Қазақстанда экологиялық туризмнің дамуы

КІРІСПЕ
1 ҚАЗАҚСТАНДА ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Экологиялық туризмнің принциптері, белгілері, құрылысы және түрлері.
1.2 Қазақстанда экотуризм нарығының классификациясы және оның негізгі факторлары
1.2 Қазақстанда экотуризм нарығының классификациясы және оның негізгі факторлары
2 ЭКОТУРИСТІК НАРЫҚТЫ СЕГМЕНТАЦИЯЛАУ ЖӘНЕ ОНЫҢ БЮДЖЕТІН ҚҰРАСТЫРУ
2.1 Қазақстандағы экотуристерді сегментациялау және орналастыру ұйымдары.
2.2 Экотуризм Ақпараттық Ресурстық Орталығының бюджетін құрастыру және қаржылық ресурстармен қамтамасыз ету
3 ҚАЗАҚСТАНДА ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1 Экологиялық турларды жасақтау және жобалау
3.1 Экологиялық турларды жасақтау және жобалау
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Тақырыптың актуалдығы – Бүкіләлемдік Туристік Ұйым (ӘТҰ) көрсеткендей, халықаралық туристер саны 2020 жылдарға қарай 1.5 миллионға өспек, бұл 1996 жылға қарағанда үш есе көп. Сондай-ақ, бұл көрсеткіштің бір ширегі дамушы елдерге жасалатын саяхаттың үлесіне тиеді.
Туризм соншалықты кең ауқымды индустрия бола отырып, жаңа қорлар көзіне қызуғышылық туғызады, “жерде жұмақ” жасауға және түрлі жағдайларды бастан кешіруге, осыған дейін ешкім көрмеген жерлерді көруге аса құштарлықпен итермелейді. Кімнің кінәсінен, индустрияның немесе тұтынушының ба, ол мәнді емес, бұл жерде бастысы себеп пен салдардың қатысы. Екінші Дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін батыстын көптеген жанұяларында кіріс (табыс) ұлғая бастады да, артық ақша пайда бола бастады. Ал қазіргі күнде орта дәулеткерлердің өзі дүниенің төртбұрышында саяхаттайға, бұрын қолы жетпеген жерлерді аралауға мүмкіндік алып отыр. Соңғы 15 жылда байқалғандай, бұқаларық туризм индустриясы экологиялық және мәдени тұрғыда өзін өзі ақтай алмайды. Теніз жағалауларының құлазуы, маржан тастар мен орман және басқа да табиғат сыйларының латануы, шамадан тыс қоныстау мен көрсеқызарлық кесірінен бүліншілікке ұшырауы нақты дәлел. Экотуризм концепсия ретінде бұдан 15 жыл бұрын кейбір бағыттармен тенденцияларды жұмсарты мақсатында құрылған болатын. Бұл туристердің өзгеше бір жағдайды бастан кешу тілегіне орай және табиғатқа тиген залалды сезінуге жауап ретінде біртіндеп пайда бола бастады. Бұқаралық туризм тұрақты еместігі әрі тұтынушы ерекше бір экзотиканы қалайды да, қолы жеткен жағдайда ол экзотика болудан қалатындығы белгілі болып отыр. Енді, 15 жыл өткен соң, бүкіләлемдік туристік ұйым экотуризмнің туризм индустриясындағы жедел дамушы сектор екендігіне назар аудартады. Соған сәйкес осылардың бағытын, оның ерекшелігін анықтау тақырыптың актуалдығын белгілейді.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – Қазақстанда экологиялық туризм бизнесін дамыту объектілерін зерттеу және оның даму перспективаларын қарыстыру. Тоғыз жолдың торабында орналасқан Қазақстан үшін экологиялық туризмді дамыту елдегі экономикалық жағдайды тұрақтандырып қана қоймай, оның әлеуметтік мәселелерінің де оңтайлы түрде шешімін табуына ықпал ететін болады. Соңғы зерттеу нәтижелеріне көз жүгіртсек, туристік басымдылық жағынан алғанда біздің еліміз өз жерінде жоғарыдағы саланы дамыту үшін үлкен мүмкіндікке ие. Еуразияның кіндігінде Жаратқан иенің берген тамаша табиғат жағдайының болуы әрі табиғи-тарихи ескерткіштердің көптеп кездесуі экологиялық туризмге таптырмас алғышарттар жасағалы отыр.
1. Алматы мемлекеттік табиғи қорығының басқару жоспары : Қорық туралы // Атамекен. - 2008.-5 маусым
2. Айтжанбайқызы Г. Үкімет үкілеп отырған туризм мұнайдан кейінгі табыс көзіне айнала ма? / Г. Айтжанбайқызы // Айқын. - 2007.-28 қараша. - (№222). - бет4
3. Безопасность в туризме : Учебно-метод. пособие / М. Биржаков, Н. П. Казаков ; Национальная Академия туризма. - М. : Герда, 2005. - 208 с.
4. Барсуков Ю. Туризм как отрасль экономики / Ю. Барсуков // Мысль. - 2007. - №6. - С. 37-42
5. Булатова Л. Основные направления развития туризма в Акмолинской области / Л. Булатова // Транзитная экономика. - 2007. - №3. - С. 80-88. - См. полнотекстовую БД
6. Ведение в туризм : учебник / М. Б. Биржаков. - 9-е изд. перераб. и доп. - СПб. : Герда, 2007. - 576 с.
7. Глушаева Н. Где провести экологический уик-энд / Н. Глушаева // Вечерний Алматы. - 2008.- 22 мая
8. Государственный национальный природный парк "Бурабай" // Экологическое образование в Казахстане. - 2007. - № 4. - С. 30-32
9. Города и места Казахстана // Экологический курьер. - 2007.- 15 сентябрь- 1 октябрь
10. География туризма : учебник / ред. : А. Ю. Александрова. - М. : КНОРУС, 2008. - 592 с
11. Еділқызы Л. Экологиялық туризм. Ол отандық табыс көзінің басты факторы бола алады / Л. Еділқызы // Егемен Қазақстан . - 2006.-14 сәуір
12. Жоямергенұлы Ө. Көлсай- Тянь-Шаньның інжу- маржаны / Ө. Жоямергенұлы // Алматы ақшамы . - 2007.-20 қазан
13. Курортология и оздоровительный туризм : учеб. пособие / А. С. Кусков. - Ростов н/Д : Феникс, 2004. - 320 с. - (Учебники для высшей школы)
14. Ким Ю. Казахстан- это рай. Пока для экотуристов / Ю. Ким // Маркетинг товаров и услуг . - 2007. - №6. - С. 14-20
15. Кентұлы М. Ішкі туризмнің дамуына не кедергі? / М. Кентұлы // Турист. - 2006. - №12. – бет 6
16. Қазақстан Республикасындағы 2002 жылғы туризм = Туризм в Республике Казахстан в 2002 году : Статистикалық жиналық. - Алматы, 2003. - 163 б.
17. Қазақстан туризмі 2005 жыл = Туризм Казахстана в 2005 г. :
18. Метрология, стандартизация и сертификация (в сфере туризма) : учеб. пособие / В. П. Анисимов. - М. : Альфа-М, 2006. - 252 с. - (Сервис)
19. Маркетинг в туризме и гостеприимстве : учеб. пособие / А. Ф. Барышев. - М. : Финансы и статистика, 2007. - 160 с.
20. Маркетинговые аспекты формирования и развития туристского кластера Казахстана : автореферат дис. ...канд. экон. наук: 08.00.05 / О. Ж. Устенова. - Алматы, 2006. - 29 с.
21. Международный туризм : учебник / А. Ю. Александрова. - М. : Аспект Пресс, 2004. - 470 с.
22. Организация туристического бизнеса: технология создания турпродукта : учебно-практ. пособие / О. Ю. Грачева [и др.]. - М. : Дашков и К, 2009. - 276 с.
23. Правовое регулирование туристской деятельности : учебно-практ. пособие / В. Г.
24. Специальные виды туризма. Лечебный туризм : учеб. пособие / Е. Л. Драчева. - М. : КНОРУС, 2008. - 152 с.
25. Советы начинающим туристам : учеб. пособие / Т. К. Жиздыбаев ; Междунар. центр туризма учащихся РК. - Алматы, 2005. - 64 с.
26. Стат.жинақ. - Алматы, 2006. - 144 б.
27. Специальные виды туризма : учеб. пособие / А. В. Бабкин. - Ростов н/Д : Феникс, 2008. - 252 с.
28. Теория и практика экологического туризма : учеб. пособие / А. Б. Косолапов. - М. : КНОРУС, 2005. - 240 с.
29. Туризм және өлкетану негіздері : Оқу құралы / О. Б. Мазбаев. - Алматы : ҚазҰПУ, 2006. - 99 б.
30. Туризм: экономика, менеджмент и маркетинг [Электронный ресурс] : учебник / М. Р. Смыкова. - Электрон. прикладная прогр. - Алматы : Нұр-пресс, 2007. - 1 эл. опт. диск (CD-ROM)
31. Туристский справочник-KZ 2007: Казахстан. Регионы. Страны мира. Нормативно-правовые акты. Информационно-справочные аппараты : информационно-рекламное издание. - Алматы : Атамұра, 2007. - 656 с.
32. Туризмнің географиялық ортасы : оқу құралы / З. М. Әбішева. - Алматы : Қазақ университеті, 2007. - 108 б.
33. Туристический бизнес: основы организации / И. И. Бутко. - Ростов н/Д : Феникс, 2007. - 384 с. - (Бизнес технологии)
34. Финансовый менеджмент в туризме : учеб. пособие / С . А. Быстров. - М. : Издат. дом Герда, 2007. - 240 с.
35. Экскурсионное дело : учеб. пособие / Г. П. Долженко. - 2-е изд., испр. и доп. - М. : МарТ, 2006. - 304 с. - (Туризм и сервис)
36. Экологический туризм и экология туризма : учеб. пособие / Е. Ю. Колбовский. - М. : Академия, 2006. - 256 с. - (Высшее проф. образование)
37. Экологический туризм : учебно-метод. пособие / В. В. Храбовченко. - М. : Финансы и статистика, 2004. - 208 с.
38. "2004-2010 жылдарға арналған Аламты қаласында туризмді дамыту бағдарламасын бекіту туралы" ІІІ сайланған Аламты қаласы Мәслихаты ХІ сессиясының 2004 жылғы 9-желтоқсандағы № 94 шешімінің орындалу барысы туралы // Алматы ақшамы . - 2006.- 7 қараша.
39. Экологиялық Ақпараттық Ресурстық Орталығының қаржы-экономикалық мәліметтері 2008
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың актуалдығы – Бүкіләлемдік Туристік Ұйым (ӘТҰ) көрсеткендей,
халықаралық ... саны 2020 ... ... 1.5 ... өспек, бұл 1996
жылға қарағанда үш есе көп. Сондай-ақ, бұл көрсеткіштің бір ширегі дамушы
елдерге жасалатын саяхаттың ... ... ... кең ... ... бола ... жаңа ... қызуғышылық туғызады, “жерде жұмақ” жасауға және түрлі жағдайларды
бастан кешіруге, осыған дейін ешкім ... ... ... ... ... ... ... индустрияның немесе
тұтынушының ба, ол ... ... бұл ... ... себеп пен салдардың
қатысы. Екінші Дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін батыстын ... ... ... ... бастады да, артық ақша пайда бола бастады.
Ал қазіргі күнде орта дәулеткерлердің өзі ... ... ... қолы ... жерлерді аралауға мүмкіндік алып отыр.
Соңғы 15 жылда байқалғандай, бұқаларық туризм индустриясы экологиялық және
мәдени ... өзін өзі ... ... Теніз жағалауларының құлазуы, маржан
тастар мен орман және басқа да ... ... ... ... ... мен ... кесірінен бүліншілікке ұшырауы ... ... ... ... бұдан 15 жыл бұрын кейбір бағыттармен
тенденцияларды жұмсарты мақсатында ... ... Бұл ... ... ... ... кешу тілегіне орай және табиғатқа тиген залалды
сезінуге жауап ... ... ... бола ... ... ... ... әрі тұтынушы ерекше бір экзотиканы қалайды да, қолы жеткен
жағдайда ол экзотика болудан ... ... ... ... ... 15 ... соң, бүкіләлемдік туристік ұйым экотуризмнің туризм индустриясындағы
жедел дамушы сектор екендігіне назар аудартады. Соған ... ... оның ... ... ... ... белгілейді.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – Қазақстанда ... ... ... ... ... және оның даму перспективаларын
қарыстыру. Тоғыз жолдың торабында орналасқан Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... қана ... әлеуметтік мәселелерінің де оңтайлы түрде шешімін табуына ықпал ететін
болады. Соңғы ... ... көз ... ... басымдылық
жағынан алғанда біздің еліміз өз жерінде жоғарыдағы саланы ... ... ... ие. ... кіндігінде Жаратқан иенің берген тамаша
табиғат жағдайының болуы әрі ... ... ... ... ... ... алғышарттар жасағалы отыр.
Мамандардың пікіріне сүйенсек, өзіміз сөз етіп отырған сала бүгінде
біртіндеп бірізділікке түсіп келеді. Оны ... ... ... ... Бір ғана ... ... ... парктер мен
қорықтарға келген 244 мың 700 туристен 2004 жылы мемлекетке 9 млн.-ға жуық
кіріс ... ... ... кезең үшін бұл жаман көрсеткіш емес. Десек те,
кең тұрғыда дамитын инфрақұрылымды қажет ... де бұл ... ... алып кетуі біршама қиындыққа тап болуда дейді мамандар.
Мәселен, рекреациялық-туристік ... көп ... күні ... ... ... аса ... келе ... жасыл орман әлемін қайта
қалыпқа келтіруге тиісті мөлшерде қаражаттың ... ... ... ... ... ... және ... саясаттың белгіленбеуі
сияқты проблемалар өз кезегінде елде экологиялық туризм ұғымының ... ... ... келеді.
Ал шетелдік тәжірибеден мүлдем басқа жәйтті аңғаруға болады. Мәселен,
АҚШ, Қытай мемлекеттерінің ... ... ... ... ... 1 ... доллар шамасында қаржы қалдырып кететін көрінеді. Бұған қоса, аталмыш
елдердің шетелдік саяхатшылар келіп ... ... ... ... мен ақылы қызмет көрсетуді лайықты деңгейде үйлестіру негізінде өз
беттерімен қаржы табуларына да ... ... ... ... қаражат,
ең алдымен, сол аймақ, өңірдегі жұмыстың жедел жүруіне, түрлі ... ... ... ... өз ... ... ... дамытуда атқарылып жатқан
іс-шаралар дені жоқтың қасы десек, аузымызды қу ... ... ... ... бұл ... ... ... еш шек қойылмаған.
Бірақ, оның аяғынан тік тұрып, тұрақты түрде ... үшін ... ... ... сөз етіп отырған саланың жедел қарқынмен ілгері жылжымауының
ендігі бір ...... ... жөніндегі ақпараттың жеткіліксіз
болуында. ... те, бұл ... де ... өз шешімін тауып келе
жатқандай. Мәселен, Алматы қаласында ... ... ... Орталығы ашылды. Ол орталық туристік қауымдастықтың бастамасымен
және Халықаралық Евразиялық қор мен “ЭксонМобил” компаниясының демеушілік
етуімен ... ... ... ... ...... туризмін дамыту мүмкіндігінің қай деңгейді ... ... ... ... ... Таяу болашақта
туризмнің барлық түрлері жөнінен біртұтас ақпараттық орталық ашу мәселесіне
де мемлекет тарапынан ... ... ... ... жұмыстың негізгі міндеттері:
– экологиялық туризмнің принциптерін, белгілерін, құрылысын және
түрлерін анықтау;
– Қазақстанда экотуризм ... ... және ... факторларын белгілеу;
– Қазақстан экотуристерін сегментациялау;
– экотуризм Ақпараттық Ресурстық Орталығының бюджетінің құрылуын
талдау;
– экологиялық турларды жасақтау және ... ... ... ... ... туризмді құру және оны дамыту ... іске ... ... ... ұсыну.
Дипломдық жұмысының зерттеу объектісі – ҚР Қазақстандық Туристік
Ассоциациясының құрылымдық бөлімшесі ... ... ... ... Ақпарттық Ресурстық Орталығы болып табылады. Экотуризм Ақпарттық
Ресурстық Орталығы аналитикалық, ... ... ... ... ... мақсатында құрылған, Қазақстанда экотуризм
саласын ... және ... ... ... арналған қажеттілік
ретінде ашылған.
Қазақстан территориясында жергілікті қауымдастықты дамытуға негізделген,
Экотуризм Ақпарттық Ресурстық Орталығын ... ... ... ... ... бір ... болып табылады. Бұл инициативаның бастамасын
«Эксон Мобил ... ... ... ... ПМГ ГЭМ және ... ... ... 2004 жылдың қыркүйегінде Евразия Фонда
Казақстандық Туристік Ассоциациясына Экотуризм ... ... ... ашып және ... ... берген кезінде жүзеге
асырылған. Конкурсты өткізі ... КТА ... ... ... ... ... ... Экотуризм Ақпарттық Ресурстық
Орталығының қызметкерлері 72 менеджерлерді және аймақтық туристік қызмет
көрсетумен ... ... ... сапа ... ... ... бірге жарнама мен маркетинг арқылы ... ... ... ... ... ... қауымдастықтарды дамытуға негізделген, экотуризмді жылжыту
программасын жүзеге асыру ... ... ... ... ... пункт болып табылады. Осы программа бойынша ... ... ... ... орналасқан жеті туристік бағытты
дамытуға ... ... ... ... ... ... жаңалығы – қазігрі кезде ... ... ... ... ... ... Одан ... экотуризмді дамыту жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік туғызады, инфрақұрылымды
жақсарту үшін ... ... ... тартады, жергілікті шаруашылықпен
өндірілген өнімдерді (сүттік, ет өнімдері, халық кәсіпшілігінің бұйымдары)
өткізуге және одан қосымша табыс алуға, ... ... ... ... ... мәдениетті насихаттауға мүкіндік береді. Ол ... ... және ... ... кіру ... ... мен
жинау, және де бұл ... ... ... ... ... және
жақсартуға бағытталуы керек. ... ... ... ... ... ... ... территорияларда туристердін келуі
үшін жағдайлар құру. Табиғатты қатаң қорғау, қалдықтарды қайта ... ... ... ... ... қоса практикасын жүргізу. Табиғатты
қорғаумен байланысты мәселелер бойынша толық және ең анық ақпаратты ұсыну.
Экотуризмді дамыту мақсатымен жергілікті ... ... емес ... да ... серіктестікті орнату.
1. ҚАЗАҚСТАНДА ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1. Экологиялық туризмнің принциптері, белгілері, құрылысы және ... ... ... ... ... ... зерттеу қажет.
Теориялық аспектіде оның принциптерін, белгілерін, құрылысын және ... тану ... ... ... ... қарастырайық, олар келесі
тәртіпте келтірілген:
– экотуризм айтарлықтай ұзақ, жергілікті халықтың өмірін және табиғат
ландшафтарын салмақты зерттеулерді ... ... ... апта және одан да көп ... дейін созылуы мүмкін.
– экотур бағдарламасы еркін, туристер қалауы бойынша өзгертулер ... ... ... ... ... жоспарлап, оны бақылау
мүмкін емес. Турист қалауынша аттарда серуендейді немесе жергілікті
халықтың күнделікті істеріне ... ... ... кілем
дайындауға. Турдың ұзақтығы жиі туристің өзімен анықталады.
– аймақтың ... ... ... мен жергілікті халықпен
бірге проблемалардың шешімдерін іздеу. Сонымен қатар ... өз ... ... ... ... шешу
сатысында олардың «шет жақтан» көзқарасы және ұсынған шешімдері бізге
өте маңызды.
– экологиялық турдың мақсаты стандартты назар ... ... ... ғана ... ... ... білім алу мен терең әсер алу болып
табылады. Көптеген туристер ... ... ... ... ... ең аз зиян ... жерлерді көру
мақсатымен, сонымен қатар оларға жат ландшафттарды, мәдениетті және
салт-дәстүрлерді зерттеуге келеді.
– қоқымды қайта ... ... ... ... ... шығарылмай,
ерекше тәсілмен қайта өңделеді. Қазақстан Республикасында бұндай өңдеу
енді пайда болуына байланысты, экотур ұйымдастырушылары өнімнің көп
реттік орауларын ... ... ... ... ... бұзу ... ... санын реттеу қажет болғандықтан, бұл ... ... ... ... қатар даулы мәселе. [27, 252 б]
Қазақстанда экотуризмді дамытудың негізгі принциптері келесі аймақтарда
енгізілген:
Қазақстанда туризм тұрақты ... ... ... ... оңтүстікте,
оның ішінде, Тянь-Шань таулары аймағы мен Ұлы Жібек Жолы ... және ... ... ... туризм анағұрлым төмен дамыған.
Алайда, бұл жерлерде туристердің көзқунышына айналатындай әсем ... Ол – ... ... бар ... және ... ... ... фауна, яғни өсімдіктер мен жануарлар дүниесі.
Әдетте, туристер баратын ең негізгі орындардың бірі – ... ... көлі ... Бұл ... ... аясы, 6 көлден орман-
тоғай көмкерген әсем таулардан тұратын осы өңір жаз ... ... ... экологиялық проблемаларды туғызады. Негізгі санаторий мен
демалыс үйлерінің жағдайы әр деңгейде, ... ... ... ... өзенге тастайды. Олар өз төңірегі үшін ғана жауапты да, одан ... не ... ... мән бере ... ... жергілікті
тұрғындар өз үйлерінің бір бөлмесін туристерге жалға ... ... ... да ... ... Ең жақсы, ең әсем жерлер жеке ... ... оған кез ... ... қолы жете ... ... да түсуде.
Бурабайға келетін туристердің негізгі легі – Алматы және ... ... мен ... ... жерінен. Жергілікті әкімшілік төңіректі
тазалау жұмыстарын ұйымдастырады, кейбір экологиялық үкіметтік емес ұйымдар
бұл процесске көмек ретінде волентерлік (ерлікті) ... ... ... ... ... өзен-көлдерге ауады, шаңғы, коньки тебу –
негізгі демалыс түріне жатады. ... су ... ... жүзу мен ... жаяу серуендеу мен ат үстінде жүру сияқты ... ... ден ... ... тұру – ... ... ... бірақ олардың
жайлы, әрі қолайлы болу мүмкіндігі төмен.
Шығыста Алтай өңірінде туристік агенттіктер жұмыс жасайды. Альпинизммен
жаяу саяхаттан ... ... ... дейінгі түрлі қызмет түрін
көрсететін агенттіктер ...... үшін жаңа ... ... бірақ бір белсенді
экологиялық үкіметтік емес ұйым «Экосистем» ... ... ... Ол өз ... ... ... «Green Tours»
компаниясымен бірлесе отырып, ... ... ... ... Бұл ... – жаяу ... жануарлар дүниесін бақылау,
сондай-ақ қазақ тұрмыс салтымен танысу (киіз ... ... ... дәм ... ... ... жағдайларды қамтиды. Бұл төңірек әлі
толыққанды дамып, демалыс болатындай жетілдірілген жоқ, ... ... ... ... кең жая ... ... оны бақылауда ұстау қажет.
Жергілікті тұрғындар мен ұйымдар оны ... аса ... бір түрі ... ... аулау мен аң аулау – Қазақстанның
орталық, солтүстік және шығыс өңірінде аса кең ... Ол ... ... әрине, қызықтырады, дегенмен балық аулау – жақсы ұйымдастырылуы
керек еді.
Әйтсе де, аңшылықтың қай түрі болсын ... ... ... ... ... үйлесімділігіне шамадан тыс өктемдік жүргізуге
болмайды, қауіп-қатер төндіру де, ... ... ... еді.
Тиым салынғанына қармастан, кейбір сирек кездесетін жануарлар (сайғақ,
қарлы барыс) әлі де қауіп-қатерге ұшырауда.
Қасқыр мен құстар – ... ... ... ... ... тағы бір түрі – ... – яғни ... мен құстарға бүркіт
салу туристер үшін көңіл көтерер аса белгілі «кәсіп» болып келеді.
Санаторий мен демалыс үйлері тек Бурабайда ғана ... ... ... мен ... да ... ... ... Баянауылда кең дамымаса
да әжептуір танымал орындары бар. Бірақ жергілікті орындар өз ... ... ... мардымды пайда таба алмай отыр, тек гид болып
жұмыс істеушілер мен кафе қызметкерлерін есептемегенде, ... ... да ... ... ...... ... ретінде дамып келе жатқан ... ... ... ... бизнесмендері келіп, өз ақшаларын осында жұмсайды.
Олардың бірқатары ... ... ... ... ... соның ішінде
жұмсайды да, жергілікті орындарға түспейді. Бизнесмен – туристерде қалаға
шығатындай, жергілікті дүкен, ... ... ... ... қалыптастыру керек. Сонымен қатар, қала сыртына шығып, табиғаттың
әсем келбетін ... да ... ... керек. Бірақ, қазіргі уақытта,
көптеген бизнесмендер бұндай жерлер (Қорғалжын, Бурабай) барынан ... да ... ... ... ... ... шектеледі. Бұл тек
шетелдіктер емес, жергілікті бизнесмендерге да қатысты жағдай. Олардың
Астана ... мен ... өз ... де ... ... ... Астанадан үш сағаттық жерде орналасқан. Ол – жануарлар
әлемі өкілдерінің мекендейтін орны және соңғы уақытта бір ... ... ... ... ісін ... ... Бұл идея бірқатар себептер салдарынан
кең түрде жария етілмесе де, аз ... өзі ... ... ... зор ... бар ... көрсетті. Шетелдік
туристер осы өңірлерден көргендерінен ерекше әсер алғанын айтады.
Батыста, Каспий теңізі ауданында да, бұларды ... ... ... ... ... ... ... компанияларымен келген болатын, сонымен
бірге өлке табиғатына да тәнті болды. Мәселен, Ақтау қаласы шөл ... ... ... ... қала ... ... су ... құбырлардан алынады. Кеңестік архитекторлары кең көшесі, шағын
аудандары бар үлгісін жобалаған 1963 жылға дейін қала ... еді. ... уран ... ... кеін қала ... ... Құм жағажайы бар
курорт кеңестік таңдаулы элита үшін ... ... ... және уран
индустриясы қазір құлдырау жағдайында, сондықтан Ақтау басынан бағы ... ... ... ... ... ... ... жастар назары табиғатқа ауа
бастады. Әдетте оларды ... ... емес ... ... және ... ... немен шұғылданатынына байланысты олардың өзгешеліктері
бар. Белгілі бір төңіректі ... ... ... ... туралы
әңгімелер өткізіледі. Дегенмен, экологиялық білім берудің бұл ... ... ... ... әрі ... деп ... аталады.
Экологиялық туризмге әр мемлететтерде шамамен бірдей түсініктеме береді,
бірақ ... ... ... ... бар, сондықтан экологиялық
туризмнің негізгі принциптерін тұжырымдау, оның типтік белгілерін сипаттау
және ... ... ... аса ... ... табылады.
А.В. Дроздов бойынша, экологиялық турлар келесіде болуы тиіс:
– табиғатқа ... ... және ... ... ... ... біздің табиғи ортамыздың мекеніне зиян келтірмейтін ... ... ... ... ... зиян ... беру;
– экологиялық білім беруге және ... ... ... ... ... қарым-қатынасты орнату;
– жергілікті әлеуметтік-мәдени ортаны сақтау туралы уайымдау;
– экономикалық тиімді және осы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... түрде табиғатты қорғаумен байланыстырған, бірінші
экотурлар ұлттық парктерде ұымдастыралған болатын, ... ... ... ... ... ... объектілеріне негізделген немесе ... ... ... ... ... міндетті түрде қоғалатын жерлерге емес
алып баратын маршруттар пайда бола бастады. Бұл ... ... әр ... оның екі негізгі типіне бөлуге болады (1 сурет).
|Экологиялық туризмнің типтері ... ... ... ... |
1 ... жалғасы келесі бетте
|Экологиялық турлардың негізгі объектілері ... ... ... ... 1 — ... ... ... мен типологиясы.*
*Ескерту: (37, 208 б( әдебиеттер негізінде автормен құрастырылған
1) ... ... ... ... ... ішінде
ұйымдастырылған экотуризм; осындай турларды өткізу мен жасақтау –
экотуризмнің классикалық ... ... ... ... ... тар ... ... жатады, оларды
экотуризмнің автралиялық моделіне жатқызуға болады.
2) ерекше қорғауға алынған территориялардың (акваториялар) сыртындығы
экотуризм; бұл ... ... ... ... ... аса кең ... жатқызуға болады (соның ішінде
танымдық, активті, экстремальді және т.б.).
Қазақстанда экотуризмнің даму ... ... өте ... ... бұндай баға беру, біз экотуризмді қандай мағынада (тар немесе кең)
түсінуімізге байланысты болады. Егер экотуризмге тар мағынада ... ... онда ... ... ... барлық формалары
ұсынылған деуге болады, бірақ өте шамалы мөлшерінде. Осы ... ең ... ... ... табылатыны қалалық тұрғындармен,
болмаса курортта немесе басқа да ... ... ... ... ... асырылған экологиялық бағыттағы біркүндік ... ... Бұл ... жорамалдау Экотуризм Ақпараттық Ресурстық
Орталығынан (ЭАРО) ... ... ... ... ЭАРО ... ... ... ұлттық парктер қабылдаған туристер туралы мәліметтерді
дайындау болып ... ... ... ... мен ... ... топтастыруға
болады:
|Экотурлардың белгілірі ... 2 – ... ... ... (37, 210б( ... негізінде автормен құрастырылған
Қозғалу тәсілі, қатысушылар құрамы, ұзақтығы бойынша, туристер тұратын
мемлекетінің шекарасына байланысы ... ... ең ... ... екі
тектік белгілерді атауға болады: ... ... ... және ... ... турдың бағдарламасының мазмұның және оның ... ... ... Әрине, турдың мақсаты мен оның объектілері
бір-бірімен байланысты және екі негізгі ... ... ... ... ... ... ... болмайды (іс-жүзінде турдың
бағдарламасында тур мақсаты мен ... жиі сай ... және ... Оған ... турдың әр ұйымдастырушысы мен қатысушысы оның
негізгі ерекшеліктерін анықтап және әр ... ... сол ... ... ... алады.
Қазақстанда бұрыннан танылған рекреация және өздігімен ұйымдастырылған
туризм формалары, экологиялық турларға жақындығын ерекше ... кету ... ... ... рекреациямен өте тығыз байланысты, себебі тіпті
экотуризмнің барлық түрлері ... ... ... ... ... ... ... контекстегі туристерде экологиялық мәдениетті қалыптастыруға
мақсатталған, экологиялық туризмнің даму страгиясының ... ... ... ... ... мәдени-экологиялық объектілермен тікелей
қарым-қатынасты орнатуды атап айтқанда ұлттық парктерде, сонымен қатар
мәдени-тарихи және ... ... ... ғана ... ... пайда болуының негізгі себептерінің арасындағы
жетекшісі – бұл бұқаралық туризмнің табиғи және тарихи-мәдени ... ... Бұл ... ... келулердің қарқымды өсуіне тура
пропорциналды өсуде. Туристік ресурстарды ұтымды пайдалану мен ... ... ... ... ... болып тұр. Жағымсыз әсер
етудің аспектілері 1990 жылдары ... ... 1996 ... 2006 ... Еуропада туристік су маршруттарының ұзындығы 40%-ға ... ... 70%-ға ... ... ... ... ауданы 60% дейін өсті.
Әлемдік шаруашылықты глоболизациялаудың ... ... ... жағымсыз өзгерулер өсті:
– климаттық өзгерулер;
– жер қыртысының ... ... ... және ... әртүрліліктің азаюі;
– судың, топырақтың және ауаның ластануының өсуі;
– адамдардың әрекеті нәтижесінде қоздырылған табиғат ... ... ... ... алмау;
– азық-түлік қауіпсіздігі және дүниежүзілік халық денсаулығына қауіп-
қатердің өсуі;
– энергия ... және ... ... ... ... жылы ДТҰ ... ХХІ ғасырда туризмді тұрақты дамуту концепциясы
жасақталған болатын.
Ол келесі принциптерге ... ... мен ... ... ... үйлесушілікке жетуге
көмектесу керек;
– саяхаттау мен туризм экожүйені қалпына келтіруге, сақтауға ... ... ... ... ... ... мен ... тұтынудың және өңдірістің өмірге бейімді
модельдерінде негізделген болуы ... ... ... ... ... дамыту процессінің ажыратылмайтын
бөлігі болуы тиіс;
... ... ... ... ... мен ... қатысуымен шешіліу тиіс;
– туристік өрісті қозғайтын табиғи және техногендік апаттар туралы
мемлекеттер бір-бірін ескертуі тиіс;
– туризм ... ... ... ... өрісінде халықаралық
құқыққа негізделуі тиіс.
Туризмнің табиғи комплекстерге ... ... ... ... тура және ... ... әсерге келесілер жатады:
– флора мен фауна өкілдерің аңшылық және ... ... ... ... ... ... шаруашылық іс-әрекетке қосу жолымен флора
мен фауна өкілдерінің табиғи өмір сүру ... ... ... мен ... табиғи тіршілік процестеріне араласу;
– адамдардың тіршілік әрекеттерінің өнімдері арқылы аурулар мен
инфекцияларды әкелу және ... ... ... жатады:
– табиғи тіршілік ету ортасын өзгерту;
– географиялық орта компоненттеріне глобальді әсер ету (сыртқы сулар
мен топырақты ластау, ... ... алу мен ... ... ... және ... табиғатқа әсер ету процессін тағы да тура және жанама түрде
басқаруға болады. Тура ... ... ... ... жалпы келушілер
мөлшеріне шек қою, ерекше құнды табиғи объектілерді және территорияларды
келулер үшін ... ... ... ... ... ... ... техникалық құралдарды және технологияларды пайдалану. Басқарудың
жанама варианты туристердің мінез-құлқын ... ... ... ... ... көтеру, туристер баратын жерлердегі жергілікті
тұрғындарға, жануарлар мен өсімдіктерге адамгершілікті, ... ... ... ... ... іске ... Қазіргі уақытта
экология мен табиғатты сақтау үшін осы екі әдіс өте ... ... – бұл ... ... ... бірегей табиғи
объектілері бар, ластанбаған аймақтарға саяхаттау. Экотуризм – бұл қоршаған
табиғи ... ... ... және осы саладағы жағдайды жақсарту үшін
қызмет атқаратын табиғи туризм түрі. Экотуризмнің негізінде қоршаған ... ... ... Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен әр түрлі
қорғау жобаларын жүзеге ... ... ... мүдде болып табылатын
жерлерге баруға мүмкіндік беретін табиғи зоналарға қатысушылар санын шектеп
сапарларды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... бойынша «экологиялық ... – бұл ... ... ... және қоршаған ортаны сақтайтын табиғи
зоналарға, облыстарға жауапты саяхат».
Бұл саяхаттаудың түрін тереңірек түсіну үшін Халықаралық экотуризм ... 10 ... ... ... ... ... еске ... өзінің артынан тек іздер қалтырып, өзімен тек суреттер алып кету;
3) түскен әлемді танып білу: халық ... ... ... ... ... ... ортаға қауіп-қатер келтірмейтін бұйым шығарушылардың
өнімдерін сатып алмау;
6) әрқашан тек таптап тасталған ... ... ... ... қорғау бойынша бағдарламаны қолдау;
8) қоршаған ортаны сақтау әдістерін пайдалану;
9) табиғатты қорғауға көмектесетін ұйымдарды қолдау;
10) экотуризм принциптерін қолдайтын ... ғана ... ... бірқатар белгілірінің спектірі атап
көрсетіліді:
... ... ... ... ... бар әр бір ... ... ең басты мүдде болып табылатын саяхат;
– экотуризмнен түскен табыс қоршаған ортаны қорғауға қаржылық ... ... ... ... ресурстарын сақтайтын немесе қалпына келтіретін іс-
әрекеттерге туристер өздері қатысады.
Экологиялық туризмнің белгілері ... ... ... ... ... активті және пассивті болып бөлшектенеді. Халықаралық
тірі қалу қоғамы шығарған ... ... ... ... ... жатқызуға болады: «экологиялық туризм туристік игерілген
территорияларда жергілікті тұрғындардың ... ... ... ... мен фаунаны қорғайды және қоршаған ортаны
сақтауға ... ... ... ... ... ... ... ішінде келесілер жатады: «экологиялық туризм
келешектегі туристер мен жергілікті халық үшін ... ... және ... ... ... ... көмектеседі және
үйлестіреді».
Экологиялық ... ... мен ... ... ... үш негізгі компонентін атап кетуге болады:
1) «табиғатты тану», яғни саяхаттау, туристермен жаңа ... ... алу, ... ... ... ... ... «экожүйені сақтау» маршрутта туристік топтардың тиісті ... ғана ... ... ... ... ортаны қорғау бойынша
шараларда, бағдарламаларда туроператорлардың, туристердің
қатысуын жобалайды;
3) «жергілікті тұрғындардың көңілін ... тек ... ... мен заңдарды бұзбау ғана емес, сонымен қатар туризмнен
туристік дестинацияның әлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосу.
Осы компонеттерінің біреуі де жоқ ... ... ... ... жоқ. Жоғарыда айтылғандағыны жинақтап алғанда, экологиялық туризмнің
анықтамасы келесі болуы ... ... ... – бұл ... ... міндетті түрде құрметтеу мен экологиялық жүйені ... ... және ... ... білу туристік мұқтаждығымен байланысты,
туристік сұранысқа негізделген, туристік іс-әрекеттін арнайы түрі.
Бұларды қорытындылай келгенде экотуризмнің ... күші – ... көз ... болады. Туристік ресурстар экотуризмді ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл қателікке 1975
жылы рекреациондық география отандық мектебінің ... ... ... ... ... табиғи территория жүйесі арқылы, туризм
бойынша аймақтық және ұлттық ... ... ... ... ... ... пікір де қателік болып табылады.
Жоғарыда келтірілген анықтаманы есепке алғанда, экотуризмді турбизнес
және ... ғана ... ... ... ... ... экотуризм бойынша
кениялық эксперт Тереза ... ... ... – бұл ұсыныс пен
сұранысқа негізделген экономикалық туризм». Демек, экотуризмді дамыту мүлде
әкімшілік ... тек ... ... көмегімен ғана мүмкін.
Сондықтан бұл жақта әңгіме бизнесмендерге, туристік ... ... ... ... жүру керек, ал бюджеттен қаржы бөлуге өтініш
жіберуде емес. Әйтпесе нарықтың жағдайда қызмет ... ... ... ... ... ... ... өңірлерінде одан да
жеткілікті, шығынға ұшырыйтын, дамуды тоқтататын туристік кәсіпорындарының
саның көбейтуін әрі ... ... ... ... ... ... ... экотуристік
ағымдарының бағыты мен географиясын оңай түсіндіруге болады. Енді қазір,
олардың, дамыған, индустриалды ... (АҚШ, ... ... ... ... ... ... Пакистан) бағытталуы
дәлелді. Бұл идеяны жетілдіру кезінде, экотуризмнің отаны ретінде туристік
дестинацияларды, ... ... ... ал ... ... ... пайда болған орынды санау керек.
Бұдан сонымен қатар, экотуризм не үшін ҚР ішкі ... ... ... ... ... бұл туризм түріне әлі де сұраныс қалыптаспаған,
себебі экотуристер өте аз. Қоршаған ортаны қорғауға өздерінің ... және ... ... ... ... туристер көптен емес. ... ... ... ... әлсіз дамуын жатқызуға болады, ол оның
нәтижесінде, көптеген емес ішкі экотуризм түрлерін жиі әлеуметтік туризмге
жатқызады, яғни ... ... ... ... ... төрт түрі белгілі:
1. Ғылыми туризм. Қағида бойынша, мұндай турларда туристік объектілер
ретінде ұлттық ... ... ... ... ... ... жатады. Ғылыми экологиялық турлар барысында туристер
әр түрлі зерттеулік экспедицияларға қатысады, далаға ... ... ... ... ... кеңінен танымал:
Галапагасстық аралдар бойымен круиздер.
2. Табиғат тарихы турлар. Арнайы құрастырылған экологиялық маршруттар
бойымен өтетін ... ... және ... ... Жиі бұндай экологиялық турлар акваториялар мен туристік
территориялар бойындағы ұлттық парктер, қорықтыр территориясында
ұйымдастырылады. Бұл ... түрі ... ... ... оны ... туризмнің дамуының немістік моделі деп
атайды.
3. Қызықты оқиғалы туризм. Экотуризмнің осы түрі туристердің спорттық
нәтижелерін жетістіру мен ... ... ... үшін ... әсерлер алу мақсатымен табиғатта демалу және активті
қозғалу тәсілдерімен байланысты ... ... ... ... ... ... ... мұздықтарға шығу,
спелеотуризм, таулы және жаяу туризм, су бойымен өтетін, шаңғылы
және таулы туризм, ... атты ... ... ... және т.б. ... ... ... Атап айтылған
түрлердің көбісі жақында пайда болды және ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар
өте қарқымды дамып келе жатқан, кірісті, бірақ ... ... ... ... ... ... ... аңсауы
басым болғандыққа байлынысты қызықты оқиғалы туризмді жиі ... деп ... ... ... ... ... біз
қызықты оқиғалы туризмді де жобалаймыз.
Қызықты оқиғалы туризмді жиі спорттық ... ... ... және т.б.) және ... ... теңдестіреді. Онда туристер
активті тәсілдердің көмегімен қозғалады (жаяу, велосипед, қайықтарда,
плоттарда және т.б.) . Шың ... бұл ... ... ... ... ... ретінде спортпен шұғылдануды немесе жарыстарға
баруды мақсаттайды, бірақ ол тәуекелмен, ... ... ... ... ... Мысалы, шұғылдану жиындарына баратын футбол
командалары, немесе өздерінің командаларының артынан ... ... ... ... ... ... ... активді тәсілдермен қозғалуды
көздемейтін саяхаттау ... бар, ... ...... өтерлік ойлы
қырлы жолдармен автомобильде саяхаттау, немесе BASE – арнайы паршют арқылы
ұшқыш ... тік ... ... ... ... ... теле ... және т.б.) секіру немесе тереңге
бату.
Қазіргі ... ... ... ... оқиғала туризм (adventur
tourism) – бұл жай ғана оқиғалы саяхаттау емес, ал туристер үшін ... ... ... бар ... Бір ... осы нарық
сегментінде сізге турқызметтің кең спектірін ұсына алады: ығыр болған
ораманда жаяу ... ... ... ... ... мен ... ... саяхат. Қорықтарда орналасқан
бірегей және экзотикалық табиғи объектілер мен құбылыстардың
жоғарғы атрактивтілігі ... ... ... ... Америка мемлекеттерінде туристердің 60% ... ... мен ... ... көру ... ... Бұл
экологиялық туризмнің түрі Автралияда әбден дамыған, сондықтан оны
экологиялық ... ... ... ... деп аталады. [36,
45б]
Шын мәнінде, нағыз экотуризм мынандай мақсаттарға жетуі тиіс:
1) табиғатты қорғау және бұзбауға жердемдесу. Оған ... ... қол ... ... ... “Green Tours” ұйымы жасағандай
әрекет жасау керек, атап айтқанда, ... ... 5% тур ... ... беру керек.
2) жұмыс орындарын ашу және жергілікті ... ... ... ... келіп саяды: Жергілікті тұрғындарды гид ретінде жұмысқа
қабылдау, жергілікті құрал-жабдықтарды жалға алу, ... ... ... яғни сол жердегі кафені және үйлерді тазалау.
3) жергілікті мәдениет туралы әңгімелеу. Бұл да ... ... асуы ... ... ... және ... ... бастап, түрлі сувенир, қолөнер түрлерін жасау мен
сатуға дейінгі әрекет түрлерін қамтуы мүмкін. Дәстүрлі ... ... ... де ... ... ... болу керек.
4) туристерді оқып үйрету мақсаты да болу керек. Білім беру орталағы
– соның бір түрі ... ... ... ... ... өздерінің
не істейтінін әрқашан анық білуі тиіс.
Туризм тұрақтылық сипат ... ... ... ... жөнінен ірі болмауы
тиіс және жергілікті адамдар басшылық ете алатындай болу керек. ... ... ... ... оның қажеттілігі – туризм шегінен ... ... ... ... ... және ... ортамен
келеңсіз жағдай тудыратындай дәрежеде болмау үшін керек.
Британдық “Tourism Concern” ... емес ... ... ... ... ... бар туризмге көбірек сенеді. Бұл ... ... ... (ДТҰ) ... ... ... бұл ... қарағанда, тек жергілікті адамдар ғана ... ... ... ... ... Жергілікті тұрғындардың туризм дамуын ... ... ... ғана ... ... нақты қорғауға кепіл болады.
Туризмнің жоғарыда аталған барлық түрі альтернативті бола алады.
Agenda 21 – бұл ... ... ... ... Оны ... әлемде,
бір елдің ішінде немесе нақты бір жерде БҰҰ-жүйесі бойынша мүше ұйымдар,
үкімет және ірі ... ... ... ... ... ықпал ете
алатын әрбір территорияда жүргізуге тиісті.
Agenda 21, ... орта мен даму ... ... ... ... бойынша ережелер Жарғысын» 1992 жылы 3-14 ... Рио де ... ... ... ... ... ... ел
қабылдаған болатын.
Бұл конференцияның бір мақсаты – саяхат пен туризм бойынша нұсқау
беретін жақсы оқу ... ... үшін ... ... ... пен ... ... бойынша Agenda 21» құжаты мынаны
мақұлдайды: саяхат және туризм, әлем, қоршаған ортаны дамыту мен ... ... ... ... Бұл құжатта жергілікті өкіметті ашық экономика
жүйесі идеясын ұсынуға ... бұл ... ... пен туризм саласындағы
сауда тұрақты негізде құрылуы ... ... ... ... саяхат пен
туризм саласында көрсетілген қызмет түріне кесірін тигізген тосқауылдарды
жоюға, келетін орындарға зиян шектіретін, ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Толықтай алғанда, саяхат пен туризм (құжатқа сәйкес) мыналарды орындауға
тиіс:
– адамдарға табиғатпен үйлесімділікте, салауатты, мәнді өмір сүруге
көмектесу;
– жердің ... ... ... және қалпына келтіруге ықпал
жасау;
– өндіру мен тұтынудың тұрақты принципіне негізделу.
Саяхат пен туризм ... ... ... мына ... ойлануы
керек:
– қоршаған ортаны қорғауды жалпы даму процесімен біріктіру;
– даму мәселесін оған мүдделі азаматтардың қатысуымен шешу;
... ... ... ... ... ... өз мүмкіділіктерін әйелдер мен жергілікті тұрғындар үшін ... ашып ... ... ... ... ... мен ... мойындау мен
қолдау;
– қоршаған ортаны ... ... ... ... ... сонымен қатар, мына 10 пункті басшылыққа ала ... ... ... ... ... ... және қайта пайдалану;
энергияны тиімді пайдалану, ... және ... ауыз су ... ... ... ... ... заттар; транспорт (көлік); жерді басқару пайдалану
мен басқаруды ... ... шешу үшін ... ... ... ... ... тұрақты даму
мақсатындағы әріптестік.
Басқаша айтқанда, туристік компаниялар мына жағдайларға ... ... ... ... зиян ... ұлттық және халықаралық ережелерді
орындау міндеттерді әрі оған ... болу ... іс ... ... ... ... жасауға тырысу қажет.
ДТҰ мәліметтері бойынша, 2003 жылы ... ... ... ... түсетін, ал халықаралық ресурстар институтының ... ... ... ... жылдық өсімі 4% болса, келушілер саны
мен экотуризмнен түсетін ... ... әр ... аймақтарында 10-30%-ға жыл
сайын артуда. Ең жоғарғы көрсеткіштер Азияттық-Тынық мұхиттың аймақтарына
тән. Мамандардың пікірі ... ... 60%-ға ... ... халықаралық
туристер экотуризм орталықтарына келеді, олардың 20-40% жабайы ... ... ... уақыттатура осындай темптермен аңшылық және балық аулау турларға
қатысушылар саны да өсіп келе жатыр. ... ... ... ... ... болып табылатын Халықаралық сафари клубына (SCI) жыл сайын 500 ... ... ... ... өсу ... 1 және 2 ... 1 – ... ... ... ... туристердің халықаралық
келулерінің өсу ... (млн ... ... ... |2000 ж |2006ж ... ... саны |393 |528,4 ... дестинацияларға келулер |157 |211 ... ... ... туристердің келуі |79 |106 ... (26, 110б( ... ... ... құрастырылған |
Непалда 1996 жылдан 2006 жыл аралығында ... ... ... саны 255% ... ... Мысалы, 2000 жылы көктемінде Эверест
аймағына 50-ден аса халықаралық экспедициялар орналасқан. Корольдық ... ... ... 200 млн. АҚШ ... жуық кіріс табады. ... ... ... ... ... ... келетін
экотуристер саны жыл сайын 781 мыңға ... ... ... ... 66% жуық ... ... Гондураста жыл сайынға
экотуристердің өсімі 13-14% құрайды. Кенияда 1996-2006 жж ... ... 45% ... ... ... ... 80% ... табиғи туристік ресурстарға бағытталған.
Кесте 2 – әлемдік нарықта экотуризмнен түсетін кірістін өсу динамикасы
(млрд. АҚШ ... АҚШ ... |2000ж |2006ж ... ... санынан түскен кіріс мөлшері |388 |416 ... ... ... ... ... | | ... |93 |166 ... табиғатқа бағытталған туристерден түске кіріс | | ... |47 |47 ... (26, 56б( ... негізінде автормен құрастырылған |
АҚШ саяхаттаулар ... ... ... ... ... ... ... жүрген американдықтардың 7% жуығы (8 млн
адам аралығында), болмаса 1 экотурға қатысып көрген және де 30% ... ... ... ... саяхатты келесі 3 жылда орындайтынына ... ... ... 43 ... астам американдықтарды экотуристер
категориясына жатқызуға болады. АҚШ ... ... ... ... 77% бір рет ... ... демалыстарын басқа
халықтардың мәдениеттерін зерттеумен немесе оқиғалы, ... ... ... Сол 2004 жылы 54 ... ... ... қатысты, ол 2002-2003 жылдар арлығымен салыстырғанда
157% өсуін көрсетті (21 млн). АҚШ ООПТ ... 14.2 ... ... ... ... және ... ... 300 мың жұмыс ... ... ... ... ... АҚШ туроператорларының
зерттеулері келесіні айқындады – 2001 жылы 78 ... ... ... ғана ... 1000 ... ... болған. 2006 жылы тоқсаншы жылдармен
салыстырғанда ұсыныс көлемі 125% өсуін құрады. 2008 жылы 35 ... ... ... халықаралық экотуристерге қызмет атқарды, ал 5 жетекші ... 49012 ... ... 40% ... ... болжамдары мен факторлары. Отандық ... ... ... ... (WTO, WTTC) ... саяхаттау динамикасын талдай отырып, қазіргі халықаралық
туризмді тұтас алып және ... ... ... ... ... атап ... ... Vision 2020” ДТҰ болжауына сәйкес, 2020 жылы ... ... ... 1,6 млрд ... дейін өседі деп болжауда. 2000
жылы халықаралық ... ... 702 млн ... болса, 2010 жылы –
1,018 млрд, 2020 жылы –1,6 млрд ... ... Бұл 1996 ... (596 млн келу) 3 есе жоғары. Тура осы уақытта туризмді дамыту
есебінің ... ... ... ... жұмыстар енді басталғандығы
туралы еске салу жөн. Сондықтан атап кеткен көрсеткіштерді ... ... ... Бірақ, қалыптасқан жағдайда да сала ... ... ... ... ... болады.
Жақындағы болашақта туризмнің ең ... ... ... ... ... танымдық және тематикалық туризм болады.
Г.А. Папирян айтып кеткендей, «туризмнің дамуымен жаңа турист пайда
болады. Бұл, ... ... ... ... ... ... туризм түрі біртіндеп жаңа түрлерге орнын береді, атап айтқанда
экотуризмге, қызықты оқиғалы және ... ... ... ... үлгі өтеді, туристік ағымдардың қайта бейімделуі басталады. Өсудің
жоғары ... ... ... тән ... сонымен қатар тәуекел мен
оқиғалы элементтері бар саяхаттар үшін».
Көптеген авторлар турқызметке сұраныстың ... ... ... топтарына (сеньорлар) болжайды. Бос уақыттын көптен болуы,
материалды молшылық, психологиялық және әлеуметтік ...... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Сеньорлардың көбісі,
әсіресе АҚШ, Германия және ... ... ... ... ... халықаралық туристердің орташа жасы нағыз көрсетеді – 35-45
жас. Халықаралық туризмнің ... ... ұзақ ... 1995 ... ... өсуін болжайды. Бұл көпшілік халықаралық ... ... ... ... ... қызығушылықты көтереді, мысалы Кавказға.
Халықаралық саяхаттау және туризм бойынша Кеңесінің ақпараттық релизінде
2010 жылы туризм аймақтық және ... ... ... ... үлес
қосады, 100 млн астам жаңа ... ... ... ... ... Экотуризм артта қалған аймақтардың экономикалық өсуін және
дамуының ықпалы құралы болып табылатыны айтылған.
2. ... ... ... классификациясы және оның негізгі
факторлары
Қазақстан туристік объект ретінде дамуы әлі де жас сатысында тұр. 2000
жылы мемлекетке 2400 ... ... ... ал сол жылы ... ... 9,5 ... адамға жетті. Тек соңғы жылдары ғана туризм ... ... ... ... ... ... қарастырылып жатыр. Басқа
көптеген мемлекеттермен салыстырғанда Қазақстанда туризм соншалықты жақсы
дамымаған.
Бірақ, ...... үшін жаңа ... емес. Республика Кеңес
Одағының ... ... ... ... ... ... қықығының кепілдігі ретінде төленетін жолдама формасында
орын ... ... ... ... жауап берген
кәсіподақтар туризмнің дамуында маңызды рөль ... ... ... ... ... мемлекетте туризді дамытуға 15 ... ... ... ... ... ... ... ал туризм төрт
белгілі бағытпен дамыған:
1) балалық туризм, мысалы, ... ... ... ... мысалы, атпен сапар шегу, альпинизм.
3) сауыттыру туризм, мысалы, курорттар мен шипажайлар.
4) мәдени туризм, мысалы, діни орындар мен назар ... ... ... келу өте ... ... Бұл ... Қазақстан
тәуелсіздікті алған кезінде туризм саласындағы ... ... даму ... ... ... ... болғаны туралы
айтады. Осы моментке дейін ... ішкі ... ... бар ... оған ... ... үшін ... болатын. Бұл тұтас алғанда,
туризм шетелдік туристердің ... ... ... ... ... ... деңгейде тұрған басқа мемелекеттердегі жағдаймен салыстырғанда
өте мықты старттық ... ... ... ... ... ... үшін ... базасын құрған жүйе КСРО-ның
құлдырауымен бірге жоғалып кетті. Ерікті нарық жүйесін ... ... мен ... ... ... ... ... ал ашылған нарық бостандығы туристерге әр түрлі туристік ... ... ... қабылдамауға таңдау мүмкіндігін ұсынды.
Өткен жылдардың шектелген мүмкіншіліктері туризмнің дамуының ... ал ... ... табыстың көздеріссіз, туристік индустрия – одан
да инвестициялардың ... азап ... ...... ... ... ... үшін әлсіз жағдайда болған.
Туристік бизнес кездестірген қиыншылықтарға қарамастан қазіргі уақытта,
ішкі және әлемдік нарықта ұсынылған тур өнім тартымды болып қала ... кең ... ... мен ... әр ... ... мәдени әр түрлілік жағдайында маңызды артышылықты және ... ішкі және ... ... ... ... ... белгіленген орындар бар. Орталық Азияда танымал, ... ... ... ... ... мен ... ... көрнекті
мұражайларды, Арасан моншаларының жүйесін, Зенков соборын, Түркістандағы
Қожа Ахмет Яссауи мазарын енгізеді. Қазақстанның басқа ... да ... ... өзінің жаңа таң қалдыратын ғимараттарымен және көпшілік
қыдыратын жерлерімен; ... – Абай мен ... ... өзінің ескі орыс архитектурасымен танымал.
Бірнеше туробъекті байланыстыратын (көбінесе ... ... ... да ... ... ... беретін Ұлы Жібек Жолдарының маршруттары
турөнім ретінде ... рөль ... Ірі ... ДТҰ ... ... ... ... потенциалы 1993 жылы ашылған болатын, оның негізінде Ұлы Жібек
Жолының бойындағы барлық мемлекеттер арасындағы серіктестік ... ... ... экономикасының өсуі және шетелдік инвестициялар үшін жасалған
мүмкіншіліктер, сонымен қатар мұнай өңдеу үшін потенциал, іскерлік ... өсіп ... ... ... ... ... болсақ,
онда бұл ең маңызды сектор болып табылады. Қазақстанға келетін туристердің
90% іскерлік мақсатпен келеді.
Экономиканы диверсификациялау және бәсекелестік қабілеттілігін ... ... құру үшін ... емес 7 приоритетті тараулардың
бірі туристік кластер болып табылатындықтан, Қазақстанда бүгінгі күні 2007-
2011 ... ... ... ... ... ... ... Бағдарламаны іске асыруға кететін шығындарды болжау бойынша 59
миллиард 318 миллионға жуық теңге ... ... ... ... ... ... ... жағалауы мен ойын бизнесінің орналасқан өңірлері ... ең ... ... бірі ретінде республиканың барлық
территориясында дамыту ... ... ... ... ... бағыты ретінде
жарияланған кезінен әжептеуір көп уақыт өтті және өткен жылдың аяғы мен осы
жылдың басында ... ... ... шаралардың қортындысы ... онда ... ... болашақта туристік приоритеттердің тізімі
кеңейтіледі. Дегенмен, осындай жағдай күтілуде, өйткені алыс емес болашақта
Азиялық ойындарды өткізу Алматы мен ... ... ойын ... дамыту бойынша жобалар тек утилитарлы қызметтегі объектілерді
ғана салуды көздемей, сонымен ... ... ... және олардың
болашақтағы қазақстандық Куршевелде немесе Лас-Вегаста комфортты орналасуын
қамтамасыз етуге бағытталған жалғаспалы инфрақұрылымды да ... ... ... салуды көздейді.
Жақын арада Астанада өткен жылдық коллегияда жарияланған ҚР спорт ... ... ... ... 2006 жылы ... салада
дамудың жағымда тенденциясы сақталады: шығу ... ... кіру ... ... ішкі – 8% жоғарлады. Тұтас алғанда республика бойынша туристік
индустриясының кәсіпорындарынан түсетін ... 14,6% өсті және 35 ... ... ... ... турфирмалардың саны 6,7% өсті және 903
дейінге жетті. Қонақүйлер мен басқа да орналастыру орындар саны 18% ... 385 тен 453 ... ... ... 80 ... инвестициялық жоба
жасақталған болатын, олардың ішінде ең перпективті жиырмасы ... даму ... ... ... ... ... ... президентімен 2007-2011 жылдар аралығында ... ... ... қол қойылған болатын. Оны жүзеге асыру үшін
мемлекеттік ... 60 ... ... бөлу ... ... тыйым салынбаған, басқа да қаржыландыру көздерін тартуды көздейді.
Мемлекеттік бюджеттен бөлінген қаржыландыруды алып ... ... ... ... келесі амалмен келтіріліп тұр: 2007 жылы ... ... 2 ... ... ... 2008 жылы – 20 млрд ... 2009 – 30 млрд ... астам, 2010 және 2011 жылдары – 2,5 ... және 3 млрд ... ... ... Мемлекеттің ішінде саяхаттап
жүрген туристердің саны ... ... ... ... 2007 ... млн ... 2001 жылы 4,5 миллионға дейін жоғарлауы күтілуде, ал
Қазақстанға келетін шетелдік туристердің саны сол ... 4,5 ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағдарламаны жүзеге
асырылуы табысты болған жағдайда, документті іске ... ... ... ... ... ... қазынаға 600 млрд астам теңге әкелуі
мүмкін; ... ... ... ... ... ... және ... орталықтарын дамыту да пайдалы болу керек, ол болжамдарға сәйкес
2007 жылы 447,6 мың адамнан 2011 жылы 550 мың адамға ... өсуі ... ... ішкі және келу туризмнің өсу есебінде мемлекеттін
және халықтың табысын өсіру, халықтың жұмыс бастылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... құру ... ... жарияланды.
Жоба жасақтаушылырының пікірі бойынша, үміттенген ... ... ету үшін ... шаруашылық рекреациялық жерлерді құруға,
мемлекеттін сүйкімді имиджін құрастыруға, салаға эффективті мемлекеттік
көмек ... ... ... ... ... ... Ішкі ... мен тұрақты дамуға лайықты фактор ретінде жас-балалық ... ... ... ... бағдарламаның негізгі пунктерінің
ішінде бар, сонымен қатар осы пунктердің ішінде ... ... ... дайындау, саладағы қызметкерлердің квалификациясын
жоғарлату жүйесін жетілдіру, туризм сферасын ... ... ... ету, ... қонақтарының ... ету және ... ... ... ... бар ... асыру есепке алынған.
Қазақстандық туристік ... ... ... ... ...... кіріс түсуінің үлкен қайнар көзі. Әлемдік
қызмет көрсету нарығында ... ... үлес ... ... Әлемдік
нарықты туристік өнім мұнаймен теңдес ... Жыл ... ... ... өсуі 35% жуық ... Дамыған елдерде
туризм бизнестін ең табысты түрі болып табылады және ... күні ... 7%-на ... ... Қазақстанда тек 2006 жылы туризмнен
түскен кіріс 43 ... ... ... 2005 жылы – 30 ... 553 ... ... Эксперттердің қайшылық есептеуі бойынша, туризмнің ВВП үлесі
2-3% ... ... үшін ... ... бұл ... 30% деін
барады. [11]
ҚР статистика агенттігі және ҚР Ұлттық қауіпсіздік Комитетінің шекералық
қызметінің мәләметтері бойынша, 2005-2006 ... ... ... ... ... 2006 жылы 4,5 ... дейін келу туризмнің көлемінің
тұрақты өсу тенденциясы байқалды. Ішкі туризм көрсеткіштері де өсті: ... 3,2 ... ... 2006 жылы 3,4 ... ... ... ... келу
туризмнің географиясы да кеңейтілуде: 2000 жылы ... ... 60 ... келген болса, 2006 жылы – 160-тан астам болды. ... ... ... ... ... туристер шамамен 58% іскерлік
және профессионалдық мақсатпен келетінің көрсетті. Демалу мақсатымен – 30%,
таныстар мен туысқандардың шақыруы бойынша 10%, ... ... ... ... шығу ... көлемі де өсуде. «Нұр Отан» партиясынан ҚР
Мәжіліс ... ... ... Қонырбаевтің айтуы бойынша, егер
2006 жылы шетелге 263 мың ... ... онда 2007 ... тек ... 170 ... ... ... жіберілді. Қиыр шетелдік мемлекеттердің
ішінен Қазақстан ... ... ең ... ... ... Араб ... ... табылады.
Қазақстан шетелдік фирмалар үшін үлкен инвестициялық тартымдылыққа ие.
Мемлекеттін рекреациондық потенциалы ... ... ... ... ... Бұл ... ... жағымды туристік
имиджін құрастыруға және туристік индустрияға ... ... ... ... ... ... ... үлкен көмек
береді.
Қазіргі уақытта «Чарын шатқалы», «Іле алатауы», «Алтын ... ... ... ... ... ... тартумен экологиялық
туризм бойынша 10 ең тартымды туристік ... ... ... ... ... Сонымен қатар, іскерлік туризм және Ұлы Жібек Жолының
маршруты бойынша ... ... де ... мақсатталған (бұл
бағыттарға потенциалды шетелдік туристер қызығушылық білдіреді). Туристерді
мемлекетке тартудың басты факторларының бірі бүкіл әлемге ашық ... ... ... ... ... имиджін құру және туристердің
қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... ... және Дискавери жетекші теледидарлық каналдарда Қазақстандық туризмді
жарнамалау бойынша бірнеше шаралар қарастырылған.
ҚР ... және ... ... ... ... ... ... туристік саланы ұйымдатыру бойынша бірнеше ... ... ... Бұл салаға бірқатар инвестициялық жеңілдіктер
мен преференциялар қарастырылған болатын, ... ... ... тізімі енгізілген. Мысалы, әкімшілік бөгеттерді жою
мақсатында туристік визаны дайындау үшін консулдық жинаулардың мөлшерін 10$-
дан 5$-ға ... ... және ... ету мерзімін 3 айға дейін үлкейту
қарастырылған.
Одан басқа, шетелдіктер үшін потенциалды тартымды 20 шақты инветициялық
жобалардың ... ... Бұл ... ... ... аймақ». Ол
3 күмбез тәрізді ғимараттан ... ... ... көтеретін комплекс болып
келеді, онда 70 нөмірлі қонақ үй, ... кино және ойын ... ... құны 3,6 ... ... ... ірі ... ішінде мемлекет
аймақтарында қымбат емес ... ... ... ... ... ... ... Тек Ақмола облысында жалпы сыйымдылығы 900 орынға
есептелген 20 үлкен емес қонақ үйлер салу сатысында тұр. ... ... соғу 1,8 ... ... ... Тағы бір ірі жоба – Астананың
сол жағасында 4000 ... ... ... ... Оның құны – ... ... сферасында мамандардың айтуынша, экономикалық көзқарастан, қызмет
көрсетудің құрамдас бөлігі ретінде туризмнің ... ... тез орын ... және ... тез ... конверсияланатын
валютада алу. Туристік бизнес басқа да ... ... ... ... өңдеу, ауыл шаруашылығы, халық тұтынатын тауарларды
өңдеу, байланыс және т.б. Басқа салаларға қарағанда туристік ... ... ... өсу динамикасы жұмыс орындар санының
өсуіне әкеледі. Туристік қызметке сұраныстың өсуі мен ... ... ... ... ... болу ... уақыт аралығы минималды.
Отандық туризмнің ең басты ... бірі – ... ... ... ... ... ... арналған
туризмді дамытудың аймақтық және республикалық бағдарламаны жүзеге асыруға
Солтүстік-Қазақстан ... жыл ... ... 400 мың теңге бөлінетін, ал
2006 жылы ол 329 мың тенге болған, ... ... – 1,5 ... ... бөлінді. Егер Ақмола облысы туралы айтатын болсақ, онда бұл
ауданда ... ... ... ... ... Аумақта құрылыстың
негізгі жоспары жоқ. Бұл туралы Ақмола облысының өнеркәсіп және кәсіпкерлік
Департаментінің директорының орынбасары ... ... ... ... ... болмауынан құрылыс былыққан сипатта өтуде және
соның нәтижесінде, аумақтың экологиялық ... ... ... ... құны 800 миллиард теңге құрады. Курорттық зонаның
құрылысының негізгі жоспарын жасақтау үшін 25-30 ... ... ... ... ... Кения, Америка, Қытайдың ұлттық
парктеріне келетін ... осы ... жыл ... ... ... ... көрсетті. Қазақстанда бұл көрсеткіш әжептеуір шамалы – 10-15
миллион теңге құрайды. Қорықтарға, ұлттық парктерге ... ... ... сату арқылы табыс табуға рұқсатталған. Ұлттық парктерге
түсетін қаражаттар, олардың дамуына, сонымен ... ... ... және
қайта қалпына келтіру шараларын жүргізуге пайдаланылады. Оған қарамастан,
ұлттық парктерде қаражатты табумен ... ... бар. ... ... ... ... паркінің гендиректоры Кадес Сагдиевтің
айтуынша, ерекше ... ... ... ... ... көп. Бір бабы парк ... шаруашылық іс-әрекетпен
айналысуға береді, бассқасы – тыйым ... ... ... ... ... жағдайында туристік бизнесті іске асыру мына 4 ... ... бар ... ғана ... ... ... технологиялар,
рекреациялық ресурстар. Бұл мысалы капитал бар ... ... ... ... ... туризммен айналысуға жеткіліксіз екендігін
білдіреді. Ол үшін рекреациялық ... бар ... табу ... ... ... ... бизнестін спецификалық ерекшеліктерінің бірі.
Төртінші құрамдас бөлігі рекреациялық ресурстар болғандықтан – Қазақстанға
ең арзан болып ... ... ... ... бұл ... ... рентабельдігінің себепшісі болады. Сондықтан мемлекет туризм сияқты
стратегиялық маңызды салаға осындай үлкен мән бөледі.
Қазақстанда ... ... ... ... ретінде Экотуризм
Ақпараттық Ресурстық Орталығының (ЭАРО) ... ... ... ... ... қауымдастықты дамытуға негізделген, Экотуризм
Ақпарттық Ресурстық Орталығын құру, экотуризмді жылжытудын екі ... бір ... ... ... Бұл инициативаның бастамасын «Эксон
Мобил Казахстан Инк», Евразия Фонды, ПМГ ГЭМ және VSO ... ... 2004 ... ... ... Фонда Казақстандық
Туристік Ассоциациясына Экотуризм Ақпарттық Ресурстық Орталығының ... және ... ... ... ... ... асырылған. Конкурсты
өткізі нәтижесінде КТА Экотуризм Ақпарттық Ресурстық Орталығын басқаруға
таңдалған болатын. Экотуризм Ақпарттық Ресурстық ... ... ... және ... ... ... көрсетумен айналысатын
провайдерлерін оқытады, сапа сертификация жүйесін жетілдіреді, сонымен
бірге ... мен ... ... ... ... ... ... жылжытады. Қазақстандағы жергілікті қауымдастықтарды
дамытуға негізделген, ... ... ... жүзеге асыру
төңірегінде Экотуризм Ақпарттық ... ... ... пункт болып
табылады. Осы ... ... ... аймағының әртүрлі ауылдық
жерлерінде орналасқан 7 ... ... ... көмек көрсетілген
болатын. Оларға келесілер жатады: Қорғалжын, Катон Қарағай, ... ... ... және Уғам ... ... |Ерекшелігі ... |
|1 |2 |3 ... ... Түркістаннан, |Қонақтық үйлер: әжетхана ... ... ... жету ... ... (100%), ... |
| |Әдемі, қол ... ... ... ... |
| ... ... үй/Қонақтық үй: жақсы |
| |Қызғалдақтар ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... жаяу |
| | ... |
| | ... |
| | ... Түркістан, |
| | ... ... |
| | ... Қызғалдақтар |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |Атақты сауыттыру курорттары ... ... ... ... ... ... Рахмандық кілттер |көрсету сапасымен |
| ... бұғы – ... ... ... |
| ... ... курорттары |
| ... ... ... үшін | |
| |өте ... | |
| ... ... ... | |
| | | |
|1 |2 |3 ... |Астанаға жақын көл ... ... |
| ... 70км ... |Су ... |
| ... ... ... |
| ... мен ... ормандары |Атпен сапарлар |
| ... ... ... |Аңшылық |
| ... ... тебу ... |
| ... қазбалар |Муражай және ... |
| | ... ... |
| | |Аң ... ... |
| | ... ... ... ... және т.б. ... ... ... қызмет |
| ... және т.б. ... ... ... ... |
| ... қол ... |Орнитологтарға арналған |
| ... ... ... ... ... ... жалға алу |
| |орналасқан ... ... |
| | ... |
| | ... ... алу |
| | |Мал ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлылықпен |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... орналасу мүмкін|
| ... ... ... |Астын/жемістердін кең |
| ... ... ... ... |
| ... алыс емес ... |Бір ... ауылдардың |
| ... ... ...... |
| ... әр ... ... уақытқа тоқтауы болады |
| |өзбектер, азербайджандар, ... ... ... дамыған |
| ... ... ... ... |
| ... баға ... |
| | ... ... бару |
| | ... |
| | ... ... бару |
|1 |2 |3 ... ... ... |Жай ... ... |
| ... ... ... үйде ... |
| |Ну ... ... мен ... |Шаңғы тебу саяхаттар |
| ... ... ... |Ұлттық ... ... |
| ... жылы шырайлы |Тарихи ... ... |
| ... ... сату |
| | ... өткізу |
|Риддер |Дәрілік ... ... ... |
| |Осы ... ... қар ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... жер ... үйлер және қазақ |
| |Ну ... ... ... |
| ... биік ... ... ... ... |
| ... ... және ... жағу ... |
| ... ... |
| ... ... - ... ... баруды, |
| ... ... ... |
| ... ... болады |
| | ... бал |
| | ... ... ... |
| | |алу ... 3 – ... ... ... мол аймақтардың
классификациясы*
*Ескерту: (8, 17( әдебиеттер негізінде автормен құрастырылған.
Ақсу Жабағлы: ... ең көне ... ... ... Орталық
Азиядағы ЮНЕСКО биосфера қорығы дәрежесін алған ең алғашқы қорық теңіз
деңгейінен ... 4,280м ... ... ... ... биік ... өзінің таңқаларлық бейнелерімен жартылай шөлейттер
ылғалды жазықтармен алмасып аршалы ... ... ... ... ... аршалармен астасып жатқан жіңішке бұталардың өсуіне қолайлы
жағдай туғызған. Көздің ... ... ... қарлы шыңдардың бөктерінде
түрлі ... ... ... ... ... жабағалы сирек кездесетін, тек осы аймақтарға ғана ... мен ... ... Бұл ... тау ... ... және ... сілеусіндер мен қар қабыландарын, қасқырлар мен
түлкілерді, аюлар мен ... ... таба ... Осы ... да көруге болады.
Құстар әлемі өте бай. ... ... ... ... ... мен
алтын қырандар қалықтайды. Тасты жартастардың арасынан тау ... қар ... ... қар ... ... ... орман
көлеңкесінде от жалыны тәріздес шыбын ұстағыш қараңдайды. Тоқылдақтың
ысқырған дауысы сыбызғының әнін еске ... Күн ... ... жазық
далаларында көбелектер ойнайды, арасынан ... ... ... де ... ... ... әлемі таңқаларлық. Кішкентай тас
ағашы өзінің тамыр жаюымен белгілі. Амарантус Грандифолия өсімдігі ... ... ... қызғалдақтары тау алаңқайларында қызыл ... ... ... ... ... ... гүлдері
жиналады.
Қорық ландшафтысы көркем және тылсым. Жазықтар мен алаңқайлар биік
шыңды тауларға алмасып, жартасты ... ... ... терең
шатқалдарға құйылып, ақырған сарқырамаларды түзейді. Түпсіз көгілдір ... ... ... ... шағылысады.
Теңіз деңгейінен 3,000м биіктікте орналасқан қол жеткізбес ұңғымаларда
тастарға ойылып түсірілген көптеген бейнелерден тұратын ... ... ... ... үй және жабайы жануарлар, ежелгі адамдардың аң аулауы
бейнеленген.
Ақсу ... ... ... ... ... айналған
өсімдіктердің, жәндіктердің, балықтардың және кесірткелердің ... ... ... ... ... ... ... атауы
қазақтың әйелдерінің ... ... деп ... ... жібек, вельвет және үкінің қауырсындарын қолданылып тігілетін
бас киіміне сәйкес алынған. Осы қарқара тәріздес қарқаралы ... ... ... түстерімен жарқырайды. Ол биік және қатысты түрде кішірек:
ең биік нүктесі Комсомол (теңіз деңгейінен 1,403м ... және ... 400-500 м ... Бұл ... ... ... ... 1000 шаршы
км. Тауларда түрлі шөптер мен ... және емен ... ... Жартастардың,
таулардың, жазықтардың, көлдердің, өзендердің атауларын осы жерлерде тұрған
адамдар берген: Қыран шыңы, Сүйікті тау, ... Құс ... ... ... және көлдер: Қыранды құз, Бұғылы тау, Сары сақат шоқысы, Қызыл шың
шатқалы, ... құз, ... ... ... – Қарағандыдан оңтүстікке ... 130 км ... кіші ... сілемі құрамына кіреді. Бұғылының экожүйсі түрлі
табиғи ландшафтан тұрады. ... ... мен ... ... мен ... ... ... кездесіп отырады. Төменгі бөлігінде (ойпатта) тал
өскен. Бұл жерде сондай-ақ, ... су ... ... сен ... ... бар. ... флора мен фаунаға бай, құстың 69 түрі ... ... ... ... ... қоса ... Қазақстанның Қызыл Кітабына
кірген. Сайғақ, арқар, күзен сияқты сүтқоректілердің 22 түрі бар.
Бұл территорияда бірнеше елді мекен бар. Олар ... ... ... олар ... ... шаруашылық құлдырауда. Әрі, оңтүстікке
қарай Қарқаралы ұлттық паркі орналасқан.
Қорғалжын қорығы: Қорғалжын елді ... ... 3 ... ... Бұл – тұшы да ... ... ... орналасқан Сарыарқаның кең
байтақ бір өлкесі. Олардың ішіндегі ең ...... ... ... – Теңіз өзені. 2001жылы бұл жерде құстардың 300 ... ... 12-сі ... ... басқа 22-сі Қазақстанның қызыл
кітабына енген. Көптеген құстар – суда жүзушілер ... мен ... ... ... бұл ... ... ... кездесетін, сұлу да
сүйкімді жыртқыш құстар – дала бүркіті, құзғын, қаршыға, тұйғын да бар. Бұл
жердің ең ... ...... ... Қорғалжын жері – қоқиқаздардың
әлемдегі ең шеткері, солтүстік аймағы, 2001 жылы бұнда 18000 жұп қоқиқаз
болған. Тенгіз-Қорғалжын көлі – ... ұшып келу ... суда ... ... ... ... орны, соның арқасында қорық
дүниежүзілік атаққа ие ... Ол ... ... айрықша қорғалатын
батпақты-көл ландшафт есебінде кірді.
Көктемде ... ... ... ... ... ... Дала төсінде көптеген сүтқоректі жануарлар – қасқыр, жабайы
қабандармен сайғақтар ... да ... ... да ... түрі бар. ... басқа Қаражар деген
жерде қорықтың ішінде орналасқан шағын балықшы ауылы бар, сол ... ... ... ... ... ... солтүстігінде орналасқан. Имантау, Айыртау
және Сандықтау ауылдары Көкшетаудың демалысқа арналған ... ... ... және жалғыз тасты шыңдарында қарағай ағаштары, сонымен
қатар қайыңдар, бәйтеректер, жапырақтылар, талдар, мамыргүлдер, ... ... ... ... жидектер, құлпынай және шие тәріздес жабайы
жемістерге ... ... де ... ... бұғылар, борсықтар,
күзендер, түлкілер, тиіндер, бұлдырық т.б. аңдар өмір сүреді.
Көптеген көлдер бар: Тұзды, Шалқар, ... ... ... ... ... сирек кездесетін түрлі ғасырлар ... ... ... ... болады. Ежелгі қынылар мен
қырыққұлақтар ағаштар мен ... ... ... Сібір тайгасында өмір
сүретін бұғы, сілеусін, орман сусары, ақ қоян, ... ... ... ... солтүстік жазықтарда кездеспейтін қарсақ түлкі, сарышұнақ,
сұр қоян, борсықтар тәріздес ... ... өмір ... ... табиғат
көріністері адамдарды осы аймақтарға тартып тұрады.
Сандықтау ауылы аңызға сәйкес шыңында алтынымен сандық ... ... ... ... тек 784 ...... ... демалатын орындарының бірі. Көл
Көкшетау облысының аймағында теңіз деңгейінен 320,9 метр ... ... ... ... ... (7 м) ең ... түбі ... жоғарғы жағында жиырма метрлік жоғарылықта ... ... ... ... ... ... және ... орман қоршаған.
Шатқалдағы таулар мен қалқанды орман және көлдің үйлесімі өзгеше ауа-райын
жасайды. Бұл жерде емделу-курорт кешені ... ... ем алу ... ... су бұлағы бар. Солтүстік қазақстанда, Астана және ... ... ... ... ... мүмкін болмайтын аудан,
шынайы оазис Бурабай орналасқан. География ... бұл ... ... ... ... атау ... ... жетекшілер Қазақстанның
Швейцариясы деп атайды.
Бурабайдың биіктігі өте төмен: 500-600 м су ... ... ... және ... ... ең биік ... ... жартасының (Көгілдір
тау) биіктігі 947м жетеді. Оңтүстігінде көркем Бурабай тауы ... ... бұл ... Оңтүстікте Чешынские түпсізі орналасқан, оның
ең үлкені Жеке Батыр (826м).
Көлдер жайлы айтқанда тек Бурабай көлі ... ... ... ... ... ... ... бейнесінде жарқырап көрінетін Шычи, Бурабай, Үлкен
және Кіші Шыбашы, Көктұрқұл көлдері.
Көкшетау жартасынан ... ... ... ... кіші ... ... көрнекті орындарының бірі аттас көлде орналасқан
Көгілдір шығанағы. Судың оң жағынан Жұмбақтас тауы көрінеді. Бұл ... әр ... өз ... бар. ... егер ... әр ... ... бұйра шашты жас әйелдің жүзін және қарт әйелді көре аласыз.
Бурабайдың көркемдігін ертегідегідей. Таулар, ормандар және көлдердің
келісімділігі тек ... көз ... ... ғана ... емдік қасиеті
бар ауа-райын тудырады.
Ұғам: Бұл батыс Тянь-Шань тауларының, оның флора мен ... ... өз үшін ... ... жер. ... 1250-ден астам өсімдіктердің
түрлері өседі, олардың ішіндегі 47 Қазақстанның қызыл ... ... ... ... ... – Ұлы ... Жолының мәдени-тарихи
ескерткіштері мен бірігей табиғи комплекстердің үйлесуі. Ұғам аймағында
мәдени, тарихи және ... таң ... ... көп. ... ... ... мен шың ... оқиғалармен байланысқан ежелгі сақтардың
обалары мен қасиетті жерлер орналасқан. Оларға мысалы, Шілтер, ... ... ... Ұя, ... және ... көлі. Көмтен сақталған дәстүрлі
қолөнерлік шеберханаларда тарих қайта ... Осы ... бұл ... туралы еске алу үшін сувенирлерді сатып алаласыз.
Лепсинск: Лепсинск жерінің толық территориясы биік таулы аймағында,
Жонғар Алатауы ... ... ... ... ... жерінің
территориясы таулы ормандармен қоршалған. Осы жерге түскеннен кейін, сіздің
назарынызға табиғаттын қолымен туынданған және тек ... ... ... ... ... Лепсинск территориясында дерлік барлық территориясы
таулы зонада орналасқандықтан және Жонғар Алатауының басқа таулы ... ... кең ... ... мен бұлақтарға мол. Сіз балдың шәбат
иісін міндетті түрде сезіп, сіздің денсаулығынызға пайдалы және ... ... ... ... ара ... дәмін тәткініз
келеді. Ара шаруашылығы жергілікті тұрғындар ... көп ... және ... емес ... ара ... жеңіл аласыз.
1. ЭКОТУРИСТІК НАРЫҚТЫ СЕГМЕНТАЦИЯЛАУ ЖӘНЕ ОНЫҢ БЮДЖЕТІН ҚҰРАСТЫРУ
1. Қазақстандағы экотуристерді сегментациялау және орналастыру ұйымдары.
Қатаң бәсекелес жағдайында әр кәсіпорын, оның ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру мен табысты қызмет
атқару үшін белгілі маркетинг құралдарын ... ... ... ... ... ... ... турагенттер, транспорттық компаниялар) нарықты зерттеуді
кеңінен қолданды және өнімді позициялау мен ... ... ... ... ... жиі ... ... туризмде
маркетингті зерттейтін ғалымдар, сонымен қатар осы сферадағы практиктер
клиенттік талабы мен оның ... ... ... ... процессі – нарық пен ұйымның арасында байланыстырушы
түйіні болып табылады және менеджерлерге туристік қызметінің ... мен ... ... білумен қатар, соған сәйкес орынды
шешімдерді қабылдауға көмектесетін мәліметтерді жинауға, түсіндіруге және
талдауға мүмкіндік ... ... ұзақ ... ... ... анықтауда маркетингтік зерттеудің орасан зор ... ... ... ... ... ... компания туристін ойын,
талабын немесе сезімін біле алады, және клиентін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік алады.
Маркетингтік зерттеулер басқару процессінің ... ... атап ... стратегияны таңдау, маркетингтік жоспарды
жасақтау, осы жоспарды қолдану және оның тиімділігін бағалау. Бұл ... ... ... Оның көмегімен нарықтың ... оның ... ... құрамдас бөлшектері мен ... ... ... ... ... зерттейді.
Туризм нарығын сегментациялау – маркетинг стратегиясын таңдау кезінде
өте маңызды элементтердің бірі. Оның ... ...... ... ... бөлу ... табылады – топтар немесе
сегменттер, олардың мүшелері бір-біріне ұқсас, бірақ басқа сегменттер ... ... ... Бір ... ... нарықты сегментациялау әр
клиентте өзінің индивидуалды талаптары болуына сүйенген, ал ... ... ... ... ... ... ... комплекс элементтері
(өнім, баға, өткізу және тарату) нарықтың әр түрлі сегменттеріне лайықты
анықталады.
Туризмде ... ... ... ... ... таралған:
географиялық, туристерді қабылдап алатын мемлекеттердің статистикалық
агенттіктері жиі қолданады (туристер келген ... ... ... ... ... ... ... (жасы, жынысы, білімі мен табысы) және психографиялық, туристін
тұрмыс қалпын, олардың іс-әрекетін, қызығушылығын және пікірін ... ... ... процессінің барлық сатысында қолданылады,
атап айтқанда: стратегияны таңдау, маркетингтік жоспарды жасақтау, ... ... және оның ... ... Бұл зерттеу ғылыми
методтарға негізделген. Оның көмегімен нарықтың ... ... ... ... ... ... мен сату ... сонымен қатар трендтерді зерттейді. ... ... ... ... алып және оны тұтынуда, келешектегі пайдаға негізделген әдіс.
2007 жылы ... ... ... ... ... ... Орталығын келесі 5 потенциалды сегменттерге әкелді:
– бірінші ... ... ... тұрғындар мен
экспаттар. Қазіргі ... ... ... ... және ... ... ... – бұл
жергілікті тұрғындар, және ... бұны ... ... ... ... ... ... экскурсиялар мен қысқа
мерзімді сапарларды ұсынуға болады.
– Германия, Ұлыбритания және Корея ... кіру ... ... ... 3 ... ... ... таныстырмал етеді, сонымен қатар тәуелсіз
саяхатшылыр мен экотуристерді тартуға мүмкіндік береді. Бұл
сегменттер Экотуризм Ақпарттық ... ... ... ... ... және ... бәрден вебсайт,
мамандандырылған ... жол ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік стратегия негізінен Германия, Ұлыбритания және
Корея елдерінен кіру ... ... ... ... береді.
Бұны өз мақсатында қолдану үшін, орналастыру стандарттарын
жоғары деңгейге қою керек (минимум 3 жұлдыз), ал ... ... ... сату ... ... келетін туристер көлемі басқа батыс елдерінен
кіретін ... ... ... ... Олардан кейін АҚШ,
Ұлыбритания, Австралия және т.б. елдер туристері келеді. [20, 29б]
Немістер негізінен туристік және жеке ... ... ... ... ... ... КСРО ... кейін Германияға
оралған этникалық немістер болып табылады. Мүмкін бұл топ ... ... ... өнімі үшін негізгі мақсатты нарық емес,
себебі:
a) Мүмкін олардың табысы шектелген
b) Мүмкін олар туысқандарына немесе жеке ... ... ... ... ... басым көпшілігі — Бизнеспен
айналысатын туристер, сонемен қатар экспаттар.
Қазақстандағы ең маңызы зор ... (60%) АҚШ және ... ... ... ... |Арқылы қамту |Негізгі қатынас ... |
| | | | ... ... ... ... ... |Әр бір, ... ... ... ... және ... |
| ... ... және |табиғаттағы киіз |маркетинг-ті|
| ... ... ... |к |
| ... ... ... Русское |Көпшілікке |зерттеу-лер |
| ... 25-30 ... TV) ... | |
| ... | ... | |
| ... | ... ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... |
| | | ... табиғат | |
|2. ... ... ... ... ... |
|Экс-пат|Отбасылар |IAWC ... күні ... ... |Экспаттар және |Борттық журналдар |ауылды мекенде | |
| ... мен ... ... | |
| ... |Жол ... ... ... |
| | ... |Комфортты ... ... ... білімді |Lonely planet |Оқиғалы/активті |Лепсинск |
|Туелсіз|Жоғары табыс |Вебсайт ... ... ... ... ТА ... ... | ... ... | ... ... | |
| ... емес | |Ел және ... | |
| | | ... емес | |
| | | ... | ... |35-40 |Т/О ... ... |Жабағлы |
|Эко-тур|Жоғары білімді ... ... ... |
|ис-тер |4-14 күндік |Мамандандырыл-ған |Ауылда ... ... |
| ... |журналдар |тек ... ... ... |
| ... | ... | |
| ... | ... | |
| | | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... | ... |20-70 |ТО ... ... | Әр бір, ... ... ... |ТО ... | | ... ... ... | ... 3 ... ... | | ... ... | |
| | | ... | ... 4 – Қазақстандағы экотуристердің сегменттері*
*Ескерту: (20, 10б( мына әдебиеттер негізінде автормен құрастырылған
Жергілікті туристер негізінен орта классты, ... ... ... ... республикалық БАҚ арқылы қамтуға ... және ... ... ауызша таралады. Жергілікті туристер негізінен дәстүрлі
көңіл-көтерер жерлерді, экстремальді ... ... ... ... ... мен ... орналасуды талап етеді. Экспаттар негізінен
АҚШ және ҰБ елдерінің туристері болып табылады. Олардың көбісі ... мен ... ... ... іс ... ... ... және мемлекетпен танысуға лайықты негізгі аймақтар Ақсу-Жабағлы және
Көкшетау болып табылады. Тәуелсіз саяхатшылар жоғарғы білімді, табыс көзі
жоғары және ... емес ... ... ... орта жасы ... білімді, 4-14 күндік жорықтарды қалайды. Мемлекеттегі экотуристерге
құрамдастырылған қызмет көрсету, табиғаттың көркем табиғатын байқау, ... бару ... ... ... ... ... Оған лайықты аймақтар
Жабағлы, Уғам, Қорғалжын, Алакөл болып табылады.
Туризмді тұрақты қылу үшін, барлық ... ... ... ... жету үшін ... ... ... міндетті. Туризмнің жағымды
дамуына кепілдік беру үшін әр ... ... ... және ... халық. Жергілікті халықты табысты қатыстурыдың жолы, барлық
қауымдастықтың мүшелері бір қөзқарасты ұстануда жатпай, ал ... әр ... ... мен мүдделердін болуында. Топтағы бұл бөлінулер
жасымке, жұмысымен, этникалық айырмашылығымен, гендерлік айырмашылығымен,
орналасу жерімен және ... ... ... ... ... Қайымдастық ішіндегі барлық топтар өздерінің пікірін ерікті айта
алатындай істеуі керек.
Туризмнің дамуына байланысты тез шешімге келуін күту ... ... ... ... пікірлерді реттеу үшін құрылым құру (мысалы, ... ... ... ... ... ... тек тура (мысалы,
қонақүйлердің иелері, гидтер және т.б.) ... ... ... (мысалы,
дүендердің иелері, көлікпен жабдықтаушылар) топтарды қамтымай, сонымен
қатар, туризммен қызығушылығы жоқ, ... ... ... әсер ... ... ... ... (мысалы, мемлекеттік қызметкерлері, діни лидерлері).
Марк Манн, өзінің «Қауымдастықтарға туризм бойынша нұсқау» ... ... ... үш ... ... турлар – коммерциялық туроператорлармен қйымдастырылған турлар.
Туроператорлардың іс-әрекеті қауымдастықтың мүдделерін есепке алу керек,
олар ... ... әділ ... ... және жұмыс жағдайына жалдап
және табыстың қандай да бәр бөлігін қауымдастықта ... ... ... ...... ... ... тек қызмет
көрсетуге көмектеспей, ал өте активті қатысып, басқару және жоспарлау
бойынша ... ... ... ... ... ... МЕҰ) тығыз жұмыс атқарады. Сыртқы серіктес қауымдастықта болған
білімдік және ... ... ... ... ... ... үшін ... осы серіктеспен серіктестікте болғандықтан
тәелділікте жатыр.
Қауымдастық турлар – ... ... ... бар – ол ... ... ... сонымен қатар турбизнестін иесі болып табылады.
Бұл тәсіл қауымдастыққа потенциалды табыс пен ... ... ... ... сонымен бірге алғашқы инвестициялардың салымының тәуікелін
жоғарлатады, ішкі қарама-қайшылыққа негіз береді және кейде ... ... және ... сенімді болады.
Амалдардың әр қайсысында өздерінің артықшылықтары мен кемшіліктері бар
Негізгі ... ... ... ... ... алу ... болып табылады.
Қауымдастықтан келісімге қосымша ретінде, туизмді әрі қарай дамытуды
жалғастыру туралышешімінде ... ... ... – бұл ... ... ... ... турөнімнің болуында. Мүмкіншіліктері мен салдары
мұқиятты түрде ... ... ... өте ... ... ... және ... бекерден жоғалтуына
әкеліп соқтытуы мүмкін. Туризм әрқашанда ... табу ... ең ... бола ... туризмді дамыту жөнінде шешім қабылданса, онда ... ... ... үшін ... ... болатындығына куәландыру үшін
қабылдануы керек:
Туристер демалыс кезінде жарататын қаржыларын тиімді пайдалану – ... ... ... ... ... қаржылардың үлкен бөлігі
бағыттыаоған орнына жетпейді (немесе сол жерде қалмайды).
Туристер жаратқан қаражаттын неғұрлым көп бөлігі ... ... ... ... ол сол ... ... және ... Бұл, өзінің
кезегінде, жаңа және де бар бар бизнес сфераларына және тұтынушылық қызмет
түрлеріне инвестиция үшін ... ... ... ... кезінде жергілікті қызметтер мен өнімдерді максималды пайдалану
негізгі мақсатқа айналу керек.
Мысалы, аймақтың жергілікті халқынан тыс жерде өңдірілген ... ... ... ... сату мен ... дайындаудын орнына, аймақтың
жергілікті өнімдерін пайдалануға тырысу керек. Ол үшін ... ... ... және ... ... жергілікті фермерлермен
(мүмкін бизнес мүмкінділіктері туралы білмейтін) тығыз серіктестікті құру
қажетті ... ... ... үшін ... алу – ... дайындық период кезінінде,
сонымен қатар тур қызметті ұсыну кезінде қол босамау үшін мүмкіндіктер
ұсынады. Бұл ... ... үшін ... ... ... талқылануы тиіс. Қажетті дағдылар мен тәжірибесі бар мамандар
қауымдастық ішінде табылмауы мүмкін, және ... ... ашық ... тек қана квалификациясы жоқ және жалақысы аз еңбекпен шектелген
болады. Егер ... ... ... және ... мамандар шынымен
жоқ болған жағдайда, қауымдастықты дамытуға жауапты ұйым немесе ... ... ... оқыту бағдарламасын ұйымдастыруы тиіс.
Міндетті сапа – Туристер қызметтің сапасы жөнінде жоғары күтімде болады,
тіпті ... бір ... олар ... ... жағдайлармен
салыстырғанда, тым қарапайым жағдайда өткізуді жоспарласада. Тур қызметті
ұсынатын қызметкерлер ... ... ... ... ... бұл үміттерді басып озуға тырысуы өте маңызды. Арнайы
тренингтерді өту, ... ... ... ... ... ... ... үлкен маңызы бар. Белгілі-бір өнімді туристерге ұсыну ... ... өнім ... ... ... көз жеткізгісі
келеді. Ол үшін туроператорды туристерге ... ... ... ... ... Туристен келетін табыс жергілікті экономикаға ... ... ... ... ... ... қалалық Жергілікті ... ... ... ... ... ... бастылықтын және ... ... ... ... 5 – ... диаграмма мультипликациондық эффектін қарапайым
мысалын ұсынады.
*Ескерту: (33,384б( мына әдебиеттер негізінде автормен құрастырылған
Турист жершілікті қолөнершіден сувенир сатып ... Бұл ... ... ... ... ... ... құның ақтауға
пайдаланылады, ал қалғаны өзінің жеке мұқтаждықтарына пайдалануына ... ол ... ... ... ... материалдарды, оның аймағының
территориясында орналасқан қалада сатып алса, оның кірісінің белгілі бір
бөлігі ... ... ... ол ... ... ... ... туристпен сувенирді сатып алуға жаратылған
қаражаттын белгілі бір бөлігі, жергілікті экономиканың ... ... ... ... ... ... ие болады және оны
жартады. Егер ол қаражатты ... ... ... онда ол ... жалдап алуға кетеді, олар өзінің кезегінде одан ... ... оны ... ... жаратады.
Тура осы процесс қолөнершінің жеке шығындарымен өтеді. Егер ол өзінің
ақшасын өзінің жерінен тыс ... олар ... ... ... ... ... ... ақша жергілі қызметтерге ... үшін ... ... ... көмектеседі, олар өзінің
кезегінде, өздерінің ... ... ... ... бұл ... ... жұмыскерлерді жалдауға әкеледі және де солай жалғаса
береді.
Сондықтан туристпен жаратылған ... ... осы ... ... көбісі
үшін пайда әкелу потенциалының болуын көруге болады. Қаражаттың жергілікті
экономикада айналып жүру ... оның ... ... ... ... ... ... пайда болды.
Туризмнен келетін табыстың үш эффектісі бар, олар келесіндей:
1) тура – туристен ақшаны тура ... ... ... ... ...... ... бизнестен тура алатын компаниялар (біздің
жағдайда материалдармен жабдықтаушы);
3) ...... тура ... ... ... ... қызмет атқаратын жұмыскерлерден тура ақша алатын
(біздің мысалда, ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлері мен жергілікті ... ... ... ... әрі ... ... мемлекеттік
емес ұйымдардың (МЕҰ) рөлі.
МЕҰ жиірек экотуризмнің мүмкіншіліктерін зерттеуде және жағымды шешім
қабылдағанда, экотуристік әрекетті өткізуде ... рөль ... ... даму механизмі анықталмаған уақытқа дейін үйлестіргіш орган
ретінде ерекше пайдалы болуы мүмкін. МЕҰ ... ... ... ... ... мүмкін:
– потенциалды қызуғышылық білдірген адамдардың ішінде ... ... ... мен ... ... ... ... туризмді дамыту ықыласты және ... ... жоба ... ... ... ... ... туризмді дамыту бойынша практикалық кодекстерді және туристер
кодексін ... ... және ... ... ... ... дизаин және орнасналастыруға байланысты әр жаңа құрылыс
бойынша ... ... ... ... ... үшін ... ... көмек көрсету
немесе осындай тренингтерді өткізу үшін сырттан мамндарды ... ... үшін ... ... және ақпаратпен алмасу
мақсатымен ... ... ... және ... ... салу;
– туризмді дамыту бойынша іс-әрекет жоспарын жасақтауға қатысу –
туристі қанағаттандыруды қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... кірісті
пайдалану жоспары;
– құрылған туристік қызметті өткізу және жоғарғы сапасына кепілдік
беру;
– бар туристік ... ... ... ... ... ақпараттық
сұраныстарды өңдеу;
– туризмді дамыту үшін қоршаған орта мен мәдениеттін маңыздылығы
туралы жергілікті халық ... ... ... ... ... МЕҰ ... рөль ... қарамастан, ұзақ
мерзімді перспективада тек қана экотуризм сферасында МЕҰ әрекетінің есесі
қайтпауы мүмкін. ... ... ... ... ... ал ол МЕҰ басқа
бағыттағы жұмыстарын қиындатуы ... Одан ... ... түсетін
кірістерді пайдалану мен орналастыру туралы қиындықтар тууы мүмкін.
Экотуризм альтернативті туризмнің бір түрі ... ... ... ... мән ... ... ... қатысуына
байланысты. Бұл дамушы елдер экономикасында төмендегідей салдарда көрінуі
мүмкін.
Біріншіден, инфрақұрылым және ... ... ... тауарлар
мен қызмет көрсету салалары дәстүрлі бұқаралық туризмге қарағанда қарапайым
әрі арзан, нәтижесінде, шектеулі ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Осылай бола отырып, экотуризм дамуы бұндай альтернативаның өміршеңдігі
мен қабілеттілігін дәлелдей алады. Туризм байланысты ірі ... ... (Sherman & Dixon 1991) ... ... қол жеткізбес дәрежеде болуы осы
альтернативамен байланысты.
Екіншіден, ... ... ... ... ... туристік ұйымдардың батыстық ортақ біртектілікке бағынуы сәйкес
келуі сияқты тәуелсіздікте емес, сондықтан да жергілікті жердің материалдық
қорын ... ... ... Бұл ... экономикаға жағымды әсер
етіп қана қоймайды, сонымен қатар, импорт көлемін төмендетеді және шетел
компаниялары ... ірі ... ... ... ... ақысына бөлінген шығынды ды төмендетеді.
Үшіншіден, алынған пайда шетелге кетпейді, жергілікті деңгейде көбейе,
өсе ... ... ... ... ... ... ескергенде бұл – өте
назар аударуға тұрарлық жоспар.
Экологиялық тәуелсіз ұйымдар жергілікті қауымдастықпен бірлескен жұмыста
басты рөль атқарады, сондай-ақ, ... ... кез ... ... ... ... Ол ... жағдайда көрініс беруі
мүмкін. Туризмнен түскен табысты қауымдастықты дамыту мен ... ... үшін ... ... осы ... жасауы тиіс. Тәуелсіз ұйымдар
туристерге арналған жоспар ... ... ... Ол үшін жоспарлау
жұмысына жергілікті қауымдастықтың әр түрлі жастағы және түрі ... ... ... ... ... болуының басты шарты барлық мүдделі адамдар ортақ
мақсатқа жету жолында біріге ... ... ... мүше ... тікелей
міндетін орындайды, яғни сол территорияда туризмнің жағымды сипат иеленуіне
ықпал ... ... ... ... Туристік әлемдегі Орталық Азия сияқты
жаңа нысан туралы сөз болғанда туристер аса үлкен ... ... ... ... ... туристік компаниялар, тәуелсіз ұйымдар,
оқу орындары және ... ... ... ... ... ... не үшін жауапты екендігін анықтады. Бұл ақпарат тұрақты туризмді
құрудағы басқарушы ... ... ... Сол ... ... ... да қарастырылуы керек.
«Қауымдастық» термині және «туризм индустриясы» сөз тіркесі туристік
әрекетті үйлестіруге және жүзеге ... ... және ... ... мен жеке ... ... ... жинақталған түсінікті
білдіреді. Бұл түсініктін астына туристер үшін бөлмені жалға беруі арқылы
шамалы қосымша ... ... ... ... қатар мыңдаған адамдар
қызмет атқаратын отельдер жүйесін және халықаралық туристік ... ... Бұл ... ... ... айтарлықтай кіріс табатын,
бірақ өздерін туристік индустрияға қатыстырмайтын ұсақ кәсіпкерлерді ... ... ... мен ... және кафе ... индивидуалды кәсіпкердің немесе ұйымның туризмге жақындауға әсер
ететін өздерінің ... бар. ... ... ... ... егер кіріс көрмейтін болса да, өздерінің операциялық шығындарын
жабуға мүмкіндігі болуы керек.
Жергілікті халыққа және ... ... зиян ... тур ... және кіріс табу қажеттілігін қандай ... ... ... бұл екі амал ... ... ... ... тиімділігін жоғарлату – өзінің жұмысын қоршаған ортаға ... ... салу ... сіз тек ... ... ... өнімділікті арттырасыз. Дизайн, тұмыстық аспаптарды мұқият таңдап алу
және ... ... ... ... – осы ... ... қосымша
салымдардың орнын толықтыруымен бірге аяғында экономияға алып ... ... ... ... сақталуында құштар болмаған отельдер,
қазір ... ... емес ... мен ... ... ... ... артынан үлкен қаражаттын жұмсалуына алып келуін мойындады.
Клиенттердің талабы – клиенттер мен ... ... ... ... жүрген компаниялар қауымдастықтарға көмек беруіне және қоршаған
ортаны сақтауына жауапты көңіл бөлуіне ... Teafund ... ... ... мына ... ... – демалыс орнын
таңдаған кезінде сұралған туристер ең алдымен бағасын, ауа-райы жағдайын,
жерін және тұру ... ... ... ... тең жартысы
әрекеттері этикалық кодексті бұзбайтын ... ... ... ... ... қауымдастықтар үшін қосымша
табысты қамсыздандыру және қоршаған ... ... үлес қосу ... ... ... төлеуге ризалығын білдірді. Олар сонымен қатар,
егер бұрын серіктескен компанияның турқызметі этикалық нормаларды бұзатын
болса, онда ... рет бұл ... ... пайдаланбайтынын айтып
кетті. Алынған жауаптар көрсетті, компания қоршаған ... ... ... ... ... көптен назар аудара бастады.
Туристік компаниялар экологиялық және әлеуметтік саясатты ашық ... ... ... ... есеп ... ... үміттенеді.
Қолдау бойынша ұйымдар (мемлекет, әкімшілік, ... ... ... ... ... даму ... ... МЕҰ, фондттар). Туризмнің
дамуына, мүмкін туристермен тура әркеттеспейтін, үлкен топ ... ... Бұл ... туризмді дамыту үшін қаржылық , ... және ... ... ... және ... ... ... тигізуі мүмкін. Бұл әсерлер жағымды болу үшін ... ... ... ... ... және кіші масштабта өтетін экотуризмді
ауылдық аймақтардың экономикалық қалпына келтірудің маңызды ... ... ... Ол ... ... ... ... ретінде қаралуы керек (мысалы, жергілікті экономикаға
минималды табыс әкелетін және ... ... ... ... комплекстер).
– қолдау бойынша органдар туризмді дамытуға көмектесуінде өзінің
рөлін ықыласпен бағалауы керек. ... ... дәл ... ... ал ... ... ... ұймдар тренингтерді
өткізуге және туристік инфрақұрылымды жақсарту үшін үлкен емес
гранттар мен ... ... ... ... ... ... мемлекет ішінде болған кезде
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, туристер тағайындалған орнына ... ... ... ... ... сырқы факторлар,
экотуризмді дамытуда қауымдастықтың табысына әсер етеді. Қолдау
бойынша ... жеке ... және ... ... ... ... күш біріктіруі керек.
– заңдық документтер, әсіресе салық салу мен ... ... ... үйлер сияқты кіші бизнес кәсіпорындарын құруға
көмектесуі керек.
Туристерді тарту – туристер, сөзсіз демалысқа ... ... ... ... ... ... жағымсыз маңызды әсерін тигізеді.
Туристердің мінез-құлығын , ... ... ... ... ... ... ... элемент болып табылыды.
Туристердің мінез-құлығына әсер ету үшін, ... не ... ... Әр ... ... ... ... көңіл-көтеру мен демалыс
болып табылатындығы туралы ұмытпау керек. Туристер басқа ... ... ... ... ... ... көтере алады, бірақ оған қарамастан,
көбісі жай орныққан тәртіп пен жағдайды айытыру үшін ... ... олар ... өткізетін жерлерде және осы жерде тұратын халыққа
зиян әкелуін қаламайды. Егер қандай-да бір ... олар ... ... бұл ... ... және ... алған қанағатты тек арттырады.
Туристер, әсіресе, шетелдік қонақтар, қайда баратынын, нені көретінін
және не істейтінін қалай біле ... ... бір ... ... ... ақпаратты қалай алады?
Әрине, турист үйінен шығар алдында өз ... ... ... ... ... бағдарлама-жол көрсеткіштер арқылы қандай да
бір ақпарат-мәлімет жинайды. Сол ... ... соң, ... ... ... ... (кітапшалар). Олар көркем безендірілген, тартымды ... ... ... ... ... кең таралымда болуы мүмкін.
Мысалы, туристік агенттіктерде. Олар қонақтар назарын өзіне аудара
алатындай болғаны жөн және ... ... ... ... не тамашалап, нені бастан өткере алады; межелі орынға
қалай жете алатындығы туралы; нені алдын-ала ... ... ... бөлмеге, рұқсатнамаға, арнайы құрал-
жабдықтарғатапсырыс беру керектігі жайлы түсініктеме ... ... ... мен ... қызмет салалары, төмен құны туралы
қысқаша мәліметті де ... мен ... ... болады.
Туристер арасындашетелдік қонақтар көп болса, әр ... ... ... ... мәліметтерден хабардар етеді: сол аймақты қысқаша
сипаттау; жан-жақты мәліметі бар карталар; ережелер мен ұсынымдар
тізімі – ... өз ... ... мәнді де пайдалы
өткізуіне игі әсерін тигізеді.
2) Еркін ұйымдастырылған ... ... ... ... ... қатысы және басқа да мәліметтері бар, оларды қызықтыруы
мүмкін жекелеген аймақтар туралы брошюралар да ұсынылуы мүмкін.
Нақты бір мәліметтер брошюрада ғана ... ... ... ... ... ... ескерткіштер, мұражайлар және туристер баратын
басқа да орындарда сілтеме белгілер арқылы да ... ... ... ... ... осы ... ... түсінігін кеңейтіп,
пікірін кеңейте алады. Ол сондай-ақ, туристердің арнайы ... ... ... өздері қалаған жағдайда әрекеттенуіне мүмкіндік береді.
3) Гидтердің жетекшілігімен өтетін турлар. Арнайы дайындалған тұлғалар
саяхат барысында мәліметтер бере ... ... ... ... ... ... мәселеге қызығушылық танытуына назар
аудару – бұл турлардың басты артықшылығы. Балаларға арналғантурлар
мен алдын-ала жоспарланған әрі ... ... ... ... ағынын бақылауға алған жағдайда, турдың бұл түрі ... ... өз ... ... экологиялық және басқа ... жете ... ... ... ақпараттық орталығы. Бұл – толық ақпарат алуға
мүмкіндік ... ... орын ... ... Қабырғада фотосуреттер,
карталар, ақпараттар, диаграмма, таблицалар мен жануарлардың тұлыбы
орын алуы мүмкін.
Бірінші рет келгенде байқалмай ... ... ... процесстерді
танытуда, қосымша түсіндіруді қажет етер ... ... ... ... зор. ... қосымша аймақ жайлы ... ... ... мен ... сатылуы тиіс.
5) Ағарту – білім беру орталығы. ... ... ... ... ... ... ... ішінде орналасады. Әдетте,
ол бөлмелер сабақтар мен пікір сайыстар өткізуге қажетті барлық
мәліметтер иеленген және ... ... ... ... ... Көрсетілімдер мен көрмелер. Бұлар өте ... ... Олар ... ... және бөлмеде де, ашық далада
да өткізіле береді. ... ... ... ... ... аясында, өз аудиториясы (көрермені) болған жағдайда өтеді.
Өткізу түрлері ... ... ... ... көрсету, тірі
экспонаттар, макеттер жазбаша ақпарат пен фотографиялар.
7) ... ... Сол ... ... ... ... ... негізгі функциясын орындау барысында қонақтарды
әңгімеге тартып, оларды қызықтырған сұрақтарға ... ... ... ... ... ... болу үшін,
персонал білімді болуы керек, ... өз ... ... және ... ... білуі тиіс.
Экотуризмдегі маңызды факторлардың бірі – білімділік. Әсіресе шаған
топтармен ... ... ... ... ... ... ... даярлаудың үлкен мүмкіндігі бар. Ол ... ... ... ... ... ... туристер аңдармен калай ... ... ... ... үшін өздерін қалай ұстауды білуі керек. Сол
аймақтағы аңдардың, жануарлардың ... ... ... ... аса зор. [28, ... сондай-ақ, туристерге жергілікті дәстүрлер, аңыз-әңгімелер мен
мәдениет туралы әңгімелесудің де жақсы мүмкіндігі.
Ұлттық поэзия үлгілерін оқу, ... ... ... ... ... өнерін көрсету – бұлардың бәрі жергілікті халықты туристердің жақсы
түсінуіне ... ... ... ... ... болса, онда аудармашылар керек, бірақ
көп жағдайдабұндай көрсетілімдер сөзсіз-ақ түсінікті ... ... түрі – бұл ... ... ... ... келген аймақтың өзіне тән
проблемалардың оларға жасырмай айтып беру керек. Бұл ақшалай жәрдем ... бар ... ... ғана. Егер сол немесе басқа аймақтың шын мәнінде
ластануы орын алып отырса және оны шешу үшін ... ... ... ... ... туристер хабарлар болу керек. Сол аймақтағы кейбір жануарлар
құрып кеткен болса, оның себебі де түсіндірілуі ... ... ... ... ... еткен саяхаттар мен тур ұйымдастыруға әбден
болады.
Турқызметті жарнамалау мен ... ... ... ... ... ... тек белгілі бір жер туралы емес, сонымен қатар ... ... және ... ... ... ... әкелуі туралы ақпарат
ұсынылуы керектігі туралы ұмытпау керек.
Туристер үшін екі аспект маңызды: ұсынылған ... ... ... Егер ... ... айырмашылығы туралы анық түсінігі болуы
керек. Шетелдік туристер үшін тағы бір ... ...... ... ... Тұру ... мен көңіл көтеру мүмкіндіктері туралы
ақпарат, ... ... үшін ең ... ... жақында өткізілген
зерттеулер туристер тағы басқа туралы білгісі ... ... ... ... ... көрсетті: Британияда демалып
жүргендердің 63% олар ... ... ... және жергілікті халыққа
өздерінің демалысының әсері туралы білгісі келеді. Туристер барытын
жерлерде ... ... ... және өзін ... ... ... туралы
ақпарат ең ізденген болатын, ал көпшілік олар ... ... ... бере ... және ... ... ... болатындығы
туралы ықыластанған (егер сұралғандардың бәрі тек ... ... ... ... ... жоғары болатын еді).
Жоғарыда айтылғандай, туристердің ... ... ... ... ... ... бере ... туралы және халық кездесіп
жүрген проблемалар мен халықтын ... ... ... ... объектілерге ұқсас, қауымдастықтарға қалай жетуге болатындығы
туралы білгісі келеді. Көптеген ұсақ ... ... ... ... мұндай келулер тұрғындармен келісілген болу керек, ал олрға
зорланып берілмей.
Гидтер ... ... ... элементті қосуға тамаша мүмкіншілігі
бар – жерлер, табиғат, және т.б. туралы әңгімелей отырып. Осындай амалмен,
туристін сапармен қанағаттандыруын, ... ... ... ... мен ... қатысуын жоғарлатуға болады. Туристке өлке туралы
қолөнерлік өнімдер мен ... ... мен ... ... ... беруге
болады.
Мүмкін, туристерге олар барған жерді сақтауға тура қатысуға қызықты
болады ... ... ... ... ... ... қатысу
мүмкіндігі туристерді көңіл ... ... ... ... ... немесе тұтас сапардың мақсаты болуы мүмкін. Және туристер
білгісі ... ... бұл ... ... және ... ... ... турқызмет жабдықтаушының іс-әрекеті.
Мысалы, Бали аралында теңіз тасбақалар ... ... тұр, ... ... ... шығарылып, деликатес ретінде сатылады.
Сондықтан, отель қырылып бара жатқан ... ... ... көмектесе алатын
бағдарламаны ұйымдастырды. Отель қызметкерлері ... ... ... ... оларды жағажай құмдарындағы сенімді жерлерге
қаттап салады. ... ... ... ... мұқитқа жібереді.
Делдалдар сондай-ақ үлкен ... ... ... ... ... тас
қабығы ерекше тауарлық құндылық болып келеді, және ... ... ... ... ... ... сұраныс сияқты проблеманың тамырын
құрту үшін отельдің ішінде арнайы жағажайлық ... ... ... ... мен жергілікті балалар тіңіз тасбақалармен ойнай алады және
осы жерде оларға теңіз тасбақаларын ... ... ... ... ... оларға қалай осыған қоғабыс ету туралы да айтылады. Оладың
сендіруі – тасбақалардан жасалған ... ... ... алмау. Сол жақта
туристерге көп емес құрабандың етуге мүмкіндігі бар, олар ... ... ... және ... жұмыртқаларына «төлем» ретінде
пайдаланады.
Немесе ... ... ... отельдердің бірінде қонақтарын
отельмен ұйымдастырылған талдарды көшіру бойынша бағдарламаға ... ... емес ... (5$ көп ... ... ... ... оған өзінің
атымен табличканы қыстырып қоя алады. Үйіне оралғаннан кейін, ... ... ... ... фотосурет жіберіледі. Төрт жылдың ішінде 18 мыңға ... ... ... ал ... егкен туристер өздерінің ... ... ... ... Экотуризм Ақпараттық Ресурстық Орталығының бюджетін құрастыру және
қаржылық ресурстармен қамтамасыз ... ... ... үшін солай бақылау үшін құрал болып табылады. ... ең ... ... ... ... жоспар немесе норматив
ұсынады; іс-эрекеттін соңғы ... ол ... ... ... қызмет
атқарады. Оның көмегімен басшылық іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... ... сатыға көтеру бойынша іс-
шаралар жоспарын құрады.
Бюджет бақылау үшін негіз ретінде. Бюджетке салынған ... ... ... ... негізделген нәтижелерін тіркеу қажет. Фактік
көрсеткіштерді ... ... ... ... деп ... ... ... асыруға болады. Бұл мағынады ... ... ... ... ... ... және ... себептерін талдайды. Осындай амалмен кәсіпорыннын іс-
әрекетінің ... ... ... ... ... мәселені қойлу үшін негіз ретінде. ... ... ... осы ... ... ... ... алдын-ала шешім
қабылдау қажет. Осындай жағдайда шешім ең ... ... ... ... ... ... ... және ұсынуға
уақыттың жетуіне үлкен мүмкіндігі бар.
Бюджет (смета, жоспар) – бұл болашақта қаржылық ... ... ... ... ... асыруына дейін құрастырылған
қаржылық документ. Бюджет басшылар жобаларынның цифрларын дәлелдейтін ... ... даму мен ... ... ... ... болып
табылады. Бюджет бақылаудың негізгі бөлігі болып табылады, ... ... ... объективті баға беру негізін ... ... ... құрастыру бойынша жұмыс ... ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде бюджеттердің ауысуына байланысты,
бюджеттер болады:
1) Кезендік (periodic budgets);
2) Айнымалы (rolling budget).
Кезендік бюджет ... бір ... ... ... қолданғаннан
кейін, оны қайта түзетпейді.
Айнымалы бюджет – бұл үнемі толықтырылып ... ... Ол ... ... ... ... (мысалы, бір ай немесе тоқсан) келесі
қаржылық кезеңді қосып ... ... ... ... ... кәсіпорын
қызметіне мұқият бақалауды жүргізу және жақын арадағы 12 айға ... ... ... ... классификациялаудың тағы бірнеше варианттары бар:
1) Ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді бюджеттер. ... ... ... ... екі ... ... одан да ұзаққа құралған бюджет болып
табылады, ал қысқа мерзімді – 1 жылдан көп емес ... ... ұзақ ... және ... ... ... бір ... Бұл жағдайда қысқа мерзімді бюджет жасақталған ұзақ ... ... ... және оны ... ал ұзақ ... ... ... жоспарлаудың әр кезеңінен өткен соң анықтаулар ... тағы бір ... ... де, егер ... ... ... ұзақ ... қарағанда, қағида
бойынша анағұрлым көп бақылау фукциялары бар. Ұзақ ... ... ... ... үшін қызмет атқарады.
2) Статьялық бюджеттер (line-item budgets). Статьялық бюджет шығындардың
әр жеке статьясы ... ... ... ... ... қатал шектеуді қарастырады.
3) Уақытша кезеңді бюджеттер. Бұл термин кезеңнің аяғында ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің түрі ұйымдардың көбісінде ... ... ... және ... ... ... басқаруға
мүмкіндік береді.
Осындай тәсілдін кемшілігіне бюджет қаражаттарының шығындары біркелкі
еместігін жатқызуға болады, периодтын аяғында ... ... ... ... емес ... немесе үйлесімді емес амалмен жарата бастайды.
Себебі бюджетте ... ... ... келесі кезеңде тура осы ... Одан ... ... ... есеп беру мен ... ... күш кетеді.
4) Орнын басатын бюджеттер және нольдік деңгейдегі бюдждеттер. ... ... – бұл ... сайын қайтадан «нольден»
құрастырылатын бюджет. Оған қарама-қарсы, орнын ... ... ... бар, ол ... ... ... тұрақталған
процеспен салыстырғанда ағымдық өзгертулерге әсер ететін ... ... ... ... ... ... Ақпарттық Ресурстық Орталығының
Алматы қаласының Қазақстандық Туристік Ассоциациясының құрылымдық бөлімшесі
болып ... ... ... ... ... аналитикалық,
теориялық, ғылыми-практикалық тәжірибені қолдану ... ... ... ... ... ... ... және нақты
міндеттемелерді шешуге арналған қажеттілік ретінде ашылған.
Орталықтын мақсаттары:
– экотуизмде жаңа маркетингтік зертеулер әдістерін ... ... ... ... ... көтеру және экотуризм саласында білім беру
сапасын көтеру;
– зерттеулер нәтижесімен ... ... ... көбейту;
– экотуризм Ақпарттық Ресурстық ... ... ... ... ... ... ... Ресурстық Орталығының ғылыми-әдістемелік және
ақпараттық негізін қолдауымен ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстандағы экотуристік қызметтерді жылжыту каналын түзету;
– Алматы қаласының туристік фирмаларында студенттік практикаларды
ұйымдастыру.
Экотуризм Ақпарттық ... ... ... негізгі
бағыттары:
– экотуризм Ақпарттық Ресурстық ... ... мен ... ... ... мен маркетингтік зерттеулер. Экотуристік
қызмет ... ... ... мен кәсіпорындардың
қажеттіліктері туралы ақпарат беру.
– жоғары оқу ... ... және ... ... Ресурстық Орталығының базасында орындалған ғылыми
зерттеулер жұмыстарының жоспарын құрастыру.
... ... ... ресурстарының фото және
видеотекасын жасау. Экотуризм саласында ақпараттық қызмет көрсету.
– «экотуризм» мамандығына ... ... ... және құрастыру.
– Экотуризм Ақпарттық Ресурстық Орталығының ғылыми зерттеулік ... ... ... ... жаңа ... ... ... Ақпарттық Ресурстық Орталығының базасында семинарларды,
консультацияларды, тренингтерді, инфотуурларды және ... ... ... Ресурстық Орталығының іс-әрекеті туралы
жарнаманы құру және тарату, сонымен ... ... ... ... ... ... ... халықаралық,
Университетаралық байланыстарын дамыту, академиялық, ... және ... ... ... ... ... территориясында жергілікті қауымдастықты дамытуға негізделген,
Экотуризм Ақпарттық Ресурстық Орталығын ... ... ... ... ... бір бөлігі болып табылады. Бұл инициативаның бастамасын
«Эксон Мобил Казахстан Инк», Евразия ... ПМГ ГЭМ және ... ... ... 2004 ... ... ... Фонда
Казақстандық Туристік Ассоциациясына Экотуризм Ақпарттық Ресурстық
Орталығының жұмысын ашып және ... ... ... ... ... Конкурсты өткізі нәтижесінде КТА Экотуризм Ақпарттық Ресурстық
Орталығын басқаруға ... ... ... Ақпарттық Ресурстық
Орталығының қызметкерлері 72 менеджерлерді және ... ... ... ... ... ... сапа сертификация жүйесін
жетілдіреді, сонымен бірге ... мен ... ... туристік
маршруттарды экотуристік ... ... ... ... ... ... негізделген, экотуризмді жылжыту
программасын жүзеге асыру төңірегінде ... ... ... кілттік пункт болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ... ... 7 туристік бағытты дамытуға
көмек көрсетілген болатын. Оларға келесілер жатады: Қорғалжын, ... ... ... ... ... және ... коммерциялық емес ұйым болып табылады, өзінің іс-әрекетінің негізгі
мақсаты ретінде 2009 жылы Қазақстан аймақтарында келуші ... ... ... ... табылады, ол үшін келесілерді көбейту керек:
презентациялар ... ... ... байланыстар санын,
электрондық хаттар мен вебсайттер; ЭАРО және ... ... БАҚ ... ... ... ... ... көбейту.
Осы арқылы ЭАРО қызметкерлерінде қызығушылық пен мотивация пайда болады,
ал аймақтар мен донорлар 2009 ... ... үшін ... әрі ... ... негізгі өнімдері ақпарат-мәліметтерді ұсыну, 8 ауылдық
қауымдастыққа ... ... ... және ... да ... үшін
сапарларды брондау және төлемді қабылдау болып табылыды.
ЭАРО-да орталық директор, ... ... ... ... ... ... ... жері: Қазақстанб 050091, Алматы ... 71 ... ... +7 (727) 279 81 ... 3 – ... ... ... Орталығының 2007-2008 жылдардағы
бюджет мөлшері*
| ... ... | |КТА |USAID ... бөлім | |/мөлшер ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| ... ... ... ... |$800,00 |12 Ай ... ... | ... | | | | | ... | | | | | ... |$800,00 |12 ай ... ... | ... | | | | | ... | | | | | |
| | ... |$19200,00 |$19200,00| |
| | | | | | |
| ... ... ... |$300,00 |1 ай |$300,00 | |$300,00 ... | | | | | |
| | ... |$300,00 |$0,00 |$300.00 |
| | | | | | |
| ... ... ӨТКІЗУГЕ КЕТКЕН ШЫҒЫНДАР ... ... |1 ай ... | ... ... ... | | | | |
| | ... |$6 800,00 | |$6 800,00|
| | | | | | ... ... ЖӘНЕ | ... | ... | ... | | | | | ... ... |4 Мөлшері |$16320,00 |$3420,00 |$12900,00|
|арналған ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | |5 ... | | | ... | | | | | ... ... |$300,00 | |$1500,00 |$1500,00 | |
| | ... ... ... ... ... АЛУ ЖӘНЕ ЖЕЛІ ҚЫЗМЕТТЕРІ ... | | | | | ... ... |12 ай ... ... |
|ғимаратын жалға алу | | | | | ... ... |$350,00 |12 ай ... ... | ... интернет) | | | | | |
| | ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... |12 Ай |$600,00 |$600,00 | ... ... | | | | | ... ... |$70,00 |12 Ай |$840,00 |$840,00 | ... шығындар |$25,00 |12 Ай |$300,00 |$300,00 | ... ... |1 ... ... ... | ... | | | | | ... ... | | | | | |
| | ... ... ... | |
|Банк ... |$230,00 |1 |$230,00 |$230,00 | |
| | ... | | | |
| | | ... ... (39, 15б( мына ... ... ... құрастырылған |
Экотуризм Ақпарат Ресурстық Орталығының 2008 жылдағы бюджетінің құрамына
талдау жасасақ:
1) қызметкерлердің жалақысы мен ... 20200 $ ... ... ... 33% құрайды;
2) Құрал жабдықтарға кеткен шығындар 17820 $, ол ... ... ... ... ... алу және желі ... 17400$ бұл ... 25% құрайды;
4) Консультанттар қызметіне 300$, ол жылдық бюджеттің 0.03% құрайды;
5) Ақпараттық конпанияны өткізуге кеткен шығындар 6800$, ол ... 13% ... ... да ... 3040$, ол жылдық бюджеттің 5% құрайды;
Экотуризм Ақпараттық ... ... ... ... ... операциялық және қаржылық бюджетін қарастырдық. ... ... ... ... анықталғандай бюджеттеу процесс жабық
қаржылық ... ... ... ... ... ... жақсарту үшін
ағымдағы жылдық бюджетінің орындауына талдау жасау керек. Бұл кәсіпорынның
қаржылық ресурстарды қатаң бақылап, ... ... ол ... ... үшін өте ... ... элементі болып табылады.
SWOT - талдаудың (ағылшының сөздерінің бастапқы әріптері: strengtes ... ... ... - ... ... ...... – қауіптер) мақсаты фирманың бәсекелестеріне қарағандағы күшті және
әлсіз, сонымен қатар оның қызметіне әсер ететін ... орта ... Бұл ... ... ... ... мүмкіндіктерін арттыру үшін
төнген қауіптер мен әлсіздікттерді азайтып, қандай бағытта ... ... ... үшін талдау жасалады. Экотуризм Ақпарат Ресурстық
Орталығының күшті және әлсіз жақтарын SWOT ... ... ... ... ... ... ... ... |Жұмыс тәжірибесінің қысқалығы |Маркетинг даңдыларын құру ... ... ... ... ... волонтерлармен жұмыс |
| |маркетингтік ... ... |
| ... ... ... ... және |
| |Экотуризмда экспертиза мен ... ... ... анық |
| ... жетіспеушілігі |қаржылық жоспар |
| ... ... ... |Әр ... мақсатты топтарға, |
| ... ... |әр ... «коммерциялық |
| ... ... ... ... ... ... |
| |тәжірибесі мен ... ... ... ТО ... ... өнім және ... |таңдап алу және ... |
| ... ... |дайындалған кездесулерді |
| ... ... үшін ... ... |
| ... жолаулардың» және |Анық байланыс ... құру |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... жүесінің нашарлығы |жаңарту режимін ... |
| ... ... ... тиіс) |Қызметкерлерге ақысын |
| ... ... ... толық |жоғарлату тәсілдерін табу, |
| ... ... ... инфо — ... салу және анық |
| ... сұраныстарына нашар |мақсатпен байланысқан |
| ... беру және сату ... ... ұсыну. Болашақта|
| ... ... мен ... мүмкіндіктері |
| |уақыт басқарудын нашарлығы |мен ... бәрі |
| ... мен ... ... ... көз ... |
| ... (ЭАРО мен экосайттарды|үлкен проблемаларды |
| ... ... ... үшін ... |
| ... ... тұрақсыздығы жақсы |жоспарына персоналды уақтылы|
| ... және ... ... жүйесін енгізу. |
| ... (ең ... ... = | |
| ... ... анық ... | |
| | | |
|1 |2 |3 ... |КТА мүмкіндіктері мен жәрде-мі |КТА мен тығыз ынтымақтастық |
|жақтары ... ... және т.б.) ... табу — |
| |USAID ... ... ... байланыстыру, |
| ... ... Т/О ... ... |
| ... қызуғышылық өнімдер: |қолдану |
| ... әр ... ... ... ... ... |
| ... демалыс түрлері үшін |алу үшін, ҚР/сайттарын |
| ... ... ... |білуді қолдану |
| ... ... және Уғам ... | |
| ... ... ... білімі жақсы| |
| ... ... ... | |
| ... ... бола бастауы/бредті | |
| ... | ... (39, 23б( мына ... ... ... құрастырылған |
Сурет 5 – Экотуризм Ақпарат Ресурстық Орталығының күшті және ... SWOT ... ... ... фирмаға әсер ететін, маркетингтік жоспарлауда міндетті түрде
ескеруге қажетті фирманың күшті және әлсіз жақтарының, ... ... ... мен ... ... көрсететін талдау болып табылады.
Біз сыртқы және ішкі талдауды өткіздік. SWOT талдаудын нәтижесі әлсіз
жақтардың көптнгнп себептері — ... ... мен ... ... ... және ... ... өткізу мен негізгі
процесстерді құру арқылы түзеуге болатындығын көрсетті.
|Қауіп-қатер |СЫРТҚЫ ... ... ... | | ... ... жұмыс жүргізу ар-қылы|
|р |Мемлекет туризмге ... ... ... |
| ... ... |білу |
| ... ... — ТО ... ... ... |
| ... ассортиментін жаңартуын |және стратегия қосылу үшін |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... маркетингтік жос-пар|
| |болатын клиенттер ретінде ... ... |
| ... ... ... |
| ... экотуризм бойын-ша кусты|Орындау жоспарын жасау |
| ... ... ... ... беру ... ... және т.б.) ... ... |
| |КТА тым ... ... ... өткізу керек, |
| ... ЭАРО ... ... ... ЭАРО |
| ... үшін ... ... жазу. ЗАРО ЖООда |
| |стратегия-сын қайта қарау ... ... |
| ... банк ... ... ... және т.б.) |
| ... ... | ... ... мерзімді қаржыландыру |Ұзақ мерзімді бағдарламаны |
| ... ... ... ... |
| ... үшін ... |қажеттілігін талқылау |
| ... ... ... анық «коммерциялық |
| ... ... және |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... жаңа ҚНЭТ ... ... ... ... үшін|
| |ұйымын ұйымдас-тыруда |КТА ... ... ... ( |
| ... ... ... |сонымен қатар, ТО, таңдалған |
| ... ТО ҚНЭТ ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |ТО мен ... ... |
| ... бізбен жұмыс |кездесулер өткізу |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... әр сайт үшін |
| |экотуризмнің ... және ... ... |
| ... не ... ... | |
| ... ... | ... (39, 25б( мына әдебиеттер негізінде автормен құрастырылған ... 5 – ... ... ... ... ... және ... SWOT талдау негізінде*
SWOT-талдау — тәуекелді төмендету және мүмкіндіктер ... ... ... тым ... ... керек (КТА, USAID,
тупоператорлар, және т.б.), мақсатты маркетинг жоспарын құру, оны орындау
жоспарын жасау өте ... ... ... ... ДАМУ ... ... турларды жасақтау және жобалау
«Экологиялық туризм» термині 1980 жылы ... ... ... ... ... Оның ... ... табиғатқа құнтты қарым-қатынаста болатын саяхаттаудың үйлесуі және
флора мен фаунаны қорғауға көмектесу мүмкіндігімен, ... ... және ... ... ... ... ... беретін
түсінікті білдіреді. Экологиялық туризмнің мағынасы – жергілікті тірі ... ... мен ... ... ... ... ... экологиялық туризм қоршаған ортаны қорғауды, халықтың салт-дәстүрі мен
мәдениетін зерттеуді, қоршаған ортаға құнтты қарым-қатынасу идеясын жұртқа
танымал ... ... [4. 9 ... ... ... ... анықтамалары бар. Солай, 2001жылы
бір халықаралық конференцияға дайындық кезінде экологиялық ... ... ... болатын. Мыналар солардың кейбіреулері:
1. мемлекеттің табиғи экологиялық сүйкімділігіне ... ... ... (су астындағы маржанды тастардың ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау туралы ақпарат және экологиялық білім ... ... ... принциптерге негізделген барлық элементтерді
білдіретін туризм;
3. ерекше экожүйе типтерін, сирек кездесетін жануарларды, ... ... ... ... ... саяхаттау;
4. туризм биоәртүрлілік және жергілікті тұрғындар арасында жағымды
синергетикалық байланысты сақтауға ... ... ... туризмді дамыту туралы заң жобасында экологиялық туризмге
келесі анықтама берілген болатын: «экологиялық туризм – бұл ... мен ... ... алатын, негізгі туристік ресурс
ретінде жаратылған табиғи орта мен оның ... ...... ... ... биологиялық бөлігі, пейзаж және басқа
компоненттер болып табылатын саяхаттардың түрлері мен формалары».
АҚШ-ның экотуризм қауымының ... ... ... туризм –
бұл біршама қол тимеген табиғи жерлерге саяхаттау. Осындай саяхаттаулар
экожүйенің тұтастығын бұзбайтын және ... ... ... ... ... ... түсінік алуға ... бұл ... және ... бағыттылған туризм және рекреация.
«Экологиялық туризм теориясы және практикасы» оқулық құралының ... А.Б. ... ... экологиялық туризмнің объектісі ретінде
қалай табиғи, солай мәдени назараударарлық жерлер, табиғи және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін [28, 114-116 б].
Экологиялық турларды жасақтау кезеңдері.
Экологиялық маршруттарды негізгі принциптері бойынша, олар мынадай болуы
керек:
... ... қол ... ... функционалды;
• көп аспектілі;
Маршруттардың тартымдылығы халық категориясын анықтауға ... ... ... оқу ... және ... ... мақсатталған жарнама компаниясының барысында құралады.
Қолжетерлік жағынан көбісі туристік жорықта табиғатпен бірге қалып
өздерінің күштерінсынап ... ... еске алу ... ... ... өтудің айтарлықтай қиын варианттарын тандайды. Дегенмен, 2004 жылы
өткізілген 445 студенттерді сұрау мәліметтері бойынша, туристік қызметтің
болашақтағы ... 15% ... ... ... ... ... ... салыстырғанда жорықты өткізуде ... ... ... ... ... ... болсақ, онда
(клиентердің тілектеріне сай) ... әр ... қол ... ... ... Қол ... ... маршрутта әртүрлі
көлік түрлерін қолдануды қарастырады: автомобиль, автобусты, поездті,
ұшақты ... ... ал ... жаяу ... үшін – ... тарссаны пайдалану.
Экологиялық маршруттың мағыналығы турда мәдени-тарихи ескерткіштерді
және табиғатты, оның жаратылыс байлығын танып ... ... ... ... ... ... Мағыналылык біршама қысқа уақыт
аралығында тірі табиғат туралы, көптеген мәдениеттер, ... ... ... ... білуге мүмкіндік береді, сонымен қатар оларды басқа
да қызықты саяхаттарға талаптандырады.
Функционалдығы белгілі бір ... ... ... әр ... ... де әр түрлі мезгілдік қызметтер жиынтығын пайдалануды қарастырады.
Осылай, жазда таулы ... ... ... жерлерді панорамалық
байқау мақсатымен көтерілуге негізделсе, қысқа уақытта тау ... ... ... көп аспектілігі туристік ... ... ... дайындылған варианттардың болуын талап етеді. Көп
варианттылықтын қажеттілігіне климаттық ... ... ... ... ... ... себепші (олардың
физикалық даярлығының, мүмкіндіктерінің және ... ... ... ... және ... активті түрлерімен байланысты ұзақ
жорықтарды ұйымдастыруда өте маңызды. Бұл ... ... ... ... ... емес ... үшін ... жеңілдетілген,
запасты варианттарының бар ... ... ... аса ... жағдайда (температураның кенет төмендеуі, дауылды жел, ... және ... ... ... ... станционарлық жағдайда
қызмет көрсету мүмкіндігін қарастыру қажет.
Едәуір ... ... ... ... үшін минимум палаткада түнеу
мен күніне екі рет тамақтануды камтамасыз ету қажет, ал идеалында – ... рет ... ... ... ... ... және ыстық сумен қамтамасыз
ету. Түнге туристер қыстауда, бөлек үйлерде ... ... ... еріп ... ... ... ... салонында орналасуы
болады.
Экологиялық маршрут туралы потенциалды клиенттердің ақпараттылығының
маңыздылығы аз емес. Ол әр ... ... ... ... ... мысалы, брошюра, журналдар, радио және ... ... ... ... ... және ... тәжірибесі бар туристер.
Осындай саяхатқа шешілу үшін турист маршрутта не істетінін, қалай ... ... ... ... ... ... міндетті талаптар мыналар болып табылады:
– экологиялық туризмнің принциптеріне сәйкес келуі;
– саяхатшылардың болуы;
– туристерді барып-қайту бағыттағы бокументтермен қамтамасыз ету;
– маршрутта және ... ... ... ... ... (ал кейбәрде мәдени) назар аударарлық жерлердің болуы;
– демалу үшін орындарды дайындау және әр ... ... ... ... ... (егер бұл керек болса);
– қызмет көрсететін ... ... ... ... ... ... календарлық мерзімдердің, саяхаттау маршруттары мен ... ... ... ... ... жоспарды жасақтау және ұсынылған қызметтер мен
жасалған келісім шарт ... ... ... ... кадрларды таңдау және дайындау, оларды қажетті ... мен ... ... ... ... ... келесі сұрақтарға жауап беру
қажет:
– қанша ... ... ... ... немесе аборигендер
ауылына келе алады және бұл турлар қашанға деін экологиялық болып
қала береді?
– табиғи комплеатерге ... ... ... ... және
тиісті ландшафтардың рекреациялық сыйымдылығы қандай?
– территорияға рекреациялық жүктелуді реттейтін механизмдер бар ... осы ... ... ... ... бір туристік
терурсты пайдалануға, манапольдік құқығының жоқтығында ... ... ... ... сұрақтарға жауапсыз экологиялық туризммен шұғылданатын фирманың ұзақ
коммерциялық табысына сенуге ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне
және сапасына жауапты туристік фирма, туристік ... ... ... ... ... ... дәл оларға туристер мен ... ... ... өздерінің талаптарын ұсынады. Және жиірек
олардың іскерлік, жеке, ... ... ... пайда
болған көптеген проблемалық жағдайлардың жағымды шешілуі тәуелді болады.
Ұйымдастыру өзгешелігі ... ... ... ... ... ... мүмкін. Жоспарлы маршрут бойынша саяхаттау үшін
турист жолдама алады. ... оны ... ... ... ... ... ... жабдық заттармен, көлікпен және экскурсиондық еріп
жүрумен. Жоспарлы маршрутта туристер қозғалудың активті ... ... ... ... және т.б.) анықталған, алдын-ала жасақталған
және дайындалған маршруттар бойынша тәжірибелі инструктормен саяхаттайды.
Экологиялық туристік ... ... ... мен ... ... бірі ... ... Бәрақ таз спорттық мақсатында қарастыруы
мүмкін. Спорттық туристік жорықтын ... ... бір ... үшін ... ... топтастыруының талаптарына сәйкес атақтар
мен дәрежелер беріледі.
Экологиялық ... ... ... ... белгісіне сәйкес
түрлерге бөлінеді. Шамамен топтастыруды келтірейік.
Өткізудің формасы бойынша, серуендеуді, жорықтарды, ... ... ... ... белгілері бойынша жергілікті (мысалы, бір ... ... және ұзақ ... ... ... алынған.
Маршруттар түрі бойынша, туристік жорықтар жаяу, ... ... ... ... ... мотоциклді, ... ... ... ... және ... қиындығына байланысты жорықтардың
алты қиындық категориясын (ҚК) ажыратады. Әр түрлі жорықтың қиындық
категорияларын ... А) ... ... ... ҚК жорықтар үшін бекітілген жорықтардың ұзындығы немесе ұзақтығы аз
болатын болса, онда олар категориялы емес ... ... ... 1-3 ... сатылы (ҚС), олар жасөспірімдер спорттық дәрежесін
(қосымша Б) және демалыс күндік ... ... үшін ... ... ... біріңғай спорттық ... ... және ... ... ... ... ... мен үнгірлердің тізімдерімен анықталады.
Құрылуы жағынан жорықтар трассалары ... ... және ... ... Линиялы маршруттар бірнеше географиялық пунктерден
(минимум екеу) немесе туристік объект арқылы ... және де ... ... және соңғы нүктелері кездеспеді және ... ... ... ... ... ... ... немесе туристік объектілер арқылы өтеді және ... ... және ... ... бір-бірімен кездеседі. Радикалды маршруттар
жорық бағдарламасын іске асырудың барлық уақыт ішінде, ... ... ... ... ... бірақ бұл бағдарлама ... тыс ... ... көп ... ... ... ... жоққа
шығармайды.
Ұзақтығы бойынша демалыс күндік жорықтар мен көп күндік ... ... ... ... ... жорықтар жыл бойы және маусымдық
болуы мүмкін.
Ұйымдастырушылық тиістілігіне қарай, туристік фирмалармен, жас туристік
станцияларымен, туристік ... және ... ... ... ... болады.
Жастық құрылымы бойынша саяхаттаушыларды былай ұсақтап бөлсе болады:
балалар, жасөспірімдер, орта жастағы адамдар, ... ... ... ... ... байланысты жорық
қатысушыларына және олардың жетекшілеріне белгілі талаптарды ... ... ... ... ... ... ие ... керек:
– бағдарламаның мөлшеріне сәйкес біліммен, дағдылармен ... ... ... ... ... маршрут бойынша минимум бір қиындық категориясына
жоғары туризмнің түріндегі жорыққа қатысуы тәжірибесімен;
– жоғарыда ... ... ... сол ... түрі ... ... ... маршрутты өткізу және ұйымдастыру туралы мәліметтер міндетті
түрде маршруттық документацияда бейнеленген болуы ...... ... ... және ... баяндалған туристік
жолдамадағы ақпараттық парағында.
Одан ... ... ... орындағаннан кейін дайындау қажет:
– жорықты өткізген туралы есеп беру;
– табиғи объектілерді экологиялық ... ... ... ... ... туристік топ жетекшісінің есеп беруі.
Турдың технологиялық документтері Р 50681-94 ... ... ...... топ ... ... ... кезеңі
болып табылады. Топтың санынан, оның қатысушыларының әлеуметтік, ... ... ... табысты өтуі көптен тәуелді.жоғарыда
айтылған мінездемелердің қолайлы ... ... ... оның ұйымдасуы,
онымен басқару тиімділігі байланысты. Алайда туристік топ жетекшісі ... ... ... ... болу керек, жайлап, бірақ
табандылықпен және ... ... ... ... ... топ ... мақсаты – әлеуметтік жағдайына, біліміне,
жасына байланысты әр түрлі адамдарды бір ынтақтасты коллективке топтастыру.
Мысалы, пенсионерлер мен ... жас ... мен ... ... мен коммерсанттар. Ол үшін оған әр туристін әлеуметтік-
психологиялық ... ... ... Одан ... топ ... ... керек:
– топтың ішінде және оның сыртында пайда болған конфликтерді ... ... сол ... ... ... ... ... үшін шаралар қабылдау;
– топтың құрамында жетекшіге көмек бере ... ... ... ... ... ... яғни кедергі жасайтын)
ресми емес көсбасшыларды анықтау, ал егерде «оппозиция» ...... ... ... ... жинақтау мотивациясы әр түрлі болуы мүмкін, мысал,
жалпы ... ... ... ... ... ... ... жинаушылар қағида бойынша, саяхаттау үшін
демалыс күндерді, каникулдарды, мейрамдарды пайдаланады. ... ... ... жергілікті және қала маңындағы байланысқан поездтарда,
автобустарда, ... ... ... және ... ... ... топтар бір мамандықпен, жұмыс түрімен біріктіруге ... мен ... үшін бұл ... ... оқу мен ... бірі болып қызмет атқарады және олар география, өлке ... ... ... ... ... ... өз ... көруге
мүмкіндіктер береді.
Одан басқа, топты жинақтау ... оның ... ... ғана емес, сонымен бірге сапар үшін қолайлы уақытты ... ... мен ... үшін – бұл каникулдар, жұмыскерлердің көбісіне
демалыс ... ... ... өтуі мен ... ... ... Егер ... аз мүше болса, маршруттын қиын учаскілерін өтуге, түнеу
орындарын жабдықтауға, ал ... ... ... зақымданған адамға көмек
көрсетуді және оны ... ... ... ... қиынға түседі.
Өте үлкен топты ... ... ... қиын ... ... сансыз көп топтары қоршаған ортаға айтарлықтай зиян келтіреді.
Экологиялық ... ... ... ... үйлесімді саны алтыдан онға
дейін адамдар шамасында құбылатының практика көрсетеді, ал ... ... ... емес ... ... ... қатысуға
қабылдайтын туристік топтар үшін ол төрттен кем және елу адамнан артық
емес ... ... ... ... ... ... минималды
құрамы бекітілді: қиындық категориясының ең төменгі жорықтарында – 2-ден 4
адамға дейін; туристік-оқушылар топтарында – 8адам (шаңғылық және ... ... ... және ... ... ... ... саны 12-ден 30 адамға дейін құрауы мүмкін.
Туристік-спорттық жорықтарының ... және ... ... ... ... байланысты жариялайды. Туристік
топты категориялы маршрут бойынша саяхаттуды ... ... үшін ... ... ... ... тәжірибесін, топтың сандық
құрамын және қатысушылардың минималды рұқсат етілген ... еске алу ... ... ... ... бойынша саяхаттарға және категориялы жорықтарға
қатысушылар жүзе алу керек және суға батқан адмдарды құтқаруды білу ... ... және ... ... кезеңде саяхаттайтын туристер, – далада
түнеуді ұйымдастыру ... ... ... жорықтарға және саяхаттарға қатысушылар арнайы білім мен
дағдыларға ие ... ... ... ... сол немесе басқа жорықтарға және
саяхаттар түрлеріне лайықты қатысу тәжірибесі болуы керек ... ... және т.б.). ... ... ... ... жорықты өткізетін
ұйым қамтамасыз етеді.
Туристік топты жинақтау кезіңде немесе саяхаттын ... ... ... активті және тәртіпті туристердің ішінен көмекшіні ... ала ... де ... ... дәрігерлік қызметкерлер (дәрігерлер, дәрігер
сестра) бар ма ... ... ... әр ... өзінің ықыласына және қабілеттілігіне сәйкес
белгілі бір қоғамдық жұмысты орындайды. Маршруттың жетекшісі ... ... ... ... және ... ұйымдасқан жиналысында
айтылады.
Туристік топта әдетте бірнеше негізгі қоғамдық «қызметтер» болады:
1) староста;
2) жабдық заттарға жауапты;
3) тамақтануға жауапты;
4) мәдени ...... ... ... ... бұл ең ... өте ... турист. Ол маршрутты дайындауда барлық ұйымдастырушылық
шараларға қатысады, топтың барлық ... ... ... ... ... ... реттейді. Жорықта, инструктордың нұсқауы
бойынша, ол әдетінше, бағыттаушы немесе тұйықтаушы. Одан ... ... ... ... ... ... ... көмек
көрсетеді, ал кейбір жағдайда туристік топтың келмей қалған ... ... ... адам ... ... алуға және дұрыс
қолдануға жауапты, жорық қатысушыларының арасында таратады.
Тамақтануға жауапты адам қажетті азық-түлік мөлшерін ... және ... ... Ол ... ... ... ... запасын
тасымалдауға қатысушылар арасында бөледі. Маршрутта күндер бойынша ... ... ... ... ... ... күн сайын қалған
азық-түлікті туристер арасында бөледі.
Мәдени ұйымдастырушы мәдени және ... ... ... және ұйымдастырады, мысалы оттың қасында өлең айту және басқа да
шаралар.
Жорық қатысушыларында басқа да ... ... ... ... физорг, күнделікті жүргізуге жауап беруші, санитар, ... ... және т.б. ... талаптарына байланысты белгілі бір
міндеттерді бірнеше туристер орындауы болады.
Экологиялық жорыққа дұрыс дайындалуы және оның ... өтуі ... ... ... абыройлы,
тәжірибелі, талапты, ұйымдастырушылық қабілетіне ие адам ... ... ... ... топ ... ... өздері таңдайды. Жиі бұл
жорықты ұымдастырған инициатор. Жоспарлық жорықтарды ... ... ... ... ... ... ... бірнеше қиын
жорықтарды өткен тәжірибелі, абыройлы қатысушы да болуы мүмкін.
Туристік жорықтардың ... және ... тыс ... келесі
маманданған мамандар бола алады:
– туристік ұйымдастырушы;
– туристік жорықтын жетекшісі;
– туризм бойынша инструктор;
– аға ... ... ... туризмдік төрешілер;
– методистер
– бақылау-құтқарушы қызметтердің қызметкерлері (БҚҚ).
Жорықтық туризмнің ерекшелігі оның спорттық мінезінде және онда көбінесе
жас ұрпақтардың ... ... ... ... ... қағидаларымен, туристік
жорықтарды өткізу мен ... ... ... оқушылардың
экспедициялары және экскурсияларымен, ... ... ... және ... да ... ... ... жорыққа қатысушылардың және жетекшілердің минималды жасы,
әртүрлі қиындық категориялы топ жетекшілерінің ... ... ... ... ... ... (қосымша В).
Жорық жетекшісі оған іс-әрекет ететін жағдайларды алдын-ала ... ... білу ... ... (өзенге, тауға, жотадан өтуге және т.б.) ең жеңіл және
қауіпсіз жолын табу;
– осы аймаққа тән ... және ... ... ... ... ... ең қиын ... қиындық сатысын және
орналасуын анықтау;
– бивактар үшін ең ыңғайлы және қауіпсіз орындарды анықтау;
– маршрутта ерекше ... ... ... өтуге қиын учаскілерін анықтау керек;
– маршрутты өту үшін қажетті техникалық жабдықтауды анықтау;
– маршрутта қолайсыз жағдай кезде ... ... ... ... ... және ... білу қажетті. Жетекшіге ғана
емес, жорық қатысушыларына да.
Дайындық кезенінде маршрут жетекшісі туристік трассаны, қызмет көрсету
жағдайы мен ... ... және ... ... ... жалпы және арнайы жабдық заттарды, жөндеу ... ... ... ... ... ... Саяхаттаушының аптечкасында
келесі дәрілер болуы тиіс: иод, бинт пен пластырь, марганцовка, активтелген
көмір, фестал немесе энзистал, иммодиум, ... ... ... спазган,
аспирин, тавегил немесе супрастин, валокардин [24, 124-126 б].
Жорыққа дайындық өзіне машықтандыру жаттығуларын, жорықтың ... ... және ... ... ... ... ... дәрігерлік көмек көрсетуді қосады.
Инструкторлар мен жетекшілер туристерге алдағы жорық туралы, ... ... ... ... жерлер, табиғи кедергілер, қауіпті
жерлер туралы, тәртіптін мағынасын және жорықта тәртіп пен ... ... ... ... ... ... ... тайгада қан сорғыш шыбын-
шіркейлер (масалар, ұсақ шыбындар мен кенелер) көптен. Бұндай айларда не
таулы жағалаудағы ... не су ... ... жөн, себебі суда
масалар мен шіркейлер ... ал ... ... ... ... ... масалар құрлықта да жоғалып кетеді. ... ... мен ... шағуынан қолдары мен беттері ісе бастайды, шаққан
іздері денеде көптен сақталады, бірақ бір аптадай өткен соң ... ... ал ... мен ... ... ... ... ететін
15 шақты жылан түрлерінен екеуі улы, бірақ олармен кездесу ... ... ... ... аю және т.б.) ... ... ... қамсыздандырылған
және туристік топтарға шабуылдамайды.
Маршрутта тамақтану жүйесі мұқият ойластырылады. Жергілікті ... ... ... ... ... ... асханада,
кафеде, турбазада, баспанада және сол сияқты, ал қайда тамақ дайындауды өз
күшімен ұйымдастыру ... ... ... ... ... болып табылады. Олардың
техникалық жағдайынан маршрутты апатсыз өту мен жөндеу жұмыстарының ... ... ... ... құрастыру, оның құрамын анықтау
жүреді. Бұл уақытта инструктор өзінің тобының туристерімен ... ... ... ... қасиеттерін, психологиялық
ерекшеліктерін жақсы танып біледі.
Топ құрамын анықтап, шығу ... ... және ... ... ... ... Маршруттық кітапшада топ және маршрут
номері, барлық топ ... ... аты және ... аты
беріліп, олар туралы негізгі мәліметтер және инструктор көрсетіледі,
сонымен қатар запасты вариантты ... ... мен ... ... графигі,
маршрутта кездесетін кедергілерді түсіндіріп және оларды қауіпсіз өту
тәсілдерін бейнелейді. Осында инструктордың ... ... ... жоспары
орналасады. Инструктордың жұмысы мен жорықтың өткізілуі ... ... ... ... орын ... ... ... сонымен
қатар қоғамдақ «қызметер» де ...... ... ... механикаландырылған көлік құралдары (автто-, мото-)
болмаса, дайындық кезеңінде қатысушылар арасында жүкті ... ... ... ... ... ... Жеке ... заттарды турист, қағида бойынша
өзі тасымалдайды.қоғамдақ ... ... мен ... ... топ
туристердің арасында мүмкіндік бойынша біркелкі бөлінеді. Әйелмен тасылған
жүк ер адамға жүктелген 3/2-ден ... ... ... ең қуатты тасушылар
әлсіз және аздау тәжірибелі туристерге қарағанда көбірек жүктелген ... ... ... ... алдында келесілер істеуі қажет:
– жеке жабдық заттарын ... және ... ... ... киімін кептіру;
– жақсылап ұйықтап алу;
– метеорологиялық жағдайға лайықты киіну;
– арқа қоржынға жабдық ... және ... ... ... ... ма, ... бүрлесіп қалған жоқпа екенін
тексеру;
– жақсылап тамақтанып, ыстық шай немесе кофе ұрттау;
– маршрутқа белгіленген ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға
байланысты: қабылдаған тактикалық жоспардан, жыл мезгілінен, ауа-райынан,
жолдың рельефі мен қиындығынан, арқа ... ... ... мен ... ... күнделікті режимнің үлкен маңызы бар. Оны жердің табиғи
ерекшелігі мен ... ... ... таңдайды (қосымша В).
Туристік топтың жетекшісі күндік өту учаскілерінің ұзақтығын білуі ... ... ... дайындылығын және арқа қоржынның салмағын
ескеруі керек. Жалпы хабарлау үшін Г қосымшаның ... ... ... ... ... ... мен санасуы керек.
Осылай, жаяу жорықта 1ҚК күндер бойынша километраж 16, 18, 22 ... ... ... ... Қиын трасса жағдайында физикалық дайындалған
туристерге жорықтын екінші-үшінші күндері ең ... ... ... ... ... үш күндер бойы өту қашықтығын өсіруді
жоспарламау керек және ... ... ... ... ету керек.
Жолдың ең техникалық қиын учаскілерін өту, қағида бойынша, саяхаттың екінші
бөлігіне жоспарлайды.
Дамылдарда жетекшілер қозғалмалы ... ... ... ... бақылау мен өзіндік массаж бойынша ... ... ... уақытында жетекші қиын учаскілерге алдын-ала шолу жасап,
жерлерді және сақтану тәсілдерін анықтайды, туристермен ... ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Ерекше назарды тайгада бағытталуға аудару керек. онда көру мүмкіншілік
50 метрден артық емес. Тіпті барлық шоқылардың биіктігі 1200 ... ... ... және ... ... ... жоқ. Ұзақ ... сүрлеу жолдарын көрсететін карталар жоқ, алайда тайгада ... ... жүру өте ... ... туристер жиі керек емес жотадан
асатын жолға шығады және басқа су айрыққа келеді немесе ... ... ... ... ... ... түседі. Бұл минимум екі күндік жолды
жоғалтуды ... ... ... ... ... ... ... бойынша саяхаттау тәжірибесі бар көмекші мен жетекші болуы тиісті.
Жегілікті тұрғыгдарды немесе аңшыларды жетекші ретінде ... ... ... олар ... ... ... ... білуі мүмкін, бірақ
осының бәрінде басқа учаскілерде ... ... және ... ... [29, 45-46 ... туристер өту кезінде ауа-райы кенет нашарлаған жағдайында,
топтың жеткшісі ... ... ... ... керек – қозғалуды
тоқтату, туристерді қауіпсіз ... ... және ... ... ... ... немесе жақындағы елді мекенге оралу.
Жорықтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге туристік ... БҚҚ, ... ... ... суда ... жергілікті органдары, денсаулық
сақтау мекемелері, гидрометеорологиялық қызметтері көмектеседі.
Жетекші топтың маршрутқа шығар алдында, маршруттың бастапқы және соңғы
пунктеріне жеткен кезіңде ... ... ... және ... ... ... ... маршрутқа шығу туралы, маршруттың аяқталуы және туристердің
оралуы туралы ... ... ... ... ... ... жетекшінің нұсқауларына бағынуы
керек. ... ол ... ... авариясыз өтуіне және топ
қатысушыларының денсаулығына және өміріне жауапты.
Маршруттың ... мен ... ... ... жетекшісі
жорық және туристік топпен өткізілген ... ... ... есеп беруді
ұсынады, басқа документтерді толтырады. Есеп беруде олар жорыққа және ... ... ... ... ... мезгілдерін және жеке
қатысушылардың тәртіпті бұзған фактілерін көрсетеді.
Жетекші жабдық ... ... ... етеді, катогориялық
маршруттар жағдайында маршрутты ... ... ... үшін ... ал ... ... үшін – ... мен белгілерді
алуға ұсыныстарды дайындайды.
Фото және кино суретке ... ... ... ... ... ... түсіру қиындау екенің білу керек. Орман бойымен ... ... ... 200-250 м дейін жетеді, және жақындағы жануарлардың
бәрін қорқытып жібереді. Тайгада адам мен аңның кездесуі ... ... ... ... ... және бұндай кезде ешкім фотооппарат туралы
ойламайды. Су ... жүзу ... ... суретке түсіру мүмкіндігі
көп, әдетте кеш батқан соң өзеннің жағасына бұғылар, изюбрлар және ... ... ... ... ... ... аюларды жиі кездестірсе
болады [31. 35б].
Жорықтан әсерін отты ұйымдастырумен баянды өткізу дұрыс ... ... ...... ... ... кешті өткізу және
жорық қатысушылар арасында әсерлермен бөлісу керек. бұның бәрі ... да ... және ... ... ... ... ... туристерді санап шығып, олардың
аяқ-киімі мен жабдық заттарын тексеруі керек. Ормандық маршрутта ... ... бірі ... ал ... ...... қозғалу
тәсілін ұсыну керек. бұдан басқа жетекші топтың құрамына және ... ... ... ... ... қарқының бақылау керек.
Жорық кезіңде жетекші әдемі, ұзақ және ... жүру ... жүру ... әйгі етіп ... тиіс. Туристерге жүру
кезіңде дұрыс демалуды үйрету өте маңызды.
Күннің ... ... ... ... ... болу ... ұзақ ... тек маршрут ұзындығының 2/3 өткеннен кейін ғана ... ... ... ... ең ыстық уақытында жасау керек. бірдей уақыт
аралығынан кейін кішкентай дамылдауға тоқтау керек – әдетте әр 50 ... 10 ... ... ... ... ... ... арқа қоржынға
немесе құлаған талға көтеріп жату керек. Жетекші осы ... ... ... жерлер және маршруттағы объектілер туралы айтып бере алады.
Әр жорықта жетекші қозғалу кезіңде сигнализациямен барлық топты алдын-
ала таныстыруы ... ... ... ... ... топ дамылдауға
тоқтайды, сол сигналмен дұрыс емес жолмен кеткен немесе қалып қалғандарды
шақырып алады.
Туристік жорықты өткізу ... ... ... ... ... (от ... ... дайындау шеберлігін және т.б.) ... ... ... су ішу, демалу, түнеу, жеке гигиена қағидаларын,
спортивті, көңіл-көтеру және ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларының туристік нормативтерін
орындау және т.б. қарастырады.
Экологиялық турларды жасақтау ... ... ... ... алу өту
маңызды.
Отандық туристер үшін үйреншікті жорықтар шетелдіктер үшін ... ... ... ... деп ... ... ... ... ... бивуак техникасына,
тамақтануына, жорықта қарым-қатынасқа отандық туристерінің көзқарасымен
сәйкес ... ... 7-10 ... түскен шетелдіктер бүкіл маршрут бойы
бір адамда да кездестірмейтінің, маршрутта ... ... ... ... да ... ... тұрақтар болматынын өздеріне
елестете алмайды.
Шетелдік туристер қағида бойынша, асты ... ... ... ... ... ... әр қайсысы өздеріне дайындайды. Отандық туристер
күніне асты үш рет, кейде екі рет ... ... ... шетелдіктер
тоя жемей, күніне төрт бес рет тамақтанады.
Жаяу маршруттар үшінтопты мұқият ұйымдастыру ... ... ... ... жолдарымен және сүрлеу жолдарымен таңдаған жөн, және күніне ... ұзақ емес ... ... ... ... ... бойынша, 10-15 кг ауыр арқа ... ... ... керек. Одан басқа, әдетте сыйымдылығы ... емес ... ... ... ... ... аяқ-киімдерді байлайды, тайгамен
саяхаттаудан кейін олардан тек қиқымдар ғана қалады. Одан ... ... ... ... ... ... шалынп құлау
мүмкін.
Бұдан қорыта келгенде жорықтын сыйысушылығын дайындай ... ... және ... алып ... ... ұсақ жағдайларды өте
мұқият зерттеу қажет.
2. Қазақстанда экологиялық туризмді құру және оны дамыту жөніндегі
шараларды іске ... ... ... 2004 ... 19 ... ... ... үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, ... ... ... атты ... халқына Жолдауын іске асыру шеңберінде
Қазақстан Республикасы Үкіметінің бастамасы бойынша Қазақстан ... және ... ... ... ... орталығы және “J.E. Austin Associates Inc.” америкалық
консалтингтік компания “Қазақстан ... ... және ... бар ... ... ... бағалау және оларды
дамыту жөнінде ұсынымдар тұжырымдау” жобасын жүзеге ... ... ... ... ... үшін ... бар ... экономикасының
шикізаттық емес салаларының бәсекеге қабілеттігін арттыру болып табылады.
Қорытындысында экономиканың бәсекеге қабілеттілігін және ... ... ... құру үшін шикізаттық емес жеті басым
саланың ішінде алғашқылардың бірі болып туризм ... ... ... ... ... ... (мәдени-танымдық туризм), бай табиғи әлеуетінде (экологиялық
туризм), өсіп келе жатқан іскерлік ... ... ... спорт және хикаялы (шұғыл) туризм сияқты демалыстың ... ... ... АҚШ, ... Араб ... мен Түркиядағы туристік
орталықтар дамуының тәжірибесі айтарлықтай.
Аталған елдердің туризм индустриясын ... ... ... сала
инфрақұрылымын, көлікті және қызмет көрсетулер салаларын дамыту жатты.
Туристік орталықтардың белсенді дамуы Италияда (Рим, ... ... ... ... ... ... Гавай аралдары), Египетте
(Каир, Гиза, Александрия), Тайландта ... ... ... ... орталықтар туризмі инфрақұрылымының негізін қазіргі
заманғы үш, төрт және бес жұлдызды қонақ үйлер, театрлар, ... ... ... ... ... ... орталықтардың дамуында
бай тарихи-мәдени мұра мен табиғи-климаттық жағдайлардың рөлі маңызды
болды.
Осы өңірлердің ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсетуі, сондай-ақ туризм
инфрақұрылымын қалыптастыруда мемлекеттік-жеке әріптестік ықпал етті.
Шетелдердің мысалы ... ... ... ... ... Кенияда, Америкада, Қытайда) онда жыл сайын 1 ... ... ... ... ... ... ... парктерге тауарларды сату және
ақылы қызмет көрсетулер есебінен өз ... ақша ... ... ... парктер табатын қаржылық қаражат оларды дамытуға, ... ... ... ... ... ... ... шыға отырып, “Экономиканың ... ... ... жасау мен дамыту ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 25 маусымдағы № 633 қаулысымен
Алматы қаласы мен Алматы облысында “Туризм” пилоттық кластерін ... ... ... ... ... әрі – Жоспар) бекітілді.
Туристік кластер жасаудың маңыздылығын ескере отырып, ... ... ... ... одан әрі ... ... мақсатында Қазақстан өңірлерінің туристік әлеуетіне маркетингтік
зерттеулер жүргізу үшін 65 млн. теңге көлемінде қаржылай ... ... ... жүргізу үшін стратегиялар әзірлеуде және туристік
қызмет көрсетулердің әлемдік нарығына туристік өнімді жылжытуда ... ... ... consulting group on tourism “IPK” (бұдан әрі
- “IPK International”) компаниясы ... ... ... ... ... ... мен ұзақ мерзімге арналған кластерлік бастамалар ескеріле
отырып, елдің туристік индустриясын дамыту стратегиясы ... ... ... ... іске ... көзделді, олардың бірі осы
Мемлекеттік бағдарламаны әзірлеу болып табылады.
Жоғарыда аталған ... іске ... ... ... ... сала ... Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы
17 қыркүйектегі № 925 ... ... ... ... ... ... ... бұл әлеуетті инвесторларға ... ... ... ... ... жеңілдіктер мен
артықшылықтарды пайдалануға мүмкіндік береді;
Қазақстан ... ... 2003 ... 24 ақпандағы № 196
қаулысымен Қазақстан Республикасының резидент еместері мен ... ... ... бар ... ... табиғи аумақтарды
пайдаланғаны үшін 0,1 - 0,2 ең ... ... ... көлемінде бірыңғай
төлем ставкалары белгіленді;
Қазақстандық-ресейлік ... ... ... отырысында
(2005 жылғы 18-19 қазан) хаттамалық ... ... ... ... ... ... ... туризмін дамыту жөніндегі іс-шаралар енгізілді;
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі 2004 жылдан бастап Туризмнің
қосалқы шотын құру жөніндегі ... ... ... ... ... ... бойынша (ЭҚТЖ) және экономикалық қызмет түрлері
бойынша өнімдер жөніндегі ... ... ... ... туралы мәселе де пысықталуда;
Дүниежүзілік туристік ұйымның және Еуропа үшін ... ... ... мүше-елдердің ұлттық туристік әкімшіліктерінің қолдауымен
2006 жылғы 25-27 сәуірде ... ... ... ... ... ... ... 45-отырысы өткізілді;
Дакар (Сенегал) қаласында 2005 жылы 25 қараша мен 2 желтоқсан ... ... ... ... Бас ассамблеясының ХVІ отырысында
2007 жылы Қазақстанды Дүниежүзілік ... ... ... ... ... туралы мәселе енгізілді;
Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрінің 2005 жылғы 20
маусымдағы №220 бұйрығымен туризм ... ... ... ... ... сараптама кеңесі бекітілді.
Қазақстан экономикасының орнықты дамуы, елдің ... ... ... ... іске ... шетелдік капиталды белсенді
түрде тартуға ықпал етеді. ... да ... ... ... және ішкі ... ... орталық және өңірлік билік
деңгейлерінің іс-қимылын нақты үйлестіруді қамтамасыз ету ... ... ... ... қалыптастыру, жеке бастамалардың дамуына
жәрдем ету, ... ... ... ... ... ... және ішкі нарыққа жылжуының тиімді жүйесін ... ... ... салу ... ... ... ... актілер қабылдау
үшін барлық алғышарттар бар. Бұл әзірлену үстіндегі өңірлік шебер-жоспарлар
шеңберінде іске асыру жоспарланып ... ... ... дамуының
негізгі бағыттары.
Қазақстан Республикасында экологиялық туризмді ... ... ... ... – жаңа ... ... ашу, ... өңірлердегі
жергілікті қоғамдастықтарды дамытумен ғана емес, сонымен ... ... - ... ... және бос ... ... проблемасына
тұтастай әрі жүйелі ... мән ... де ... ... ұйым ... ... бойынша соңғы он жылда экологиялық
туризм неғұрлым танымал және кез ... ... ... даму ... табылады.
Туристік әлеуетті зерттеу қорытындылары ... ... ... ... үшін ... ... бар. Оның негізін
Еуразия орталығындағы бірегей табиғи жағдайлар мен ландшафттар, көптеген
табиғи, тарихи ескерткіштер, ... ... ... ... ... тепкен халықтардың мәдени және этникалық мұрасы құрайды.
Тұтастай алғанда, Қазақстандағы экологиялық ... ... ... ... ... ... агенттігінің  деректері бойынша,
заңды тұлға мәртебесіндегі ұлттық ерекше қорғалатын ... 2005 ... мың ... ... ... ... топтардың келуінен түскен
кіріс 2005 жылы 9,1 млн. теңгені құраған.
Алайда ... ... ... ... ... қарағанда табиғи
ортаға әлсіз әсеріне және кең ... ... ... ... осы ... дамуы күрделі қиындықтарға ұшырауда, ... ... көп ... әлі қалыптасу кезеңінде
болуына байланысты.
Қазақстандағы экологиялық туризмнің экономикалық әлеуеті іс жүзінде
шектелмеген, ... оны ... мен ... ... ... ... мен
шығындарды қажет етеді. Экологиялық туризмге қажетті инфрақұрылым жасау
туристер үшін ... ... ... тартымдылығын және
қолжетімділігін қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... тауы ... Рахманов бұлақтары туристік кешенінің
құрылысы, Алматы облысындағы тау шаңғысы курорттарының желісін құру ... ... ... ... объектілері бойынша инвестициялық
жобаларды іске асыру мақсатында инвестициялар мен жеке капитал ... ... ... ... процесті жандандыруға бағытталған шаралар мыналар болып табылады:
ерекше қорғалатын табиғат аумақтарында экологиялық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік табиғи ... ... ... ... бас ... ... ... халықаралық ынтымақтастығын экологиялық туризм бөлігінде
дамыту;
Қазақстан бекіткен конвенциялар бойынша биологиялық әркелкілікті сақтау
және дүниежүзілік ... және ... ... ... ... ... ... Бүкіләлемдік экологиялық саммитте 2002 жылғы мамырда
қабылданған экологиялық туризмді ... ... ... ... ұсынымдарын іске асыруды қамтамасыз ету қажет:
табиғатты, жергілікті мәдениетті қорғауды және жергілікті халықпен, жеке
сектормен, ... емес ... ... ... ... ... ... сақтау жөніндегі шараларды ескере отырып,
экотуризмді дамыту жөніндегі ... ... және ... ... ... кері әсер ... алдын алу үшін пәрменді тетіктер әзірлеу;
шағын және орта ... ... үшін ... ... және ... дамытуға қолдау жасауды қамтамасыз ету;
қоршаған ортаны қорғау саласында үкіметтік және үкіметтік ... ... ... ... ұсынымдарды орындау мен қорғалатын табиғи аумақтардағы
экологиялық туризм ... ... ... ету, ... ... және дәстүрлерімен үйлесімділікте сирек кездесетін жануарлар ... ... ... ... ... ... кеңейтіп тұру
Қазақстанда туризмнің осы түрінің табысты ... ... ... ... Н. ... ... жылғы Қазақстан халқына Жолдауында ел
экономикасының басымды бағыттарының бірі ... ... ... ... атап өткен болатын. Осыған орай Қазақстан Республикасы
Үкіметінің бастамасы бойынша Маркетингтік сараптамалық ... ... және ... ... ... мен американдық
консалтингтік компаниясы «Қазақстан экономикасының қызмет көрсетіп отырған
бәсекеге қабілетті және ... ... ... баға ... ... ... жөнінде үсыныс» жобасы іске асырылды. Жобаның мақсаты —
Қазақстан экономикасының болашағы бар салаларының ... ... ... ... ... ... бәсекелестік
басымдылығы оның таңғажайып мәдениетінде ... бай ... ... ... ... ... өсуіне байланысты
қызмет туризмімен, сонымен қатар демалыстың белсенді түрімен, мысалы, ... сол ... ... да ... түрлерімен айналысуға болатындығымен
ерекшеленеді. Туризм 2010 жылға дейінгі мемлекеттің экономикалық дамуының
басым секторларының бірі деп атап ... ... ... ... ... құру және ... ... қабылдауды Туризм және спорт министрлігінің алдына қойды. Үкімет
туристік кластердің қүрылуының маңыздылығын ескеріп, Қазақстан аумағында
туристік мүмкіндіктерге ... ... ... үшін 65 ... теңге
көлемінде қаржы бөлді. Туристік кластер ...... ... ... ... ... және ... салаларында қолданылатын, қазіргі кезде экономикалық
әдебиетте де кең қолданысын тапты. «Кластер» термині (ағылшын ... ... ... нысандардың жиынтығы деген үғымды білдіреді.
Мысалы, жұлдыздар жиынтығы, атом ... ... ... ... ... бір саласына жататын, бір-біріне салалас жақындығы
бар кәсіпорындар, ғылыми ... ... ... Бір ... ... мен ... бір-бірімен тығыз байланыста болады.
Туристік кластер — туризм индустриясы, онда негізгі қозғаушы күш ... ... ... ... ететін туристік ұйымдар.
Біздің облысымызда туризм саласы кәсіпкерлер қызметі арасында енді-енді
жанданып келе жатқан сала. Туризм қазіргі заманда Қазақстан ... ... ... болып табылады. Аталған сала ідамудың ... ... онда ол ... , облыстық бюджетке де ... ... ... ... ... ... 2006 ... мындағы №17-9 шешімімен «Жамбыл
облысында туристік саланы ... ... ... ... ... ... басты мақсаты — қазіргі заманғы
тиімділігі ... ... ... ... ... қүру және оны ... экономика секторына айналдыру болып табылады.
2006 жылдың 30-шы наурызындағы №89 облыс әкімиятының Қаулысымен туристік
кластерді құру және дамыту бойынша ... ... ... ... ... басты міндеті — бизнес пен мемлекеттік органдар
арасында мәселені ... шешу үшін ... ... ... ... ... сол ... ғылыми мекемелер, зерттеу орталықтарымен
шаруашылық субъектілері арасында ынтымақтастық болуына ... ету. ... ... қатысушыларының баиланысын қарастыра келе ...... ... ... ... облысына шет елдер туристерінің
келуін қамтамасыз ететін аумақтағы туристік ұйымдар болып ... ... ... үйлері, транспорттық компаниялар және мейрамханалар, кафе,
дүкен және ... ... ... ... тығыз байланысты.
Қазіргі таңда облыста 14 туристік фирма туроператорлық және турагенттік
қызметпен айналысуға мемлекеттік лицензия алған. Бұл ... ... ... ... кеңселері бар, штаттары толық. Туристік
компаниялар көлемді спекторлык қызмет ... Алыс және ... ... ... ... және ... ... Қазақстан
пансионаттарында демалдырады және емдейді. ... ... ... ... ... үйымдармен Жамбыл облысының аумағы бойынша бірнеше
тамаша бағыттар өңделді. ... ... ... жаңа заманға», «Қарлы
шыңдардан, құмды төбешіктерге», «Көксай» шатқалдары деп аталады.
Облысымызда туристердің қызығушылығын танытатын ... ... ... саны көп. ... ... мүмкіндігі жоғары аң,
балық аулайтын орындары бар.
Облыс Тянь-Шань тауының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, ... ... өте ... ... ресурстарға бай өлке. Бұлар: бос
алқаптар, алқаптағы көлдер, Шу ... ... ... ... ... ... Қырғыз тауының, жоғарғы биіктіктегі Талас, Алатау
беткейлері. Осы уақытқа ... ... ... ... орындары, сонымен қатар
4 (төрт) қорғауға алынған жерлері бар. Солардың бір тобы — ... ... ... Андасаи мемлекеттік табиғи аймағы, Қарақоңыз
мемлекеттік табиғи аймағы, Жусандала мемлекеттік табиғи аймағы. Табиғи
ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... ету арқылы жоғары нәтижелі туристік ... ... ... Мысалы, «Кексай» шатқалында «Көксай-Төңкеріс»
экологиялық туризм жобасының іске асырылуы аймақтағы ... ... ... және ол ... туристік мақсатта қолдануға мүмкіндік берер
еді. Ұлы ... ... ... ... тарихи ескерткіштер көп. Бұл
ескерткіштер тек Қазақстанның ғана ... ... ... ... ... ... ғылыми түрлерін танып ... ... Ол ... ... ... ... таза ауа ... де табиғаттың сұлу көрінісін тамашалауға болады. ... ... ... және «Билікөл» көлдері өздерінің бай табиғаттары бар
болғанымен қазіргі заман талабына сай ... ... ... 4 ... және 10 қонақ үй бар. Тараз
қаласында шетелдік қонақтарды ... 3 ... үй бар. Олар — ... және ... қонақ үйлері. Бұлардың ішінде "Жамбыл" қонақ үйі
ғана «ИСО 9000» ... ... ... қона ... ... ... жүргізген.
Туризмнің дамүы көліктік инфрақұрылымның дамуымен тығыз байланысты.
Бұның басты факторь тасымалдау көлемінің ұлғаюы және ішкі ... ... ... ... ... ... темір жолы» қолдау көрсету
арқылы 200 жылдан бастап, алғашқы қадамын жасап, арнайы поезд «Жібек жолы»
бағытын ... ... ... бағыттары.
Жамбыл облысы өкімиятының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің
алдында облысымыздағы туризм саласын дамыту бойынша шешілуін ... ... ... тұр. ... ... аумағында туристік орындарда жол жағдайы
нашар, кей жерлерде мүлдем жолдың жоқтығы ... ... ... және ... ... ... ... «Мақпал», «Шал су»
шатқалдары, Т. ... ... А. ... ... ... ҚР ... және ... министрлігінің қолдауымен Байзақ
ауданында «Ақыртас» ежелгі ... ... ... жұмыстарын
жүргізбекші. 2009 жылы ашық аспан астында ашық ... құру ... ... ... ... ... ... жол салу қажет.
Туристік салада қызмет керсететін кәсіпкерлерп ... ... ... ... ... көрсетілуде. Жыл сайын Алматы
қаласын, Қазақстанның халықаралық КІТҒ ... ... ... ... КІТҒ ... әлемнін 23 мемлекетінен 200-ден аса компания қатысқа
Облыс өкілдері екі жыл қатарынан КІТҒ ... ... ... ... ... қатысуда. Бұл жәрмеңке Орта Азия елдері арасындаі
ірі жәрмеңкелердің бірі болып табылады. 2003 ... ... ... ... ... ... халықаралық туристік жәрмеңке
жұмысына Қазақстан өкілдері құрамында қатысты Туризм саласы үшін ... бірі – ... ... ... оқу курстарын ашу,
гид-экскурсовод, гид-жүргізу туристік жол ... гиді ... ... назарға алынып отыр.
«Жамбыл облысындағы туризмді дамытудың болашағы қандай?» ... ... ... ... ... қаласында «Шымбұлақ», «Қапшағай» «Шарын»
немесе ... Ақсу ... ... ... бар. Олардың тұрғын саны
көі және қаржы ... де мол. ... ... ... (Тараз
қаласы) жүргізген зерттеуіне сәйкес ... ... ... ... ... ... аумағы арқылы Қазақстанның ірі облыстарымен
байланыстыратын автомагистраль және темір жолы ... ... ... облыстарының бірі болып табылады. Яғни, ішкі туризмді қамтамасыз
ете алады. Мысалы, ... да ... ... өз ... ... ... болады. [15]
Туризм саласымен тығыз байланыста жатқан ... ... ... ... ... ... түрде іске асырылуы ( транспортты-
коммуникациялық инфрақұрылым, сервис, мәдениет, құрылыс, сақтандыру ... да ... ... де, оның ... да ... ... ... мамыр айынан бастап Жамбыл облыстық әкімиятының ресми ... ... ... www. ... бұл ... ... туристік
объектілер жайында толық мәлімет жиналған Ол уақтылы, ... ... ... тұрады.
Қазақстандағы экологиялық туризм тынымдық және ғылыми-танымдық
мақсатымен, қоршаган табиғатпен қарым-қатынасу үшін ... ... ... ... бір түрі ... ... Осы туристердін
қызығушылық айналасы қоршаған табиғи орта болып табылады, флора ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар табиғи
ресурстарды қорғау және экологиямен байланысты мәселелер. Осындай ... ... ... танымдық және тынымдық мақсатымен ... ... ... маманданған түрі ретінде анықталады.
Республика ішінде және оның ... ... ... ... ... ... туристік саланың құрылымы үнемі
өзгеріп отырады. Тек ... ... ... ... ... тұрақтылығы сақталады.
Экотуризм республикада шаруашылық сала ретінде ресурстық бағыттағы ашық
көрсетілген ... ... Ол ... іс-әрекетті территориялық
ұйымдастыруына, туристік орталықтарды ... және ... ... ... Ақыр аяғында осы факторлар республикада экологиялық туризм
қызметін ұсынатын туристік ұйымдар мен операторлардың ... ... ... ... ЖШС «Рахмановские ключи», «Жибек Жолы» туристік
компаниясы, ЖШС «МАЛ Хан-Тенгри ЛТД», Оңтүстік-Қазақстан облысындағы ... Люды и ... ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстан облысындағы ЖШС «Экосистем», Астана қаласындағы
ААҚ «Ақмолатурист», Солтүстік-Қазақстан облысындағы ЖШС «Турист» ... ... Бұл ... ... аса ... ... ... Осындай турларды ұйыдастырумен және оларға
сұраныс шетелдік туроператорларда, саяхаттау мен табиғат сүюшілерде аса көп
қызығушылық тудырады, жергілікті ... ... беру және ... ... ... жаңа ... ... құруға көмектеседі.
Туристер экологиялық маршрутта болу кезіңде аймақтың тек табиғи мұрамен
ғана таныспай, ... ... ... мәдениетімен, халықың дәстүрімен,
ұлттық тағамымен, халық шығармаларымен және өнерімен танысады.
Қазақстандағы экотуризм – ... ... ... ... ... сондықтан онымен айналысатын жеке туристік ұйымдар өзінің жұмысында
кейде қателіктер туғызады. Ең ... бұл ... ... ... ... ... көрсететін квалификациялы персоналдың
жоқтығы (инструкторлар, гидтар), жарнамалық ақпараттық жұмыстың ... ... ... және ... ... белгілі бір табиғи территорияларға шамадан тыс жүктелуі сондай-ақ
олардың тез ... ... ... және де ... ... жоғалтады.
Туристік ұйымдар бірінші кезекте табиғатты және оның ... ... ... және ... ... ... ... болуы
керек. Олар сондай-ақ ресурстардың қалай ... ... ... ... ... шыға ... ресурстарды тұрақты режимінде пайдалануға
талапты.
Осыған байланысты, экологиялық туризмді ... ... ... құру үщін ең ... ... ... және ... сақталуын жақтайтын осы істе ынталы қоғамдық бірлестіктер,
туристік ... ... ... ... ... ұсынады. Себебі, экотуризмнен түскен табыстың бір ... ... ... ... ... істе ... көмекті, сонымен қатар өсіп келе жатқан ұрпақпен ... ... және ... ... ... үшін ... ағартушылық
ұйымдары, қоғамдық бірлестіктер, бұқаралық ақпараттар құралдары және ... ... ... ... ... Орта оқұ ... жалпы білім білім беретін мектептердің оқұ жоспарына туған ... ... ... арнайы сабақтарды, экологиялық тәртіп беру негізі
ретінде – қоршаған ортаға, өсімдік және жануарлар ... ... ... ... ... ... ... қорғауда және экотуризмді дамытуда мемлекеттің қатысуы
– табыстың маңызды алғы ... ... ... керек. Одан әрі, қоршаған
ортаны сақтау маңыздылығын есепке алғанда, экотуризмді дамытуда және оның
институционалдық қурылымын ... ... және ... барлық құштарлық
жақтардың күш салуын біріктіру қажет. Экотуризмді дамытуға тиісті ғылыми-
бекітілген стратегия және саясат қажетті, ... ... ... өткізілген зерттеулердің және тәжірибелердің нәтижелеріне
негізделуі керек, және де туризмді жоспарлауға ... және ... ... ... ... ... қызмет атқаратын қазақстандық
туропаераторлардың әрекетін талдауы – ... ... ... ... қоғауға алынған территориялар және олардың табиғи,
мәдени және ... ... ... болып табылатындығын
көрсетті.
Қазақстанда 9 мемлекеттік табиғи қорықтар, 6 ... ... ... ... 2,3% ... 3 республикалық табиғи ескерткіштер,
құрамына бірегей табиғи ландшафтар, флора, фауна және тарихи-архитектуралық
ескерткіштері кіретін 24 мемлекеттік ... ... 3 ... ... 7 ... ... бақшалар бар. Бұрын тек
жеткіліксіз бюджеттік бөлулерден өмір ... ... ... ... ... ... табыс ала бастады.
Нәтижесінде туризмдегі қорғауға алынған территориялардағы әр түрлі
деңгейдегі жергілікті басшылар ... ... ... және ... ... ... ... негізіне көзі жеті.
Экотуризм Қазақстанда экономикалық тартымдылығына және ... ... ... ... ие ... Дәл ... Қазақстанда
2030 жылға дейінгі болашақта тағы 12 ұлттық парктер, 17 ... және ... ... қарастырылады.
Экотуризм ресурстарының екінші тобы өзіне евразиялық өркениетінің
қалыптасуына ... ... ... ... әр ... тұрған халықтардың материалдық мәдениетін, ... ... ... табиғи және мәдени-тарихи ескерткіштердің өзара
үйлесімділік табуы, оның маңыздылығын арттырып, танымалдылығын ... ... және ... ... саласында сауатты
мемлекттік саясат арқылы Қазақстан әлемдік қызмет көрсету нарығында белгілі
бір орынды алуы ... және ... ... ... ... аз ... ... тұрақты дамуын қамтамасыз ете алады.
Қазақстанда экотуризмнің негізгі даму проблемаларының бірі бұл ... ... ... бұл түрі ... ... ортаға аз әсер етуімен және
инфрақұрылымының кең дамуында ерекше қажет етпегенімен , ... да ... ... ... ... ... ... қоғамдық тамақтану
және сауда объектілері керек. Қажетті инфрақұрылымды құру ... ... ... үшін ... және қол ... ... еді. Сондықтан,
жеке капиталды салымдар үшін ... ... ... ... ... ... қорғау мен қалпына келтіру бойынша барлық жауап меншік
иесіне жүктеледі.
Экологиялық парктердің қажетті инфрақұрылымын құру ... ... ... және ... ... ... ... Бүгінгі күнге туризм
және спорт бойынша ... ... ... бар ... ... ... ... бірнеше объектілері бар: Іле
ауданындағы «Аян – ... ... ... ... облысының Райымбек
ауданындағы «Көлсай-1» таулық баспананы салу, «Рахмановские ключи» туристік-
тынығу ... ... ... ... ... ... әрі қарай дамыту және басқалар.
Сол уақытта, қорғауға ... ... ... ... ... парктерге келу – әлеуметік мәселе, және ұлттық парктер –
бұл негізінен жергілікті тұрғындар, егерь, экологиялық қызметтер ... ... ... Жергілікті тұрғындар және шетелдіктер үшін ұлттық
парктерге кіру ... ... ... ... тәсілді жасау,
бүгінгі күнге шіли жоғары ұлттық парктерге келу және ұсынылған ... ... ... ... ... негізгі шешім болуы мүмкін,
сондықтан ... ... ... және ... ... ... ... және Қазақстан территориялар бойымен Үлкен Алмай
маңында трансшекаралық қызықты оқиғалы турларды жасақтау және өткізу, менің
ойымша, қызықты болып табылады. Осы ... ... ... өту ... ... және ... ... маршруттарды
жасау осы территориядың экономикалық дамуының алғышартын құрады.
Жақында Шығыс-Қазақстан ... ... ... Язовое
өзенінде «БЕЛУХА-2002» бірінші Халықаралық туристік фестивалі табысты
аяқталған болатын. Онда әлемнің ... ... екі жүз ... ... ...... ... Автрия, Ұлыбритания, Германия, Италия,
Ресей, Украина және Қазақстан.
Оның мақсаты, таулы ... ... ... ... ... ... ... Оны өткізу бағдарламасында таулық
маршруттардың барлық түрелі ұсынылған болатын: ... ... ... ... ... және ... Берель өзендері
арқылы рафтинг, Белуха тауына шапшаң шығу. Ол шетелдік ... ... ... ... жылдың кезекті фестивалінде мемлекеттер
географиясы және оған ... ... ... ... ... болжауға болады.
Қазақстанда үлкен территория болғандықтан, олар Европа мен Азиядағы
экологиялық тепе-теңдікті сақтауда ... рөль ... ... ... ... табылатын, адам қолы тимеген табиғаттың үлкен
алаңы орналасқан. Қазақстанда ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан екі материктердің экожүйесінің тұрақты
жұмыс істеуін қамтамасыз етуде шешуші рөль ойнайтының айтады.
Біздің мемлекетіміздің экология ... ... ... жеңу ... ... ... сектораралық серіктестікті жоғарлату,
халықаралық нормаларды және стандарттарды ұлттық заңнамамен ... ... және ... ... ... ... көліктік секторларда таза отын ... ... ... ... реабилитациялау, Арал және Каспий теңіздерінің,
ормандар мен топырақ құнарлылығының экологиялық жүйесін қалпына келтіру,
қоғамның табиғи ... ... және ... ... ... туралы
шешімдер қатары қабылданған.
Бұл тұрғыда Бүкіләлемдік Туристік Ұйым Қазақстан ... 2001 жылы ... ... ... ... БӘҰ ...... және Монголия мемлекетінің өтпелі экономикалары үшін ... ... ... ... өткізу ұсынысына рұқсат бергені кездейсоқ емес
екендігіне назар аудару керек. Оның қорытындысы 2002 ... ... ... ... ... ... туризм бойынша Бүкіләлемдік
саммитте хабарланды және ... ... ... ... ... жағымды бағалады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмыстын бірінші бөлімінде біз экологиялық туризмнің
принциптерін, белгілерін, құрылысын және ... ... оған ... ... ... нарығының классификациясын және оның негізгі
факторларын қарастырдық. ... ... ... ... ... ... ... қарастырып, ұлттық саябақтардың,
табиғи қорықтардың географиясы көрсетілді.
Жұмыстын ... ... ... экотуристерін сегментациялап
Экотуризм Ақпараттық Ресурстық Орталығының маркетингтік іс-әрекетіне баға
беріп, ... ... ... ... Олар ... бес ... ... жергілікті тұрғындар, экспаттар, тәуелсіз саяхатшылар,
экотуристер және келуші туристер. ... ... ... ... Орталығында және аймақтарда келушілердің көпшілігі – ... ... және бұны ... ... анықтадық. Экспаттарға
олардың орналасқан орындарына жақын экскурсиялар мен ... ... ... ... Ақпараттық Ресурстық Орталығының бюджетінің құрылуын талдадық.
Кәсіпорынның операциялық және қаржылық бюджетін қарастырдық. Бюджетті
жобалау ... ... ... ... ... ... ... басқару формасын көрсетеді, келесі кезеңнің бюджетін жақсарту үшін
ағымдағы жылдық бюджетінің орындауына талдау жасау керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ол ... сақтану үшін өте маңызды басқару элементі болып табылады.
Үшінші бөлімінде біз, экологиялық турларды жасақтауға және ... ... ... ... негізгі принциптері
бойынша, олар мынадай болуы керек: экологиялық, тартымдылық, қол жетерлік,
мағыналылық, функционалды, көп ... ... ... ... ... ... және ... жауапты туристік
фирма, туристік талаптардың жетекшілерін өте мұқият таңдауы тиіс. Өйткені
дәл ... ... мен ... ... ... ... талаптарын ұсынады. Және жиірек олардың ... ... ... ... ... ... ... проблемалық
жағдайлардың жағымды шешілуі тәуелді болады. Туристік топ жетекшісінің
мақсаты – ... ... ... ... ... әр ... бір ... коллективке топтастыруы өте маңызды екендігіне көз
жеткіздік.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... бағыттары анықталып, оған мінездеме бірелді,
ұлттық саябақтардың, табиғи ... ... ... ... аз шамада бұзылған табиғи территориялар жүесі әжептеуір ... ... ... болып келеді. Егер ұлттық саябақтар ... ... онда бұл ... ... ... қорғаудың ең дамыған түрі ... ... ... ... ... – бұл ... ... немесе бірегей табиғи
объектілері бар, ластанбаған аймақтарға саяхаттау. Экотуризм – бұл ... ... ... қосатын және осы саладағы жағдайды жақсарту үшін
қызмет ... ... ... түрі. Экотуризмнің негізінде қоршаған орта
туралы қамқорлық жатыр. Табиғи ресурстарды ұтымды ... мен әр ... ... ... ... ... ... мүдде болып табылатын
жерлерге баруға мүмкіндік беретін табиғи зоналарға қатысушылар саның ... ... ... ... ... ... ... анықтамасы бойынша «экологиялық ... – бұл ... ... ... және ... ... ... табиғи
зоналарға, болыстарға жауапты саяхат».
Осындай саяхаттардың мақсаты ... ... ... үшін ... туралы және туристер келетін аймақ үшін тән мәдени-этнографиялық
ерекшеліктер туралы жаңа ақпарат алу болып табылады.
Экологиялық ... ... ... кезінде, қоршаған экожүйенің
тұтастығы бұзылмайды.
«Экологиялық ... ... 1980 жылы ... ... ... ұсынылған болатын. Оның пікірінше, экологиялық
туризм табиғатқа ... ... ... ... ... ... мен ... қорғауға көмектесу мүмкіндігімен, олардың ... және ... ... ... біріктіруге мүмкіндік беретін
түсінікті білдіреді. Экологиялық ... ...... тірі ... флора мен фауна объектілеріне аяушылықты қарым-қатынас. Сондай-
ақ, экологиялық туризм қоршаған ортаны қорғауды, ... ... ... ... қоршаған ортаға құнтты қарым-қатынасу идеясын жұртқа
танымал етуді білдіреді.
Экологиялық туризмнің бірнеше негізгі принциптерін белгілеуге болады.
Осылай ... ... ... табиғатпен қарым-қатынасу ықыласын
тудырып, сонымен бірге осы ықыласты қанағаттандыруды белгілейді. Туристік
жорықтар кезінде негізгі ... тірі ... ... ... одан ... ... саяхаттап жүрген аймақтағы жергілікті
халықтың мәдениеті мен салд-дәстүрімен танысады.
Экотуризм қоршаған ... және ... ... жағымсыз әсерді
болдырмауды қарастыралы.
Әлеуметік-мәдени және экологиялық мінезіндегі жағымсыз салдар минимумға
алып барады. Экотуризм сонымен қатар, қоршаған табиғи ... ... ... ... ... ... ортасын қорғауға, сонымен қатар жергілікті
тұрғындарды қолдауға қаржылық қорды тартуы мүмкін. Экотуризм тамынды ... ... ... ... да, ... жағынан да
дамытуға көмектеседі.
Одан басқа, экотуризм экология ... ... ... беруді
адамдардың ақпараттылу деңгейін жоғарлатуға бағытталған.
Бүгінгі күнге экотуризм, табиғатқа жағымсыз әсер ететін аңшылық, пайдалы
кендерді шығару, ормандарды шабу ... ... ... ... ... ... альтернатива ретінде қарастырылады. Бүгін
экотуризм филисофиясы белгілі ... ... олар ... ... экотуризм болып табыла ма, әлде жоқ па екенін анықтауға
болады.
Экотуризм – ... ... мен ... ... ... да маңызды.
Бұл сөздің нағыз мәні – ... де, сол ... ... көрсететін
қызметкерді ді жауапкершілікке үндейді. Экотуризм қоршаған ... ... ... ... ... мен ... көңілін
көтеруді де танытады. Сондай-ақ, экотуризм өтіп жатқан жердегі мәдениетті
қолдауды да ... ... ... жеткендей, туризм – әлемдік ірі индустрияның бірі, соған
сәйкес, дамушы елге қомақты табыс әкеле алады. ... ... ... ... ... ... ... орындарын ашады және жергілікті
қауымға табыс әкеледі. Кей жағдайда, қауымға өз мәдениетін ... ... — сан ... ландшафты ел. Кең байтақ өлке — шашырай орналасқан
өзендері бар жазық далалы ... ... ... Алтайдың әсем
таулары, оңтүстігінде Тянь-Шань таулары. Қазақстанда 50 000 жуық көл ... ... олар ... ... ... ... орналасса, кей
тұста олар біріге қойындасып, көлдер шоғырын құрайды.
Қазақстанның алуан түрлі фаунасы ғылыми тұрғыдан да, аңшылық ... ... ... ... ... ... мен аңдарға бай. Бұл жерде
сүтқоректілердің 158 түрі, 458 ... құс пен 150-ге жуық ... ... етеді. 7 түрлі жануар құрып кету алдында тұр: құлан, гепарт, қарлы
барыс, қарақалпақ қойы, газель, ... бен ... 70-ке жуық ... ... қорғауында және Қызыл Кітапқа енген.
Бұған бұрынғы көшпелілер ұрпағының көркем туындылары мен мәдениетін
қоссаңыз, туристерге ... ... ... ... ... қиын ... ... мәдениеті дегенде ойға оралары әуелі киіз үй, қымыз, ұлттық
тағам — ет, бірақ мәдениет бұдан да ... ұғым ... ... ... киіз ... болу ... ... әсер етуі мүмкін. Қазақтың
ұлттық тағамдарынан дәм тата отырып, дәстүрлі әсем ... ... ... ... олар ... ... алары сөзсіз.
Тағы табиғат — туристерді Қазақстанға тартар ... ... ... ... ... көптүрлілігіне таң қалар еді. Жаяу саяхаттауды
ұнатушылар мен альпинистерді таңғажайып ландшафт таңдаңдырады. Демалыстың
бұл ... ... ... ... жылдың қай мезгілінде де өткізуге болады.
Туристер саны көп ... ... ат ... ... да — ... ... ... ел ордасы болғаннын бері елдің солтүтігін бизнесмендер көптен
келуде, бірақ ... ... ғана ... үлерді тастап, қорыққа аттанады,
қазақ мәдениеті тануға ниет ... да, ... ... ... ... осы түрі ... табыс түсіруге тиісті. Гид болып ... ... ... ... ... ... ... табуға болатыны және бар.
Эктуризм Ақпарат Ресурстық Орталағында практика өту кезінде теориялық
білімді тәжірибе ... ... ... оның ... ... Оңтүстік және Шығыс Қазақстанда экотуризм бизнесін дамыту
мүмкіндігі ... зор ... ... ... ... ... үнемі
назарда болу үшін, менің ойымша мынадай ұсыныстарды жүргізу ... ... кең ... ... керек, себебі табиғатқа әділетсіздік
қиянат жасалмауы ... ... ... ... экотуризм өткен аймақта қалу керек.
3. экотуризмді дамыту үшін ерекше ... ... ... ... туризм саласында ұлттық заңдаманы жақсарту
қажет.
4. ЕҚАТТ-дың ... ... ... табиғи территориялар) бұзылған
қоршаған ортасын қалпына келтіру және тазарту арнайы бағдарламасын
жасақтау ұсынысымен мемлекеттік органдарға өтініш беру.
5. орта білім беру ... ... ... ... ... ... үшін жергілікті қызмет өндірушілер қолдау бойынша БАҚ-да
ақпараттық компаниялар өткізу.
7. жергілікті қауымдастық экотуризмге ... одан ... ... экотуризм ережелер кодексін және экотуризмнің этикалық ... және ... ... таможнялық, визалық процедураларын жеңілдетуге ықпал ету.
10. жануарлар және ... ... жою ... болып табылмайды.
11. экотуристік қызметтерді және ... ... ... және ... ... ... түсінігін анықтау қажет.
13. қоғамдық ұйымдар күшімен экотуризмнің қоғамдық мониторингін құру
және оны дамыту ... ... ... ... ... жұмыстық топты құруды үкіметке
ұсыну.
15. шешім қабылдауға жергілікті адамдар қатысу керек.
16. ... ... ... ... ... ... дамып, жетілдірмеуі керек.
17. қоршаған орта әрқашан бірінші кезекте тұруы қажет.
Дипломдық жұмысты жазу кезінде туристік қоғамдастыққа ... ... ... ... ... қарастырылды, және оларға ғылыми негіздеме берілді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... жоспары : Қорық
туралы // Атамекен. - 2008.-5 маусым
2. Айтжанбайқызы Г. Үкімет үкілеп отырған туризм ... ... ... айнала ма? / Г. Айтжанбайқызы // Айқын. - 2007.-28
қараша. - ... - ... ... в ... : Учебно-метод. пособие / М. Биржаков, Н.
П. Казаков ; Национальная Академия туризма. - М. : ... ... 208 ... ... Ю. ... как ... экономики / Ю. Барсуков //
Мысль. - 2007. - №6. - С. ... ... Л. ... ... ... ... в ... / Л. Булатова // Транзитная экономика. - 2007. - №3. -
С. 80-88. - См. полнотекстовую БД
6. Ведение в туризм : ... / М. Б. ... - 9-е изд. ... доп. - СПб. : ... 2007. - 576 ... ... Н. Где провести экологический уик-энд / Н. Глушаева //
Вечерний Алматы. - 2008.- 22 мая
8. Государственный национальный природный парк ... ... ... в Казахстане. - 2007. - № 4. - С. 30-
32
9. Города и места Казахстана // ... ... - 2007.- ... 1 октябрь
10. География туризма : учебник / ред. : А. Ю. Александрова. - М. ... 2008. - 592 ... ... Л. ... туризм. Ол отандық табыс көзінің басты
факторы бола ... / Л. ... // ... ... . - ... ... ... Ө. Көлсай- Тянь-Шаньның інжу- маржаны / Ө.
Жоямергенұлы // Алматы ақшамы . - 2007.-20 ... ... и ... ... : ... ... / А. С.
Кусков. - Ростов н/Д : Феникс, 2004. - 320 с. - (Учебники для
высшей ... Ким Ю. ... это рай. Пока для ... / Ю. Ким ... ... и ... . - 2007. - №6. - С. ... ... М. Ішкі ... ... не кедергі? / М. Кентұлы //
Турист. - 2006. - №12. – бет 6
16. ... ... 2002 ... ... = ... в
Республике Казахстан в 2002 году : Статистикалық жиналық. -
Алматы, 2003. - 163 б.
17. Қазақстан туризмі 2005 жыл = ... ... в 2005 г. ... ... стандартизация и сертификация (в сфере туризма) :
учеб. пособие / В. П. ... - М. : ... 2006. - 252 с. ... ... в ... и ... : ... пособие / А. Ф.
Барышев. - М. : Финансы и статистика, 2007. - 160 ... ... ... ... и ... ... ... : автореферат дис. ...канд. экон. наук:
08.00.05 / О. Ж. Устенова. - Алматы, 2006. - 29 с.
21. Международный туризм : ... / А. Ю. ... - М. ... ... 2004. - 470 с.
22. Организация туристического бизнеса: технология создания
турпродукта : учебно-практ. ... / О. Ю. ... [и др.]. ... : Дашков и К, 2009. - 276 с.
23. Правовое регулирование туристской деятельности : ... / В. ... ... виды ... ... ... : ... пособие / Е.
Л. Драчева. - М. : ... 2008. - 152 ... ... ... ... : ... пособие / Т. К. Жиздыбаев ;
Междунар. центр туризма учащихся РК. - Алматы, 2005. - 64 с.
26. ... - ... 2006. - 144 ... ... виды ... : учеб. пособие / А. В. Бабкин. -
Ростов н/Д : Феникс, 2008. - 252 с.
28. Теория и ... ... ... : ... ... / А. ... - М. : КНОРУС, 2005. - 240 с.
29. Туризм және өлкетану ... : Оқу ... / О. Б. ... -
Алматы : ҚазҰПУ, 2006. - 99 б.
30. Туризм: экономика, менеджмент и ... ... ... ... / М. Р. ... - Электрон. прикладная прогр. -
Алматы : Нұр-пресс, 2007. - 1 эл. опт. диск ... ... ... 2007: ... ... ... мира.
Нормативно-правовые акты. Информационно-справочные аппараты :
информационно-рекламное издание. - Алматы : Атамұра, 2007. - 656
с.
32. ... ... ... : оқу ... / З. М. ... ... : Қазақ университеті, 2007. - 108 б.
33. Туристический бизнес: основы организации / И. И. ... - ... : ... 2007. - 384 с. - (Бизнес технологии)
34. Финансовый менеджмент в туризме : учеб. пособие / С . ... - М. : ... дом ... 2007. - 240 ... ... дело : ... пособие / Г. П. Долженко. - 2-е изд.,
испр. и доп. - М. : МарТ, 2006. - 304 с. - ... и ... ... туризм и экология туризма : учеб. пособие / Е. ... - М. : ... 2006. - 256 с. - ... ... ... туризм : учебно-метод. пособие / В. В.
Храбовченко. - М. : Финансы и статистика, 2004. - 208 с.
38. "2004-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... бекіту туралы" ІІІ сайланған Аламты қаласы
Мәслихаты ХІ сессиясының 2004 жылғы 9-желтоқсандағы № 94
шешімінің ... ... ... // Алматы ақшамы . - 2006.-
7 қараша.
39. Экологиялық Ақпараттық Ресурстық Орталығының қаржы-экономикалық
мәліметтері 2008
ҚОСЫМША A
ҚОСЫМША А: ... А – ... ... ... ... мінездемесі және туризмнің |Жорықтардың қиындық категория-лары |
|түрлері | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... (кем ... | |8 |10 |13 |16 |20 ... км ... (кем ... | | | | | | ... |130 |160 |190 |220 |250 |300 ... |130 |160 |200 |250 |300 |300 ... |100 |120 |140 |150 |160 |160 ... ... |150 |160 |170 |180 |190 |190 ... |250 |400 |600 |800 |1100 |- ... |1000 |1500 |2000 |2500 |3000 |- ... |1500 |2000 |2500 |3000 |3500 |- ... |5 |4-5 |1-2 |1-2 |1 |- ... Б: ... Б – ... жорықтырдың қатысушыларына
жетекшілеріне негізгі ... ... ... ... жасы ... ... ... |
|қ |және жетекшілеуге талапты | | ... | | ... | | | |
| ... ... ... |жетекші + |
| ... | |ы |і | ... ... | | | | |
| | ... ... | | | |
| | | |ік | | | | |
|1 |К/е* |1 |К/е* |13 |19 |6-15 |1+1 |
|2 |1 |2 |1 |14 |19 |6-15 |1+1 |
|3 |2 |3 |2 |15 |20 |6-12 |1+1 |
|4 |3 |4 |3 |16 |21 |6-12 |1+1 ... емес жорықтар
ҚОСЫМША B
ҚОСЫМША В: Таблица В – Жорық ... ... ... ... |Топ ... ... және ... |
|қиындығы |жасы, жыл |дағдысы ... | | ... | | |
|1 ... |18 |Екі ... жорыққа жетекшілік |
|дәрежесі | | |
|2 ... |18 |2 ... ... ... ... 1 ... |
|дәрежесі | ... ... ... |
|3 ... |18 |3 ... ... жорыққа қатысу, 2 қиындық |
|дәрежесі | ... ... ... |
|1 ... |18 |1 ... ... ... ... 3 ... | ... ... жорықты жетекшілеу –жаяу |
| | ... ... 2 ... ... ... |
| | ... 3 ... ... ... ... | |– ... ... ... үшін |
|2 ... |19 |3 ... ... ... қатысу, 1 |
|категориясы | ... ... ... ... |
|3 ... |20 |4 ... ... ... ... 2 |
|категориясы | ... ... ... ... |
|4 ... |21 |5 ... ... жорыққа қатысу, 3 |
|категориясы | ... ... ... ... |
|5 ... |22 |5 ... категориялы жорыққа қатысу, 4 |
|категориясы | ... ... ... ... ... ... Г: Таблица Г – Тайгалық аймақтары бойынша жорықтарындағы шамамен
күндік режимі.
|Күндік тәртіп |Жорық жағдайлары |
| ... , ... |700 м ... ... |Тас ... мүмкін |
| ... ... ... ... ... ... бивактық |5.00 - 6.30 |6.00 - 7.30 |7.00 – 8.30 ... | | | ... жүру |6.30 12.00 |7.30 13.00 |8.30 13.00 ... | | | ... ... |12.30 – 15.30 |13.30 – 15.30 |13.30 – 16.00 ... жүру |15.30 – 18.00 |15.30 – 18.00 |16.00 – 17.30 ... | | | ... ... ... 19.00 ... 19.30 ... 19.00 ... | | | ... және | | | ... ... | | | ... ... |19.00 – 21.00 |19.30 – 22.00 |19.00 – 21.30 ... | | | ... демалыс |21.30 – 5.00 |22.00 – 6.00 |21.30 – 7.00 ... ... ... территориялардың (акваториялар) сыртындығы
экотуризм
Ерекше қорғауға алынған территориялардың (акваторий) ішінде ұйымдастырылған
экотуризм
Табиғи факторлармен емделу
Табиғат айналасында демалу
Жабайы немесе мәдениеттенген табиғатты зерттеу және ... және ... ... ... ... ауылдық «жасыл» турлар
Экологиялық- этнографиялық, археологиялық, жалпы экологоө мәдени турлар
Ботаникалық, зоологиялық, геологиялық және тағы сол ... ... ... турлар
Өзіндік туризм
Ұйымдастырылған туризм
Пайдаланатын көліктін экологиялылығы
Жергілікті азық-түліктен құралған, тағамдық рационның экологиялылығы
Табиғи және мәдени ... ... ... ... ... ... ... қосады
Қоқыстарды жинап, экологиялық қайта өңдеу
Турдың барлық элементерінің қатал жайылпаушылық: дамылдаулар, лагерьлер
және ... ... және ... шығаруға – «жоқ»
Экологиялық архитектура: материалдар, өңдеу, стиль
Тартылған және қызықтырылған жергілікті тұрғын
Аймақтың және оның ... ... ... құрметпен қарау
Туристік бизнестен түскен кірістен жергілікті бюджетті толықтыру
Жергілікті проблемаларды шешуге туристердің шамасынан келгенше ...

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 105 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы экологиялық туризмнің дамуы58 бет
Алматы облысының экологиялық туристік бизнесті дамыту перспективалары77 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардағы экотуризмнің даму мүмкіндіктері77 бет
Кологиялық туризмнің Қазақстандағы дамуының алғышарттары мен перспективалары45 бет
Шығыс Қазақстан облысының экологиялық туризм дамуы51 бет
Экологиялық туризм51 бет
Экологиялық туризм географиясы20 бет
Экологиялық туризм дамуында Қазақстанның ерекшеліктері21 бет
Қазақстан Республикасындағы туризмнің дамуы19 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь