Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Ι. ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІНДЕГІ АЛАТЫН ОРНЫ МЕН РӨЛІ
1.1 Қазақстан Республикасы банк жүйесінің даму сатылары және қазіргі даму беталыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қызметінің құқықтары негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қазіргі күнгі құрылымы ... ... 20

ΙΙ. ҰЛТТЫҚ БАНК АҚША . НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРТАҚ БУЫНЫ, АҚША НАРЫҒЫНДАҒЫ АШЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
2.1 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің міндеттері, мақсаты ... ... ... ..26
2.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің екінші деңгейлі банктер өтімділігін реттеудегі рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
2.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша.несие саясаты және оның 2009.2010 жылдарын арналған негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
2.4 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюта және төлем жүйесін реттеудегі рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64

ΙΙΙ. ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ШЕТЕЛДІК ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАРЖЫЛЫҚ ҰЙЫМДАРМЕН АРАДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
3.1 Халықаралық қаржылық ұйымдарын қарым.қатынастары ... ... ... ... ... ..69
3.2 Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы шеңберіндегі ынтымақтастық ... ... .74

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78

Қолданған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .82
1993 жылдың қарашасында теңгенің айналысқа шығарылуы тәуелсіз республикамыздың жылнамасындағы ең маңызды оқиғалардың бірі болды. Ол еліміздің тәуелсіздігін нығайту жолындағы түбегейлі әлеуметтік – экономикалық реформаларды жүргізу үшін қажетті тарихи қадам еді. Ұлттық ақша бірлігін енгізу қазіргі кездегі отандық банк жүйесінде қол жеткен экономикалық табыстардың негізін қалады.
Ақша мен экономиканың өзара байланысы өте тығыз, олар экономикалық жүйенің негізгі құрамы болып табылады. Ақша жүйесі экономикалық үдірістерге оларды күшейтумен немесе бәсеңдетумен әсер етеді. Елдің экономикалық жағдайы, сол елдің экономикалық кеңістіктегі интеграциясы мемлекеттің ақша жүйесіне, оның атқаратын қызметіне тікелей байланысты. Макроэкономикалық тепе – теңдік болуын қалайды. Олардың ішіндегі ең бастысы ақшаға деген сұраныс пен ұсыныстың тепе - теңдігі.
Қазақстан макроэкономикалық тепе - теңдікті қамтамасыз ететін монетарлық факторлардың арқасында тұрақтылыққа жетті. Ұлттық банктің қазіргі күнгі жүргізіп отырған ақша - несие саясаты инфляцияның болжалды деңгейін ұстап тұру үшін ақша - несие саясаты шараларының тиімділігін арттыру, валюталық реттеу мен бақылауды қамтамасыз ету, төлем жүйелерінің жоғары технологиялық деңгейде жұмыс істеуі, тұтастай қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамазыз етуге жәрдемдесу сияқты міндеттерді шешуге бағдарланған. Осы міндеттерді шешу мақсатында қабылданатын шаралардың ақша нарығының жай - күйіне әсер етуін одан әрі күшейту, ақша - несие саясатының әр түрлі құралдары бойынша ставкаларды келісу жөніндегі жұмыс жалғастырылуда. Бұл ретте қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің, сондай - ақ банктердің шамадан тыс өтімділігін стерильдеудің негізгі құралдары екінші деңгейдегі банктердің Ұлттық Банктегі қысқа мерзімді ноталары мен депозиттері болып қалады.
Қаржы секторының тұрақтылығы мен тұрлаулылығына қажетті жағдайлар туғызу міндеті арнайы орган Қаржы қадағалау агенттігіне жүктелгеннен бері Ұлттық Банктің басты мақсаты – инфляцияны қалыпты деңгейге ұстап тұру болып табылады. Осы орайда Ұлттық банкке елімізде бағаны тұрақтандыру жөніндегі барлық өкілеттік берілді ақша - несие саясаты және қаржы секторын дамыту саласында Үкіметтің, Ұлттық Банктің және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау агенттігінің негізгі күш - жігері инфляциялық үдерістерді реттеудің тиімділігін арттыруға және қаржы секторын дамытудың тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
1. Назарбаев Н.А. Казахстан - 2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана//Каз.правда, 1997г , 21 октября.
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы 1995 ж. 30 наурыздағы № 2155 Қазақстан Республикасының Заңы
3. «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ережесін және құрылымын бекіту туралы» Қазакстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандагы № 1271 Жарлығы
4. Қаржы рыногы мен каржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және
қадағалау туралы 2003 жылгы 4 шілдедегі № 474 - ІІ Қазакстан
Республикасының Заңы
5. Закон РК «О валютном регулировании и валютном контроле» от 13 июня
2005 года № 57-Ш ЗРК
6. «Қазакстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ж. 31 тамыздағы № 2444 Заңы
7. Основные направления денежно - кредитной политики Национального Банка на 2003-2005 годы, одобрены Постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 16 ноября 2002 года за №459
8. Основные направления денежно-кредитной политики на 2005-2007 годы, одобрены Постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от «29»января 2005 года №10
9. Қазақстан Республикасы - ХВҚ миссиясының алдын ала тұжырымдары, IV бабына сәйкес консультация
10. Қазакстан Республикасы Үкіметінің 2007 - 2009 жылдарға арналған бағдарламасы туралы баяндама
11. Банковская система Республики Казахстан за 10 лет, Алматы, 2005г.
12. Жуков Е. Банковское дело. Учебное пособие, М, 2006г.
13. Моисеев С. Денежно-кредитная политика. М, 2005г.
14. Шевчук Д. Деньги, кредит, банки. М, 2006г.
15. Годовой отчет НБ РК за 2008г. - Алматы, 2009г.
16. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің баспасөз релизі, 2000 - 2009 жж.
17. Қазакстан Республикасының Ұлттық банкінің Экономикалык Шолуы, 2000-2009 жж.
18. Қазақстан Республикасының Ұлттык банкінің Статистикалық Бюллетені, 2000-2009 жж.
19. Казахстан в цифрах. Стат. Сборник. Агентство РК по статистике. - Алматы, 2007 – 2009 жж.
20. Вестник НБ РК.- 2000-2009 гг.
21. Статистический ежегодник Казахстана. Агентство РК по статистике. -Алматы, 2008 – 2009 гг.
22. htpp: www.nationalbank.kz. ҚРҰБ ресми сайтының материалдары
23. htpp: www.afn.kz. ҚР Қаржылық бақылау және реттеу Агенттігінің ресми сайтының материалдары
24. htpp: www.stat.kz. Қазақстан Республикасының Статистика және талдау Агенттігінің ресми сайтының деректері
25. htpp: www.afk.kz. Қазақстан Қаржыгерлері Ассоциациясы сайтының материалдары
26. htpp: www.zakon.kz. Қазақстандық заңгерлік портал материалдары
27. htpp: www.government.kz. Қазақстан Республикасының Үкіметінің ресми сайтының материалдары
28. Монетарный обзор НБРК, обзор инфляции НБРК, 2000-2009 гг.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«ҚАРЖЫ-ЭКОНОМИКА» ФАКУЛЬТЕТІ
«ҚАРЖЫ ЖӘНЕ НЕСИЕ» КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: ... ... ақша ... ашық ... және оның ақша ... ... ... Муратова С.Б.
Ғылыми жетекші:
аға оқытушы ________________________________ Жорабаева Ж.К.
Қорғауға жіберілді:
«Қаржы және несие» кафедрасының
меңгерушісі, э.ғ.д., профессор _______________________Бертаева ... ... ... БАНКТІҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІНДЕГІ АЛАТЫН ОРНЫ
МЕН РӨЛІ
1.1 Қазақстан Республикасы банк жүйесінің даму сатылары және қазіргі даму
беталыстары.................................................................
.................................7
1.2 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қазіргі күнгі
құрылымы........20
ΙΙ. ҰЛТТЫҚ БАНК АҚША - НЕСИЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРТАҚ БУЫНЫ, АҚША ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің екінші деңгейлі банктер
өтімділігін реттеудегі
рөлі........................................................................
............38
2.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясаты және ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің валюта және төлем жүйесін
реттеудегі
рөлі........................................................................
...............................64
ΙΙΙ. ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ШЕТЕЛДІК ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАРЖЫЛЫҚ ҰЙЫМДАРМЕН ... ... ... ... ... ... ... Достастығы шеңберіндегі ынтымақтастық .........74
Қорытынды...................................................................
.................................... 78
Қолданған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.......82
Кіріспе
1993 ... ... ... ... ... ... ... ең маңызды оқиғалардың бірі болды. ... ... ... ... ... ...
экономикалық реформаларды жүргізу үшін қажетті тарихи қадам еді. ... ... ... ... ... ... банк ... қол жеткен
экономикалық табыстардың негізін қалады.
Ақша мен экономиканың өзара байланысы өте тығыз, олар экономикалық
жүйенің негізгі ... ... ... Ақша ... ... оларды күшейтумен немесе ... әсер ... ... ... сол ... ... кеңістіктегі интеграциясы
мемлекеттің ақша жүйесіне, оның атқаратын қызметіне тікелей байланысты.
Макроэкономикалық тепе – теңдік ... ... ... ... ең ... ... сұраныс пен ұсыныстың тепе - теңдігі.
Қазақстан макроэкономикалық тепе - теңдікті ... ... ... ... тұрақтылыққа жетті. Ұлттық ... ... ... ... ақша - ... ... инфляцияның болжалды
деңгейін ұстап тұру үшін ақша - ... ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету, төлем жүйелерінің
жоғары технологиялық деңгейде жұмыс істеуі, ... ... ... қамтамазыз етуге жәрдемдесу сияқты ... ... Осы ... шешу мақсатында қабылданатын шаралардың ақша
нарығының жай - күйіне әсер ... одан әрі ... ақша - ... әр ... ... ... ... келісу жөніндегі жұмыс
жалғастырылуда. Бұл ретте қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің,
сондай - ақ ... ... тыс ... ... ... ... деңгейдегі банктердің Ұлттық Банктегі ... ... мен ... ... қалады.
Қаржы секторының тұрақтылығы мен тұрлаулылығына ... ... ... ... ... Қаржы қадағалау агенттігіне жүктелгеннен бері
Ұлттық Банктің басты мақсаты – инфляцияны қалыпты ... ... тұру ... Осы ... ... банкке елімізде бағаны тұрақтандыру жөніндегі
барлық өкілеттік берілді ақша - несие ... және ... ... ... Үкіметтің, Ұлттық Банктің және қаржы нарығы мен ... ... және ... ... ... күш - ... инфляциялық
үдерістерді реттеудің тиімділігін арттыруға және қаржы секторын дамытудың
тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Ұлттық банк экономиканың «қызып ... ... ... және соған
сәйкес экономикада инфляцияның ұлғайып кетуіне жол бермес үшін ақша - ... ... ... ... ... ... экономикадағы
инфляциялық әлеует 2009 жылы ең төменгі деңгейде болды. Инфляция ... ... ... 2009 ... ... 6,2 % ... қалыптасты.
2010 жылы Қазақстан Республикасындағы инфляциялық қысымның одан ... ... ол ... ... ... ... ... кеңеюі бюджеттен төленетін жалақыны, әлкуметтік
жәрдемақыларды және ... 2010 жылы ... ... ... етілуі мүмкін. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы, Ресей
Федерациясы және Беларусь ... ... ... ... байланысты
әкелетін өнімге салынатын кедендік баждың ... ... ... ... да мүмкін.
Осындай инфляциялық қысымның арту ... ... ... жоғары қарқынымен үйлесім жағдайында инфляцияны төмендетуге
қол жеткізу қажет, яғни Ұлттық Банк ақша - ... ... ... ... ... ... ақша ... теңдестіре
ұлғайтудың дәйекті саясатын жүргізу тиіс. Бұл мақсатта Ұлттық Банк ақша -
несие ... ... ... ... Оның ... өзгерістер тізбегі арналарынан тұрады, атап айтқанда
пайыздық ... ... ... ең ... ... ... мөлшері, қысқа
мерзімді құнды қағаздар шығару көлемі, ашық нарықтағы операциялар және ... бұл ... ... ... ... ... мен оның
бұлжымас біртұтас құрылымы бар деген сөз емес. Қатып ... ... ... ... да ... ... Соған қарай
трансмиссиялық механизмнің оны жағдайға қарай ... ... тағы ... ... ... Әрбір орталық банк ұлттық ... ... ала ... тек ... жеке ... арнасын жасайды.
Ұлттық банк те инфляцияны ауыздықтау принціптеріне өтуге дайындық аясында
өз механизмін жасау үшін бірқатар ... ... Ол ... ақша ... саясатының ұлттық экономикаға ықпалын сипаттауы тиіс.
Валюталық реттеу және валюталық бақылау саласындағы Ұлттық Банк
саясаты валюталық ... одан әрі ... ... ... ... ... қолданылатын жаңа тәсілдерді әзірлеуге
бағытталған. 2007 жылы Қазақстан ... ... ... үдерісі
аяқталып, ұлттық валюта қызметінің жаңа ... ... 2006 ... ... ... шектеуді кейіннен алып тастау және ұлттық
валютаның толық конвертациялануы қағидатына көшу үшін ... ... ... «Валюталық операция туралы тіркеу куәлігін беру»
мемлекеттік қызметтер көрсетудің осы ... ... ... ... айқындайды. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтер ... ... ... ... ... ... ... туралы» 2005 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы
Заңының 8 - бабы және ... ... ... ... ... ... 11 ... № 129 қаулысымен бекітілген Қазақстан
Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру ... ... бұл ... 2010 жылы 24 ... ... Республикасы
Президентінің № 928 Жарлығымен бекітіледі. Осы
орайда Ұлттық Банк Үкіметпен бірлесіп, ... ... ... ... ... ... мәселеге талдау жүргізіп, шешуі
керек. Бұған қоса ... ... ... әрекет етудің түрлі
нұсқаларын жасай отырып, ... ... ... ерте ... ... ... ... жөн.
Төлем жүйелері саласында төлем ... ... ... ... тәуекелдерді басқару және төлем жүйелерін
қадағалаудың ... ... құру ... одан әрі ... ... жүйесінің тиімді жұмыс істеуін қолдау мақсатында ... ... ... ... және төлем жүйелеріне арналған жаңа Резервтік
орталық құруға ерекше көңіл бөлінетін ... ... ... келе ... ... мәселелерге
ортасында банктерді қайта капиталдандыру және экономикалық ... ... ... ... қорынан қаржыландыратын 10 млрд доллар сомаға ... ... ... ... ... ... ... қарсы жоспар басқа
бюджеттік шаралармен,орталық банктің ... ... және ... ... ... ... ... толықтырылады.
Экономикалық даму жылдары жинақталған мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... деңгейінде ресми органдар
кризисті еңсеру бойынша шаралар қабылдау үшін жақсы ... тұр. ... ... ... 20 млрд ... деңгейінде тұрақталды және
құнсызданудан кейін айырбас бағамына қысым азайды.
ЖІӨ - нің осы жылы 2 ... ... ал 2010 жылы ол 2 ... ... деп ... отыр. Мұнай бағасының ... ... ... шоты ... ... ... әкеледі, алайда
бұрынғыдай тұрақты тікелей шетелдік инвестициялар және екі жақты негізде
болатын жаңа қаржыландыру ... ... ... ... ... ... қалады. ТБИ өлшейтін инфляция бәсең сұраныс жыл ... ... ... ... ... ... ... салатын
өндірушілердің мүмкіндігін шектейтіндіктен алда да ТБИ ұстап тұрады.
Экономиканың әлсіреуі және ... ... ... ... ... жылдан бері алғаш рет осы жылы бюджет дефицитіне алып келеді.
ХВҚ келісімінің баптарының IV ... ... Қор ... жыл ... ... екі жақты талқылау жүргізеді. ХВҚ
қызметкерлер тобы елге келіп, экономикалық және ... ... ... ... ... органдарымен экономикадағы өзгерістерді және экономикалық
саясатты талқылайды. Қызметкер ХВҚ штаб - ... ... ... ... ... үшін ... ... баяндама дайындайды.
Талқылау аяқталғаннан кейін ХВҚ басқарушы - ... ... ... ... директорлардың пікірін түйіндейді және осы түйін елдің
ресми органдарына жіберіледі.
Қазақстан Республикасының қаржы ... ... 2007 - ... арналған тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі жұмыс жалғастырады.
Бұл ретте Үкімет Қазақстанның ТМД мен ... ... ... ... ... ... ... ететін өңірдің негізгі ... ... ... үшін ... күш - ... ... макроэкономикалық жағдайды тұрақтандыруда Ұлттық Банктің
ақша нарығында ... ... ... олар ... ... ... ету ... ақша айналысын реттеуде таңдап
алынған тақырыптың ... еш дау ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының
орталық банкі – Ұлттық Банк.
Зерттеу пәні – оның ақша – ... ... орны мен рөлі ... ... ... ... дәстүрлі, кіріспеден, үш бөлімнен ... ... ... жұмыс тақырыбының өзектілігі негізделіп, Ұлттық
Банктің жүргізіп отырған ақша – несие саясатының бүгінгі күнгі ... ... ... ... банк секторының даму
эволюциясына шолу жасалып, оның бүгінгі жағдайы талқыланған. ... бұл ... ... ... ... мен оның қызметінің ... ... ... Ұлттық Банктің елдің орталық банкі ретінде атқаратын
міндеттері мен функциялары толықтай талданып, оның ақша – ... ... ... ... ақша ... операциялары зерделенеді.
Үшінші бөлімде Ұлттық Банктің халқаралық қаржылық ... ... ... ... ... дипломдық жұмыс тақырыбын талдау мен ... ... ... мен ... ... ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІНДЕГІ АЛАТЫН
ОРНЫ МЕН РӨЛІ
1.1 Қазақстан ... банк ... даму ... және ... ... ... – нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас
құрылымдарының бірі.
Банктердің және тауарлы – ... ... ... тарихи
тұрғыдан қатарлас жүрді және олар бір – бірімен тығыз ... ... ... қызметінің барлық ... ... ... Олар арқылы ұдайы үрдісіне қатысушылардың экономикалық
мүдделерін қанағаттандыру ... ... Осы ... ... ... ... шаруашылық органдардың капиталдарын, халықтың жинақтарын
және шаруашылық қызметтің үрдісінде босаған ... да ақша ... ... ... алушылардың уақытша пайдалануына береді, ақшалай есеп –
айырысу жүргізеді және ... үшін ... да ... ... түрлерін
көрсетеді, соның арқасында өндірістің тиімділігі мен қоғамдық өнімнің
айналысына тікелей ықпал етеді.
Банк жүйесі – ... ақша – ... ... аясында қызмет атқаратын
орталық банк пен ... да ... ... ... күні ... банк жүйесі егемендік алғаннан бері
жүргізіліп келе жатқан нарықтық ... ... ең ... ... ... ... белгілі. Соңғы уақытта еліміздің банк жүйесінен ТМД
елдері тәжірибе алып та жүр.
Кеңес Үкіметі тұсында Қазақстанның өз банк ... ... ... ... ... орталықтандырылған несие жүйесінің филиалдары
мен бөлімшелері жұмыс істеді. Сол себепті де банк ... ... ... және революцияға дейінгі Ресейдің тарихымен тығыз байланысты
болды. Патшалық ... банк ... ... ... мемлекеттік банк,
акционерлік банк, өзара несие қоғамы, қалалақ банктер, ... ... және ... да ... ... КСРО - да банк ... ... жүргізілді. Осы реформаның нәтижесінде КСРО мемлекеттік банксінің
және КСРО құрылыс банкісінің және негізінде ... ... ... ... ... және әлеуметтік тұрғын үй банкісі құрылды. КСРО
мемлекеттік банкісінің құрамына ... ... ... ... ... ақша ... ... ал сыртқы сауда банкісінің негізінде сыртқы
экономика ... ... Осы ... КСРО ... ... ... ... кассалық тұрғыдан және несие – есеп айырысу ... ... ... Ол ... ... банкісі болып жарияланды.
КСРО өнеркәсіп – құрылыс банкісіне несие саясатын жүргізу, несие
жүйесінің ... ... ... ... ... , сонымен
бірге, өнеркәсіптегі, құрылыстағы, көліктегі және байланыстағы, КСРО
мемлекеттік жабдықтаудағы есеп айырысуларды қаржыландыру мен ... ... ... ... Банк ... және ... бірлескен
салаларының есеп айырысу қызметін аграрлық - ... ... үшін - КСРО ... ... ... ... мен әлеуметтік
салалардығы кәсіпорындар мен ұйымдар үшін – КСРО әлеуметтік тұрғын ... ... ... ал ... КСРО ... ... қызмет көрсетті. КСРО
сыртқы экономика банкісі экспорттық және импорттық операциялар бойынша есеп
айырысуды жүзеге асырды.
Тұтастай ... ... ... ... идея банк ... тіреді, ал монополияланудан арылмады, несие тетігіне түбегейлі
өзгеріс енгізе алмады, керісінше, үлкен кедергі келтіріп, ... ... ... көп ... ... сипатталды. КСРО Мемлекеттік банкісінің
рөлі де көп ... ... – ол ... банктердің жұмысына елеулі
ықпалын тигізе алады.
Бұл ... ... ... – бір дұрыс жолы мыналар болды: банк
реформасын жүргізу, банк жүйесін батыс ... екі ... ... Банк құрылымын қайта құру үшін мемлекеттік банктің монополиясын
банк ... ... ... ... 1988 ... ... ... коммерциялық
және инвестициялық банктердің қызметін орындайтын КСРО ... ... ... ... еш ... болмады. [ 2, 3]
1990 жылдың желтоқсан айында ҚР егемендікке қол жеткізгеннен кейін
бірден нарықтық экономика талаптарына ... бере ... ... банк ... кірісті. 1991 жылдың қаңтар айынды «Қазақ КСР-ң банктер мен ... ... » Заң ... Оның мәні банк реформасының бастамасы
болудан көрінді. Осы заң ... ... банк ... ... ... 4 ... бөлуге болады.
Бірінші кезең (1988-1991жж.) – дайындалу ... Бұл ... ... алғанға дейін Қазақстаннық банк жүйесін құрған 6
салалық банктер мемлекеттік банк, ... ... банк ... ... ... - ... ... жинақ банк қайта құрылды.
Екінші кезең ( 1992-1993жж.) жоғары инфляция жағдайында (1992 ж. -
1258 % ,1993ж.- 2005% ) ... ... ... сандық көлемінің өсуімен
сипатталды. Осы кезең кәсіпорындар алған табыстары ... аз ... ... банк ... оны ... керектігін түсінбеді. Ұлттық Банк
лицензия процедурасына жұмсақ ... ... ... ... ... күн ... өсті. Олардың саны 1993 жылы 200 - ден асып кетті.
Екінші кезеңнің ерекшелігі сол, Қазақстан рубль ... ... ... ...... енгізді. Теңге енгізілген сәттен бастап
Ұлттық Банк қызметі ел экономикасының даму проблемаларын шешуге ... ... ... ... ... экономиясы дамыған елдердің
орталық банктерінің функцияларына жақындату жөнінде бірімізді ... ... ... жж) – банк ... ... ең ... кезең. Бұл кезеңде Ұлттық Банк банектердің ... ... ... ... ... ... (1995 жылы 60%- ... жылы - 12 %-ке дейін ) және ... ... ... ... өз ... бере бастады, банктерге деген сенімділік артты. Банк
жүйесінде тек бәсекеге төтеп бере алған банктер ғана ... жылы ... ... ақша - несие саясаты реттеудің классикалық
үлгілерін ... ... ... ... ... ... бастылыры мыналар:
берілетін кредиттердің көлемін, қайта қаржыландырудың ... ... ... міндетті резервтердің нормасын белгілеу және ... ... ... 1994 ... ... жартысында алғаш рет
қайта қаржыландыру ставкасы ... ... оң ... Сонымен бірге
мемлекеттік бағалы қағаздар (МБҚ) рыногы қалыптасуының басталуы да ... ... ... жылы ... ... ... ... және оң
қорытындылары ретінде экономикалық құлдыраудың қарқындарын баяулату және
инфляция деңгейін ... ... ... белгілі. Жылдың қорытындылары
ақша – несие саясатының құралдары ... ... ... негізінен
төмендете отырып, оның деңгейіне әсер етуге болатындығын көрсетті. Осы
жылдан бастап ... ... беру ... ... ... ... Банктен екінші деңгейдегі банктерге ауысты, ал
Ұлттық Банк екінші деңгейдегі банктерді көп жағдайда олардың ... ... ... ... ... ... ... банктерге тән
ақша – несие және волюталық реттеудің функцияларын ... ... – ақ ... өз ... ... ашылуы, банкаралық валюта
рыногының құрылуы мен қалыптасуы, сауда ... ... ... ( ЭСЖ ) көшу осы ... маңызды оқиғасы болды.
1996 жылы Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретіндегі даму жылдарында
бірінші рет ЖІӨ-нің өсуі ... ... ... және ... ... девальвациясы айтарлықтай төмендеді.
Қазастанның 1996 жылғы шілдеде ХВҚ ... 8 - бабы ... ... ... ... ... бұл ... операциялар
бойынша теңгенің айырбастылығын ресми түрде нығайтты және ... көп ... ... ... ... мүмкіндік берді. Осы жылы Қазақстан
ТМД елдерінен ішінде бірінші рет Банк жүйесінің ... ... ... ... ... жаңа ... және ... бөлігіне қатысты халқаралық стандарттарға көшу бағдарламасын
қабылдады. Осы кезеңде Қазақстан қор ... ... ... ...... басталуы жатады.
1997 жылы РЕПО және РЕПО операцияларының белсенді түрде жүргізіле
басталуы, биржаның операцияық ... СВОП - ... ... жылы ... қаржы рыногтарында дағдарыстық ҚРҰБ шиеленісуі
және Қазақстанның экспорт тауарлары конъюктурасының ... ... ... ақша – ... ... ... ... қаржы жүйесінің
тұрақтылығын қамтамасыз ету, ұлттық валютаның тұрақтылығын сақтау және банк
жүйесін нығайту болды.
Ұлттық Банк елдің ішкі ... ... ... үшін ақша – ... ... 1998 ... елеуді оқиғалардың бірі Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жыл. Әлемдік қаржы дағдарысының әсері салдарынан сауда
әріптестері – елдері валюталарының ... ... ... экспорттың бәсекелестік позициясын қалпына келтіру үшін 1999
жылдың сәуір айында теңгенің еркін ... ... ... ... Осы ... валюта рыногы еуросегменттік қалыптасуы, жеке
тұлғалардың мерзімді депозиттерін сақтандыру жүйесін қосу жатады.
2000 жыл. ... Банк ХВҚ ... ... ... ... ... ... ипотекалық компаниясы" жабық акционерлік қоғамы
(ЖАҚ) құрылды, «Процессинг орталығы» ЖАҚ ... ... ... ... енгізу басталды. 2000 жылдың қазанынан бастап
Қазақсанның Ұлттық ... ... ... ... Сақтандыруды қадағалау
органдарының халқаралық ассоцациясының ( IAIS ) ... ... ... ... ... ... ... туралы " ... жылы ... ... ... ... ... ... өндірістік инфроқұрылымды және өңдейтін өндірісті дамыту, ел
экономикасына ... және ішкі ... ... қолдау көрсету
мақсатында Қазақстанның Даму Банкі құрылды. "Қазақстан Актуарлық орталығы "
ЖАҚ құрылды, оның негізгі бағыттарының бірі ... ... мен ... көрсету рыногында актуарлық қызметті көрсетуге қолдау беру ... - 2003 ... ... ... жүргізген ақша – несие саясаты
шеңберінде оның ақша – несие рыногынде жүргізілетін негізгі операциялары
бойынша ... ... ... ... ... ... поцестік ставканың деңгейі төмендеп, экономикаға ... ... ... Банктер қызметі одан әрі жетілдіріп, ... ... ... ... ... алу үшін және ондағы бәсекеге
қаблеттілігін ... ... ... ... ... жүргізілді.
Төртінші кезең (2004 жылдан қазыргі кезге дейін ) – банк жүйесі
халқаралық стандарттарға көшуге бет ... ... ... банк ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... банкі болып табылады және Қазақстан Республикасы
банк жүйесінің жоғары деңгейін білдіреді. ... ... ... ... Даму банкін қоспағанда, барлық өзге банктер
төменгі деңгейдегі банктер болып саналады.
2004 жылдан бастап банк қызметін қадағалау үшін ... ... ...... ұйымдары және қаржы рыногін мемлекеттік реттеу мен
қадағалау Агенттігіне жүктелді, оның ... ... ... ... ... ұстап тұру үшін жағдай қалыптастыру болып бекітілді.
2005 - 2006 жылдары Қазақстанның банктік секторы тұрақты ... ... ... ... конъюктура және Қазақстандағы
макроэкономикалық дамудың жолдары тұрақты қарқыны ықпал ... ... ... жоғары бағалар және ... ... ... өндірудің
ұлғаюы мұнай секторы кірістерінің күрт өсуіне ... ... бір ... ... ... ... қажеттіліктеріне және инфроқұрылымды
жетілдіруге бағытталды. Нәтижесінде ... өмір сүру ... ... 2006 жылы ЖІӨ - ның ... ... ... мәннен 2,1 пайыздың
пунктке арта түсіп, 2005 жылдағы деңгейге қарағанда 10,6% - ды құрады. Бұл
ретте ... жан ... ... ЖІӨ 2006 жылдың қорытындылары бойынша
5083 АҚШ долларын құрады. Бұл ... 2000 ... ... ... ішінде үш
еседен астам өсті, ал экономика осыдан алты жыл бұрынғысынан екі есе дерлік
үлкен болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... кезде активтері 15,2 млрд.доллар ( ... 17 ... ) ... ... ... ... ... бағытталды. Мұнай және
мұнай емес секторлар кірістерінің ... ... ... ... профицит байқалып отырған бюджеттің нығаюына көмегін тигізді.
Елдің сыртқы экономикалық қызметінің ... де ... ... отыр;
2007 жылдың 15 ақпанына берілген ... ... ... ... ... ... ағымдағы бағамен 22,0 млрд. АҚШ долларын құрады,
Ұлттық қордың ... ... ... ... резервтері ағымдағы
бағамен 37,3 млрд.АҚШ долларын құрады. Ұлттық ... таза ... өсуі 2007 ... ... ақша ... 9,0 % - ға ( ... ... ) кеңеюіне себепші болды.
Қазақстандық банк жүйесінің, соның ... ... ... ... даму ... берілген монетарлық көрсеткіштер динамикасы
сипаттайды. 2006 жылдың қорытындысы бойынша, банк ... бұл ... ... ... сәйкес келеді. Қаржы рыногының басқа көрсеткіштері
бойынша да Қазақстан осы ... ... ... келеді. Қаржы ұйымдары
халықаралық қаржы есептілігі стандарттарына көшірілді. Депозиттерді
сақтандырушылардың халықаралық ... ... ... ... ... банктерге салынған депозиттерді міндетті кепілдендіру туралы
заңнама жетілдірілді. Ипотекалық кредиттерді кепілдендіру қоры мен ... бюро ... ... ... жеке ... 2003 ... бері ... өсіп, қазіргі кезде жеті миллиард АҚШ долларын құрады. Осы кезең ішінде
банктердің активтері 5,7 еседен астам ұлғайып, 51,7 ... АҚШ ... ... деңгейдегі
1 кесте - Қазақстан Республикасының халықаралық резервтері және ақша базасы
| ... ... |
| ... ... ... ... резервтер, |22 011,0 |21 938,9 ... оның ... | | ... - ... ... таза ... |20 530,9 |20 530,9 ... |1 480,1 |1 408,1 ... ... ... |1 516,3 |1 516,3 ... ақша ... млрд.тг. |1 348,4 |1 348,4 ... ... ... ¥лттық |167,9 |167,9 ... ... ... | | ... | | ... ... ... |143,00 |145,00 ... ... (1 ... ... |668,25 |635,70 ... | | ... - ҚР ... министрлігі, Қазақстанның Ұлттық Банкі ... ... ішкі ... ... қатынасының көрсеткіші 75,4 пайызды
құрайды, бұл Шығыс Еуропа елдерінің деңгейіне сәйкес ... ... ... ... ... да ... осы елдердің деңгейіне
жақындап келеді. Қаржы ұйымдары халықаралық қаржы есептілігі стандарттарына
көшірілді. Депозиттерді сақтандырушылардың халықаралық ұйымының ... ... ... ... ... ... депозиттерді міндетті
кепілдендіру туралы ... ... ... ... қоры мен ... кредиттік бюро құрылды. [ 1 ]
Банк жүйесі еліміздің әлеуметтік - экономикалық дамуының белсенді
тұтқасына ... ... ... ... да өмір - ... ... енді.
Банк кызметі түрлерінің көбеюі, олардың тұынушылардың төлем қабілетіне
сәйкестендірілуі, ... ... банк ... жаңа ... көрсетеді.
Халықаралық сарапшылар Қазақстанның банк ... ТМД ... ... деп ... ... жиынтық меншік капиталының баламасы
шамамен 1,4 миллиард АҚШ долларына, жиынтық активтері 10,5 ... ... ... Банк ... 60 ... ... ... түрінде
орналастырылады. 2003 жылдан бастап барлық банктер қаржылық есеп берудің
халықаралық стандарттары ... ... ... ... - ақ ... ... ... келісімінің талаптарын енгізуді қолға ала бастады. Банк
өнімдері, банк ... ... ... ... да бірдей. Батыс банктерінің Қазақстанға енуі қазақстандық
банктер үшін бәсекелестікті күшейтеді.
Қазіргі күні ... ... ... несиелендірудің үш
деңгейлі
жүйесі дамып келеді. Қор рыногының, оның ішінде ішкі ... ... және ... мүмкіндіктерін кеңейту,
инвесторлардың құқықтары мен ... ... ... ... ... арналған ынталандыруды көтеру жөніндегі құқықтық
негіздері жетілдіріліп отыр. Инвестициялық ... ... ... ... ... » Заң ... ... одақтың стандарттарын
енгізе отырып және бақылаудың ... ... одан әрі ... ... ... ... тәуекелдерді басқару, топтасқан бақылау
жүйесін заң реттеу ... ... - ... ... ... банк ... ... табысты жүзеге асырылды. Алдағы
міндет - банк ... ... ... ... ... жол бермеу.
Қазіргі кезде қазақстандық банктер өз капиталдарын сыртқы ... ... ... ... займдар тартуға мүмкіндіктері бар. Олардың
ресурстық базаларының артуы экономиканы несиелеу бойынша қызметін белсенді
жүргізуге ... ... ... ... банктер халықаралық операциялар,
әсіресе ТМД аумағында жұмыс істеуге ынта ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің өсіп отырғанын айта кеткен
жөн. Егер олар басқара білмесе, оның соңы ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі жүргізген 2010 жылғы қаңтарда
«Кредит нарығының жағдайы және ... ... ... ... 2009 жылғы 4 - тоқсанда кредит портфелі сапасының нашарлауы
қарқынының төмендегенін көрсетіп ... ... емес ... ... ... қаражатын толықтыру және бұрын алынған ... ... үшін ... ... ... ... ... заемдарға қарағанда, тұтынушылық кредиттеуге біршама ... ... ... отыр. Несиені қайтару проблемалары тап қазір
емес, кейінірек туындай бастауы мүмкін. ... ... ... ... ... ... маңызды.
Екіншіден, банктердің қарыз портфелі қажетінше әртараптандырыл-маған.
Несиелер негізінен тауар өндірісі ... ... ... ... ... ... үшін беріліп келеді. Бұлар
-құрылыс пен сауда салалары. Бұл жалпылай алғанда, экономикаға, ... - ... ... ... да әсер етуі мүмкін.
Үшіншіден, банктер халықаралық рынокта байланыстар ... ... ... бүгінде соны белсенді пайдаланып келеді. Тек өткен жылдың ішінде
резидент еместерден тартқан займдарының көлемі 62 ... ... ... рынокқа орналастырған қарыздық құнды қағаздарының көлемі үш есеге
өскен. Бірқатар ... ... ... өзге ... дамыта бастады.
Өткен жылы резидент еместердің займдары 50 пайызға, ал осы жылдың ... 72 ... ... ... сыртқы қарыз 2008 жылы 9,4 млрд. АҚШ
долларына ұлғайып, 41,5 млрд. долларға жетті. Соның ... банк ... ... ... жылы екі есе ... 13,9 ... долларды немесе ЖІӨ-
нің 25 пайызын дерлік құрады.
Алайда, банк ... ... ... орасан зор қаржы
ресурстарын тарту есебінен өтімділігінің шектен тыс болуы, ... ... ... ... мемлекеттік бюджет шығыстарының едәуір ... ... ақша ... ... ... ... ... болды. Ұлттық банктің мәліметі бойынша, 2006 жылы инфляцияның жылдық
көрсеткіші 8,6 пайызды құрады, ... ... атап ... ... ол 9 % -ға ... Бұл ... ... одан әрі өспеуіне кепілдік жоқ. Сондықтан, Ұлттық банкке елімізде
бағаны тұрақтандыру ... ... ... берілді. Ол сол өкілеттікті
пайдалануы тиіс. Сондай - ақ Үкімет ... ... жол ... ... дайындауы керек.
Төртінші - Қазақстанның Бүкіләлемдік сауда ұйымына кірудегі ... ... ... бұл ... ... перспективасы қаржы
саласында бәсекеге қабілеттілікті аса ... ... ... ... әр ... өз даму стратегиясы болғаны жөн. Капиталды басқарудың, менеджмент
сапасын көтерудің озық үлгідегі шетелдік тәжірибесін қолдану тиімді.
Дегенмен, ... ... ... ... банктердің бірқатары банкротқа
ұшырап, республиканың барлық банк ... ... ... ... ... ... ... бар. Ондай пікір көбіне ... ... ... ал ... қайтарудың аздығымен байланыстырылуда.
Банктердің сырттан займ алу көлемінің артуы да аландаушылық ... ... ... ... ел ... ... Осы ... республиканың БСҰ-ға мүшелікке енуінің қазақстандық
экономикаға әсері және оның ... банк ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстанға шетелдік банктердің келуі кейбір жағдайларда оңды ... Ол ... елге ... ... ... айшықтап, инвестициялық
және іскерлік ахуалдарға жайлылық әкеледі. Сонымен бірге республика ... ... ... ... ... тарту мүмкіндіктерінің
аумағы кеңейеді. Бірақ бұл ресурстар ... ... мен ... ... елден оп - оңай шығарылып әкетілуі де мүмкін. Олай болған күнде
ұлттық экономиканың тұрақтылығына ... ... ... ... бару ықтималдығы жоғары.
Халықаралық ақша массасының қозғалысына есікті айқара ашу, әсіресе,
қысқа мерзімді, жеткілікті ... жоқ ... ... ... реттеу дұрыс
емес елдер үшін аса қауіпті. Шындығында да, ... ... ... ... ... ... М2 ақша ... және
ЖІӨ-дегі дағдарыс алдындағы жағдайда "қысқа" шетелдік инвестициялар ... ... ... ... мерзімді несие сомалары елдің алтын-валюта
қорымен деңгейлес ... ... ... ... Ал ... ... болсақ, банк секторы сыртқы қарыздарының сын көтермейтін жағдайға
жеткені туралы пікірлер бар. ... ... ... өсуі мен екінші
деңгейлі банктердің несие портфельдерінің сапасының төмендігі ... ... ... ... ... ... банк дағдарысы қазақстандық
экономиканың құрылымдық бұзылуына алып барады. ... ... ... басым бөлігі шикізат өнеркәсібіне, оның ішінде мұнай - ... ... ... ... ... ... ... елімізде
жұмыс жасап жатқан трансұлттық компаниялардың өз қаржысы ... ... ... ... ... ... де ... есебінен
қаржыландырылады. Бұдан келіп шығатын қорытынды - отандық ірі компаниялар
екінші деңгейлі банктердің көмегіне жүгінбейді. ... ... ... ... ішімен шектеліп қалады. Бұл несие ресурстарын ғана тарылтып қоймайды, ол
капиталдың салааралық ... да ... ... ... тұсау болмақ. Ірі компанияларды басқа секторларға
инвестиция салуға тарту еш нәтиже бере ... жоқ. ... ... ... қаржыландыру көлемінің ұлғайғанына қарамастан, ... ... ... Тек ... ... ... инвестиция салу көлемі өсіп келеді. Екінші деңгейдегі
банктерді өндіру секторын несиелеуден шығару және ... ... ... олардың жинақты инвестицияға трансформациялау құралы рөлін атқара
алмауына апарып соқтырды. Үшіншіден, біздің ... ... ... өте ... ... ... ... Ресейдегі ең үлкен банк -
Сбербанктің өзі әлемде 232-орынды ... Оның ... 8 ... Бұл ... ... ... көрсеткіштерін қосқанның өзінде
де тым жоғары. Осы орайда қазақстандық банктердің елге шетелдік банктерді
жіберген кезде бәсекеге төтеп ... ... ... ... ... шетелдік
банктердің елге келуін ырықтандыру банк секторын капиталдандыруды көтеруге,
банк қызметінің сапасын жақсартуға, жаңа технологияларды өндіруге өте жақсы
әсер етуі ... ... ... ... егер ... Ұлттық банк жүйесі дамыған
және өзінің ресурстық базасы қуатты болып, шетелдік банктермен бәсекеге тең
қалыпта ... ... ғана өзін -өзі ... [ 4 ... директорлар Қазақстан Республикасының алдында банк
секторындағы ағымдағы ... және ... ... ... ... маңызды міндеттер тұрғандығын атап өтті. Олар экономиканың әлемдік
құлдырау ықпалынан қорғауға көмектесі үшін ресми ... ... ... ... ... оның ... болжанбаған пайданы
зерделеп жинақтауының және ақша-кредит ... ... ... ... ... ... ынталандыру туралы мақтай отырып пікірлерін
білдірді. Директорлар алдағы ... ... ... ... ... ... ... сақтаған кезде банк секторларының кемшіліктерін
жоюда болып отырғандығын атап
өтті.
Инфляциялық қысым бәсеңдеген ... ... ақша - ... резерв талаптарының және ставкасының төмендеуін, сондай - ақ
өтімділікті тиісті ... ... қоса ... ... ... ... ... дұрыс деп тапты. Олар болашақта
инфляцияны төмендейтін траекторияда ұстап тұру және ... ... ... ... ... тиісті тепе - теңдікті сақтаудың маңыздылығын
атап өтті.
Директорлар тұтастай алғанда айырбас бағамы негізгі экономикалық
көрсеткіштерге сәйкес ... ... ... ... алды. Олар орын
алған жағдай кезінде және ақпандағы ... ... ... ... ... ... корпорация секторларының ірі
валюта тәуекелдерінен ... ... ... және ... ықпал ету үшін тұрақты айырбас бағамын сақтау маңызды. Соған
қарамастан ахуалдың тұрақтануына қарай ... ... ... ... ... деп санап отыр.
2009 жылға салық - бюджет саясатына өктемдік ... ... ... ... ... ... шеңберіндегі шығыстарды тиімділігіне баса назар
аударуға ұсыныс жасады және «Самрұк - ... қоры ... ... айқын мониторингінің қажеттілігін атап өтті. Директорлар
кризиске ... қату ... ... ... - ... ... ... - ақ болашақта бюджеттік шоғырлану траекториясына ... ... ... ... және тағы да басқа банк секторының алдында тұрған проблемалар
2006 жылы өткен Қазақстан ... VI ... ... мен ... ... ... талқысына салынды. Қаржы, соның
ішінде банк секторының, одан ары дамуы ... ... ... ... алынатындығы айқындалды. Оның негізгі бағыттары 2009-2010
жылдарға арналған отандық ... ... даму ... ... [ 5]
1.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қызметінің құқықтық негіздері
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... болып табылады және Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... Ұлттық Банк ҚР-ң орталық банкі ретінде
басқа елдердің орталық банктерімен және халықаралық ... ... ҚР-ң ... қорғайды. Ұлттық Банк – бұл эмиссиялық, резервтік,
кассалық және есеп айырысу орталығы, зандылықпен белгіленген шекте ... және ... ... ... ие, ... ... ... атқарады,
сондай - ақ ақша - несие және валюта саясатын жүргізетін бірден - бір ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңында белгіленген шекте республика Президентіне есеп
береді, өз ... ... ... ... Ұлттық
Банкі туралы", "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... заңдарын және Қазақстан Республикасының
басқа да ... ... және ... ... ... ... актілерін, Қазақстан Республикасы ... ... ... - ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 ... ... ... ... ... ... ... Банктің міндеттері, қызметінің қағидаттары, құқықтық мәртебесі және
өкілеттігі «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Банк ... 2030 жылға дейінгі Даму стратегиясын
басшылыққа ала отырып, өз ... ... ... және ... ... ... отырады, сондай - ақ, ... ... ... ... егер ол өзінің негізгі функцияларын
орындауы мен ақша- несие саясатын жүзеге ... ... ... оны ... ... ... ... заңдары негізінде және оларды орындау үшін
Ұлттық Банк өз құзыретіне ... ... ... республика аумағындағы
барлық банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... және ... ... ... да ... және жеке ... үшін ... нормативтік құқықтық актілер шығарады. Сонымен
қатар, өзінің кұзыреті ... банк ... ... ... ... және ... жүзеге асырады және банктер мен ... ... ... ... ... ... ... істеуі
үшін жалпы жағдайлар жасауға мүмкіндік туғызады. Ұлттық банктің мұндай
реттеу және қадағалау функциялары ақша - ... ... ... ... ... ... ... салымшыларының және
клиенттерінің мүддесін қорғауға бағытталған.
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктерімен қарым - қатынастарда, халықаралық банктерде
және өзге қаржы - кредиттік ... ... ... ... ... орындау кезінде ол пайда алу мақсатын басшылыққа
алмайды, қызметі бойынша ... ... ... ... ... жүзеге асыруда оған заңнамада берілген өкілеттіктер ... Банк ... ... ... функцияларды, өкілеттіктерді және
құқықтарды жүзеге асырады:
айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу ... ... ... ... ... ... мен ... жалғыз
эмитенті болып табылады;
Үкіметпен келісе отырып, оның ... ... ... ... және ... Банктің мемлекеттік борышына қызмет көрсетеді;
банктер үшін соңғы сатыдағы кредитор болып ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
төлем жүйесінің үздіксіз жұмыс істеуін ұйымдастырады;
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де ... және ... ... ... ... сай, Ұлттық Банк елдің мемлекеттік ақша-
несие саясатын айқындайтын және жүзеге асыратын бірден - бір ... ... Ақша – ... ... жүзеге асыру үшін ол заңдылықпен
анықталған келесідей негізгі құралдарды пайдаланады:
ресми қайта қаржыландыру ставкасы;
ақша - несие саясатының негізгі операциялары бойынша ... ... аз ... ... нормативтері;
ерекше жағдайларда операциялардың жекелеген түрлерінің деңгейіне және
көлеміне ... ... ... ... ... Банк қызметінің құқықтық негіздері Республиканың
қолданыстағы заңнамасына ... Оған ... Банк ... ... мен ... ... асырады:
өзіне жүктелген функцияларды жүзеге асыруға жағдай жасайтын және ... ... бір ... ... ... ... құруға және
оның қызметіне қатысады;
екінші деңгейлі банктердің жиынтық балансын және өз балансын жасайды ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық позицияны және
жалпы сыртқы борышын бағалауды ... ... ... қысқа
мерзімді, орта мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... операцияларды тіркеуді, мемлекеттік кепілдіктері жоқ
мемлекеттік емес ... ... ... шарттардың мониторингін және
республика аумағында қызметін жүзеге асыратын ... ... ... мониторингін (валюта мониторингін) жүзеге асырады;
мемлекеттің ақша - несие және қаржы статистикасын қалыптастырады;
статистика жөніндегі уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... ... мәселелер бойынша төлем балансы, сыртқы борыш, ақша -
несие және ... ... ... ... ... ... ұсыну мерзімін белгілейді және оны жинауды жүзеге ... ... мен ... ... үшін ... ... және қайта
даярлауға қатысады;
мемлекеттік органдардан, қаржылық және өзге де ... ... - ... ... (одақтарынан) өз функцияларын орындау үшін
статистикалық есеп және ... ... ... өзге де ... ... және ... құқылы;
Ұлттық Банк пен Үкімет немесе басқа да заңды тұлғалар арасында жасалатын
сенімгерлік басқару ... ... ... активтерді сенімгерлік
басқаруды жүзеге асырады;
вексельдердің бірінші сыныпты эмитенттерінің өтеу мерзімі бір ... ... ... ... ... алады;
депозиттер қабылдайды, ақша төлемдері мен аударымдарын жүзеге асырады,
бағалы ... мен өзге де ... ... және ... ... ... республика аумағында және одан тыс жерлерде банктерде
және қаржы ұйымдарында ... ... ... ... ... ... ... банктер үшін сыртқы
заемдарды тарту көлеміне шектеулер енгізеді;
қаржылық есептіліктің халықаралық ... ... ... Ұлттық
Банк үшін бухгалтерлік есеп саясатын және әдістерін айқындайды;
банктерді, заңды және жеке тұлғаларды шарт ... ... ... ... және ... ... ... етеді, банк ісін
ұйымдастыруға консультациялық және іс жүзінде көмек ... және ... ... ... ... банк ... ... және басқа да қызметтер
көрсетеді, оның ... ҚР ... ... өзге де ... мен ұйымдарды
басқару жөнінде қызметтер көрсетеді.
Несиелерді қамтамасыз ету үшін ... деп ... ... ... ... ... сатып алады және сатады;
туынды қаржы құралдарымен операцияларды жүзеге асырады;
чектер жазады және вексельдер береді;
• республика аумағында шығарылатын ... ... ... ... дәрежесіне қойылатын талаптарды, сондай - ақ вексель ... ... ... [ 6 ... Банк ... және ... жарғылық және резервтік
капиталдардан, қайта ... ... ... провизиялардан
(резервтерден), сондай - ақ жалпы провизиялардан (резервтерден) ... ... ... ... ... провизиялар (резервтер) сомасына
және алтынвалюта активтерін қайта бағалаудан іске асырылған кіріс ... оның ... ... бөлінбеген таза кірісі белгілі мөлшерде
жарғылық және резервтік капиталдарды ұлғайтуға жіберіледі. Бөлінбеген таза
кірістің қалған бөлігі Президент Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... бекітілген мөлшерлеме бойынша, Ұлттық Банктің жарғылық капиталы
мемлекетке ... және ... таза ... ... арқылы кемінде
20 миллиард қазақстандық теңге мөлшерінде түзіледі.
Резервтік капитал жарғылық капиталдан кем емес ... ... таза ... ... ... және ... Банк ... тәртіппен жүргізілетін операциялар бойынша шығысын өтеу мен
шығындардың орнын толтыруға ғана ... Егер ... ... ... ... сомасынан аз болған жағдайда ... ... ... Банк ... қалады және жарғылық капитал мөлшеріне жеткенге
дейін ... ... ... ... ... жылындағы
шығындарды өтеу үшін резервтік капитал ... ... ... ... жабылмаған шығын мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен толык көлемде
өтеледі.
"Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің алтын - валюта ... ... ... және айырбасталымдылығын қамтамасыз ету, Қазақстан
Республикасының міндеттемелері ... ... ... ... ... ... ... тұру міндеті жүктеледі. Сәйкесінше, Ұлттық Банк
алтын - валюта активтерінің құрылымын және оларды ... ... - ... ... ... ... алтын;
Қазақстан Ұлттық Банкінде сақталатын валюта құндылықтары;
шетел валютасындағы жай және аударым вексельдері;
шетел үкіметтері ... ... ... ұйымдары шығарған және кепілдік
берген бағалы ... ... ... мен ... ... ... жағдайда
шетел валютасымен деноминацияланған басқа да сыртқы активтер. [ 7]
1.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қазіргі күнгі құрылымы
Қазақстанның Ұлттық Банкі ... ... ... заңды тұлға болып табылады, өзінің дербес балансы бар, өзінің
филиалдарымен, өкілдіктерімен және ұйымдарымен ... ... ... ... ... ... құрайды. Заңнама
актілеріне сәйкес, ол Қазақстан ... және одан тыс ... ... ... заңдарын ескере отырып филиалдары мен өкілдіктерін аша
алады.
Ұлттық Банктің қазіргі кездегі құрылымына мыналар кіреді:
11 департаменттен, 10 жеке басқармадан және 1 жеке ... ... ... ... филиал және Алматы қаласындағы екі ... - ... және ... ... ... және ... ... қызметін
қамтамасыз ету орталығы;
Қазақстан Ұлттық Банкінің өкілдіктері:
Ұлттық Банктің Ресей ... ... ... ... ... және ... ... Құрама Корольдігіндегі
өкілдігі;
Ұлттық Банктің Қытай Халық Республикасындағы ... 6 есеп ... ұйым ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің Қазақстан банкаралық есеп айырысу
орталығы»;
" ... ... ... ... Банктік сервис бюросы»;
" «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан теңге сарайы»;
" «Қазақстан Республикасы ... ... ... «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Алматы ғимараттарды пайдалану
орталығы»;
" «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банкнот ... ... Банк ... ... акционерлік қоғамдар:
" «Қазақстанның жеке тұлғалардың салымдарына кепілдік беру (сақтандыру)
қоры»,
" «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру ... ... ... кредиттерге кепілдік беру қоры»,
" «Қазақстан Актуарлық орталығы»,
" «Процессинг орталығы».
Ұлттық Банктің басқару ... ... ... оның ... органы -
жалпы саны тоғыз адамнан құралатын Басқарма болып табылады. Оның құрамына
Ұлттық Банк Төрағасы және оның төрт ... ... ... ... және Үкіметтен екі өкіл, сондай-ақ қаржылық қадағалау Агенттігінің
басшысы кіреді.
Басқарма құзыретіне мыналар кіреді:
- мемлекеттік ақша - ... ... ... банк ... ... ... ақша төлемдері мен
аударымдарының, вексель айналымының, валюта операцияларын және ... ... ... ... ... ... ... актілерінде және Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... қызметтің өзге де ... ... ... актілерді бекіту;
Президент бекіткен тұжырымдама негізінде банкноттар мен монеталардың
номиналдық құнын, сондай - ақ ... ... ... ... ... мен ... ... банкноттар мен монеталардың дизайны
немесе нысаны өзгерген кезде оларды ауыстыру, ... - ақ ескі ... ... мен ... ... ... белгілеу туралы
шешімдер қабылдау;
коллекциялық және ... ... ... тақырыбын, дайындау
таралымын, қоспасын, шығарылатын мерзімі мен күнін айқындау;
басқа елдердің тапсырыстары ... ... ... соғу ... қабылдау;
банкноттар мен монеталарды сату және сатып алу тәртібін айқындау;
ресми қайта қаржыландыру ставкасын белгілеу;
қызметінің ерекше түрі ... ... ... ... ... ... уәкілетті ұйымдарға берілетін шетел валютасымен айырбастау
операцияларын ұйымдастыруға ... ... ... "Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі туралы" Заңда көзделген банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүргізуге ... ... ... ... ... алу ... шешімдер қабылдау;
банктерде операциялар жүргізуге сенімхат берудің тәртібін белгілеу;
алтынвалюта активтерін басқарудың негізгі принциптерін ... ... ... ... Банк жұмысы туралы жылдық есепті қарау, қабылдау және ... ... оның ... шоғырландырылған қаржылық есептілігін қарау
және бекіту;
Ұлттық Банк бюджетін (шығыстар сметасын) қалыптастыру және оны ... және ... ... қалыптастыру, оның негізгі құрал -
жабдықтарын және өзге де мүлкін басқару тәртібі туралы нормативтік ... ... ... оның ... ... және ұйымдары қызметкерлерінің
еңбек жағдайын, оған ақы ... ... ... ... ... және ... даярлауды айқындау және бекіту;
Қаржылық реттеу және қадағалау ... ... ... ... ... ... сомасын бекіту;
халықаралық және өзге де ұйымдарға оның қатысуы туралы шешімдер қабылдау;
Ұлттық Банк Директорлар кеңесінің құрамын ... ... және ... ... және Ұлттық Банкке жүктелген
ұйымдар үшін бухгалтерлік есеп шоттарының үлгі ... ... және ... ... ... нормативтік құқықтық актілерді, сондай
- ақ халықаралық қаржылық есептілік стандарттарымен реттелмеген және оларға
қайшы келмейтін ... ... ... есеп ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік
жүйесін реттеу жөніндегі уәкілетті органның ... ... ... болып табылмайтын заңды тұлғаларға Ұлттық Банкте банктік шоттар ... ... ... ... ... ... ... қағазының
қорғалу дәрежесіне қойылатын талаптарды, сондай - ақ ... ... ... талаптарды бекіту;
Ұлттық Банк берген кредиттер бойынша банктердің және басқа ұйымдардың
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... Банк ... жалпы штат санын, онда еңбекақы төлеу жүйесін ... Банк ... ... сондай - ақ оларға өзгерістер мен
толықтыруларды ... ... және ... ... ... және резервтік капиталдарды қалыптастыруға жіберілетін
бөлінбеген таза кіріс ... ... үшін ең ... ... талаптардың нормативін бекіту;
Ұлттық Банктің лицензиясы негізінде инкассация бойынша операцияны жүзеге
асыратын заңды тұлғалардың, ... - ақ ... ... түрі ... ... ... ... болып табылатын заңды
тұлғалардың жарғылық капиталының ең аз ... және ... ... қордың инвестициялық операцияларды жүзеге асыру ережелерін, сондай -
ақ Ұлттық қорды сенімгерлік басқару нәтижелері туралы Үкіметке ... ... ... ... ... ... нәтижелері туралы жыл сайын
ақпарат беру;
өкілеттігіне Ұлттық қорды сенімгерлік басқару бойынша ... ... ... ... түлғаны айқындау;
Ұлттық валюта - теңгенің ресми бағамы белгіленетін шетел валюталарының
тізбесін айқындау;
бағалы қағаздар ... ... ... ең ... ... ... консультативтік - кеңесші органдарын құру туралы шешімдер
қабылдау;
Ұлттық қор активтерін ... және ... ... ... ... қор ... ... басқарушылар таңдау тәртібін айқындайтын
ережелерді бекіту;
Банктерге және банк ... ... ... ... ... реттелуі Ұлттық Банк құзыретіне жататын мәселелер
бойынша ... ету ... және ... ... ... ... бекіту.
Ұлттық Банк Директорлар кеңесі – орындаушылық басқару органы ... және Банк ... мен ... ... ... ... кіретін мәселелерді қоспағанда, Ұлттық Банк
құзырындағы ... ... ... ... Оның ... ... оның орынбасарлары, Төраға ұсынуымен Банк бөлімшелерінің
басшылары ... ... ... ... Ұлттық Банк Басқармасы
бекітеді.
Директорлар кеңесі өз құзыретіне жататын мәселелер ... ... Оның ... ... ... Ұлттық Банк құрылымы негізінде оның орталық аппараты
бөлімшелерінің құрылымын, филиалдарын, ... олар ... ... - ақ ... Банк ... ... ... Банктің орталық аппаратының бөлімшелері, филиалдары, өкілдіктері
және ұйымдары басшыларының есебін тыңдайды;
"репо", "кері репо" операциялары және ... ... ... ... белгілейді;
- Ұлттық Банкінің жылдық шоғырландырылған қаржылық есебінің құрылымын
айқындайды;
- Ұлттық Банкінің ... ... ... және ... бюджетті (шығыстар сметасын) бөледі;
Ұлттық Банк ұйымдарының бизнес - ... және ... ... ... ... ... ... қайта құру және тарату жөнінде, оның
филиалдары мен өкілдіктерін ашу және жабу ... ... ... номенклатураға сәйкес Банктің лауазымды ... ... және ... ... ... ... болғанда Басқарма қарауына енгізілетін мәселелерді алдын ала қарайды;
өзіне жүктелген ... ... ... ... ... және ... ... болып табылатын ұйымдардың құруға және ... ... ... ... ... мәселені шешеді.
Ұлттық Банк Төрағасын Президент Парламенттің келісуімен 6 жыл
мерзімге тағайындайды, және ... ... ... ... Ұлттық Банк қызметі үшін жауапты, ол Ұлттық Банк атынан іс-
әрекет етеді және мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... қатынастарда сенімхатсыз
өкілдік етеді. Ол Банк қызметінің барлық мәселелері бойынша жедел ... ... ... ... ие, оның ішінде:
Басқарма мен Директорлар кеңесінің отырыстарын жүргізеді;
Қазақстан Республикасының заңнама актілері, ... ... ... ... ... ... Басқарма мен Директорлар кеңесінің
қаулылары негізінде және ... ... үшін ... ... ... ... ... мен үкімдер шығарады, олардың кеңесінің
қаулыларына қол қояды;
республикада және шет ... өз ... ... ... Банк ... ... Банктен сайланған Басқарма мүшелерін тағайындайды және ... ... үшін ... Банк ... орынбасарларына
үміткерлерді ұсынады;
Ұлттық Банктің лауазымдар номенклатурасын ... ... ... банктің лауазымды тұлғаларын тағайындайды және оларды
қызметтен ... ... ... ... көтермелейді, тәртіптік
шаралар қолданады;
Төраға орынбасарлары арасында міндеттерді бөледі, өз орынбасарларының және
Банктің орталық ... ... ... өкілдіктері мен
ұйымдары басшыларының жұмыс тапсырылған учаскедегі істің ... ... ... ... ... ... ... жалпы штат саны негізінде орталық
аппараттың, филиалдардың, өкілдіктердің штат кестесін ... ... ... ие және аса ... функцияларды орындайтын
жекелеген қызметкерлерге жеке лауазымдық ... ... ... сәйкес Ұлттық Банкінің барлық мүлкі мен қаражатына
билік етеді, Банк атынан ... ... ... қол қою ... беру ... ... атынан шарттар жасайды;
Орталық аппарат бөлімшелерін, филиалдарын, өкілдіктері мен ұйымдарын
тексерулер және аудит жүргізу нәтижелерін қарайды;
валюта заңнамасында көзделген ... ... ... ... ... лицензия беру, сондай - ақ лицензиаттың атауы,
орналасқан жері өзгерген жағдайда Ұлттық Банк ... ... ... ... ... - ақ лицензиялардың телнұсқаларын беру туралы шешім
қабылдайды.
Ұлттық Банк филиалдары Директорлар кеңесінің шешімімен ашылады, банктің
тікелей ... ... бар ... ... құрылымына кіреді,
оған есеп береді және өз қызметін ... Банк олар үшін ... ... ... ... өз қызметінде жергілікті мемлекеттік билік органдарынан тәуелсіз
және мемлекеттің міндеттемелері бойынша оған ... ... ... ... ... ... жауапкершілік атқармайды. Ұлттық Банк
филиалдардың міндеттемелері үшін жауапкершілік атқарады. [ 7 ... ... БАНК , АҚША – ... ... ... ... АҚША ... АШЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
2.1 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің міндеттері, мақсаты
Ұлттық ... ... ... ... ... баға
тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Негізгі мақсатын ... үшін ... ... ... ... ... ... ақша - несие саясатын әзірлеу және жүргізу;
- төлем жүйесінің ... ... ... ... ... ... және ... бақылауды жүзеге асыру;
- қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Ұлттық Банк өзіне ... ... ... мынадай негізгі
функцияларды орындайды:
* мемлекеттік ақша - ... ... ... республика аумағында банкноталар мен монеталарды эмиссиялайды;
* банктердің банкі функциясын жүзеге асырады;
Үкімет пен басқа да мемлекеттік органдар үшін банк, ... ... ... Үкіметтің агенті функцияларын жүзеге асырады;
* төлем жүйесінің ... ... ... ... реттеуді және валюталық бақылауды жүзеге асырады;
* мемлекеттің ... ... ... ... ұйымдарының қызметін бақылауды және қадағалауды, сондай-ақ олардың
Ұлттық Банктің құзыретіне жатқызылған мәселелер бойынша қызметін ... ... ... ... атап ... Ұлттық Банктің басты міндеттерінің бірі -
мемлекеттің ақша - несие ... ... және ... Осы саясатты
жүргізу мақсатында ол келесі шараларды орындайды:
ақша нарығының жалпы жай - ... ... ... ... мен
ұсыныстарға, инфляция деңгейіне және инфляциялық күтулерге байланысты ресми
қайта қаржыландыру ставкасын белгілейді;
жүзеге асырылатын ақша - ... ... ... ... нарығындағы
нарықтық сыйақы ставкаларына әсер ету ... ... ... саясатының
негізгі операциялары бойынша сыйақы ставкаларының деңгейін белгілейді;
ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін белгілейді және ... ... ... ... ... ақша – ... реттеудің жанама әдістерімен тоқтату
мүмкін болмаған ерекше жағдайларда, жекелеген ... ... ... ... ... тұру ... кредиттеудің лимиттерін белгілейді,
олар бойынша сыйақы ставкаларын
тоқтатып қою, операциялардың жекелеген түрлері мен мәмілелер бойынша
ең жоғарғы ... ... және ... ... ... тікелей
реттеу арқылы операциялардың жекелеген ... ... мен ... ... шектеу қояды;
ақша – несие саясатының қабылданған бағдарларын сәйкес ... ... ... ... ... ... ... сондай – ақ банктерге берілген
заемдарды ... және ... ... ... ... мен
лимиттерін айқындайды;
валюта нарығындағы басымдықты, сондай – ақ ішкі валюта ... ... ... пен ... көздерін бағалауды және талдауы жүзеге
асырады;
мемлекеттік ... ... ... ... меншікті бағалы қағаздар –
Ұлттық Банктің қысқа мерзімді ноталарын шығаруды жүзеге асырады, сондай ... ... ... ... ... орналастырудың, айналысының және
өтеудің тәртібін, талаптарын айқындайды;
жүзеге асырылатын ақша – несие ... ... ... және ... ... ... ... және сатады;
ресми қайта қаржыландыру ставкасына сәйкес коммерциялық вексельдерді қайта
есепке алуды жүргізеді, сондай – ақ коммерциялық вексельдерді ... ... ... және коммерциялық вексельдерді Ұлттық Банктің ... ... үшін ... ... ... [ 8 ]
Ақша - несие саясаты инфляцияның болжалды деңгейін ұстап тұруы үшін
ақша – несие саясаты шараларының ... ... ... ... мен
бақылауды қамтамасыз ету, төлем жүйелерінің жоғары технологиялық ... ... ... ... ... ... ... етуге
жәрдемдесу сияқты міндеттерді шешуге бағдарланған.
Ұлттық валютаның банкноттары мен монеталарының эмитенті функциясын
іске асыру мақсатында ... Банк ... ... іске ... ... ... тұжырымдама негізінде банкноттармен монеталар
номиналдарының құрылымын, дизайнын, ... – ақ ... ... ... ... айқындайды және олардың дайындалуын қамтамасыз
етеді;
• Банкноттар мен монеталарды айналысқа оларды жеке және ... ... ... шығарады, олардың айналысын ұйымдастырады және айналыстан
шығарады;
• Инвестициялық және коллекциялық монеталарды сату және ... алу ... ... ... ... ... мен монеталардың төлемге
жарамдылығын және айырбасталуын айқындау, оларды айналыстан алу, ... жою ... ... ... – қол ... мен ... есепке алу, сақтау,
• тасымалдау және инкассациялау ережесін белгілейді, банкноттар ... ... ... ... және инкассациялауды қамтамасыз етуге
қатысады, банкноттар мен монеталардың резервтік мемлекеттік қорларын
құрады.
Ұлттық ... ... ... ...... банкі функциясы
жүзеге асыру мақсатында Ұлттық Банк келесі шараларды жүзеге асырады:
• Қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... банк шоттарының иелеріне бір жылдан
аспайтын мерзімге өтімділігі ... ... ... және ... ... ... етілген кредиттер
береді;
екінші деңгейдегі банктер үшін соңғы сатыдағы кредитор ... ... ... ... банк ... ... ... және мерзімге
қамтамасыз етілген, сол сияқты қамтамасыз етілмеген кредиттерді ұлттық және
шетел ... ... қате ... ... ... ... оны клиенттің банк
шотынан алуға құқығы бар, клиенттің ақшаны банк шотынан акцептемей алуға
берген ... ... ... ... ... оның банк шотын
дебеттеуге құқылы;
Банк Басқармасы айқындайтын тәртіппен және шарттармен банктерге және ... ... ... ... ... Банк алдындағы берешектерінің
қайта құрылымдайды.
Келесі міндеті - ... ... ... ... ... ... ... асыру және Үкімет пен басқа да мемлекеттік ... ... ... өзге де қызмет көрсету мақсатында төмендегі шараларды
жүзеге асырады:
Үкімет қаражатын орналастырады, Үкіметтің ... ... ... ... өзге де ... жүзеге асырады, сондай-ақ оған басқа да
қызметтер көрсетеді;
бюджеттің атқарылуы жөніндегі ... ... ... Қазынашылық
комитетінің және Астана, Алматы қалалары ... ... ... ... шотына, шетел валютасындағы
шоттарына қызмет көрсетеді;
Экономика және ... ... ... ... ... алу
саясатын әзірлеу және іске ... ... ақша - ... ... ... ... ... саясатын қалыптастыру жөніндегі
ұсыныстарын қарайды;
Үкіметпен келісе отырып, оның ... ... ... ... шешімі бойынша шығарылған мемлекеттік ... ... ... асырады;
мемлекеттік бағалы қағаздар шығарудың және Үкіметтің мемлекеттік борышын
өтеудің ай сайынғы көлемін, олардың банк ... ... және акша - ... саясатының басымдықтарын есепке ала ... ... ... шығарылған мемлекеттік бағалы қағаздарды бастапқы
орналастыруға қаржы ұйымдарын жіберу шарттарын келіседі;
бюджеттің атқарылуы жөніндегі орталық уәкілетті органмен ... ... пен ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарының
айналысын реттеуді жүзеге асырады;
қолданыстағы заңнамаға сәйкес сотта және басқа ұйымдарда сенімхат бойынша
қаржы ... және ... ... ... мен қадағалауды жүзеге асыратын
мемлекеттік органның құқықтары мен ... ... ... ... ... ... жіберуді жүзеге асырады.
Үкіметтің банк, қаржы жөніндегі кеңесшісі, агенті бола ... ... ... ... ... атап ... алты - ... резервтері
мен Ұлттық қор активтерін басқару қызметін атқарады.
Ұлттық ... ... ... да клиенттеріне кастодиандық, брокерлік
және басқа да қызмет көрсете алады. 2006 жылы ол ... ... ... ... және ... Даму ... АҚ-на кастодиандық қызмет
көрсетуді жалғастырды.
2006 жылдың ішінде Ұлттық Банк ... Даму ... ... ... ... ... ... басқа, 2006 жылғы тамыз бен қазанда
Ұлттық Банк тиісінше «Ұлттық ... қор» ... және ... үй ... ... банкі» АҚ-на брокерлік қызмет көрсетуді жүзеге
асыра бастады. Бұл ... ... ... қор» ... ... ... үй ... жинақ банкі» АҚ-ның бұрын Ұлттық Банктің
сенімгерлік басқаруында ... ... ... ... ... қызмет
көрсетуге аударылды.
Ұлттық Банк 2005 жылы «Казақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры»
АҚ, «Қазақстан ипотекалық ... АҚ, ... ... ... ... ... кепілдік беру қоры» АҚ, «Экспорттық кредиттер мен
инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы»
АҚ, «Қазақстанның ... ... АҚ, ... ... үй ... банкі» АҚ, «Ұлттық инновациялық қор» АҚ, ... ... ... беру ... АҚ және ... ... ... АҚ-на қызмет көрсетуді жалғастырды. [ 9 ]
Ұлттық Банктің ... ... ... - ... жүйелерінің жұмыс
істеуін ұйымдастыру. Осы максатта келесі міндеттер іске асырылады:
• төлем жүйелерін ... ... ... ... - ... жұмыс істеуін қадағалауды жүзеге асырады:
• төлемдерді және ақша аударымдарын жүзеге асыру тәсілдерін, төлемдерді
және ақша ... ... ... ... колдану ережелері мен
ерекшеліктерін, төлем нұсқауларының мазмұнына койылатын ... ... ... – қол ... ... ... төлемдерді жүзеге асыру тәртібі мен
шарттарын белгілейді;
• банктердің және банк ... ... ... ... асыратын
ұйымдардың төлем жүйелеріне қолжетімділігін ... ... ... және бағдарламалық - техникалық ... ... ... өз құзыреті шегінде халықаралық төлемдер жүйесін ұйымдастыруға ... банк ... ... және ... ... шоттарды ашу, пайдалану
және жабу тәртібі мен ... ... банк ... ... ... ... банк ... көрсету
ережесін белгілейді;
• төлем жүйелерінің республика аумағында ... ... ... ... ... етуге бағытталған нормативтік құкықтық
актілерді қабылдайды.
Төлем жүйелерінің жұмыс істеуін қадағалауды жүзеге ... ... Банк ... ... ... ... ... ұйымдастыруға және жұмыс істеу шарттары мен тәртібін
айқындайтын нормативтік құкықтық актілер қабылдайды;
• төлем жүйелерінің жұмыс істеу мониторингін ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдастырылуын және жұмыс істеуін тексереді;
• төлем жүйелерінің қатысушылары мен операторларынан ақпарат алады;
• Ұлттык Банкінің нормативтік кұкықтық актілеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... уақытта жұмыс істейтін Қазақстанның төлем жүйелері тұрақты ... ... ... ... және ... ... ... деңгейдегі
қауіпсіздігімен ерекшеленеді.
Қазақстанның төлем жүйелерін Еуропалық ... ... ... Ұлттык Банк 2006 жылы ... ... ... банктік шоттарының кұрылымын реформалау жұмысын
жалғастырды. Осы жұмыстарды жүргізу шеңберінде шоттың жаңа кұрылымы, ... ... ... өту ... және ... ... Халықаралық
төлем жүйелерін кұру саласында Мемлекетаралық банкпен жалпы төлемдік - ... ... ... ... өзара іс -әрекет жөніндегі жұмыс жалғасты.
Осы жүйені құрудың және жұмыс істеуінің ... ... ... ... Мемлекетаралык банкке катысушы мемлекеттердің төлемдік - есеп айырысу
жүйесінің ... ... іске ... байланысты негізгі мәселелер
пысықталды.
Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... жұмысына нақты қатысуын ынталандыру мақсатында «Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... пакетін
мүдделі екінші деңгейдегі банктерге сатуға қатысты іс - шаралар жүргізілді.
Төлем жүйелерін қадағалау тұжырымдамасын әзірлеу ... ... ... және ... ... ел ... ... басты
рөлін түсінуге және тануға байланысты, ол үшін ... ... ... ... ... ... жүйелері жұмысының кейінгі жылдары Ұлттық
Банк олардың тиімді және тұрақты жұмысын қамтамасыз ететіні, ... ... ... ... іс - ... соңғы жетістіктерге сәйкес тиісті
ақпарат ... және ... ... ... ... ... Банк туындаған тәуекелдерді төлем жүйелерінің қызмет көрсету
операторларын, төлем жүйелерінің техникалық және ... ... ... ... ... ... сондай - ақ төлем
құралдарының пайдаланылуын бақылау және мұқият қадағалау арқылы басқаруға
қабілетті болатыны ... Осы ... ... және есеп ... реформалауға ықпал етуге ... бұл жаңа ... ақша ... мен ... ... ... ... мәселелерінің маңыздылығын күшейтуге тікелей байланысты,
сондай-ақ ... ... ... ... ... төлем жүйелерін
қадағалаудың тиімді жүйесін ұйымдастыру жөніндегі кейінгі стратегиясын
қалыптастыруға мүмкіндік жасайды.
Жұртшылыққа ... ... ... 2009 ХВҚ-ның атқарушы кеңесі IV
бапқа сәйкес Қазақстан ... 2009 ... ... ... ... сегізінші шілдеде Халықаралық Валюта Қорының (ХВҚ) ... IV ... ... ... ... 2009 ... консультацияны
аяқтады. [ 13 ]
Ұлттық Банктің келесі негізгі міндеті - валюталық ... және ... ... Осы мақсатта келесі іс -шаралар жүзеге асырылады:
республика аумағында шетел валютасы және шетел валютасындағы
бағалы қағаздар айналысының саласын және тәртібін ... ... ... ... ел ... ... ... жүргізу және
шетел банктерінде резиденттердің шоттар ашу тәртібінің ережесін белгілейді;
валюталық реттеу және валюталық бақылау ... ... ... ... ... сондай-ақ басқа мемлекеттік органдар әзірлеген
валюталык реттеу және валюталық бақылау мәселелері ... ... ... келіседі;
валюталық құндылықтарды елге әкелу мен әкету және жіберу ... - ... ... ... ... асырудың тәртібін
белгілейді;
валюталық операцияларды және валюталык кұндылықтарды ... ... ... ... операцияларын тіркеу, валюта
операциялары туралы хабарлау тәртібін белгілейді және ... ... ... ... ... жөніндегі
куәліктер береді;
ел аумағында қызметін жүзеге асыратын резидент ... ... ... жүзеге асыру тәртібін белгілейді; сұраныс пен
ұсыныс ... ... - ақ ... ... ішкі ... нарығында
пайдалану бағыттары мониторингін жүзеге асырады;
айырбастау пункттерін тіркеу ... ... ... - ақ ... ... куәліктерін береді және валюта заңнамасына сәйкес
олардың қолданылуын тоқтатады;
Банк ... ... ... ... ... ... ... Республикасы ұлттық валютасының ресми бағамын белгілейді;
мемлекеттік органдардың құзыретіне сәйкес олардың ... ... және ... ... ... ... ... операциялары
бойынша есепке алу мен есептіліктің тәртібін және нысандарын белгілейді;
валюта заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ... ... ... - ақ ... заңнамасы бұзылған жағдайда өз құзыреті шегінде және
республика заңнамасымен белгіленген ... ... ... ... ... қалыптастырады және жасайды;
халықаралық есеп айырысуларды ұйымдастырады, шет елдермен валюталық -
қаржылық және ... есеп ... ... ... ... ... ... шетелдік және халықаралық ұйымдардан
шетел валютасын ... ... ... ... ... және валюталық бақылау
саласында өзге де функцияларды орындайды.
Ұлттық Банк валюта құндылықтарымен және қымбат ... ... ... ... валютасын сатып алады және сатады;
Қазақстан Республикасының Үкіметі шет мемлекеттердің үкіметтері немесе
халықаралық каржы ... ... және ... ... шетел
валютасындағы бағалы қағаздарды, оның ішінде ... ... ... ... ... жағдайларда, несие нысанындағы бағалы
қағаздарды сатып алады, ... ... ... ... шетелдік орталық ... жэне ... ... ... бойынша тиісті құқығы бар банктерде, каржы
институттарында, сондай - ақ халықаралық қаржы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінің заңнамасы
бойынша тиісті құкығы бар банктер және ... ... ... ... мен ... ... үшін, сондай - ақ халықаралық ұйымдар үшін
шоттар ашады және ... өкіл ... ... ... іс - әрекет
жасайды;
тазартылған алтынды, қымбат металдарды, асыл тастарды және ... ... ... және ... ... асырады;
ел аумағында және сыртқы нарықта тазартылған алтынды және басқа қымбат
металдарды сатып алу және сату ... ... ... ... ... тәртіппен валюта құндылыктары мен қымбат
металдарды елге әкеледі, ... - ақ ... ... ... ... ... ұйымдарындағы өзінің шоттарына орналастыру үшін шет
елдерге әкетеді;
кредиттік рейтингінің ең ... ... Банк ... ... ... бағалы кағаздарды сатып алады, сатады немесе олармен
операциялар жүргізеді;
банкаралық депозиттер, репо мен кері ... ... ... ... және ... ... ең ... деңгейін Ұлттық
Банк Басқармасы айқындайтын эмитенттер шығарған басқа да ... ... ақша ... құралдарымен операцияларды жүзеге
асырады;
кредиттік рейтингтері ... Банк ... ... ... ... ... ... форвард операциялары, своп операциялары жэне
опцион операциялары сияқты туынды каржы құралдарымен операцияларды ... - ... ... басқару мақсатында Ұлттық Банк келесі
міндеттерді жүзеге асырады:
қымбат металдармен және асыл тастармен байланысты ... ... ... аталған металды қазақстандық және өзге ... ... ... ... ... және ... еместерден, сондай - ақ ... ... ... ... ... және кәдесый монеталарын қоса
алғанда) және ... ... ... ... ... ... ... дилинг операцияларын және
шетел валютасында деноминацияланған бағалы ... ... ... ... - ақ ... валютасымен кредиттер береді;
тазартылған алтынмен, күміспен, платинамен және ... ... ... сату, орналастыру және баска операцияларды жүзеге асырады;
халықаралық қаржы ұйымдарынан, шет ... ... ... ... ... кредиттер алады;
шетел валютасымен ақы төленетін консультациялык, ақпараттық - ... ... ... ... - ... саясатын және айырбас бағамы саясатын жүргізу мақсатында, оның
ішінде ішкі валюта нарығындағы ... пен ... ... ... ішкі ... нарығында валюта сатып алады және сатады;
өнім (жұмыстар, ... ... ... оған қоса шет елдердегі
дипломатиялық және өзге де өкілдіктерді ... және ... ... ... сондай-ақ бюджет каражаты есебінен және Банк бюджеті (шығыстар
сметасы) есебінен оның ... ... ... ... көрсету үшін
теңгені шетел валютасына айырбастауды жүзеге асырады;
басқа шетел валютасын сатып алу үшін ... ... ... ... ... негізгі борыш сомасын және сыйақы ... ... - ақ ... және ... ... да ... шығыстарын
төлейді;
қалыптастырылған провизиялар (резервтер) есебінен шығынды алтын - валюта
активтерін есептен шығарады.
Алтын - ... ... ... және ... ... ... деңгейі кезінде ұзақ мерзімді болашақта кірістілігін
қамтамасыз ете ... ... ... ... банк мынадай алтын валюталық резервтерді кұру мен ... ... және ... да қымбат бағалы металдар;
шетелде сақтандырылатын банкноталар, монета, банк қаражаттары түріндегі
шетел валютасы;
Ұлттық банкіде ... ... ... ... ... ... белгілі резервтік активтер;
Аудармалы вексельдер, жай және қазыналық ... яғни ... ... ... ... ... ... шығарғаны және
кепілдендіргені бойынша;
Басқа да активтер, егер ол ... ... мен ... ... ... және ... ... төлем кабілеттілігі
сақтандырылғанда;
Алтын мен қымбат бағалы металдарды сатып алу қуатын ... ... және ... ... ... ... сақтандыру қоры
пайдаланылады. Бұдан да баска Ұлттық банк ... ... ... өз ... ... ... ... үшін шетел валюталық
қорларды сақтайды.
Ұлттык банк міндетті түрде ... ... мен ... ... валюта резервтерінің төлем қабілеттілігінің сақталуын ескереді.
Ол сыртқы ... ... ... ... Ұлттық валютаның
тұрақтылығын қамтамасыз ету және айырбас бағамын қолдау үшін, ...... ... ... ... ... тәртібін сақтауы қажет.
12 ай ішінде сыртқы валюталық ... 15% - дан ... ... банк ... ... ... ... жасайды.
Алтынвалюта активтерінің портфелін басқару шеңберінде Ұлттық Банк
Баскармасының ... ... ... ... ... ... жөніндегі инвестициялық стратегиясын бекіту туралы" 2005
жылғы 9 шілдедегі No 84 ... 2005 ... 1 ... ... ... жаңа ... ... қабылданды.
Портфельдердің елдер бойынша және валюталық құрылымы өзгерді: ... ... ... еуро ... және ... нарығы енгізілді,
ұзақ мерзімді портфельден Еуропа елдерінің ... ... ... ара ... ... ... байланысты алынып тасталды. Сондай -
ақ эталоннан рұқсат етілген ауытқуларды қысқарту ... ... ... портфельге жақындату мақсатында өзгерістер енгізілді.
Мынадай композиттік индекс ... ... ұзақ ... ... портфелі болды:
35% ML US Treasuries and Agencies 1-3 years
35% ML EMU Direct ... 1-3 ... ML UK Gilts 1-3 ... ML US Treasuries, Inflation-linked
5% ML Canadian Governments 1-3 years
5% ML Australian Governments 1-3 years
5% ML Japanese ... 1 -3 ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
портфелінің эталондық портфелі болды:
50% Merrill Lynch 3-month US Treasury Bill Index 40% ... Euro ... Merrill Lynch UK Gilts 0-1 ... активтерінің жиынтық портфелі келесі құраушылардан тұрады:
ұзақ және қысқа ... ... ... портфелі, өтімділік портфелі.
Алтынвалюта активтерінің ұзақ мерзімді портфелінің нарықтық құны 2005
жылдың басында 3,6 ... АҚШ ... ал ... ... - 3,4 ... ... Алтынвалюта активтерінің қысқа мерзімді ... құны 2005 ... ... 3,7 млрд. доллар, ал 2005 жылдың аяғында
- 2,2 млрд. доллар ... ... ... ... ... ... жүрген инвестициялық стратегиясына сәйкес келтіру
үшін есептік кезеңде Ұлттық Банктің ішкі валюта ... ... ... ... ... ... ... портфелінен өтімділік
портфеліне 1,4 млрд. доллар сомаға активтерді аудару жүзеге асырылды.
Өтімділік портфелі ақша - несие ... ... ... өтімділіктің
жоғары деңгейін ұстап тұру және ... ... ... сұранысты
қанағаттандыру мақсатында операциялар жүргізуге арналған. Асқан кірістілік
алу ... ... ... басқару мақсаты ... ... ... 3 (үш) ... ... тиіс.
Өтімділік портфелінің базалық валютасы АҚШ доллары болып ... ... ... ... сай ... тиіс:
1) 500 миллион АҚШ долларынан кем болмауы тиіс;
2) алдағы 6 айда мемлекеттік сыртқы борышқа қызмет көрсету ... ... кем ... ... Осы шектеу күнтізбелік тоқсанда 1
рет (әрбір тоқсанның 10 ... ... ... ... нарықтық құны осы өлшемдерге сай ... ... ... ... ... ... бес ... күні ішінде
инвестициялық портфельден активтердің бір бөлігін аудару есебінен өтімділік
портфелі толықтырылады.
Өтімділік портфелінің активтері қолма-қол ... ... ... ... ... 1 ... ... өтеу мерзімі
және халықаралық қаржы ұйымдарының ААА- Standard & Poor's және/немесе Aaa ... ... ... бар ... ... ... ... портфелі 50 пайызға дейін ... ... ... ... ең ұзақ ... 1 айдан аспайды. [ 10, 11 ]
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқаруды ... ... ... ... ... ... ... арада жасалатын және ресми басылымдарда жарияланатын сенімгерлік
басқару туралы шарт ... ... ... ... басқаруды жүзеге
асырады;
бюджеттің атқарылуы жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісім бойынша
Ұлттық қордың инвестициялық ... ... ... ... ... қор ... айырбастау және қайта айырбастау тәртібін айқындайды;
Ұлттық қор активтеріне ... ... ... тәртібін айқындайды.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңға сәйкес Ұлттық
банкінің кұзырлығына сыртқы экономикалық ... ... ... Қазақстанда және халықаралық банктік тәжірибеде қолданып жүрген
заңдарға сәйкес шетел валютасымен кез келген ... ... ... ... құқығы бар.
Орталық банктер деңгейінде мемлекетаралық қызметті жүзеге асыру
барысында, яғни басқа ... ... ... және халықаралық қаржы -
несие институттарында Қазақстан Ұлттық банкісінің мүддесі ескеріледі.
Ұлттық банк алтын валюта резервін құрып, олармен операциялар жасайды.
Ол статистикалық ... ... және ... да құжаттардың
біртұтас есебін және есеп беру нысандарын жасайды, сондай - ақ оларды ... мен ... ... әрі валюталық операциялар туралы мәліметті
баспаға шығарады.
Ұлттык банк валюталық құндылықтармен төмендегідей операцияларды жүзеге
асыруға кұқылы:
▪ шетел валютасын сату және ... ... ... вексельдермен және т.б. шетел үкіметтерімен
кепілдендірілген немесе халықаралық қаржы ұйымдар мен шығарылған
бағалы қағаздар мен операциялар ... ... ... ... ... ... және ... да қымбат бағалы металдар мен халықаралық
стандартқа сай келетін табиғи асыл тастарды қабылдауға, сақтауға,
өңдеуді
▪ қамтамасыз ету;
▪ алтын және басқа да ... ... ... ... ... -
ақ табиғи асыл тастарды өңделген және өңделмеген түрінде сату, сатып
алу операцияларын Қазақстан Республикасы аумағында және сыртқы
нарықта ... ... ... халықаралық, телекоммуникациялық жүйелерге «REUTER»
және ... ... ... сондай - ақ Ұлттык банкінің мамандарының
тәжірибесі мен біліктілігінің ... ... ... тәжірибеде
қолданылған қаржылық кұралдарды пайдалану, ... ... ... ... ... ... валюта резервтерін
тиімді реттеуге және оларды орналастырудан түскен ... ... ... ... Бұл ... ... ... бағалы
металдардың әлемдік нарықтағы ... және оған ... ... ... қызметінің үнемі жүргізіліп отыруын талап
етеді. Сондай - ақ жасалған келісімдерді жедел қамтамасыз ету ... ... ... ... да ... ... валюталық резервтермен жүргізетін операциялардан түсетін табыстың
негізгі көздерінің бірі - ... ... ... ... депозиттік операциялар бойынша негізінен
бірінші кластық шетел банктері болды. ¥лттык банкінің 1995 жылы ... ... ... тек қана ... ... ... ... және «РЕПО» келісімдерінен құралды. Бұл операциялар АҚШ
үкіметінің бағалы ... ... ... ... ... Федералдық Резерв банкісі (Нью-Йорк) арқылы жүзеге асады.
Жалпы алганда, Ұлттық банк алтын қорларын басқару бойынша консервативті
көзқарас ... ... ... ... қорының заттай көлемін
ұлғайту процесі жүргізіледі, ал дүниежүзілік нарықта алтынмен ... ... ... ... [ ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің екінші деңгейлі
банктер өтімділігін реттеудегі рөлі
Қазақстанда банктік қызметті қадағалау мен реттеу тәжірибесінде тікелей
әкімшілік және жанама экономикалық ... ... ... әдістердің
қатарына жататындар:
▪ Пруденциалдық нормативтерді және басқа да банктердің ... мен ... қою, ... ... ... оған ... және үмітсіз активтерге қарсы провизиялардың нормалары;
▪ Банктердің орындалуы міндетті ... мен ... да ... ... Банк ... ... ... каржылык жағдайын сауықтыру жөніндегі ұсыныстар беру;
▪ Бар кемшіліктерді жою ... ... ... ... ету, ... және т.б. ... шараларын банктерге қолдану;
▪ Банкті ашудан бастап, рұқсатты қайтарып ... ... ... ... ... бастап қаржылық ұйымдар, соның ішінде екінші деңгейлі
банктер қызметін қадағалау мен реттеу ... ... ... қадағалау
және реттеу жөніндегі Агенттікке жүктелді. Сол кезден бастап ... ... ... ... классикалық функцияларын атқаруға бет бұрды. Ұлттық
Банктің реттеу ... ... ... ... ... етуге ықпал жасауға бағытталады.
Бүгінде Ұлттық Банк қаржы ұйымдарының қызметін лицензиялау, ... ... ... ... ... - ақ ... ... реттеу
мақсатында төмендегі міндеттерді іске асырады:
- қызметінің ерекше түрі ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға шетел валютасымен айырбастау
операцияларын ұйымдастыруға лицензиялар береді;
- банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ... ... және ... инкассациялауға; банкаралық
клирингке; сейф операцияларына; ... ... ... лицензия
береді;
- инкассация бойынша операцияларды Ұлттық Банк лицензиясы негізінде
жүзеге асыратын заңды тұлғалардың, сондай - ақ қызметінің ... түрі ... ... ... ... ... табылатын заңды
тұлғалардың жарғылық капиталының ең төменгі ... және ... ... ... ... түрі ... ... айырбастау операцияларын
ұйымдастыру болып табылатын ... ... ... ... ... ... береді;
- заң актілерімен белгіленген жағдайда, уәкілетті органға уәкілетті
органның банк операцияларының ... ... ... ... ... ... ... береді, сондай - ақ осындай қорытындыны беру
талаптарын және тәртібін айқындайды;
- заң актілерімен ... ... ... ... және ... ... бақылау және қадағалау функцияларын
жүзеге ... үшін ... ... алады;
- басқа мемлекеттердің уәкілетті органдарымен, ... ... ... ... ... ... және ... бақылау
функцияларын жүзеге асыруға қажетті ақпаратпен алмасуға құқылы;
- заң актілерінде айқындалған өкілеттігі шегінде банк ... ... және ... ... ... ... асыру және өзге де
мәселелер бойынша барлық банктер, банк операцияларының жекелеген ... ... ... және ... клиенттері орындауға міндетті
нормативтік кұқықтык актілер шығарады, сондай - ақ ... ... ... ... ... ... ұйымдары орындауға міндетті бухгалтерлік есеп және
бухгалтерлік есеп жүргізуді автоматтандыру ... ... ... ... ... және ... сондай - ақ Ұлттық Банк
лицензиясы негізінде банк ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және каржылық ... ... есеп ... ... ... ... ... бақылауды
жүзеге асырады;
бухгалтерлік есеп жүргізуді автоматтандыру жүйелеріне койылатын талаптарды
барлық қаржы ұйымдарының сақтауын ... оның ... ... ... ... отырып жүргізілген тексерулер арқылы
жүзеге асырады;
- ... банк ... ... ... ... банктердің
және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың
корреспонденттік шоттарын ашу және ... жеке және ... ... ... ... ... нақты саны көрсетілетін осы
тұлғалардың ... ... ашу және ... ... операциялар; аударым
операциялары; есепке алу операциялары; жеке және заңды тұлғалардың, ... ... ... ... ... ... тапсырмалары
бойынша есеп айырысуларды жүзеге ... ... ... ... төлем карточкаларын шығару; банкноттарды, монеталарды және
кұндылықтарды инкассациялау; шетел валютасында айырбастау операцияларын
ұйымдастыру; чек ... ... ... ашу (кою) және ... ол бойынша міндеттерді орындау;
* банктерде операциялар жасауға сенімхат беру тәртібін белгілейді;
тиісті уәкілетті органдардың ... ... ... мен ... жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың үй - жайларын
күзету және ... ... ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік ... ... ... ... ... ... каржылық есептіліктің халықаралық
стандарттарымен реттелмеген және ... ... ... ... бойынша
бухгалтерлік есептің стандарттарын, сондай - ақ оларға ... ... және ... ... ... бойынша заң актілерінде көзделген жағдайларда,
қаржы ұйымдарының және олардың аффилиирленген ... ... ... стандарттарға сәйкес келетін тізбесін және
нысанын, сондай - ақ ... ... мен ... ... заң ... өзгеше көзделмесе, ақша төлемдерін және аударымдарын
реттеу мақсатында Үкімет ... ... ... банк ... түрлерін жүзеге асыратын ... және ... ... ... асыратын банк шоттары бойынша төлем жасау кезектілігін
белгілеуге құқылы;
банктердің ... мен ... ... ... бойынша сандық
шектеулерді белгілейді;
банктерге және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдарға олар банк ... ... алу, ақша ... мен ... ... жүзеге асыру мәселелері ... ... ... ... ... өз ... ... ықпал ету шараларын
және банктік және валюталық заңнамада ... ... ... ... және ... Банктерге және банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге ... ... өз ... ... ... кезде Ұлттық Банк бұл жөнінде уәкілетті органга хабарлайды;
лицензиаттарға банктік және валюталық заңнаманы бұзғаны үшін өз ... ... ету ... және ... ... ... айналыстағы ақша массасын басқару үшін қолданылатын
қызметтері екінші деңгейлі банк ... ... ... ... беру және ... ... жүргізілетін операциялар)
жатады. Банктік қызметтерге әсер етудің мұндай жанама ... ... ... болып келеді. Екі деңгейлі нарықтық типтегі жүйелерге
экономикалық әдістердің ... ... тән. ... ... ... ... да негізінен осы әдістерге сүйенеді. [ 15 ]
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2010 ... ... ... ... жағдайы және параметрлерінің болжамы» тұрақты ... 2010 ... 1 - ... банк ... өтімділік деңгейінің
қалпына келтірілгеніне және кредит портфелі ... ... ... ... ... экономикалық салалық және жеке
тәуекелдерінің сақталуына байланысты ... ... ... ... ... отырғанын көрсетіп отыр Сондай - ақ корпоративтік
сектор және сондай - ақ жеке ... ... ... ресурстарға
сұраныстың кейбір өсуі байқалды. Корпоративтік ... заем ... ... ... және ... ... кредиттерді қайта құрылымдау
үшін тартуын жалғастырып отыр. ... ... ... банктер
ипотекалық заемдарға қарағанда, тұтынушылық ... ... ... ... сурет - Несиелік ресурстарға сұраныстың өзгеруі
2 сурет - Несие саясатының өзгеруі
Сұраныстың ұлғаюын мәлімдеген респонденттердің үлесі 2009 ... ... ... 2010 ... 1-тоқсанда 48%-ға дейін өсті.
Сұраныстың өзгермегенін респонденттердің 52% атап өтті. Осы өсу біршама
деңгейде корпоративтік сектор өтімділігінің ... ... ... ... және ... ... ... қаржыландыру және болып
отырған Борыштарды қайта құрылымдау қажеттілігімен туындады. Сонымен қатар,
сұраныстың ұлғаюы ... ... ... және орта ... ... ... үлесі бар ірі банктер арқылы қолдау
жөніндегі дағдарысқа қарсы бағдарламасы ... ... ... және орта ... ... ... отыр. Бұл ретте дағдарысқа қарсы
бөлінетін кредиттік ресурстарға ... ... ... ... ... ... неғұрлым тартымды ретінде қарастырады,
бұл мемлекеттік бағдарламаларға ... ... ... ... етеді.
2 сурет. Кредиттеу ниетінің өсуін белгілеген банктердің санының
ұлғаюының тұрақты үрдісін болған кезде, сонымен ... ... ... ... ... ... ... респонденттердің 85% кредит саясатын
бұрынғы деңгейде қалдырды, банктердің 12%-ы ... ... ... ... 2 - ... ... ... ресурстарға сұраныстың шамалы
өсу үрдісін күтеді. Сауалнама жүргізілген банктердің 52% жуығы кредиттік
ресурстарға ... ... ... ал 48% ол ... қалады деп
болжайды.
Банктер кредиттік саясаттың негізінен болып отырған ... ...... ... ... респонденттердің 90%
қолдады. Бұл ретте банктер ... ... баға ... айтарлықтай
өзгерістерін болжамайды: стандартты кредиттер ... ... ... респонденттердің 82% жуығы атап өтті және ... ... ... ... бойынша маржаны өсіруді жоспарлайды.
2010 жылғы 1 - тоқсанда ипотекаға ... ... ... ... 24% ... бұл 4-тоқсанға қарағанда шамалы жоғары
17 %. Сұраныстың бұрынғы деңгейде сақталуын растаған респонденттердің ... % ... ... ... ... ... атап өтке
3 сурет - Несиелік сұраныстың өзгеруі (тұтынушылық несиелеу)
респонденттер ... ... өсуі ... отыр – ... ... 19%дан
талдау жасалып отырған кезеңдегі 48%-ға дейін.
Ипотекалық несиелеу сегментінде ... ... ... ... ... ... факторлары және кейбір айқын еместік, сондай -
ақ халықтың борышқа қызмет көрсету қабілеттігіне сенімсіздігі ықпал ... ... [ 14 ... ... ... ... белсенділікті кейбір шағын
және орташа банктер көрсетіп отыр. Осы банктер ... ... ... ... ... ... ... нарығын зор ынтамен
кредиттейді. Тұтынушылық несиелеудің негізгі үлесі ағымдағы қажеттіліктер
үшін берілетін ... ... ... ... және шектеулі несиелерге
тиесілі. Осы ақшаның мақсаты пәтер жөндеуге, тұрмыстық техника, жиһаз және
басқалары сатып алуға ... ... ... ... ... қатысуы шамалы байқалады.
Несиелеу негізінен жалақы жобалары, сондай - ақ оң кредиттік тарихы бар
бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... өсуін неғұрлым оңтайлы бағалау
респонденттердің 68% жуығы ипотека бойынша респонденттердің 33% қарағанда
шамалы өсуді болжайды.
2010 жылғы 1 - ... ... ... ... ... ... ... саясатты шамалы жұмсартты және банктердің 80% астамы оны
өзгерістерсіз қалдыруды жөн көрді. ... ... ... ... ... – орташа алғанда банктердің 83% кредиттеудің бағаға
жатпайтын негізгі талаптарының (несиелік ... ... өтеу ... ... және ... сақталуын және респонденттердің ... ... ... ... және ... ... бойынша
маржа) сақталуын атап өтті.
Осы ниеттер заемшылардың ықтимал ... және ... ... ... банктердің теңгерімді тәсілінен туындады
Сонымен бірге, банктердің 10% астамы ... ... ... ... ... ... жұмсаруын күтеді.
4 сурет - Несие саясатының өзгеруі (
ипотека )
5 сурет - ... ... ... ... 40% жуығы жылжымайтын мүлік бағалары тұрақтанды деп санайды,
респонденттердің 36% жылжымайтын мүлік бағаларының шамалы ... ... ... ... бойынша тұрғын үй нарығындағы ахуал жақсарып
келеді, бағалардың төмендеуі ... ... ... - күй іс ... ... жаңғыруының бірнеше себебі бар: 2009 жылы ... ... ... ... ... көрсетті, елдегі макроэкономикалық ахуалдың
жаңғыруы және әлемдік ... ... ... оң үрдістер маңызды
рөл атқарды. Сондай - ақ ... ... ... ... ... кеткенін атап өтіледі, халықтың пәтерді қайта сату мақсатында ... ... ... ... ... ... сапасының нашарлауы жалғасуда, ал ... ... ... ... отыр. Мәселен, респонденттердің 20%
несие портфелі сапасының одан әрі шамалы нашарлауын ... ... 66% сапа ... ... деп болжауда, сонымен қатар
өткен тоқсанда несие портфелі сапасының нашарлайтынын респонденттердің 30%
күткен ... ... ... сапасын жақсарту мақсатында банктер
проблемалы заемдарды қайта құрылымдау және ... ... ... ... ... ... сектор бойынша және сол сияқты кредиттеудің
бөлшек сегменті бойынша қарқынды жүргізуін жалғастыратын болады.
Корпоративтік секторды және жеке тұлғаларды кредиттеу ... ... 18% және 21% ... ... ... күтуде, 65% және 67%
портфель сапасының бұрынғы деңгейде қалатынын ... ... ... ... ... болсақ, онда неғұрлым
маңыздылық кредиттік тәуекелге және ... ... ... ... ... ... ... алаяқтық жағдайларына байланысты
болғанын атап өтті. [ 13 ]
Банктердің бақылауы бойынша алаяқтар өздерінің жұмыс әдістерін ... ... ... ... жаңа ... көздерін табады, олардың
деректерін ұрлайды, адамдардың өз құжаттарына ұқыпсыз ... ... ... ... үшін ерекше тартымды болып табылады.
Банктер өтімділік тәуекелін және валюталық тәуекелді «өткен тәуекелдер»
деп ... ... ... ... ... ... және ... белсенді дамыту, сондай - ақ ... ... ... ... ... жүктемені төмендету өтімділік тәуекелін төмендетуге
әсер етті. Валюталық тәуекелді төмендету ең ... ... ... ... ... ... және ... айырбастау бағамының сақталуын
оңтайлы күтулеріне байланысты.
Қосымша қаржыландыру көздері бөлігінде банктер негізінен заңды және
жеке тұлғалардың ... ... 57% және 68% осы ... ... ... атап ... ... - ақ капиталды жұмыс істеп тұрған
акционерлердің қаражаты есебіне ұлғайтуға және ... ... ... ... жалғастырып отыр.
Банктердің сыртқы міндеттемелерін өтеу 1-тоқсанда ішкі міндеттемелер
есебінен 90% астам және активтердің және ... ... ... 6% ... 12 ай ... ... ... міндеттемелердің бір бөлігін ішкі
міндеттемелерімен ... ... (51%); ... ... ішкі ... ... ... жабу жоспарланып отыр
(шамамен 35%). Активтерді және резиденттерге талаптарды сату (10% астам).
Ақша базасының жылдық кеңею қарқынының ... ең ... ... ... ... түсіндіріледі, ал ақша массасының өсуі
екінші деңгейдегі банктердің резидент ... ... ... ... ... Ақша ... 2006 жылғы қыркүйектің аяғында
1196,2 млрд. теңге болды, тар ақша базасы 36,6% кеңейді. Осы ... ... ... ... ... ... - ақ ... деңгейдегі
банктердің шетел валютасымен корреспонденттік шоттарындагы қалдықтарының
өсуі салдарынан ¥лттық Банктің таза ... ... ... етілді. Ұлттық банк экономиканың «қызып кету» қаупін бәсеңдету
және соған сәйкес экономикада инфляцияның ұлғайып кетуіне жол ... ... - ... ... қатайта түсуді көздеуде. Бұл саясат Ұлттық ... ... ... ... өз ... ... икемділікпен
өзгерту арқылы ақша рыногының ставкаларына ықпал етуді ... ... Атап ... ... банк ... сұраныс пен ұсынысқа және
инфляция деңгейі мен ... ... ... ... ресми ставкаларын мерзім қайта карап, бекітіп отыру
тәжірибесін ендірді.
Ең төменгі резервтік талаптарды есептеудің жаңа ... сай, ... ... ... ... есептеу үшін қабылданатын міндеттемелерінің
құрылымына банктің ішкі міндеттемелерінің және ... өзге ... ... ... Банктің ішкі міндеттемелері өтелу
мерзіміне қарамастан, катаң белгіленген тізбе бойынша резиденттер ... ... ... ... ... өзге міндеттемелері
банктің резидент еместер алдындағы ... және ... ... ... ... ... бойынша міндеттемелерінің
сомасы ретінде айқындалады.
Резервтік міндеттемелерді (ішкі, соля сияқты өзге де міндеттемелер
үшін) есепке ... ... ... ... ол ... ... және ... берешек бойынша міндеттемелерінің сомасы есепке алынады.
Ең төменгі резервтік талаптардың ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, оларға кассадағы қолма -
қол теңге және Ұлттык ... ... және ... ... ... ... ақша ... резервтік активтерге ақшаны резервтік ... ... ... активтердің орташа алынған шамасы ең ... ... ... кезеңнідегі ең төменгі резервтік талаптардың
орташа мөлшерінен кем болмайтындай етіп орналасатырады.
Резервтік активтерді калыптастыру кезеңі он төрт ... ... және ең ... ... ... ... ... басталатын
аптаның бірінші бейсенбісінен басталып, ең төменгі ... ... ... басталатын аптаның сәрсенбісінде аяқталады.
Резервтік активтерді анықтау кезеңі он торт күнтізбелік күнді кұрайды
және ең төменгі резервтік талаптарды анықтаудың он төрт ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктерге койылатын ең төменгі резервтік талаптардың
нормативтері банктің ішкі міндеттемелері үшін 6 % мөлшерінде және ... ... үшін ... 8% мөлшерінде белгіленген.
Банктік жүйенің өтімділігін реттеу үшін Ұлттық Банк ... - ақ, ... ... ... ... кұралын қолданады.
Ақша - несие саясатының шараларымен қатар пруденциалдық реттеуді
қатаңдату жөнінде маңызды қадамдар ... Атап ... ... ... ... үй ... сондай - ақ трансшекаралық
несиеге қатысты талаптар қатаңдатылды. Бұдан ... ... ... ... ... ... нормативтер белгіленді, ашық валюта
позициясының лимиттері қысқартылды, қысқа мерзімді сыртқы ... ... ... капиталының мөлшеріне байланысты) белгіленді.
Осы пруденциалдық шаралар банк секторының осал жерлерінің артуына
кедергі келтіретін болады деп ... ... егер ... ... ... қарыз алулардың өсу карқынын айтарлықтай бәсеңдету
жүргізілмесе, таяу ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Осындай жағдайларда, мүмкін, банктердің қысқа ... ... қоса ... ұзақ ... ... ... жабу мақсатында сыртқы қарыз ... одан әрі ... және ... валюта өтімділігінің
нормативтерімен қатар, сыртқы қаржыландыруға қол жеткізу күрт қысқарған
жағдайда, банктердің осал ... ... ... ... ... ... өсу ... баяулату және несие портфелі сапасының
жылдам нашарлау тәуекелін шектеу ... ... ... ... ... салмағын түзету туралы мәселені қарау керек.
Қадағалау органдарының банктердің несиелеу, оның ... ... және шет елде ... ... асыру жөніндегі қызметіне назарын
арттырудың, банк тәуекелдерін басқару практикасын жетілдірудің зор маңызы
болады. ... ... ... дер ... ... ... ету үшін ... жүзеге асыруға арналған ресурстарды арттыру
аса маңызды.
Қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ету ... Банк өз ... ... ... мен қаржы ұйымдарын реттеу және
қадағалау агенттігімен тығыз үйлестіреді.
Ақша - несие ... ... ... ... сақтауға ыкпал
етеді. Қаржы секторын ... 2007 - 2011 ... ... ... ... ... одан әрі дамыту оның барлық бөліктерін
халықаралық стандарттарға жақындату бағытында жүргізіледі.
Ұлттық Банктің банк секторын реттеу функциясы ақша – ... ... ... ... банк ... ... мен тұрақтылығын
реттеуден ғана көрінбейді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... басқа да реттеу функцияларын
атқарады. Мысалы, жекелеген банктік ... ... атап ... ... ... ... ... металлдармен
жасалатын операцияларды, қолма - қол ақшамен жасалатын операцияларды, шетел
валюталарын айырбастау операцияларын лицензиялау.
Шетел валютасына қатысты ұлттық ... ... ... ... ұлттық валютаның және бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... бойынша шетел валютасымен есеп айырысуға банктік
кызмет ... және ... ... ... ... жүргізуге лицензия беру туралы ережелерді белгілейді, сондай
- ақ ... ... ... ... ... ... банктердің саны анықталады. [ 15 ]
Мұндай жағдайда банктер тарапынан заңдылықты бұзған фактілер анықталған
уақытта Ұлттық банк берілген лицензияларын кайтарып алады.
2009 жылы ... ... ... кезеңге қарағанда 26% ұлғаюы орташа
келісім - шартбағаларының 5% өсуі және нақты көрсетілген экспорттың ... ... ... Мұнай бағаларының айтарлықтай төмендеуі нақты
жеткізулердің өсуімен өтелді. Мұнай мен газ ... ... 15% өсуі ... жеткізулердің 17% ұлғаюымен қамтамасыз етілді,
есепті кезеңде барлығы 12,4 млрд.долл. ... 30 млн. ... ... ... құны өсуінің жоғары қарқыны түсті және қара металдар
бойынша тиісінше 45% және 46% болып ... Бұл ... осы ... ... баға ... құндық экспорттың ұлғаюына басымды түрде әсер етті.
Әлемдік ... ... ... ... мырыштың экспорттық
бағалары 1,9 есе, ... ... ... ... 1,7 ... ... экспорттық бағалары 25% өсті. Мырыш жеткізудің саны 3%
қысқарған ... ... ... ... ... 24,2%, ал қорғасынның
экспорты 2,7% ұлғайды. Қара металдар тобы бойынша тауарлар экспорты санының
тиісінше 6,5% және 5,8% ... ... ... ... ... ... ... бағаларынан 26%, қара металдар прокаты 48,6%
жоғары ... ... ... ... неғұрлым өсуі астық өнімі
бойынша байқалды. Келісім - шарт ... ... ... 33% ... ... жеткізу саны базалық кезеңмен салыстырғанда есепті кезеңде 2,5 есе
өсті, ал осы ... ... ... 3,3 есе ... ... номенклатураға
жатпайтын тауарлар тобы, негізінен алғанда өңдеуші ... ... ... ... ... 32% өсуі ... жеткізудің 29% және
экспорттық бағалардың 2% ұлғаюымен қамтамасыз етілді.
Валюталық заңнаманы бұзу саласында әкімшілік іс ... ... ... ... ... Банк ... заңнама мен статистикалық есеп саласында
әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс ... ... ... ... Сондай - ақ, Ұлттық Банк екінші деңгейлі банктердің, банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тексеріс жүргізеді, ол тексеру
инспециялау жоспары негізінде жүзеге асырылады.
Ұлттық Банк ... ... ... ... нәтижелерін
бақылауды және талдауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ... ... ... асыратын мемлекеттік органдар қызметініңің
мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... ... 2005 ... 8 ... № 69 - ... сәйкес Ұлттық Банк
Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарының ... оның ... ... ... ... ... ... банкке немесе банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымға шектеулі ықпал
ету шараларын қолдануға ... ... ... ... жылы Ұлттық
Банктің аумақтық филиалдарының және орталық аппараттың ... ... ... ... банктерге және банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға қатысты 75 шектеулі ықпал ... ... оның ... 69 ... ... түрінде, 5 міндеттеме
хат талап етілді және 1 ... хат ... ... - ақ 10 ... оның ... 7 белгілі бір мерзімге тоқтата тұру жэне ... ... ... ... ... алу. [ 16 ]
2.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша - ... ... және ... - 2010 ... ... ... ... Банк бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған ақша
- несие саясатын ... ... өз ... ... ... деп ... Банк ... бойынша мақсаттарға қол жеткізу үшін негізгілері
кысқа мерзімді ноталар шығару, банктердің депозиттерін тарту, ең төменгі
резервтік ... ... ... артық өтімділікті алу бойынша операциялар
жүргізеді. Ақша базасының деңгейі жедел көрсеткіштердің бірі ... ... ... деңгейін төмендету үшін ақша - несие саясатын ... ... ... бірінші кезекте пайыздық ставкалар туралы саясатына қатысты орын
алады. Егер 2000 - 2004 ... ... ... ... ... кредиттеу жөніндегі кызметті жандандыру жөніндегі, оның ішінде
ставкаларды төмендету жөніндегі міндетті шешуге бағытталса, 2005 ... ... ... ... ... ... қойылмады. Ұлттық
Банк өзінің саясатында экономикадағы ставкалар ... ... ... ... ... мен ... тепе - тең қалыптасуы тиім
деген тұжырымға сүйенді.
Көптеген елдердің 2008 - 2009 ... ... ... - ... ... ... шараларының арқасында ... ... ... ... рецессиядан шыға бастады. Жақын ... ... жылы ... қарсы шараларды аяқтау жөніндегі «шығу стратегиясын»
іске асыру дамыған елдердің де, дамушы елдердің ... ... ... ... ... бірі болып қала береді. Бұл ретте осы
бағдарламаларды аяқтау үшін оңтайлы сәтті айқындау ... ... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын аяқтау әлемдік
экономикада дағдарыстың жаңа лебін туындатуы мүмкін. Экономика субъектілері
ресурстарының ... ... өз ... белсенді етуге
қауқарсыз болуы мүмкін.Екінші жағынан, дағдарысқа қарсы белсенді шараларды
одан әрі жалғастыру мемлекеттің ресурстарына ... ... ... ... ... ... ... өсуі арқылы экономиканың одан әрі
дамуы үшін ... ... ... мүмкін. Экономиканы көлемді түрде
қаржыландыру қаржы институттарында артық өтімділіктің ... ... ... ... ... ... ол жаңа ... болуына әкеп соғуы мүмкін. Сондай - ақ «жұмсақ» ақша - несие саясатын
жалғастыру қосымша ... ... ... ... ... ... ... яғни мемлекеттің экономикаға
одан әрі айтарлықтай қолдау көрсетуден біртіндеп бас ... ... ... ... ... өсу қарқынын қалпына келтіруге
мүмкіндік береді. Бұл ретте әлемдік ... ... ... ... 2009 жылдың екінші жартысынан бастап жақсаруына
қарамастан өсудің қалпына келуі баяу болады деп күтіледі.
Қазақстан Республикасының ... ... 2009 жылы ... бетбұрыс болды.
2009 жылғы 3 - тоқсаннан бастап ... ... ... ... ... ол 2009 жылдың бірінші жартыжылдығында нақты ЖІӨ-нің
айтарлықтай төмендеуін ... 2009 ... ... ала қорытындылары бойынша
нақты ЖІӨ 1,1%-ға ұлғайды. 2009 жылы экономиканың өсу қарқынының 2007-2008 
жылдардағыға қарағанда төмен ... ... ... ... ... ... оң ... қалпына келтіруге және экономикалық
ахуалды тұрақтандыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... 2009 жылы ең ... ... болды.
Инфляция қарқынының тұрақты төмендеуі байқалды. 2009 ... ... 6,2% ... (2008 жылы ... – 9,5%) ... жылы ... ... инфляциялық қысымның одан әрі
төмендеуі күтілмейді, ол ... ... ... байланысты.
Тұтынушылық сұраныстың кеңеюі бюджеттен төленетін жалақыны, әлеуметтік
жәрдемақыларды және ... 2010 жылы ... ... ... ... ... Сонымен қатар Қазақстан Республикасы, Ресей
Федерациясы және Беларусь Республикасы ... ... ... ... ... ... ... баждың көтерілуіне байланысты
импортталатын өнімнің ... да ... ... ... 2010 жылы ... жақсаратын болады, алайда
экономикалық және қаржы тәуекелдерінің сақталуына байланысты банктердің
кредиттік белсенділігі ... ... ... ... ... ... одан әрі ... факторларға байланысты, олардың әсерін қазіргі уақытта бағалау іс
жүзінде мүмкін емес, ал оларды ... ... ... ... ... ... бақылау айтарлықтай қиындық туғызады. 
Әлемдік және ішкі нарықтағы тұрақсыздықтың және белгісіздіктің сақталуы
жағдайында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ақша - ... ... ... - 2010 ... ... ... ... әзірлеуге шешім
қабылдады.  Белгісіздіктің төмендеуіне қарай Қазақстан ... ... ақша - ... ... үш ... кезеңге арналған негізгі
бағыттарын әзірлеу ... ... ... ... аяғында – 2009 жылдың басында ішкі валюта нарығында теріс
девальвациялық күтулердің едәуір өсуі ... Бұл ... ... ... ... ... бағамының тұрақтылығын қамтамасыз
ету және нақты емес дәлізді бір АҚШ доллар үшін 120 теңге ±2%
шегінде сақтау жөнінде ... күш ... ... ... ... 2009 жылғы ақпан аралығындағы кезеңнің
өзінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі теңгенің айырбастау ... ... ... 9 ... АҚШ ... ... ... жұмсады.
Алтынвалюта резервтерінің көлемі осы кезеңде 10,4%-ға төмендеді.
Алайда, 2009 жылдың басында әлемдік экономикада қалыптасқан ахуал, ... ... ... ... - ... елдері валюталарының
девальвациясы және қазақстандық экспорттың негізі болып табылатын энергия
ресурстары бағаларының айтарлықтай төмендеуі ... ... 2009 ... тұрақтылығын қамтамасыз етпеді және олардың күрт
нашарлауына әкеліп соқты.
Ақша - ... ... ... ... ... ... түрде
өзгеруі жағдайында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі назарды ... ... ... және инфляциялық таргеттеуге көшу саясатын
жалғастырудан валюталық ... ... ... ауыстыру жолдарын
зерделеді. Әлемдік тәжірибеге жасалған талдау ... жаңа ... ... отырып, ұлттық валютаны бір реттік девальвациялау
қалыптасқан жағдайдағы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2009 жылғы
ақпанда теңгенің айырбастау бағамының бір АҚШ ... үшін 150 ... жаңа ... ... Бұл нарықтағы девальвациялық күтулерді
төмендетіп қана қоймай, отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін
қайта қалпына келтіруді және ... ... ... ... шаралардың, сондай - ақ қазақстандық экспорттың негізгі
позияцияларының әлемдік ... ... ... ... ішкі ... ... ... 2009 жылдың аяғында ұлттық валютаның нығаю
үрдісі ... ... ... ... Банкі алтынвалюта
резервтерінің көлемін толықтыра алды. 2009 жылдың аяғында ол 23,2 ... ... ... бұл 2008 жылмен салыстырғанда 16,8% артық.
Экономикадағы ең төменгі әлеует Қазақстан Республикасының ... ақша - ... ... ... ... ... ... ұлттық
валютаға деген сенімін қалпына келтіру жөнінде ... ... ... берді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ол үшін банктерге ... ... ... беру ... ... ... Осы ... шеңберінде
банктерге қайта қаржыландыру заемдары берілді, осы ... ... ... ету ... қабылданатын құралдардың тізбесі
түзетілді. Ресми қайта қаржыландыру ставкасы  ... ... ең ... ... – 7,0% ... ... ... 2009 жылғы
наурызда банктерге қойылатын ең төменгі резервтік талаптардың нормативтері
ішкі міндеттемелер бойынша ... ... ... және өзге ... ... 2,5% ... ... Борышын қайта құрылымдау үстіндегі
банктердің ағымдағы өтімділігіне қолдау ... үшін 2009 ... ... ... барлық міндеттемелері бойынша 0% мөлшерінде ЕРТ-нің
жекелеген ... ... ... ... ... Үкіметінің, Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкінің және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... ... іс - қимылдарының жоспары шеңберіндегі банк жүйесіне мемлекет
тарапынан көрсетілген қолдау банктік өтімділікпен байланысты ... ... ... ... ... 2009 жылдың 2-тоқсанынан бастап
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... [ 17 ... Республикасының экономикасындағы жоғары тәуекелдердің
сақталуы және ... ... ... кредиттік ресурстарға деген сұраныстың
шектелуі, сондай - ақ банктердің несие портфелі ... ... ... ... ... әсер ... ... сыйақы
ставкаларының төмендеуіне және ... ... ... ... ... ... ... шығаратын қысқа мерзімді  ноталары
бойынша мерзімдерінің ұлғаюына қарамастан банктер Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкінің құралдарындағы ... ... ... ... ... ... ... уақытша лагты ескере ... ... ... 2010 жылы ... ... экономиканың баяу қалпына келуі, тауар нарықтарындағы, оның
ішінде қазақстандық экспорттың негізгі тауарларына қалыпты әлемдік ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы 
экономикасының үрдісін ... ... ... ... ... жылы Қазақстанға, негізінен өркендеу шыңы 2009 ... ... ... ... ... қаржыландырудың қысқаруы есебінен,  тікелей
шетелдік инвестициялардың төмендеуі күтіліп отыр.
Қазақстандық банктерге  ұзақ мерзімді  қаржы ... ... ... ... ... ... ... банктердің
сыртқы қарыз алуды жаңартуы жоққа шығарылмайды, сондай - ақ 2007 - ... ... ... ... ... ... жалғасады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына түсімдердің өсуімен байланысты
2010 жылы  ресурстардың болуы ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын жинақтау
мен пайдалану ... ... ... ... экономикасына әсер ету дәрежесін ... ... ... ... деңгейі 2010 жылға арналған ақша ... ... ... ... сценарийлік нұсқаға бөлудің негізгі
критерийі болып ... ... ... дамуының үш
сценарийі қаралды. Бұл ... ... ... деңгейі бір баррель үшін 30
және 50 АҚШ  болуын болжайтын бірінші және ... ... ... ... 2010-2014 жылдарға ... ... ... болжамын қалыптастыру кезінде  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің бағаларымен синхрондалған және келісілген болып табылады. Сондай
- ақ  2009 жылы ... ... ... ... жылдық деңгейін
ескере отырып, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мұнайдың бағасы ... үшін 70 АҚШ ... ... болатын үшінші сценарийді әзірледі.
2010 жылы Қазақстан Республикасы экономикасы дамуының барлық
сценарийлері іске ... ... ... ... ... ... мақсаты бағаның тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... 6,0-8,0% дәлізінде ұстап тұруды көздейді.
Бірінші сценарийді іске ... ... 2010 жылы ... ... күтіліп отыр.
Осы сценарий бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі алған
үлгілеу мен болжау нәтижелері төлем ... ... ... және ақша ... ... көрсетті. Бұл   іскерлік
белсенділіктің төмендеуі, жиынтық сұранысты шектеу сияқты объективтік
факторлардың ықпалына байланысты.
Төлем балансының 2010 жылғы  ... ... ... ... ... ... жалпы төлем  балансының дефициті – ЖІӨ-ге
қарағанда 4%-дан астамын құрайды.
Экономиканың ақша деген сұранысының төмендеуі ... ... ... ... ұстап тұру ақша базасын 2,3%-ға тарылтумен,
ақша массасының 4,7% - ға, ... ...... банк ...... ... қамтамасыз етілетін болады. Монеталандыру 
деңгейі  бұл ретте  2010 жылдың  аяғында 45,9%-ға ... іс ... ... іске ... ... мұнай бағасының ең жоғары
деңгейі Қазақстанның сыртқы ағындарына қолайлы  әсер ... ... жылы ... ... дефициті ЖІӨ-ге қарағанда  4%-ға жуықты,  жалпы
төлем балансының дефициті  – ЖІӨ-ге қарағанда 2%-ға жуықты ... даму ... ... ... сұраныс шектеулі  болып қалады.
Ақша базасының кеңеюі 10,0%-ды құрайды, ақша ... ... ... ...... экономикаға кредиттер көлемі – 5,9%-ға
ұлғаяды. Бұл ретте монеталандыру деңгейі 46,5%-ға дейін  ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
Банкіне және Қазақстан Республикасының Үкіметіне 2010 жылы ... ... ... ... бұл ... ... ... қамтамасыз етеді.
Үшінші сценарийге сәйкес  2010 жылы экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... ... күтілуде.
Әлемдік нарықтағы  анағұрлым қолайлы ... ... оң ... ... Ағымдағы шоттың ЖІӨ - ге 1%-дан аспайтын
деңгейде шамалы дефициті күтіледі, жалпы  төлем балансы ЖІӨ - ге 1% - ... ... оң ... ... ... ... ... сұраныс алдыңғы сценариймен салыстырғанда
анағұрлым  жоғары болады. Ақша базасы 2010 жылы 11,3% - ға ... ... 15,4% - ға, банк ... депозиттер – 15,2% - ға, экономикаға
кредиттер – 8,5% - ға ұлғаяды, ... ... 46,5% - ды ... сценарийді іске асыру Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне
алтынвалюта активтерінің көлемін  ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі  Қазақстан ... ... 2010 ... ... ... және ... сценарийлерін іске асыруды
анағұрлым мүмкін деп санайды,  осыларды ескере отырып 2010 жылға арналған
ақша-кредит саясаты  әзірленді.
Ақша - ... ... ... ... ... ... ету  болып табылады. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің осы
мақсатқа  жету жөніндегі шаралары экономикалық өсуді ... ... ... ... сондай - ақ банк ... ... ... ... ықпал етеді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қазақстан экономикасының ішкі
және сыртқы бәсекеге ... ... тепе - ... ... ... ... ... саясатын  жүргізуді жалғастырады.
Бағамдық саясат үнемі өзгеріп отыратын әлемдік ... ... ... ... ... ... әсер ... мүмкін 
ұлттық валютаның нақты бағамының біршама ауытқуларына жол ... ... ... ... арттыру үшін  жағдайлар жасау
мақсатында 2010 ... 5 ... ... ... ... ... 150 доллар/теңге 10% немесе 15 теңге, 15% немесе 22,5 теңге.
Теңге бағамының  динамикасында ... ... ... ... және тауар
нарықтарындағы жағдайға және төлем балансының жай - ... ... ... Ұлттық Банкінің пайыздық ... ... ... ... құралдардың ақша нарығында Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... шаралар нарық ставкаларының ... және ақша ... ... ... қамтамасыз етеді,
сондай - ақ  өтімділікті тиімді басқаруға ықпал етеді. Дәліздің ең ... ... ... ресми қайта қаржыландыру ставкасы ақша нарығындағы
жағдайды және ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінде орналастырылған банктердің 
депозиттері бойынша ставка ақша ... ... ... ... төменгі шекарасы  ретінде  айқындалады. Бұл ретте ол болуы мүмкін
ең төмен деңгейде, яғни  ... ... ... ... ... бос ... ... қайта ынталандыруға
болатындай  етіп белгіленеді.
Артық өтімділікті алып тастау мақсатында Қазақстан ... ... ... ... ... эмиссиясын жалғастырады. Оларды шығару
сондай - ақ, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... дейінгі мерзімдегі қаржы құралдары ... ... ... ... факторлар тарапынан күтілетін шамалы  инфляциялық
қысым кезінде ... ... ... ... ... ... ету ... шаралар  қабылдайды. Банктердің  өтімділігі 
деңгейінің және  оған ... ... оның ... ... ... жалғасады. Бұл операциялардың  мерзімі қысқа
болады. [ 18 ]
Қазақстан ... ... ... ... ... ... банктерді  ішкі көздерге бұдан әрі қайта бағыттауға
ықпал етеді. Осы мақсатта Қазақстан Республикасының ... ... 2010 ... ... ... ... ... АҚ - ын 11 млрд. теңгеге
капиталдандыруды  ұлғайтады.
Сондай - ақ банктердің ресурстық базасын тұрақтандыру үшін ... ... ... ... ... емес ... ... бос ақша қаражатын отандық банктердің  депозиттеріне
аудару ... ... ... Ақша - ... саясатының осы шараларын іске
асыру ... ... ... ... ... ... ... жетуге мүмкіндік береді. Бұл ... және ... өсу ... ... ... етеді.
Банктердің Ұлттык банктегі депозиттері шектен тыс өтімділікті реттеудің
басты құралы болды.
Ең төменгі резервтік талаптар бойынша оны ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар ең төменгі резервтік
талаптар деңгейі өсіп, теңгемен тартылған міндеттемелер бойынша - ... ... ... ... ... міндеттемелер бойынша -8%-
ды құрады.
Бұл шаралар Ұлттық ... ақша – ... ... ... ... ... пайыздык ставкалар бойынша қысқа мерзімді ақша
тарту және беру ... ... ... ... ... ... үшін бағытталған. Ұлттык Банктің ресурстарын тарту және
орналастыру бойынша ... ... ... шекарасы болуы тиіс.
Жоғарыда атап өткендей, Ұлттық банк осы ... ... ... ... ... елдегі инфляция қарқынын төмендетуге және оның тұрақты
деңгейін қалыптастыруға қызмет етіп келе жатыр. Соңғы ... ... ... ... ... ... жақсартты және өз бақылауына алды. 2001
жылы жалпы жылдық инфляция ... ... ... және ... ... ... 5-7% ... тұрақты деңгейде
болып отырды. Алайда, 2005-2006 жылдары оның жылдық көрсеткіші болжанған
дәлізден асып кетті. Осы ... ... Банк ... төмендету және ақша
айналысын тұрақтандыруға бағытталған шараларды жaлғacтыpyдa.
Инфляцияға қарсы саясат елімізде тікелей және ... ... ... ... Инфляцияны тікелей реттеу табыстар ... ... ... Ол ... ... мен ... өсу нысаналарын
белгілеу негізінде көрініс табады. Ал ... ... ... ... ... елімізде басым. Елімізде іске асып отырылған ... ... ... монетарлык және фискалдык саясаттың
«дефляциялық» шаралары жатады.
Соңғы ... акша - ... ... ... ... бірқатар қажетті
шаралар қабылданды. Резервтік талаптарды қолдану кеңейді, ... ... ... депозиттер бойынша пайыз ставкасы) 25 базалық пунктке
артты; ҚРҰБ ноталарын ... ... Оның ... ... Банк ... ... ... өзі инфляцияның одан әрі өсуін болдырмауға мүмкіндік
берді.
Инфляцияны тежеу үшін ақша - несие саясатын одан әрі ... ... ... кең ... ... және банктік кредиттеудің өсу
қарқыны өте жоғары болып отыр ... ... ... жағдайы бойынша
тиісінше 58 және 77 пайыз); банктердің сыртқы қарыз алуы ... ... ... ... ақша ... өсуін және кредиттеу көлемін баяулату
үшін әлемдік ставкалар деңгейінде қалып отырған және ... ... ... ... отырған базалық пайыз ставкасын одан әрі көтеру кажет;
бұдан басқа, резервтік талаптарды арттыру туралы мәселені ... ... 19 ]
2 ... - АҚША - ... ... 2010 ... АРНАЛҒАН НЕГІЗГІ
КӨРСЕТКІШТЕРІНІҢ БОЛЖАМЫ
| |2008 |2009 |2010 ... |
| ... ... |
| | | |1- |2- |3- |
| | | ... ... ... |
|Инфляция, % | | | | | |
|- жыл ... % |9,5 |6,2 |6,0-8,0 |6,0-8,0 |6,0-8,0 ... ... ... |10,5 |7,0 |6,0 |7,0 |8,0 ... % | | | | | ... ... млрд. теңге |1525 |2451 |2395 |2697 |2728 ... % |4,2 |60,7 |-2,3 |10,0 |11,3 ... ... ... ... |7386 |7042 |8097 |8524 ... % |35,4 |17,9 |-4,7 |9,6 |15,4 ... банк |5409 |6473 |6123 |7070 |7459 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... % |39,0 |19,7 |-5,4 |9,2 |15,2 ... ... |7460 |7644 |7539 |8092 |8296 ... ... ... | | | | | ... % |2,8 |2,5 |-1,4 |5,9 |8,4 ... ... |46,2 |45,9 |46,5 |46,5 ... % | | | | | ... - ... ... ... Ақша - несие саясатының 2010 жылға |
|арналған негізгі бағыттары. ... ... ... ... ... ... қозғалысының бағытын
өзгерту инфляцияны тежеуде шешуші рөл атқаруы тиіс, ... ... ... ... ... ... іс жүзінде ... ... ... ... номиналдық нығаюына жол бермеуге ұмтылу,
бәрінен де бұрын, оның ... ... ... ... артуы
салдарынан мұның міндетті түрде нығаюына әкелуі мүмкін.
Ақша - несие саясатын қатаңдату және теңге бағамын нығайту белгілі ... ... ... ... Неғұрлым жоғары пайыз ставкалары және реттеу
көлемін ұлғайту салдарынан реттеуге жұмсалатын ... ... ... бағамын нығайту ҚРҰБ-ның теңгемен көрсетілген халықаралық ... ... ... ... өзі ... ... ... болған
айтарлықтай шығынды білдіреді. Осы ... ... ... ... түрде қатаңдату қоса жүреді. Егер ... ... орны дер ... ... олар ақша - ... және ... жүргізуге кедергі келтіретін болады, мұның ... ... Банк ... бойынша болжамдардың дәл болуын арттыруға, ақша -
несие саясаты саласында қолданылатын ... ... ... мүмкіндік беретін ақша – несие саясатының трансиссиялық тетігінің
үлгісін әзірледі.
Ақша - несие саясатының трансмиссиялык механизмі дегеніміз - ... ... ... ... ... ел ... соның ішінде
инфляцияға ықпал ету механизмі. Оның кұрылымы ... ... ... ... Бұл ... ақша - насие саясатының
құралдары арқылы ақшалы биліктің жасайтын өзгерістер импульсі ... ... ... ақша - ... ... ... ... етуінің мынадай негізгі арналары кіреді: ақша арнасы,
пайыздық арна, ... ... ... ... ... ... ... ақша сұранысын өзгерту арқылы ақша - насие
реттеу саясатына өзгерістер енгізу барысын сипаттайды.
Пайыздық арна ... ақша ... ... ... ... үшін ... ... инфляцияға түзету арқылы пайыздық
саясатқа өзгерістер енгізу барысын сипаттайды. Пайыздық ... ... ... ... ... ... тұтыну мен инвестицияны
қысқартуга мәжбүрлейді.
Валюта арнасы салыстырмалы бағаларды өзгерту және импорттық тауарлардың
құлын инфляцияға ... ... ... ... бағамына өзгерістер
енгізу барысын сипаттайды. Егер ішкі ... ... ... ... өсуі қарқын алады. Нәтижесінде, Ұлттык ... ... ... ... пен ... ... ... мәжбүрлік туындайды.
Сыртқы экономикалық арна бензиннің ... мен ішкі ... ... ... ... әлемдік бағасына өзгерістер өткізу
барысын сипаттайды.
Әрине, трансмиссиялык механизмнің арналары тек осылар ғана емес. ... ... ... секілді, экономиканы да нарық белгілейді. Соған
қарай трансмиссиялық механизмнің оны жағдайға қарай реттеп отыратын тағы ... ... ... Бірақ бұл трансмиссиялық механизмге ... ... мен оның ... ... құрылымы бар деген сөз ... ... банк ... ... ... есепке ала отырып, тек
өзінің жеке арнаулы арнасын жасайды. Ұлттық банкте инфляцияны ... ... ... ... өз ... ... үшін ... жүргізуде. Ол механизм ақша - насие саясатының ... ... ... ... ... ... таргеттеу қағидаттарына көшу
жөніндегі жұмыс жалғастырылады. Бұл инфляция бойынша ... ... ала ... ақша - ... ... негізгі өлшемдерінің
болжамдарын кұруды болжайды. Инфляциялық таргеттеу қағидаларына өту ... мен ... ... ... ... мақсатты көрсеткіштерден
инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерге біртіндеп өтуді көздейді.
Трансмиссиялық тетіктің үлгісін құру үшін ... ... егер ... ... айнымалылар бір - біріне қатысы бойынша ... ... ... ... онда осы ... байланыстар жақын
арадағы болашақта қадағалануы мүмкін деген жорамал ... ... ... 7 теңдеу және 20 айналымал кіреді. Онда теңгенің АҚШ долларына
қатысты ... ... ... ақша ... ... ақша ... бір күндік несиелер бойынша банкаралық биржалық ставка, ... ... ... ... ... ставка, экономикаға
кредиттердің ... ... ... ... ... ... табылады. Ақша - несие саясатының кұралдары: Ұлттык
Банктің РЕПО операциялары ... ... ... ... ... көлемі, екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... валюта басымдықтары, ең төменгі
резервтік талаптар экзогендік (ықпал ететін) айнымалылар болып табылады.
Ақша – ... ... ... ... сондай - ақ импорт пен
экспорттық көлемі, ЖІӨ, ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарының көлемі, банктік жүйедегі
депозиттердің көлемі, негізгі капиталға салынған инвестициялар, ... ... ел ... ... ... жалақы экзогендік болып табылады.
Трансмиссиялық үлгі бойынша есептеулердің ... ақша - ... 2009 -2010 ... ... негізгі бағыттарын әзірлеу кезінде
пайдаланылды.
Акша - ... ... ... кезінде алға қойылған мақсатқа міндетті
түрде жетудің мүмкіндігі үшін мақсатты көрсеткішке жедел көрсеткіш әсері
қалай өзгертетінін білу қажет. ... ... беру ... ... ... ... ... жиынтық сұраныс, жиынтық ұсыныс, валюталык
және пайыздық тепе - теңдік және ... ... Осы беру ... және олардың өзара байланыстары трансмиссиялық тетік деп аталады.
Сонымен, трансмиссиялык тетік - бұл басқару сигналдарын берудің ... ... ету ... [ 20 ... ... Қазақстанда инфляциялык таргеттеу қағидаттарына көшуге
дайындықты бастау үшін ... ... ... пен ... ... жай - ... бағамының тұрақтылығы;
Ұлттық Банктің тәуелсіздігі, республикалық ... ... ... ... ... ... бас тарту;
инфляцияның қаржы жүйесін тұракты дамыту;
төмен деңгейлеріне қолдау көрсету функцияларын Ұлттық Банкке ресми ... ... ... ... таргеттеу қағидаттарына көшу саяси,
экономикалық және техникалық сипаттағы кейбір проблемалармен байланысты.
Саяси проблемаларға заң ... ... ... және ... ... ... қол жеткізуде уәкілетті органдардың
жауапкершілік дәрежесін ... және ... ... ... ... ... ... өтімділікті
реттеудің негізгі құралдары ретінде ресми ставкаларды қолдауға ... ... ... репо ... ... үшін Ұлттық Банктің бағалы
қағаздар портфелінің ... ... ... ... өзіне ақша - несие саясатының экономикаға әсер ... ... ... ... ... ... ... таргеттеу қағидаттарына көшу мақсатында мынадай болжамдар
жасалып отыр:
бағалы қағаздардың қайталама рыногын дамытуға жәрдемдесу;
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... реттеу мүмкіндігін арттыратын, каржы рыногының икемділігін
арттыратын және оған тән ... ... ... мүмкіндік беретін
жаңа қаржы құралдарын дамыту;
Ұлттық Банктің ноттарымен ... ... репо ... ... рыногының негізгі құралдары ретіндегі ресми ставкаларды пайдалануға
көшу үшін ... ... емес ... ... баға индекстерінің ... ... және акша - ... ... үшін ... ... ... Қазақстан жағдайында қолайлы "негізгі инфляция" (core
inflation) түрін кұру әдістемесін әзірлеу;
трансмиссиялык ... ... ... мен мақсатты деңгейлеріне қол
жеткізудің операциялық рәсімдерін аныктау;
инфляциялық таргеттеу қағидаттарын пайдалана отырып ... ... ... сызбасын нақтылау жөніндегі шараларды қабылдау ... бір ... ... ... ... Банк 2002 жылдан бастап ақша - несие саясатының бағдарларын жыл
сайын нақтылай отырып үш жыл бұрын айқындайды, бұл ... және ... ... ... ... неғұрлым ұзақ кезеңге арналған
болжамдарды және стратегиялық бағыттарды ... ... ... ... ... ... тұрақтылыққа қол жеткізуге
байланысты. Мақсаттық көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ішкі ... үшін 2004
жылдан бастап «базалық инфляция» индексі пайдаланылады, ол монетарлық емес
факторлар бағаларының деңгейіне күйрете әсер етуді жояды және ... ... ... көрсетеді. 2004 жылдан бастап тоқсан
сайынғы есеп - ... шолу ... [ 22 ... жылы наурыз айында Ұлттық Банктің 2009 - 2010 жылдарға ... - ... ... ... ... ... Ұлттық Банк баға
тұрақтылығын қамтамасыз етуге ... ақша - ... ... ... өз қызметінің басым бағыты ... ... ... ... ... көшу бойынша жұмыс жалғасады. Бұл
инфляция бойынша мақсатты бағдарларга сүйене отырып ақша – несие ... ... ... ... ... макроэкономикалық көрсеткіштердің болжамы 2009 жылы ... ... ... ... ... тұтастай алғанда үш жылға
берілген, бұл оның орташа мерзімді бағытын атап ... ... ... ... ... ... соңында нақтыланатын болады.
2009 - 2010 жылдарға арналған ақша - несие саясатын әзірлеу кезінде
Ұлттық Банк екі ... ... ... ... нұскаларға
бөлудің өлшемі мұнайға әлемдік бағалардың деңгейі ... ... ... сценарийі және жоғары бағалар сценарийі). Мұнайға төмен
әлемдік бағалардың сценарийін нарықта бағаның күрт ... ... ... ... барынша төмен болғандыктан, Ұлттық ... ... ... ... ... экономикалық
өсудің жоғары қарқыны, макроэкономикалық тұрақтылық және қолайлы сыртқы
экономикалық конъюнктураның сақталуы болжанады.
Соңғы ... ... ... ... алу көлемдерінің акша - несие
саясатына айтарлықтай ықпалын көрсетіп отыр. Бұл фактор ақша несие саясатын
жүргізген кезде маңызды факторлардың бірі ... қала ... ... ... мен ... ... қарыз алу көлемдерінің ішкі және ... ... ... ... ... болатынына
байланысты. Болжамдарды дайындау кезінде Ұлттык Банк әзірлеген акша - ... ... ... ... ... пайдаланылды.
Екі сценарийдің ішінде Ұлттық Банк мұнайға қалыпты бағалардың
сценарийін барынша ... деп ... ... байланысты ол бірқатар
шараларды, оның ішінде ақша - несие ... ... ... ... ... ... ... Бұл сценарийге қарамастан шетелдік капиталдың
айтарлықтай келуі, ішкі қаржы нарығында ... ... ... ... ... өсуі ... ... қысымның
сақталуы болжанатынына байланысты.
Мұнайға жоғары бағалар сценарий іске асырылған жағдайда ақша - ... ... көп ... ... ... ақша – ... ... саласында Ұлттық Банк 2009 - 2010 жылдары
ақша - несие ... ... ... ... және ... ... ... шаралардың әсерін одан әрі күшейту
жөніндегі ... ... Банк ақша ... ахуалға және инфляцияның деңгейіне
байланысты өз операциялары бойынша ставкаларды, ресми ... ... коса ... ... отырады.
Қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің, сондай - ақ ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің
Ұлттық Банктегі депозиттері және ... ... ... ... ... Ұлттық Банк депозиттерді тарту көлемін шектемейді, алайда олар
бойынша ... ... ... ... ... ... ... құралдар бойынша «қисық кірістілікті» қалыптастыру және қаржы
нарығының басқа құралдарын ... ... ... ... Банктің сыйақының нарықтық ставкаларына әсерін ставкалардың
дәлізін (төменгі ставка - ... ... ... ... ... - ... беру ... ставка) белгілеу арқылы ... ... ... ... жүйесін жетілдіру шеңберінде
қайтарылуына Қазақстанның жеке ... ... ... беру ... ... жеке ... ... тартылатын салымдары бойынша
сыйақының шекті ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Ұлттық Банктің ақша – несие саясатының трансмиссиялық тетігінің үлгісі
жетілдіріледі, ол ақша - ... ... ... ... көрсеткіштерге, атап айтқанда инфляцияға әсерін бағалауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... үшін Ұлттык Банк
банктердің нормативтерді сақтауға тиіс міндеттемелерін кеңейту арқылы ең
төменгі резервтік талаптарды ... ... одан әрі ... ... ниет етіп ... Өтімділікті шектеу бойынша көзделген шараларға
карамастан, ақша ... ... ... ... ... қаркынын
қамтамасыз ететін болады.
Ұлттық Банк валюта бағамының кысқа мерзімді және алып - ... ... ... ... ғана валюта бағамын қалыптастыруга араласуды
жүзеге асыра отырып, қандай да бір ұзақ ... ... ... өзгермелі айырбас бағамы саясатын жүргізуді жалғастырады.
Бағамның ауытқуы ақшаға сұраныс пен ... ара ... ... ... валютасы ағындарына мониторинг жүзеге асырылады.
Ұлттық Банктің 2009 - 2010 жылдарға арналып белгіленген ақша – ... ... ... « ... – 2030 » Даму ... және
Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 1 ... ... ... барынша кабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы»
атты 2007 - 2024 жылдарға арналған ... ... көшу ... әзірленген Үкіметтің 2007 - 2010 жылдарға арналған бағдарламасымен
үйлестіріліп белгіленген
3 кесте - Мұнайға ... баға ... 2007 – 2009 ... ... |2006 |2007 |2008 |2009 ... ( ... ... алғанда), % |8,6 |6,2-7,2|6,0-7,0 |6 - 7 |
|Қайта қаржыландырудың ресми ... % |9,0 |8,0 |7,5 |7,5 ... ... ... халықаралық |19,1 |21,3 |23,2 |25,2 ... ... АҚШ ... | | | | |
| |170,4 |11,3 |8,9 |8,7 ... % - бен | | | | ... ... теңге |1501 |1828 |2221 |2468 |
| ... % - бен |126,5 |21,8 |21,5 |11,1 ... ... ... ... |3716 |5046 |6439 |7753 |
| ... % - бен |79,9 |35,8 |27,6 |20,4 ... ... млрд.теңге |3115 |4272 |5464 |6574 ... ... ... |4736 |6161 |7766 |9647 ... ... ... | | | | ... ... ... % |38,7 |42,5 |45,9 |46,9 |
|Ескерту - ... ... ... ақша – ... саясатының негізгі |
|көрсеткіштерінің 2007 - 2009 жылдарға арналған болжамы. ... ... ... 2007 - 2010 ... ... ... ақша - ... саясаты және қаржы секторын дамыту
саласында Үкіметтің, Ұлттық ... және ... ... мен ... ... және ... агенттігінің негізгі күш - жігері инфляциялық
үдерістерді реттеудің тиімділігін арттыруға және ... ... ... ... ... ... ... шаралардың ақша нарығының жай - күйіне әсер етуін одан әрі
күшейту, ақша - ... ... әр ... ... ... ставкаларды
келісу жөніндегі жұмыс жалғастырылады. Бұл ретте қаржы нарығындағы сыйақы
ставкаларын реттеудің, ... - ақ ... ... тыс өтімділігін
стерильдеудің негізгі құралдары екінші деңгейдегі банктердің Ұлттық
Банктегі қысқа ... ... мен ... ... қалады.
Ағымдағы және күрделі операциялар ... ... ... ... валюталық және қаржы нарықтарындағы
ахуалдың мониторингі едәуір кеңейтілетін болады, сондай - ақ ... ... ... ... ... ... жөніндегі
жұмыс жалғастырылады.
Төлем жүйесінің тиімді жұмыс істеуін ... ... ... ... ... дамытуға және төлем жүйелеріне арналған жаңа Резервтік
орталық құруға ерекше көңіл бөлінетін болады.
Қазақстан Республикасының қаржы секторын ... 2009 - 2011 ... ... іске ... жөніндегі жұмыс жалғастырылады. Бұл
ретте Үкімет Қазақстанның ТМД мен ... ... ... ... ... ... ... ететін өңірдің негізгі қаржы орталығы ретінде
қалыптасуы үшін ... күш - ... ... қаржы секторын одан әрі дамыту қызметтердің сапасын және
оларға қол жетімділікті, сондай - ақ қаржы секторын ... ... ... қор ... мен оның құрамдастарын құруға, қаржы
қызметтері нарығында ... ... ... ... ... ... болады. [ 21]
2.4 Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... жүйесін
реттеудегі рөлі
Ұлттық Банк Қазақстан Республикасы территориясындағы валюталық ... ... ... ... ... ... орган болып табылады. Ол
өзінің валюталық реттеу және бақылау ... ... және ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының ... ... - ақ, ... ... ... және
бақылау мәселелерін реттейтін заңға тәуелді нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... белгіленген шектеулер мен ... ... ... ... ... бар ... ... тән.
Қазіргі уақытта Қазақстанда валюталық режимді ырықтандыру қазақстандық
экономиканың даму ерекшеліктерін, сондай - ақ, ... өсім мен ... ... ішкі және ... ... ... ала ... жүргізіледі.
Бірінші кезеңнің негізгі мақсаты Қазақстан резиденттерінің
инвестициялық ... ... ... ... қаржыларды
пайдаланудың тиімділігін арттыруға бағытталған. Бұл өз ... ... ... ... ... ... және ... республиканың өндірістік әлеуетін
кеңейтетін және жаңа ... ... ену үшін ... туғызатын шет
мемлекеттерге құятын тікелей инвестициясына ... ... ... жеңілдету қажеттігін туғызды.
Валюталық режимді ырықтандыру шаралары 2006 жылы қабылданған "Валюталық
реттеу және валюталық ... ... заң ... ... ... тікелей инвестицияларды, банктер мен сақтандыру ұйымдары ... ... ... - ақ, ... ... инвесторлардың бағалы
қағаздар рыногының қазақстандық кәсіпқой қатысушылары арқылы жүзеге
асыратын қоржындық ... ... алып ... қаралған.
Мұнымен қоса, делдалдық қызметпен айналысатын ... ... ... ... инвестициялық қоржынды, оның ішінде
инвестициялық қорларды баскаруды ... ... ... ... ... - ақ, ... мен өкілдіктерді және басқаларды ұстап тұруға
байланысты операциялык шығындарды ... үшін шет ... ... ... ... ... алып тастау жүйесіне көшу
қарастырылған.
Ұлттық Банктің қазіргі ... ... ... ... ... валюталық реттеу мен бақылау саласындағы іс-шаралары валюталық
режимді босаңсытуға бағытталып отыр. Атап айтқанда:
банктер және ... ... ... ... ... ... ... қалған барлық инвесторлар Қазақстандық бағалы
қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары ... ... ... ... ... ... біліктілік талаптары белгілене отырып, брокерлік - диллерлік
кызметті жүзеге ... ... ... ... жүзеге
асыруына, инвестициялық портфельді, оның ішінде инвестициялық қорларды
басқаруға операциялық лицензияларды беру жүйесіне өту ... ... мен ... ... ... операциялық кірістерді
қаржыландыру мақсатында шетелдегі шетелдік ... ... ... еместер алдындағы тартылған кредиттер мен заемдар
бойынша міндеттемелерін камтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... қүру кезінде заңды тұлғаларға уақытша
шоттарды; қаржылық ұйымдардың халықаралық ... ... ... ... үшін ... ... және өзге каржылық
институттардағы банктік шоттарын; елдің ең төменгі талап етілетін рейтингін
белгілеместен жеке тұлғалардың ... ... ... жойылды;
резидент еместерге каржылық заемдар беруге қатысты лицензиялау жойылды;
резидент еместердің пайдасына жылжымайтын мүлікке меншік құқығын төлеу үшін
аударымдарды ... ... ... ... ... ... жатқан жұмыстың
негізгі мақсаты валюталық операцияларды жүргізу үшін шектеулерді жою.
Валюталық операцияларды ... ... ... ... ... ... ... төлем балансының статистикасы және валюталық
операциялар бойынша ... ... ... ... ... ... қатысты тіркеу және барлау режимдері сақталды.
Валюталық реттеу және валюталық ... ... ... ... одан әрі ырыктандыруға, капитал қозғалысына байланысты тәуекелдерді
реттеуге қолданылатын жаңа ... ... ... ... Сыртқы экономикалық операциялар бойынша ақпараттық ... бұл 2007 ... ... валюталық операцияларды жүргізудің
рұқсат етілген тәртібінен жүйелі мониторинг және ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік береді.
2008 жылдың басынан бастап экспорттық - ... ... ... ... ... ... ... қайтаруын бақылау схемасы
түбегейлі өзгеріске ... ... ... экспорттан түсімді немесе
импорт бойынша пайдаланылмаған авансты уәкілетті банктердегі шоттарға
сыртқы сауда келісім - ... ... ... ... ... ... ... негізінде құрылатын болады. Жүйені
жеңілдету Ұлттык Банктің, салық және кеден ... ... ... ... ... ... үйлесумен жалғасады. Осыған байланысты
экспорттық - импорттық операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... жаңа ... әзірлеу, сондай - ақ
жаңа валюталық заңнаманы ... ... ... ... режимді босаңсыту
саласындағы жұмыстарының негізгі бағыттарын құрайды.
Ұлттық банктің валюта жүйесін қадағалау мен реттеуді ... ... ... ... мен ... - валюта операцияларын жүргізген кезде
жекелеген шектеулерді кезең бойынша алу, уақыт пен ... ... ... ... ... ... өзге де әдістерін
қолдану. [ 24 ]
Қазіргі кезде республикаға шетелдік капиталдың тұрақты ағыны, ... ... ... ... валюталық реттеу саясатының акцентін
капиталдың әкетілуіне қатаң бақылаудан қаржы қаражатын тиімді пайдалануды
арттыру міндетіне ... ... - ақ ішкі ... ... және жаңа ... ... пайда болуына мүмкіндік береді.
Валюталык ... ... ... мен ... ... ... режимді ырықтандыру тұжырымдамасында көрсетілген,
соған сәйкес бірінші кезеңді іске асыру үшін әлдеқайда ... ... ... ... ... ... ... жекелеген
шектеулерді алып тастауды айқындайтын валюталық режимді ... ... ... ... ... валюта операциялары
бойынша ақпараттық базаны жетілдіру, ішкі валюта рыногында кең ауқымдағы
алыпсатарлық ... жол ... және ... ... ... ... тиімді тетігін құру, сондай - ақ ... ... ... және ... ... басқа, ТМД елдерінің нақты уақыт режимінде есептеудің ... ... ... ... ... ... кұру, сондай – ақ
Қазақстанның ... ... ТМД мен шет ... ... ету ... ... ... ҚР төлем жүйелерінің негізгі көрсеткіштерінің динамикасын
сипаттайды.
Төлем жүйелері саласында төлем ... ... ... ... ... баскару және төлем ... ... ... құру ... одан әрі шаралар қабылданатын
болады. Осы жүйеге техникалық және ... ... ... ... ... - ақ ... жүйелері пайдаланушыларын
бақылау және қадағалау жүйелері кіреді. Төлем ... ... ... және ... ... ... ... көңіл бөлінеді. Төлем жүйелерінің үздіксіз және
үзіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету және ... ... ... жаңа ... ... кұру ... жұмыс жүргізіледі.
Қазіргі уақытта Қазақстанның төлем жүйесі халықаралық қаржы
ұйымдарының дамыған ... ... ... қойылатын барлық талаптарына
сай келеді. Бұл ретте, төлем жүйелерінде пайдаланылатын нормативтік база
мен технологиялар ... ... және ... ... ... ... ... әзірлемелер микропроцессорлық технологиялар
негізінде төлем карточкаларының жүйелерін дамытуға бағытталған. ... ... ... жүйелерін Еуропалық Одақ стандарттарына
жақындату жөніндегі іс - ... ... ... Банк өзінің күш ... ... ... ... ... ... ... мен дамытуға бағыттауды жоспарлайды.
Микропроцессорлық карточкалар негізінде төлем карточкаларын ... ... ... жасалды да - Қазақстан Республикасында
микропроцессорлық карточкалар негізінде ... ... ... ... ... ... қабылданды. Бағдарламада көзделген
микропроцессорлық карточкалар негізінде төлем карточкаларын пайдалану
болашақта ... ... - ... кәсіпорындарына оларға қай банк қызмет
көрсеткеніне қарамай кызмет көрсету бойынша ... ... ... мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының аумағында төлем карточкаларының жүйесі
дамыту қолма - қол ... ... ақша ... ... ... шығыстарды азайтуға және қолма - қол ақшаға ... ... - ақ ... ... ... кұралдарынан (мысалы, чек сияқты) жаңа
тиімдірек төлем кұралдарының ... ... ... ... ... үшін Ұлттық Банктің бастамасы бойынша ... ... ... ... ... ұйымы -"Процессинг орталығы" акционерлік
коғамы құрылды, оған төлем карточкалары бойынша транзакцияларды ... ... ... - ақ ... төлем жүйелерінің төлем
карталарын пайдалана отырып жүзеге асырылатын төлемдерді маршрутизациялау
мен клиринг бойынша міндеттер жүктелді.
Процессинг ... ... ... - ақ ... ... ... коммерция жүйелерін құру және дамыту, коммерциялық
ұйымдарға, корпоративтік және жеке ... ... ... ... ... ... ... азаматтарды жүйеге
келтіру, жинактаушы зейнетақы корларындағы қалдыктар бойынша көшірмелер
жөнінде ... ... ... ... және т.б. ... ... негізінде төлем карточкаларының ұлттык
банкаралық жүйесін өндірудің ұзақ ... ... ... ... айналыстагы ақша массасын тиімді басқару қабілетін сақтау, ... ... ... ... ... ... ... сенімді
жоюы ықтимал жүйелік және басқа да тәуекелдерді шектеу тұтынушыларға жаңа
әрі тиімді, тәуекелі аз, ... емес және ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Микропроцессорлық карточкалар негізінде төлем карточкаларының ұлттық
банкаралық жүйесін ендіру үшін мынадай іс - шараларды дәйекті ... ... ... ... ... ... қатынастарды калыптастыру;
тұтынушылардың сұранымын, сауда (кызмет көрсету) ұйымдарының
төлеуге төлем карточкаларын ... ... ... ... пайдаланумен әлуетті қылмыстарды болдырмау әдістерін,
сондай - ақ ... ... ... үшін ... мен ... ... басқа, қызметін мынадай негізгі бағыттарда дамыту болжанып
отырған Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы (ҚБЕО) ... ... ... ... роль атқарады:
ТМД елдерінің бірыңғай мемлекетаралык төлем жүйесін кұруға қатысу;
Төлем жүйесін сату жөніндегі қызметтер көрсетуді дайындау және ТМД ... ... да ... ... және сол ... шетелдік қаржы институттарын қоса отырып,
SWIFT сервис бюросын одан әрі ... ... ... ... SWIFT ... ... жүйесіне
хабарламалар кабылдауға және беруге косымша мүмкіндік беру үшін Қазақстан
төлем жүйесімен ыкпалдастыру;
ақша ... ... ... және ҚБЕО ... жаңа қаржы
құралдарын дамыту;
Қазақстанның жұмыс істеп тұрған төлем жүйесін және ... ... ... ... негізгі ақпаратты басқару жүйесімен
ықпалдастыру;
пайдаланушылар үшін ... ... ... ... хабарламалар қабылдауға
және беруге қосымша мүмкіндіктер жасау үшін АКҚаЖ көлік жүйеін ықпаландыру;
[ 23 ... ... ... ... ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАРЖЫЛЫҚ ҰЙЫМДАРМЕН АРАДАҒЫ
ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
3.1 Халықаралық қаржылық ұйымдармен қарым - қатынастары
Ұлттық ... ... ... ... ... ... әлемдік шаруашылық жұйесіне ену процесіне қатысып отыр.
Бүгінде ол көптеген ... ... ... ... ... ... ... халықаралык қызметін мынадай негізгі бағыттар бойынша
жүргізеді:
Шетел мемлекеттерінің ... ... және ... қаржы
ұйымдарымен байланысты дамыту және тереңдету.
Ұлттық банктің шетел мемлекеттерінің орталық банктерінен және халықаралық
қаржы ұйымдардан ... ... ... ... ... ... ... ұйымдармен (Дүниежүзілік Банк, Халықаралық Валюта
Қоры, Еуропалық Қайта құру және Даму Банкі, Азия Даму ... ... ... және ... ... ынтымақтастық карым - катынастарын ұстанады.
Сонымен қатар, шетел компаниялары мен халықаралық ... ... ... бар. ... Ұлттық Банк пен екінші деңгейдегі банктердің
әкімшілік - кұрылымдық құрамы және қызметінің негізгі бағыттары жөніндегі
деректер ... "The Banker's ... " ... ... "Central Banking ... "Yellow Pages", "BIS", "Europa
Publications" құрылған және үнемі жаңарып тұрады. Қазақстан Республикасының
тәуелсіз рейтингін қою үшін ... and Poor's", "Fitch ... ... ... ... миссияларының жыл сайынгы сапары
ұйымдастырылады.
Дүниежүзілік банктердің тобы 1994 жылы құрылды және оның құрамына бес
каржы институты кіреді:
* ... ... құру және Даму ... ... Халықаралық даму ассоциациясы (ХДА);
* Халықаралық қаржы корпорациясы (ХҚК);
* Инвестицияларға кепілдік беру бойынша көпжақты ... ... ... ... ... бойынша халықаралық орталық ( ИДРХО).
1992 жылғы шілдеде Қазақстан ХҚДБ, ХДА, ИКХА, ИДРХО - ның және ... ... ... ... ... банктің Қазактанды кредиттеуінің жалпы көлемі, жақында
бекітілген заемдармен бірге, 2002 жылғы қыркүйектің аяғында 1.89 млрд. ... ... 2002 ... қыркүйектің аяғында жұмсалған қаражаттардың
сомасы 1.36 ... АҚШ ... ... Дүниежүзілік банк тобы Қазақстанда
ірі сыртқы қаржыландыру көзінің бірі ... ... LN № 3642 KZ ... ... ... ... ... аяғында Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі
Қазақстанның Ұлттық Банкіне ХҚДБ-ның LN № 3642 KZ ... ... ... ... мен ... ... заем туралы келісім).
Осы заемның құрамдас бөлігі мынадай болып берілді:
Коммерциялык банктердің диагностикасы;
Жергілікті жерлердегі ... ... үшін ... ... ... заңдарының реформасы;
Компьютерлер мен жабдықтар сатып алу.
ХКДБ-ның LN № 3867 KZ " Қаржы секторы мен кәсіпорындардың ... ... ... және ... дамыту Заемы туралы кредиттік Келісімді
жүзеге асыру және оған қызмет көрсету мақсатында Халықаралық Қайта құру
және Даму ... ... мен ... Республикасы арасында (1995 жылғы 31
шілдедегі Заем туралы ... , 1995 ... 20 ... ... ... ... мен Қазақстан Ұлттық Банкінің арасында қаржы
секторын дамыту үшін ХҚДБ-ның LN № 3867 KZ заем ... ... ... кол ... ... ... мынадай болып бөлінді:
Коммерциялық банктерді дамыту;
Жергілікті жерлердегі банктік қадағалау үшін ... ... ... ... ... ... ... көмек. Екі заемды жүзеге асыру аяқталды.
Еуропалық Қайта құру және Даму ... ... 1991 жылы ... ЕКДБ ... ... және ... ... жүргізуге бағытталған қаржы
көмегін көрсетеді. Еуропалық Қайта кұру және Даму ... 1999 ... ... ... ... ... ... шешім қабылдады. Бұл шешімдер
жұмыс істеп тұрған рыноктар мен аймақтардың даму ... ... ... ... - ақ Банк ... ... назарға ала отырып
қабылданды. Жаңа ... ... ... болашақта болуы мүмкін
проблемаларды дұрыс шешуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... бірауыздан қолдады. Алайда, жақын болашақта,
Банктің жоғары басшылығы деңгейінде ... ... ... ... ... ... ... Қайта құру және Даму Банкі (ЕҚДБ) Қазақстан Ұлттык ... және орта ... ... ... 122.64 млн. АҚШ долл. (А, В
және С үш траншында) мөлшеріндегі Заем туралы ... ... бір ... ... ... 1997 жылы ... Ұлттық
Банкінің міндеттемелері 122,64 млн. АҚШ долларынан 45,11 млн. ... ... ... А Траншы бойынша заем қаражаттарын игеру 1996 жылы аяқталды. Осы
кезенде ... ... ... А ... бойынша қатысушы банктердің
міндеттемелері және сыйақы (мүдде) төлемдері бойынша сомаларды ... ... есеп ... В ... ... ... (әріптесі - "Credit Commercial de
France") және "Центр ... Банк ... - ... Investment AG")
институциялық даму бағдарламасын (твиннинг бағдарламысы) жүзеге асыруды
аяқтады. Осы уақытта банктер ... ... ... ... ... ... ЕКДБ берген кредиттік желі 2000 жылғы 10 наурызда
өтелді. [ 22 ... Даму ... (ИДБ) ... ... ... және
Джидда каласында (Сауд Аравиясы) 1973 жылғы желтоксанда ... ... ... ... ... ... Ниет
Декларацияға сәйкес құрылған және Ислам Конференциясы Ұйымының (ИКҰ) ... ... ... қол ... ... ... ... болып табылады.
ИДБ 1975 жылғы 20 қазанда кызметіне кірісті.
ИДБ - ның мақсаты Шариғаттың принциптеріне сәйкес ИДБ - ның мүше ... мен ... ... экономикалық дамуына және
әлеуметтік прогресіне көмек көрсету болып ... ... 52 ... ... ... ТМД ... Әзербайжан, Қазакстан, Кырғызстан, Тәжікстан
жэне Түркіменстан ИДБ - ның мүшесі болып табылады.
Қазақстан ... 1996 ... 16 ... 1974 жылгы 12 тамызда
Джидда қаласында қол қойылған ИДБ - ның ... ... ... 1997 ... Алматы каласында ИДБ - ның мүше - мемлекеттері және ТМД, Монғолия,
ҚХР, Шығыс еуропа аймағындағы мұсылман ... үшін ... ... жылдар ішінде Қазақстан Ұлттық Банкі Қазақстан
Республикасынан ИДБ - ның ... ... ... бар Ислам Даму Банкімен
бірге белсенді түрде ынтымақтастықты жүзеге ... 1999 ... ... Ислам Даму Банкінің вице - президенті бастаған Бағалау миссиясы
келіп қайтты. 1999 жылғы 12-14 ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметі мен Үйлестіру тобының арасында "дөңгелек стол" отырысы
болды. Онда Араб экономикалық дамуының ... ... Сауд даму коры жэне ... Отырыстың нәтижесінде өзара түсіністік туралы меморандумға кол
қойылды және Қазакстанның мемлекеттік ... ... ... ... ... Даму ... және ... Республикасының мүдделі
министрліктерімен және ... ... ... ... жөнінде
техникалық көмек тарту мәселесі бойынша жұмыс жүргізіледі.
2004 жылғы ... ... ... ... ... ... Даму Банкі арасында Техникалық көмек көрсету мәселесі бойынша өзара
түсіністік туралы меморандумга қол қойылды.
Қазіргі уақытта «Қаржы секторын ... ... іске ... туралы
ҚР Үкіметі мен АДБ арасындағы келісім - хат және ... ... ... ... көмек туралы есеп келісуде жатыр.
Қазақстанның қаржы секторын ... ... ... шешу үшін АДБ ... ... үш түрі ... отыр.
Бірінші кезең ҚРҰБ сеніп тапсырылған ... ... ... және ... карқындарын жоспарлай отырып акша - несие саясатын
ендіруге ... ... ... ... банктік емес қаржы мекемелеріне
реттеу мен бақылауды күшейтуге және каржы ... банк ісі мен ... ... ... ... ... стратегиясын
орындауға ықпал ететін болады. Сонымен катар техникалык көмек ... ... ... ... ... ... ... ықпал
етеді.
Үшінші кезең жұмыстың ең түпкілікті кезеңі болады. Ол халықаралық
стандарттарга толық сәйкестікке және каржы ... ... мен ... ең жақсы практикаға кол жеткізуге жәрдемдеседі. Осындай толық
сәйкестік барынша ірі Орталық Азия аймағында ... ... ... ... ... алғы шарт ... табылады.
Шетелдің орталық банктерімен байланысты дамыту ҚР - ның Ұлттық
Банкіне олардың ... ... және ... ... ... ... берді. ҚР - ның Ұлттық Банкі алған ... ... ... - ... ... ... банк ... арнайы
тәжірибелік және операциялық аспектілері жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... қана шетелдік донор - банк немесе компания ұсынатын екі жақты және
халықаралық ұйымдар ... көп ... түрі ... Техникалық көмектің
донорлары Халыкаралық Валюта Қоры, Халыкаралық Ынтымақтастық ... ... ОВИ, ... ... ... Халықаралық
Ассосациясы, ЮСАИД, Халықаралық Есеп айырысу Банкі, ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
Банкі, Дойче Бундесбанк, Нидерланды Банкі, Англия ... ... ... Банкі және т.б. болып табылады.
ҚР - ның Ұлттық ... ... ... оның халықаралық
үйлестірушісі - Халыкаралық Есеп ... ... ... ... ... есеп ... саласындағы Америка Халықаралык Ынтымақтастығы Агенттігінің
(ЮСАИД) Қазақстан Республикасына техникалық көмегі кейінгі үш жылда негізгі
ұйымдарды нығайту ... ... ... ... ... 2005 ... ... айында ЮСАИД және Ұлттық Банк арасындағы
Өзара түсіністік туралы ... ... ... ... ... Ұлттық Банкке техникалык көмек көрсету жөнінде консультациялық
көмек көрсетіледі. Ұлттық Банктің ақша - ... ... ... ... ... ... даму жөніндегі Қазақстан -
Америка бағдарламасы шеңберінде Ұлттық ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру жөнінде кеңес
беру қызметін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... кадр деңгейін қамтамасыз ету мақсатында айкындалған, ол
деңгей мемлекеттік ресурстарды тиімді және ... ... және одан ... ... ... кейінгі жылдары тиімді экономикалык
стратегияларды ... ... ... ... - ... саясаты жөнінде ЕурАзЭҚ қатысушы мемлекеттерініің орталық
банктерінің ынтымақтастығы туралы келісім щеңберінде ... ... ... ... Ұлттық Банк ұйымдастырган «Ақша- несие саясатын
жүргізудің оңтайлы схемасын таңдау» дөңгелек үстелін өткізді. Оның жұмысына
ЕурАзЭҚ елдерінің, сондай - ак, ... ... және ... ... ... ... ... Үкіметтің, Дүниежүзілік
Банктің, ЮСАИД-ң, «Маркетингтік-талдама орталығы» АҚ-ның өкілдері қатысты.
Техникалық көмек ... ... ... ... ... ... ... Одақ стандарттарына сәйкес ақша - ... ... ... Банк ... ... ... ... көрсетілген мақсаттарға қол жеткізу үшін төмендегідей
міндеттерді орындау қажет:
Эконометрикалық үлгілер жүйесін және ақша - ... ... ... ... ... ... оларды түзету үшін пайдалану
бағдарламасын эзірлеу;
Диалог режиміндс есеп ... ... - ... ... ... бойынша техникалық көмек көрсету
жобасын іске асырудың жоспарланып отырған нәтижелері төмендегідей:
ЖІӨ әлуетті ... ... ... Филипс қисық сызығы
негізінде жиынтық ұсынысты, жинақталған сұранысты (нақты ақшадан ... ... ... тәуелділігі), пайыздық тепе - теңдік ... ... ... ... ... ... атап ... эконометрикалық теңдеулер негізінде
трансмиссиялық тетік үлгілерін құру.
Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ақша - ... ... ... үлгілерін әзірлеу, шығындар функцияларын
негіздеу және таңдау, әсер ету функциясын ... ... ... құру схемаларын әзірлеу ("желпуіш" болжамдар), ақша - несие
саясаты кұралдарының оңтайлы мәндерін ... үшін ... ... ... ... қорытындысын енгізу, оларды түзету үшін ... ... ... ... есеп айырысу жүргізу, Visual Basic
немесе басқа ... ... ... ... ... аралық және
түпкілікті нәтижелерді барынша жақсы көзбен шолуды әзірлеу.
Ұлттык Банк пен шет ... ... ... ... ... ... - шарттарының сипаттамалары келтірілген.
[ 25, 26 ]
3.2 Тәуелсіз Мемлекеттер ... ... ... Банк ... ... Достастығы шеңберінде осы ... ... ... ... сондай - ақ ұлт үсті құрылған
қаржылық ұйымдарға мүше бола отырып, ... ... - ... ... ... шеңберінде Ұлттық Банк жалпы төлем
жүйесін ұйымдастыру, Еуразиялық Экономикалық Қоғамдастыққа ... ... ... ... ... ... ... - ақ Бірыңғай
экономикалық кеңістікті (БЭК), Шанхай ... ... ... ... ... және ... ... қатысу жөніндегі жұмыстарға қатысады.
ЕурАзЭҚ ынтымақтастық шеңберінде 2001 жылы ЕурАзЭҚ-на ... ... ... ... ... ... ... Кеңесінің
мақсаты - ТМД -ның орталық банктерінің ... ... ... қамтамасыз
ету болып табылады, негізгі міндеті - ұлттық валюта - қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... көп жақты және екі жақты төлем - есеп ... ... ... ... - ... ... ... банктерінің құзіреті
шегінде 2000 жылғы 10 қазандағы Еуразиялық экономикалық қоғамдастықты құру
туралы Шартты жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... ... кұру туралы шарттан ... ... ... ... ... ... ... сипатындағы
шешімдер қабылдауға кұқығы бар консультациялық - ... ... ... ... ... негізгі мақсаты ақша - несие саясаты мәселелері
бойынша орталық банктердің іс-әрекетін, ұлттық банктік жүйенің ... іс ... ... ... - есеп ... ... ... валюталарды
айырбастау механизмін, валюталық реттеуді және валюталық бақылауды, сондай
- ақ ... ... ... ... болып табылады. Кеңес
Хатшылығының қызметін Мемлекетаралық банк орындайды.
Халықаралық банк 1993 жылғы 22 қаңтарда ... ... ... ... ... ... жасалған Мемлекетаралық
банк құру туралы келісімге сәйкес құрылды. ... ... ... ... ... ... Молдова, Ресей Федерациясы,
Тәжікстан, Түркіменстан, Өзбекстан және ... ... ... Банк ... ... ... ... орталық банктер арасындағы көп жақты
есеп айырысуларды ұйымдастыруды және жүзеге асыруды қамтамасыз ... банк есеп ... ... есебінде құрылды, оған
мемлекетаралық есеп айырысуларды ұйымдастыру және жүзеге асыру
міндеттері жүктеледі. Ол ... ... ... ... ... ... ... шегінде халықаралык экономикалық ... ... ... ... валюта - қаржылық орталығы есебінде мемлекетаралық
банк ТМД ... ... ... ... Оның корреспондеттік желі
кұрылымы ТМД - ның кез келген аймағында және басқа елдерде контрагентермен
есеп айырысу ... ... ... ... ... Ол, ... ... валюта рыногында, бағалы кағаздар рыногында, банкаралық кредиттер мен
депозиттер рыногында операциялар жүргізеді.
Мемлекетаралық банк жұмысының ... ... оның ... ... болып
табылады. Банктің мәртебесі мен мүмкіндіктері ТМД ... ... тек қана ... және ... ... ... кең спектрі бойынша ТМД елдерінің банктік және ... ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Өзінің қызметі шегінде мемлекетаралық банк ТМД мемлекеттері арасында
сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... айналысын
калыптастыру және дамытуға бағытталған шараларды ... ... ... ... өзара төлем жүйесін жүзеге асыру шегінде ол Қазақстан
Республикасының төлем ... ... атап ... ... Банкаралақ ақша аудару жүйесінде қызмет көрсету туралы
Қазакстан банкаралық есеп айырысу орталығымен шарт ... ... одан әрі ... қатысушы - орталық (ұлттық)
банктермен, әсіресе, мемлекеттің катысуымен және мемлекетаралық ... ... ТМД ... ... келісімдер мен келісім -
шарттар бойынша есеп ... ... ... ... ... кезде,
ынтымақтастықтың маңызы зор.
2001 жылгы 12 шілдеде Мәскеу банкаралық валюта биржасы, ТМД елдері
биржаларының Халықаралық ... және есеп ... ... ТМД - ... - елдерінде бірыңғай валюта кеңістігін калыптастыру саласында
ынтымақтастық ... ... кол ... бұл ТМД ... ... ... ... жүзеге асыру негізінде
валюта - қаржы саласында достастық елдерінің ... ... іс - ... ... ... Осы концепция, атап айтқанда, жалпы технологиялық
және ұйымдык стандарттарды пайдалану арқылы ТМД ... ... ... ... ... ... ... қарастырады, оған ТМД
елдерінің ұлттық ақша бірліктері арасында өзара баға белгілеу жүйесі енеді.
Интеграциялық процестерді тереңдету ... ... ... 1994 ... каңтарда Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан
Республикасы арасында Бірыңғай экономикалық кеңістік кұру туралы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы, Кырғызстан
Республикасы және Өзбекстан Республикасы арасында Орталық
Азия ынтымақтастық және даму ... ... ... ... есеп ... ЕАВ-мен, ұлттық
валюталармен немесе Банк Кеңесі белгілеген ... ... ... ... бұл жағдайда тараптардың өзара есеп айырысуындағы
валюта бағамын да Банк Кеңесі белгілейді. Алайда, 1998 ... ... ... ... ... ... ... сондыктан 1997-
1998жж. Қырғызстан Республикасының резидент – кәсіпорындары ... ... ... ... ... Осы ... ... көзі
банктің тартылган (Қырғызстан Республикасы Ұлттық Банкінің депозиті) және
меншікті капиталы болып табылады. "ОАЫжДБ" ... ... ... ... ... ... - ақ ... Ұлттык Банкінің 2002 жылғы 18 қаңтардағы қаулысына сәйкес ҚР
Ұлттық Банкі белгілеген пруденциалдық нормативтер мен ... ... ... ... ЖАҚ -на жекелеген банк операцияларын
жүргізуге берілген лицензия шектеулі болды. ... ЖАҚ- ның ... өте ... ... оның одан әрі қызмет етуі мүмкін
болмай отыр.
1994 жылғы 21 қазанда Әзербайжан ... ... ... Грузия, Қазақстан, Қырғызстан Республикасы, Молдова, Ресей
Федерациясы, Тәжікстан, Туркмения, Өзбекстан, ... ... ... ... ... пайдалану режимінде есеп айырысудың
үздіксіздігін қамтамасыз ету және осы негізде ... ... ... ... ... ... Оның жұмыс және үйлестіруші органы болып
Мемлекетаралык валюта комитет (МВК) табылады. Комитет ...... ... ... ... көп жақты ынтымақтастық ұйымдастыру, көп
жақты есеп айырысу және кредиттік қатынастарды қамтитын валюталық ... және ... ... ... ақша - ... ... саясатын үйлестіретін нысандар мен әдістерді, сондай - ақ ... ... ... пен ... іс - әрекеттерді
дамытуға бағытталған.
МВК Төлем одағының 2000 жылғы 20 сәуірде ... МВК ... ... ... ... ... (ТМД БХА) кұрылды. Оның басты
міндеті халықаралық стандарттарға сәйкес ұйымдастырылған қаржы рыноктары
бойынша күшті үйлестіру ... ... ТМД БХА - ның ... ... ... айналысын, валютмен, мемлекеттік бағалы қағаздармен,
кәсіпорындардың акцияларымен ... ... ... басты роль
атқаратын ТМД елдерінің жетекші биржаларының басшылары қол ... ... ... ТМД ... түрде тәжірибемен және ақпаратпен
алмасады, биржалық саудаларды жаңа ... ... ... ... валюта рыноктарын интефациялауға бағытталған зандарды
дамыту бойынша ... ... ... алады. Бұл ғаламдық биржааралық
одақтарды қалыптастырудың ... ... ... салаларда әлемдік
үрдістерге толық сәйкес келеді.
2000 жылғы 19-20 желтоқсанда МВҚ шегінде өткен экономикалық
министрліктер мен ... ... ... ... ... комиссиялар, сондай - ақ ТМД-ның Іскерлік, оның ішінде ... кұру ... ... ... ... ... өкілдерінің отырысында ТМД Іскерлік орталығын кұру жөнінде тұрақты
жұмыс істеп тұратын топ құру туралы шешім қабылданды. Оның ... ... ... ... ... ... рет ... Жұмыс тобы мынадай
кұжаттардың жобаларын қарады:
* ТМД Іскерлік орталығын кұру тұжырымдамасы;
* ТМД ... ... ... ... ... ТМД ... орталығы туралы келісім.
ТМД - ның Іскерлік орталығы 2000 жылғы 21 ... ТМД ... ... ... ... ... сауда аймақтарын
қалыптастыру бойынша 2000 жылғы 6 қыркүйекте ТМД Экономикалық ... ... ... ... Кесте - жоспарының 11 тармағына, ... ... 25 ... ТМД ... ... Кеңесі шешімімен
бекітілген ТМД - ның ақпарат кеңістігін калыптастыру Тұжырымдамасын жүзеге
асыру бойынша ... мен ... ... ... жоспарына
сәйкес кұрылды. Іскерлік орталығы шегінде мемлекетаралық органдардың және
Қоғамдастық мемлекеттері арасындағы ... - ... ... ... ... ... бірқатар коммерциялық емес және
коммерциялық құрылымдардың мүдделері мен өзара ... іс - ... үшін ... ... ойластырылған. Сондай - ақ, ... ... ... ... ... ... ... қызмет
көрсететін іс - әрекетпен қамтамасыз ету ... де бар. [ 27, ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштері өте
жоғары болып жалғасуда. Қолайлы сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... кол жеткізуге мүмкіндік
берді. Мұнайға деген әлемдік жоғары бағалар және Қазақстан Республикасында
мұнай өндірудің ұлғаюы мұнай ... ... күрт ... ... бір бөлігі әлеуметтік саланың кезек күттірмес қажеттіліктеріне
және инфрақұрылымды жетілдіруге бағытталды. Нәтижесінде ... өмір ... тез ... ... ... ... ... 2009 жылы ең төменгі деңгейде болды. Инфляция қарқынының тұрақты
төмендеуі байқалды. 2009 ... ... ... 6,2 % ... жылы ... ... инфляциялық қысымның одан әрі
төмендеуі күтілмейді, ол кейбір ... ... ... ... кеңеюі бюджеттен төленетін жалақыны, әлкуметтік
жәрдемақыларды және ... 2010 жылы ... ... көтерумен
қамтамасыз етілуі мүмкін. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы, Ресей
Федерациясы және Беларусь Республикасы Кеден ... ... ... өнімге салынатын кедендік баждың көтерілуіне ... ... ... да ... ... қысымның арту жағдайында елдегі іскерлік
белсенділіктің жоғары қарқынымен үйлесім ... ... ... ... ... яғни ... Банк ақша - несие саясатын елдің
экономикалық ... ... ... ақша ... ... ... ... жүргізу тиіс. Бұл мақсатта Ұлттық Банк ақша -
несие ... ... ... ... Оның ... өзгерістер тізбегі арналарынан тұрады, атап ... ... ... ... ең төменгі резервтік талап мөлшері, қысқа
мерзімді құнды ... ... ... ашық нарықтағы операциялар және т.б
Бірақ бұл трансмиссиялық механизмге кіретін арналар жиынтығы мен ... ... ... бар ... сөз емес. Қатып қалған заңның
болмайтыны секілді, экономиканы да ... ... ... ... ... оны ... қарай реттеп отыратын тағы ... ... ... ... ... банк ұлттық экономика
ерекшеліктерін есепке ала отырып, тек өзінің жеке арнаулы арнасын жасайды.
Ұлттық банк те ... ... ... ... ... ... ... жасау үшін бірқатар жұмыстар жүргізуде. Ол механизм ақша ... ... ... ... ықпалын сипаттауы тиіс.
Ақша - несие саясатының шараларымен қатар ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, байланысты
тараптарды несиелеуге, тұрғын үй несиелеуге, сондай - ақ ... ... ... ... ... ... ... валюта
өтімділігіне қатысты мейлінше катаң нормативтер белгіленді, ашық ... ... ... ... ... ... ... лимиті (банк капиталының мөлшеріне байланысты) белгіленді.
Осы пруденциалдық шаралар банк секторының осал ... ... ... ... деп ... ... егер банктік кредиттеудің
және сыртқы қарыз алулардың өсу ... ... ... ... айларда қосымша шаралар қолдану қажет болуы мүмкін.
Осындай ... ... ... ... ... ... коса орта
және ұзақ мерзімді сырткы борышын жабу мақсатында сыртқы ... ... одан әрі ... және ... ... ... қатар, сыртқы каржыландыруға қол жеткізу күрт қысқарған
жағдайда, банктердің осал жерлерін ... ... ... ... кредиттеудің өсу қарқынын баяулату және несие портфелі сапасының
жылдам нашарлау тәуекелін шектеу ... ... ... ... тәуекелдердің салмағын түзету туралы мәселені қарау керек.
Қадағалау органдарының банктердің кредиттеу, оның ішінде, кредиттер ... шет елде ... ... асыру жөніндегі қызметіне назарын
арттырудың, банк тәуекелдерін басқару практикасын жетілдірудің зор маңызы
болады. ... ... ... дер ... тексеру жүргізуді
қамтамасыз ету үшін, ең алдымен осындай тексерістерді ... ... кадр ... ... ... қадағалауды жүзеге асыруға
арналған ресурстарды арттыру аса маңызды.
Ұлттық Банк өзінің ең ... ... - ... ақша - ... ... және ... тұрғысында 2002 жылдан бастап ақша - несие
саясатының бағдарларын жыл сайын нақтылай отырып үш жыл ... ... ... бұл ... және ... ... ... отырып неғұрлым ұзак кезеңге арналған болжамдарды және ... ... ... ... ... ... салыстырмалы
макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізуге байланысты. ... ... ... ... ... ... ... ішкі талдау үшін 2004 ... ... ... ... ... ол ... емес факторлар бағаларының деңгейіне күйрете
әсер етуді жояды және ... ... ... ... 2004 ... ... тоқсан сайынғы есеп - инфляцияға шолу
шығарылады.
2006 жылғы наурыз айында Ұлттық Банктің 2006 - 2008 ... ...... саясатының негізгі бағыттары қабылданды. Ұлттык Банк баға
тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған ақша – ... ... ... өз ... ... ... ретінде айқындайды. Тиісінше,
инфляциялық ... ... көшу ... ... ... ... ... мақсатты бағдарларға сүйене отырып ақша - несие саясатының
негізгі ... ... ... ... нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің, сондай - ақ банктердің
артық өтімділігін реттеудің негізгі кұралдары ... ... ... ... депозиттері және қысқа мерзімді ноталарды шығару ... ... Банк ... ... ... ... ... олар
бойынша ставкаларды айқындайды. Қысқа мерзімді ноталарды ... ... ... ... ... ... ... және каржы
нарығының басқа құралдарын дамыту мақсатында жүзеге асырылады.
Ұлттық Банктің ақша – несие саясатының ... ... ... ол ақша - ... ... кұралдарының негізгі
макроэкономикалық көрсеткіштерге, атап айтқанда инфляцияға ... ... ... ... ... ... ... төмендету үшін
Ұлттык Банк банктердің нормативтерді сақтауға тиіс ... ... ең ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіруді
жүзеге асыруды ниет етіп отыр. Өтімділікті шектеу бойынша ... ... ақша ... ... ... ... жоғары
қарқынын қамтамасыз ететін болады. ... ... ... - ... және ... ... жүзеге асыру саласында Ұлттық Банк валюта
бағамының қыска мерзімді және алып - ... ... ... ... ғана ... ... ... араласуды жүзеге асыра
отырып, қандай да бір ұзақ мерзімді белгіленген ... ... ... ... ... ... ... банктің валюта жүйесін қадағалау мен реттеуді жүзеге асырудағы
көздейтін басты мақсаты мен міндеті - валюта операцияларын ... ... ... ... ... алу, ... пен халықаралык практика
талаптарына сәйкес валюта операцияларын реттеудің өзге де ... ... ... және ... ... ... ... режимді одан әрі ырықтандыруға, капитал қозғалысына байланысты
тәуекелдерді реттеуге қолданылатын жаңа ... ... ... ... ... экономикалық операциялар бойынша ақпараттық база
жетілдіріледі, бұл 2007 жылдан бастап валюталық операцияларды жүргізудің
рұқсат ... ... ... ... және ... ... ... өтуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Қаржы жүйесінің
тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу саласында өзінің ... ... - ... саясатын қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға ықпал ... ... ... дамытудың 2007 - 2011 жылдарға арналган
тұжырымдамасына ... ... ... одан әрі дамыту оның барлық бөліктерін
халықаралық ... ... ... жүргізіледі. Сонымен қатар,
ақша - несие саясаты ... ... ... ... түру үшін ақша -
несие саясаты шараларының тиімділігін арттыру, валюталық реттеу ... ... ету, ... ... ... ... деңгейде
жұмыс істеуі, тұтастай ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуге бағдарланған.
Төлем жүйелері саласында ... ... ... ... ... ... ... және төлем ... ... ... кұру ... одан әрі ... ... Осы жүйеге техникалық және бағдарламалық ... ... ... ... - ақ ... жүйелері пайдаланушыларын
бақылау және қадағалау жүйелері кіреді.
Ұлттык банктің төлем жүйесін ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... мен ... - ... төлем жүйесін дамытудағы
маңызды мақсаты Қазақстанның төлем жүйесін ... одақ ... ... және ... ... жаңа ... енгізу мен дамыту
болып табылады. Сондай - ақ, ... ... ... ... ... қызметті шоғырландыру мақсатында Төлем карточкаларының
ұлттық жүйесін кұру және дамыту. Бұдан басқа, ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ... ... жалпы төлем
жүйесін құру, сондай - ақ ... ... ... ТМД мен шет елдерде
танымал ету ... ... ... ... ... ... ... істеуін қолдау мақсатында Ұлттық төлем
карточкалары ... ... және ... ... ... жаңа ... құруға ерекше көңіл бөлінетін болады. Сондай - ақ, ... ... ... Одақ стандарттарына жақындату жөніндегі іс -
шаралар шеңберінде ... Банк ... күш - ... ... ... негізінде төлем карточкаларын енгізу мен
дамытуға бағыттауды жоспарлайды.
Ұлттық ... 2006 - 2008 ... ... ... ақша - несие
саясатының негізгі бағыттары « Қазақстан – 2030 » Даму ... ... ... ... 2006 ... 1 наурыздағы «Қазакстанның
әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы»
атты ... ... ... ... ... көшу ... ... Үкіметтің 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасымен
үйлестіріліп белгіленген.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ақша - несие саясаты және қаржы ... ... ... ... ... және ... нарығы мен каржы ұйымдарын
реттеу және қадағалау агенттігінің негізгі күш - ... ... ... тиімділігін арттыруға және қаржы секторын дамытудың
тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға
арналған тұжырымдамасын іске ... ... ... ... Бұл
ретте Үкімет Қазақстанның ТМД мен Орталық Азияда қаржы ағындарын ... ... ... ... ... ... ... орталығы ретінде
қалыптасуы үшін барлық күш - жігерді ... ... ... ... Н.А. Казахстан - 2030. Процветание, безопасность и улучшение
благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента ... ... 1997г , 21 ... Республикасының Ұлттық Банкі туралы 1995 ж. 30 наурыздағы № 2155
Қазақстан Республикасының Заңы
«Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... ... ... ... Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандагы №
1271 ... ... ... мен ... ... ... реттеу және
қадағалау туралы 2003 жылгы 4 шілдедегі № 474 - ІІ ... ... ... РК «О ... регулировании и валютном контроле» от 13 июня
2005 года № 57-Ш ЗРК
«Қазакстан Республикасындағы банктер және банк қызметі ... ... 1995 ж. 31 ... № 2444 Заңы
Основные направления денежно - кредитной ... ... ... на
2003-2005 годы, одобрены ... ... ... ... ... от 16 ... 2002 года за ... направления денежно-кредитной политики на 2005-2007 годы, одобрены
Постановлением Правления Национального Банка ... ... ... 2005 года ... ... - ХВҚ ... алдын ала тұжырымдары, IV бабына
сәйкес консультация
Қазакстан Республикасы ... 2007 - 2009 ... ... ... баяндама
Банковская система Республики Казахстан за 10 лет, Алматы, 2005г.
Жуков Е. Банковское дело. Учебное ... М, ... С. ... ... М, ... Д. ... кредит, банки. М, 2006г.
Годовой отчет НБ РК за 2008г. - ... ... ... ... ... баспасөз релизі, 2000 - 2009 жж.
Қазакстан Республикасының ... ... ... ... 2000-2009 жж.
Қазақстан Республикасының Ұлттык банкінің ... ... ... ... в цифрах. Стат. Сборник. Агентство РК по статистике. - Алматы,
2007 – 2009 ... НБ РК.- ... ... ... Казахстана. Агентство РК по статистике. -Алматы,
2008 – 2009 гг.
htpp: www.nationalbank.kz. ҚРҰБ ... ... ... www.afn.kz. ҚР Қаржылық бақылау және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Статистика және талдау
Агенттігінің ресми сайтының деректері
htpp: www.afk.kz. Қазақстан Қаржыгерлері Ассоциациясы сайтының
материалдары
htpp: www.zakon.kz. Қазақстандық заңгерлік портал материалдары
htpp: ... ... ... ... ... ... обзор НБРК, обзор инфляции НБРК, 2000-2009 гг.
-----------------------
II 2010
I 2010
IV 2009
III 2009
II ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 102 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дамыған және дамушы елдердің экономиканы мемлекеттік реттеуі18 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Ақтөбе нарығындағы тұтынушылардың мінез-құлқын талдау60 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет
Валюта нарықтарының ерекшеліктері10 бет
Еңбек нарығы және қазақстанда еңбек нарығының қалыптасуы35 бет
Еңбек нарығында жұмыс күшіне сұраныс16 бет
Жылжымайтын мүлік нарығының сипаттамасы мақсаттары, бағыттары және әдістері21 бет
Нарықтық қатынастар жүйесінде еңбек нарығы21 бет
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы туралы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь