Қаржы - шаруашылық қызметті талдау

КІРІСПЕ
1 ҚАРЖЫ . ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ .
1.1 Қаржы . шаруашылық қызметтің мәні және оны талдаудың мақсаты.
1.2 Кәсіпорында қаржылық қызметті талдаудың ақпараттық негізі.
1.3 Қаржы . шаруашылық қызметті талдау әдістері.
2 МГӨБ «ҚҰЛСАРЫМҰНАЙГАЗ». ДЫҢ 2004.2006Ж.Ж ҚАРЖЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ.
2.1 МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» басқармасының пайда болу тарихы және құрылымы, 2004.2006ж.ж басты технико.экономикалық көрсеткіштері.
2.2 Мұнай газ өндіру басқармасының қаржылық тұрақтылығы.
2.2.1 Басқарманың баланс өтімділігі.
2.2.2 Басқарманың төлем қабілеттілігі.
2.3 Басқарма қызметінің іскерлік белсенділігі.
2.4 Мұнайгаз өндіру басқармасы қызметінің табыстылығы.
3 «ҚҰЛСАРЫМҰНАЙГАЗ» ӨНДІРУ БАСҚАРМАСЫНЫҢ ҚАРЖЫ . ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН НЫҒАЙТУ ЖОЛДАРЫ.
3.1. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, төлем қабілеттілігін және табыстылығын арттыруға әсер етуші факторлар.
3.2 Кәсіпорынның қаржылық стратегиясы және жоспарлауды жетілдірудің негізгі бағыттары.
3.3 Қаржы . шаруашылық қызметтің тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары.
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары еліміздің экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Бухгалтерлік есеп стандарттары мен субьектілердің қаржы - шаруашылық қызметті шоттары Бас жоспарының 1997жылдың 1қаңтарынан қолданысқа енгізілуі және қаржылық есеп беру нысандарының халықаралық стандарт талаптарына сәйкестендірілуі нарықтық экономика жағдайына сай қаржылық талдаудың жаңа әдістемесін жасауды қажет етеді.
Есеп тіркемелерінде шаруашылық операцияларын жазып көрсетудің дәстүрлі бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ тілектеріне толығынан жауап бере алмайтындығын тәжірибе көрсетті. Іскерлік шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде өзгертілуі және өңделуі қажет. Қазіргі жағдайда бухгалтер қаржылық нәтиже қалыптастырудың әр түрлі әдістерін білуді, кәсіпорында қабылданған қаржылық стратегияны іс жүзіне асыруды қамтамасыз ететін есеп саясатын таңдап алып, соны басшылыққа ұсыну керек, яғни оның қызметінің аясы жай есепшіліктен қаржы жағдайын талдау ісі ажырамас бөлігі болып табылатын, қаржы менеджементіне дейін өсіп, айтарлықтай кеңейеді.
Қоғамда қаржылық талдау біреудің орынсыз тілегінен емес, өмірлік аса қажеттілік салдарынан туындады: салмақ, ұзындық өлшемін және есептеу жүргізбей, шаруашылық субьектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ететін себептерді білмей, табыс пен шығынды өзара салыстырмай, біріншісінің екіншісінен артық болуына қол жеткізбей шаруашылықты ойдағыдай жүргізу мүмкін емес.
Қай уақытта да болмасын бұл өте маңызды. Қазіргі қоғамның әкімшілік әміршілік жүйеден шығып, нарықтық қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі одан әрі арта түседі. Басқаша айтқанда, жалпы мемлекеттік меншік жағдайында кеңінен орын алған ұқыпсыздықпен жауапкерсіздікті іскерлік, басқарушылық, қатаң орындаушылық тәртіп, ұқыптылық және үнемділікпен алмастыру – нарықтық экономиканың өзіне тән ерекшеліктері.
Нарықтық экономика оған қатысушылардың барлығынан ой жүйесі мен өзгеше іс әрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалар мен ашық аландарда, материалдар мен шикізаттың қисапсыз қорларының көгеріп, тот басып жатуына, яғни миллиондаған теңгенің доғарылып, бекерге ысырап болуына жол бере алмайды. Кәсіпорын мүлкіне салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін осы қорларды қозғалысқа келтіреді. Жасанды көрсеткіш пен жоспар үшін жұмыс істеу келмеске кетеді.
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуші субьект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіндік ашты.
1 Баканов М. И. Теория экономического анализа // - М.: Финансы и
статистика, - 1995.- С. 240 - 242.
2 Бортников А. О платежеспособности и ликвидности предприятия //
Бухгалтерский учет. - 1995.- № 11.- С. 32 - 34.
3 Бука Л. Управленческий анализ и комплексная оценка экономической
эффективности // Аудитор. - 1996.- № 3.- С. 37 - 39.
4 Высоцкий Д. Анализ дебиторской и кредиторской задолженности //
Бух. Учет. - 1996.- № 12.- С. 36 - 37.
5 Глазунов В. М. Анализ финансового состояния предприятия //Финансы. - 1999.- № 2.- С. 15 - 21.
6 Дүйсенбаев К. Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау // – Алматы.: Экономика, - 2001. - С. 8 – 45.
7 Ефимова О. В. Анализ собственного капитала // Бух. Учет. - 1999.- № 1.- С 95 - 102.
8 Ефимова О. Анализ платежеспособности предприятий // Бух. Учет. - 1997.- № 7.- С 72.
9 Ефимова О. Анализ финансовой устойчивости предприятия// Бух. Учет. - 1993.- № 3.- С. 22 - 23.
10 Ефимова О. Анализ показателей ликвидности// Бух. Учет. - 1997.-
№6.- С. 54 - 58.
11 Ефимова О. Анализ движения денежных средств предприятия // Бух.
Учет. - 1994. № 2.- С.17 - 23.
12 Ефимова О. Анализ финансовых результатов и эффективности использования имущества // Бух. Учет. - 1994.- № 1.- С. 22 - 28.
13 Игнатущенко Н. Система аудиторского обслуживания предприятий //
Аудитор. - 1997. - № 12. - С. 20 - 28.
14 Ильенкова С. Д., Ильенкова Н. Д. Факторный индексный анализ финансовых показателей фирмы // Финансы. - 1998. - № 7. - С. 56 - 59.
15 Қазамбаев А.М. Өндірісті басқару құрылымы және оған әсер ететін
факторлар жүйес // Тұран университетінің хабаршысы. – 2003.-№ 1, 2. С. 194-198.
16 Құлпыбаев С. Өндірісті басқарудың экономикалық әдістері //
Алматы.: Экономика. – 1984. С. 45 – 58.
17 Клейникова В. Анализ финансового состояния по данным бухгалтерского баланса // Бух. Учет. - 1995. - № 6. - С. 7 - 9.
18 Крейнина М. Н. Анализ финансовых результатов деятельности предприятия // Я - бухгалтер. - 1998. - № 12. - С 128 - 135.
19 Крейнина М. Н. Система финансовых показателей, характеризующих
финансовое состояние предприятия // Я - бухгалтер. - 1998. - № 8. - С. 142 - 149.
20 Крейнина М. Н. Итоговая оценка эффективности хозяйственной
деятельности предприятия // Я - бухгалтер. - 1998. - № 11. - С. 148 - 156.
21 Кринина М. Методы оценки платежеспособности предприятия // Экономика и жизнь. - 1994. - № 12. - С. 9.
22 Логинов В., Курнышева И. Долговременные тенденции развития промышленности // Экономист. - 1999. - № 2. - С. 3.
23 Медведева О. Анализ доходности предприятия // Бух. Учет. - 1995. - № 6. - С. 35 - 38.
24 Макарьян Э. А., Герасименко Г. П., Макарьян С. Э. Финансовый анализ // - М.: КНОРУС,- 2006. – С. 135 – 145.
25 Макарьева В. И., Андреева Л. В. Анализ финансово хозяйственной деятельности //– М.: Финансы и статистика, , - 2004.- С. 3 – 53.
26 Новодворский В. Д., Хорин А. Н. Об оценке дебиторской и кредиторской задолженности // Бух. Учет. - 1996. - № 1. - С. 28 - 33.
27 Новодворский В.Д. Об акционерном обществе, его уставном и резервном капитале // Бух. учет. - 1996. - № 11. - С. 64 - 71.
28 Осийчук М. Уровень безубыточности предприятия // Аудитор. - 1996. - № 6. - С. 41 - 45.
29 Парадаев А. Совершенствование анализа финансового состояния акционерных обществ // Аудитор. - 1996. - № 8. - С. 32 - 42.
30 Парадаев А. Анализ имущественного положения акционерных обществ // Бух. Учет. - 1996. - № 7. - -С. 28 - 40.
31 Петров В. В., Ковалев В. В. Как читать баланс?- М.: Финансы и статистика, 1993. - 256 с.
32 Сотникова Л.В. О формировании финансовых результатов // Бух. Учет. - 1996. - № 12. - С. 10 - 15.
33 Трофимова Л. Проблема формирования сравнительной оценки эффективности деятельности предприятия и пути ее решения // Аудитор. - 1996. - № 11. - С. 42 - 46.
34 Трофимова Л. Экономические показатели, используемые для оценки эффективности деятельности предприятия // Аудитор. - 1996. - № 9. - С.22 - 29.
35 Трофимова Л. Финансово-экономическая диагностика эффективности деятельности предприятия // Аудитор. - 1996. - № 7. - С. 25 - 40.
36 Шеремет А. Д., Сайфулин Р. С. Методика финансового анализа. - М.: ИНФРА-М, -1995. С - 176 .
37 Шишкин А. К. и др. Учет, анализ, аудит на предприятии. - М.: Аудит ЮНИТИ, -С. 1996. - 498 .
38 Щербинина Ю. В. Анализ прибыли // Бух. Учет. - 1998. - № 7. - С. 79 - 84.
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары еліміздің
экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік ... мен ... ... ... ... есеп ... мен ... қаржы -
шаруашылық қызметті ... Бас ... ... 1қаңтарынан
қолданысқа енгізілуі және қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... ... ... сай
қаржылық талдаудың жаңа әдістемесін жасауды қажет етеді.
Есеп тіркемелерінде шаруашылық операцияларын ... ... ... қызметі, көптеген қаржылық ... ... ... ... ... бере ... көрсетті. Іскерлік шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі
түрде ... және ... ... ... жағдайда бухгалтер қаржылық
нәтиже қалыптастырудың әр түрлі әдістерін білуді, кәсіпорында қабылданған
қаржылық стратегияны іс жүзіне ... ... ... есеп ... ... соны басшылыққа ұсыну керек, яғни оның қызметінің аясы жай
есепшіліктен қаржы ... ... ісі ... ... ... ... менеджементіне дейін өсіп, айтарлықтай кеңейеді.
Қоғамда қаржылық талдау біреудің орынсыз тілегінен емес, өмірлік
аса ... ... ... ... ... өлшемін және есептеу
жүргізбей, шаруашылық субьектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ... ... ... пен ... өзара салыстырмай, біріншісінің
екіншісінен артық болуына қол ... ... ... ... емес.
Қай уақытта да болмасын бұл өте маңызды. Қазіргі қоғамның әкімшілік
әміршілік жүйеден шығып, нарықтық қатынасқа ену ... оның ... әрі арта ... ... ... жалпы мемлекеттік меншік жағдайында
кеңінен орын алған ұқыпсыздықпен жауапкерсіздікті іскерлік, басқарушылық,
қатаң орындаушылық тәртіп, ... және ... ...... ... тән ... экономика оған қатысушылардың барлығынан ой ... ... іс ... ... ... Ол ... қоймалар мен ашық аландарда,
материалдар мен шикізаттың қисапсыз қорларының көгеріп, тот басып ... ... ... ... ... ... ... жол бере
алмайды. Кәсіпорын мүлкіне салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін ... ... ... ... ... пен ... үшін ... келмеске кетеді.
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық ... ... ... ... ... ... жағдайларын едәуір нығайтып,
олардың көптеген өндірістік және ... ... өз ... шешуіне
мол мүмкіндік ашты. Атап айтқанда, ішкі және ... ... ... ... қол ... ... ... бірлескен іс әрекеттің тиімділігі
осыған ... ... ... ... ... ... жөн
сілтеуімен емес, контрагенттерді қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады.
Олардың өздеріне ... ... ... дәл және ... ... ... ... мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар ... ... ... жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша сөзбен
айтқанда, шаруашылықты жүргізуші ... ... ... ... қабылданған шешімдердің обьективтілігі, нақтылығы,
шұғылдылығы мен ... ... ... тәуелді. Үйлесімді шешімдердің
қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршендігінің кепілі мен жай күйінің
орнықтылығының негізі оның қаржы ... ... ... Ол ... ... орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процессін ... ете ... ... ресурстары жағдайын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын бағалау, обьективті, ғылыми
негізделген және ... ... ... әсіресе қаржылық шешімдер
қабылдау үшін оның қаржы - шаруашылық қызметін талдау қажет. Тек ... ... ... ... ғана оның ... ... бағалап,
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын нығайту ... ... және ... ... ... бағытталған басқару шешімдерін қабылдау
үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Отандық талдау ... ... ... мәселесі аз
зерттелген, сондықтан оның прогрессивті әдістері ... ... ... таба ... ... Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен
экономикалық дамуына, ең ақырында еліміздің экономикалық ... кері ... ... көшу есеп беруді дамытуды ғана емес ... ... ... да ... ... ... Қаражаттың тиімді
жұмсалуы қандайда бір өнеркәсіпке өз қаражатын тиімді жұмсағысы ... ... ... ... дивидент алып отыратын акционер сол
өнеркәсіптің ... ... ... мәліметтер жинайды.
Қазіргі заманғы өнеркәсіптің ... ... ... ... басқару және қаржылық талдау. Олар өзара ерекшеленеді.
Экономистер ... ... ... жағдайының сапалық және
сандық көрсеткіш туралы сұраққа бір пікірге келмейді.
Алдыңғы қатарлы ... әр ... ... ... қарай
отырып осы дипломдық жұмысымда ... ... - ... ... жасадым.
Зерттеудің мақсаты: Өндірістің қаржы - шаруашылық қызметін талдаудың
басты мақсаты ... яғни ... ... ... көрсететін
көрсеткіштер санын білу болып табылады. Өндірісті басқаруда басты шешім
қабылдау үшін басқармаға ... есеп беру ... ... ... қажет.
Қазіргі уақытта, экономиканың нарықтық қатынасқа өтуі, кәсіпорынның
дербестігі, олардың экономикалық және заңдылық ... ... ... ... тұрақтылығының мәні тез қарқынды өседі.
Осының барлығы ... ... ... ... ... ... ... жоғарлатады.
Талдау өзімен бірге фирманың жұмыс істеуінің ... ... ... ... ... ... ... Қойылған
мақсатқа байланысты талдау кәсіпорын қызметінің әр түрлі аспектілеріне
байланысты жасалуы мүмкін. ... - ... ... ... ... зерттеулерді және тәртіптерді анықтайтын талдау әдістері
жатады. Қаржы - шаруашылық ... ... ... ... ... ... мен таңдалған талдау бағытына байланысты.
Қаржы - шаруашылық қызметті талдау осындайларды істеуді қамтамасыз
етеді:
-кәсіпорынның қаржылық экономикалық ... ... және ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді.
-шаруашылық субьектінің экономикалық потенциалын көтеру.
-қаржылық - ... ... ... ... ... жоғарылату шараларын ойлап табу ... тағы ... ... - ... ... ... кәсіпорынның қажетті
бөліктерінің бірі болып табылады. Қаржы - шаруашылық қызметті ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның дамуын
анықтайтын экономикалық өміріне тікелей әсер ететін құрал.
Соңғы кездері қаржы - шаруашылық қызметті талдау ҚР кәсіпорындарын
басқаруда кең ... ... ... бұл ... ... тиімділігін
көтеруге және экономикалық өсуін қамтамасыз етеді.
Бұл ... ... ... - ... қызметті талдау
бухгалтерлік есеп беру ... ... ... ... Дипломдық жұмысымдағы зерттеу нышаны :
«Құлсарымұнайгаз» ... ... ... ... өндірістік басқармасы Атырау облысы, ... ескі ... ... ... Бұл ... ... ... Ашық Акционерлік Қоғамының жалпы ережесімен және
жарғысымен ... ... ... ... Өнеркәсіптің қаржы - шаруашылық қызметінің теориялық негіздері.
2 «Құлсарымұнайгаз» ... ... ... ... ... - шаруашылық қызметін талдау.
3 «Құлсарымұнайгаз» өндіру ... ... - ... ... ... ... ... - ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ .
1. Қаржы - ... ... мәні және оны ... ... ... ... кәсіпорының қаржылық шаруашылық
қызметін талдаудың маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың ... ... ... ақ ... меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық
серіктестер және басқа контрагенттер алдына ... ... ... ... үшін ... ... ... байланысты.
Кәсіпорының қаржы - шаруашылық қызметін талдау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... жай күй»
дегеніміз не, соны анықтап ... жөн. ... ... шығарылған арнайы
әдебиеттерде бұл ұғым әртүрлі ... ... ... ... ... ... қаржыны талдау, пайдалану және оны
қалыптастыру көздерімен (меншік капитал және міндеттемелер, яғни пассивтер)
сипатталады» деп жазған.
Профессор ... бұл ... ... ... ... ... ... қызметі қаржы ресурстарын жасау, тарату және пайдаланумен
сипатталады. ... ... ... кәсіпорынның қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да қызмет ... үшін ... ... ... етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату ... ... ақ ... ... субъектілермен қаржылық қарым
қатынаста ... ... ... және ... тұрақтылықпен
сипатталады. Кәсіпорынның уақытылы төлеу мүмкіндігі оның ... ... ... ... мен М.А. ... ... ... - шаруашылық қызметі
«қаржы ресурстарының қалыптасумен, таратылуы және ... ... ... , А.И. ... және В.П.Привалов қаржылық жағдай ұғымын
былайша түсіндіреді:
«Қаржылық жағдай – бұл ... ... ... ... ... және ... ... көрсеткіштер жиынтығы».
Профессор И.Т.Балабанов «Шаруашылық субьектісінің қаржылық жағдайы- бұл
оның қаржы бәсекелестік қабілеттілігіннің ... ... ... ... ... ... ... мен капиталды
пайдалану, мемлекет алдында және басқа да шаруашылық ... өз ... ... ... ... ... ... келесі түрлерін жүргізеді: табыстылық ... ... ... ... ... ... валюталық өзін- өзі өтеу»- деп жазады.
С.А.Стуков осы ұғым ... ... көз ... ... ... ... ... - шаруашылық қызметі - бұл ... ... оның ... мен өмір сүру ... ... ... ... анықтамалар қарастырылып отырған ұғым мәнін
жеткілікті дәрежеде ашпайды, бірақ олардың әрқайсысында бұл ... ... ... ... ... ... бар. ... түрлі
әдәстермен есептелетін бірыңғай көрсеткіштерге қарағанда (мысалы, еңбек
өнімділігі, қор ... ... құн, ... табыс,тиімділік)
қаржылық жағдай түрлі көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және ... ... ... ... ... ... анықталатыны анық. Қорыты
келе, кәсіпорынның қаржылық жағдайы әлсіз және өмір сүру ... ... ... қарайтын бәсекелі нарықтық экономика жағдайындағы
кәсіпорынның сенімді болуын, ... және ... ... тиіс.
Біздің көз қарасымыз бойынша, сенімділік ... ... және оның ... ... ... берілген түсініктерге сүйене отырып, біз бұл ұғымды былай ... ... - ... ... осы кәсіпорынның белгілі бір
кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық ... ... мен ... ... ... ... өтеу үшін ... қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Ал кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы нені білдіреді? Бұл ... ... ... ... түсіндіріледі. Бір авторлар қаржылық
тұрақтылықты «өз ... ... ... қабілеттілігі, жұмыс
процесінде үздіксіздігін қамтамасыз ететін қаржынық ... ... ... ... ... және ... ... деп жазады.
Енді біреулер «өз қаражаттары есебінен активтерге (негізгі қорлар,
материалық емес ... ... ... жіберілген қаражаттарды
жабатын, сондай ақ өтелмеген ... және ... ... ... және де өз ... уақтысында қайтаратын шаруашылық
субьектілері қаржылық тұрақты болып ... деп ... ... А.Д. Шермет пен Р.С.Сайфуллин өте ықшам ... ... ... ... ... әрдайым төлем қабілттілігін
кепілдендіретін кәсіпорынның белгілі бір шоттар ... ... мен М.А. ... бұл ... келесідей түсіндіреді:
«Кәсіпорында тұрақты қалыптасқан табыстың шығыннан ... ... ... - ... ... ... табылады. Ол ақша қаражаттарын еркін
пайдаланып, оларды тиімді қолдану арқылы өндіру мен ... ... ... ... ... ... ақ ... кеңейтуге
және жаңартуға қажетті шығындарын қаржыландыратын кәсіпорынның қаржы
ресурстық ... ... ... ... ... ... негізгі бөлігі болып табылады». Осы еңбегінде бұл ... әрі мына ... ... ... ... - бұл ... ... болатын
деңгейінде төлнм қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай отырып,
табысты өсіру негңзінде қаржыны тарату мен ... ... ... ... ... ... ... [1]
В.Г.Артеменко мен М.В.Беллендир бұл ұғымды былай ... ... – бұл ... ... тұрақты дәрежеде артуы.Ол ақша
қаражаттарын еркін пайдалануды қамтамасыз етеді және ... ... ... ... және өнімді сату процессінің үздіксіз ... ... ... да ... ... ... ... шаруашылық
қызметі процесінде қалыптасады және кәсіпорынның жалпы тұрақтылығының
негізгі ... ... ... Ал кәсіпорынның жалпы қаржылық тұрақтылығы,
ол ең алдымен әрдайым табыстың ... ... ... ететін ақша
ағымының қозғалысын көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең бірінші өнімді
өткізуден ... ... ... ... ... және оның ... ... несие берушілерімен, жұмысшылармен және
тағы басқалармен есеп айырысу үшін жеткілікті дәрежеде болуы ... ... ... одан әрі дамуы үшін барлық есеп айырысулар мен ... ... ... осы ... ... ... оның
материалдық техникалы базасын жаңартуға және де ... ... және ... ... ... дәрежеде табыс қалуы
қажет.
Айта кету керек, біз қаржылық тұрақтылық ұғымын қарастырғанда ... ... ... бөлек қарастырдық, әйткенмен біз олардың
кейінгі шешімдермен келісе алмаймыз. «Қаржылық тұрақтықтың мәні – ... ... ... ... және ... ... - ... В.Т.Артеменко мен М.В.Беллендир.
Біздің ойымызша бұл ұғымды А.Д.Шеремет мен В.С.Сайфулин дәлірек ... ... Олар ... ... мәні – бұл ... ... қалыптасу көздеріне қамтамасыз етілуі деп түсіндіріледі.
Э.А.Макарьян мен Г.П.Герасименко да дәл ... ... өз ... ... ... ... немесе «Сауда,
несие және басқада төлем сипатындағы операциялардың нәтижесінде пайда
болаты ... ... ... ... және ... орындау
мүмкіндігін көрсететін төлем қабілеттілігі, қаржылық ... ... ... табылады». Кәсіпорынның жұмысы нарық жағдайына өтумен бірге
оның қаржылық жағдайы және оны сауықтыру жолдарын іздеу жөніндегі сұрақтар
да ... ... ... ... ... ... ... әсер
етеді, оларды В.М. Радионова және М.А.Федотова келесідей түрлерге жіктейді:
1) пайда болу ... ... – ішкі және ... ... ... ... - ... және негізгі
емес;
3) құрылысы бойынша – қарапайым және ... ... ету ... ...... және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның ... ... ... ... ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты емес.
Негізгі ішкі факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең бірінші
өндіріс шындарымен үздіксіз ... ... өнім мен ... ... мен құрылымына тәуелді. Сондай ақ, тұрақты және айналым
шығындар арасындағы өатынас маңызды болып табылады.
Байланысқан ... ... ... факторларының бірі -
активтердің ... ... мен ... ... ақ ... басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді басқару
өнері - кәсіпорын шотында оның ағымдағы жедел ... үшін ... ... ең ... сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл ... ... мен ... ... ... ... мен
тактикасының дұрыс таңдалынып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, ... таза ... ... көп ... ... ол өзін ... ... бірге тек таза табыстың көлемі ғана емес, ... ... ... ... ... ... дамытуға бағытталған бөлігі де өте
маңызды болып табылады.
Қаржылық тұрақтылығына ... ... ... қосымша
жұмылдырушы қаражаттар үлкен әсерін тигізеді. Кәсіпорын ақша қаражаттарын
қаншалықты көп тартатын болса, оның қаржылық ... де ... ... алайда, сонымен бірге қаржылық тәуекелділік те өседі- яғни
кәсіпорын өз кредиторларымен уақытында есептесе ала ма, жоқ па?-деген ... де бұл ... ... ... ... ... ... түрі ретінде резервтерге үлкен роль берілген.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, кәсіпорынның ... ... ... ... ішкі ... атап көрсетуге болады:
- кәсіпорынның салалық топқа жатуы.
- шығарылатын өнімнің құрылымы және оның жалпы төлем қабілеттілігі бар
сұраныстағы ... ... ... ... ... шығындардың көлемі, олардың ақшалай табыспен салыстырғандағы
динамикасы.
- қорлар мен ... ... ... мен құрылымын қоса алғандағы
мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы.
- кәсіпорындарды басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің экономикалық ... ... ... ... техника мен технология, төлеу қабілеті бар сұраныс
және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР ... ... және ... саясаты,
кәсіпорынның қызыметін бақылау жөніндегі заң ... ... ... және тағы ... ... ... ... жағдайын қалыптастыруда оның өз
контрагенттерімен ... ... ... ... ... және тағы ... өзара қарым - қатынасы үлкен ... ... да ... ... іскерлік қатынаста болу ... ... ... ... - бір ... ... ... Әрине
акционерлер өз жинақ қорларын тұрақты тиімділікке ие және дивиденттерді
ұқыпты ... ... ... ... салады. Инвестициялық
тартымдылығы болу үшін, тек бүгінгі күн ғана ... ... ... ... ... ... ... жақсы болуы тиіс.
Сондай – ақ, бұл жыл сайын өз облигациясы бойынша белгілі бір пайызбен
алғысы келетін, ал заем мерзімі ... ...... ... толық
өтеуді талап ететін облигация иелеріне де қатысты. Кез келген коммерциялық
кәсіпорын ... ... де өз ... ... ете ... несие
алушының өз қарызын уақытында және толық өтеуін қалайды, сондықтан оны беру
туралы шешім қабылдай ... кез ... қз ... ... және бұл ... ... етілуін тексереді. Басқаша айтқанда,
кәсіпорынның қаржылық ... ... осы ... ... беру орынды ма,
жоқ па, ал бұл ... ... ... ... – қандай пайызбен және қанша
мерзімге дейін ... ... ... ... ... табылады. [23]
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және ... ... ... ... ... үлкен ықыласпен отырады. Тіпті қаржы
органдары, әсіресе салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы ... ... ... тек осындай кәсіпорын ғана салықтар мен басқа да міндетті
төлемдерді уақытылы және толық ... ... ... ... ... ... ... және оның іскерлік қарым - қатынастағы ... ... ... және оның ... ... және ... ... экономикалық қызығушылықтары қаншалықты ... ... ... қаржылық шаруашылық қызметінің
объективті дұрыс бағасын ... ең ... ... бұл – талдау, ол
кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, оның ... ... ... баға ... ... ... және ... жолмен басқарушылық
шешімдерді өңдеумен кәсіпорынның өзінің өндірістік ... ... ... қызметін атқарады.
Кәсіпорын осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ресурстарын ... ... ... ... жауап береді: кәсіпорын осы мерзімге дейінгі
уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты дұрыс басқарады. ... ... ... ... сай болуы және де кәсіпорынның дамуына
байланысты қажеттіліктерге жауап бере алуы өте ... ... ... ... ... ... ... төлеу қабілетінің
жоқтығына және дамуына қажетті қаражаттың болмауын, ал көп ... - ... ... басы ... ... жіне ... кәсіпорын
шығындарының көбейюіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс әстеуші кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады:
- қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі өзгеруі
- активтер мен олардың ... ... ... ... ... ... және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу.
- айналым капиталының көлемін, олардың ... ... және ... ... ... қаржы – есептік және несие ережесін сақтау.
- кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің ... ... ... активтердің айналымдық есебі, оның ... ... және ... ... баланстың өтімділігін, кәсіпорының қаржылық тұрақтылығының және төлеу
қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерінанықтау.
- кәсіпорын табыстылығын бағалау.
- кәсіпорын табыстылығының салыстырмалы ... ...... ... өзгеруіне әсер етуші факторларды есептеп шығару.
- кәсіпорынның әскерлік белсенбілігін анықтау.
- кәсіпорынның қаржылық ... ... ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... жағдайды талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны қамтиды: ... және ... ... ... ... өндірістік және
қаржылық қызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның ... ... ... және ... капиталдың көлемі мен құрамына
өзгеріс әкелтін ... ... ... Ол қаржы ресурстарының жүйелі түрде
түсуі мен тиімді пайдалануына, есеп және несие тәртібін сақтауға, меншікті
және ... ... ... ... ... ... ақ кәсіпорынның тиімді қызмет етуі мақсатында қаржылық тұрақтылыққа қол
жеткізуге бағытталуы тиіс. Кәсіпорын қызметінің ... ... ... жақтары арасында тығыз байланыс пен ... ... ... қаржылық қызметтің жетістігі, көбінесе оның өндірістік – сату
көрсеткіштерімен анықталады. Кәсіпорынның өзі ... ... және ... алуы оның ... ... ... ала ... сұрыпталымды
ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті деңгейге сәйкестігіне және оны бір
қалыпты өндіруге және төлеуге ... ... ... ... үздіксіз өндіру және өткізу кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң ... ... ... процесінде өнім
сапасының төмендеуі және оны сатудың қиындықтары ... ... ... ... ... кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның
төлеу қабілеті төмендейді. Кері байланыс та бар, ол ақша ... ... ... ... ... ... өндіріс
процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Шығындар көлемі өндіріс ... ... ... анықталады.
Олардың тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді ... ... ... ресурстарды, соның ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты ... Және ... ... пен материалдар шығындарының нормасының
өсуі, еңбек өнімділігі деңгейінің төмендеуі, ... да ... тыс ... және ... емес ... ... қаржы
қаражаттарының қажеттілігіне себепші болады. Еңбек және ... ... ең ... өнімнің өзіндік құнында, содан соң ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзіндік
қаражаттарының көлемін өзгерте отырып, оның жалпы қаржылық жағдайында
елеулі көрініс ... ... ... ... ... әсіресе өз кезеңіндегі
қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды туғызады,оның
төлеу қабілетінің кепілі болып ... өнім ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Біздің ойымызша, қаржы - шаруашылық қызметті ... ... ... жөн және оған ... ... ... ... құрылымдық және құрамдық динамикасын
талдау.
- кәсіпорын активтерінің қалыптасу көздерінің құрамдық ... ... ... ... ... ... абсолюттік және салыстырмалы
көрсеткіштерн талдау.
- баланс өтімділігін ... ... ... ... және ... ... ... қаржылық қызметті талдаудың ақпараттық негізі.
Кәсіпорынның қаржы - шаруашылық қызметін талдаудың ақпараттық негізі
қаржылық есеп беру ... ... ... 1995 ... 26 желтоқсандағы №2732 «Бухгалтерлік есеп
туралы» заң күші бар Жарлығына сәйкес, 1998 жылдан бастап қаржылық ... ... ... ... ... ... – шаруашылық қызметтің нәтижесі туралы есеп.
- Ақша қаражаттарынығ қозғалысы туралы есеп.
Онда сонымен қатар ... хат ... ... ақ ... есеп
беруге негізігелген немесе қаржылық есептен алынған ... ... және бұл ... ... ... ... ... субъектінің есеп және есеп берудің қандай саясатын ұстап
отырғандығы және қаржылық есепті пайдаланушылардың талаптарына сай басқа ... ... ... ... оған ... әсер ... тәуекел мен
белгісіздік туралы, қаржылық есепте жазылған міндеттемелер ... ... ... ... ... ... сомалық
ерекшеліктер, қызмет түрлері туралы ақпараттар, баға өзгерісінің әсері
туралы мәлімдемелер және ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандартында анықталған
жеңілдетілген түрде толықтырып, көрсетуге ... ... Бұл егер ... ... 3 ... кез келген екеуі орындалғанда ғана (соңғы
2 қаржылық жыл үшін) маңызға ие болады:
1) зейнетақыны, жәрдем ақша және ... ... ... ақ айыппұлсанкцияларын,салық және басқа ҚР төлемдерін салу
үшін жылдық табыс ҚР ... ... 10000 есе ... ... ... жыл бойы қызметкерлердің орташа саны 50 ден аспайды.
3) Активтердің жалпы құны 60000 еселік есептік көрсеткіштен аспайды
Қазіргі кезде біз қолданып ... ... ... есеп ... ... ... есеп стандартының талаптарына сай келеді, себебі ҚР да
соңғы жылдары бухгалтерлік есепті халықаралық тәжірибеге бейімдей ... ... ... ... ол ... негізгі құраушы
нарықтық қатынастар болып табылатын жаңа ... ... ... ... еліміздің әлемдік экономикалық кеңістікке
кіруімен байланысты.
ҚР да бухгалтерлік есепті ... ... ... есеп ... ... жаңа ... пайда болды және оның бағыты өзгерді.
«Қаржылық есептің мақсаты – ... ... № 2 ... және ... ... негізгі ашылулар» деген стандартында
көрсетілгендей, бұл қолданушыны заңды тұлғаның қаржылық жағдайы және ... ... мен ... ... ... ... ... туралы пайдалы, маңызды әрі дәл ақпараттармен қамтамасыз ету
болып табылады. ... есеп ... ... ... ... ... ... кәсіпорын үшін инвестициялық шешімдер мен несие беру ... ... ... сонда ақ субъектінің болашақтағы ақша ағымдарын және осы
субъектіге сеніп тапсырылған ... мен ... ... жұмыстары
мен міндеттемелерді бағалау үшін қажетті пайдалы ақппараттарды сипаттайды.
Алайда қаржылық есеп қолданушыларға ... ... ... ... барлық ақпараттарды қамтымайды. Қаржылық есебін ... ... ... субъектінің ақша қаражаттарын айналдыру
мүмкіндігін бағалауды, сондай ақ ... ... ... ... ... сенімді болуын талап етеді. Бұл нәтижесінде, субъектінің өз
жұмысшыларына және ... ақы ... ... ... ... ... табысты тарату қабілетін анықтайды. Егер де қолданушылар тек қана
субъектінің қаржылық жағдайын, ... және оның ... ... ... ... ... ... ақпараттармен емес, сонымен қатар,
барлық қажетті ... ... ... онда ... ... ақша ... айналдыру мүмкіндігін одан да жақсы
бағалайды. Бірақ коммерциялық құпияны қорғау туралы заң қолданушылар алатын
қаржылық ... шек ... ... ... ... ... ... жағдайда қаржылық есепте көрсетілген ақпараттарға қосымша
ақпараттарды талап ете алады. Қолданушыларлардың көпшілігі ... ... ... басты көзі ретінде сенуі тиіс. [17]
Нарықтық ... ... ... есеп ... қызыметі жөніндегі қаржылық ақпараттың жүйелендірілген
бірден бір ... әр ... ... ... ... шаруашылық
субъектілердің өзара негізгі байланысына және басқару шешімдерін қабылдауға
қажтті аналитикалық есептердің ақпараттық базасына айналды.
Баланс - есепті жылдың басындағы және ... ... ... ... және ... ... ... Біріншіден, баланс
меншік иелерін шаруашылық субьектісінің ... ... ... ... олар бұл ... нені ... материалдық құралдардың сандық
және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын ... ... ... жақ ... ... ... ала ма, соны ... ... ... ... ұқсас кәсіпорынлар жүйесіндегі өз орны, таңдап алвнған
стратегиялық бағытының дұрыстығы туралы ресурстарды пайдалану тиімділігінің
салыстырмалы сипаты және ... ... ... ... ... ... туралы түсінік алады. Үшіншіден, баланстың мазмұны, ... ... ... ... ... да ... мүмкіндік
береді. Мысалы, аудиторлар жұмыс процессінде дұрыс шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ақ ... ... есеп берудегі есеп
жүйесінде мүмкін болатын, әдейі жасалынған және ... ... ... ... ... ... үшін ... алады, ал
талдаушылар қаржылық талдаудың бағытын ... ... ... ... ... ... кәсіпорынмен өзінің ... ... ... мақсатқа сәйкестігі және оның шарттары туралы
шешімдер қабылдай ... өз ... ... ... ... ... ... акцияларын иеленудің орындылығын және басқа
шешімдерді бағалайды. Баланстың ... ... көп ... ... ... деп атайды. ... ... - ... ... түрі бола отырып,ол есепті кезеңдегі кәсіпорын мүлкінің
құрамы мен құрылымын, ... ... ... ... ... мен ... қолда барын, дебиторлық және кредиторлық
борыштың динамикасымен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігін
анықтауға ... ... ... кәсіпорынның капиталын орналастыру тиімділігін,
оның ағымдағы және алдағы кезеңдегі шаруашылық қызметке ... ... ... мен ... ... ақ оларды ынталандыру тиімділігін
бағалауға ... ... ... ... ... талдау үшін
және кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда ақпараттың ең қажетті түрі
болып табылады. ... ... ... ... ... екі ... : ... жіне
пассивтен тұратын кесте түрінде құрылып келді. Активтер, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік және
қарыздық құқық құны ретінде көрсетіледі. ... ... ... ... қарыздар бойынша міндеттемелері болып табылады, оларды өтеу
мүлік құнының немесе келіп түсетін табыстың ... ... ... ... және ... ... көздері сапалық біркелкі белгілері
бойынша топтастырылады. Осының нәтижесінде баланстың активі мен ... және оның ... ... біркелкі экономикалық топтарының аз
ғана санынан құралады, ал оның ішінде әр топ өз ... жеке жеке ... ... ... ... ... пен пассивтегі бұндай жеке
элементтер мен қорытындырылған көрсеткіштер баланс баптары деп аталады.
Баланстың актив бөлімінің ... сай ... - бұл яғни ... мен ... әр ... ... қатаң, белгілі бір дәйектілікпен
орналасуы – яғни ... ... ... ... мына ... : ... дәрежесі аз активтерден өтімділігі көп ... ... ... ... ... ... төмен бөлімдері мен
баптары жазылады, содан кейін өтімділігінің өсу деңгейіне байланысты жоғары
өтімді активтер жазылады. Осы принцип ... ... ... ... ең
өтімді айналым қаражаттарыболып табылады олар қысқа мерзімді қаржылық
салымдар, ... есеп ... және ... ... ақша
қаражаттары, сондай ақ басқа да ақша қаражаттары.
Баланс пассивінің бөлімдері мен ... ... ... ... ... мына принципке сай құрылады: төлем мерзімінің
жеделдігі аз ... ... көп ... ... ... іске ... бастап бухгалтерлік баланс
жаңаша анықталады және оның екі ... мен ... де ... ... ... ... ... дамыған елдердің
бухгалтерлік есеп және аудит тұрғысындағы жетекші ғалымдардың еңбектеріне
арқа сүйейді. ... орай ... ... орыс ... ... және ... құралдарының авторларының пікірлері теориялық
көзқарас болып табылады.Жоғары оқу орындарында экономикалық мамандық ... ... ... мен ... ... ... ... «Бухгалтерлік талдау» деген ... ... ... ... – бұл ... ... бір ... қаржылық
жағдайының кестесі болып табылады. Активтер дегеніміз бұл кәсіпорын нені
иеленеді және ол нені ... тиіс , соны ... , ...... ... біреуге берешек қарызы немесе борышы. Активтер ... да ... ... тең болуы тиіс.
Ағылшын ғалымдары шығарған « Бухгалтерлік іске кіріспе» ... ... ... ... ... бұл белгілі бір күнге кәсіпорынға ... ... мен оның ... ... ... ... Бұл
берілген уақыт мерзіміндегі бизнестің қаржы ... ... ... Актив пен пассивтің әр бабы ақшалай көрініске ие ... және ... ... әрқашан пассивтер сомасына тең болуы тиіс.
Әрі қарай олар баланстың негізгі элементтерін келесідей сипаттайды:
« ... - бұл ... ... ... ол ... ... нәрсе
« Пассивтер – басқа біреуге тиісті нәрсе. «Пассив» термині таза
бухгалтерлік ұғым ... ... және ол ... қарызы дегенді
білдіреді.
Капитал- пассивтердің арнайы түрі.
Капитал алғашқы ... мен ... ... ... қоса ... ... ... үлесі болып табылады».
Әлемдік банк өңдеп шығарған «Қаржылық есеп, аудит,есеп беру ... ... бұл ... ... түсіндіріледі: «Баланстық есеп
– бұл белгілі бір кезеңде ... және осы ... ... ... ... ... үшін пайдаланылатын фотосурет. Қаржылық жағдай
ұғымымен тікелей ... ... есеп ... ... ... ... және ... Баланстық есеп кәсіпорынның әрі қарайғы
жұмысын қамтамасыз ету үшін ... ... ... бар ... ... ... Ол ... ақ, бұл активтерді қаржыландыру көздері туралы
ақпараттан тұрады. Мысалы, бұл ... ... ... ба, жоқ, ... ... ... бұл ... жағдайлардың нәтижесінде кәсіпорынмен
бақыланатын жәнен болашақта кәсіпорынға экономикалық ... ... ... бұл ... ... ... ... кәсіпорынның ағымды
міндеттемесі. Оны өтеу экономикалық табыс алумен байланысты ... ... ... ... бұл ... ... алып тастағандағы кәсіпорынның
өзіндік қаражаты».
Көріп ... ... ... және оның элементтері туралы
бұл анықтамалар біздің бухгалтерлік есеп ... ... ... өте ... ҚР - дағы ... есеп ... ... негіз ретінде батыс ғалымдарының еңбегін алып отыр. «қаржылық
есептің,субьектінің қаржылық ... ... ... ... ... ... капитал және міндеттемесі» болып
табылатының айта келе, олар қаржылық есептің бұл ... ... ... бұл ... ... бар кәсіпорынның мүлкі, мүліктік,жеке
мүліктік емес иелігі және ... ... ... бұл тұлғаның белгілі бір әрекеті басқа бір ... ... ... ... ... ... атқару, ақша төлеу және
басқалар немесе белгілі бір әс әрекеттен бас тарту, ал ... ... ... ... ... ... ... етуге құқығы бар.
Меншіктік капитал- бұл субьектінің өз міндеттемелерін шегеріп
тастағаннан кейінгі ... ... ... ... ... ... ... елдерінен ешқандай айырмашылық жоқ деп айтуға ... ... ... «Бухгалтерлік баланс және қаржылық есеп
берудегі негізгі анықтаулар» №2 стандартымен анықталады. Ол ... ... және ... ... анықтайды, сондай ақ қаржылық
есеп беруде анықтауға жататын ақпараттарға деген талаптардан ... ұзақ ... және ... ... ... ... ... ағымдағы активтер мен міндеттемелерді және олардың
жиынтық сомасын ... ... ... ... ... ... бағалауда және дәлелді басқарушылық шешімдер қабылдауда
қажет ... ... ... ... үшін ... есептің өте пайдалы екендігіне БЕС -2нің
7 пунктінде ерекше ... ... Онда ... жазылған: «барлық маңызды
ақпараттар , қаржылық есепті қолданушылар үшін анық және ... ... ... ... және ... есепті жасаудың әдістемелік нұсқаулары негізінде
құрастырылған бухгалтерлік баланс ... ... ... ... ... 1- БЕС – 2 негізінде құрастырылған бухгалтерлік баланс
| ... | ... ... және ... |
| 1 | 2 ... Ұзақ ... ... |1. Меншікті капитал ... ... |- ... ... |
| |- ... |
|- жер | |
|- ... мен ... ... ... ... |
|- ... мен ... |- ... ... |
| |- ... |
|- ... ... құралдар ... ... ... ... ... ... ... зиян) |
|аяқталмаған күрделі құрылыс | ... емес ... ... |
|- ... |2. Ұзақ ... ... |
|- патенттер, тауарлық белгілер және |- Қайтарылуы қамтамасыз етілген ... ... |
|- ... емес ... |- ... ... ... |
|амортизациясы ... ... |- ... ... ... |
|- еншілес серіктестіктерге |оның ... ... бір ... ... ... ... |
|- тәуелді ... | ... | |
|- ... инвестициялар |- ... ... ... ... жалғасы
|Дебиторлық борыш: ... |
|- ... ... ... |3. ... ... ... вексельдер |- қысқа ... ... және |
| ... |
|- ішкі ... ... |- ұзақ ... ... ... ... ... негізгі |бөлігі ... ... мен оның | ... ... ... | ... ... | |
| |- ... ... |
|- ... ... ... |- ... тиісті вексельдер жіне |
|тұлғаларының дебиторлық борышы |шоттар |
|- ... ... ... | |
|- ... ... ... | ... : |- ... ... мен ... |
| ... ... ... |
|2.Ағымдағы активтер | |
|- ... ... ... |- ... ... ... |
|- алдағы кезең ... |- ... ... дивиденттер |
|ақша қаржаты |- ... ... ... |
|қысқа мерзімді қаржылық |мен оның ... ... ... ... ... |
|- ... борыш |- ... ... ... |
| ... борыш |
|- ... ... ... ... |- ... ... борыштар |
|қажетті аванстық төлемдер | ... тиіс ... |- ... ... ... ... вексельдер | |
|- ішкі ... ... | ... ... ... негізгі | ... ... мен оның |- ... кезең кірістері |
|еншілес серіктестерінің арасындағы | ... ... | |
|- ... ... ... |- ... ала қарастырылмаған жағдайға|
|тұлғалардың дебиторлық борышы |байланысты бөлінген төлемдер ... : ... : ... : ... : ... айта ... жөн, ... құраудың түрін таңдау (көлденең, яғни
екі жақты немесе тікелей) шаруашылық ... ... құны ... ... мен ... құру ... ... қалыпында қалып
отыр, яғни активтер олардың өтімділік деңгейіне байланысты, ... ... ... ... ... ... ... принцип
бойынша төлем мерзімнің жеделдік деңгеіне байланысты мерзімнің жеделдігі
азынан көбіне қарай.
Тікелей түрде құрастырылған баланс 5 ... ... ұзақ ... ... ... активтер.
- меншікті капитал.
- ұзақ мерзімді міндеттемелер.
- ағымдағы міндеттемелер.
Барлық қаржылық есеп беруде үш ... ... ... ... және ... ... екі ... – табыс және шығын
– қаржы шаруашылық қызметі нәтижелері ... есеп ... ... - ... ... ... ... тек бухгалтерлік баланс
мәліметтеріне ғана сүйенуге ... ... ... ... ... ... ... кемшілік пен шек қоюшылықтан адал емес, ... ... ... ... табылады:
- Баланс табиғаты жағынан тарихи сипатта болады. ... ... оны ... ... ... ... ... Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... үшін ... мүмкін.
- Баланс кәсіпорын қаржысында және міндеттемелірнде статус ... яғни ... ... есеп саясатына осы кезенде кәсіпорын
жалпы қандай жаңдацда тұр деген сұраққа жауап береді, ... бұл ... ... ... ... бермейді. Бұл сұраққа жауап беру үшін,
тек қосымша мәліметтер ғана емес, ... ... есеп және есеп ... ... ... ... қажет (мысалы, ғылыми
техникалық прогресс контр агенттегі қаржылық қиындықтар және ... ... ... ... ... ... ... үшін
қажетті база жоқ. Ол ... және ... ... ... Сондықтан оның талдалуы динамикада жүргізілуі тиіс ... ... ... ... ... және ... ... шолу жасаумен толықтырылуы тиіс. Осындай
мақсатпен ұқсас кәсіпорындар тобы бойынша ... ... ... ... ... Бұл ... ... көрсеткіштерді есептеп шығаруға
мүмкіндік береді.
- Баланста кәсіпорынның қаражаттарының айналымы туралы мәлімет
жоқ. ... сол ... ... бабы ... соманың аз немесе көптігі
туралы қорытындыны баланстың көрсеткіштерін айналымының сәйкес ... ... ғана ... ... ... екі ... «материалдар» бабы бойынша сомасы бірдей, яғни 5 млн.
теңге. Бір ... ... ... ... ... 60 млн. теңге,
ал екіншіде 10 млн. теңгені ... ... ... ... ... қоры жылдық тұтынушылардың 1/12 (5/60) ін (айлық қор),
екінші ... ½ (5/10), яғни ... ... ... ... ... қор)
қамтамасыз етеді.
- Баланс есепті ... басы мен ... ... ... ... табылады, яғни онда осы балансты ... ... ... ... ... ... ... есепті кезең ішіндегі мүмкіндік жағдайын көрсетпейді. Бұл ... ... ... ... ... олар «материалдар», «дайын
өнім», «тауарлар», дебиторлық борыш» және басқалар. Мысалы, жыл ... бар өнім ... үлес ... көп ... мен ... ... ... мұндай жағдай жыл бойы осылай ... ... ... кәсіпорынның активтерін сатып алуда тарихи ... ... ... ол мүліктің жалпы алғанда нақты бағасын
едәуір ... ... ... жеке ... ... ... ... коньюктурасының өзгерісі едәуір бұрмалаушылық әсеріе ... ... ... шикәзат пен жабдықтарға бағаның
өсуі және негізгі құралдарды жаңарту дәрежесінің төмен жағдайында көптеген
баланс баптары ... ... ... ... ... ... құны жағынан әр түрлі жиынтықты көрсетеді. Бұл әр түрлі ... ... ... ... ... салыстырмалығының
бұзылуына әкеліп соқтырады. Әрине, ол ... ақ ... ... оның ... ... ... едәуір бұрмалайды. Бұл
кедергі баланс валютасының кәсіпорын бағасының дәл ... ... ... ... ... ... мен оны жабу көздерінің
есептік бағасын ғана көрсетеді, ал осы кезде бұл ... ... ... ... ... ... және берілген активтің пайдалану мерзімі мен
оның баланста көрсетілуі қаншалықты ұзақ ... ... баға мен ... баға ... ... соншалықты көп болады.
- Баланс және қаржылық есеп берудің ... да ... ... ... барлық жақтарын толығымен көрсетпейді. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы мен оның ... ... тек ... сипаттағы
факторлардың ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... да ықпалында болады. Олардың қатарында: мүмкін болатын ... ... ... ... ... және кәсіпорынды басқарудың
ұйымдастырушылық құрылымын қайта құру, ... ... ... кәсіби және жалпы білімдік дайындығы және тағы басқалар.
Сондықтан қаржылық есеп беруді соның ... ... ... ... ... ... тек бір ғана ... болып табылады.
Осы шектеулерге қарамастан, бухгалтерлік баланс кәсіпорынның
қаржылық шаруашылық қызметін талдауда ақпараттық ... ... ... ... көзі болып табылады, ал оны оқу талдаудың алғашқы сатысы болвп
табылады. [3]
Алайда ... ... - ... ... талдау
жүргізгенде баланс көрсеткіштерімен қатар қаржылық есеп берудің басқа ... ... ... ... ... ... жыл ... табыс сомасын осы кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... салыстырудан тұратын қаржы- шаруашылық
қызметінің нәтижесі туралы есепті ... ... оның ... ол кәсіпорынның мезетті суреті және қалып қалған қаржылық
жағдайы ... ол ... ... ... ... ... қаржылық
нәтижесі болып табылады. Сондықтан кәсіпорынның ... ... ... ... адам үшін ... ... және ақпараттық болып табылады.
Ол бұл кәсіпорын ... ... ... зиян ... ... ... мен ... туралы жеткілікті мөлшерде бөлініп алынған анық
көрсеткіштердің көмегімен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... есеп берудің басты нысаны ретінде
бөліп қарастыратын біздің елге қарағанда, табыс және зиян ... ... ... ... кездейсоқ емес. Субъект қызметінің қаржылық
нәтижесі ... есеп ... ... №3 «Қаржы - шаруашылық қызметінің
нәтижелері туралы есеп» стандартымен анықталады. Онда заңды ... ... құру және ... ... қаржы - шаруашылық қызметнің ... ... ... ... және ... ... тәртібі көрсетіледі,
бұл өз кезегінде заңды тұлғаның әр мезгілдегі есептік кезеңдердегі қаржылық
есебі мен түрлі заңды ... ... ... ... ... ақ стандарт, негізгі қызметтен алынған табыс пен ... ... және ... ... ... ... ... сондай ақ есеп кезіндегі есептік бағаның, есеп саясатының
өзгеруінен және ... ... ... ... түзетуден болатын
әртүрлі табыс және шығындарды ашудың тәртібін анықтайды. ... мен ... ... арасын ажырату да субъектінің
жұмысының нәтижесін көрсетуге мүмкіндік ... Бұл ... ... ... ... ... қаржы - шаруашылық қызметінің нәтижесі
туралы есеп жалпы табысты, салық салынғанға ... және ... ... ... ... ... ... және таза табысты көрсетуі
мүмкін.
Есепті кезеңде табылған табыстар мен шығындардың ... ... ... таза табысын немесе шығынын анықтау барысында есепке алынады.
Осылайша кәсіпорынның қаржы - шаруашылық қызметінің нәтижесі ... ... ... қалған екі элементі ... – яғни ... ... ... ... ... ҚР ... 1995 жылы 26
желтоқсандағы №2732 «Бухгелтерлік есеп туралы» заң күші бар ... ақ ҚР ның ... ... ... ... ... бойынша 1996 жылы 12 қарашада №2 қаржылық есепті дайындау ... ... ... ... ... бұл ... ... көрсеткіштерін өлшеумен тікелй байланысты. Табыстар
активтердің көбейюін немесе міндеттемелердің азаюын көрсетеді, ал ... ... ... есептік кезеңдегі міндеттемелердің көбеюін
көрсетеді.
Табыстар мен шығындар баптарының арасына қойылған ... ... ... ... ... Бұл шектеу, баптың қалыптасу көзі осы
субъектінің ақша ... ... ... мүмкіндігін бағалау
барысында белгілі бір маңызға ие болады деген ... ... ... ... ... туралы есебі» ҚР шаруашылық
субъектілерінің қаржылық есеп ... жаңа үлгі ... ... ... ... белгілі бір кезеідегі ақша қаражаттарының ... және ... ... жолдары көрсетіледі. Кәсіпорынның есепті
кезеңіндегі жұмсаған ақша қаражаттарын жабу үшін ... ... ... ... ме, соны ... Ол ... ақ ... операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметінің белгілі
бір бөлігіндегі есепті кезеңдегі ақша қаражаттарының келіп ... мен ... ... ... ете отырып, оларға кәсіпорынның қаржы
жағдайындағы өзгерістерін бағалауға мүмкіндік береді. ... ... – бұл ... және банк ... қолма қол ақша.
Операциялық қызмет деп субъекттің табыс алу жөніндегі негізгі қызметін,
сондай ақ оның ... және ... ... ... жоқ, ... ... ... қызмет дегеніміз –бұл ұзақ мерзімді активтерді сатып алу
және сату, өтелінетін несиелерді беру және ... ... – бұл ... ... ... мен ... құрамы мен мөлшері өзгеріске ұшырайтын субъектінің қызметі
болып табылады. Субъект қызметінің барлық осы ... ақша ... ... мен ... ... арналары болып табылады.
Сонымен, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдаған кезде тек бухгалтерлік
баланс мәліметтері ғана емес, сонымен бірге ... да ... есеп ... ... ... ... ... және де есеп
берудегі қосымша ақпараттар мәліметтері де қолданылады.
Қаржылық есеп берудің жаңа түрі, кәсіпорынның ... ... ... ... ... оның қаржылық жағдайын кешенді
түрде талдауға мүмкіндік береді.
1.3 Қаржы - шаруашылық қызметті талдау әдістері.
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық ... ... ... ішкі ... және ... ... ... талдау деп бөлуді
қажететіп отыр.талдаудың бұл ... ... ... негізгі
ақпараттық көздері бар.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, есеп берудің екі түрі бар: акционерлерді
қалың жұртшылықты, банктерді, сондай ақ ... ... мен ... ... ... жағдайы мен оның қаржылық жағдайы және есепті
кезеңдегі шаруашылық ... ... ... үшін ... мен ... ... ... басылып шығатын қаржылық
есеп беру. Сонымен қатар көбәне, есепте ... ... ... ... ... даму ... мен оның ... кезеңдегі
жағдайын болжауға мүмкіндік беретін ... ... ... Есеп ... ... түрі басқару талдауы, бұл кәсіпоын
шығаратын өнімдердің жеке ... ... ... ... ... ақ сапасының төмендігіне немесе тауардың мөлшерден тыс шығарылып,
өтпей қалуына байланысты мәліметтерден ... ... ... ... үшін ... есеп ... ... Ішкі есеп берудің ішіндегі
жауапкершілік орталықтары мен пайда болу ... ... ... ... ... жұмыс нәтижелерін сипаттайтын маңызды есеп түрлері
болады. ... жеке ... ... жүргізу деңгейін
анықтау шығындар мен нәтижелерді салыстыру, кім қалай ... ... ... ... және ... ақы ... қандайда бір иесіздікті
жояды. Ішкі талдау ... ... ал ... талдау қаржылық есеп негізінде
жүргізіледі. Бүгінгі таңдағы нарыққа өту кезеңінде кәсіпорынның қаржылық
шаруашылық қызметін ... жаңа ... ... ... ... ... сондай ақ жеке басылымдарда қаржылық талдауды жүргізу
бойынша бірқатар ... ... ... ... Бұл ... ... қаржылық шаруашылық қызметін және оның жекелей көрсеткіштерін
талдаудың әр түрлі әдістемелерін ұсынып ... Бұл ... ... ... ... ... табылатын, кәсіпорынның
қаржылық шаруашылық қызметінің біздің ... ... ... ... ... ... ... [21]
Ондаған жылдар бойы барлық басқару деңгейлерінде және ... ... ... ... ... ... ... әдісінің, шаруашылық жүргізудің әкімшілік жүйесінің жұмыс істеу
жағдайында және негізінен орталықтандырылған көздерден ... ... ... ... ақ ... ... қаражаттарды, айналым
қаражаттарын және басқаларды мөлшерлеу мақсатында қолданылғаны түсінікті.
Бұл жағдайлар ... ... ... бағытталған басқарушылық
шешімдерді қабылдауда кәсіпорынның дербестігін тежеп отырады және нарықтық
қатынастар және кәсіпшілік қызметпен мүлдем үйлеспейді.
Бұрынғы қолданылып ... ... ... ... баптардың
мәндерін, баланс бөлімі мен ... ... ... ... ... ... ауытқуын зерттеу, бұл ауытқулардың
кәсіпорынның қаржылық ... ... ... әсер етуін зерттеу
шешуші роль атқарады. Жаңа қаржылық есептің маңызды ... бірі ... ... ... мен ... жоқтығы болып табылады.
Нарық жағдайында қаржылық жоспарлау кәсіпорынға оның қызметі ... ... ... ... ... ... ... Ол, ең алдымен бәсекелестік нәтижесінде ... ... ... ... жағдайында өзінің хал жағдайын нығайтуға ұмтылатын
кәсіпорынның шаруашылық әрекетінің икемді стратегиясымен тактикасын ... ... ... ... ... пайдалану кәсіпорынның өз
еркінде, сондықтан нормативтер туралы ақпараттар, ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның ішкі
талдауының құрамдас бқлігі болып табылады. Бухгалтерлік есеп ... ... ... талдау, сыртқы талдау сипатына ие болады,
яғни бұл ... ... ... ... ... бөлігінен
тұратын есеп мәліметтері ... осы ... ... ... ... иесі ... ... органдардың
берілген кәсіпорынның шегінде жүргізетін талдауы. ... ... ішкі ... ... ... ... үшін тек потенциялды
әріптестерін бағалау мақсатында ғана емес, сонымен қатар қаржылық есепті
сыртқы пайдаланушылардың ... ... ... өзін өзі бағалау
үшін қажет.
Қаржылық талдаудың ... ... ... ... ... ... Олардың ішінен алты негізгі ... ... ... ... ... Тікелей талдау
3. Трендтік талдау
4. Салыстырмалы талдау
5. Факторлық талдау
6. Қаржылық коэффициенттер әдісі
Көлденең (уақытша) талдау – есеп ... ... ... ... ... Ол өтен ... салыстырғандағы бухгалтерлік
есептің түрлі баптарының абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын ... ... әр бір есеп ... ... ... әсерін айқындай отырып, қорытынды қаржылық ... ... Ол ... ... ... оның бөлімдері бойынша қорытынды
көрсеткіштегі жеке баптардың үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, ұзақ және ... ... ... ... жалпы құнындағы,
яғни баланс валютасындағы үлес салмағы және тағы басқалар.
Тікелей және ... ... ... бірі ... отырады.
Сондықтан да есептік бухгалтерлік үлгі құрылымы ... оның ... ... ... ... жиі жасайды.
Трендтік талдау - барлық көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік жыл
деңгейінен, бір ... ... ... салыстырмалы ауытқуын
есептеуге негізделеді. Басқаша айтқанда, трендтік талдау әр бір ... бір ... ... ... ... және ... яғни ... дербес ерекшеліктері мен кездейсоқ әсерлерінен тазартылған
көрсеткіш динамикасының негізгі тенденциясын анықтауды ... ... ... ... мүмкін болатын маңызы қалыптасады, ал
одан кейін перспективті, болжамдық талдау жүргізіледі.
Қаржылық талдаудың нарықтық экономика жағдайындағы ... ... әр ... ... ... пайдалану болып табылады.
Коэффициет салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды ... ... ... ... ... ... ал ... бірлікке қатынасы
ретінде көрсетеді. Қаржылық коэффициеттерді есептеу ... ... ... ... өзара байланыстарға негізделген. Олар
кәсіпорынның ... ... ... ... ... үшін ... ... табылады және де олар талдау нәтижесінде талдау жүрзізушіге ... ... ... беретін екі шаманың арасындағы өзара
математикалық қатынастарды көрсетеді.
Шешімдер ... үшін ... ... талдаудың пайдалылығы
оларды дұрыс түсіндіруге байланысты болады. Бұл- қатынастарды талдаудың ең
қиын аспектісі, ... ол осы ... ... ішкі және ... ... ... ... мысалы, саладағы жалпы экономикалық
жағдайлар, кәсіпорын басшылығының саясаты және басқалар. Қатынастарды үлкен
байыптылықпен талдау ... ... тек бір ғана ... алымына да,
бөліміне де әсер етуі мүмкін. Негізінен қатынас ... ... ... дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады. Қатынасты талдау
болашаққа бейімделуі тиіс.
Қатынасты талдаудың рөлін асыра бағалаудың да ... жоқ ... ... мәні ... және ... үшін ... болып табылмайды.
Әлде қайда тереңдетілген талдау, қатынас негізінде жасалған шешімдерді
әрқашан қолдай бермейді, ... ... ... ... әсер етеді,
жекелеген кәсіпорындардың ерекшеліктері орташа салалық мәліметтер. Сондай
ақ өткен жылдардағы нақты қол жеткізілген деңгейдің ... ... ... сол ... ... ... үшін ... болып,бірақ қазіргі және
болашақтағы жағдайлар талаптарына сәйкес келмеуі әсер ... ... ... ... ... жүргізудің
шетелдік тәжірибесін механикалық түрде көшіріп алу, көп жағдайда тиімсіз,
себебі бұл жағдайда ... ... өз ... ... ... бір көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы туралы
берілген кеңестер кейбір ... ... ... ... жағдайды
талдау барысында салыстырмалы көрсеткіштерді зерттеу қажет болады, ... ... ... жағдайларды түсінуге және де оларды тек ағымдағы мезетте
ғана емес, сонымен ... ... да ... бағалауға мүмкіндік береді.
Әлдеқайда кең ... және ... ... ... ... қаржылық тұрақтылық, табыстылық және іскерлік белсенділік.
Салыстырмалы ( кеңістіктік) талдау – бұл ... ... ... және ... ... көрсеткіштері бойынша
есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі ... ... ... көрсеткіштерін орташа салалық және ... ... ... бар ... ... ... шаруашылық аралық талдау болып табылады.
Факторлық талдау- бұл ... ... ... ... ... ... ... детерминдік (анықтау) немесе
реттелмеген тәсілдері көмегімен талдау. Сонымен қатар ... ... ... оның ... ... ... ... ал
оның жеке элементтерін жалпы қорытынды көрсеткішке ... ол – ... болу ... ... ... ... қаржылық жағдайды талдауда
экономикалық (элиминерлеу, баланстық ұйлесу және тағы басқа), сондай ақ
экономикалық математикалық ... ... ... және ... және ... ... ... регрессия және тағы
басқа) дәстүрлі тәсілдері қолданылады. Белгілі бір ... ... ... ... ... тәсілдерді іскрлікпен ... ... ... ... ... ... және ... қаржылық тұрақтылығын нығайтуға, жағдайын ... ... ... ... ... кеткен жөн, кәсіпорынның қаржы - шаруашылық қызметін талдау
жүргізудің дәйектілігі ... ... ... әдістемелік
зертеулердегі авторлардың ұсыныстары оқырмандардың назарын аударады.
Жалпы ... ... ... ... Республикасының
Мемлекттік экономика университетінің авторлар ұжымы кәсіпорынның қаржы -
шаруашылық қызметін ... ... оның ... ... ... ... ... кейін кәсіпорынның төлеу қабілетімен
қаржылық ... ... ақ ... қайтарымдылығын талдауға және
оның қаржы жағдайын қысқа мерзімді ... ... ... ... « ... - ... қызметін қалай талдау керек»
деген еңбегінде талдау әдістемесін, әрбір шаруашылық жүргізушінің маңызды
міндетінің бірі ... ... және де ... ... қабілетімен
қосымша баға беруге мүмкіндік беретін мүліктік ... ... ... мен ... ... есеп беруді құрастырудың сапасын
тексереді, содан кейіен оны оқуды жүргізіп, соның негізінде ... ... ... одан ... ... мүліктік жағдайына және
оның қалыптасу көздеріне, қаржылық дербестігіне және талдау қабілеттілігіне
тереңдетілген талдау жасалады.
Кәсіпорынның қаржы - ... ... ... ... ... ... пен Р.С.Сайфулин ұсынады ол талдаудың келесі
бөліктерінен тұрады: қаржылық жағдайдың жалпы бағасы және ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау, ... ... ... әскерлік белсенділігін және ... ... ... және оның есептік кезеңдегі өзгерісін ... ...... ... бағалау, сондай ақ ... ... ... талдау,олардың бойынша кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдаудың басқа бөліктерін дамытуға тиісті оның негізгі
бастапқы пунктін құрайды. Баланс өтімділігін ... ... ... ... төлеу қабілеттігін бағалап, болашақтағы төлем қабілеті
мен ... тепе ... ... ... ... қорытынды жасауға
тиіс.
В.А.Андреев және В.В.Ковалев кәсіпрынның қаржы жағдайын бағалауға
байланысты жұмысты екі ... ... ... ұйымдастыруды ұсынады:
экспресс - талдау және ... ... ... ... ... бұл ... субьектісінің даму динамикасын және қаржылық
жағдайын бағалау болып табылады. Оның ... ... ... ... жай қол жеткізуге мүмкіндік беретін негізгі көрсеткіштердің аздаған
санының динамикасына есеп, бақылау және тплдау ... ... ... талдау экспресс талдаудың бөлек тәртібін
кеңейтеді, толықтырады және ... Оның ... ... қаржылық жағдайы туралы, оның өткен есепті кезеңдегі
қызметінің ... ... ақ ... болашақтағы даму
мүмкіндіктеріне соңғы толық баға беру ... ... ... ... ... ... өзінің ықыласына байланысты.
Қорыта айтқанда, кәсіпорынның қажы - шаруашылық ... ... ... ... ... қолдануға еркі бар. Оларды ұтымды
пайдаланып, осы ... ... ... ... ... әдісті
таңдай отырып, аудитор қаржылық жағдайға терең, жан ... әр ... ... алады, сондай ақ обьективті және анық баға береді, ... ... ... ... өсуі ... ... МГӨБ «ҚҰЛСАРЫМҰНАЙГАЗ»- ДЫҢ 2004-2006Ж.Ж ҚАРЖЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН
ТАЛДАУ.
2.1 МГӨБ ... ... ... болу ... және ... ... ... көрсеткіштері.
«Құлсарымұнайгаз» өндірістік басқармасы Атырау облысы Жылыой
ауданындағы ескі ... ... ... Бұл ... ... «ҚазМұнайГаз» Ашық Акционерлік Қоғамының жалпы ... ... ... Бұл ... ... 1922 жылы ... мұнай тарихымен тығыз байланысты. 1939 жылы ... ... ... ... газ ... ... ... мұнай”
кәсіпорны ашылды. ... ... ... деп аталатын №124 13.02.96ж.
мемлекеттік меншікті басқару бойынша ол ҚР-ң ... ... және ... ... ... ... ... бойынша
Атырау территориялық комитетінің заңдылығына сәйкес «Құлсарымұнайгаз»
өндірісін ... құру ... ... ... тұлға болып табылады және ҚР заңдылығына және ... ... ... ... ... Қоғамның қаржы және
өндірістік қызметі дербес шаруашылық негізінде ... ... ... ... ... есеп айырысу және басқа да шоттар, сонымен қатар
қазақ және орыс тіліндегі өзінің атауы көрсетілген ... ... ... ... ... шыққан кезде қоғам халықаралық құқықпен ... ... ... ... ... ... ... еншілес филиалдарының
құрылтайшы негізіндегі 19 ЖШС ... және ... ... бөлігі 31%
құрайды.
МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» 12 операциялық ... және ... ... ... мен ... ... ... өңдеуде, өндіретін
бөлімшелерге қызмет көрсету және мұнай мен газды өнімдерді өндіруде өткізу
негізінде маманданған. ... ... ... геологиялық барлау
жұмыстарының нәтижесінде 1948 ж. - Мұнайлы, 1949ж. - Қаратон, 1955 ... ... 1956 ж. - ... ... - Өзек, 1958 ж. - Төлес, 1960 ... ... кен ... ... 1961 – 1963 ... ... ... шығыс жағалаулары зертеу нәтижесінде Орталық –
Шығыс ... кен ... ... ... ... ... қоғамның
мұнай өндіру көлемінің 60% - ын ... ... 1979 жылы - ... жылы - ... кен ... ... 1981 жылы ... ашылуының нәтижесінде аймақтың гифрақұрылымы ... ... ... Мұнайлы, Қаратон, Сарықамыстан таза жұмысшы
поселкелері және теңіз ... ... ... 1985 ... Құлсары мен ... ... ... Теңіз кен орны
комплексінің құрылысымен айналысатын ... және ... ірі ... басталды. МГӨБ “Құлсарымұнайгаз” бойынша эксплуатациялық
қордан аз өнім ... 233 ... ... Қосшағыл, Төлес,
Қаратон, ... кен ... ... ... ... ескерту МГӨБ– ның мұнай өндіру ... ... одан әрі ... ... ... ... ... -Өзек,
Батыс Қаратон, Қисымбай кен ... ... ... ... ... ... –н құру ... және мұнай өндіруді көбейту үшін 1992 ... ... 1993 ж. - ... 1995 ж. – Аққұдық кен ... ... Осы ... ... соңғы 5 жыл ішінде мұнай
өндіру көлемін жылына 820 – 870 мың ... ... ... ... МГӨБ ... ... 9 ... кен орны
бар. Мұнай дайындайтын 8 цех бар, ... ... ... ... бар. ... ... қайта – қайта ... ... ... Тәжіғали, Көшкімбет кен орындары табылды. Осы ... іске ... 130 – 140 ... ... ... ... бойынша кәсіпорынның кен орындары: Құлсары, ... ... ... - ... Қаратон, Көшкімбет, Қисымбай, Аққұдық.
Осы кен орында 3 ... ... цехы ... ... :
Қосшағыл (Қосшағыл, Құлсары, Ақінген, Төлес)
Терең - Өзек ... - ... ... ... ... Аққұдық)
Қазіргі күні МГӨБ “Құлсарымұнай” қатарында 9 мұнай кен ... Кен ... атап ... ... олар :
- ... - 1935 жылы;
- Құлсары - 1939 ... ... - 1949 ... ... - 1955 жылы;
- Терең - Өзек - 1956 ... ... - 1958 ... ... - 1992 жылы;
- Қисымбай - 1993 жылы;
- Аққұдық - 1995 жылы;
"Құлсарымұнайгаз" ... ... 1 ... 2000 ... ... ... бақылау мен талдауға ыңғайлы болу үшін баланстық статьялары
бөлім-бөлімге біріктірілген. ... ... ... ... ... ... ... қорытындыларын сипаттайды. ... ... шын ... ... ... үшін ... ... айналымнан тыс активтер, айналым қаржылары мен
пайдаларды қайта бөлу ... ішкі ... ... және ... ... қажет жыл соңында кәсіпорынның баланстық тепе-теңдігі қалыптасқан.
Кесте-2 2004-2006ж.ж МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» - дың ... ... ... | | | | | ... ... ... |Өлш. |2004ж |2005ж |2006ж ... | ... | | | ... ... ... | мың ... |4825614 |4660518 |
| |барлығы, | | | | ... ... және |мың тг. |208011 |218563 |221692 |
| ... ... | | | ... ... барлығы |мың тг. |93019 |121007 |127307 ... ... ... |мың тг. |112688 |118017 |122860 ... ... ... |мың тг. |457488 |1094301 |1151014 |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... |мың тг. |760178 |1054620 |902086 |
| ... | | | | ... ... ... |мың тг. |284503 |429570 |899867 |
| ... | | | | ... ... қоры |мың тг. |8151 |7888 |0 ... |Басқада шығындар, |мың тг. |292501 |133744 |141954 |
| ... | | | | ... ... сала |мың тг. |30700 |35057 |31301 |
| ... | | | | ... ... ... |мың тг. |156315 |42954 |40070 |
| ... | | | | ... ... ... |мың тг. |3678590 |4868568 |4656144 |
| ... ... | | | | |
1- ... Жалпы өндірістік шығындар динамикасы.
Өндіріс шығындары бабы бойынша 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда
1138243 мың ... ... ал 2005 ... ... 165096 мың
теңгеге азайған.
Шикізат және материалдар бабы бойынша 2006 жылы 2004 ... 13681 мың ... ... ал 2005 ... ... мың теңгеге көбейген, бұл «Техникалық жөндеу» және ... ... ... ... ... бабы бойынша 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 34228 мың ... ал 2005 ... ... 6300 мың ... ... бұл
қатты суық әсерінен жобада қарастырылмаған жанар жағармайды қолдануымен
және жоспарланған шығындардың артуы баға ... де ... бабы ... 2006 жылы 2004 ... ... ... ... ал 2005 жылмен салыстырғанда 4843 мың теңгеге көбейген,
бұл көрсеткіштер әр жылдың жобаларына сай.
Негізгі құралдардың амортизациясы 2006 жылы 2004 ... ... мың ... ... ал 2005 ... ... 56713 мың
теңгеге көбейген, бұл ПТУС тың негізгі жабдықтарының амортизациясына және
мұнай, газдардың ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Еңбекті төлеу шығыны 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 14908 ... ... бұл ... ... ... ... ... ал
2005 жылмен салыстырғанда 152534 мың теңгеге азайғандығы, әр бөлек
цехтарда ... ... ... ауру ... және ... ... сыйлықақы алу мақсатында, жоғары
көрсеткіш көрсетілмегендігімен түсіндіріледі.
Салықтық төлемдер 2006 жылы 2004 жылмен ... 615364 ... ... ал 2005 ... ... 470297 мың теңгеге
көбейген, бұл біріншіден «Әлеуметтік салық» бабы бойынша ... ... ... ... ... мейрам күндеріне төленген сыйақымен
түсіндіріледі, екіншіден, экологиялық программаға ... ... ... және ... салығына байланысты.
Өтімділік қор 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 8151 мың теңгеге
азайған, ал 2005 ... ... 7888 мың ... ... бұл жұмыс
көлеміне байланысты емес, нақты ... ... ... және Казтранском спутник байланысы қызметінің ... ... да ... 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 150547 ... ... ал 2005 ... салыстырғанда 8210 мың теңгеге көбейген,
бұл кәсіпорындағы ... ... ... кеңсе заттары, байланыс
қызметті, және тағы басқалармен түсіндіріледі.Әлеуметтік шығын 2006 ... ... ... 601 мың ... ... ал 2005 жылмен
салыстырғанда 3756 теңгеге азайған, бұл ... ... ... 2006 жылы 2004 ... ... 116245 мың теңгеге
азайған , ал 2005 жылмен салыстырғанда 2884 мың ... ... ... ... көмек» және «Қызметкерлерге көмек көрсету»
баптары бойынша арыз санының көп болмауымен түсіндіріледі.
Өткізілген өнімге ... ... 2006 жылы 2004 ... ... мың ... ... ал 2005 жылмен салыстырғанда 212424 ... ... ... газ ... ... ... тұрақтылығы.
Кесте 4 - 2004-2006ж.ж МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» - дың қаржылық тұрақтылық
көрсеткіштерінің динамикасы.
|№ | | 2004ж . | 2005ж . | 2006ж . ... ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... мың. ... |307436 | |
| | | | |319965 ... ... ... мың. тг. | | | |
| | |6727 |1410 |0 ... ... ... мың. | | | |
| |тг. |660 |0 |0 ... |Ұзақ мерзімді қарыз | | | |
| ... мың. тг. |3658 |2554 |2768 ... ... ... мың. тг. | | | |
| | |384957 |397531 |404336 ... |Тәуелсіз коэффициент, | | | |
| |(1 жол: 5 жол) |0,73 |0,77 |0,79 ... ... ... үлес | | | |
| ... (2 жол: 5 жол) |0,01 |0,003 |0 ... |Қарыз және меншікті | | | |
| ... ара ... (2 |0,01 |0,003 |0 |
| |жол : 1 жол) | | | ... ... ... ... | | |
| ... |0,019 |0 |0 |
| |(3 жол : 5 жол) | | | ... ... және ұзақ ... | | |
| ... ... үлес |0,95 |0,93 |0,97 |
| ... (1 жол+ 4 жол) : 5ж| | | ... ... коэффициенттерінің динамикасы 5-кестеде
көрсетілген. ... ... құны 2004 ж ... ... ... 73%, ал 2005ж ... 77%, ал 2006ж 79% ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл көрсеткіш
динамикасы 2-суретте көрсетілген. 3 - жылда да ... ... ... ... және де ... қаражатының үлес салмағы 2004ж 1%
құраса, 2005ж 0,3% және 2006ж 0% құрайды.
2- ... ... ... коэффициент және қарыз қаражатының үлес
салмағы динамикасы.
2004 ж кәсіпорынның мүлік құны бойынша кредиторлық берешек 1%, ... ... 0,019% ... 2005ж ... берешек 0,03%,ал
дебиторлық берешек 0% және 2006ж кредиторлық берешек және ... 0% ... 5 - ... МГӨБ ... - дың ... ... |Көрсеткіштер | 2004ж . | 2005ж . | 2006ж . ... | | | ... |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... |281215 |307436 | |
| |тг | | |319965 ... |Негізгі қаражат және |249156 |271939 |274494 |
| ... тг | | | ... ... бар ... ... |32059 |35497 |45471 |
| ... ( 1 жол - 2 жол ) | | | ... | Ұзақ ... ... | | | |
| ... тг |3658 |2554 |2768 |
5- ... ... ... және ... |35717 |38051 |48239 |
| ... қолда бар | | | |
| ... және ұзақ ... | | | |
| ... ... (3 жол + 4 жол)| | | ... ... мерзімді несие және |- |- |- |
| ... ... тг | | | ... ... және ... |35717 |38051 |48239 |
| ... негізгі | | | |
| ... ... ... (5 | | | |
| ... жол) | | | ... |Шығын және қорлардың жалпы |30789 |31743 |34893 |
| ... тг | | | ... ... айналым қаражатының |1270 |3754 |10578 |
| ... ... | | | |
| |(-)(3 жол – 8 ) | | | ... және қорларды |4928 |6308 |13346 |
| ... ... және | | | |
| ... мерзімді қарыз көздерінің| | | |
| ... ... | | | |
| |(-)(5 жол-8 жол) | | | ... және ... |4928 |6308 |13346 |
| ... ... | | | |
| ... жалпы шамасының | | | |
| ... ... | | | |
| |(-). (7 жол- 8 жол) | | | ... ... тұрақтылығының басты көрсеткіші ... және ... және ... ... ... ... және ... қалыптастыратын негізгі қорлардың жалпы шамасының
артықтығы және жетіспеушілігі болып табылады.
«Құлсарымұнайгаз»-дың 2004-2006 жж ... ... ... және ... қалыптастыратын меншікті және ұзақ ... ... ... және ... ... ... ... жалпы
шамасының артықтығы немесе жетіспеушіліктері 0- ден жоғары, сондықтан
мынадай қорытындыға ... ... ... ... тұрақты.
2.2.1 Басқарманың баланс өтімділігі.
Баланс өтімділігін талдау мәселесін қарастырар ... ... ... және ... ... ... алу ... екі тұжырымдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама бойынша
өтімділік: ... ... ... ... міндеттемелерін өтеу
қабілеттілігі ұсынылады. Мысалы, О.В.Ефимов өтімділік деп – « ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі », - деп
жазады . Дәл осынысымен, оның ... ... ... ... ... та ... осы сияқты анықтама береді:
«шаруашылық субъектісінің өтімділігі, осы оның ... ... тез ... , егер ... ... ... ... өткізіп, яғни
оларға ақшаға айналдыра алса, өзінің қысқа мерзімді міндеттемелерін
орындауға ... бар ... онда ол ... ... болып саналады». Бұл
тұжырымдама жоғарыда ... ... ... тұжырымдамасына өте
ұқсас. Олардың айырмашылығы пайдаланатын көрсеткіштер мен ... ... ... ... - бұл ағымдағы активтердің ақша
қаражаттарына айналуға ... мен ... ... ... - деп « ... және тағы ... құндылықтардың
сатылуы және олардың ақша қаражаттарына айналу мүмкіндігін айтады » .
Ағылшн ... « ... ... ... » ... « ... - бұл оның барлық қажетті ... ... ... ... жабу үшін өз активтерін ақшаға айналдыру қабілеттілігі » деп
көрсетілген. « ... » ... өзі ... олар « ... оңай ... ... ұғымды білдіреді . Профессор В.В.Ковалев: « қандай да бір активтің
өтімділігі ол оның ақша қаражатына түрлену, ... ... », - ... ... ... дәрежесі, оның түрлену ... ... ... ... ... ... ... болған сайын, осы активтің өнімділігі
жоғары ... », - деп ... Бұл ... профессор А.Д.Шереметтің
қорытындысымен үндес: « берілген актив ақшаға айналу үшін уақыт неғұрлым аз
керек болса, соғұрлым оның өтімділігі жоғары ... ... ... ... ... біз, өнімділік
кәсіпорынның міндеттемелерін ақшаға айналу уақыты міндеттемелерін ... ... ... ... жабу дәрежесімен анықталады деп
санаймыз. Осы ... ... тез ... ... ... мен ... беру қабілеттілігі тәуелді болады. ... ... ... ... ... міндеттемелерін уақыты келгенде
төлеу үшін, қолда бар ... ... ... ... ... Өтімділік кәсіпорынның сөзсіз төлем қабілеттілігін
білдіреді және активтер мен ... ... ... ... да, келіп түсу уақыты бойынша да әрдайым теңдікті ... ... шын ... ... ... ... Сонымен
кәсіпорынның төлем қабілеттілігін бағалау үшін бухгалтерлік ... ... ... ... ... өтімділігін талдаудың мәні - ... ... ... ... ... пасситегі міндеттемелермен салыстыруда.
Актив пен пассив баптары белгілі бір тәртіппен ... - ... ... ... ... ... яғни ... тәртібі бойынша қайтару уақыты ұзақтардан қайтару ... ... ... яғни ... ... ... тәртібі бойынша
болады. Кейде керісінше тәртіп болуы да мүмкін, мысалы ... ... ... ... ... ... яғни ақша ... айналу жылдамдығына
байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді.
А1. Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... баптары мен құнды қағаздары жатады.
Ақша қаражаттары мен құнды қағаздар (қысқа ... ...... қаражатының ең мобильді бөлігі. Ақшамен ... ... ... ал ... ... ... - қол ... тез айналады.
А2. Тез өткізілетін активтер. Бұларға қарсы мерзімді дебиторлық борыш
басқа да активтерді жатқызады. Дебиторлық ... ... есеп ... ... бір ... ... түсіп, бұлар да өз міндеттемелерін төлеуге
жұмсауы мүмкін. Есеп ... ... ... ... ... алушылар
уақытында төленбеген тауарлар бойынша, төлеу ... ... ... ... ... төмен, себебі төлемнің қашан келіп түскені
белгісіз. ... ... ... ... ... ... болмайды, себебі оны қайтарып алуға алдын ала шаралар қолданылады.
Кез келген дебитор айыппұл ... ... ... ... ... ... ... қарыздарын уақытында төлеуге тырысыды. Сондықтан нарықтық
экономика ... ... ... ... кәсіпорынның өтімді қаражаттарын
есептегенде ақша қаражаттарына қысқа мерзімді дебиторлық борышын да ... әлі ... ... ... ... ... ... байланыстар бұзылған жағдайларда дебиторлық борыштың барлығы
бірдей ақша қаражатына тез ... ... ... ... үлесінің көп болуы кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығына қауіп төндіруі мүмкін.
Сатуға арналған дайын өнім және ... ... ... ... төмен болажды,олар негізінен келесі топты құрайды.
А3 Баяу өткізілетін активтер.Баланс активінің 2 ... ... ... бабы және ... ... 1 ... ... мерзімді
инвестициялар»(жарғылық қорға басқа кәсіпорындардың салған салымдар
мөлшеріне азайтылған) бабы.
Бірақ бұл ... ... ... ... бабы есепке алынбайды.Бұл
топтың активтерін ақшаға айналдыру қиынырақ:бірінші сатып алушыны тауып алу
қажет, ал бұл оңай емес және ... бір ... ... етеді.Әсіресе бұл
аяқталмаған өндіріске тиісті: егер, мысалы, темір қаңылтырды сатып алушыны
табу оңай болса, одан жасалған шатмпталған ... ... ... ... анағұрлым қиын. Бұл белгілі бір ұйымды дайындауға арналған жартылай
өнім барлық адамға бірдей керек емес ... ... ... ... активтерді есепке алғанда аяқталмаған өндірістіғ құнын қоспайд.
Алайда американ ... ... ... құнын өтімді
активтердің құнына ... жол ... Қиын ... ... ... ... 1 бөлімінің алдындағы
топтарға енгізілген баптапрынан басқа барлық баптары. 1бөлім жиынынан «Ұзақ
мерзімді қаржылық ... бабы ... ... бір ... ... ... қиын өткізілетін активтер құрамында басқа
кәсіпорындардың жарғылық капиталға салған салымдары ғана ... ... ... баптары олардың өтімділік дәрежесі бойынша топтағанда,
басты орынды ең ... және әр ... ... ... ... кассадағы,
банктегі есеп айырысу, валюта және ... ... ақша ... ... ... қағаздарға салынған ... ... ... ... есеп ... ... ... бұл
қарастырылған баптары негізінен ... ... ... яғни ... ... ... ... төлеу үшін
қаражаттар алынатын бөлігін көрсетеді.Өтімділігі ... ... ... ... қорлар мен негізгі капиталдың баптарына топтастырылған.
Баланс пассивтері оларды қайтару, төлеу уақытының ... ... ... ... ... тиісті міндеттемелер - бұларға уақытында
төленбеген кредиторлық ... ... ... да ... ... ... олардың алған қарыздары бойынша есеп айырысу
көлемінен асқан мөлшерде жұмыскерлерге берілген ... ... ... ... асу банктің мақсатты қарыздарын өз ... ... ... және ... ... өтеу үшін неғұрлым
өтімді активтермен қамтамасыз етілуі тиіс.
П2 ... ... ... ... ... несиелер мен заемдар
және жұмыскерлерге арналған қарыздар.
П3 Ұзақ мерзімді міндеттемелер- ұзақ мерзімді ... мен ... ... ... ... I ... ... капитал»
баптары. Актив пен пассивтің балансын сақтау үшін бұл топтың жиыны баланс
активінің «Алдағы кезең шығындары» бабы ... ... ... ... ... үшін ... пен пассив бойынша келтірілген
топтар жиындарын салыстыру керек. Баланс толық ... деп ... ... > ... > ... > ... < ... сөзбен айтқанда, егер активтің сол алғашқы үш теңсіздігінің әр
бір тобы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын ... ... оған ... ... ... ... кері жағдайда баланс өтімді емес.
Жоғарыда келтірілген жүйедегі алғашқы үш тенсіздіктің орындалуы
төртінші тенсіздікті ... ... ... сондықтан актив пен
пассив бойынша алғашқы үш ... ... ... ... орын ... ... ... сипатын алады, сонымен ... ... мәні бар: оның ... ... ... ең ... сақталғандығын, кәсіпорынның меншікті айналым қаражатының барын
дәлелдейді.
Егер бір жүйенің бір немесе бірнеше тенсіздігінің қолайлы варинттағыға
қарама қарсы мәні болса, онда ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезде активтердің бір тобы ... ... ... ... топ ... артылғанымен орны
толтырылады, бірақ өтем тек ... ... ... ... асырылады,
өйткені нақты төлем жағдайында аз өтімді активтер ... ... ... баса ... ... 6 - ... жж МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» - дың баланс өтімділігін
талдау.
|Актив |Сомасы, мың тг. ... ... мың тг. ... артықтығы |
| | | | ... | | | |гі (-) |
| |2004 ж. |2005ж. | |2004 ж.|2005 ж.|2004 ... ... | | ... | | | | ... | | ... | | | | ... |8254 |10376 |1) |3986 |4068 |4268 |6308 |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | | ... | | ... | - |- | | ... |0 |мерзімді | | |+660 |0 ... | | ... | | | ... | | ... | | | | ... |30789 |31743 ... | | | | ... | ... |3658 |2554 |+27131 |+29189 ... | | ... | | | ... | | ... | | | | ... |249156 |271939 ... | | | ... | ... |307436 | | ... | | ... | | |-32059 |-35497 ... | | | | | | | ... |288859 |314058 ... |288859 |314058 |- |- ... 7 - ... жж МГӨБ ... - дың ... ... ... мың тг. |Пассив |Сомасы, мың тг. |Төлеу ... |
| | | | ... | | | |гі (-) |
| |2005 ... | |2005 ж.|2006 ж.|2005 ... ... | | ... | | | | ... |10376 |19620 |тезірек: |4068 |6274 |6308 |13346 ... | | |1) | | | | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | |
| | | |лер | | | | ... | | ... | | | | ... |0 ... |- |- |0 |0 ... ... | ... | | | |
| | | |лер | | | | ... |31743 |34893 ... | | | | ... | ... |2554 |2768 |+29189 |+32125 |
|н активтер| | ... | | | |
| | | |лер | | | | ... |271939 |274494 ... |307436 | | | ... | |міндеттеме| |319965 |-35497 |-45471 ... ... | |лер | | | | ... |314058 |329007 ... |314058 |329007 |- |- ... және ... ... (ең өтімді активтер, неғұрлым тезірек
төленуге тиіс міндеттемелер) ... ... ... ... ... ... өтімділік кәсіпорынның төлем қабілеттілігін
көрсетеді. МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» дың баланс өтімділігі бойынша 2004ж 4268
мың теңге, 2005ж 6308 мың ... ал 2006ж 13346 мың ... ... және ... ... (тез ... активтер, қысқа мерзімді
міндеттемелер) 2 бөлімдерінің жиынтығын салыстыру ағымдағы активтердің өсу
және кему ... ... МГӨБ ... дың ... бойынша 2004ж 660 мың теңге артықтығын ал, қалған 2 жылда да 0 –
ді көрсетеді.
Актив және пассив бойынша ( баяу ... ұзақ ... ... ... ... ... перспективті өтімділікті көрсетеді.
Перспективті өтімділік болашақтағы түсім және ... ... ... ... сипаттайды. МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» дың
баланс өтімділігі бойынша 2004ж 27131 мың теңге , 2005ж 29189 мың ... 2006ж 32125 мың ... ... ... және ... бойынша (қиын өткізілетін активтер, ... 4 ... ... ... ... ... қол
меншікті айналым қаражаты барын ... МГӨБ ... ... ... бойынша 2004ж 32059 мың теңге , 2005ж 35497 мың ... 2006ж 45471 мың ... ... ... ... ... анығырақ білу үшін кәсіпорынның ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігі.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі оның қаржылық тұрақтылығының маңызды
белгілерінің бірі және ... ... ... ... ... Сол
себепті нарық экономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді.
О.С Ефимова төлем қабілеттілігі: ... ... ұзақ ... бойынша есептесе алу қабілеттілігін түсіну қабылданған»,-деп
жазады. «Фирманың қызметін қаржылық ... ... ... да осы ... ... ... қабілеттілігінің өте қысқа және дәлірек анықтамасын профессор
В.П. Кондраков береді. Оның пікірінше «төлем қабілеттілігі-бұл кәсіпорынның
өз ... ... есеп ... алу ... Бұл ... ... банкке немесе басқа қарыз берушіге ақұша ... ... өз ... өтеу ... ... ... болса да, бұл түсінікті профессор А.Д.
Шермет басқаша ашып ... Ол ... ... ... деп ... техника және материалдармен жабдықтаушылардың төлем талаптарын
қанағаттандыру, несиелерді қайтару, қызметкерлердің ... ... ... ... ... қабілеттілігі түсіндіріледі» деп жазады.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай ... ... ... деп, оның дер ... ... ... міндеттемелері бойынша
төлемдер жүргізуге дайындағын түсіну керек деп есептеймін. Бірақ бұл үшін
кәсіпорынның есеп айырысу, валюта және ... да ... ... ... қабілеттілігі бар деп, ағымдағы ... ... ... көп ... ... есептеуге болады. Кәсіпорынның тек
қарыздарды өтеуге ғана емес, сонымен ... ... ... үшін ... ... ... белгілі бір мерзімде қолдағы ақша сомасының жедел
төлемдер сомасына қатынасы көрсететін төлем қабілеттілігі ... ... Егер ... ... ... 1 тең немесе үлкен
болса, онда бұл ол ... ... ... екенін білдіреді. Егер
коэффициент 1-ден аз болса, онда талдау процесінде төлеу ... ... ... ... [21]
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының маңызды көрсеткіштерінің бірі
төлем қабілеттілігі баланстың ... ... ... ... ... ... ... басқа да факторлар- елдегі саяси және
экономикалық ... ақша ... ... ... және банктік
заңдардың жетілуі, меншіктің ... ... ... ... ... ... ... және басқалар әсер етеді.
Төлем қабілеттілігінің қаржылық көрсеткіштері бар: абсолютті өтімділік,
аралық жабу коэффициенттері. 2004-2006 жж МГӨБ «Құлсарымұнайгаз»- дың ... ... 8- ... ... 8 - ... МГӨБ ... - дың ... қабілеттілігі
көрсеткіштерінің динамикасы.
|№ | | 2004ж . | 2005ж . | 2006ж . ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... мың тг. |8254 |10376 |19620 |
|2 ... ... ... |- |- |- |
| ... мың тг. | | | |
|3 ... ... мың тг. |660 |0 |0 |
|4 |Қор және ... ... | | | |
| ... шығынсыз), мың тг. |2489 |2567 |2749 |
|5 ... ... ... | | |
| |мың тг. |3986 |4068 |6274 |
|6 ... ... | | | |
| ... (1 жол+ 2 жол): |0,39 |0,43 |0,31 |
| |5 жол | | | |
|7 ... жабу коэффициенті (1 | | | |
| |жол +2 жол + 3 жол + 4 жол): |1,1 |1,06 |0,75 |
| |5 жол | | | |
|8 ... ... ... | | | |
| ... ... және |0,62 |0,63 |0,43 |
| ... үлес ... (4 | | | |
| |жол : 5 жол) | | | |
|9 ... жабу ... (7 | | | |
| |жол + 8 жол) |1,72 |1,69 |1,18 ... ... ... МГӨБ ... 2004ж абсолютті өтімділік
коэффициенті 0,39, 2005ж 0,43, ал 2006ж 0,31 (ал ... ... ... ... ... қабілеттілігін көрсетеді. Ал аралық жабу
коэффициенті 2004ж 1,1, 2005ж 1,06, ал 2006ж 0,75 ... ... 0,7-0,8 ... ... кәсіпорын дебиторлық берешекті төлеу керек ... онда ... ... жаба алады деген қорытындыға келтіреді.
Жалпы жабу коэффициенті кәсіпорынның төлеу қабілеттілігін ... 1,72, 2005ж 1,69, ал 2006ж 1,18. ... ... ... ... берешектерін жаба алады. Қарастырып отырған коэффициенттер
динамикасы ... ... ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті.
К2- аралық жабу коэффициенті.
К3- жалпы жабу ... ... ... іскерлік белсенділігі.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі мен қызметінің тиімділігін бағалау
және талдау қаржылық талдаудың ... ... ... ... ... белсенділігі қаржылық жағдайында ең алдымен оның
қаражат ... ... ... ... ... талдау
кәсіпорынның өз қаражатын қаншалықты тиімді ... ... ... ... ... айналымдылық коэффициенттерінің деңгейі
мен қозғалысын зерттейді. [11]
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы активтерге салынған қаражаттың қаншалықты
тез нақты ақшаға айналуына тікелей ... ... ... ... ... ... түрлері әртүрлі айналым
жылдамдығына, яғни ... ақша ... көшу ... ие ... айналымда болу ұзақтығы ішкі және сыртқы сипаттағы ... ... ... ... ... ... Бірінші қатарға
кәсіпорынның әрекет өрісін, ... ... және тағы ... болады. Елдегі экономикалық жағдай мен оған ... ... ... да кәсіпорынның активтерінің
айналымдылығына аз әсер етпейді. ... ... өтіп ... инфляциялық
процестер, кәсіпорындардың басым көпшілігінің ... ... ... ... ... болуы шамадан тыс қор
жинақтауға ... ... ... қаражат айналымын айтарлықтай
бәсеңдетеді.
Қаражаттың айналымда болу кезеңі, едәуір дәрежеде ... ... ... ... оның ... ... стратегиясының
тиімділігімен анықталатындығын айта кету керек.
Шынында да қолданылған баға саясаты, ... ... ... ... материалдық қорларды бағалау әдістемесіне байланысты
кәсіпорын өз қаражатының айналымының ұзақтығына көп ... аз әсер ... ие ... ... белсенділік коэффициентінің кәсіпорынның қаржылық жағдайын
бағалау үшін үлкен маңызы бар, ... ... ... жылдамдығы
кәсіпорынның төлем қабілетіне тікелей әсер ... ... ... ... ... ... жылдамдығының өсуі кәсіпорынның
өндірістік ... ... ... ... 9 - 2004-2006ж.ж МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» - дың іскерлік белсенділік
көрсеткіштерінің динамикасы.
|№ | | 2004ж . | 2005ж . | 2006ж . ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... мың тг. |308647 |311564 |325713 ... |Өткізілген өнімнің өзіндік құны, мың|257643 |263497 |271063 |
| |тг. | | | ... ... және ... мың тг. |307893 |317433 |348938 ... ... ... мың тг. | 384957| 397531| ... ... ... мың тг. |281215 |307436 | 319965 ... ... ... мың тг. |660 |0 |0 ... ... ... мың тг. |6727 |1410 |0 ... ... құралдар және басқа да |329156 |331939 |344494 |
| ... тыс ... мың тг. | | | ... ... ... ... |0,85 |0,78 |0,80 |
| ... 4 жол) | | | ... ... ... |1,0 |0,98 |0,93 |
| ... ( 1 жол: 3 жол.) | | | ... айналымдылық коэффициенті (2 |0,83 |0,83 |0,77 |
| |жол : 3 жол.) | | | ... ... орта ... (365 |440 |440 |474 |
| |күн : 11 жол) | | | ... ... айналымдылық |467,6 |0 |0 |
| ... (1 жол : 6 жол) | | | ... ... ... орта |1 |0 |0 |
| ... (365 : 13 жол) | | | ... ... ... ... |46 |220 |0 |
| ... (1 жол : 7 жол) | | | |
9- ... жалғасы
|16.| Кредиторлық берешек айналымының |8 |2 |0 |
| ... ... (365 : ... | | | ... құралдар және басқа да | | | |
| ... тыс ... қор |0,93 |0,93 |0,94 |
| ... (1 жол : 8 жол) | | | ... ... ... (1 |0,85 |0,84 |0,83 |
| |жол : 5 жол) | | | ... жж МГӨБ ... ... ... ... тиімділігін көрсететін ... ... 0,85 0,78 0,80 ... ... ... тез
қарқында екендігін көрсетеді. Мобильді қаражаттың ... ... ... , 2006ж-0,93. Берілген коэффициенттер
динамикасы 4-суретте көрсетілген.
4-сурет Іскерлік белсенділік көрсеткіштерінің динамикасы.
Айналым жылдамдығын сипаттайтын мобильді қаражаттардың ... ... жж 1,0 ден 0,98ге және 0,93 ке ... ... коэффициенттер динамикасы келесі 5-суретте көрсетілген.
Дебиторлық берешектің айналымдылық коэффициенті ... ... ... өскендігін немесе азайғандығын ... ... ... ... 2004ж 467,6 ны ... ... 0-ге тең. Дебиторлық берешектің айналымдылығының орта ... ... ... ... және 2004ж 1 ... ал ... ... 0-ге
тең.
5-сурет 2004-2006жж дебиторлық және кредиторлық берешек айналымдарының
орта мерзімі.
Кредиторлық берешектің айналымдылық коэффициенті берілген кәсіпорынның
коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті 2004ж 46, 2005ж 220, 2006ж
0-ге тең. Кредиторлық берешектің айналымдылығының орта мерзімі, қашан ... ... және 2004ж 8 ... ал 2005ж 2 күн, ал 2006ж 0-ге ... ... ... тиімділігін бағалау үшін табыстылық ... ... ... ... ... ... ... табыстылығы.
Кәсіпорынның нарықтық экономика жағдайында қызмет етуінің экономикалық
пайдалылығы табыс табумен анықталады. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... бұл табыстар немесе пайдалардың сомасы. Шетелдік ... ... ... ... түрде анықталады: [3]
«Табыстар »дегеніміз- қаржының келуі немесе активтер құнының өсуі, не
болмаса пассивтердің азаюы ... ... ... ... ұлғаюы болып табылады, бұл акционерлер салымдарының есебінен
өсуден басқа жағдайдағы ... ... алып ... көрсеткіштер жүйесі ең алдымен қаржылық нәтижелердін
абсолютті көрсеткіштерінен ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтен алынатын табыс,салық салынғанға
дейінгі дағдылы қызметтен алынатын табыс, ... ... ... ... ... табыс, төтенше жағдайлардан алынған
табыс,кәсіпорын қызметінің соңғы қаржылық нәтижесі ... ... ... ... өз ... ... ... алуы үшін келесідей негізгі шарттар
қажет болады:
1 Жуықтаудың белгілі бір дәрежесінде, өнім бағасы еңбектің қоғамдық
қажетті ... ... тиіс және ол ... ақ ... ... өсуі мен өзіндік құнының төмендеуін ескеруі қажет.
2 Бұйымдарды калькуляциялау және өнімнің өзіндік құнын анықтау жүйесі
ғылыми негізделген болуы керек.
3 ... бөлу ... ... ... роль ... ... ... дамуы мен оның тиімділігін арттыруда ынталандырушы фактор ... ... ... ... тек ... барлық қаржы тұтқаларының
жүйесінде (амортизациялық аударымдар, қаржылық ... ... ... ... ... арнайы
қорлар, салымдар, пай (жарна) ... ... есеп ... ... ... ... және ... қағаздар курсы және тағы
басқалар) ғана мүмкін.
Кәсіпорынның табыстық көрсеткіштерінің өсуіне шаруашылықты ... өзі де, ... те ... ... әр ... ... және ... көрсеткіштеріне жүйелі түрде
талдау жасау қажет. [21]
Табыстылық көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар ... ... ... ... ... орындалуын
бағалау.
- Таза табыстын қалыптасуының құрамдас элементтерін зерттеу.
- ... әсер ... ... ... ... және сандық өлшеу.
- Табысты бөлу бағыттарын, пропорцияларын және тенденцияларын зерттеу.
- ... өсу ... ... ... даму ... ескере отырып, табысты тиімді
пайдалану жөнінде ұсыныстар жасау.
- Табыстылықтың ... әр ... ... ... деңгейлеріне әсер етуші факторларды зерттеу.
Кесте 10 - ... МГӨБ ... - дың ... динамикасы.
|№ | | 2004ж . | 2005ж . | 2006ж . ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... немесе шығын,мың |117586 |129578 |132554 |
| |тг. | | | ... ... ... ... ... төлем,мың тг.|35778 |38652 |45783 |
|3 ... ... |81808 |90926 |86771 |
| ... -2 жол) | | | |
|4 ... ... ... мың тг.|308647 |311564 |325713 |
|5 ... ... ... ... |211675 |222676 |235645 |
| |мың тг. | | | |
|6 ... ... тг. | 361215 | 367436| |
| | | | |389965 |
|7 ... ... ... қаражаты, | | | |
| |мың тг. |3658 |2554 |2768 |
|8 ... ... тг. |249156 |271939 | |
| | | | |274494 |
|9 ... және ... тг. |307893 |317433 |348938 ... ... құны,мың тг. | | | |
| | |384957 |397531 |404336 ... ... өнім ... мың|68,5 |71,4 |72,3 |
| |тг. (5жол : 4 жол) | | | ... ... ... | | | |
| ... % | | | |
| |- ... пайдадан |30,5 |32,5 |32,7 |
| |(1 жол : 10 жол) | | | |
| |- таза ... |21,2 |22,8 |21,4 |
| |(3 жол : 10 жол) | | | ... ... ... | | | |
| ... % | | | |
| |- ... ... |32,5 |35,2 |33,9 |
| |( 1 жол : 6 жол) | | | |
| |- таза ... |22,6 |24,7 |22.2 |
| |(3 жол : 6 жол) | | | ... ... ... | | | |
| ... % | | | |
| |- ... пайдадан | | | |
| |(1 жол : (8 жол + 9 жол)) |4,73 |4,54 |4,72 |
| |- таза ... | | | |
| |(3 жол : (8 жол + 9 жол) |6,8 |6,4 |7,1 ... ... ... | | |
| |% | | | |
| |- ... пайдадан | | | |
| |( 1 жол : 4 жол) |38 |41 |40 |
| |- таза ... | | | |
| |(3 жол : 4 жол) |26 |29 |26 ... ... | | | |
| ... % | | | |
| |- ... ... | | | |
| ... : (6 жол + 7 жол)) |3,10 |2,85 |2,96 |
| |- таза ... | | | |
| |(3 жол : (6 жол + 7 жол)) |4,46 |4,06 |4,52 ... ... оның ... ... білдіреді.
Табыстылық анализі кәсіпорын қызметінің қаржылық қорытындыларының басты
көрсеткіштері болып ... ... ... ... ... МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» пайдалы кәсіпорын болып ... ... ... 2004ж 117586 мың ... 2005ж 129578 ... ал 2006ж 132554 мың ... ... Талданған уакытта таза пайда 81808
мың теңге, 90926 мың теңге, 86771 мың теңгені құрады.
Табыстылық коэффициенттері кәсіпорынның ... ... ... өнім көлемі немесе жұмсалған қаражаттардан түскен пайдамен
есептелінеді. ... ... ... ... кәсіпорынның барлық
мүлкін қолдануының тиімділігін көрсетеді. Берілген көрсеткіш 2004ж 30,5%,
2005ж 32,5% ке дейін, ал 2006ж 32,7% дейін ... ... ... ... олардың қолдану
тиімділігін көрсетеді. Берілген көрсеткіш 2004ж 32,5%, 2005ж 35,5% ке ... ал 2006ж 33,9% ... ... қорлар табыстылығының коэффициенті кәсіпорында негізгі
қаражаттар мен материалды негізгі қаражаттарды ... ... ... ... 2004ж 4,73 %, 2005ж 4,54% ке ... , ал 2006ж 4.72 ... ... табыстылығының коэффициенті өткізілген өнім бірлігіне қанша пайда
келетіндігін көрсетеді. Бұл коэффициенттін төмендеуі ... ... ... ... Бұл ... мәні ... ... Талданған кездегі максималды мәні 41%, ал минимальды мәні 38%
көрсетті.
Капитал табыстылығының коэффициенті ұзақ ... ... ... ... қолдану тиімділігімен түсіндіріледі. Бұл көрсеткіштің
талданған кездегі максималды мәні 3,1%, ал ... мәні 2,85% ... ... ... 2004 ж 68,5% ,2005ж 71,4%, ал 2006ж
72,3% құрады.
3 ... ... ... ҚАРЖЫ - ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН
НЫҒАЙТУ ЖОЛДАРЫ.
3.1. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, төлем қабілеттілігін және
табыстылығын арттыруға әсер етуші ... ... ... ... оның ... бөлімшелерінің
әрекет етуінің соңғы нәтижелерімен анықталады және ...... ... ... ... ... – төмендегілер
арқылы қол жеткізілетін маңызды мақсат :
- ... ... ... ... ;
- ... ... ;
- өнім ... шығындарының экономикалық тиімділігін арттыру;
- инвестициялық саясатты үйлестіру ;
- ... жүйе ... ... ... ... ... бойынша бағалау өте қиын іс, өйткені ол
әртүрлі белгілерді қолдануды және нәтижелерді әрбір бөлімше бойынша ... ... ... ... ... ... нәтижелерін бағалау
белгілеріне кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды басқаруды жақсартудың маңызды
бағыттарының бірі айналым ... ... ... ... ... қаражаттары бір мезгілде өндіріс процесінің әртүрлі сатылары
мен айналым сферасында және ... ... ... шаруашылық
қызмет тәжірибесінде олардың ... ... ... ... ... қаражаттарын пайдалану және олардың айналымдылығын
жеделдетудің маңызды бағыттары ретінде төмендегілерді айтуға ... :
1 ... ... ... ... ;
2 қойма запастарын азайту ;
3 ... ... ... жақсарту ;
4 материалдық-техникалық жабдықтауды жақсарту ;
5 есеп ... ... ... ... ... көпшілігінде айналым қаражаттарын пайдалануды
жақсарту мүмкіндіктерінің көпшілігі ... ... орын ... ... ... ... едәуір бөлігі өндірістік
запастар түрінде болады. ... ... ... ... ... ... тиімділігін анықтайды. Өндірістік запастардың ерекше
белгісі олардың қатаң бағыттылығы екендігін ескеру қажет. Оларды тек ... ... ... ... бөлімшелері ғана қолдана алады.
- Айналым қаражаттарын пайдалану тиімділігін арттыру және олардың
айналымдылығын жеделдетудің ... ... бірі – ... ... ... ... жұмыстарды жетілдіру. Аталған бағытты
материалдарды пайдаланудың ұйымдық және экономикалық шарттарын жетілдіруге
бағытталған жобалау ... ... ... ... ... ... болады.
-Материалдық – техникалық жабдықтауды ұйымдастыруға кәсіпорындағы
материалдық құндылықтар мөлшері, ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл бағыттың маңызды
шаралары ретінде материалдық-техникалық ... озат ... ... пайдалануды есепке алу және бақылауды жетілдіруді,
материалдық ресурстары қоймалау және ... ... ... ... әсер жақын орналасқан жабдықтаушылармен тікелей ... ... ... ... ... Айналым сферасындағы айналым қаражаттарының айналымдылығын
жеделдетуге көптеген факторлар әсер етеді, атап ... ... ... ашу үшін ... құжаттарды банкке уақытында тапсыру;
материалдық құндылықтарды жеткізу шарттарына дер ... ... ... ... үшін банкпен есеп айырысуды уақытында құжаттандыру;
құжат айналымын жақсарту және жеделдету; ... ... ... ... есеп ... ... ... есеп айырысуларды және
дебиторлық қарыздарды күнделікті бақылау және оларды ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары
айтарлықтай жеткілікті деп айтуға болады. Егер кәсіпорын балансында
меншікті айналым ... ... ... үшін ... ... ... ... Қаржылық стратегияны дұрыс өңдесе, бұған қол ... ... ... ... ... ... ... артқанын
және қаржылық қиындықтар қауіп-қатерінің төмендегенін көрсететін автономия
коэффициенті ... ... ... ... ... ... үшін несие алу мүмкіндігіне ие болу өте
маңызды. Бұл кәсіпорынның қаржылық және ... ... ... аса ... ... ... ... етуге мүмкіндік береді.
Себебі, банктер және басқа да несие-қаржы ... үшін ... ... ... аса ... ... ... баланс өтімділігі абсолюттік өтімділік
шарттарына сәйкес келеді.
Өнеркәсіп туралы ҚР заңына ... ... ... мен тауар ақша
қарым қатынастарының дамуы жағдайда өнеркәсіптерді ... ... ... және әлеуметтік негіздері белгіленген.
Өнеркәсіп өзінің басты мақсатын жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... өнімділігін көтеруді, ресурс ... ... ... ... ... төмендетуді, ұжымның әлеуметтік
дамуын жұзеге асыруды, еңбектің жоғары өнімді ... үшін ... ... ... ... ... [31]
Кәсіпорынның өндірістік шаруашылық іс әрекеті ақша қаражатының үздіксіз
қозғалысымен қоса ... ... бір ... ... өнімді өткізуден түскен
түсім ретінде, несие тағы басқа ... ... ақша ... ... ... мекеме алынған материалдарды, қосалқы бөлшектерді, отын және
жарықты төлеуге тұрақты түрде ақша жұмсайды, өз жұмысына ақша ... ... ақша ... ақша ... ... ... ... бұл бизнес
жоспардың аса маңызды бөлімі болып саналады.
Қаржы жоспары мынадай ... ... ... ... ... ... мен пайдалылығын жетілдіру үшін ішкі қорлардың
бар мүмкіндігін қарастыру.
2) Жоспарланған қаржы көрсеткішін экономикалық ... және ... ... ... ... ... Мекемені өндірістік шаруашылық іс әрекетіне қажетті қаржы ресурстармен
қамтамасыз ету.
4) Материалдық құндылықтарды жұмсауда және қорлардың ... ... ... ... сақтау.
5) Мекеменің іс әрекетінің барлық жақтарына қаржы бақылауын жүзеге асырып
отыру.
Басқару- бұл ... ... ... мақсаттарын тиімді орындау
мақсатында ұжымдағы адамдардың өндіріс кезіңдегі қызметтерін басқарумен
үйлестіру үшін мақсатты түрде ... ... ... ұжымға және
мекеменің басқа бөлімшелеріне ... ... ... ... әсер ету ... өндірісті басқарудың құралы болып саналады.
Басқаруды жүзеге асыру және шаруашылық деңгейді ... ... ... ... ... ... керек.
-Өндіріс көлемінің өсуін есепке ала отырып ... ... ... ... күрделенген экономикалық байланыстарды ... ... ... талаптарына сай болуы, жұмыс тиімділігін арттыру,
өндірісті мамандандыру, ... мен ... ... ... одан әрі жүзеге асыру.
-Шаруашылықты басқаруды орташа топ ретінде жоспарлаудың мәнің күшейту
жоспар көрсеткіштері мен жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... пен ұқыптылық кестесін
күшейту.Иесіздік пен ... ... ... ... ... түрлерін ұтымды пайдалануда басшылардың жауапкершілігін арттыру,
уақытты тиімді пайдалану.
-Басшылықтың әдіс- тәсілдерін ... ... ... ... ... ... керек, ұйымдастырушылық жұмыстарының
деңгейін көтеру қажет.
-Басқарудың әдіс- ... мен ... ... ... басқару еңбегінің сапасын мен тиімділігін арттыру. Бұл үшін ... ... мен ... құрылымын жоспарлы түрде жақсарту
керек, басшылықтың әдісін жаңарту және ... ... ... жою, ... ... тәжірибе мен дамыған әдіс тәсілдерін байыту
және бұларды белсенді түрде кіргізу ... ... ... ... бұл ... ... ... пен кеңістіктегі
үйлесімді заңдылығы, аз шығын жұмсап, алдыға қойған мақсаттарға жету ... ... ... келісілген қызметі туралы.
Негізінде, шаруашылық механизмді ... ... ... ... және ... да ... мен әдіс тәсілдерінің өзара
байланысты жүйесі деп анықтауға болады. ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылық, қаржыландыру,
несие, баға құрылымы, шаруашылық құқық тағы басқа бөлшектермен ... ... ... ... ... ... өндірістік процесстің
барлық бөлшектері, жұмыс күшін, еңбек құрал жабдықтарын, түрлі ақпараттарды
ғылыми түрде негізделген жұмыс істеудің жүйесін құру, ... ... ... ... ... ... ең ... мөлшерде
нәтиже алу. [22]
Еңбек ақыны ұйымдастыру :
Жұмыс ақысы – ұлттық табыстың ақшалай бөлігі, яғни ... ... ... ... Ол жұмыскерлерге жұмсалған еңбек шығындарының саны
мен сапасына сәйкес бөлінеді.
Номиналды (көрсетулі) жалақы – қызметкер белгілі бір ... ... ... ... ... мен ... сәйкес алынатын ақша
сомасы. [31]
Нақты жалақы – қызметкер жалақысының сатып алушылық қабілетін, оның
тұтынушылық ... ... ... Нақты жалақының белгіленген ақшалай
мөлшеріне, тұтыну заттары мен қызметтер бағасының деңгейіне, ... ... ... ... ... ... міндеттері:
- еңбек өлшемімен тұтыну өлшемі арасындағы сәйкестікті ... ... ... ... ... ... Мамандықты өсіру және өндірісті ұйымдастыруды жақсарту.
Еңбек ақысын ұйымдастырудың принциптері:
- әрбір ... ... ... ... дәл есептеуін қамтамасыз ету
- өндірістің тиімділігін арттыру
- еңбек өнімділігінің еңбек ақысымен салыстырғанда озық өсуін қамтамасыз
ету
- жоғарғы ... ... ... ... жәй, шала ... ... ... болуы қажет
- жұмыскерлердің түрлі топтағы және категориялардағы жұмыс ақысының бөлуді
және реттеуді мемлекет жүргізеді.
Инженер – ... ... ... ақы ... ... қызметкерлердің еңбегі мерзімдік түр бойынша лауазымдық ... ... ... ... ... жұмыстың күрделігін және
көлемін ескере отырып, тағайындалады, олар өз ... ... ... ... басқармалары мұнайгаз өндіру жоспарының деңгейіне
байланысты ... ... топ – ... ... ... 15 млн. ... артық немесе
скважина саны 4000- нан астам.
2 топ - 10- нан 15 млн. тоннаға ... ... ... ... саны 3000- нан 4000 –ға ... топ – ... мұнайгаз өндіру 6 млн-нан артық ... ... ... саны 1400- ден ... топ – өндіру 2 млн-нан 6 млн-ға дейін немесе 800- ден ... ... және тағы ... мұнайгаз өндіру бұрғылау процессінде істейтін қызметкерлердің
лауазым алығы 20 % ... ал ... ... ... жүзу ... ... ... ақысы 45% ға өседі.
Лауазым айлықтары төменгі және ... ... ... ... 17-20% ... Кәсіпорын бастығы мастерлердің, ИТҚ және
қызметкерлердің жұмыс ақысына 50% ке ... ... ... бар.
Мұнайгаз кәсіпорындарының қызметкерлеріне сыйлық беру :
Жұмысшыларға жұмысақы қорынан және материалдық ... ... ... ... көтермелеудің бірыңғай қорын құруға құқық
берілген.
Мұнайгаз өнеркәсібінде бұрғылауда сыйақының ... ... ... ұжымдық еңбектің жиынтық көрсеткіштері қолданылады.
Сыйақының мөлшерң шаруашылықтың іс- қимылдарының негізгі нәтижелері
бойынша кәсіпорынның бөлішелеріне ... ... ... тапсырмалардың
қауырттылығы, күрделілігі және орындайтын ... ... ... ... ... ... ... жұмысшысы өндірістік тапсырмаларды
орындағаны үшін сыйлық алады. Бұл сыйлық берудің негізгі көрсеткіші. Жұмыс
ақысының қорынан бригадаларға және жеке ... бұл ... ... ... ... кесімдік жұмысақының 40% аспауы керек.
Бұдан басқа негізгі өндірістің жұмысшыларына мына көрсететкіштері ... ... :
1 ... өнімділігін ынталандыруда еңбекауыртпалығын кеміту,
берілген жұмыс көлемін аз кісімен ... ... ... ... ... ... жүктеу коэффициентін, жаңа машиналарды
жұмыс ауысымының коэффициентін көбейту.
4 материалдарды, отынды үнемдеу, шығындарды,қалдықтарды
азайту.
Материалдардық ... ... ... ... ... ... сыйақылардың жоғары мөлшері шектелмейді.
Басшы қызметкерлер жоспарлды орындағаны және асыра орындағаны үшін мына
көрсеткіштер бойынша ... ... :
1 ... ... сәйкесжеткізу міндеттерін есептеп өнімді
өткізу, өндіріс көлемі тұрғызылған және тапсырылған скважиналардың саны
бойынша.
2 еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ... ... қоғамдық еңбектің шығындарының азайғанын дәлелдейтін тауар
өнім шығындарының шекті ... ... ... құн және ... көрсеткіштерді орындаған үшін сыйақының жоғарғы ... ... 75% ... қажет.
Кәсіпорын мамандары және қызметшілері көрсеткіштердің 3 тобы ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер.
- қызметтердің нәтижелеріне байланысты цехтің, бөлімнің жұмыстарын
баяндайтын қосымша көрсеткіштер.
- мамандарды, қызметшілердің жұмыс сапасын, еңбек тәртібін, олардың
жалпы ... ... ... ... көрсеткіштер.
Мұнайгаз өнеркәсібінде қызметкерлердің материалдық ынталылығын арттыру
мақсатында жоспарлы бағалау көрсеткіштерінің жүйесі енгізіллген, онда ... ... үшін ... және ... ... төлеу құжаттары
көрсетілген. [33]
3.2 Кәсіпорынның қаржылық стратегиясы және жоспарлауды жетілдірудің негізгі
бағыттары.
Кәсіпорын қызметі көбінесе таңдаған қаржылық ... ... ... стратегия қаржыларды қалыптастыру, оларды жоспарлау және
қамтамасыз ету сұрақтарын ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету міндеттерін
шешеді. Қаржылық стратегия теориясы ... ... ... ... ... ... стратегиялық қаржылық
операцияларды дайындау мен ... жаңа ... өмір ... ... ... ... қаржылық стратегиясы ... ... ... ... атап ... ... және ... үйлестіру, пайданы бөлістіру, қолма-қолсыз есептесулер, салық
және баға саясаты, бағалы қағаздар саласындағы ... ... ... жан-жақты ескере отырып, ішкі және
сыртқы ... ... ... отырып, қаржылық стратегия
кәсіпорынның қаржылық-экономикалық мүмкіндіктерінің өнім ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Басқаша жағдайда,
кәсіпорын банкротқа ұшырауы мүмкін.
Жеке мақсаттарға жету стратегиясы ... ... ... ... ... етуге бағытталған қаржылық операцияларды ұтымды
пайдалануды білдіреді.
Қаржылардың басты стратегиялық ... ... ... және
жеткілікті қаржылық ресурстармен қамтамасыз ету болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық стратегиясы басты стратегиялық мақсатпен сәйкес
мыналарды қамтамасыз етеді :
- ... ... ... және оларды орталықтан стратегиялық
басқару ;
- шешуші ... ... және ... орындалуына барлық күш
жігерді жұмсау ;
- міндеттер тізімін анықтау және ... ... жету ;
- ... ... ... ... жағдайы мен
материалдық мүмкіндіктеріне сәйкес келуі ;
- кәсіпорынның жылдағы, маусымдағы және айдағы қаржылық-экономикалық
жағдайы мен ... ... ... ... ... алу ;
- стратегиялық резервтерді қалыптастыру және дайындау ;
- кәсіпорын мен оның ... ... және ... ... алу ;
- ... ... ... қауіп-қатергді анықтау, оны жоюға күш
салу және қаржылық әрекеттер бағытын дұрыс таңдау ;
- бәсекелестерден басып озу үшін ... ... ... ... жету үшін ... ... ... мүмкіндіктеріне сәйкес кәсіпорынның негізгі қаржылық стратегиясы
өңделеді. Негізгі ... ... ... мен ... ... ... қалыптастыру міндеттері анықталады және бөлістіріледі.
Қаржылық стратегияның міндеттері :
- шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... мен ... зерттеу ;
- кәсіпорынның тұрақсыз немесе дағдарысты қаржылық жағдайындағы оның
қаржылық ресурстарын қалыптастырудың және қаржылық ... ... ... дайындау шарттарын өңдеу ;
- жабдықтаушылармен, барлық деңгей бюджеттерімен, банктермен және басқа
да қаржылық ... ... ... ... ... ;
- ... анықтау және кәсіпорын ресурстарын өндірістік қуаттарды,
негізгі қорлар мен айналым қаражаттарын аса ұтымды пайдалану үшін ... ... ... ... қажетті қаржылық
ресурстармен қамтамасыз ету ;
- кәсіпорынның уақытша бос ақша қаражаттарының ... ... ... тиімді салымдарын қамтамасыз ету ;
- жемісті қаржылық стратегия жүргізу және ... ... өнім ... ... ... кәсіпорын кадрларын шаруашылық
жүргізудің нарықтық жағдайында жұмыс жасауға жан-жақты дайындау, олардың
ұйымдық ... мен ... ... тәсілдерін анықтау ;
- бәсекелестердің қаржылық стратегиялық көзқарастарын, экономикалық
және қаржылық мүмкіндіктерін зерттеу, қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ... ... ... және ... ... ;
- дағдарыстық жағдайдан шығуды дайындау тәсілдерін, тұрақсыз ... ... ... ... кадрларын басқару әдістерін өңдеу
және оны жоюға ... ұжым ... ... ... ... ... ақша ... анықтауға, ішкі
ресурстарды жұмылдыруға, өнімнің өзіндік құнын барынша төмендетуге, пайданы
дұрыс ... және ... ... қаражаттарына қажеттілікті
анықтауға, кәсіпорын капиталын ұтымды қолдануға ... ... ... ... ... ... инфляция өсімін және басқа форс-
мажорлық жағдайларды ескере отырып өңделеді. Ол ... ... келу ... қажет болса түзетілуі және өзгертілуі тиіс. Қаржылық
стратегияның жүзеге асуын бақылау табыстардың ... ... ... және ... ... қамтамасыз етеді. Өйткені, жақсы
жүргізілетін қаржылық ... ішкі ... ... ... ... ... ... маңызды бөлігі шетелдік компаниялар тәжірибесінде
жемісті қолданылатын ішкі нормативтерді (оның ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осылайша, кәсіпорынның қаржылық стратегиясының жетістігіне қаржылық
стратегия ... мен ... ... ... қаржылық
стратегиялық басшылықты қатаң орталықтандыру арқылы қаржылық стратегиялық
мақсаттар нақты ... және ... ... ... ... беріледі.
Өндірісті жоспарлау :
Жоспар және нарық – жоспарлы көрсеткіштер мен нарықтық қатынастардың
өзара әсерінің жүйесі, ол ... ... ... тең құқықтылығы
негізінде жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.
Кәсіпорынды жоспарлау – әр түрлі уақыт ... ... ... ... мен ... ... бағыттарын
анықтауға белгіленген міндет.
Ол кәсіпорын іс әрекетінің техникалық, технологиялық ... ... ... ұжымдағы қаржы мен өнім өндіруді әлеуметтік дамыту,
қоғамдық тұтынуды, қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... анықтайды. [35]
Жоспарлау – кәсіпорынды шаруашылық басқарудың негізгі болып ...... ... ... ... ... ... қол жеткізу әдістерін айқындау ... ...... ... оның ... ... ... бір ықтимал
бағамаларын немесе нұсқаларын таңдау негңзңнде шешімдер қабылданды.
Жоспарлау нәтижесі – жоспар, экономикалық ортаны және алға ... ... орай ... ... ... іс ... ... тек барлық өндірістік іс әрекеттерге ғана емес, сондай ақ оның
бөлімшелері мен қызметтеріне де бағытталған. ... ...... ... экономикалық бағдарламасы.
Жоспарлаудың негізгі принциптері:
• директивті – кәсіпорынның барлық жоспарлық көрсеткіштерін белгіленген
мерзімде міндетті орындау.
• кешенді – ... ... ... ... ... мен ... кешенді дамуы.
• жоспардың ғылымилығы – обьективті экономикалық заңдарды жоспарлауды
қолдана отырып, жоспар ... жаңа ... мен ... қол
жеткізуге бағыттау.
• үздіксіздік– жоспарлау перспективалық, ағымдағы және ... ... ... ... ... – келген перспективалық жоспар жылдық жоспарды ... ... және ... ... перспективалық жоспарды толықтырады
және нақтылайды. [38]
Жоспардың оңтайлығы – шаруашылық құрылыс заңы өмірінде аз ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге қол жеткізу
Жоспар түрлері және олардың тәртібі :
Жоспарлау екі түрге бөлінеді :
• техника – экономикалық .
• оперативтік.
Техника – ...... және ... ... ... – 5, 10 ... одан да көп ... ... ... ... ... ... бес ... жоспар алады. Ол
мынадай міндеттерді шешуді қамтамасыз етеді :
- ... өнім ... ... ... ... іске ... және дамыту.
- өндіріс тиімділігін жалпылама жоғарлату және барлық тұтыну
қорларын тиімді қолдану.
- берілетін тәжірибедегі техника, ғылым жетістіктерін кең ауқымды
жаңарту.
- жоғары ... ... және ... техникадағы технико –
экономикалық көрсеткіштерге сәйкес жоғары сапалы өнім түрін шығару және
жаңа өнімді игеру.
- еңбек пен ... ... ... жетілдіру.
- ұжымды әлеуметтік дамытуда шаралар.
- Табиғи қорларды ... ... мен ... ... ... ... және ... дамуындағы перспективтік
жоспар келесі бөлімдерден тұрады :
- қызмет көрсету мен өнім ... ... ... мен басқару, ғылыми – техникалық дамыту.
- өндіріс тиімділігін жоғарлату.
- күрделі құрылыс.
- ...... ... ... ... пен ... ... құн, пайда және өндіріс рентабельдігі.
- экономикалық ынталандыру қоры.
- қоршаған ортаны қорғау және табиғи қорларды тиімді қолдану.
- ұжымдық әлеуметтік дамуы.
- ... ... ... қорытынды кесте өндірістік бірлестіктің әлеуметтік
және экономикалық дамуындағы негізгі технико–экономикалық көрсеткіштердің
бес жылдық ... құру ... ... Онда, кәсіпорынның
орталықтандыруымен бекітілген экономикалық мөлшермен ... ... ... бөліктерінде әлеуметтік және экономикалық ... ... құру ... ... ... қолдану
қарастырылады.
Перспективті жоспар ұзақ мерзімге жасалады, бірақ тапсырмалар ... ... ... және олар ... ... құруға негіз болады.
Оперативті жоспарлау барлық өндірістік бағдарламаны орындау ... ... ... іс–әрекеті келісімін күнделікті қамтамасыз
етуде, технико–экономикалық жоспарлауды ... ... ... ... ... ... қай ... және қай жерде, не өндіру
керек деген сұрақтарға жауап береді. Жылдың ағымдық ... ... ... ... берілген өнім шығаруды ырғақты қамтамасыз
етеді. [38]
Қаржылық ... ...... ... техникалық дамуын кешенді қарастырады. Қойылған мақсатқа
жетуге нақтылы жолдар ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік жоспардың басты рөлі өндірістің ішкі қорларын
қолдану мен ашуды қарастыру.
Кәсіпорындағы қаржылық өнеркәсіптік жоспары келесі бөлімдерден ... :
1 Өнім ... ... яғни ... және ... өнімдерін өндіру мен
айдау және ... ... ... ... қолдану жоспары. Онда,
барлық ассортимент пен барлық ... ... және ... ... ... ... өнім ... шығаруға қажетті өндірістік қуаттылық,
жаңа қуаттылықтар енгізу, ондағы негізгі қорлар мен оларды қолдану ... ... бұл ... ... ... болып :
- табиғи сипаттағы өнім өндіру.
- жалпы, тауарлық және өндірілген өнім.
- Негізгі қорлар құны мен қор қайтарылымдығы табылады.
Мұнайгаз өнеркәсібіндегі бұл ... ... ... ... ... ... мерзімдегі тапсырмалары
қарастырылады.
Мұнай өндіру және айдау ... ... ... ... ... ... қолдану есебі пайдаланылады. Бұл жоспар ... ... ... және негізгі бөлімшелерден тұрады :
А) тауар айналым жоспары.
Б) мұнай көлігі және мұнай өнімдері ... ... ... ... ... ... жүк айналымы мен мұнай
өнімдерін айдау санын есептегендегі құбыр өткізгіш магистралы бойынша ... ... ... ... Бұл ... ... ... және газ
өткізгіш құбырындағы әрбір бөлімдерде және ... ... мен ... ... ... ... Өнімнің өзіндік құны, пайда және рентабельділік жоспары. Бұл
жоспарда мұнай және мұнай өнімдерін көліктендірудің ... ... ... ... ... ... калькуляциясы, өзіндік құнды төмендету
шаралары, күрделі құрылыстан ... ... ... түрлерінің
өндірістегі қызметтерін анықтау, сондай ақ ... ... ... анықтау қарастырылады.
Жоспардың әрбір бөліктеріне кіретін негізгі көрсеткіштері :
1 Тауар айналымы :
а) тұтынушыларға ... ... және бөлу ... ... жүйе ... ... ... бойынша (сыртқы түсіру және транзиттік айналым).
в)жеткізу нысаны бойынша (қоймалық және транзиттік айналым).
2 ... ... ... ... ... ... салынған салық.
4 Тұтынушыларға сату есебінен алынған жалпы табыс.
5 Абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштердің құю пунктерін қамту
бойынша шығындарды қосқанда, ... ... мен ... ... ... шығындары.
6 Мұнай өнімдерін өткізудегі пайда мен залал.
7 Осы бөлім қаржылық ... ... ... ... ... ... оның ... кәсіпорынның іс әрекетінен жалпы бағасын
анықтайтын пайдасы және экономикалық ... ... ... ... ... және ... ... жоспары қаржы
өнеркәсіптік жоспарының негізгі бөлігі болып табылады. Мұнда, кәсіпорынның
өндіріс шаруашылық іс ... ... жағы ... және ... ... процессінің негізгі
бағыты анықталады, ғылыми зерттеу, әлеуметтік экономикалық, техникалық және
ұйымдастыру шаралары енгізіледі. Олар өнімнің көлемін ... ... ... ... ... шығындарын төмендетуге, еңбек
өнімділігінің және пайдамен өндіріс тиімділігінің өсуіне ... Ішкі ... ... ... өнім ... мен ... техникалық, жалпы
мемлекеттік, салалық бағдарламаларда белсенді қатысуын қарастырады.
4 Өнімді өткізу және ... ... ... ... құрайды :
* материалдық техникалық құралдарын қажеттілігі, яғни отын, электро
энергияда, қосымша бөлшектер мен басқа да ... ... ... құрылыс жоспары, өнім өндіру жоспарын орындау.
* жеткізудің ... және ... ... ... ... және ... ... жоспар.
- категориялар бойынша жұмысшылардың орта тізімдік санының
қажеттілігі, қосалқы ... ... ... және ... өтеу ... ... ... қорын, орта жалақының, оның өзгеруінің құрамын
және өсу көздері.
- өнімнің еңбек сыйымдылығы мен еңбек ... ... ... мақсаттар еңбек өнімділігінің жалпы өсуі,
өнімнің еңбек сыйымдылығының төмендеуі мен ... ... ... ... ... құрылыс жоспары – негізгі қорлардың құрамындағы және
өндірістік қуаттардың өзгеруін сипаттайды. Жоспар бойынша күрделі ... ... ... ... ... ... күші мен құрал
жабдықтардың және ... ... ... ... сметалық құн есебі – олай болса, кәсіпорынның кеңеюі мен қайта
құру бойынша және ... ... ... ... ақ жаңа ... іске кіру ... жүргізіледі.
7 Күрделі жөндеу жоспары – бұл ... ... ... ... және ... өткізгіш көлігін басқарудың жоспарлы
көрсеткіштері арқылы әзірленеді. ... ... ... және қаржы
шаруашылық есебімен негізгі қорлардың күрделі ... ... ... ... тоқсан бойынша бөлінеді.
8 Өндіріс тиімділігін жоғарлату жоспары – бұл ... ... ... ... ... ... деңгейін жоғарлату
мақсатымен ... Осы ... ... ... барлық тұтынылған
ресурстардың жақсартып пайдаланудың ... ... ... ... ... салымдарды, метериалдық ресурстарды анықтайды. өндіріс
тиімділігін жоғарлатуын жоспарлау көрсеткіштердің бірыңғай жүйесі ... ... ... ... және ... бөлікте, өндіріс қуаттарын пайдаланудың үдемелі мөлшері мен
мөлшерлемелері, шикізаттың, энергияның, ... ... қор ... ... ұйымдастыру мөлшерлері анықталады.
10 Экономикалық ынталандыру қорлары ... ...... ... ... ... ... құрамы, мөлшері,
өндірістің, ғылым мен техниканың әлеуметтік дамуы анықталады.
11 Кәсіпорын ... ... ... ... – осы ... ... ... шаралары, тұрмыс тұрғылық жағдайлары кәсіптік
дайындау, мәдениетті және білімділік ... ... және орта ... ... ... ... ... оңтайлы пайдалану және қоршаған ортаны сақтау
шараларының жоспары - қоршаған ортаны ... ... су ... әуе
бассейіні, жер қоймалар мен энергетикалық ресурстар шаралары әзірленеді.
Сондай ақ шикізаттардың оңтайлы пайдаланылуы қарастырылады.
13 Қаржылық жоспар.
Оның ... ... ... ... ... ... ... бюджетке түсетін ақша қаражаттары, қаржы бөлу (ассигнования)
анықталады. ... ... ... ... пен ... ... ... өндірістік жоспарының өзіне тән негізгі көрсеткіштері болады:
-Өндіріс бойынша: тауарлық өнім өсуінің қарқыны, мұнай өндіруі, газ
конденсаты мен газ ... ... ... ... мен газдың жеткізілуі,
мұнадың, газ бен газ ... ... ... өсуі, құрлысы
аяқталған ұңғы саны, бөлшек бағадағы халық тұтынатын азық – ... ... ... ... жаңа ... мен технологияны пайдалануды
кеңейту, еңгізуі құрау және әзірлеу бойынша негізгі тапсырмалар.
-қоршаған ортаны қорғау ... ... және ... ... ... негізгі тапсырмалары.
-Еңбек бойынша: өнеркәсіптік - өндірістік ... ... ... бей өнеркәсіптік персоналдың еңбек ақы қоры,еңбек өнімділігінің өсуі.
-Қаржылық және өзіндік құн бойынша:іс - әрекеттің әртүрлерінің ... ... ... ... ... шекті деңгейі.
-Күрделі құрысы бойынша:құрылыс монтаждық жұмыстардың ... ... ... ... ... негізгі қорлардың,
өндірістік қуаттардың, тұрғын үйлердің және ... ... ... осы ... ... есебімен іске кіреді.
-Материалдық – техникалық қамтамасыздандыру бойынша: материалдық ... ... ... түрлеріне арналған қорлар, материалдық –
техникалық ресурстар шығын ... ... ... ... ... ... құны және оны төмендетудің мәні :
Өнім өндіру және өткізу аймағындағы қызмет көрсету, ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындағы өндірістік қорлардың ақшалай түрдегі
шығыны - өнімнің өзіндік құныдеп аталады.
Өнімнің өзіндік құны – еңбек ақыны аударым ... және өнім ... ... ақы ... ... қорларын пайдаланудағы ақшалай
түрдегі барлық шығындар жиынтығы.
Өнімнің өзіндік құны 2 түрде ... : ... және ... ... ... ... құны – кәсіпорын бойынша өнім өндіруге кеткен ... ... яғни онда ... ... бойынша қызмет көрсету,
басқару, өндірісті ... ... ... ... ... есептелінеді.
Толық өнімнің өзіндік құны – өнімді дайындауға, сондай ақ оны өткізуге
кеткен шығындар.
Өнімнің ... ... ... ... ... :
- өндірістегі шығындардың жалпы сметасы.
- Тауарлық өнімнің жоспарлы өзіндік құны.
- Бірлік өнімнің өзіндік құны.
- 1тг тауарлық өнім шығыны және оны ... ... ... үшін ... анықталады :
- кәсіпорынның негізгі және көмекші бөлімшелері бойынша өндірістегі
шығын сметасы.
- шығындар жиынтығы.
- ... ... ... ... емес және ... ... ... құн калькуляциясы.
Кәсіпорындағы өнімнің өзіндік құнын жоспарлау – өндірістік өнімнің
шығындар есебін, сондай ақ өнеркәсіптік сипаттағы қызмет ... ... ... ... ... ... элементтер (өндірістегі шығындар
сметасы) мен шығындар статьясы (өнімнің өзіндік құн калькуляциясы) бойынша
есептеледі және жоспарланады.
Қазіргі ... ... ... элементтер бойынша шығындар
1топқа бірлестірілген,яғни :
- шикізат және ... ... ... материалдар
- отын
- энергия
- негізгі қорлар амортизациясы
- еңбек ақы және әлеуметтік қамсыздандыру салымы
- басқа да ақшалай ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның жалпы қажеттіліктерін, яғни ... ... қор ... ... ... ... ақы және ... да ақшалай
шыңындарды анықтауға мүмкіндік береді. Сондай ақ айналым қорлар мен оларды
қолдануды бақылау мен жоспарлауда қолданылады.
Өндірістік ... ... ...... ... ... ... болған орнына байланысты шығындар.
Калькуляциялау үшін, сондай ақ табиғи шығындардв анықтау, өнімнің
өзіндік құнын ... ... ... ... келесі түрде
топтастырылады :
- өнімнің өзіндік құнының әдісіне байланысты : тура және жанама.
- ... ... ... сипатына байланысты : шартты түрде
–тұрақты,шартты түрде- айнымалы.
- өндірістік ... ... ... : ... және ... құрамына қарай :бір элементті немесе кешенді.
Тура шығындар ...... өнім ... ... ... оның жеке ... есептегендегі шығындар. Мысалы : газ тасу және жинау
газ шығындарына жатса, мұнайды айдау және ...... ... дегеніміз- жалпы кәсіпорынның өндірістік іс –әрекетіне байланысты
болғандықтан, өнімнің бір ғана ... ... ... ... ... емес ... ... түрде – тұрақты шығындар дегеніміз – көлемі өзгерсе де, өнім
түрі өзгермейтін, бірақ өнім ... ... ... Мысалы, ұңғы
амортизациясы.
Шартты түрде- айнымалы шығындар – өнім көлемі өзгергенде, сомасы да
өзгереді, ал ... бір өнім ... ... болатын шығындар. Мысалы,
мұнайды сорапты өңдеудегі электроэнергиясы.
Негізгі шығындар - ... ... ... ... ... ... - өндірісті процессті басқару және ұйымдастыру
шығындары.
Бірэлементті шығындар – бұл шығынның бастапқы ... ...... ... ... ... ... негізгі қорды ағымдағы жөндеу.
Өнімнің өзіндік құн құрылымы дегеніміз – ... бір ... ... (%) ... Бұл ... ... ... немесе
шығындар статьясы бойынша да берілуі мүмкін. [19]
Өндіріс сметасы – айналым ... ... ... ... ... ... және осы кәсіпорындармен келісім жасауына ... да ... ... ... сметасы үш негізгі бөлімнен тұрады:
- Шығындар элементі
- Өнеркәсіптік цехтар қызметі, жалпы шаруашылық шығындары
- Жалпы тауарлық өнім ... ... ... ... ... ... жоспарлау :
Жоспарды құру үшін ұңғының өзіндік құны бойынша жоспарланған жылда
өндірілген ұңғы ... ... ... ... ... ... ... барлық шығындар сомасы, ... ақ ... ... кіретін әрбір цкхтар мен шаруашылықтар шығыны
анықталынады.
Бұрғылау жұмысындағы өзндік құнды жоспарлау үшін ... ... ... ... ... ... ... Негізгі, көмекші және қосалқы өндірістегі үстеме шығындар, сондай
ақ әкімшілік, шаруашылық,басқа да шығындар.
3 Ұңғы құрылысындағы ... ... ... құрылысындағы шығындар сомасын анықтайтын ... ... ... Ұңғы ... ... ... Құрылыс – монтаж жұмысы.
3 Бұрғылау және нығыздау.
4 Ұңғы өнімділігін сынау.
Сметаны құру нәтижесі ... ... құн ... мен ... ... ... ... құрылысының сметалық құны – сметалықмөлшер мен баға ... жоба ... ... ... ... ... ... қор жинау болып тапсырыс берушіге аяқталған ұңғы қызыметін
беру нәтижесінде алынған бұрғылау кәсіпорынның пайдасы табылады.
Ұңғы құрылысының шығындар алты ... ... ... ... есеп - ... ... жоспарлауға, жолдарды
құру, құрылыс, құбыр өткізңіш, электр және телефон желілерін ... ұңғы ... ... ... ... ... есеп – ... пен төбе, жоғарғы құрылыс,
монтаж,құрал жабдықтарды қайта монтаждауды талқылауға ... ... ... есеп – бұрғылау шығыны.
№5 сметалық есеп – нығыздау шығыны.
№6 сметалық есеп – ... ... ... ... сметасы - бұрғылау ... ... ... ... жиынтығының жоспарын құрайды.
Ұңғы құрылысының жоспарлы өзіндік құны – оның сметалық құнынан (Қсм
) ... қор ... Ж ... белгіленген міндеттегі өзіндік құнның
төмендеуінен Өқ аз ... ... ... ... ... дегеніміз – арнайы түрде
әзірленген және өзіндік құн бойынша өріс алған ... Онда ... ... және ... ... түрі бойынша шығындар көрсетіледі.
Жиынтық шығындарды құру үшін негізгі және көмекші ... ... ... еңбек және еңбек ақы жоспары, МТЖ
жоспары, ...... ... ... ... шығыны осы технологиялық жоба негізінде олардың қажетті
санын анықтайтын шығын мөлшерін және осы ... әсер ... ... ... шығыны жоғары вольтті желідегі қуаттылық қосылған,
қолданылған ... ... ... ... ... қорлардың амортизациялық шығыны тереңдік арақашықтығы
бойынша тозу мөлшері (тг/м) мен ұңғы сомасы арқылы ...... ... ... ... өлшем түріндегі
әрекеттік бағамен көлем бойынша анықталынады.
Транспорттық шығын әрбір түрдегі транспорттық баға мен ... ... ... бойынша белгіленеді.
3.3 Қаржы - шаруашылық қызметтің тиімділігін ... ... ... ... түрде жүргізу керек. Жоспарлау –
көзделген нәтижеге жету мақсатында өндірістік операцияларды ... ... ... Бұл соңғы өнімді алу үшін жіне қорда сақтау ... ... ... бұйымды, қондырғыны дайындау керек. [27]
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы, оның ... ... ... қызметтерінің қорытындыларына байланысты болады. Жоғары ... ... ... және ... ... қаржылық жағдайына оң әсер
тигізеді. Өндірістік ... ... өнім ... ... төмендеуі кәсіпорынның ақша қаражатының келіп түсуінің
төмендетілуі, қорытындысында оның төлем қабілеттілігі азаяды.
Сонымен ... ақша ... жоқ ... ... материалды
ресурстармен қамтамасыз етуді тоқтатуы мүмкін, бұған кері байланыс ... ... ... ... ... тиімді пайдалануға және
жүйелік түсімді қамтамасыз етуге, бағытталған ... және ... ... ... және қарыз қаражаттарын ұтымды ара қатынасына
жету, кәсіпорын тиімді жұмыс істеу мақсатында қаржылық ... ... ... ... артта қалмау үшін және нарықтың тиімді жақтарын
пайдалану үшін әрбір ... үшін ... ... ... келісім шарт негізінде өз болашағын жоспарлау керек және ... екі – үш ... ... ... ... ... ... қарай
отырып, дамыту жолдарын анықтау.
Өндірістік программаны қалыптастырушысы ретінде келісім шартты
талдау соңында ... ... ... салдарды, пайданың жалпы
сомасына шығын нормаларынның ауытқуының әсер етуін есепке ... ... ... ... кезінде мына ... ... :
- ... ... өнім жеткізілетін тұтынушылардың төлемдік қабілеті.
- өнеркәсіпке керек техникалық материалдармен қамтылуы.
- транспорт, байланыс, отын, энергиямен қамтамасыз етілуі.
Өнеркәсіптің ... ... көп ... ... ... және ... ... жоспалау процесін ұйымдастыруға
байланысты болып табылады.
Қаржы - шаруашылық қызметті талдау ішкі ... ... ... ... ... ... ... байланыстыруды қамтамасыз
етеді.
Кәсіпорынның тұрақты қаржы жағдайы қызметкерлердің материалды
жағдайын, ... және ... ... анықтайтын фактор болып
табылмайды, кәсіпорынның өміршеңдігінің шарты болып табылады.
Қор, түсінігінде ағымдағы және авансталған ... ... ... ... ... мүмкіндігін қолданбау, әртүрлі немесе
рационалды емес шығындарды болдырмау – бұл ... ... бір ... табылады. Келесі жол ғылыми техникалық ... ... ... ... ... Сонымен, ресурстарды қолдануды қол жеткен
деңгейімен, кәсіпорынның жиналған өнеркәсіптік потенциалынын ... ... ... қорларды толық көлемде алшақтықта өлшеуге болады. [32]
Кәсіпорынның позициясы мен білім көздеріне ... ... және ішкі ... ... деп ... Ереже бойынша кәсіпорында
басты экономдау көздері ішкі өндірістік қорлар болып табылалды.
Кәсіпорында өндірістік және қаржы ресурстарын қолдану ... ... ... бола ... ... даму ... қосымша
қорларды енгізумен бағдарланады. Өнеркәсіптің интенсификациясы өнеркәсіп
қорытындылары оған кеткен шығындарына қарағанда тез ... ... ... Шын ... таза интенсивті немесе таза экстенсивті даму типі
болмайды.
Өнімнің өзіндік құны – кәсіпорынның жұмысының басты ... ... ... ... ... өсімінің тенденциясы бақыланады. Өзіндік
құнының өсіміне – шикізат, материал, ... ... ... құнының
қымбаттау, транспорт қызметтерге тарифтерінің өсуі ... ... ... және ... ... байланысты басты қорға
аударған амортизация сомасы өседі.
«Құлсарымұнайгаз» өндіру басқармасының :
1 Өндіріс потенциалын өсіру және ... ... ... және нығайту.
2 Жаңа кен орындарды игеру, іске қосу және ... ... ... ... ... ... ... Өндіріс көлемін және мұнай-газ өндіру көлемін көбейту.
Мақсаттарға жеткізетін шарттар мен факторлар:
1.1 Кәсіпорын ... кен ... ... ... ... Өндіріс мүмкіндіктерін ұлғайту және кен ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер және т.
б.)
2.1 Геологиялық зерттеулер жүргізіп, тез ... ... жаңа ... іске ... Кен ... ... ... үшін тиімді жолдар ашу.
3.1 Кен орындардағы ескі скважиналарды қалыпқа ... ... ... ... ескі ... ... Барлық кен орындарды, цехтарды, өндіріс звеноларын түгелдей
техникамен жабдықтау.
4.1 Енгізілген тәртіп бойынша ... ... ашу және ... ... реттейтін формалар мен әдістер:
1 Шетел және ішкі инвестицияны негізгі өндіріске тарту және
технологиямен қамтамасыз ... ... ... ... ... капиталы мен жекеменшік
секторы белсенділігін ынталандыру.
3 Инновация механизмдерін қолдану – ғылыми технологияларды және
жаңа ... ... іске ... ... ... мен ... ... кең көлемде
орындау
5 Сыртқы орта, сұраныс және тұтыну нарығы конъюнктурасының ... әсер ... ... жүйені өңдеу
6 Қаржылық есептің ашықтығы үшін акционерлер құқығын қорғау.
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын бағалау, ... ... және ... ... өндірістік, әсіресе қаржылық шешімдер
қабылдау үшін оның қаржылық шаруашылық қызметін ... ... Тек ... ... ... ... ғана оның ... обьективті
бағалап,кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және
оның ... ... ... ... ... шешімдерін
қабылдау үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады. (8)
Қаржы - шаруашылық қызметті талдау ... ... ... ... ... ... ... қызметті талдау ағымдағы жағдайды
реттеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін құрал.
Соңғы кездері қаржы - шаруашылық қызметті талдау ҚР кәсіпорындарын
басқаруда кең қарқынды дамып келеді, бұл ... ... ... және экономикалық өсуін қамтамасыз етеді.
Қаржы - шаруашылық қызметті талдау басқарудың тиімділігін, нарықта
кәсіпорынның ... ... ... және оның ... ... ... ... арқылы Қазақстан Республикасының экономикасы қарқынды
даму үстінде. Мұнай саласындағы кәсіпорындардың қаржылық жағдайы тұрақты,
сондықтан қазіргі ... ... ... -шаруашылық қызметінің тиімді
талдау жоғарылайды.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы, оның ... ... ... ... қорытындыларына байланысты болады. Жоғары сапалы
өнімді үздіксіз шығару және өткізу кәсіпорынның қаржылық жағдайына оң ... ... ... ... өнім ... ... төмендеуі кәсіпорынның ақша ... ... ... ... оның ... қабілеттілігі азаяды.
Сонымен қатар ақша қаражаттарының жоқ болуы, өндірісті материалды
ресурстармен қамтамасыз етуді тоқтатуы мүмкін, ... кері ... ... қаржылық қызмет қаржылық ресурстарды тиімді пайдалануға және
жүйелік түсімді қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... және ... қаражаттарын ұтымды ара қатынасына
жету, ... ... ... ... ... ... ... дамыту
болып табылады.
МГӨБ «Құлсарымұнайгаз» мұнай және газды өндіру көлемін арттыру
бойынша ... ... ... ... іске асырады. Компания мұнайды
өндірудің елеулі түрде артуын өзінің өндіру шыңына жеткен кен ... ... ... ... ... ... жаңа интенсивті
технологияларды қолдану есебінен қамтамасыз етеді. ... ... мен ... ... ... сервистік қызмет көрсетуге дейінгі
толық ... ... ... мұнайгаз компаниясы болып табылады.
«Құлсарымұнайгаз» даму стратегиясы – ... ... және ... ... ... Компанияның миссиясы – ұлттық мұнай ... ... ... республикасы үшін барынша тиімділікті қамтамасыз
ету. Мақсаты : Құлсарымұнайгаз – Халықаралық сыныптағы жоғары тиімді мұнай
газ ... ... ... - шаруашылық қызметті талдау кәсіпорында ең
басты орынды иеленеді.
Қаржы - ... ... ... ... ... шешімдерді
шешеді:
1 кәсіпорынның нақты қаржылық жағдайын анықтайды.
2 өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... және ... аймақтарында қабылданған шешімдерді
ақпаратты негіздейді.
Қаржы - шаруашылық ... ... ... ... ... бөлігіне әсерін тигізеді. Алға қойылған мақсатқа
байланысты талдаудың әдістемелік және ... ... ... ... - ... қызметті талдау басқарудың тиімділігін, нарықта
кәсіпорынның бәсекеге ... ... және оның ... ... етеді.
«Құлсарымұнайгаз» өндіру басқармасының қаржылық жағдайын
тұрақтандыру ұсыныстары:
- Мүмкіндігінше ... ... және ... ... ... берешектерді жабуға жаңа меншік құралдарды
іздеу.
- Ағымдағы шығындарды ... ... ... ... ... ... ... өнім көлемін ұлғайту.
- Жұмыс тиімділігін арттыру, яғни өндіріске жаңа технологияларды
орнату.
- Жұмыс уақытын ... және ... ... ... олардың орындалуын бақылауларды жоғарлату үшін ... ... ... ... ... ... дайындауға
міндетті түрде қатысу
- Ақшалай және материал қаражаттарының қозғалысын қадағалау.
- Хронометражды және ... ... ... ... ... санаттағы жұмысшыларының жұмыс уақытын тиімді орналастыру.
- Кәсіпорынның бюджеттін дайындау, құру және пайдалану ... ... және ... да ... ... одан әрі ... берік
негізін салуға, оның әлемдік мұнай бизнесіне интеграциялауына мүмкіндік
береді.
Осымен ... ... ... келе, «Құлсарымұнайгаз» өндіру
басқармасының қаржы - ... ... ... ... оның ... ... ... талдағанда, «Құлсарымұнайгаз»-дың 2004-2006
жж меншікті айналым қаражатының, шығын және қорларды ... және ұзақ ... ... ... ... және ... ... қорлардың жалпы шамасының артықтығы немесе
жетіспеушіліктері 0- ден ... ... ... ... келеміз
«Құлсарымұнайгаз» басқармасының қаржылық жағдайы тұрақты. Кәсіпорынның
төлем қабілеттілігі де жоғары деңгейде.
Алдағы уақытта Құлсарымұнайгаз Қазақстан ... ... ... істейді, және де біздің республика территориясындағы басты ірі мұнай
өндіру кәсіпорыны болып табылады деп ойлаймын.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Баканов М. И. ... ... ... // - М.: ... ... - 1995.- С. 240 - 242.
2. Бортников А. О платежеспособности и ... ... ... ... - 1995.- № 11.- С. 32 - ... Бука Л. ... анализ и комплексная оценка экономической
эффективности // Аудитор. - 1996.- № 3.- С. 37 - 39.
4. Высоцкий Д. ... ... и ... задолженности //
Бух. Учет. - 1996.- № 12.- С. 36 - 37.
5 ... В. М. ... ... состояния предприятия //Финансы. -
1999.- № 2.- С. 15 - 21.
6 ... К. Ш. ... ... ... талдау // – Алматы.:
Экономика, - 2001. - С. 8 – 45.
7 Ефимова О. В. Анализ ... ... // Бух. ... - 1999.- ... С 95 - ... Ефимова О. Анализ платежеспособности предприятий // Бух. Учет. -
1997.- № 7.- С ... ... О. ... ... устойчивости предприятия// Бух. Учет. -
1993.- № 3.- С. 22 - ... ... О. ... ... ... Бух. ... - 1997.-
№6.- С. 54 - 58.
11. Ефимова О. Анализ ... ... ... ... // ... - 1994. № 2.- С.17 - ... Ефимова О. Анализ финансовых результатов и ... ... // Бух. ... - 1994.- № 1.- С. 22 - ... Игнатущенко Н. Система аудиторского обслуживания предприятий //
Аудитор. - 1997. - № 12. - С. 20 - 28.
14. ... С. Д., ... Н. Д. ... ... ... ... фирмы // Финансы. - 1998. - № 7. - С. 56 ... ... А.М. ... басқару құрылымы және оған әсер ететін
факторлар жүйес // Тұран университетінің ...... 1, 2. С. ... ... С. ... ... экономикалық әдістері //
Алматы.: Экономика. – 1984. С. 45 – 58.
17 Клейникова В. Анализ финансового состояния по ... ... // Бух. ... - 1995. - № 6. - С. 7 - ... ... М. Н. ... ... результатов деятельности
предприятия // Я - бухгалтер. - 1998. - № 12. - С 128 - ... ... М. Н. ... финансовых показателей, характеризующих
финансовое состояние предприятия // Я - бухгалтер. - 1998. - № 8. - С. 142
- 149.
20. ... М. Н. ... ... ... ... предприятия // Я - бухгалтер. - 1998. - № 11. - С. 148 - 156.
21. Кринина М. Методы оценки платежеспособности ... // ... ... - 1994. - № 12. - С. ... Логинов В., Курнышева И. Долговременные ... ... // ... - 1999. - № 2. - С. ... ... О. ... ... предприятия // Бух. Учет. - 1995. - №
6. - С. 35 - ... ... Э. А., ... Г. П., ... С. Э. ... ... - М.: КНОРУС,- 2006. – С. 135 – 145.
25. Макарьева В. И., Андреева Л. В. ... ... ... //– М.: Финансы и статистика, , - 2004.- С. 3 – 53.
26. Новодворский В. Д., ... А. Н. Об ... ... ... задолженности // Бух. Учет. - 1996. - № 1. - С. 28 ... ... В.Д. Об ... ... его ... и ... // Бух. ... - 1996. - № 11. - С. 64 - 71.
28. Осийчук М. ... ... ... // Аудитор. - 1996. -
№ 6. - С. 41 - ... ... А. ... анализа финансового состояния
акционерных обществ // ... - 1996. - № 8. - С. 32 - ... ... А. ... имущественного положения акционерных обществ //
Бух. Учет. - 1996. - № 7. - -С. 28 - ... ... В. В., ... В. В. Как читать баланс?- М.: Финансы ... 1993. - 256 ... ... Л.В. О формировании финансовых результатов // Бух. Учет. -
1996. - № 12. - С. 10 - ... ... Л. ... ... ... оценки
эффективности деятельности предприятия и пути ее решения // Аудитор.
- 1996. - № 11. - С. 42 - ... ... Л. ... показатели, используемые для ... ... ... // ... - 1996. - № 9. ... - ... ... Л. Финансово-экономическая диагностика эффективности
деятельности предприятия // Аудитор. - 1996. - № 7. - С. 25 - ... ... А. Д., ... Р. С. ... финансового анализа. - М.:
ИНФРА-М, -1995. С - 176 .
37. Шишкин А. К. и др. Учет, ... ... на ... - М.: ... -С. 1996. - 498 ... ... Ю. В. Анализ прибыли // Бух. Учет. - 1998. - № 7. - С. 79
- 84.
Қосымша ... ... ... ... ... ШЫҒЫНДАР
|№ |Атаулар ... |2005ж |2006ж |2006ж |
| | ... ... |жоспар |нақты |
| | | | | ... ... |285,015 |231,445 |231,822 |250,682 ... ... |1,042 |0,906 |1,211 |1,440 ... ... |78,825 |79,910 |87,031 |90,732 ... ... |55,788 |6,297 |31,302 |48,146 ... ... | | | | ... ... |8,690 |5,436 |- |5,249 ... |538,461 |465,979 |548,261 |428,667 ... ... |0,210 |0,320 |0,162 |1,884 ... |968,031 |790,293 |899,789 |821,551 ... ... ... күні – 1935 ... кенорыны,
Құрылған күні – 1993 ж.
Төлес кенорыны,
Құрылған күні – 1958 ж.
Кұлсары кенорыны
Құрылған күні – 1939 ж.
МӨЦ «Қосшағыл»
МӨЦ «Терең-өзек»
МӨЦ ... ... күні – 1955 ... ... күні – 1939 ... ... күні – 1949 ж.
Төлес кенорыны,
Құрылған күні – 1958 ... ... күні – 1956 ... ... күні – 1993 ж.
Қосшағыл кенорыны,
Құрылған күні – 1935 ж.
МӨЦ «Қисымбай»
Аққұдық кенорыны,
Құрылған күні – 1995 ... ... күні – 1993 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қарасу ет» ЖШС-нің шаруашылық қызметтін ұйымдастырулық - экономикалық негіздері және жалпы сипаттамасы24 бет
Кәсіпорындағы қаржылық-шаруашылық қызметті жоспарлау6 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«БИОС» жшс-ң қаржылық жағдайы мен экономикалық потенциалын талдау және бағалау63 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Корпорациялар қаржысы: ұйымдастыру негіздері және олардың қаржы ортасының мазмұны22 бет
Кәсіпкерлік қызмет ұғымы және белгілері3 бет
Кәсіпкерлік – кәсіпкерлік бизнестің неғұрлым жекеше жағдайы5 бет
Кәсіпорын қаржысы туралы109 бет
Мамандандырылған құрылыстық басқару «Фрайз» кәсіпорнының шаруашылық және экономикалық көрсеткіштерін талдау62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь