:50000-нан 1: 200000-ға дейін;
- қызықтыратын ... ... ... қажет болған кезде, аудандық
түсірілім жүргізіледі (масштабы 1:5000 және одан жоғары).
Мектептік өлкетанудың өзі ... ... ... ең ... ... ... және ... түсірілімдер табылады.
Қарапайым көзбен түсіруге қажет: компас, транспортир, 25 см кем ... ... бар ... ... ... 18*22 см ... ... көз дәптер, қаттылығы орташа қарандаш, жұмсақ өшіргіш, сызу қағазы.
Қашықтықты өлшеу әртүрлі әдістермен жүргізіледі:
Қадаммен өлшеу. Қадамдар қосарланып саналады, саналған жүз қос ... ... ... Қос ... ... ... көзге дейінгі бойына тең (1,5 м). ... ... ... жер ... мен ... ... ... болады. Қашықтықты дәл өлшеу үшін қадам ұзындығын бақылау
сызығы көмегімен анықтап алған жөн. ... жер ... ... ... 2 % ... ... ... жабысқақ немесе
сусымалы жерде – 3-5 % ... ... ... және жылдамдығы бойынша өлшеу маршруттық
(желілік) түсірілімде қолданылады. Шығыс нүктеде уақыт ... ... ... ... ... жылдамдығы анықталады.
Жүргінші жылдамдығының өзгермелі өлшемі қиындық туындатады. Бұл
әдістің дәлдігі алдыңғыға қарағанда төменірек, бірақ ... 200 000 ... ... ... ... түсірімге жарамды.
Қашықтықты көзбен анықтау – жеке объектілердің көрінісі немесе өлшеніп
жатқан қашықтықты алдыңғы кесіндімен салыстыру ... ... - Көз ... ... ... ... белгілер ... км. ... ... ... ... |5,0 ... ... айырмашылығы бар |4,0 ... ... ... мұржалар көрінеді |3,0 ... ... ... |2,0 ... ... сымдары көрінеді |1,5 ... ... ... айырмашылықтары бар |1,0 ... қол мен ... ... ... |0,7 |
4) ... ... көлеміне қарай қашықтықты өлшеу көлемі белгілі
(биіктігі, ені және ... ... ... ... ... Зат ... ... өлшеуге болады және іздемелі қашықтықты
мына формула бойынша алуға ... = 1000 * Л / ... Р – ... ... қашықтық, Л – заттың сызықтық өлшемі, У –
заттың ... ... ... ( ... 50 см ... мм санын 2-ге
көбейтеді).
Өзеннің енін өлшеу. Қашықтықты тікелей өлшеуге мүмкін болмаған ... ... жолы ... ... ... ұзындығы бойынша заттың биіктігін анықтау – заттан көлеңке
ұзындығын ... және ... ... ... көлеңке ұзындығын
өлшейді, пропорция құрастырады.
Сызғыш көмегімен анықтау. Заттан 50 м ... ... ... 50 ... ... ... бойынша, анықталған ... ... ... ... ... ... ... саналған сантиметр
көлемі – заттың метр бойынша биіктігі.
Қол жетерлік заттар биіктігі бау немесе рулетка арқылы анықтауға болады.
Абсолютті биіктікті ... ... ... ... ... карта
арқылы жүзеге асырылады.
Еңістің тіктігін анықтау. Еңістің тіктігі – ... ... ... ... бұрышы. Тіктілікті көзбен бағалау қиын: бір
еңістің өзі үстінен қарағанда, төменде тік көрінеді.
Еңіс тіктілігі 25 о кезінде ... ... (60 қос ... ... ... Адам ... ... көтерілуі 30 о , ... ... 40 о ... ... ... ... көмегімен қозғалады.
Азимутты анықтау компас арқылы жүзеге асады ... ... ... ... ... Егер ... ... азимуты карта бойынша
анықталса, ал маршрут компас бойынша ұсталынса, онда ... ... ... (ол ... ... ... ... иілу кезінде
компас бағыты қажетті қашықтықтан оңға қарай иіледі, ал ... ... ... ... ... ... әдісі маршруттан (желі) тыс жатқан нүктелер қалпын
анықтауда қолданылады. Нысан екі ... ... ... олардың қалпы
топографиялық сұлбада белгілі. Нысанда әртүрлі ... ... және тік ... ... – қиылысу нүктесінде зат
орналасады.
Топографиялық сұлбаларда жергілікті жердің ... ... ... ... ... салу үшін ... ... қажет
емес.
Вопросы для контроля и самостоятельной работы:
Перечислить основные компоненты природы, доступные для ... ... ... ... состоит комплексное ... и ... для ... геологических пород.
Методика и оборудование геоморфологических исследований
С помощью какого оборудования ... ... ... в ... ... Какими способами можно ориентироваться на
местности?
Каковы ... и ... ... ... и оборудование используются для гидрологических
исследований?
Какие методы и ... ... для ... и
зоологических исследований?
№ 2 семинар
Физикалық – географиялық өлкетану. Топографиялық түсірме
Геолого – морфологиялық жағдайыды зерттеу
1) Физикалық – ... ... ... пәні және ... ... ... - ... зерттеулердің кезеңдері
3) Жергілікті жердің геологиялық жағдайларын өлкетанулы зерттеу. Тау
жыныстары мен ... Тау ... ... Жабдықтар мен
геологиялық зерттеулердің әдістері.
4) Жергелікті жердің геоморфологиялық жағдайларын өлкетану ... ... ... ... мен геоморфологиялық зерттеулердің
әдістері.
5) Топографиялық түсірме. Топография элементтері: карта, сызба,
масштаб, азимут, ... ... ... ... ... ... ... құрастыру.
Әдебиет:
1. Абдуллин А.А. Геология и минеральные ресурсы Казахстана. – Алма – Ата:
Гылым, 1994.
2. ... А.К., ... О.Б. ... ... с ...... 2002.
3. Мешечко Е.Н. Географичесое краеведение. Минск, 1986.
4. Краеведение: пособие для учителя // А.В. Даринский и др. – М., ... ... ... – М.: ... и ... ... 3 семинар
Жергілікті жердің климаттық және гидрологиялық жағдайын өлкетану зерттеуі
Краеведческое ... ... и ... ... ... ... климаттық көрсеткіштер туралы материалдарының деректері.
2) Метеорологиялық көрсеткіштер. ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті белгілер мен ырымдар бойынша ауа райын болжау.
4) Климат пен ауа ... ... және ... ... ... ... ұйымдастыруда есепке алу.
5) Гидрологиялық зерттеулер және олардың экскурсиялық – туристік
жұмысты ұйымдастыруда ... ... және ... ... ... режимін зерттеу.
7) Көлдер мен су қоймаларын зерттеу.
8) ... ... Е.Н. ... ... - ... ... пособие для учителя // А. В. Даринский и др. – М., ... ... М.: ... и ... ... М.Х. ... ... климата Алма-Аты. – ... ... 4 ... ... ... пен ... ... зерттеу
1) Геоботаникалық зерттеулердің негізгі көрсеткіштері мен тәсілдері.
2) Жануарлар өмірін бақылау.
3) Фенологиялық бақылаулар.
4) Жануарлра және өсімдік дүниесін ... мен ... ... ... ... кітабы.
5) Өзінің өлкесінің геоботаникалық сипаттамасын жасау және оны
туристік – экскурсиялық ... ... ... ... пайдалы
емдік және улы өсімдіктері.
Әдебиет:
Краеведение: пособие для учителя // А. В. Даринский и др. – М., ... В.Н. ... ... ... ... ... Е.Н. ... краеведение. Минск, 1986.
Спутник туриста.- М.: Физкультура и спорт, 1959.
Формозов А. Н. Животный мир Казахстана. – М., Наука, 1987.
№2 сарамандық жұмыс.
Өзінің ... ...... ... ... жерінің физикалық – географиялық сипаттамасын
жасаудың жоспарымен және әдісімен ... ...... ... деректерін, өзінің бақылауларын пайдалануды үйрену.
Тапсырма: жоспар бойынша өзінің жерінің (елді мекенінің) ... ... ... ... – географиялық орналасуы (географиялық координаттары,
Қазақстан Республикасындағы орналасуы, абсолюттык ... ... ... ... т.б.) – Физикалық, әкімшілік – саяси
карталары.
2) Литогенді негізі (тектоникалық құрылысы, шөгінді ... ... ... ...... ... ... төрттік
дәуірінің картасы.
3) Рельеф (абсолюттік және салыстырмалы ... ... ... морфомүсінің атауы, эксопозициялық
орналасуы) – Физикалық, геоморфологиялық карталар.
4) Климат (күн радиациясы, маусым ... ауа ... ... желдер, жылдық жауын – шашын мөлшері мен олардың
маусым бойынша бөлінуі, жылы және суық ... ... ... қалыңдығы мен тұрақтылығы, ылғалдық коэффициенті) ... ... ... ... (өзендер, каналдар, көлдер, су қоймалары,
мұздықтар, жер асты ... ... ... құрамы, шаруашылық іс
- әрекеттерге әсері) – Гидрологиялық карталар.
6) Топырақ пен өсімдік жамылғысы ... пен ... ... ... құрамы, агроегіншілік пен жасанды өсімдіктер, т.б.) – ... ... ... ... ... ... (құстар, жәндіктер, қосмекенділер, бауырымен
жорғалаушылар, сүт қоректілер).
8) Қоршаған ортаның ... ... ... ... көлік
әсері, қоршаған ортаның антропогенді өзгеруінің ... т.б.) ... ... ... мен ... қолданылуы.
Әдебиет:
1. Атлас Казахской ССР. Ч. 1. Природа. – Алма- Ата, ... ... В.М. ... ... ... – М., ... ... география Казахстана // Дажаналиева Г.М., Вилесов Е.:н ...... ... ... ... ... ... жұмыс.
Физикалық – географиялық кескінді құрастырудың әдістемесі.
Мақсаты: физикалық – географиялық кешенді профильді құрастыру
әдістемесі және ... ... Әр ... ... карталарды
пайдалануды, табиғат кешендері арасында заңды байланыстар табуды үйрену.
Тапсырма: Қазақстан территориясы ... ...... ... ... мен анализдеу.
Жұмысты орындау әдесі:
1. Кескін сызығы бойынша гипсометриялық қисығын жасау ... ... ... ... ... тектоникалық құрылысты түсіру: әр жастағы
қатпарлы кешендер шығу аймағын, ... ... ... ... ... шұңқырлар облысы (тектоникалық
карталар).
3. Плиталардағы шөкінді жыныстардың жату ... ... ... ... ... ... климаттық көрсеткіштерді түсіру: жылдық орташа
жауын – шашын мөлшері, қаңтар мен ... ... ... ... ... ... ... топырақ пен өсімдік орналасуын түсіру (өсімдік
пен ... ... ... ... ... байланысын мен бір-біріне тәуелділігін
анализдеу.
Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:
1. Кескін ... ... ... ... және ... себептен өзгереді? Әр
жастағы қатпарлы фундаменттеріне, шөгінді жыныстарына, неотектоникалық
шұңқырларына рельефтің қандай офрмалары сай ... ... ... ... ... ... ... және жас?
3. Кескін сызығы бойымен қандай климаттық ... ... ... оңтүстікке, рельефке байланысты)?
4. Топырақ пен өсімдік ауданының алмасуы және рельеф арасында ... ... ... пен ... ... және климаттық көрсеткіштер арасында
байланыс бар ма?
Әдебиет:
1. ... ... ССР. Ч. 1. ...... Ата, 1987.
2. Чупахин В.М. Физическая география Казахстана. – М., 1987.
3. Физическая ... ... // ... Г.М., ... Е.:н ...... 1997.
№4 сарамандық жұмыс.
Ерекше қорғалатын табиғат территорияларының классификациясы (ЕҚТТ)
Мақсаты: Ерекше ... ... ... ... олардың Қазақстан территориясы мен өзінің жері ... ... ... ерекше қорғалатын табиғат территориялары (ЕҚТТ)» картасы
арқылы ЕҚТТ негізгі түрлерін анықтау.
2) ЕҚТТ әр ... ... ... ұлттық табиғат саябақтары,
қорықтар, қорықшалар т.б.
3) Өзінің жерінің ЕҚТТ тізімін жасау.
4) Әдебиет деректері арқылы өзінің жерінің ... ЕҚТТ ... ... кем ... Карта «Особо охраняемые природные территории своей местности» - ... АН РК, ... ... «Природно-заповедный фонд Казахстана» - Алматы, Экопроект, 2000.
3. Атлас Казахской ССР. Ч. 1. Природа. – Алма-Ата, 1987.
4. Чигаркин А.В. Памятники ... ... ... ... Туристік жол көрсеткіштер.
4 ТАҚЫРЫП. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨЛКЕТАНУ
1) Экономикалық өлкетанудың ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, демографиялық және
әлеуметтік аспектілері.
3) Шаруашылықтың құрамы және оның жіктелуі. Кәсіпорындар, елді ... ... ... ... ... ... Рекреациялық ресурстар және рекреациялық қызметті ұйымдастыру үшін
оларды қолдану.
1. Экономикалық өлкетанудың мәні, маңызы, дерек көздері
Туристер ... ... ... ... ... географиясына
басты көңіл аударады. Олар жергілікті тұрғындардың және ... ... ... мен ... қолдануы туралы білуге,
шаруашылықтың түрін ... елді ... ... ... және
мәдениетімен, халқының тұрмысымен танысуға тырысады. Бұл барлық ақпарат
аумақтың ресурстық потенциалын дұрыс бағалау ... ... ... ... қызметті ұйымдастыру мен жоспарлау үшін қажет.
Шаруашылық және жергілікті халық туралы мәліметтердің негізгі ... ... ... ... ... ... алу табылады.
Фактілерді жинаудың негізгі тараған тәсілі – ...... ... ... қою ... индивидтердің көзқарасын зерттеу.
Сауалнаманың екі түрі бар: ауызша ... ... және ... ... ... ... ... халқын зерттеу
Жергілікті халық бұл белгілі бір аумақта тұратын адамдардың жиынтығы.
Толық ақпаратты кезеңді ... ... ... ... негізінде алады.
Жергілікті халықты зерттеудің демографиялық ... ... ... ... және ... құрамы, табиғи өсім, миграциялар,
этникалық құрамы және т.б.
Экономикалық ... ... ... және ... халықтың қатынасы,
еңбекке жарамды халық және еңбек ресурстарының ... ... ... ... ... еңбек дағдылары, оның ... ... ... және ... аспектілерге жатады: әлеуметтік құрамы, ... ... ... және ... – бұл ... ... ... мен этникалық тарихын, олардың
мәдениеті мен тұрмыс ... ... ... ... ... құрылуын зерттейтін тарихи ғылым.
Демография – қоғамдық тарихи жағдайда ... ... өсу ... ... – қоғамның біртұтас жүйе түрінде дамуы мен ... ... мен ... ... және жеке ... ... ... қоғамдық топтар туралы ғылым.
Елді мекендер – жергілікті халықтың ... ... ... ... ... елді ... өз ... бар және әкімшілік дәрежесімен, жергілікті
халықтың санымен, кеңістік формасымен, тұтастығымен, қоныстану тарихымен
және т.б. сипатталады.
3. Шаруашылықтың ... және оның ... ... шаруашылығы материалдық өндіру саласы және өндірістік емес
саладан тұрады. Материалдық өндірістің негізгі салалары - өнеркәсіп, ... ... ... сауда, қоғамдық тамақтандыру. Өндірістік емес
сала – үй-коммуналдық шаруашылық, тұрмыстық қызмет ... ... ... ... ... ... ... және туризм.
Өлкетанушы материалдық өндіру саласы және өндірістік емес ... ... ... ... ... алуы ... Шаруашылық – бұл
өндіріс пен экономикалық байланыстардың күрделі кешені.
Кәсіпорын – аймақтағы біртұтас шағын экономикалық-географиялық ... бір ... ... және ... ... еңбек бөлінісінің
алғашқы буыны. Мына қасиеттерге ие: а) ... ... ә) ... ... ... ... б) бұл ... тән
ресурстарға қажеттілік; в) әлеуметтік және экологиялық ... ... ... ... болып табылады (өндіріс,
сауда, құрылыс), ... ... ... (көлік) және
аудандық (ауыл шаруашылық) объектілер де бар. ... ... ... деп ... емес ... ... бір ... үшін – мекеме термині
қолданылады.
Жергілікті халық пен ... ... ... ... ... ... атты ... берілген.
4. Рекреациялық ресурстар
Рекреациялық ресурстар – бұл рекреация үрдісінде адам ... ... ... ... тарихи,
архитектуралық және археологиялық, ғылыми және өндірістік, көріністік, ... ... да ... ... ... ... үшін ... жарамдылығы мен құндылығын анықтаудың
мақсаты болып ... ... ... ... ... ... ... және емдік, сауықтыру-спорттық және
танымдық туризмде қажеттіліктерді қанағаттандыратын, табиғи және ... адам ... ... ... мен ... жиынтығы.
Туристік-рекреациялық ресурстар – тарихи ұғым, өйткені ғасырлар бойы
ресурстардың кейбір түрлерінің рөлі және ... ... ... ... ... ... Бұл табиғи және әлеуметтік-
экономикалық сипаттағы жаңа элементтердің ... ... әкеп ... ... ... ... ерекше сипатта болады:
- Санаторлық-шипажайлық демалыс үшін минералды сулар мен емдік балшықтардың
әртүрлі түрлері қолданады; емдік әсер беретін ауа райы мен ... ... тән ... мен ... ... ... Сауықтыру демалыс қолайлы және жайлы климаттық мезгілдерде, сулар,
өсімдіктер, жер бедері мен ... ... әсер ... тағы басқа
элементтері мен қасиеттері негізінде дамиды.
- Спорттық туризм және категориялық саяхаттар үшін ... ... ... ... ... ... ... халықтың аз
қоныстануы және ... ... ... қасиеттері маңызды.
- Экскурсиялық туризмнің нысаны ретінде мәдени-тарихи және табиғи көрнекі
жерлер, ерекше ... ... ... ... және ... ... (ұлттық ойындар, көркем өнері) табылады.
Туристік-рекреациялық ресурстардың маңызды сипаттамалары болып
табылады:
1) ... ... ... ... ... ... ... аумақтар
көлемі; туристік орталықтардың экскурсиялық әлеуеті), ТРС-тің әлеуеттік
сыйымдылығын анықтау, ... ... ... салмақты оптимизациялау
үшін қажет.
2) ресурстардың таралу ауданы (сулы көкжиектердің, жағажайлардың ... ... ... ... қар ... ... әлеуеттік
рекреациялық жерлерді анықтау мен санитарлық қорғау аймақтарын анықтауға
қажет;
3) ... ... ... ... ... климаттық кезеңнің,
шомылудың ұзақтылығы, тұрақты қар жамылғысының ... ... мен ... ... ... ... көптеген ресурстардың аумақтық қозғалмаулығы, рекреациялық инфрақұрылым
мен туристік ағымдардың олардың ... ... ... әсер
етеді;
5) салыстырмалы төмен капиталсыйымдылығы мен эксплуатациялық шығындардың
төмен бағасы, инфрақұрылымды жедел құруға, ... және ... ... ... ... ... жекелеген түрлерін өз бетінше
қолдануға жағдай жасайды;
6) табиғатты рационалды ... ... ... және ... мен сәулеттендіру шараларын жүргізу арқасында көп рет қолдану
мүмкіндігі.
Қазіргі уақытта демалыс пен туризм ресурстары тікелей және жанама деп
те ... ... ... мұра болып табылады. Олардың ерекше
маңызға ие бір бөлігі, ... ... ... ... Бұл ... жыл ... ... анықтап, жаңартып отырады.
Өлкетанулық жұмыс барысында рекреациялық ресурстар мен кейбір
нысандардың ... және ... ... ... мәліметтер мен
оларға түскен салмақ пен келушілер саны, оларды қолданудан түсетін ... ... ... мен ... бойынша қажетті шаралар туралы
мағлұматтар жиналуы ... ... ... ... шектейтін ерекше қорғау режимінде
болуы мүмкін, мысалы, ерекше ... ... ... для ... и ... работы:
Источники сведений о населении и экономике и своего края.
В чем заключаются особенности ... ... и ... ... ... социально-экономических рекреационных ресурсов?
По какому плану дается описание населения своего края?
По ... ... ... ... ... своего края?
По какому плану дается описание хозяйственных объектов своего края?
№ 5 ... ... ... ... даму ... мен ... ... құрамы және оның мамандандыру салалары
2) Кәсіпорындар, елді мекендер мен аудандар өлкетану зерттеу ... ... ... ... ... ... ... мен жүйеленуі.
4) Өз жерінің территориясының шаруашылық және рекреациялық пайдалану
арасындағы қатынас. Рекреациялық ... ... ... ... ... и ... ... территории
своей местности. Возможности для организации рекреационной деятельности.
Өзінің өлкесінің және басқа аудандарының рекреациялық мамандану деңгейі.
Әдебиет:
Мешечко Е.Н. Географическое краеведение. Минск, 1986.
Вуколов В.Н., ... М.К. ... ... работы.- Алматы,
1997.
Краеведение: пособие для учителя // А. В. Даринский и др. – М., 1987
Спутник туриста.- М.: Физкультура и ... ... ... ... ... өндірістік немесе ауыл шаруашылық кәсіпорынның сипаттамасы.
Өзінің жерінің ... ... ... ... қоныстандыру тарихын, халқының жыныс, жас,
этникалық, әлеуметтік құрылымға әсер еткен негізгі тарихи оқиғаларын оқу.
изучить историю ... ... ... основные исторические
события, повлиявшие на изменения половой, ... ... ... ... ... ... ... предприятия.
Тапсырма: өзінің өлкенің халқы немесе кәсіпорнына жазбаша ... ... ... ... ... қоныстандыру тарихы, негізгі кезеңдері.
2. Демографиялық сипаттама (туу, өлім көрсеткіштері, табиғи өсу, миграция).
3. Этнографиялық ... ... ... ... ... ... ... ететін этностардың дәстүрлері мен мәдениеті).
4. Халықтың әлеуметтік ... ... әр ... ... ... ресурстары, әлеуметтік құрылымы).
5. Елді мекенде тұрған, ... ... ... ... туралы
мәлімет.
Кәсіпорынды сипаттау жоспары:
1. Жеке меншік аты, түрі.
2. Құрылу жылы, даму тарихы, ... ... ... ... ... ... құбылыстар, құрал-жабдықтар,
өнімдері).
4. Штат, қызметкерлердің жұмыс міндеттері.
5. Кәсіпорынның сыртқы және ішкі беделі (имиджі).
Әдебиет:
1. Статистикалық анықтамалар мен бюллетеньдер.
2. Қазақстан Республикасының ... ... и ... ... Казахстана, учебник.
4. Энциклопедия городов и областей Казахстана.
5. Ағымдағы басылымдар.
5 ТАҚЫРЫП. ... ... ... ... ... ... және мәдениет ескерткіштер түрлері.
Тарихи өлкетанудың негізгі бағыттары: жалпы ... ... ... ... ... ... ... және мәдени ескерткіштер түрлері.
Тарихи өлкетану деп тарихи және мәдени ескерткіштерді зерттейтін саланы
айтамыз.
Тарихи және ... ... ... ... ...... ... оқиғалармен, қоғам мен мемлекет
дамуымен, ғылым және техника дамуымен, халық тұрмысымен, атақты саяси,
мемлекеттік, ... ... ... ... ... және ... ... байланысты сарайлар, ескерткіш орындар мен
бұйымдар.
2) Мәдениет ескерткіштері – ... ... ... ... да өнер ... шығармалары.
3) Архитектура және қала тұрғызу ескерткіштері – ... ... діни ... ... ... мен ... ... орталықтар, кварталдар, алаңдар, көшелер,
ежелгі жоспарланған және тұрғызылған елді мекеннің қалдықтары;
4) Археология ...... ... ... қоныстың,
өнеркәсіптің, каналдардың, жолдардың, ежелгі жерленген жерлердің, тасқа
қашалған суреттердің қалдықтары, ескі бұйымдар;
5) Деректі ескерткіштер - ... ... ... ... ... ... ... міндеті осындай ескерткіштерді ... ... ... ... ... табылады. Ескерткіштер туралы
алдын-ала мәліметтер елді мекеннің халықынан сұрастыру арқылы ... ... ... ... ... Тарихи өлкетанудың негізгі бағыттары.
Кез – келген тарихи өлкетануды бастамас бұрын, алдын-ала таңдалған
тақырып бойынша жалпы және ... ... ... ... ... қажет. Алдыңғы зерттеушілер қандай құжаттар қолданағаны және ... ... ... ... керектігін анықтау қажет.
Мемлекеттік, саяси, ғылыми, шаруашылық маңызы бар деректі мәліметтердің
жиынтығы мұрағаттық қор деп аталады. ... ... ... ... ... ... бар мұрағаттық мекемеде жиналған. 1922 ж. қаңтар
айында Қазақстанның Орталық мемлекеттік мұрағаты (ОММ) ... ... ... да бар.
Ең алдымен, қай мұрағатқа жолығатынын анықтап алу ... ... ... ... ... ... ... атаулары болып
табылады. Өте ... ... ... ... ... – аннотациямен
беріледі. Мұрағатта тізімдемемен қатар, тақырыптық ... ... ... ... бар, онда ... бір ... бойынша құжаттар
туралы мәліметтер бар.
Мұрағатта жұмыс істеуге рұқсатты мекеме немесе ұйымның ... мен ... ... ... ретінде берілген хат
негізінде оның директорымен беріледі. Рұқсат белгілі бір мерзімге ... ... ... жаңа ... ... жұмысының аяғында «қолдану парағын» толтыру қажет – аты-жөні,
уақыты, үзінділер жасалған ... ... ... ... ... ... мұрағатта сақталады және зертеушінің қолына жұмыс ... ... ... ... ... үшін ... ... сілтеме
жасап, мұрағатқа жарық көрген жұмыстың бір экземплярын өткізу керек.
Архитектура ескерткіштері деп ... ... ... ... сол ... эстетикалық көзқарасы дамуын
бейнелейтін сәнді безендірілген және құрылыс өнерінің ... ... ... ... ақпарат жинаған кезде архитекторлардың
биографиялық мәлліметтеріне ерекше көңіл аудару керек.
Тарихи өлкетанудың тағы бір ... ... ... ... болып
табылады. Археология – заттық ескерткіштер: еңбек құралдары, үйлер, ... ... ... ... ... ... ... тарихи өткенін
зерттейтін ғылым. Ежелгі адамзат өмірінің жердегі ескерткіштер аз сақталады
және археологиялық табудың негізгі жолы ... ... ... ... жұмыстарын қайталауға болмайды, сондықтан оларға қатаң ... ... ... керек және оларды жүргізу үшін мамандарға арнайы құжат
– «ашық парақ» уәкілетті мемлекеттік органдар ... ... ... құжат қажет. Барлық археологиялық ескерткіштер ... ... ... ... ашық парақсыз қазба
жұмыстарын жүргізу қылмыс болып саналады.
Туристер өздерінің ... мен ... ... ... іс ... ... Туған өлкедегі туристік жорықтар археологиялық
бақылаулар үшін бай мүмкіндіктер ашады. Олардың ... ... ... ... ... ... ... дұрыстап өлшеу және сипаттау;
- жергілікті тұрғындардан ескерткіш туралы мәліметтерді және ол туралы
аңыздарды жинау;
Іздеу жергілікті ... ... ... ... және өлке мен ... ... ... бақылаулар техникасымен танысудан
басталады.
Ежелгі қоныстар, адам өмірінің іздері өзен және көл ... ... ... мен ... да жиі кездеседі. Құмды
дюналар мен құмды қайраңдарға жиі көңіл аудару ... Адам өмір ... ... ... ыдыс-аяқ, жануарлар сүйектері, ... ... ... заттар қалдықтары жиі сақталады. Ол сақталған қабат мәдени
қабат деп ... және ... ... түспен бөлініп тұрады. Мәдени
қабаттың қалыңдығы осы жерде адамдардың өмір сүру ... ... ... ... ... 2-3 ... бірнеше метр
аралығында ауытқиды. Мәдени қабаттың қалыңдығы ... анық ... ... ... емес ... ... ... қазба жұмыстарын жүргізуге болмайды, бірақ
нақты өлшеулер мен ... ... ... ... ракурстарда фотоға
түсірген жақсы болар еді.
Адамзаттың тарихы бірнеше дәуірлерге бөлінген, ... ... мен ... бар. ... ... ... тапқан кеде, оның
қалыңдығын, жоғарғы қабаттан тереңдігін, ұзындығын ... ... ... ... ... ... бейнелеу керек.
Мәдени қабатты қазбаламай, ондағы кездескен барлығын жинап, әрбір
участкіде табылған бұйымдардың жалпы ... ... ... ... ... керек.
Көптеген зерттеулерді үңгірлерде жүргізуге болады – ежелгі суреттер,
жазбалар, ошақ іздері. Жануарлар сүйектері, садақ ұштары және т.б. ... ... ... аса ... және ерекше техниканы талап
етеді.
Жолда қалалар кездесуі ...... елді ... бекіністерінің
қалдықтары. Әдетте, олар әртүрлі формалы шұңқырлар мен белестерден тұрады.
Қаланы өлшеп, жоспарға түсіру керек, көзбен ... ... ... ... әртүрлі формалы – конусты, күмбез тәріздес, ұзын, тастардан
құралып, топырақпен көмкерілген, төбелерінде «тас бұршақтар» бар қорғандар
көп. Табылған қорғандарды ... ... ... саны мен ... ... күмбез тәріздес), көлемі, жағдайы (қазылған, шабылған), тас
бұршағының бар жоқтығын, топографиялық ... ... ... атауы және онымен байланысты аңыздарды жазып алу қажет.
Егер тас ... бар ... онда тас ... ... тегін
(жергілікті немесе сырттан әкелінген тас па), өңделгені, ... ... ... ... ... ... 1500 аса ірі тасқа қашалған суреттер – ... бар. Оның ... ... ... бөлігінде – Тамғалы,
Ешкіөлмес, Қарасай, орталығында- Байқоңыр, Теректі, ... ...... Өкей, Мойнақ және т.б.
Қазақстанның тасқа қашалған таңбалары көбінесе қайталанбас ... ... ... ... ... ... патина –
қабатын түзеді, ол тасқа қашалған суреттердің ... ... ... ... ... картаға немесе өлкетану музейінің
экспозициясына қосу үшін табылғандар жөнінде келесідей ... ... ... ... ... ... ... атауы және оның жергілікті атауы;
- Нақты тапқан жері (жақын маңдағы елді ... ... және ... Ескерткіштің қысқаша сипаты және жағдайы;
- Жорықта табылған бұйымдардың сипаттамасы;
- Егер табылған бұйымдар тапсырылған ... онда ... ... кім ... және ... ... - ... Уақыты.
Өлкетанушы-туристер мемлекетпен қорғалатын тарихи және археологиялық
ескерткіштерді зерттеуге және қорғауға қатыса алады. ... ... мен ... өз ... ... әрбір тарихи немесе
архитектуралық ескерткішіне төлқұжат жасау керек. Ескерткішті шаруашылықта
қолданса, пайдаланушыларға ... ... ... және ... ... ... ... мемлекет архитектуралық ескерткіштерді
реставрациялауға қаражат бөлетін (Казпроектрестоврация), қазіргі таңда
реставрация жұмыстарының көлемі ... ... ... ... және ... ... ... айналысамын деген
туристік топтар кеңес пен міндеттемелерді алу үшін ... ... ... ... ... және т.б. ... жерлерін тауып, бағалап, есепке алу үшін ) ... ... ... ... ... ... бөлімдеріне жолығулары
қажет.
Архитектуралық ескерткіштердің алғашқы құжаттары келесідей талаптарға
жауап беру қажет:
- фотоға түсіру және ... ... ... ... ... ... ... фото глянцті қағазға көлемі 18*24 см шығарылады.
Суреттің артқы ... ... ... ... ... ... ... жазба қайталанады – ғимараттың ... ... ... ... қала ... елді ... ... кім және қашан
суретке түсірді. Суреттер стандартты қалың қағазды ... ... ... ... сызбалар. Бас жоспарлар 1:2000 ... ... мен ... ... – 1:200. Өлшеу бұрыштан есептелінеді.
Жоспар сызбада бас ... ... ... ... ірі ... жоспарда
жергілікті жерге бағытталып (солтүстік - жоғарыда) жасалады. ... ... ... ... ... оның ... төменгі оң
жағында - өлшеу жүргізген ... ... ... ... ескерткішті орналастыру картасы негізгі картада құрастырылады. Арнайы
шартты белгілер көмегімен (оларды ... ... және ... ... ... болады). ХІ ғасырға ... ... ... ... ХІ-ХVII ғасыр – көк, ХІХ-ХХ ғ.ғ. – қызғылт сары, революциядан
кейінгі кезең - қызыл ... ... ... ... ... – төлқұжат және төлқұжаттан қысқаша мәліметі
бар есептік карточка:
1) Ескерткіш ... ... ... ... ... ... ... уақыты;
4) Қазіргі уақытта қолдану сипаты (салынған кез бен қазіргі уақытта);
5) Техникалық жағдайы: жақсы, орташа, нашар, ... ... ... ... ... ... ... Құжаттардың, басылымдардың бар-жоқтығы;
8) Қысқаша сипаты.
Вопросы для контроля и самостоятельной работы:
На ... типы ... ... истории и культуры? Какие Законы РК
регламентируют ... ... ... и культуры?
Каков порядок оформления документов и методика работы в архиве?
Каковы ... ... и ... ... ... документация описания памятников архитектуры?
Значение памятников истории и культуры для ... ... ... 6 ... пен ... ... ... и культуры
1) Тарих пен ... ... ... ... ... ... маңызы.
2) Тарих пен мәдениет ескерткіштерінің түрлері.
3) Археологиялық ескерткіштер, ... ... мен ... ... ... ... ... – экскурсиялық жұмысты ұйымдастырудағы археологиялық
ескерткіштердің пайдаланылуы.
5) Архитектуралы ... ... ... мен
сипаттамасы.
6) Өлкетанудың документалды мен әдеби деректерімен ... ... ... ... ... істеу әдістемесі.
Әдебиет:
1. Ахметов Б.С. Историческое краеведение. Алма – Ата, ... ... ... М.К. Основы туристко – краеведческой работы. –
Алматы, 1997.
3. Вуколов В.Н. ... ...... ...... 2005.
4. Краеведение: пособие для учителя // А.В. Даринский и др. – М., 1987.
5. Спутник туриста. – М.: ... и ... ... ... ... ЗЕРТТЕУЛЕР
1) Топонимияның негізгі түсініктері мен тәсілдері.
2) Өз ... ... ... ерекшеліктері.
3) Рекреациялық қызметті ұйымдастыру үшін топонимиканың маңызы.
1. ... ... ... мен тәсілдері
Географиялық атаулардың шығу тегі мен олардың дамуын, формаларын,
мазмұны мен грамматикасын зерттейтін ... пән ... ... ... ... ... – тіл білімі, тарих ... үш ... ... дамитын шекаралық ғылым.
Жемісті топонимикалық зерттеулер лингвистика, тарих және география
ғылымдарының ... мен ... ... ... дамуы мүмкін:
- географ – топоним құрылуының ... ... ... ... ... – шығу ... мазмұнын және грамматикасын талдайды және түсінік
береді;
- тарихшы – атаудың этнографиялық шығу тегін түсіндіреді.
Топонимиканың тәсілдері: ... ... ... ... тәсіл, этимологиялық талдау, географиялық.
Негізгі терминдер: антропоним, ... ... ... ... ... ... географиялық термин, ойконим,
ономастика, ороним, топонегіз, топоним семантикасы, топонимикалық субстрат,
топоним, топонимика, топонимия, ... ... ... ... ... және ... Өз ... топонимдерінің құрылу ерекшеліктері
Қазақстан мен Орта ... ... ... ... тән:
1. Топонимикалық пласт ішіндегі ең көнесі болып ирандық субстрат табылады.
Орта ... ... ... ... ... көп ... об – су,
өзен (Сурхоб, Ягноб, Обихингоу), кух – тау (Кухистан), дарья – ... ... ... ... ... және ... Араб ... ислам дінінің таралуымен байланысты. ... ... ... ... аңғар, рабад-бекініс немесе қала
түбіндегі елді мекен, мазар – зират, ... – қала ... ... ... ... ... кездеседі, 7 ғасырдан бастап және ... кең ... ... ... моғолдар шапқыншылығымен байланысты – 13 ... ... ... Емел және ... ... ... Қазақстанның Ресейге қосылуымен және ... ... ... игерумен байланысты (Петропавловск,
Семипалатинск, ... және ... Жаңа ... ... Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан кейін пайда
болды (Астана, Актау, Алматы және т.б.).
Орта Азия мен Қазақстан топонимиясының кейбір ерекшеліктері:
- бір ... ... жиі ... Өзен ... ... ие ... ... немесе жер бедерін өзгерте отырып, әрқалай аталады. (Каракол+Суек
өз.= Кочкор+Джуванарык өз.+Чу; Сурхоб – ... бір ... ... биіктен жан-жаққа ағатын өзендер бір ... ... атау асу ... тау ... ... ... Күнгей
Алатауынан Қойсу атты 6 өзен ағады, чон, орто және киши жалғаулары бар;
Қарақол ... және ... ... және т.б.;
- Тянь-Шань және Памир тауларында олардан ағып өтетін өзендер атауымен
аталады (Көкшаал-Тау, Жұмғалтау, Мұзкөл ... ... ... ... тау ... кейбір атаулары жасампаз болады. Бұл атаулардың негізінде
кейіннен ... ... ... кеткен жергілікті географиялық терминдер
немесе осы жерді зерттеген ... ... ... ... ... Іле ... ... жотасы);
- ірі өзендер өз атауларын көне ірі қалалар атауларынан алады ... ... ... және ... адамның өндірістік қызметімен байланысты элементтердің бөлшектік
мамандануы ... ... көп ... ... ... және ... пішінімен байланысты; Орта Азияда кәріздік құрылымдармен
байланысты – ... ... ... ... ... қызметті ұйымдастыру үшін топонимиканың маңызы
Кішігірім саяхатты географиялық атауларсыз ... ... ... ... ... бойы өмір ... Жаңа ... тілді және
мағынасын білмей оларды қолданады. Туристтер мен ... жиі ... ... ... ... нені ... ... кезінде зерттеліп отырған өлкенің тарихы мен бүгінгі
жағдайы туралы көп сыр ... ... ... ... Ауданның
географиялық атауынан туындайтын ақпарат тарихи және ... ... ... ... для ... и ... ... определение основным терминам и понятиям топонимии.
Какие топонимические субстраты присутствуют в ... ... и ... ... ... ... исследований в географических исследованиях
и туристско-экскурсионной работе?
Каковы особенности формирования топонимов своей местности?
№ 7 семинар
. ... ... ... ... ... ... ... топонимдер қалыптастыру ерекшеліктері.
3) Топонимика және халық ауыз шығармашылығы, туристік – экскурсиялық
жұмысты ... үшін ... ... Г.К. Словарь казахских географических названий. – Алма –
Ата, 1963.
2. Койчубаев Е. Краткий толковый словарь топонимов Казахстана. – Алма ... ... ... Э.М. ... ... географических терминов. – М., 1984.
4. Поспелов Е.М. Географические названия мира. Топонимический словарь. –
М., 2001.
5. Государственный ... ... ... ... ... ... ... Горбунов А.П. Горы Центральной Азии. Толковый словарь ... и ...... ... ... Т. ... географиялық атаулары. Алматы облысы. – Алматы,
2005
№6 сарамандық жұмыс.
Өзінің өлкесінің топонимдерін оқу мен ... ... ... ... ... ... ... болуын,
мағыналық мазмұнын және географиялық даму жағдайларын оқу.
Тапсырма: өзінің өлкенің географиялық атаулар ... ... ... ... 10 ... ... топонимикалық мағынасын беру, семантика мен этимологиясын табу.
Әдебиет:
8. Физическая и административная карты области.
9. Конкашпаев Г. К. Словарь казахских географических ...... ... ... Е. ... ... словарь топонимов Казахстана. – Алма-
Ата, 1974.
11. Мурзаев Э. М. Словарь ... ... ... - М, ... Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь. –
М., 2001.
13. Государственный каталог географических названий Республики ... ... ... ... А. П. Горы Центральной Азии. Толковый словарь географических
названий и терминов. – ... ... ... Т. ... ... ... Алматы облысы. – Алматы,
2005
7 ТАҚЫРЫП. МҰРАЖАЙТАНУ НЕГІЗДЕРІ
1) “Мұражайтану” түсінігі.
2) Әлем мұражайлары тарихы
3) ... ... ... ... ... және түрлері
5) Мұражайтанудың негізгі түсініктері
6) Мұражай экспозициясы
7) Мұражайлардың мәдени-білім беру жұмысының негізгі ... ... ... ... түсініктер беруге болады:
1) мұражайтану - өзіндік ғылыми пән.
2) мұражайтану – мұражайлық ... ... мен ... яғни
қолданбалы көмекші ғылыми пән.
3)мұражайтану – мұражайлық қызметтің ... және ... ... және ... мұражайлардың пайда болу теориясын, олардың
әртүрлі тарихи жағдайларда жұмыс атқаруын, мұражай ... ... ... және ... ... ұйымдастыруын зерттейді.
Мұражайлық деректі көздер пәні - мұражайлық ... ... ... ... ... анықтау және қолданудың теориясы ... ... ... ... үш ... тұрады:
1) Ғылыми әдістеме – экспозицияны құру ұстанымдары, ... ... ... ... ... ... және т.б.
2) Мұражайлық жұмыс техникасы
3) Мұражайлық істі ұйымдастыру – менеджмент және маркетинг.
2. Әлем мұражайлары тарихы
Колекциялаудың тамыры ... ... ... ... 2 мыңжылдықта
Қосөзен мемлекетінде писцтар балшықтан жасалған тақтайшаларда жазылған
әдеби және ғылыми мәтіндерді жинайтын. ... ... ... ... ең ... ... ... патша Ашшурбанипал иелігінде болды
және 30 мың тақтайшалардан тұрды.
“Мұражай” түсінігін мәдени қолданысқа ежелгі гректер еңгізді, ... ... ... ... ... жоқ. ... ... “мусейон”
сөзі тікелей мағынада “музаларға арналған орын” дегенді білдіреді. Бұл
құрылымдар құрбандық шалу орындарынан ... тау ... ... ... ... Кей кездерде мусейондар ақындар сайысының
орны болып ... ... ... бес ... бір рет Мусея
музасының құрметіне жалпыгректік мейрамдар өткізіліп тұрды.
Ғибадатхана ... ... ... ... ... ... ... “пинакотекаларда” (грек. pinax – ағаш немесе
террактоттық тақтайшаларға салынған ... ... Ең ... Афиналық Акропольде орналасқан.
Антикалық әлем бізге жақын түсініктегі мұражай ұғымында болмады.
Орта ғасырларда діни және зиялы ... тек қана ... ... ... жоқ, ... ... ... тарихи және көркемдік құны бар
заттарды сақтау орны болды.
Мұражайлардың пайда болуы Қайта өрлеу дәуіріне (ХІҮ ғ. ... ХҮ ... ... ... ... ... ... өзгерулер пайда
болды. Коллекция иегерлері өз жинауларын өзге адамдарға көрсете бастады.
Бұндай орындардың ең көп ... ... ... және ... ... ... ... сөзіне синоним ретінде “камера” сөзі қолданыла
бастады.
Ең алғаш “мұражай” сөзінің коллекцияға жазбаша қолданылуы 1942 ... ... ... ... ... болды. Алғашында мұражай деп
антикалық ... және өнер ... ... ... ... ... және “ғажайып” немесе “сирек кездесетін”
заттарды атай бастады. Содан соң мұражай деп тек қана ... ... ... ол ... ... ғимаратты да атай бастады.
Өркендеу дәуірінде мұражай кең қауымға ашық ... ... ... ... ... тек қана колекцияның бар болуы ғана емес, сонымен
қатар, оның сақталуы, зерттелуі және көрсетілуі табылды. Ғылыми – ... ... ... ... ... мұражайы 1683 жылы Оксфорд
университетінде ... ... ... ... ... ие ... ... әкесі және ұлы Трейдесканттармен жиналған колекциялар құрды.
Ресейде мұражайлардың пайда болуы 1 Петр атымен ... ... 1703 жылы ... ... ... Анатомиялық театры
құрылды, онда анатомиялық құрылғылар жасалынып, жарып союлар жүргізілді;
1709 жылы Модель-камера пайда ... онда кеме ... ... ... Ең ... ... мұражай – Кунсткамераның пайда
болу жылы 1714 жыл саналады. ... ... ... алу, геодезиялық
және картографиялық экспедициялар мен ерікті садақа беру арқасында, 1
Петр ... ... ... ... ең бай ... ... ... ғасыр ішінде мұражай бірте-бірте адам өмірінің ажырамас бөлігіне
айналды. Мұражай қызметінің бағыттарында жаңа тенденциялар пайда ... ... пен ... ... ...... (профильдік)
және білім беру мұражайларының пайда болуы.
ХХ ... ... ... ... ... және
демократизациялану жолдарын іздеу оның өзгеруіне әкеп соқты. Мұражайлық
материалды жеткізудің, қабылдауға жеңіл және жаңа тәсілдері ... ... ... ... ... ... ерекше түрі – мүмкіндіктері шектеулі адамдар мен балаларға
көңіл бөлінді, олармен жұмыс арнайы мамандық дағдыларын талап ... ... ... ... ... үш ... ажыратамыз:
1) Құжаттау функциясы – қоғам мен табиғатта болып жатқан әртүрлі үрдістер
мен құбылыстарды ... ... ... ... түрде мұражайлық
жинауларда айқындау. Мұражайдың ізденушілік, ... және ... ... ... алу және ... ... ... экспозициялық және
мәдени-білім алудың әртүрлі формаларымен жүзеге асырылады.
3) Бос уақытты ұйымдастыру функциясы.
4. Мұражайлардың жіктелуі және ... ... ... профилі (мамандануы) – мұражайдың белгілі
бір ғылым, өнер түрімен, техника немесе өндіріс ... ... ... ... ... профильдік топтарға бірігеді:
- жаратылыстанушылық (палеонтологиялық, антропологиялық, биологиялық,
ботаникалық, зоологиялық, минералогиялық, ... ... ... ... (жалпы тарихи, археологиялық, этнографиялық, әскери-тарихи,
саясат тарихы, дін тарихы, тарихи-тұрмыстық, мемориалды және т.б.)
- көркемдік ... ... ... ... ... ... ... және т.б.)
- архитектуралық;
- әдеби;
- театрлық;
- әуендік;
- ғылыми және техникалық;
- өндірістік;
- ауыл ... ... ... - өлкетанулық мұражайлар да бар. Әдетте, олар ... ... ... ... ... бағыттық белгісі бойынша келесідей ... ...... ... ғылыми-зерттеу ұйымдарының құрамына
кіреді, ең алдымен олар мамандарға бағытталған;
- ғылыми-танымдық мұражайлар жалпы келушілерге бағытталған және ... ... ... оқу ... оқу орындарында болады, оқу үрдісінде көрнекілік пен
заттылықты қамтамасыз етуге арналған;
Мұражайлар құжаттау функциясын орындау әдісі ... ... ... ... ... ... – коллекцияларды дәстүрлі жинау мен сақтау;
- ансамбльдік типті мұражай – табиғи ... ... ... ... ... ... ... астындағы мұражай,
мұражай-қорық, сарай-мұражай, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік, жеке, қоғамдық деп
бөлінеді.
5. Мұражайтанудағы негізгі түсініктер
Халықаралық тәжірибеде Халықаралық мұражайлар ... ... ... ... ... – ол ... мен оның дамуына қызмет ететін,
адамдар үшін ашық коммерциялық емес ... ол ... ... танымдық
және көңіл көтеру мақсатымен адамның материалдық құндылықтарын табатын,
сақтайтын, зерттейтін, ... ... және ... ... зат» терминін 1930 жж. басында Н.М. Дружинин енгізді.
Табиғат пен қоғамда ғылыми, көркем, тарихи және ... ... ... ... бар. ... ... маңызы бар заттар деп
атайды. Мұражайлық зат ... ... ие болу ... олар ... ... ... ... – алу- есепке алу – ғылыми өңдеу -
сақтау) өту қажет.
Мұражайлық заттың ... ...... көзі ... Ішкі ... (зат атауы,
оның қолданылуы, көлемі, формасы, материалы, жасау техникасы, жазулары,
қолдары, таңбалары және т.б.); сыртқы мәліметтері (заттың ... ... ... байланысты оқиғалар мен тұлғалар).
2) Аттрактивтілігі – келушілердің көңілін ... білу ... ...... ... бір оқиғаға, құбылысқа, фактіге
қатысқан сияқты әсер мен ассоциация қалыптастыру қасиеті.
Қазіргі таңда мұражайлық заттың алты ... ... ... ... ... заттар, еңбек құралдары, қозғалыс
құралдары, табиғат объектілері және т.б.);
2) көркемдік деректері (көркем сурет, ... ... ... деректері (шежірелер, құжаттар, жеке жазулар, кітаптар және
т.б.);
4) фоникалық деректер ... ... ... ... фото - ... ... ... кино – деректер.
Мұражай фонды – мұражаймен сақтауға алынған ... ... ... ... мұражайлық фонд – мұражайлық заттардың
жиынтығы, қоғамдық және ... ... мен ... ... ... ... еткен жерлерінен алынған тарих және мәдениет
ескерткіштері, табиғат нысандары.
Мұражайлық зат теңдессіз. ... ... зат ... құбылыстарды
(стандартты өндірістік бұйымдар, типтік құжаттар) бейнелейді. Ерекше
мұражайлық зат жалғыз немесе аз ... ... ... ... ... ... жеке заттар және т.б.). Реликвиялар – жоғарғы
дәрежеде эмоционалдық әсер ететін және ғұлама адам немесе оқиғаның куәсі
ретінде ... ... ... ... фонд – ... ... зерттеу мен
экспонаттауға көмектесетін мәліметтер (сұлбалар, графиктер, кестелер,
жоспарлар, карталар, модельдер, макеттер, реконструкциялар).
Сақтау мен ... ... ... ... көрмелер), аудиовизуалдық құрал-жабдықтар мұражайлық фонд
құрамына кірмейді.
Бір немесе бірнеше ... ... бір ... ... ... жиынтығын мұражайлық коллекция деп атайды. Материалы, білім
салалары, практикалық іс-әрекеті, аймағы және т.б. ... ... бір ... ... құрастырылған коллекция – жүйелі
коллекция деп ... ... бір ... ... ... ... типті
мұражайлық заттан құрастырылған коллекция (құжаттар, фотосуреттер, ... және т.б.) ... деп ... Жеке тұлғамен
құрастырылған және ... ... ... ... жеке ... деп
аталады. Мұражайлық коллекцияның жиынтығы мұражайлық ... ... ... ... ... expono – ... ... – компазициялық
ұйымдастырылған, комментарияланған, техникалық және көркем безендірілген
мұражайлық ... бір ... және ... ... ... ... ... құбылыстардың арнайы мұражайлық бейнесін қалыптастырады.
Мұражайлық зат жаңа экспонат дәрежесіне ие болады. Мұражайлар тек қана
тұрақты ... ... да ...... және ... де ... мәліметтерде түрлі топтастыруға болады. Жүйелі
экспозициялар арнайы іріктеуді, орналастыру мен жүйелі ... ... ... ... ... ... ... экспозициядағы
негізгі құрылымдық бірлік – жүйелі қатар ... ... ... ... ... мұражайларда
жиі қолданады.
Ансамбльдік экспозиция белгілі бір ... ... ... ... ... Ол мемориалдық, ... ... ... ... ... байланысын бейнелейді.
Оның негізгі құрылымдық ...... және ... ... ... көмегімен құрылады (жануарлар
әлемінің нысандарын консервациялау және реконструкциялау нәтижесінде –
тұлып құрастырылады).
Мұражайлық ... ... ... ... ... заттар мен мұражайдан тыс ... ... ... ... ... макеттер, ғылыми
реконструкциялар, галограммалар бола ...... ... ... ... немесе имитациялау
мақсатымен құрастырылған зат.
Репродкуция – баспа әдіспен ... ... ... ... фотосуреттің көшірмесі.
Көшірме бедер түпнұсқадан формасын түсіріп алып, оған гипс құю арқылы
жасалады.
Муляждар түпнұсқаның көлемін, ... ... және ... ...... бір масштабта құрастырылған ... ... ... ... ... ... ... құрастыру ұстанымдары мен
фактурасын сақтайды.
Голограмма – лазерлік техника арқылы жасалған нақты объектінің көлемді
оптикалық көшірмесі.
Экспозицияда мәтіндер ерекше орын ... олар ... ... ... және сілтемелер болып жіктеледі. Құрылымы жағынан
олар мәнді, анық, локальды және келушілердің ... ... ... қажет.
7. Мұражайдағы мәдени – танымдық жұмыстың негізі формалары.
Экскурсия – мұражайды, ... ... ... табиғи
объектілерді белгілі бір желімен, экскурсоводтың басшылығымен танымдық,
білім алу, ғылыми, және ... ... ... ... бос ... қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсатында ... ...... ... ... баратын мекемесі емес. Адамда
мұражай ... ... әсер қалу үшін және ... ... ... ... үшін,
ол жағымды эмоция мен әсер алу ... ... ... имиджінің
қалыптасуында экскурсоводтың орны ерекше. Экскурсияда оның құрылымдық
бөлімі ғана ... оны ... ... да ... ... ие. Экскурсия топқа
дифференциациялық әдіс негізінде жүргізілу керек.
Экскурсиядан өзге, ... ... ... тағы ... ... дәріс,
- кеңес,
- ғылыми оқулар (конференция, сессия, отырыс),
- клуб (үйірме, студия),
- сайыс (олимпиада, викторина),
- концерт (әдеби кеш, театрландырылған көрініс, киносеанс),
- ... ... ... ... ... ... ... мақсаты ретінде көбіне экскурсиялар мен
мейрамдар (фольклордық, әскери-тарихи, күнтізбелік) ... ... для ... и ... работы:
Дать определение основным понятиям музееведения:
Каковы социальные функции музеев?
Каковы основные этапы истории создания и функционирования музеев?
Классификация музеев по ... ... ... ... ... ... основные виды музейных фондов?
Основные виды группировки материалов в экспозиции.
Каковы характеристики и особенности ... форм ... ... ... 8 ... ... Мұражайлар жұмысының мазмұны мен міндеттері.
2) Мұражайлар жинақтау жұмысының ... мен ... ... ... ... экспозициясы
5) Туристік– экскурсиялық мекемеде өлкетану мұражайын ұйымдастыру.
Әдебиет:
1. Вуколов В.Н.,Назарчук М.К. ... ...... работы. –
Алматы, 1997.
2. Краеведение: пособие для учителя // А.В. Даринский и др. – М., ... ... ... для ... – М.: Высшая школа, 1988.
№ 7 сарамандық жұмыс
Өлкетану мұражайының экспозициясын сипаттау
Мақсаты: мұражайтану негіздері ... ... ... ... ... мәлімет жинауды мен алынған ақпаратты жүйелеуді
үйрену.
Тапсырма: ... ... ... біреуіне бару, оны келесі
жоспар бойынша сипаттау:
1. Ресми аты, профилі, қоғамдық маңызы, жеке меншік ... ... ... ... ... ... құрылу тарихы.
4. Залдар мен экспозициялар саны.
5. Бөлек экспозициялар орналасу принципінің ... ... ...... ... сипаттамасы.
Әдебиет:
Юренева Т. Музееведение. – М., 2005.
Долженко Г.П. Экскурсионное дело. – М., ... Б.В. ... – М., ... ...... ... ... и областей Казахстана.
Қазақстан қалаларының сызбалары.
№ 8 сарамандық жұмыс
Өзінің елді мекені бойынша экскурсия құрастыру.
Мақсаты: ... ... ... ауыл, елді мекен) табиғат, тарих
және мәдениет ескерткіштерімен ... ... пен шолу ... ... ... өзінің туған қала бойынша маршрут ... ... ... және ... ... ... жасау.
1. Экскурсияның тематикалық бағытын мен негізгі объекттерін анықтау.
2. Маршруттың ... және ... ... ... тәсілін анықтау. Қозғалу
уақытын мен аялдамаларын анықтау.
3. Маршруттың сызбасын жасау, сызбаға маршрут бойынша ... ... ірі ... түсіру (көшелер, тарих, архитектура ескерткіштері, ірі
құрылыстар, дүкендер, мұражайлар, театрлар, т.б.).
4. Негізгі объекттердің жүйелі толық сипаттамасын және ... ... ... беру.
1. Экскурсия текстін бейнелеп көрсету үшін көрнекі материалдарды жинау.
Әдебиет:
1. Туристік жол сілтеуіштер.
2. Туған өлке бойынша энциклопедиялар.
3. Ағымдағы басылымдар.
ӨЗІНДІК ... ... ... ... 1 ... ... бір тақырып бойынша «экскурсовод портфелін» құру
үшін мәліметтерді жинау.
Мақсаты: әртүрлі тақырып ... ... ... үшін, өз
өлкесі туралы ақпараттар жинау.
«Экскурсовод портфелі» - экскурсия жүргізу ... ... ... ... ... ... Әдетте, бұл құралдарды папкаға немесе
шағын портфельге салады. Көрнекі құралдар ... ... ... ... түпнұсқа үлгісін немесе оның фотосуретін, муляжын,
макетін көрсете отырып, ... ... ... береді.
«Экскурсовод портфелі» көрсету кезінде жетпеген бөліктерін қалпына
келтіру міндеттерінің бірі ... ... ... тақырыптың аясын
ашатын нысандар сақталмаған немесе қазіргі таңда осы ... ... ... ... ... ... жиі кездеседі.
Экскурсияда нысанға немесе оқиға қатысты адамдардың фотосуретін көрсету
кезі де туындайды. ... ... ... ... ... ... ... туындылардың көшірмелері сенімдірек
қылады.
Портфельдің құрылымы экскурсияның тақырыбымен ... ... ... ... ... карталар, сұлбалар,
сызбалар, суреттер, өнімнің үлгілері және т.б. кіреді. Мұндай ... әр ... ... ... ... қолдануға ыңғайлы
және саны өте көп болудың қажет жоқ, әйтпесе олар экскурсанттардың көруден
назарын аударып, ойын шашыратады.
Көрнекі ... ... ... ... ... ... қажет:
- қолданудың мақсаттылығы мен қажеттілігі;
- танымдық құндылығы;
- ... ... ... ... тізімі өзгеріссіз қалмайды, экскурсияның өмірлік
кезінде жетіледі және ... ... ... ... ... бір ... нысанын (өзен,
көл, су қойма, мұздық және т.б.) сипаттау.
Мақсаты: өлкетанулық мәліметтерді жинауға және жүйелеуге ... ... ... ... ... мен ... ... құрастыру.
Нысанды әдеби, картографиялық, статистикалық мәліметтердің негізінде
студенттің өзі таңдайды.
Өзенді сипаттау жоспары:
1) өзен туралы жалпы мағлұматтар: оның атауы, ол ағып ... ... ... елі; ... қайдан алады, қайда барып құяды, қай ... ... ... ... ірі ... ... ... арнасы мен сағасы (участік ... ... ... су ... ... ... әрбір участкідегі
гидротехникалық құрылыстар туралы бар мәліметтер;
3) сауалнама әдісімен жиналған өзеннің режимі ... ... ... пен ... мақсатта пайдалану мәліметтері.
№ 3 Тапсырма. Өзінің үйі айналасындағы көшелердің ... ... және ... ... ... ... ... өлкетану деректерімен жұмыс істеуді және өзіндік әлеуметтік
зерттеулерді жүргізуге үйрену.
Әдістер: әдеби, ... ... ... ... тұрғылықты
тұрғындармен әңгімелесу, тұрғындардан сауал алу.
Көшені сипаттау жоспары:
1. Көшенің орналасқан жері мен ұзындығы.
2. Салу тарихы, көшенің, ауданның қоныстануы.
3. ... ... ... және ... ... Көше ... ... тұлғаның биографиясы немесе оқиғаны сипаттау.
5. Көшеде орналасқан ерекше туристік – экскурсиялық нысандар.
Литература:
Маляр И. И. Алма-Ата: город, районы, улицы. – ... ... ... С., ... Б. ... ...... 2001.
«Алматы» энциклопедия. /Гл. ред. Р. Н. ...... ... ... ... және облыстарының энциклопедиясы.
СИЛЛАБУС
Турситік - өлкетану жұмыстарының негіздері пәні бойынша
Мамандығы ...... саны 3, 2 ... 3 ... – 15 ... ... – 15 ... сарамандық – 15 сағат,
барлық аудиториялық сағат - 45, СӨЖ-60 ... ... ... еңбек сыйымдылығы – 135 сағат, АБ саны – 2
Аудиториялық сабақтардың құрылымы
Дәрістер – 15 сағат:
1. Қазақстан Республикасындағы өлкетанудың мәні мен ... (1 ... ... мен ... ... ... ұйымдастыру мен
жүргізудегі өлкетанулық жұмыстардың мәні. Туристік-экскурсиялық жұмыстарына
маман дайындаудағы өлкетанудың орны. Курстың мақсаты. ТМД-ғы өлкетанулық іс-
әрекеттің тарихы. ... ... ... ... мазмұны.
Өлкетанудың нысандары мен ... ... ... ... ... ... мен қоғамдық ұйымдар.
2. Өлкетанудың деректері мен зерттеу әдістері (1 с.)
Өлкетанулық іс-әрекеттің пәні ретіндегі өлкетану ... ... ... ... ... кезеңдері. Зерттеу әдістерінің
жіктелуі. Туристік-өлкетану жұмыстарының мәні. Өлкетанудың деректері.
3. Табиғи – ... ... (6 ... ... ...... ... зерттеудің мәні мен
негізгі әдістері. ... ... ... және өлкенің туристік
индустриясына әсерін зерттеу.
2) Аймақтың геологиялық-геоморфологиялық жағдайын өлкетанулық зерттеу.
Топографиялық ... ... ... ... климаттық көрсеткіштер туралы деректі
көздер. Жорықтық метеорологиялық бақылаулар және жергілікті белгілер
бойынша ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдастыруда есепке алу.
4) Гидрологиялық зерттеулер және туристік-экскурсиялық ... ... ... және ... ... өзен жұмысының
режимін зерттеу. Гляциологиялық бақылаулар.
5) Ботаникалық, зоологиялық және фенологиялық зерттеулер.
6) Ландшафттық зерттеулер, ... ... ... ... ... (2 ... ... мәні, мағынасы, деректі көздері. Өлкенің
халқын зерттеудің: экономикалық, демографиялық және ... ... ... және оның ... ... ауыл ... ... Өлкетанулық зерттеудің нысаны ретінде кәсіпорындар, елді
мекендер және аудандар.
Рекреациялық ресурстар және оны ... ... ... Өз ... ... ... ... Тарихи өлкетану негіздері (2 с.)
Тарихи өлкетанудың мақсаты мен міндеттері. Өз өлкеңнің ... ... ... мен ... ... Тарих және мәдениет
ескерткіштері. Тарих және ... ... ... ... және оның
мәні. Тарих және мәдениет ескеткіштерінің түрлері.
Археологиялық ескерткіштер, олардың түрлері және ... ... ... ... Туристік-экскурсиялық жұмысты ұйымдастыруда
археологиялық мәліметтерді қолдану.
7. Топонимикалық зерттеулер (1 с.)
Топонимияның негізгі түсініктері. Өз ... ... ... Топонимика және халықтың ауыз әдебиеті, рекреациялық іс-
әрекетті ұйымдастырудағы мәні.
8. Мұражайтанудың негіздері (2 с.)
Мұражайлардың тарихи ... ... және ... ... мұражай
мемлекеттік мұражайлық мекеме ретінде. Мұражайдың ... ... және ... оның ... сипаты. Жинау жұмыстарының
жолдары мен әдістері. Мұражайлық заттарды сақтаудың мақсаты мен міндеттері.
Мұражайдың экскурсиялық ... мәні мен ... ... орналастыру. Әртүрлі профильді мұражайлардың ... ... ... ... ... (бұрышты) ұйымдастыру. Мұражайдың жаппай жұмысының мәні мен орны.
Семинарлық сабақтар – 15 ... ... ... ... ... | | |% |
| ... ... жіктелуі. Өлкетанулық |1-2 |3 |
| ... мен ... шолу және | | |
| ... | | |
| ... ... |3-4 |4 |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... және |5-6 |3 |
| ... ... ... зерттеу. | | |
| |Өз ... ... және ... ... |7-8 |3 |
| ... | | |
| ... ... ... ... даму |9-10 |3 |
| ... және ... | | |
| ... және ... ... |11-12 |3 |
| ... ... |13 |2 |
| ... ... |14-15 |3 |
| ... | |24 ... ... – 15 сағат:
|№ |Тақырып ... ... ... | | |% |
| |Өз ... ... әдебиеттерінің |1-2 |2 |
| ... | | |
| |Өз ... ... |3-4 |2 |
| ... | | |
| ... ... ... |5-6 |3 |
| ... | | |
| ... ... табиғи аумақтардың (ЕҚТА) |7-8 |2 |
| ... | | |
| |Өз ... ... ... ауыл ... |2 |
| ... ... Өз өлкеңнің | | |
| ... ... | | |
| |Өз ... ... ... және жіктеу |11 |1 |
| ... ... ... ... |2 |
| |Өз елді ... ... ... құрастыру|14-15 |2 |
| ... | |16 ... ... жұмыстарының тапсырмаларының тізімі және орындау
кестесі
|№ |Тапсырма ... ... ... ... | ... |мерзімі |в % |
|1 |Экскурсовод портфелін ... |1 апта |15 апта |6 |
| ... ... ... | | | |
|2 |Өз ... ... ... |1 апта |6 апта |2 |
| ... көл, су ... ... және | | | |
| |т.б.) ... және ... | | | |
|3 |Өз үйі ... ... |7апта |14апта |2 |
| ... және ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | |10 ... ... ... | ... ... түрі мен ... жұмыстары ... саны (%) |
|1 ... ... ... ... | |
|2 ... сабақтағы жауаптары |24 |
|3 ... ... ... |16 |
|4 |СӨЖ ... |10 |
|5 ... ... 1-7 апта (тестілеу) |5 |
|6 ... ... 8-15 апта ... |5 |
| АБ ... ... |60 ... ... МЕН ЕМТИХАНҒА АРНАЛҒАН ДАЙЫНДЫҚ СҰРАҚТАРЫ
1. Өлкетанудың мәні мен ... ... ... нысандарының
әртүрлілігі.
2. Өлкетанудың түрлері мен формалары, ... ... ... негіздері.
3. Отандық өлкетанудық даму тарихы.
4. Туристік-экскурсиялық қызметке мамандарды дайындау жүйесінде өлкетанудың
орны.
5. Салалық өлкетану, оның құрылымы, мақсаты және ... ... ... оның ... Өз ... ... ұйымдастыру.
8. Топографияның негізгі түсініктері
9. Өлкетанулық жұмыстағы топографиялық түсірілімдер және оның мәні.
10. Жергілікті жердің жер бедерін ... ... ... ... ... ... ... әдістері.
12. Өлкетанулық жұмыстағы метеорологиялық зерттеу және оның мәні.
13. Метеорологиялық ... ... ... ... ... зерттеулер және оның мәні.
15. Өлкетанулық жұмыстағы ботаникалық және зоологиялық ... және ... ... ... ... ... және оның мәні.
17. Өлкетанулық зерттеулердегі әлеуметтік зерттеулердің мәні және орны.
18. Өлкетанулық жұмыстағы экономикалық-географиялық зерттеулердің орны және
мәні.
19. ... ... ... ... ... ... өлкетанулық зерттеу.
21. Өлкенің ауыл шаруашылығын өлкетанулық зерттеу.
22. Өлкенің шаруашылық кешенін өлкетанулық зерттеу.
23. Рекреациялық ресурстарды өлкетанулық ... және ... ... даму мүмкіндіктері.
24. Өлкетанулық жұмыстағы тарихи зерттеулердің мәні және орны.
25. Туризмнің өлкетанумен, ... және ... т.б. ... ... жұмыстың табиғатты қорғау ісіндегі орны.
27. Тарих және мәдениет ... ... ... ... ... Мұражайдың әлеуметтік функциясы мен мәдени-танымдық әрекеті.
29. Туристік-өлкетанулық жұмыстағы мұражайлардың рөлі.
30. Мұражайтанудың негізгі түсініктері.
ТЕСТовые задания
Как называется ... ... ... ... ... района,
города, деревни местным населением, для которого эта территория считается
родным краем?
страноведение;
краеведение;
музееведение;
литературоведение;
библиография.
Что понимается под ... ... ... ... район;
область;
страна;
континент.
Что понимается под термином «малая территория»?
административный район или населенный пункт;
область или республика;
экономический район ... ... ... ... не ...
государственное;
общественное;
школьное;
внеклассное;
отраслевое.
К какой форме краеведческой деятельности относится работа музеев, структур
исполнительной власти, научно-исследовательских институтов?
государственное;
общественное;
школьное;
внеклассное;
частное.
К какой форме ... ... ... ... ... ... ... природы?
государственное;
общественное;
школьное;
внеклассное;
частное.
К какой форме краеведческой деятельности относится ... на ... ... на ... участке?
государственное;
общественное;
школьное;
внеклассное;
частное.
К видам отраслевого краеведения не относится …
историческое;
географическое;
этнографическое;
фольклорное;
общественное.
К видам отраслевого ... не ... ... по ... ... ... быть:
государственным, общественным, школьным;
общественным, школьным, юношеским;
государственным, общественным;
все перечисленные формы;
только государственным.
Выберите из перечисленного признак, ... к ... ... материала по теме исследования;
изучение определенной части страны;
систематизация материала о краеведческих музеях;
описание природы определенного региона;
создание компьютерной базы данных о перевалах ... ... ... ... наблюдений в условиях планового туристского
путешествия:
виртуальный;
визуальный;
выборочный;
вспомогательный;
валидный.
Какой вид отраслевого краеведения изучает ... и ... ... вид ... ... ... рельеф, погоду, водные ресурсы,
растительность и животный мир?
историческое;
природно-географическое;
этнографическое;
фольклорное;
социально-экономическое.
Какой вид отраслевого ... ... ... и письменные
памятники, археологические находки, ... ... вид ... ... ... ... ... и быт людей,
жилища, одежду и утварь, орудия производства?
историческое;
природно-географическое;
этнографическое;
фольклорное;
социально-экономическое.
Какой вид ... ... ... ... ... ... промыслов и устного народного творчества?
историческое;
природно-географическое;
фольклорное;
комплексное;
социально-экономическое.
Какой вид краеведения изучает природные и социальные явления во всех ... ... ... ... дал Л. С. ... география»;
«малая история»;
«большая политика»;
«большая игра»;
«история в пространстве».
К библиографическим источникам относятся:
библиотечные каталоги;
художественная литература;
памятники природы;
визуальные наблюдения;
карты и планы местности.
Объектом краеведческой ... ... ... ... ... ... артефакты;
описание жизни выдающихся людей.
К какому типу источников краеведения относятся списки литературы в печатных
изданиях, библиографические справочники, поисковые системы Internet?
библиографические;
печатные;
статистические;
картографические;
архивные ... ... типу ... ... ... ... ... сборники статей, периодические издания, словари, справочники,
энциклопедии?
библиографические;
печатные;
статистические;
картографические;
архивные (документальные).
В ... виде ... ... ... используются статистические
источники и методы?
физико-географическое;
экономико-социально-географическое;
историческое;
археологическое;
литературное.
С какого этапа начинается любое краеведческое исследование?
сбор и анализ литературных ... ... ... ... ... или ... отчета.
Как называется изучение, анализ, систематизация собранных в полевых
исследованиях ... и ... ... источников;
камеральная обработка материала;
визуальные наблюдения;
организация экспедиции или похода;
составление отчета.
Кто является ... ... ... ... ...... к ... ХХ века археологических памятников культуры ... на ... ... ... Бекчурин,
Г. С. Карелин,
Н. М. Потанин,
И. А. Кастанье.
В каком году было ... ... ... Киргизского края,
впоследствии Общества изучения Казахстана?
1861 г.;
1895 г.;
1917 г.;
1920 г.;
1937 г.;
Первым председателем Общества изучения Киргизского края был ... в ... ... ... из ... ... Октябрьской революции
обобщающих работ по истории ... ... М. ... П. ... А. ... С. ... Алтынсарин.
В 1926-27 гг. археологические памятники зодчества в Казахстане (в ... ... ... ... Яссауи) исследовал …
А. П. Чулошников;
Л. С. Берг;
М. Е. Масон;
П. П. ... ... А. ... ... году была ... ... база ... наук?
1917 г.;
1920 г.;
1932 г.;
1941 г.;
1956 г.;
В каком году и где была ... ... ... ... ... 1920 г. в Оренбурге;
в 1924 г. в Семипалатинске;
в 1937 г. в Кзыл-Орде;
в 1941 г. в ... 1956 г. в ... ... году и где ... ... в ... ... экскурсионно-
туристская станция?
в 1920 г. в Оренбурге;
1951 г. в ... 1937 г. в ... 1956 г. в ... 1961 г. в ... ... году и где создана Республиканская детская экскурсионно-туристская
станция?
в 1920 г. в ... г. в ... 1937 г. в ... 1956 г. в ... 1961 г. в ... ... ... изучающая возраст, происхождение и состав горных
пород?
геология;
геодезия;
геоморфология;
география;
тектоника.
Как называется наука, изучающая ... ... ... называется наука, изучающая формы рельефа земной поверхности?
геология;
геодезия;
геоморфология;
география;
тектоника.
К магматическим горным породам относятся …
мрамор, известняк;
гранит, базальт;
глина, песок;
нефть, уголь;
бокситы, каменные соли.
К осадочным ... ... ... ... ... ... ... базальт;
глина, песок;
нефть, уголь;
бокситы, каменные соли.
К осадочным органогенным горным породам относятся …
мрамор, известняк;
гранит, базальт;
глина, песок;
нефть, уголь;
бокситы, каменные соли.
К осадочным ... ... ... относятся …
мрамор, известняк;
пемза, базальт;
валуны, песок;
известняк, торф;
гипс, каменные ... ... ... горным породам относятся …
мрамор, известняк;
пемза, базальт;
валуны, песок;
известняк, торф;
гипс, каменные соли.
Какие горные породы относятся к ... и ... ... ... ... ... известняк, мел;
песок, глина, ил;
торф, песчаник, сланцы;
мрамор, кварцит, пемза.
Как называется угол между направлением истинного ... и ... ... ... каких съемок можно составить план местности в туристском походе?
фотографические;
геологические;
геодезические;
топографические;
аэрокосмические.
К какому типу факторов рельефообразования ... ... ... ... и ... ... ... ... землетрясения, вулканизм?
эндогенные;
экзогенные;
антропогенные;
механические;
химические.
К какому типу факторов рельефообразования ... ... ... ... ... ... происхождение таких форм рельефа как карьеры, шахты, отвалы, насыпи,
дамбы?
тектоническое;
гляциальное;
антропогенное;
эоловое;
беллигеративное.
Какой прибор необходим для ... ... ... ... ... изолиний на картах изображается атмосферное давление?
изобары;
изотермы;
изогипсы;
изогиеты;
изобаты.
С ... ... ... на картах изображается средняя температура
воздуха?
изобары;
изотермы;
изогипсы;
изогиеты;
изобаты.
С помощью каких изолиний на картах ... ... ... ... каких изолиний на картах изображается рельеф суши?
изобары;
изотермы;
изогипсы;
изогиеты;
изобаты.
С помощью каких изолиний на картах изображается глубины морского дна?
изобары;
изотермы;
изогипсы;
изогиеты;
изобаты.
Какая из ... ... РК ... ... (от 0 до 200 ... ... положительная форма рельефа, изолированно поднимающаяся над
относительно ровным пространством более чем на 200 м, со всех ... ... ...... называется положительная форма рельефа, изолированно поднимающаяся над
относительно ровным пространством ... чем на 200 ... ... ... ... ... положительная форма рельефа,
ограниченная спускающимися в противоположные стороны склонами.
холм;
седловина;
перевал;
водораздел;
горный хребет.
Как называются широкие ... ... ... узкие, глубоко врезанные перевалы?
седловины;
горные проходы;
водораздел;
тальвег;
гребень.
К какому типу рельефа относятся барханы?
гляциальные;
флювиальные;
эоловые;
гравитационные;
антропогенные.
К какому типу рельефа относятся речные долины?
гляциальные;
флювиальные;
эоловые;
гравитационные;
антропогенные.
Как называется ... ... в ... ... или ... ... называется среднее многолетнее состояние ... ... ... помощью каких приборов измеряется атмосферное давление?
термометр;
анемометр;
альтиметр;
барометр;
психрометр
С помощью какого прибора можно определить скорость ветра?
термометр;
анемометр;
альтиметр;
барометр;
психрометр
С помощью ... ... ... ... ... помощью какого прибора можно определить относительную влажность воздуха?
термометр;
анемометр;
альтиметр;
барометр;
психрометр
В каких единицах измеряется облачность?
в промилле;
в градусах;
в ... ... в ... ... ... измеряется количество осадков?
в промилле;
в градусах;
в миллиметрах;
в баллах;
в км2.
Какие метеопоказатели измеряются в баллах?
относительная и ... ... и сила ... ... и сила ... и облачность.
К объектам изучения гидрологии суши не относятся ... ... ... ... ... ... 20 0 С;
выше 26 0 С;
выше 37 0 С;
выше 50 0 С;
выше 90 0 ... ... ... ... ... ... по уклону по
углублению – долине?
река;
озеро;
канал;
родник;
ледник.
Как называется совокупность всех рек на территории?
гидрографическая сеть;
бассейн реки;
водораздел;
расход ... ... ... ... с ... река собирает свои воды?
гидрографическая сеть;
бассейн реки;
водораздел;
расход реки;
исток, устье.
Как называются ... ... ... ... ... реки;
водораздел;
расход реки;
исток, устье.
Как называется отношение длины реки к прямому расстоянию от ... ... ... ... разница между высотой истока и устья реки?
извилистость;
меандр;
уклон;
пойма;
падение реки.
Как называется пониженная часть долины, по которой ... ... ... ... ... реки с ... течением?
плесы;
перекаты;
меандры;
старицы;
паводок.
Как называются изгибы течения реки?
плесы;
перекаты;
меандры;
старицы;
паводок.
Как называются выровненные площадки, тянущиеся вдоль склонов речной долины
в виде ступенек, счет ... ... от ... ... ... река ... ... июля 1963 г. прошел катастрофический сель, который уничтожил горное
озеро –
Каинды;
Тенгиз;
Кольсай;
Иссык;
Большое Алматинское.
Как называются углубления ... ... ... не ... ... с
океаном?
река;
озеро;
канал;
родник;
ледник.
Что является объектом гляциологических исследований?
река;
озеро;
канал;
родник;
ледник.
Какой показатель получают при умножении площади ... ... реки ... ... ... воды;
извилистость;
уклон;
уровень воды.
Как называется совокупность всех видов растений, обитающих на изучаемой
территории?
флора;
фауна;
гербарий;
биоценоз;
экосистем.а
Как ... ... ... слой ... коры, обладающий
плодородием?
тропосфера;
горная порода;
рельеф;
материнская ... ... ... всех ... животных, обитающих на изучаемой
территории?
флора;
фауна;
зоопарк;
биоценоз;
экосистема.
Как называется сообщество всех живых организмов, ... на ... ... ... за ... ... живой природы?
фенологические;
ботанические;
зоологические;
экологические;
биологические.
Что изучает «фенология»?
сезонное развитие живой природы;
небесные светила;
грунтовые источники вод;
редкие явления природы;
редких животных региона.
Какие из ... ... ... можно использовать при
ссадинах и ... ... ... ... ... ... чабрец;
Выберите из перечисленных группу ядовитых растений, опасных для человека:
лопух, боярышник, базилик;
аконит, ... ... ... ... ... мята;
мелиса, паслен, хвощ.
Какое из перечисленных животных, обитавших на территории Казахстана,
является ... ... ... ... ... ... энцефалита являются …
комары;
клещи;
грызуны;
птицы;
мухи.
Как называются особо охраняемые природные территории, представленные
небольшими по ... ... ... урочище, скала, утес,
небольшой лес или ... ... и т. д.), ... или ... для
данной местности?
памятники природы;
заповедники;
заказники;
национальные природные парки;
резерваты.
Какая природная зона занимает наибольшую площадь в РК?
пустыни;
степи;
тайга;
смешанные леса;
сухие ... ... ... или ... ... от прошлых
геологических эпох?
ксерофиты;
гидрофиты;
фитоценозы;
реликты;
эндемики.
Как называются ... и ... ... на ... и ... нигде не встречающиеся?
ксерофиты;
гидрофиты;
фитоценозы;
реликты;
эндемики.
Как называются растения, приспособленные к ... в ... ... ... ... ... по масштабу ООПТ, которые сочетают охрану
живописных ландшафтов с интенсивным рекреационным использованием?
памятники ... ... ... ... ... в Казахстане – это …
корсак;
шакал;
лиса;
хорек;
ласка;
К группе галофитов – солелюбивых ... ... ... ... ... ... сарсазан;
ковыль, типчак;
береза, осина.
К группе эфемероидов относятся …
саксаул, верблюжья колючка;
мятлик луковичный, тюльпан;
биюргун, сарсазан;
ковыль, типчак;
береза, осина.
Из каких видов деревьев ... ... ... зоны ... ... ... клен;
дуб, вяз;
лиственница, кедр.
Какие из перечисленных ООПТ являются Государственными национальными
природными парками РК?
Маркакольский, Устюртский;
Наурзумский, ... ... ... ... ... ... ... какой области Республики Казахстан находится Маркакольский заповедник?
Восточно-Казахстанская;
Алматинская;
Жамбылская;
Южно-Казахстанская;
Западно-Казахстанская.
В какой области Республики Казахстан ... ГНПП ... ... ... Республики Казахстан ... ... ... ... ... области Республики Казахстан находится ГНПП «Катон-Карагайский?
Восточно-Казахстанская;
Алматинская;
Жамбылская;
Южно-Казахстанская;
Западно-Казахстанская.
В какой области Республики Казахстан находится Каркаралинский ГНПП?
Карагандинская;
Алматинская;
Жамбылская;
Южно-Казахстанская;
Западно-Казахстанская.
В ... ... ... ... ... Наурзумский заповедник?
Восточно-Казахстанская;
Алматинская;
Жамбылская;
Костанайская;
Западно-Казахстанская.
В какой области Республики Казахстан находится Барсакельмесский заповедник?
Актюбинская;
Алматинская;
Кызылординская;
Южно-Казахстанская;
Западно-Казахстанская;
В ... ... ... ... ... Баянаульский ГНПП?
Восточно-Казахстанская;
Алматинская;
Жамбылская;
Павлодарская;
Западно-Казахстанская.
В какой области ... ... ... ... ... ... Республики Казахстан находится ботанико-геологический
памятник природы ... ... ... ... ... в ... р. ... ельник и ясеневая роща;
каньон и реликтовая ясеневая ... и ... ... бархан и каньон;
геологическое обнажение и горячие источники.
На территории какого Национального ... ... ... ... озера.
Где расположены природные скульптуры из песчаника «Долина ... ... ... озера.
В каком горном регионе Казахстана наиболее полный спектр высотных поясов?
Саур;
Тарбагатай;
Заилийский Алатау;
Рудный ... ... из ... ООПТ ... ... ... ... Чарын;
ГНПП Алтын-Эмель;
Устюртский заповедник;
Каракия-Каракольский заказник
В какой из перечисленных ООПТ встречаются сосновые леса?
Баянаульский ГНПП;
ГНПП Чарын;
ГНПП Алтын-Эмель;
Устюртский заповедник;
Каракия-Каракольский заказник.
В какой из ... ООПТ ... ... ... ... высота (-132
м)?
ГНПП Бурабай;
ГНПП Чарын;
ГНПП Алтын-Эмель;
Устюртский заповедник;
Каракия-Каракольский заказник.
В какой из перечисленных ООПТ охраняются муфлоны и ... ... ... ... ... заказник.
Наиболее полноводной рекой Казахстана является …
Иртыш;
Или;
Сырдарья;
Тобол;
Обь.
Какое из крупных озер ... в ... ... ... ... ... ... море;
Зайсан;
Алаколь.
Какой тип растительности характерен для лесостепной зоны Казахстана?
березово-осиновые леса и разнотравно-злаковые степи;
типчаково-ковыльные степи и полынно-злаковая ... ... и ... ... ... степи и вечнозеленые леса
Какой тип растительности встречается в пустынной и ... ... по ... и в дельтах крупных рек?
березово-осиновые леса;
типчаково-ковыльные степи;
сосновые леса;
тугайные леса;
вечнозеленые леса.
На ... ... ... ... ... Алтай;
Прикаспийская низменность;
Западносибирская равнина.
На севере Казахстана находится …
Туранская равнина;
Казахский мелкосопочник;
Горы Алтай;
Прикаспийская низменность;
Западносибирская равнина.
Чем отличается режим горных рек Казахстана?
короткое половодье в весеннее ... за счет ... ... половодье с максимумом стока в зимнее время;
длительное половодье с максимумом стока в весенне-летнее время;
сток равномерен в течение ... ... с ... весной после таяния снега.
Чем отличается режим рек равнинного Казахстана?
короткое половодье в весеннее время за счет ... ... ... с ... ... в ... ... половодье с максимумом стока в весенне-летнее время;
сток равномерен в течение года;
короткое половодье с максимумом весной после таяния снега.
В какой ... ... ... ... ... южная;
степная северная;
степная южная;
пустынная северная;
пустынная южная.
В каком из регионов Казахстана существуют природные условия для развития
горно-лыжного туризма и ... и ... и ... и ... и ... и Юго-Восточный.
Какие из перечисленных Национальных природных ... ... ... ... мелкосопочника?
Иле-Алатауский, Устюртский;
Кокшетау, Баянаул;
Маркакольский, Бурабай;
Катон-Карагайский, Айыртау;
Иле-Алатау, Алтын-Эмель.
Какие из перечисленных Национальных природных парков ... ... ... ... ... и ... и Бурабай;
Иле-Алатау, Алтын-Эмель;
Катон-Карагайский, Айыртау.
В какой из перечисленных ... ... ... ... ... Алатау;
Киргизский хребет.
Где располагается известный бальнеологический курорт «Рахмановские ключи»?
Мугоджары;
Алтай;
Джунгарский Алатау;
Заилийский Алатау;
Киргизский ... ... ... ... ... ... ... Алатау;
Заилийский Алатау;
Плато Мангышлак.
Где располагается известный бальнеологический курорт «Арасан-Капал»?
Алтай;
Кокшетауская возвышенность;
Джунгарский Алатау;
Заилийский Алатау;
Плато Мангышлак.
Где располагается ... ... ... мелкосопочник;
Джунгарский Алатау;
Заилийский Алатау;
Юго-Западный Тянь-Шань.
В каком из перечисленных заповедников основными объектами охраны являются
реликтовый сосновый бор среди сухих ... ... ... ... ... ... из ... заповедников Казахстана основными объектами
охраны являются типичные ... ... ... ... равнины;
наиболее редкими охраняемыми животными являются ... ... ... из ... ... создан для сохранения сайги и
восстановления ... на ... ... с ... и ... ... ... части Казахстана расположен …
Туранская равнина;
Казахский мелкосопочник;
Горы Алтай;
Прикаспийская низменность;
Западно-сибирская равнина.
В юго-западной части Казахстана расположена …
Туранская равнина;
Казахский мелкосопочник;
Горы Алтай;
Прикаспийская низменность;
Западно-сибирская равнина.
Какое из ... озер ... ... на две части: пресную и соленую?
Алаколь;
Балхаш;
Арал;
Каспийское море;
Зайсан.
Какова численность населения Республики Казахстан в ... ... млн. ... млн. ... млн. ... млн. ... млн. чел..
Какая национальность является самой многочисленной в РК?
казахи;
русские;
белорусы;
уйгуры;
китайцы.
Какая национальность ... ... по ... в ... ... ... считаются неисчерпаемыми?
ветер;
растительность;
почвы;
минеральные ресурсы;
рекреационные ресурсы.
Какие природные ресурсы считаются неисчерпаемыми?
растительность;
энергия солнца;
почвы;
минеральные ресурсы.
рекреационные ресурсы
Какие природные ресурсы считаются неисчерпаемыми?
растительность;
почвы;
энергия приливов и отливов;
минеральные ... ... ... ... в Казахстане?
3;
4;
5;
6;
7.
К какому экономическому району относится Карагандинская область?
Северный;
Центральный;
Западный;
Восточный;
Южный.
К какому экономическому району относится Алматинская область?
Северный;
Центральный;
Западный;
Восточный;
Южный.
К какому экономическому району относится Акмолинская ... ... ... ... ... ... область?
Северный;
Центральный;
Западный;
Восточный;
Южный.
К какому экономическому району относится Актюбинская область?
Северный;
Центральный;
Западный;
Восточный;
Южный.
К какому экономическому району относится Актауская область?
Северный;
Центральный;
Западный;
Восточный;
Южный.
Предметом демографических исследований являются …
численность, ... ... ... ... ... ... ... обычаи и культура народов, населяющих территорию;
закономерности развития и функционирования общества;
общественные и политические движения;
структура и ... ... ... является предметом этнографических исследований?
численность, половозрастной состав, естественный прирост, ... ... ... ... и ... ... населяющих территорию
закономерности развития и функционирования общества;
общественные и политические движения;
структура и ... ... ... ... основным показателем специализации региона на производстве
определенной продукции?
вывоз продукции за пределы региона;
объем ... ... ... ... ... производственной сферы относится
наука;
сельское хозяйство;
сфера услуг;
здравоохранение;
туризм.
К отраслям производственной сферы относится
наука;
сфера услуг;
здравоохранение;
туризм;
торговля;
К отраслям производственной ... ... ... ... ... ... относится
здравоохранение;
торговля;
промышленность;
сельское хозяйство;
транспорт.
К отраслям непроизводственной сферы относится
торговля;
промышленность;
сельское хозяйство;
образование;
транспорт.
К отраслям непроизводственной ... ... ... типы ... ... в ... называется комплекс сооружений, зданий, учреждений, обслуживающих сферу
производства?
финансовая сфера;
сфера услуг;
инфраструктура;
инфляция;
жилищно-коммунальное хозяйство.
Назовите крупнейшие города Казахстана по численности ... ... ... Караганда, Шымкент;
Караганда, Алматы, Павлодар;
Алматы, Шымкент, Тараз;
Алматы, Караганда, Акмола;
На планете Земля насчитывается всего 19 озер, ... ... к ... ... т.к. их ... превышает 10000 км. Три из них находятся ... ... эти ... ... ... Тенгиз, Арал;
Сасыкколь, Каспий, Арал;
Арал, Балхаш, Каспий;
Алаколь, Балхаш, Тенгиз.
Где находится единственная в Казахстане ... ... ... ... Казахстана (исключить неверное)
Атбасар;
Сарыагаш;
Жанакорган;
Боровое;
Алма-Арасан.
Самое северное в мире гнездовье розовых фламинго находится в заповеднике…
Алматинском;
Наурзумском;
Коргальджинском;
Маркакольском;
Устюртском.
В каком ... ... ... ... овеянные легендами гора
Окжетпес и скала Жумбактас?
Чарынский ... ... ... ... ... занимающаяся всесторонним изучением
географических названий?
топография;
ономастика;
топонимика;
орография;
лингвистика.
Кто является автором первого в Казахстане словаря казахских географических
названий?
Ш. Валиханов;
Г. К. ... Р. ... ... ... ... ... топонимов»?
происхождение географического названия;
любое географическое название;
образные, иносказательные названия;
переводная копия названия;
смысл географического названия.
Что означает «семантика топонима»?
происхождение ... ... ... ... ... ... ... названия;
смысл географического названия;
Как называется процесс превращения собственного географического названия в
нарицательное существительное (г. Тюль – тюль, Ломбардия – ... ... ... ... сокращение географического названия (СНГ, ВКО, ЮКО, ОАЕ и
др.)?
аббревиация;
детопонимизация;
калька;
оронимы;
спелеонимы.
В какой тип топонимов ... ... ... ... названия, сохраняющая его происхождение и содержание
(Жетысу – Семиречье, Кокшетау – Синегорье) называется:
аббревиация;
детопонимизация;
калька;
оронимы;
спелеонимы.
Какие слова в ... ... ... вод ... свидетельствуют
об их целебных свойствах?
ак, кара;
аулие, арасан;
ала, ащи;
сары, улькен;
кара, ащи.
Совокупность всех географических названий определенной местности называется

ойконимия;
урбонимия;
оронимия;
топонимия;
гидронимия.
К ... типу ... ... ... ... названия
Балхаш, Или, Арал, Ишим?
спелеоним;
гидроним;
антропоним;
урбоним;
ороним.
К какому типу ... ... ... относятся названия
Астана, Алматы, Караганда, Костанай и т.п. ... ... типу ... названий (топонимов) относятся названия
Алтай, Алатау, ... ... ... термин обозначает «горы с выраженной высотной поясностью и
снежным покровом или ледниками на ... ... ... ... «Балхаш»?
море;
плоское, широкое озеро;
остров;
озеро с топкими берегами;
соленое озеро.
Что означает название ... ... ... ... ... ... с топкими берегами;
соленое озеро.
К какому топонимическому субстрату относятся названия: Зайсан, Тарбагатай,
Индер, Кегень, Эмель?
иранский;
славянский;
тюркский;
арабский;
монгольский.
К какому топонимическому субстрату ... ... ... Аксу,
Екибастуз, Алатау, Сасыкколь и т.п.?
иранский;
славянский;
тюркский;
арабский;
монгольский.
К какому топонимическому субстрату относятся названия: г. ... ... ... ... оз. Боровое и т.п.?
иранский;
славянский;
тюркский;
арабский;
монгольский.
Как называется наука, изучающая особенности культуры и быта ... ... ... и ... ... в ... ... Казахстана означают слова «Кунгес»,
«Кунгей»?
Тихий;
Ориентированный на солнце (юг);
Расположенный далеко;
Пестрый;
Отсутствие смены ... ... в ... ... ... ... несущие большое количество
взвешенных осадков, «проточная вода»?
Аксу;
Карасу;
Аласу;
Ащису;
Муздысу.
Какое название ... о том, что река ... ... ... и вода в ней ... ... субстрат (слой) географических названий в Казахстане
считается самым древним?
иранский;
арабский;
монгольский;
тюркский;
славянский.
Как переводится название ... ... ... ... ... ... ... плита
курган
оборонительное сооружение
Как называется народная казахская игра на лошадях – борьба за тушу козла?
беташар;
казакша-курес;
байга;
кыз-куу;
кокпар-тарту.
Как называется народная ... ... ... ... ... ... посуду, кости животных, золу ... ... ... ... ... ... ... слой;
геологический слой;
почвенный слой;
археологический горизонт.
К какому типу памятников относятся орудия труда первобытных людей?
памятники истории;
памятники археологии;
памятники архитектуры;
памятники искусства;
памятники природы.
К какому типу ... ... ... ... дворцы, старые
районы городов?
памятники истории;
памятники археологии;
памятники архитектуры;
памятники искусства;
памятники природы.
К какому типу памятников относятся дома-музеи известных личностей?
памятники ... ... ... ... ... какому типу памятников относятся произведения ... ... ... ... ... ... природы.
Какая наука занимается изучением закономерностей воспроизводства населения
в его общественно-исторических условиях?
этнография;
демография;
социология;
обществоведение;
археология.
Как называется составная часть отраслевого ... ... ... ... ... ... и ... своей местности?
историческое краеведение;
физико-географическое краеведение;
музееведение;
этнографическое краеведение;
социально-экономическое краеведение.
К памятникам истории и ... не ... ... ... ... архитектуры;
народный фольклор.
Перечислите народы, из проживающих на территории Казахстана, языки
которых, как и ... ... к ... ... ... ... чеченцы, татары;
каракалпаки, киргизы, азербайджанцы, грузины, армяне;
уйгуры, каракалпаки, киргизы, татары, ... ... ... ... ... узбеки, таджики, дагестанцы.
Кто является составителем «Диван-лугат ат-тюрк» ... ...... ... ... ... ... (XI век)?
Ходжа Ахмед Яссави;
Махмуд Кашгарский;
Юсуф Баласугуни;
Абу Наср аль Фараби;
Мухаммад Хайдар Дуглати.
Древний торговый пункт, центр земледельческого округа, с 17 в. ... ... – г. Яссы в ... ... ... ... ... раньше г. Кызылорда?
Ак-мечеть, Перовск;
Яссы, Туркестан;
Акмола, Ак-мечеть;
Сайрам, Перовск;
Сыгнак, Ак-мечеть.
Когда была провозглашена ... ... ... ноября 1991 г.;
16 декабря 1991 г.;
30 августа 1992 ... ... 1993 ... мая 1993 ... ... году город Алма-Ата стал столицей Казахстана?
1922 г.;
1924 г.;
1929 г.;
1932 г.;
1933 г.;
В каком году ... ... ... ... ... ... ... г.;
1887 г.;
1902 г.;
1930 г.
Древнейшие города Казахстана – это ... ... ... ... ... Темиртау, Балхаш;
Жанатас, Рудный, Экибастуз;
Аркалык, Текели, Кентау.
В 1901-1905 гг. построена первая на территории Казахстана железная дорога –
Москва – ............... образована Киргизская (Казахская) АССР?
Январь 1919 г.;
Август 1920 г. ;
Сентябрь 1926 г.;
Март 1930 г.;
Декабрь 1936 г.;
Первая столица Киргизской (Казахской) АССР с 1920 по 1924 гг. ... ... АССР ... в ... республику (КазССР)?
1920 г.;
1929 г.;
1936 г.;
1941 г.;
1953 г.
В 1925 г. столица КАССР переведена из г. Оренбурга в ... ... ... ... ... ... в г. Верном:
А. П. Зенков;
А. А. Колпаковский;
В. Н. Вуколов;
К. А. Акишев;
И. В. Бутаков.
Специальное разрешение на право ... или ... ... ... ... ... лист;
специальное разрешение;
паспорт раскопок;
археологическая виза;
право на разведку.
Что изучает антропонимика?
происхождение географических названий;
собственные имена людей;
закономерности развития названий;
названия видов ... ... ... виды географических карт содержат сведения о рельефе ... ... ... ... ... отложений
гидрогеологические, физические.
Какие виды географических карт содержат сведения о ... ... коры ... породах?
геоморфологические, топографические;
тектонические, геологические;
гидрологические, гляциологические;
политико-административные, четвертичных отложений
гидрогеологические, физические.
Какой вид краеведческой информации находится в ... ... ... ... ... ... ... называются здания, сооружения, памятные места и предметы, ... ... ... ... ... ... ... памятники.
Как, в общем, называются выдающиеся картины, скульптуры, произведения
мастеров-ювелиров, литературные произведения?
памятники истории;
памятники ... ... ... ... виды ... ... в ... галереях?
памятники истории;
памятники искусства;
памятники архитектуры;
памятники археологии;
документальные памятники.
Как называется совокупность выдающихся ... ... ... ... ... ... ... центры?
памятники истории;
памятники искусства;
памятники архитектуры;
памятники археологии;
документальные памятники.
Как называются древние городища, остатки древних ... ... ... ... каменные изваяния, наскальные изображения?
памятники истории;
памятники искусства;
памятники архитектуры;
памятники археологии;
документальные памятники.
К какому типу памятников истории и культуры относятся памятники Тамгалы?
петроглифы;
памятник архитектуры;
архивный ... ...... каком населенном пункте была сделана археологическая находка ... ... ... ... Узун Агаш;
г. Талды-Корган.
На основании какого документа можно получить разрешение на ... ... ... от ... с указанием темы и цели работы;
письменное заявление;
разрешение не требуется;
справка отдела кадров и документ о прописке.
Автор первой трилогии романов, ... на ... ... ... ... Валиханов;
Шакарим.
В каком городе расположен мавзолей Ходжи Ахмеда Яссауи?
Туркестан;
Сайрам;
Тараз;
Отрар;
Шымкент.
В окрестностях какого города Казахстана расположены мавзолей ... ... ... ... ... ... ... построенный в г. Алматы по
проекту А. П. ... ... ... ... г. ... ... г.;
1911 г.;
1922 г.;
1956 г.
С 1925 по 1929 гг. столицей Казахской АССР был г. ... был ... ... ВУЗ ...... ... ... г.;
1928 г.;
1931 г.;
1934 г.;
1937 г.
Первый ВУЗ Казахстана, открытый в 1928 г. –
Казахский педагогический институт;
Зооветеринарный институт;
Сельскохозяйственный институт;
Медицинский институт;
Казахский государственный университет.
Когда был ... ... ... ... ... ... ... г.;
1934 г.;
1937 г.
Когда был принят Закон Республики Казахстан о независимости?
Декабрь 1991 г.;
Ноябрь 1993 г.;
Март 1994 г.;
Апрель 1995 г.;
Январь 1997 г.
Когда была ... ... ... ... ... 1991 ... 1993 г.;
Март 1994 г.;
Апрель 1995 г.;
Январь 1997 г.
Когда утверждены Государственный Флаг и ... Герб ... 1991 ... 1993 ... 1994 г.;
Апрель 1995 г.;
Январь 1997 г.
Кто из казахских ханов первым принял ... ... ... в ... и где был ... первый музей Казахстана?
Верный –1845 г.;
Оренбург – 1831 г.;
Петропавловск – 1860 г.;
Кызылорда – 1855 г.;
Семипалатинск – 1868 г.
Сколько музеев было на ... ... в 1913 ... - ... - Уральский и Семипалатинский;
3 - Уральский, Верненский, Семипалатинский;
5 - Оренбургский, Уральский, Семипалатинский, Жетысуский, ... - во всех ... ... из ... Казахстана был создан при ... и ... ... и где был ... ... ... ... созданный с научно-
образовательными целями?
в 1683 г. в ... ... 1389 г. в ... ... 1932 г. в ... ... 1569 г в Сорбонне.
в 1732 г. в Берлинском университете.
Датой ... ... ... ... - ... ... ...
1509 г.;
1655 г.;
1714 г.;
1861 г;
1917 г.
Как называется совокупность музейных предметов, памятники истории ... ... ... изъятые из среды бытования в связи с ... ... ... и ... ... и ... ... фонд;
вспомогательный музейный фонд;
экспозиция;
музейная коллекция;
экспонат.
Как называются материалы, которые помогают изучать и экспонировать музейные
предметы (схемы, графики, ... ... ... ... ... ... фонд;
вспомогательный музейный фонд;
экспозиция;
музейная коллекция;
экспонат.
Как называется совокупность музейных ... ... ... ... ... ... как единое целое?
основной музейный фонд;
вспомогательный музейный фонд;
экспозиция;
музейная коллекция;
экспонат.
Как называется целенаправленная и научно обоснованная демонстрация ... ... ... ... ... комментарием,
технически и художественно оформлены?
основной музейный фонд;
вспомогательный музейный фонд;
экспозиция;
музейная коллекция;
экспонат.
Как называется музейный ... ... в ... ... ... фонд;
вспомогательный музейный фонд;
экспозиция;
музейная коллекция;
экспонат.
Как называется предмет, ... с ... ... или ... другого
предмета, выступающего в качестве подлинника?
копия;
экспонат;
музейный предмет;
экспозиция;
коллекция;
Как называется ... ... ... или ... сделанная печатным способом?
репродукция;
муляж;
слепок;
голограмма;
модель.
Как называется копия, полученная путем снятия с оригинала формы и ... ... ... ... ... воспроизведение внешнего вида объекта, которое
создается в определенном масштабе?
репродукция;
муляж;
макет;
новодел;
голограмма
Как называется объемная ... ... ... объекта, которая
создается с помощью лазерной техники?
репродукция;
муляж;
слепок;
голограмма;
модель.
Как называется изучение, описание и научное определение предметов ... ... ... ... ... ... или памятников природы ... ... ... ... их ... старения с
последующим укреплением?
консервация;
инвентаризация;
реставрация;
каталогизация;
световой режим.
Как называется устранение ... ... ... ... ... ... ... называются отдельные предметы или объекты, выставленные в ... ... ... ... ... ... ... музейных предметов, их копий, сопроводительных
текстов, входящих в состав экспозиции музея?
экспонаты;
музейные предметы;
экспозиционный материал;
выставка;
обменный фонд.
Как ... ... ... ... ... материал;
выставка;
обменный фонд.
Как называется совокупность всех подлинных памятников природы, ... ... ... ... в музее?
основной фонд;
вспомогательный фонд;
экспозиция;
окружной музей;
музейный предмет.
Как называются объекты и предметы, которые обладают научной, художественной
или исторической уникальностью или ценностью для ... в ... ... ... музей;
музейный предмет.
Как называется совокупность материалов ... ... не ... но ... для пояснения или замены?
основной фонд;
вспомогательный фонд;
экспозиция;
окружной музей;
музейный предмет.
Как называется совокупность дублирующих, излишних музейных ... ... для ... или продажи?
основной фонд;
вспомогательный фонд;
обменный фонд;
экспозиция;
окружной музей;
К какому фонду относятся тексты, графики, схемы, используемые для ... в ... ... ... ... ... фонд.
Кто в крупных государственных музеях принимает решение о ... ... или ... для ... директора по научной работе;
экскурсовод;
фондово-закупочная комиссия;
Ученый совет.
В каких документах регистрируется принадлежность предметов к ... ... на ... ... ... вспомогательных материалов;
книга учета сырьевых материалов;
полевая опись;
договор купли-продажи.
Как называется лентообразная картина больших размеров, ... ... в ... с ... ... ней макетами, фигурами?
панорама
диорама
видеорама
модель
муляж
К какому профилю музеев относятся художественные, картинные галереи?
искусствоведческие;
исторические;
естественнонаучные;
технические;
мемориальные;
К какому профилю музеев относится художественная ... им. ... ... ... ... ... ... этнографические музеи?
искусствоведческие;
исторические;
естественнонаучные;
технические;
мемориальные;
К какому профилю музеев ... ... ... ... ... профилю музеев относятся дома-музеи известных личностей?
искусствоведческие;
исторические;
естественнонаучные;
технические;
мемориальные;
К какому профилю музеев относятся краеведческие музеи?
искусствоведческие;
исторические;
естественнонаучные;
технические;
комплексные;
В ... ... ... ... ... ... ... такое «таксидермия»?
создание чучел животных;
создание моделей кораблей;
создание экспозиции музея;
доставка туристов;
реконструкция ... ... ... в ... с ... ... предметов;
место, посвященное музам;
коллекция картин;
место для хранения подарков;
все ответы правильные.
Первые музеи появились в:
Древней Греции;
Древнем Риме;
Испании;
на Американском континенте;
Древнем Китае.
Один из крупнейших ... мира ... ... ... в ... из ... ... мира музей "Эрмитаж" находится в городе:
Париже;
Мадриде;
Нью-Йорке;
Риме;
Санкт-Петербурге.
Первый музей Казахстана был открыт в ... ... ... ... ... ... ... груза для
учащихся 11-12 лет составляет:
4 кг.;
10 кг.;
8 ... ... ... ... ... ... ... раздела истории и археологии в
музее?
по размеру образцов;
по художественной ценности;
в хронологическом порядке;
по происхождению экспонатов;
в зависимости от ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Правильно|Вопроса |Правильно|
| |ого | |го ... |го ... |го ... ... | | | | | | |
| |2 | |2 | |1 | |2 |
| |3 | |3 | |1 | |1 |
| |1 | |1 | |2 | |3 |
| |5 | |5 | |1 | |2 |
| |1 | |2 | |2 | |1 |
| |2 | |2 | |3 | |1 |
| |3 | |3 | |3 | |2 |
| |5 | |2 | |2 | |2 |
| |5 | |5 | |5 | |1 |
| |1 | |4 | |1 | |1 |
| |2 | |2 | |1 | |1 |
| |2 | |5 | |3 | |2 |
| |5 | |2 | |3 | |2 |
| |2 | |1 | |1 | |3 |
| |1 | |5 | |2 | |4 |
| |3 | |2 | |1 | |1 |
| |3 | |4 | |2 | |3 |
| |4 | |1 | |5 | |2 |
| |1 | |1 | |3 | |2 |
| |1 | |3 | |1 | |1 |
| |1 | |2 | |4 | |3 |
| |1 | |4 | |5 | |2 |
| |2 | |2 | |1 | |1 |
| |2 | |1 | |3 | |2 |
| |1 | |1 | |2 | |2 |
| |2 | |4 | |4 | |1 |
| |5 | |5 | |5 | |4 |
| |4 | |1 | |1 | |1 |
| |2 | |4 | |3 | |2 |
| |3 | |5 | |3 | |3 |
| |3 | |3 | |3 | |4 |
| |2 | |2 | |2 | |2 |
| |2 | |2 | |1 | |4 |
| |5 | |3 | |5 | |3 |
| |1 | |1 | |2 | |1 |
| |5 | |1 | |1 | |3 |
| |3 | |2 | |5 | |1 |
| |2 | |1 | |3 | |2 |
| |3 | |1 | |2 | |4 |
| |4 | |4 | |4 | |3 |
| |4 | |3 | |2 | |5 |
| |5 | |4 | |4 | |1 |
| |2 | |3 | |5 | |1 |
| |4 | |1 | |1 | |3 |
| |4 | |2 | |4 | |3 |
| |1 | |1 | |1 | |4 |
| |2 | |1 | |5 | |1 |
| |3 | |3 | |3 | |1 |
| |4 | |1 | |2 | |3 |
| |1 | |1 | |1 | |1 |
| |2 | |5 | |2 | |3 |
| |4 | |4 | |1 | |4 |
| |3 | |1 | |2 | |1 |
| |5 | |3 | |1 | |1 |
| |1 | |1 | |3 | |2 |
| |1 | |4 | |3 | |3 |
| |2 | |4 | |5 | |2 |
| |5 | |5 | |2 | |4 |
| |1 | |3 | |2 | |1 |
| |2 | |5 | |2 | |1 |
| |3 | |5 | |3 | |1 |
| |2 | |5 | |1 | |1 |
| |1 | |2 | |4 | |2 |
| |2 | |4 | |2 | |3 |
| |4 | |1 | |1 | |5 |
| |2 | |2 | |1 | |5 |
| |1 | |2 | |3 | |3 |
| |5 | |3 | |2 | |1 |
| |4 | |5 | |5 | |2 |
| |3 | |5 | |1 | |1 |
| |2 | |4 | |2 | |3 |
| |5 | |3 | |3 | |5 |
| |3 | |2 | |3 | |3 |
| |1 | |1 | |2 | |1 |
| |1 | |2 | |2 | |3 ... ... ... Вуколов В.Н. Основы туристско-краеведческой работы.- Алматы, 2005.
2. Никонова Г.Н. Краеведение. - М., 1984.
3. Краеведение: учебное пособие // А. В. ... и др. – М., ... ... А.В. ... работа в школе. М., 1979.
5. Алматы. Энциклопедия. – Алматы, 2002.
Дополнительная:
1. Иванов П.В. Основы школьного краеведения. Петрозаводск, 1977.
2. Ахметов Б.С. Историческое ... ... ... ... Е.Н. ... краеведение. Минск, 1986.
4. Вуколов В. Н. По северному ... – М., ... ... Ердавлетов С. Р. Достопримечательные места Казахстана. – Алма-Ата:
Знание, 1988.
6. Поздеев Л. Г. Горные ... ...... ... ... Спутник туриста.- М.: Физкультура и спорт, 1959.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
Тарихи өлкетану курсының жұмыс бағдарламасы.30 бет
Адвокатураның мақсаттары мен қызметінің нысандары72 бет
Адвокатураның мақсаттары мен қызметінің нысандары туралы84 бет
Аудит пәні, мақсаттары мен міндеттері9 бет
Аудиттің мәні, мақсаттары, міндеттері және маңызы28 бет
Аудиттің пәні, мақсаттары, міндеттері және маңызы26 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Бизнестің сипаты. Кәсіпорынның жұмыс істеу мақсаттары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь