Ангела Меркельдің сыртқы саясаты

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ТАРАУ АНГЕЛА МЕРКЕЛЬДІҢ САЯСИ ӨРЛЕУІ
1.1 Германия демократиялық республикадағы өмірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 «Жастар және әйелдер» жұмыстарының министрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3 Канцлерге келу жолдары. Бағдарламалар құруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
1.4 Берлиндік Республика канцлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

2 ТАРАУ АНГЕЛА МЕРКЕЛЬДІҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫ
2.1 Меркель және Европа ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.2 Европалық интеграциялық процесте Германияның рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.3 Меркель және АҚШ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
2.4 Меркель және ТМД қатынастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
Тақырыптың өзектілігі. Ангела Меркель- қазіргі кездегі Германияның бір көрінісі болып табылады. Екі мемлекеттің бірігуі «жоғарлайды», көптеген он жыл әртүрлі саяси жолдармен өтіп келіп, батыс германия-ФРГ,тек қана географиялық емес, сонымен қатар саяси және ментальді түрде болуын тоқтатты. Жаңа сапаға бейімделмеген мемлекет түрінде болды.
Ангела Меркель саясатқа осы екі неміс мемлекеттің бірігуі кезінде, яғни формальді және институттық түрде бірігуі- шын мәнде екі жылға созылған процесс болып шықты. 90-шы жылдардың бірінші жартысында біріккен Германия ментальді түрде Бондық Республикасы болып қала берді-ол тек аймақтық, саяси және экономика жағынан Шығысқа «кеңейуі»1 болды. «Рейндік» саяси стиль бұрынғыдай мемлекеттің өмірін анықтап отырды, кіші астананың өте үлкен болуы және одан бас тартуы перспективте болуы. Сөйтсе де, перспектива ұзаққа созылды. Берлинге көшу бұл шешілген жұмыс ретінде саналды- сөйтсе де, Рейндегі саяси жұмыс өз бетімен жүзеге асырып отырды. Бондық құрылысқа көптеген жаңа Бундагестік ғимараттар кірді, министрлік ғимараттар құрылып, жаңадан елшілік ашылып жатырды. «Шығыс» ол алыс болды, оны «көтеру», «меншіктеу», олмен «ынтымақтас» болу, ал олардың тұрғындарының алдында әрине, «көпшілікке үйрену» болды.
Ангела Меркель көпшілікке үйреніп білді. Ол Бонға «Шығыстан» келуі өзімен рейндік саясатты әкеліп қана қоймай, классикалық пруссиялық жағымды- ынталылық. тырысушылық, педанттық, жұмысқа қабілеттілік әкелді. Үлгілі оқушылардың бірі болып шықты. «Шығыс» оның мінезін анықтады. Бон оның саяси профилін анықтады. Ангела Меркель Бондық республика жүзінде қалыптасты. Ол билікке келмей тұрып бондық саясаткер болып қала берді.
Ангела Меркель- федералды канцлер болған алғашқы әйел болып табылады. Және де, постқа 51 жасында кіріскен ол, алдыңғы канцлерден ең жасы болды. Сонымен қатар, ГДР-дің бұрынғыларының алғашқысы, «жаңа федералды жерден» саяси элиталардан шыққан және Германияның қайта бірігуі кезінде саяси өкіметке жоғары көтерілуі сәтті болды. Бірақ-шығыс Германияның ерекшелігі болмады. Меркель өз сайлау алдындағы күресінде не «әйел», не «шығыс» картасын ойнап жеңіліс таппаған. 90-шы жылдары болашақ канцлердің саяси профилі оның позиция партиясындағы шамадан тыс күшеюі үлкен «шығыстық» көрініспен сипатталды. Ішкі саясат секілді, сыртқы саясатты Меркель бондық консерваторлардың категорияларына сүйеніп отырды және шығыстың бүтін құндылығын теңдестіріп, оны тіпті асқақтатты. Ол Йошка Фишерді1 шынында бұрынғы революциялық және елдің көзінше өкінуі туралы ұсыныс жасауын айыптады. Ол ішкі саясатта аденауэрлық батыс бағытын сөзсіз ұстанып, Иракқа қарсы америкалық акцияны қолдап отырды және қатысудан бас тартқан Шредер2 канцлерін сынап отырды.
Заңнамалық құжаттар:

1. РФ конституциясы. 1993 ж. 12 желтоқсанда қабылданған Заң // Конституции 16 стран мира: СБ конституций стран членов СНГ, Балтии и ряда других государств мира / Сост. Башиев Ж., Шакиров К. – Алматы: Жеті Жарғы, 1995. – 576с.
2. The Constitution of the U.S. 17.07.1787. // http://www.state.gov

Стратегиялар:

3. АҚШ-тың Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы, 24.10.2002 // http://www.whitehouse.com
4. РФ-ның Ұлттық қауіпсіздік концепциясы, 10.01.2000 // http://www.mid.ru

Дипломатиялық құжаттар:

5. 2001 жылғы 1 қазандағы «Төрт жылдық қорғаныс шолуы» атты доктрина // http://www.globalaffairs.ru
6. 1972 жылғы ЗҚҚ жөніндегі Шарт // Нефть и газ. - 2003. - №7. – С. 8
7. 1982 жылғы теңіз құқығы туралы БҰҰ Конвенциясы // http://www.un.org
8. 1991 жылғы Стратегиялық шабуыл қарулары (СШҚ) Шарты // The New York Times 3-4 June 2000 y.
9. 1993 жылғы СШҚ-2 Шарты // Аргументы и факты от 15 февраля 2001 года.
10. 2000 жылғы 21 сәуірдегі РФ әскери доктринасы // http://www.mid.ru
11. 2002 жылғы «Ресей-НАТО қатынастары: жаңа сапа» декларациясы // Россия-НАТО: партнерство в духе прагматизма, анықтама, 2007 ж.
12. 2002 жылғы Стратегиялық басып алу ұстанымын қысқарту жайлы Шарт // Панорама от 20 октября 2004 года.
13. 2003 жылғы Ресеймен және НАТО-мен апаттық СК экипаждарын құтқару туралы келісім // Россия-НАТО: партнерство в духе прагматизма, анықтама, 2007 ж.
14. 2003 жылғы 4 мамырдағы АҚШ және РФ-ның ядролық арсеналдарын 65%-ға қысқарту туралы шарт // Аналитическое обозрение. – 2005. - №8. – С. 19
15. 2004 жылғы Ресей-НАТО Кеңесінің СІМ-мен Ресей-НАТО Кеңесінің лаңкестікке қарсы іс-әрекет Жоспары // Россия-НАТО: партнерство в духе прагматизма, анықтама, 2007 ж.
16. Doctrine for Joint Nuclear Operations, 15.03.2005 // http://www.whitehouse.com
17. 2005 жылғы БҮӘ күшінің мәртебесі туралы келісім // С.М.Рогов, П.С.Золотарев, В.И.Есин. Многосторонняя система ядерного контроля и нераспространения: новые подходы к стратегической стабильности в XXI веке. - М.: ИСКРАН, 2006. – 198 c.
18. 2007 жылғы Габалиндік РЛЖ-ні бірігіп пайдалану келісімі // http://www.ng.ru
19. 2007 жылы 13 шілдедегі Еуропада қарапайым қарулы күштер туралы Келісім // http://www.nationalinterest.org
20. 2008 жылғы АҚШ және Ресей атом энергиясын бейбіт негізде қолдану саласында ынтымақтастық туралы келісім // Казахстан-Спектр. – 2009. - №4. – С. 22

Саяси қайраткерлердің баяндамалары, сөйлеген сөздері, сұхбаттары:

21. Bush G. Remarks by the president at the Citadel. December 11, 2001 // http://www.secretary,state.gov
22. Рогозин Д. Ностальгия бывших // МЭИМО. 2002. - №3. – С. 14-16
23. АҚШ-қа сапар барысында Пауэлмен кездесуіндегі СІМ И.Иванов сөзі // http://www.mid.ru
24. Бланк С. Яблоко раздора между Россией и США // Foreign Affairs 11 March 2006 y.
25. Дуглас К. Путинская стратегия // Доклад Центра международных исследований МГИМО. – 2004. - №2. – С. 12-21.
26. Ресей-ЕО саммитінде президент Путиннің мәлімдемесі, 2001 жыл // http://www.number-10.gov.uk
27. Брюссельде РФ президенті Путин мен НАТО-ның Бас хатшысы Дж.Робертсонның кездесулері барысындағы сөздері, 2004 жыл // The New York Times 24 December 2004 y.
28. Фалин В. О вероятном сценарий действий США в отношений России в 2006-2008г // США-Канада: экономика-политика-культура. 2005. - №11. – С. 32-37.
29. Бухаресттегі РФ президенті Путин және НАТО Бас Хатшысы Яап де Хооп Схеффер сөздері, 2008 жылы сәуір // The National Interest. 2008. - №5. – P. 17
30. АҚШ вице-президенті Дик Чейнидің Тбилиси және Әзірбайжанға сапары кезіндегі сөзі, 2008 жыл // Washington post 14 September 2008 y.
31. НАТО-ның кеңею мәселесіне қатысты РФ СІМ С.Лавров сөзі, 2009 жылы // Известия от 25 декабря 2008 года.
32. Германияда НАТО саммитінде НАТО Бас Хатшысы Яап де Хооп Схеффермен кездесуіндегі Обама сөзі, 2009 жыл // BBC 5.02.2009y.
33. Германиядағы НАТО саммитіндегі Бас Хатшы Яап де Хооп Схеффер сөзі, 2009 жыл // BBC 5.02.2009 y.
34. Ресей-американдық қарым-қатынастары мәселесі бойынша РФ СІМ орынбасары С.А.Рябков сұхбаты, 2006 жыл // МЭИМО. – 2008. - № 11-12. – С. 23-24.
35. Американдық сенатор Ричард Лугардың ядролық қаруды таратпау мәселесіне қатысты сөзі, 2004 жыл // Fox news 21.10.2006 y.
36. Бұрынғы сенатор Сэм Наннның ядролық қаруды таратпау мәселесіне қатысты сөзі, 2006 жыл // Азия и Африка. 2006. - №10. – С.45
37. Кэмп-Дэвидтегі Буш және Путин сөздері, 2003 жыл // http://www.globalaffairs.ru
38. РҒА Әлемдік экономика және халықаралық қатынастар институтының қарусыздандыру және қақтығыстарды ретту бөлімінің орынбасары А.Пикаев сөзі, 2007 жыл // Нұр Астана 6 маусым 2007 жылдан
39. Қаруландыру мәселесі бойынша РФ СІМ орынбасары С.А.Рябков сұхбаты, 2009 жыл // ИТАР-ТАСС 21.04.2009 г.
40. АҚШ Саяси министрдің орынбасары Даглас Фейт сөзі, 2001 жыл // http://www.whitehouse.com
41. СШҚ-ға қатысты Ресей елбасы Д.Медведев сөзі, 2008 жыл // ИИР агенттігі 2.07.2008 ж.
42. 2009 жылғы 1 сәуірдегі Лондондағы Медведев сөзі // http://www.news.central.kz
43. Обаманың ядролық қаруды таратпау мәселесіне қатысты Прагадағы сөзі, 2009 жыл // http://www.cfr.org
44. Әскери-саяси мәселелер бойынша ресей-американдық кеңестерінің қорытындысы туралы АҚШ Мемлекет хатшысы орынбасары Дж.Руд сұхбаты, 2007 жыл // ИТАР-ТАСС 6.11.2007 г.
45. АҚШ мемлекеттік департаментінің өкілі Том Кейси сөзі, 2006 жыл // http:// www.carnegie.ru
46. Кремльде өзінің пресс-конференциясындағы Путин сөзі, 2008 жыл // Айқын 21 тамыз 2008 жыл.
47. Мюнхендегі Путин сөзі, 10 ақпан 2007 жыл // http://www.stringer.ru
48. АҚШ Қорғаныс Министрі Роберт Гейтс сөзі, 2007 жыл // http://www.un.org
49. ЗҚҚ Агент басшысы генерал-лейтенант Г.Оберинг сөзі, 2007 жыл // http://www.state.gov
50. Францияның СІМ Бернар Кушнер сөзі, 2008 жыл // Егемен Қазақстан 20 қыркүйек 2008 жыл.
51. Дж.Буштың Ресей-Грузия қақтығысына қатысты мәлімдемесі, 2008 жыл // Интерфакс-Казахстан 17.08.2008 ж.
52. Ресей-Грузия қақтығысына қатысты РФ СІМ С.Лавров пен АҚШ Мемлекеттік хатшысы К.Райс сөздері, 2008 жыл // ҚазААГ 5.10.2008ж.
53. Орлов В. Российско-американские стратегические отношения после грузинского кризиса // Независимая газета от 6 октября 2008 года.
54. РФ президенті Медведевтің «Валдай» саясаттанушыларына берген сұхбаты, 2008 жыл // РИА Новости 21.09.2008 г.
55. АҚШ президенті Обамамен кездесу барысындағы РФ СІМ С.Лавров сөзі, 2009 жыл // http://www.state.gov
56. Вашингтондық Карнеги қорында А.Арбатов сөзі // http://www.carnegie.ru
57. Стивен Ф. Политика США в отношений России ведется в духе холодной войны // Научный доклад, РАН Института США и Канады. - 2006. - №3. – С. 22-27.
58. Богатуров А. О российско-американском сближении, роль Путина в этом процессе // Известия от 18 ноября 2001 года.

Саяси қайраткерлердің естеліктері:

59. Буш Дж., Скоукрофт Б. Мир стал другим: Пер. с англ. – М.: Международные отношения, 2004. – 504 с.
60. Ельцин Б.Н. Президентский марафон. – М., 2000. – 345 с.

Кітаптар мен монографиялар:

61. Бжезинский З. Выбор. Мировое господство или глобальное лидерство / Пер. с англ. – М.: Международные отношения, 2006. – 288 с.
62. Бжезинский З. Великая шахматная доска. Господство Америки и его геостратегические императивы. - М.: Международные отношения, 2005. – 256 с.
63. Бувальд П., Гудби Дж., Тренин Д. Стратегия стабильного мира, Навстречу Евроатлантическому сообществу безопасности. – М.: Международные отношения, 2003. – 208 с.
64. Гиленсон Б.А. История литературы США. Учеб. пособие для студ. высш. учеб.заведений. – М.: Издательский центр «Академия», 2003. - 704 с.
65. Гудби Дж. Ю. Дрелл С.Д., Опасности страшнее нет. Ядерное оружие. – М.: Международные отношения, 2005. – 128 с.
66. Есин В.И., Золотарев П.С., Рогов С.М. Многосторонняя система ядерного контроля и нераспространения: новые подходы к стратегической стабильности в ХХІ веке. – М.: ИСКРАН, 2006. – 198 с.
67. Илларионов С.И. Террор и антитеррор в современном мироустройстве. – М.: ООО «РИЦ «ПрофЭко», 2003. – 592 с.
68. Киссинджер Г.А. Нужна ли Америке внешняя политика? К дипломатии для ХХІ века. Пер. под ред. В. Л. Иноземцева. - М.: Ладомир, 2002. – 254 с.
69. Кукеева Ф.Т. Европейский союз и США: современные аспекты трансатлантического партнерства. – Алматы, 2003. – 189 с.
70. Кукеева Ф.Т. История становления и развития трансатлантического партнерства (США и Европейский Союз). Учебное пособие. – Алматы, 2005. – 153 с.
71. Лаумулин М.Т. Казахстан в современных международных отношениях: безопасность, геополитика, политология. - Алматы, 2000. – 480 с.
72. Носов М.Г., Рогов М.С., Шмелев Н.П. Между прошлым и будущим: Россия в трансатлантическом контексте. – М.: ИСКРАН, 2001. – 256 с.
73. Рогов С. М. 11 сентября 2001 г.: реакция США и последствия для российско-американских отношений. – М.: ИСКРАН, 2001. – 204 с.
74. Стародубов В. Россия–США: Глобальная зависимость. – М.: «Молодая гвардия», 2004. – 249 с.
75. Султанов Б.К., Музапарова Л.М. Становление внешней политики Казахстана. – Алматы: ИМЭП, 2005. – 347 с.
76. Токаев К.К. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации. – Алматы: САК, 2000. – 584 с.
77. Торкунов А.В. Современные международные отношения и мировая политика. – М.: Просвещение МГИМО, 2004. – 991 с.
78. Уткин А.И. Американская империя. – М.: Эксмо, 2003. – 736 с.
79. Хантингтон С. Столкновение цивилизаций. – М.: ООО «Издательство АСТ», 2003. – 603 с.

Мерзімді басылымдар:

80. Софийский Н. Россия—США. Путь к прагматичному партнерству // Нефть и газ. – 2001. - №7. – С. 32-35.
81. Рогов С.М. Военная политика администрации Буша и перспективы российско-американских отношений в этой области // Международная жизнь. – 2002. - № 2. – С. 12-16.
82. Панарин И.Н. Партнёрство России и США в условиях глобализации // Право и безопасность. – 2004. - №2 (11). – С. 12-15.
83. Пядышев Б. Ничего, кроме правды // VIP-Premier. - 2001. - №10. – С. 8-13.
84. Кулагин В. Кое-что начинает получаться // Международная жизнь. 2001. - №12. – С. 10-18.
85. Рогов С. М. 11 сентября 2001 года: реакция США // Международная жизнь. 2002. - №1. – С. 3-24.
86. Мельников Ю.М. Становление и развитие современных российско-американских отношений // Мировая экономика и международные отношения. 2003. - №5. – С. 4-9.
87. Шаклеин В.В. Проблемы безопасности и администрация Буша: старые подходы и новая эпоха // США-Канада: экономика-политика-культура. 2002. - №2. – С. 81-88.
88. Коровина О.Ю. Проблема расширения НАТО на восток // США-Канада: экономика-политика-культура. 2004. - №10. – С. 47-51.
89. Семейко Л.С. Ядерная политика США в аспекте распространения ядерного оружия // США-Канада: экономика-политика-культура. 2007. - №9. – С. 38-45.
90. Стефен С. Перестройка российско-американских отношений // Foreign affairs. 2008. - №2. – P. 6-11.
91. Тикнер Э. Переосмысливая проблемы безопасности // США-Канада: экономика-политика-культура. 2002. - №12. – С. 26-34.
92. Умланд А. Прошлое – это настоящее // Newsweek. 2008. - №7. – P. 29-33.
93. Шапиро А. В Россию с любовью // World Policy Journal. 2007. - №2. – P. 6-10.
94. Шумилин А.И. Влияние юго-осетинского кризиса на отношения между США и Россией // США-Канада: экономика-политика-культура. 2009. - №1. – С. 13-18.
95. Сыроежкин К. Россия-США-Китай и Центральная Азия // Аналитическое обозрение. 2004. - №6. – С. 38-47.
96. А.Р.Әліпбаев АҚШ-тың Орталық Азиядағы геосаяси мүдделерінің кейбір астарлары // ҚазҰУ хабаршысы. 2007. - №5(11). – С. 25-27.
97. Умаров К. Глобализация стратегия США в контексте борьбы с терроризмом // ҚазҰУ хабаршысы. 2004. - №2(14). – С. 26-31.
98. Нургалиев М. Контртеррористические кампании США: Актуальные проблемы и последние тенденции // ҚазҰУ хабаршысы. 2007. - №3-4(29-30). – С. 24-29.
99. Бердигожина Л. Проблемы безопасности в ЦА // ҚазҰУ хабаршысы. 2007. - №3-4(29-30). – С. 34-37.
100. Салимбаева А.С. Новая ядерная доктрина США // ҚазҰУ хабаршысы. 2007. №3-4(29-30). – С. 49-56.
101. Богатуров А.Д. Очарование «внезапного союзничества» прошло // Независимая газета от 11 февраля 2005 года.
102. С.Әмірбекұлы Батыс Ресейге қарсы санкция жарияламақ // Айқын 14 қыркүйек 2008 жыл.
103. А.Бесбоғда Ұжымдық әскер НАТО-ға бәсекелес бола ала ма? // Егемен Қазақстан 23 ақпан 2009 жыл.
104. С.Бабамқожа Венесуэла мен Ресей бірлескен жаттығу өткізбекші // Жас Алаш 9 қыркүйек 2009 жыл.
105. С.Аққұлұлы АҚШ пен Ресей өздерінің Грузиядағы рөлі туралы // Нұр Астана 25 тамыз 2008 жыл.
106. Петрова А. Россия-США. Перезагрузка отношений // Аргументы и факты от 10 апреля 2009 года.
107. Терехов А. 20 Саммит // Независимая газета от 8 апреля 2009 года.
108. С.Әмірбекұлы АҚШ және Ресейдің стратегиялық қаруларды қысқартуға келіссөзі // Айқын 25 сәуір 2009 жыл.
109. Washington post 2000-2008
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1 ТАРАУ АНГЕЛА МЕРКЕЛЬДІҢ САЯСИ ӨРЛЕУІ
1.1 Германия ... ... ... және ... жұмыстарының министрі
ретінде.....................................................................
...................................................14
1.3 Канцлерге келу жолдары. Бағдарламалар
құруы.....................................23
1.4 Берлиндік Республика канцлері
................................................................25
2 ТАРАУ АНГЕЛА МЕРКЕЛЬДІҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫ
2.1 ... ... ... ... ... ... Меркель және
АҚШ.........................................................................
..................................................47
2.4 Меркель және ТМД
қатынастары.................................................................
...................50
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................56
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.........................................................60
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Ангела Меркель- ... ... ... ... ... табылады. Екі мемлекеттің бірігуі «жоғарлайды», көптеген он
жыл әртүрлі ... ... өтіп ... ... ... қана
географиялық емес, сонымен қатар саяси және ментальді түрде ... Жаңа ... ... ... ... ... ... саясатқа осы екі неміс мемлекеттің бірігуі кезінде, яғни
формальді және ... ... ... шын ... екі жылға созылған
процесс болып шықты. 90-шы жылдардың бірінші жартысында ... ... ... ... ... ... қала ... тек аймақтық, саяси
және экономика жағынан Шығысқа «кеңейуі»1 болды. «Рейндік» ... ... ... ... ... ... кіші ... өте үлкен
болуы және одан бас тартуы перспективте болуы. Сөйтсе де, ... ... ... көшу бұл шешілген жұмыс ретінде саналды- сөйтсе
де, Рейндегі саяси жұмыс өз бетімен ... ... ... ... ... жаңа Бундагестік ғимараттар кірді, министрлік ғимараттар құрылып,
жаңадан елшілік ашылып жатырды. «Шығыс» ол алыс ... оны ... ... ... ... ал ... ... алдында
әрине, «көпшілікке үйрену» болды.
Ангела Меркель көпшілікке үйреніп білді. Ол ... ... ... ... ... ... қана қоймай, классикалық пруссиялық жағымды-
ынталылық. тырысушылық, педанттық, жұмысқа ... ... ... бірі болып шықты. «Шығыс» оның мінезін анықтады. Бон оның саяси
профилін анықтады. Ангела Меркель Бондық ... ... ... ... ... ... ... саясаткер болып қала берді.
Ангела Меркель- федералды канцлер болған алғашқы әйел болып табылады.
Және де, постқа 51 ... ... ол, ... канцлерден ең жасы болды.
Сонымен қатар, ГДР-дің бұрынғыларының алғашқысы, «жаңа ... ... ... ... және ... ... бірігуі кезінде саяси
өкіметке жоғары көтерілуі сәтті ... ... ... ерекшелігі
болмады. Меркель өз сайлау алдындағы күресінде не ... не ... ... жеңіліс таппаған. 90-шы жылдары болашақ канцлердің саяси
профилі оның ... ... ... тыс ... ... ... сипатталды. Ішкі саясат секілді, сыртқы саясатты Меркель бондық
консерваторлардың категорияларына сүйеніп отырды және ... ... ... оны тіпті асқақтатты. Ол Йошка Фишерді1 шынында
бұрынғы ... және ... ... ... ... ... жасауын
айыптады. Ол ішкі саясатта аденауэрлық батыс бағытын сөзсіз ұстанып, Иракқа
қарсы америкалық акцияны ... ... және ... бас ... ... ... отырды.
Ангела Меркель- германиядағы «өтпелі кезеңінің» символы, ішкі ... ... ... ... және оның сыртқы саясатының ізденуші
символы. Ол- Берлин Республикасының қалыптастырушы канцлері. ... өмір бойы ... жете ... ... ... 10
жыл ішінде жетті. Бұл- «заман өзгерісі кезінде» ғана мүмкін ... ... ... ... жас ... ... өз партиясында
«өрлеуші жұлдыз» болып қалмады- ол тез арада кірісіп кетті.
Осындай ... ... ... ... ... ... дәрижеге жетуінің себебі
неде?
Бұл сұраққа көптеген жергілікті саясаткерлер, «жер князьдары», сонымен
қатар журналистер мен саясаткерлер де ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары Меркельдің мансабы жайлы көптеген кітаптар жарық
көрді. Ангела Меркельдің саяси өрлеуі ұмтылымды ... ... ... ... Меркель 90-шы жылдары өз саяси профилін және ... ... ... ... Осы ... ... ... Ангела Меркельдің
саясатын зерттеу болып ... ... Алға ... ... ашу үшін ... қою және шешу
жүктеліп отыр.
1. Америка Құрама Штаттары және ... ... ... стратегияларының мәнін айқындау;
2. 11 қыркүйектегі ... ... ... қауіпсіздік
саласындағы АҚШ-Ресей өзара қатынастарын және олардың лаңкестікпен
күресу мәселесін ... АҚШ пен ... ... ... ... орны мен ... және одақтың кеңеюінің АҚШ-Ресей өзара қатынасына ықпалын
сипаттау;
4. АҚШ-Ресей: ... ... ... ... талқылау;
5. Стратегиялық шабуыл қаруларын қысқарту және шектеу мәселесіндегі
американдық-ресейлік саяси ұстанымды талқылау;
6. Қауіпсіздікке қатысты американдық-ресейлік өзара ... ... ашу және сол ... ... ... ... ... жұмысының деректік негіздері. Қазіргі кезеңдегі қауіпсіздік
мәселесіндегі АҚШ-Ресей қарым-қатынастарына ... ... ... ... ... ... бес топқа бөлуге болады.
Зерттеу көздерінің бірінші тобын заңнамалық құжаттар құрайды. ... ... ... пайдаланылды [1-2]. Мемлекеттің басты сыртқы саяси
ұстанымын айқындайтын негізгі құжат ел конституциясы болып ... ... ... ... ішкі және ... ... ел ... негізделеді.
Деректік көздерінің екінші тобына АҚШ және ... ... ... ... ... [3-4]. ... әлемдік және
аймақтық қауіпсіздікке қатысты екі ... ... ... осы ... ... үшінші топта дипломатиялық құжаттар орын алады [5-20].
Екіжақты қатынастардың ... ... ... деңгейі,
өзекті мәселелер жөніндегі саяси ұстанымдары осы құжаттарда қарастырылған.
Зерттеу жұмысында пайдаланылған деректердің төртінші ... АҚШ ... ... мен ... істер министрлерінің, елшілердің баяндамалары,
өзара сапарлар барысындағы ... ... және әр ... ақпарат
құралдарына берген сұхбаттары кіреді [21-58]. Олар алға қойылған мақсатты
талқылауда мемлекет басшыларының ... ... ... ... ... сол ... мемлекеттің саяси ұстанымын ... зор ... ... ... ... қайраткерлердің естеліктері жатады [59-60].
Мемлекет басшыларының естеліктерінен мемлекеттік деңгейдегі аса ... ... ... күрделі жолмен қол жеткізгендерін ... ... ... ... ... кей аса ... мәліметтерді
табуға болады.
Деректерді пайдалану жұмыстың алдына қойған мәселелерді мейлінше ... және ... ... ... ашуға мүмкіндік бергені
сөзсіз.
Ғылыми зерттеудің ... ... ... ... ... ... дұрыс анықтау үшін екі елдің қазіргі әлемдік
қауіпсіздік мәселесіндегі ... ... ... және ... ... ... ... көптеген еңбектерді атауға болады. Оларды шет
елдік, ТМД елдері және ... ... ... ... мен ... ... [61-79]. Олардың ішінде американдық
саяси қайраткер ... бар [61-62]. Оның ... ... он жылдың ішінде геосаяси жағдайын, әсіресе Еуразиялық құрлықтағы
жағдайды сараптайды. Әрине С.Хантингтон еңбегін атап ... де ... Ол өз ... ... жер ... жаһандық дамуына болжам
жасайды. Сондай-ақ, әлемнің басқа да мемлекеттеріне ... ... ... болуға ынтасы бар жалғыз ұлы держава секілді ... ... рөлі ... ... айқындайтын болса, ал келесі бір
саясаткерлер А.Г.Киссинджер [68] ... Дж. ... [65] ... ... ... ... ... әскери-саяси
доктринасын және ядролық қаруды пайдалану мәселесі жөнінде, сонымен қатар,
Киссинджер Ресейдің халықаралық сауда жүйесіне ... және де АҚШ ... ... ... ... ... қызығушылығын толықтай
сипаттайды.
Ресейлік саясаткерлерден В.И.Есин, П.С.Золотарев, ... ... [73], ... [74], А.В.Торкунов [77], А.И.Уткин еңбектерін
атауға болады.[78] Олардың ішінде біреулері ... ... ... ... ... елдерімен қатынастарын сипаттаса, ал
кейбіреулері қырғи-қабақ соғысы аяқталғаннан ... ... ... ұлы
держава ретінде танылуына, НАТО-ның шығысқа қарай кеңеюі ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік мәселесін, АҚШ-тың сыртқы саясатын және Азиядағы
геосаяси мүдделерін жүйелі түрде қарастырған ... ... ... [76], ... ... [75], ... ... Лаумулин [71], Ф.Т.Кукеева [69,70] еңбектері де құнды ... ... ... ... шет елдік және отандық мерзімді
басылымдарда да жан-жақты ... ... ... АҚШ-тың «The New
York Times», «Washington post» ... ... ... «The ... «World Policy ... «Newsweek» журналы, Ресейдің
«Известия», «Аргументы и факты», «Независимая газета» газеттері мен ... ... ... ... и ... ... экономика и международные
отношения», «Нефть и газ», «VIP-Premier» журналдарында бар. Ал ... ... ... «Нұр ... «Жас ... газеттерінде және
«ҚазҰУ хабаршысы», «Саясат», «Аналитическое обозрение» ... ... ... Осы ... ... ... [87],
К.Сыроежкин [95], Қ.Умаров [97] және Л.Бердигожиннің [99] еңбектерін атап
өтуге болады.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... ... зерттеу мерзімі 2000-2008 жылдар
аралығын қамтиды. Бұл кезеңді 2000 жылдан бастаудың себебі екі ... жаңа ... ... кіші мен ... ... соған қатысты
жаңа саяси ұстанымның қалыптасуы, ал 2008 жылмен аяқталуы осы екі елбасының
өз қызметтерін тоқтатуларымен негізделеді.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... және ресейлік ғалымдарының ғылыми ... ... ... ... ... ... мемлекетаралық
құжаттарға жинақтау, талдау, жүйелеу әдістері қолданылды. Сондай-ақ,
кеңінен қолданылатын ... және ... ... ... ... ... ... болды. Бұл әдістер мәселені жүйелі ... ... ... ... ... ... негізде жүйелеп, оның
нәтижесін шығару үшін сол ... ... ... және ... ... ... жету үшін ... әр түрлі әдістерді зерттеген. Тақырыпты
ашуда ресейлік саясаттанушылардың еңбектері өз үлестерін қосты. Олар ... пен ... ... ... мен ... көптеген
әдістемелерін дамытқан.
Зерттеу жұмысының тақырыбын ... ... ... ... қоғамдық
ғылым саласында зерттеудің стандартты сараптамасы – ... өз ... ... ... оның ... БАҚ хабарламасы, саяси
тұлғалардың мәлімдемелері және де партия бағдарламалары ... ... ... ... ... ... құрылымы. Алға қойған мақсат пен міндеттерге сәйкес жұмыс ішкі
құрылымға бағынады. Ол ... екі ... алты ... ... және ... ... тізімінен тұрады.
1 ТАРАУ АНГЕЛА МЕРКЕЛЬДІҢ САЯСИ ӨРЛЕУІ
1. Германия демократиялық республикадағы өмірі
Ангела Меркель 1954 жылы 17 тамыз айында Гамбургте туылды. ... ... ... ... ... ... ұйымының құрамында және «Еркіндік
неміс жастары» одағында және мектепте физика пәнін оқуды шешті. Ангела
Меркель Германия Демократиялық Республиканың «екінші ұрпағына» ... ... ... ... және ... ... отбасында туылған.
Хорст Каснер Гейдельберг және Гамбурга университетінде теологияны оқып
меңгерді, ал әйелі латын және ағылшын тілідері маманы болып ... ... ... Ангела Меркель туылғанына екі аптадан соң, жанұясымен
Гамбургтан Германия Демократиялық Республикасына көшіп келді. ... ... ... шіркеудің Квицов ауылының келуін қалаған
ол, 1957 жылы Каснерлер жанұясы Уккермарктағы Темплин қаласына көшіп
келді. Сол қалада ... ... ішкі ... оқу ... ... ... 1957 жылы 7шілде айында Меркельдің інісі-Маркус Каснер, 1964
жылы 19 тамызда сіңілісі- Ирена туылды. 1961 жылы Ангела Каснер Темплинде
политехникалық мектепке ... ... ... ... қабырғасының жылдары
Ангела өз сыныптастарының және тәрбиешінің арқасында елеусіз және
әлеуметтік икемі мол қыз болды. Ангеланың сол кездегі бір ... ... мен ... ... ... жетістіктері болды. 1973 жылы Ангела
орташа мектептің емтихандарын өте жақсы тапсырды. Мектеп жылдары ... ... ... ... ... ... ... Одағының (ЕНЖО)
құрамында болды.
1973 жылы Ангела Меркель жергілікті университетке түсу үшін, ... Осы ... жылы ... ... ... және физика пәнін меңгеріп
жүрген өз болашақ жарын Ульрихом Меркель кездестірді. 1977 жылы үшінші
қыркүйек айында неке қиды. 1978 жылы Меркель ... ... ... ... жұбайымен айырылысты. 1984 жылы Меркель канцлері болды. Берлиндегі
Орталық физика химиялық Академияға дипломаттандырылған ... ... ... ... екінші жұбайы Йоахим Зауэрмен танысып, 1998 жылы үйленді.
Орталық Штат институтында 650 адам ... оның ... 350 ... ... ... ... ... бөлімде жұмыс жасады. 1986 жылы 8 қаңтар
айында Ангела Меркель «Исследование механизма реакций распада с простым
разрывом связей и расчёт их ... ... на ... ... и ... методов» (нем. Untersuchung des Mechanismus
von Zerfallsreaktionen mit einfachem Bindungsbruch und Berechnung ihrer
Geschwindigkeitskonstanten auf der Grundlage quantenchemischer und
statistischer ... ... ... қорғады. Докторлық ғылым
деңгейін алғаннан кейін, Ангела Меркель аналитикалық бөліміне ауыстырылды,
оны Клаус Ульбрихт жетекшілік етті. Жұмыс барысында Ангела Меркель саяси
жұмыстарға ... ... ... Ол ... ... Жастар Одағының (ЕНЖО)
коммитет мүшесі және насихат пен уағыздың ... ... ... бұл
қызметін Ангела Меркель мәдени-ағартушылық жұмыс деп есептеді. Ангела
Меркель Германия Демократиялық Республикада демократиялық блокта ешқандай
оппозициялық партияларға кірмеді.
1989 жылы ... ... ... соң, ... жаңа ... ... ... әкімшілігінде жұмыс жасап бастады. Кейін ол партияда
жаңа нақты қызмет алып, партияның пресс-хатшысы болды. «Демократиялық
жару» партиясының ... ... ... ... ... 1990 ... партияның күтпеген тыс көп дауысымен батыс германдық Христиандық-
демократиялық одақ құрамына кіріуі туралы шешім қабылдады. Меркель осы ... ... ... ... ... «Демократиялық
жарылыс» құрылтайында болды. Осыдан кейін Меркельдің ... ... әрі ... дами бастады. 1990 жылдың басында ол үкіметтің
орынбасарының пресс-хатшысы орнын алып, сол жылы бундегастың өкілі болды.
1991 және 1998 жылдар аралығында Меркель ... ... ... ... болып жұмыс атқарды. Осы уақытты «әйелдер және
жасөспірімдер» жұмысының министрі, кейін «қоршаған орта» министрі ... жылы ... ... ... бас ... 2000 ... төрағасы болды.
Ангела Меркельдің өмірбаяншысы Герд Ланггуттің айтуы бойынша, 70-80
жылдардағы Меркельдің ... ... және ... оның ... Меркель «жасылдар» партиясына жақын болғанымен, Христиан
Демократиялық Одақта саяси жетістіктеріне таңғалды. Германияның бірігуінен
кейін, Ангела Меркельдің анасы Германия Демократиялық Партия ... ... ал ... ... ... ... Демократиялық Одақта сүйкімді
жақтарымен көрінді. Дегенмен, «Демократиялық жарылыс» жас ... ... рет ... ... азаматтық қозғалыс жолдармен «Жаңа
форум», «Қазіргі демократия» болды, кейін партияның социализмнен бас
тартуымен, қайта жүзеге асырылды. 1990 ... ... ... ... ... ... ... Халықтық Палатасының
1990 жылдың 18 наурыз айының сайлауына үлес қосты және Христиан
Демократиялық Одақтың бас хатшысы Фолькер Рюэ ... 1990 жылы ... ... оларға «Германияға альянс» пайда болды. Бұл жаңа азаматтық
қозғалыс жолдарында «Демократиялық жарылыс» маңызды рөл ойнады: осы кезде
Христиан Демократиялық Одақтың төрағасы және ... ... ... ... ... ... Демократиялық блоктың Христиан
Демократиялық Одақ және Христиан Әлеуметтік Одақ партиясына ставка қоймауын
шешті. «Демократиялық жарылыс» авторитеті парламенттік сайлаудан зардап
шекті, ... ... ... ... төрағасы Вольфганг Шнур Германия
Демократиялық Республикасының Мемлекеттік Қауіпсіздік Министрімен қызмет
еткендігі туралы анықталды. Ангела Меркель осы ... ... ... ... оған ... басқармасы өз бағасын берді.
«Альянс за Германию» (1990)
1990 жылы 18 наурызда алғаш рет еркін Халық Палатасы сайлауында Ангела
Меркель 0,9% ... ... ... ... ... қортындымен басқа
Христиан Демократиялық Одақтың батыс германия партиясының 41% пайызбен
«Германияға альянсы» сайлауда жеңіске жетті. ... ... ... ... де ... ... ... әлеумет-демократтар және
либералдарды одақты жүзеге асырды. 12 сәуірде Лотар де Мезьер Германия
Демократиялық Республикасының жаңа Министр Кеңесінің ... ... ... ... одақтардың анықталуымен Ангела Меркель
Германия Демократиялық Республикасының бірінші және еркін сайлауда ... ... ... ... Демократиялық Республикасының парламеттік сайлаудан екі аптадан
соң, саясаттың даму орталығында Германияның бірігуі туралы сұрақ туды. 1990
жылы 18 ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде
Ангела Меркель өз лауазымы болғандықтан, көптеген экономикалық, әлеуметтік
одақтасу және Мемлекеттік валюта құру ... ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік хатшысы Гюнтер Крауз
Ангела Меркельдің саясатының жетілуіне үлкен ... ... жылы ... ... және ... ... ... ішкі істер
жұмысының министрі Вольфганг Шойбле Германия ... ... ... ... ... бірігуі туралы келісімге қол қойды.
Ангела Меркель пресс-хатшының орынбасары ... ... де ... ... ... ... ... қатынастарының қортынды реттеу келісіміне
қатысты. Олсы кезде Германияның жаңа ... күні ... ... жылы 2 ... ... ... бірігу сайлауы
белгіленді. Осы уақытты «әйелдер және жасөспірімдер» жұмысының ... ... ... ... болды. 1998 жылы Христиандық ... бас ... 2000 жылы ... ... болды.
2005 жылы 18 қыркүйек айында ... ... ерте ... ... Одақ және ... Әлеуметтік Одақ блогындағы
бірінші нөмірімен ... ... 35,2% ... ... ... ... ... канцлері Герхард Шредер 34,2% дауыспен
жеңіліс ... ... ... ... Одақ және ... Одақ одақтас үкіметімен қалыптасты. 22 ... ... ... ... ... бір ... ... әйел канцлері
және 51 жастағы ең жас 1984 жылы ... ... ... ... әйел —
канцлер Ангела Меркель ... ... ... үкіметінің басшылығына
бекітілді. Енді неміс халқы жаңа үкіметті жасақталуынасыға күтуде. Германия
парламенті Бундестагта Меркельді ... ... ... 397 ... берген. Осындай нәтиженің арқасында ... ... ... ... ... ол 614 ... басым бөлігінің қолдауына ие болды.
Керек ... ... мен ... ... ... ... ... өзгерте алмады. Мұның алдындағы канцлер ... СЛПГ ... жаңа ... ... ... ие болғаннан
соң, саясатты тастап кетпек.
ГЕРМАНИЯ – САЙЛАУ АЛДЫНДА
Әлеуметтiк мәселе: Гамбург – өзi жеке ... жер ... ... оның жеке Конституциясы, парламентi және бюджетi бар. 16 федералдық
округтен ... ... үшiн ... орны ... Екiншi дүниежүзiлiк
соғыстан кейiн, Гамбург ағылшындардың қарамағында қалған.
– Мұнда ғылым мен ақпарат құралдарының ... ... ... ... Ағылшындар ғылым мен мәдениеттi өркендетуге ерекше күш салды, –
дейдi Гете институтының қызметкерi Артур Тетцлафф.
Бiздiң алғашқы кездесуiмiз Гамбург парламентiнiң вице-президентi ... өттi. ... ... ... ... Социал-
демократиялық партиясы, жасыл және солшыл партиялардан сайланған 121
депутат бар.
Вольфхард Плоог мырзаның айтуына қарағанда, Парламент соңғы ... ... ... ден ... ... ... мектепке дейiнгi
балаларды балабақшамен қамтамасыз ету iсi және жұмыссыздарға төленетiн
төлемақыны көбейту, жұмыс орындарын ашу мәселесi де бiздегiдей ... ... ... ... қарау жөнiнде заң қаралып жатыр екен.
Балаларды үлгерiмi бойынша топтау iсi тым ерте басталып келген екен. Осы
мәселенi қайта қарап, әр партия өз ... ... ... ... ... 9 сыныпқа дейiн бiрге оқытуды ұсынады. Ақылдаса келе,
заң жобасына балаларды қазiргiдей 4 ... ... ... ... ... 6 ... ... ғана оларды гимназиялар мен жай мектептерге бөлу
iсi қарастырылып отыр. Қазiр Германияда орта бiлiм беру тегiн. Тек оқулық
үшiн ата-аналардан 100-120 еуро ... ... ... жарна алады.
Бұның өзi ата-аналардың табысына байланысты. Айлық табысы тым төмен немесе
кедей ата-аналар бұл жарнадан босатылады.
Бiзге кездескен саясаткерлердiң көбiнiң сөз ... ... iрi ... екi партия – ХДО мен Социал-демократтар қандай да ... ту ... гөрi, өз ... ... сүйенетiн көрiнедi.
Олар Германия канцлерi Ангела Меркель мен бұған дейiн Сыртқы iстер министрi
қызметiн атқарып келген, осы сайлауда канцлерге үмiткер болған Штайнмайер.
Ал, ... кiшi ... ... да ... ... ту етiп ... Германиядағы жолбасшыларымыздың бiрi – Роберт Кокон «Социал
-демократтардың идеясы жақсы, бiрақ олар ақшаны кедейлерге оңды-солды
таратып беруге шақырады. Бұл қоғамда жатып iшерлердi ... Сол ... мен ... ... ... Дауысымды либералдарға бердiм» дейдi. Социал-
демократтар аты айтып тұрғандай әлеуметтiк мәселелердi ту етедi екен. Бұл
ретте олар ... ... күн ... ... ... келе ... бiлдiрдi. Берлинде Социал-демократиялық партиядан
сайланған Детлеф Дзембритцкиймен кездестiк. Социал-демократтар әуелi
жаңадан пайда болады деп күтiлген ХДО мен еркiн ... ... ... ... ... – дедi ол, – егер бұл одақ ... ... болса әлеуметтiң
жағдайы бұрынғыдан да қиындай түсетiн болады. Екi партия да әлеуметтiк
мәселелерге көз жұма қарайды.
Социал-демократтар өзiнiң бағдарламасында супер байлардың ... ... ... ... салығын азайту жөнiнде ұсыныс бiлдiрген. Ал,
либералдар керiсiнше, жалпы ... ... ... қолдайды.
Социал-демократтар әлеуметтiк теңсiздiктi болдырмау үшiн жаңа жұмыс
орындарын ашуды, жұмыссыздықпен күресудi және ең төменгi айлық сағаттық
еңбекақымен есептелуi жайында ... ... ... ... 2022 ... ... iске ... Атом энергия станцияларына
қарсы. Олардың атом қалдықтарын қайда жiберу мәселесi әлi ... ... ... ... ... ... ... ХДО мен либералдар атом
энергостанцияларына қарсы емес. Сондай-ақ, бiлiм беру саласына iшкi жалпы
өнiмнiң 3%-ы бөлiнгенiн талап ететiндiктерiн айта отырып, медициналық
сақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... кейбiр ауруларды қарағанымен, кейбiрiне жарамсыз
болып жататын көрiнедi. Сөйте ... олар ... ... деп
айыптайды. «Солшылдардың сайлауда әжептәуiр қолдауға ие болуы мүмкiн.
Бiрақ, онымен коалиция құрып, үкiмет жасақтау iсi мүмкiн емес», – ... ... ... ... ... ... ... шығындарды
қысқартқан емес. Әуелi, Германияда өз азаматтары түгiлi, шеттен келген,
азаматтығы жоқ, ... ... ... ... мүмкiндiк алған шетелдiктерге
де әлеуметтiк төлемдер төлейдi. Бұл жағынан Германия ЕуроОдаққа мүше
елдердiң барлығынан жоғары тұр. Әрине, мұндай төлемдер Еуропа
мемлекеттерiнiң бiразында бар ... ... ... көлемi жағынан олар
Германияға жетпейдi. Дағдарыс салдарынан Германияда қызметсiз қалғандар
саны күн санап артып отырған ... ... ... қалғандар үшiн алғашқы
кезде оның бұған дейiнгi жалақысының 65%-ын төлейдi, бiраз ... ... ... таба алмаса, 349 еуро төлеуге мәжбүр. Бұл ... ... ... ... ... 30-дай саяси партия бар. Соның 5-уi Бундестагта және
федералдық округтар парламентiнде орын ... Олар – ... ... ... ... ... (ХДО), Франк-Вальтер Штайнмайер
басқаратын Социал демократиялық партия, Еркiн демократиялық партия немесе
либералдар, Одақ 90% ... мен ... ... 8 жыл ... 3 ... болған екен. Бұл дәстүр Германия Парламентiнде 60
жылдай ... ... ... 2005 ... сайлауда ол дәстүр бұзылып, 5
партия парламентке сайланған. Содан берi Германияда 5 ... ... ... Бұл ... бiраз қиындатып жiбердi. Яғни, коалиция құруға келгенде бұл
өте қиын, – дейдi бiзге кездескен саясаткерлердiң қай-қайсысы да.
Германияда парламенттiк билiк ... ... ... ... ... ерiк алады. Алайда, егер ол партияның Бундестагтағы
орны 50%-дан асатын болса ғана өзi жалғыз үкiметтi ... ... ... тек бiр ғана ... ... ... те, парламент
те болған емес. Бұл жолы 33%-бен жеңiске жеткен ХДО 22% дауыс жинаған
Социал-демократтармен емес Гидо Вестервелле басқаратын Еркiн демократиялық
либералдар ... ... ... ... ... ... ие болып келе жатқан және осы сайлауда да
бұның алдындағыдан көп ... ... Одақ 90% ... ... мен
солшылдар.
Жасылдар партиясы экологиялық мәселелердi ту етедi. Жалпы, бүкiл әлемдегi
экология проблемаларын өздерiне жат емес деп ... Сол ... ... ... қарсы, жалпы барлық әскери қимылдардан бастартуды
ұсынады. Бiз жасылдар партиясының жетекшiсi, Бундестаг депутаты Вольфганг
Виландпен кездесуiмiзде олар өздерiнiң осы ойларымен ... ... ... көп бола қойған жоқ. Iшкi iстер министрлiгiндегi
кездесуде бiз «Жасылдар сияқты тағы бiр партияның ... ... ... ... бар ма?» ... сауал қойдық. Олар бұл партияның кездейсоқ
және аяқасты халық қолдауына ие болғанын айта ... ... ... ... жаңа ... алға ... ... еместiгiн айтты.
Солшылдар – бұрынғы Германия демократиялық республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... кездерi халықтың
қолдауына ие болып, Бундестагта 50-дей орынды иеленiп отыр.
Әрiптестерiмiздiң бiрi – саясаткерлермен кездесуде ... ... ... ие ... ... және ... ... Германиядағы
тоталитарлық билiктiң салдарынан қаншама адамның мерт болғандығын халықтың
қалай тез ұмытып кеткендiгiн айта отырып, партияларға тыйым салу мәселесi
жайында сауал қойды. Осыдан 5 жыл ... ... ... ... берiп,
оны жауып тастауға әрекет етiлген екен. Алайда, Конституциялық сот ... ... ... бұл партияны жабу талабы
қанағаттандырылмаған. Әрине, бүгiнде солшылдар өзiнiң бұрынғы бағытынан
ауытқыған. Бастапқыда Батыс Германияның қолдауына ие бола алмаса, кейiнгi
кездерi ... ... бас ... бұл ... де әжептәуiр қолдауға
ие болған. Солшылдардың ең басты мақсаты – әлеуметтiк мәселелерге көбiрек
мән беру және Ауғанстандағы Германия әскери базасын алып кету.
Партия құру үшiн ... ... ... ... ... келмеу,
демократия талаптарына жауап беру және 200-дей адамның қолын жинау қажет.
Сол үшiн де мұнда Пираттар партиясы Парламентке жолдама алған. Алайда,
олардың ... өте ... кез ... ... ... ... Пираттар партиясын ұнатпайтындығын және халық қолдауына ие бола
алмайтындығын ашық ... ... ... да ... ... ... ... әр партияны қаржыландыратын өз қоры болады. Мысалы, Екiншi
дүниежүзiлiк соғыстан кейiн Германияның алғашқы канцлерi болған Конрад
Аденауэр атындағы қор негiзiнен ХДО, социал-демократтар мен ... ... ... Ал, ... Роза ... ... ... екен. Конрад Аденауэр қорының «Iшкi саясат» бөлiмiнiң бастығы
Ральф Томас Баус қордың ... ... 110 ... еуро ... ... ... бюджет олардың сайлаудағы дауысына орай
қаржыландырады екен. Егер, ... ... ... орны көбiрек
болса, қаржыландыру да соған сай қомақты болмақ.
Бiздегi саясаткерлердiң Парламентке өткен партияны ... ... ... ... осыдан көрiнiп тұр.
Әлеуметтiк сауалнама және үгiт-насихат iсi:
Бұған дейiн әлеуметтанушылардың болжауы – алдағы ... қара және ... яғни ХДО мен ... өзара одақ құрып, Социал-демократтар
оппозицияға кетедiге сайған едi. Болжам айқындалды. Сайлау алдындағы
әлеуметтiк сауалнамалардың бұған дейiн қателескенi ... ... мен ... екi ... ... ... бұл әлеуметтанушылардың
рейтингiсiне керi әсер етедi екен. Әлеуметтiк сауалнамаларды сайлауға ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк
сауалнамаға қатысушылардың 40%-ының кiмге дауыс беретiндiгiн әлi
айқындамағандығын айта отырып, бұл жолы либералдардың айы оңынан
туатындығын ... ... егер ... да бiр үгiт ... iсi ... 24 ... қалғанда
тоқтатылатын болса, Германиядағы саяси партиялар сайлауға бiр күн қалғанда
өз шерулерiн ... ... ... ... мен ... Христиан демократиялық одағының бейбiт шеруiне бардық. Социал-
демократтар мен жасылдардың шеруi ашық алаңда өтiп, оған қатысу да еркiн
болса, ... ... ... жабық жерде өттi. Әрi оған аккредитация
алған адамдар ғана қатыса алды. Бiрақ соған қарамастан, алдыңғы екi
партияның шеруiне қарағанда мұнда адам көп ... ... ... ... өзi келдi.
Жалпы, сайлау барысында бұндағы бiрiншi тұлға өзiн өзгелерден жоғары санап,
қандай да бiр дебаттарға қатысудан бас ... ... ... ... ғана Ангела Меркель өзiнiң басты қарсыласы Штайнмайермен
теледебатқа қатысып, бұл теледебатта жеңiлiс тапқан екен. Саясаткерлер
Штайнмайердiң бұл жеңiсi сайлау барысына әсер етуi де ... деп ... ... ... Солтүстiк Германия телевидениесi мен радиосының
«ARD aktuell» бөлiмiнiң бастығы Буркхард Нагел Штайнмайердiң сайлауалды
кампаниясының тым белсендi ... ... ... ... ... жеңiске жеттi. Бiрақ, одан берi екi күн
өттi, оның не iстеп, қандай ... ... ... белгiсiз. Ол
қайда жүр? Осы уақытта Ангела Меркель өз ұпайын қайта түгендеп ...... ... ... ... ... ... Iшкi iстер министрлiгi атқарады
екен. Сайлау учаскелерiнде 5-9 адам ... ... ... ... онда мемлекеттiк қызметкерлер де сайлау учаскелерiнде қызмет ете
алады. Сайлау учаскелерi 1 ай көлемiнде жасақталады. Мемлекеттiк
қызметкерлердiң айлығы және жұмыс орны ... Ал, ... ... ... ... күнiне 31 еуро тәулiктiк ақы төленедi. Осы жолғы
сайлауда Германия бойынша 299 сайлау округi, 90 мың ... ... Бiр ... ... ... бiр үмiткерден болады екен.
Демек, Бундестагтағы 600 орынның 299-ы мажоритарлық жүйе бойынша
сайланғандар. Сондай-ақ, ғылым мен техниканың ... ... ... ... қарақұрықтық жасау мәселесiнiң жойылып, әдiл дауыс
беру мен әдiл ... ... ... ... ... ... беру жүйесi пайдаланылмайды. Әрине, ондай қадамдардың болғаны рас.
Бiрақ, ... ... сот ... ... беру ... салған.
Сайлау комиссияларында қай партияның өкiлi отырғандығы, олардың өзара ... ... ... Тек ... ... үшiн ... ... бұл мәселеге қатаң назар аударылады.
Сондай-ақ, бұл сайлауға ешқандай бақылаушылар қатыспайды. Тек биыл ғана
халықаралық бақылаушылар ретiнде ... 15 адам ...... ... ... күнi сағат 18-де сайлау учаскелерi жабылып, дауыс беру
аяқталды. Ал, дауыс санау iсi ... эфир ... ... ... ... ... Әрбiр iрi партиялар өз штаб-пәтерлерiнде
дауыс санаудың қорытындысына көз тiктi. Бiз жеңiске жететiндiгiне сенiмдi
ХДО-ының штаб-пәтерiне Берлин уақыты бойынша 20 сағатта ... ... ... нәтижесi белгiлi болып қалған екен. Христиан демократиялық ... де, ... да ... ... жолбасшымыз Роберт Кокон
– Сайлаудың нәтижесi белгiлi болмаса да, партиялар өз штаб-пәтерiнде ... ... ...... ... ... әрбiр секунд сайын әр сайлау учаскесiнен келiп түскен
дауыс нәтижелерiн жариялап тұрды. Айналасы екi сағаттың iшiнде дауыс ... ... ХДО мен ... ... өзара одақ құратындығы
айқындалып үлгердi. Оппозицияға жететiнiн мәлiмдеген социал-демократтар өз
жеңiлiсiне ешкiмдi айыптамады. Тек ... ... ... басқа болатындығын
айтып, өзгелерге табыс тiледi. Сайлаудың әдiл өткенiне сенетiнiн жеткiздi.
Әлеуметтанушылар 82 миллион халқы бар Германияның 62 миллионы ... ... ... ... 42 миллионы дауыс беретiндiгiн жария еткен. Айтса
айтқандай-ақ, ... ... 74%-ы ... ... Демек, саяси
белсендiлiк мұнда тым жоғары екендiгi байқалады. Дегенмен, бiзге
саясаткерлер жыл өткен сайын халықтың ... ... ... келе
жатқандығын сөз еткен едi. Сондай-ақ, олар немiс жастарын саясат та, өзгесi
де қызықтырмайтындығын айтады.
1. 2. «Жастар және әйелдер» жұмыстары ... ... жылы 2 ... ... ... ... германдық сайлауда
Ангела Меркель сайлау округінде 48,5% ... ... 1990 жылы ... бундестагта ұйымдастыру жиналыста болған жаңа шақырылыста
Ангела Меркель депутат мандагын алды. Кейін екінші сұхбаттан, ... ... ... ... 1990 жылы ... Меркель Бондағы
федералды канцлер ведомствосына шақырылды. Ол күтпеген уақытта Гельмут
Коляның төртінші бөлмесіне ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау жұмыстарына бекітілген федералды министр ішінде:
Герда Хассельфельдт- денсаулық сақтау федералды министр, Ханнелоре Ренш-
жанұя, қарттар және ... мен ... ... ... ... ... Осы ... министр шеңберінің жетекшісі болған Ангела Меркель
1991 жылы 18 қаңтарда министрлік болуына ант етілді.
Германия Демократиялық Республиканың ... ... ... секілді
Христиан Демократиялық Одақ пен Христиан Әлеуметтік Одақтың ұйымдарында
бұрынғы шығыс германдық саясаткерлері ортақ ... ... ... Ангела Меркельдің осындай партия баспалдағына тез жетуі-
федералды канцлер протекциясы көмегі болды және сол кезе ... ... ... деп ... Сол уақытта оның ішкі партиялық қарсылыстары ұйым
негізінде өз мансаптарын құру ... ... ... ... ... өз ішкі ... болмады. Осы жағдайға байланысты Меркель Бранденбург
жерінде Христиан Демократиялық Одақтың пост ... ... 1991 ... болған сайлауда Ульфа Финкадан жеңіліс тапты. Түбінде, 1991 жылы
желтоқсанда ... ... ... ... Одақ федералды
құрылтайында , Меркель посттан алынған Лотар де Мезьер орнына Христиан
Демократиялық Одақтың ... ... ... Де ... мен дауылдың
кетуінен кейін, Бұқаралық Ақпарат Құралдардың жарылыс шеңберінде постта
қалған автотұрақ ... ... ... ... ... ... Гюнтер Крауз шеңберінде, Христиан Демократиялық Одақта Ангела
Меркель ... ... ... ... аз ... өз жаман өмірбаянын қалдырмады. Гюнтер Крауздың кетуінен кейін,
Ангела Меркель партияда өз позициясын күшейтіп мүмкіндікті пайдалана
отырып, Христиан ... ... 1993 жылы ... ... ... ... ... орнын келтірді.
Германияның бірігуінен кейін, Германия Демократиялық Республика ұжымдық
жұмыстармен емес, батыс фирмалармен кәсіпорындар меншіктелді. Көптеген
кәсіпорындар шығыс концерндермен сатып алу себебі ... емес ... ... Сол ... Германия Демократиялық Республикада текстиль
және қағаз өнеркәсіптері зардап шегіп, әйел басымдылығы ұлғая түсті. Көп
мөлшерде әйел жұмыстары мен аналар жұмыссыздыққа ұшырап ... ... ... ... ... стандартынан өзгертіліп, сәйкестендірілді. Ұзартылған
күндер топтарын болдырмады. Балалар үйінің бұрынғы орталық бос уақыты да
болмады. Бұрынғы астана ауданындағы, ауыл және ... ... ... ... Бері ... он жылдан кейін Германия Демократиялық
Республикадағы жастар клубы қайта қалпына келтірілді. Ол Германия Халықтық
Демократиялық Партияның күшінің тең құқығымен жүзеге ... ... ... ... және жастар министрі Ангела Меркель әрине
бұл жағдаймен ... ... Ол жаңа ... ... ... ... шеберхадағы тігіншілермен сөйлесті. «Анамызға жұмысты
қайтарыңыз!» деген плакат ұстаған ... ... ... ... ... Меркель, «Әйелдер және жастар» сұрағы
Гельмут Коляға екінші орында болғаны туралы көрсетті. Министерлік үлкен
болмады. Оның компетенциясы соңына дейін айқындалмағандықтан, компетенциясы
қарттар және ... ... ... қиылысты. Меркельдің қызметінде
оның сөз сойлеу кезінде өз жетекшілігімен министрлікке жаңа федералды
жерде әйел адамдарының жұмыссыздығын қадағалауын тапсырысын қамтамасыз
етуін хабар ... Оның ... ... біз ... ... тапсырыс етеміз және ол жұмыстың қортындысын 1994 ... ... оны әсер ... ... жаңа ... ... ... дейін күте алмайды!»1
Министр тапсырмасына «Тең құқықты заңын» қайта ... ... ... ... тең ... оның ... жұмысқа тұруын есепке алу болды. Бірақ,
осындай заң қабылдануы Христиан Демократиялық Одақ және ... ... ... керек болды.
Христиан Демократиялық Республикада Ангела Меркель батыс ... ... ... «Шын ... ... мені әйелдің өмірі мен оның
арманы туралы мені қызықтырмады. Мен барлығы жұмыспен қамтамасыз етілген
деген ойда болдым»2.
Ангела Меркельдің ... ... ... ... ... ... батыс
әйелдерінің дауылы түсінбеушілік көз-қарастарынан туындады. «менің ең үлкен
ашылуым- Германияның бірігуінен кейін, батыста ешқашан жұмыс жасамаған
эмансипті әйелдің ... ... ... ол ... ... керектігін
қолдамады, жұмысты есепке алу «тең құқылы формалды түрде» қажеттілігі жоқ
екендігін сендіріп отырды. Сол уақытта ол жұмыскерлерді әйел-тең құқық ... оның ... ... ... бас ... туралы жазбаша
түрде дәлелдеуін талап етті. Егер мұндай сенім болмаған жағдайда,
жұмыскеллер ... үш ... ... ... айырылады. Осындай
проектіге қарсы жұмыскер ұйымдары сөз ... ... ... ... ... ... ... туралы келісім жасалды.
Қортынды нұсқаумен заң 1993 жылы Бундестагта қарастыру легислатурлы кезеңі
1994 жылы 1 қыркүйек айында күшке ... Осы ... ... әйелдер
мансабы мен өнеркәсіп және фирмалар федералды деңгейде жақсарылды.
Министрлік тапсырма алдында барлық бірыңғай германдықтардың нормативі
өңделді, сонымен қатар әйелдер сұрағы оның ... ... ... ... ... Германия Демократиялық Республикада бұл нормативтер
әлдеқайда либералды болды. әйелдерге он екі аптаға дейін бала түсіру құқығы
болды. Ал, ... ... ... ... рөлді христиандық
шіркеу және «моралды түрде жауап» пен «туылмаған ... ... ... ... ... ... Қоғамда мұндай тақырыпқа айтыстар теріс түрінде
болды. Меркельдің посттық қызметінде мұндай келісімдер күнделікті кеңес
беру әйелдердің шешімімен ... ... ... Әйел ... кеңес
беруден өткені туралы анықтама қағазын өткізіп отыруы және баланы алып
тастау ... ... ... ... мұндай сұрақтардың қортынды сұрағы
1995 жылы жаңа консервативті-либералды одақта біріккен жанұя, қарттар,
әйедер және ... ... ... ... орын ... кезде
қабылданды.
«Жастар жұмыстары» белгісі негізінде «Балаларды зорлауға тыйым салу»
компаниясы және ... ... ... ... ... ұлғайтуын
шектеуін қамтиды.
Алғашқы жылдары Меркель үкімет басында өз саяси ... ... ... оның ... ... ... жұмыспен және оның саяси кадрлық
келіспеу жұмыстарымен қалыптаса бастады4. Дегенмен, Меркель «әйелдер және
жастар» министрлік қызметінде нақты саяси мінездемесін көрсетпеді.
Федеральный ... ... ... ... (1994—1998)
Келесі Бундестагта 1994 жылдың 16 қазан айында болған сайлауда Ангела
Меркель Гельмута Коляның жаңа үкіметінде қоршаған ... ... ... ... қауіпсіздік министрі болып тағайындалды. Ол өзінің жалғыз
мандатты аймағындағы ... 48,6 % ... ... Ангела Меркельдің
үкіметінде қоршаған ортаны қорғау және ядролық қарудың қауіпсіздік
министрлік қызметінде жол ... ... және ... ... ... Клаус Тепфер болды. Алайда,оның қоршаған ортаға
көзқарасы оның экономикалық партия, яғни Еркін Демократиялық Партия
мүшелігі және Христиан Демократиялық Одақ әріптесіне одан әрі ... ... ... де, оның ... 1994 жылы 17 қарашада Ангела Меркель
алды. Тепфер жаңа федералды аймақтық жоспарлау және қалалардың дамуы ... ... ... ... ... Орталық оның саяси жеңілісі
ретінде қабылдады.
Германиядағы экологиялық қауіпсіздік жағдай сол кезде көптеген капитал
жұмсаған және саяси ... ... ... ... ... ... тақырыбы бүкі неміс халқы үшін «үлкен жара»
секілді болды. Сол уақытта бұл мәселе өзімен көптеген қамқорлық және
міндеттеу ... ... ... Соған сәйкес, министр жұмысы да соған
сәйкес болды. сондықтан, ол автоматты түрде жетістікке ұшырайды, бірақ ол
белгісіз жағдайда ғана болды. Бұл ... ... өзі ... ... ... айтты.
Ангела Меркель саясатқа аяқ бастаған кезде, оған ғылымдық ... ... ... ... және ... ... ... жұмысы жақын болды. «Экология министрлігі жұмысының маған қараған
себебі, ... ... ... тапсырыстың тұруы»5,- деп Меркель еске
түсірді. «Еркін- ғылыми тапсырыстың» мысалы ретінде, «радиоактивті кастор
жасы» деп аталды. «Касторлар» деп ... ... ... ... транспорты Горлебандағы сақтау орындарына үнемі радиоактивті
шегіністерді атомды электростанциясын тасымалдап, оны Францияға қайта
өңдеуге жібереді. Радиоактивті заттардың маңызы ... ... ... ... ... ол туралы бұрыннан білген, бірақ оны ақпаратты
түрде жариялануын қажет етпеген. Кейін бұл ақпаратты қоғам 1998 жылы
кенеттен жарияланды. Касторлар ... ... ... ... өзін ... ... қалды. Ол ешқашан атом энергияға қарсы болмады. Керісінше,
оның ... ... ... ... және ... ... ... Германия атом энергетикасынан «шығу»
туралы ойын айтты. Алайда, «касторлар» - контейнерлердің толықтай
бөлектеуін, бұл жағдайды түсіндіруін және ... ... ... ... ... Бұл жанжал әсіресе, «радиоактивті» жақтарын қатты
толқытты. Ал Меркель үшін ең бірінші кезекте норма құқықтарын сақтау жобасы
болды. Меркель үшін бұл ... ... ... ... сөз болды.
Мемлекет бұл заңды орындауы міндетті болды6». Меркельдің құрған ... ... ... қауіпсіздігін нығайтуды ол атомдық
өнеркәсіпке жіберілген нормаларды қамтамасыздандыру кезінде ғана
сәулендіруді міндеттеді. Бұл жолдарда Меркель өзінің партиялармен
қақтығысуға тура ... сол ... ... ... ... ... көп бөлігі консерваторларда болды. Басқа жағынан Меркельге
оппазиция әлеумет-демократтардың және «жасылдар» париясының оның қызметтен
кетуін міндеттеді. Бірақ, қызметтен кетпеді. Меркель өзін ... ... және ... ... ... ... ол, атом ... секілді барлық «касторлардың» қауіпсіздігін қамтамасыз етті.
Алайда, атом өнеркәсібінің «касторлармен» жанжалдың аяғы ... ... жылы жаңа ... одақтастық» ақырындап Германия атом
энергетикадан шығуын хабарлады.
Министрліктің жұмысының жетістігі болып 1995 жылы болған табиғатты қорғау
сұрағы бойынша ... ... ... болды. Екі аптаға созылған 160
мемлекеттің келіссөз жүргізу делегациясына Меркель бар күшін салды.
Келіссөз барысында атмосфераға зиянды шығырындыларды қысқарту ... ... ... ... оны қарастырды.
1998 жылы Христиан Демократиялық Одақтағы сайлаудың жеңілісі тек қана ... ... ғана ... ... қатар Меркельдің министрлік мансабына да
әсерін тигізді. Министрлік қызметтік жылдары Меркель партиялық мансапқа да
бар күшін салып көрді. Бірақ, мысалы 1991 ... ... ... ... пост ... ... ... қортындысы
секілді, мұнда да жеңіліс тапты. Алайда Меркель сол жылы Христиан
Демократиялық Одақта Гельмут ... ... ... ... тағайындалды.
Ал, 1993 жылы постта Христиан Демократиялық Одақтың төрағасы,
Мекленбургтің Жоғарғы помераниясы болып ... ... ... ... ... Коляның посттан және барлық «қамқоршы» мұғалімдері
кеткенен кейін партия билігіне барды.
1.3. Ангела Меркельдің ... келу ... ... ... ... постқа келу күресі саяси өмірімен байланысты
болды. Оның кандидатурасының көтерілуі үшін партия Меркельдің жағында ... ... ... Христиан Демократиялық Одақ Христиан Әлеуметтік
Одақтың «жергілікті князьдары», тіпті ... және ... ... ... ... оның ... күресті. Алайда, ынтымақтастық
партия ішкі партия күресінің біткенін көрсетпеді: Меркельдің ... ... және ... ... қалпына келген кезінде ... ... ... тоқтауы деп есептеуге болар еді. Оның Штойбер сияқты
тылдары болмады. Меркельдің өз ... ... ... ... ол үлкен
саясатта қалуына мүмкіндік болды. Меркель соңына дейін барлығымен ... ... ... ... ... ... дарындылығын
дәлелдеді. Енді Меркельге мемлекет ауқымында стратегиялық ойлау ... ... ... ... «керемет» мерзімде оған сайлауға
баратын алдындағы ... ... ... ... ... жарық түрінде көрсетуге мүмкіндік беретін бағдарламалармен
танысты. 2002 жылы қазанда Меркель «қоғамдық ... жаңа ... ... ... отырып, ішкі партия дебатына бастау ... ... ... ... ... ... партия өзінің сенімділігін растай
отырып, Меркельді қайта партияның төрағасы етіп сайлады.
Жаңа «сайлау алдындағы» профилін қайта өңдеуін Одақ 2003 ... ... ... Осы ... ... ... басқару кезінде, одақ
бірнеше реформалар (кейін атақты «Агенда 2010» ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, әлеуметтік
мемлекеттің құрылымын ... және ... ... жаңа федералды жерге
таралуын айтты. Олардың ядросы болған зейнетақы реформасы, денсаулық ... және төрт ... ... мен ... ... алу тәртібі
болды. Оппозицилық партия ретінде Христиан ... Одақ пен ... Одақ ... ... ... ... ... керек
болды. 2003 жылы 4 ақпан айында Христиан Демократиялық Одақ пен Христиан
Әлеуметтік Одақ бұрынғы ... ... ... Герцогтың басқаруымен
Комиссия реформасын құрды. Қазан айында бұл комиссия ... ... ... өңдеу жұмысымен, ал 2003 жылы 1 желтоқсанда Лейпцигте болған съезде
Христиан Демократиялық Одақ ... ... ... ... ұсынысы бойынша бағдарламалар қабылдады.
2005 жылғы жоспар бойынша алғашқы сұрақ болған –ішкі ... еді. ... ең ... ... ... ... реформасы. Салық реформасы
саясатының сәтті жолдарында ... ... ... ... ... ... ... Одақта бұл радикалды салық
реформасымен Фридрих Мерц ... ... ... ... ... салық
саясатының зерттеуші профессор Пауля Кирххофа және оның командасын ресми
түрде шақырды. Жеңістікке ... ... ... Кирххофа салық салу
жүйесінің жаңадан өңдеу негізінде финанс ... ... ... ... бұл ... ... аспады.
Сайлау алдындағы келесі маңызды сұрақ болған- «жаңа әлеуметті ... ... Оған ... 2000 ... ... ... ... нарық шаруашылығы Гельмут Коляның кезіндегі әлеуметтік ... ... ... және либералды өрбіту деңгейін төмендету
ұстанымдарымен қоштасуымен бейнеленеді. «Біз ... ... ... қайта оралуымыз керек, және жаһандану мен дигитализацияның жаңа
жағдайларына қолдануымыз керек-мен жаңа ... ... ... сол үшін ... ... ... түсіндіруде, мемлекеттік қолдаудың төмендеуі және ... ... ... ... ... реформасымен байланысты болуына
сәйкес, медицина сақтау жүйесін ... ... ... ... соңына қарай басталды. Алғашқы кезеңде жартылай өзгеру туралы ... және ... ... бір ... төлеуді нығайту мен сақтандыруды
жарналық етті. Меркель Герцогтың ... ере ... ... ... ... ... және «азаматтық сақтандырудан» барлығына
бір, ай ... ... ... ... ... ... Ал, ... адамдарға мемлекет тарапынан әлеуметті көмек қарастырылған.
Келесі тақырып болған- зейнетақы реформасы ... ... ... ... негізгі мемлекеттік зейнетақы жүйесі ... ... қарт ... өз ... жиынтығынан емес, жұмыскерлер
ұрпағынан төленді. Алайда, жұмыссыздықтың көбеюіне ... аз ... ... ... қарт ... қамтамасыз етті. «Бүгінгі
таңда зейнетақыны ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етпейді,-деп Меркель түсіндіреді.- ... ... ... ала ... ... бұл конструкция әрі қарай жұмыс
жасай алмайды»1.
Германияға ... ... ... иммигранттардың саясатын
өзгертеді, демографиялық мәселелерді шешсе де, ... ... ... Өйткені, зейнетақы жүйесі жұмыскерлердің жарнасымен байланысты
болды. «Сонымен қатар,-дейді Меркель,- ... ... ... ... тез арада ақы төлеген кезде ғана арзан ... ... ... иммигранттарға сабырлықпен қарады, әсіресе,
басқа мәдени әдет-ғұрыпты ... ... айта кету ... ... қабылдаушы мемлекет болғандықтан, ол шектеулі континентті,
мысалы, шетелден этникалық немістерді ... ... ... ... ... және тағы ... болып табылады.
Ішкі қауіпсіздікке келетін болсақ, 2004 жылы Меркель ішкі саясаттағы сол
американың ... ... ... ... қарау туралы, 2002 жылы сайлау
алдында демонстрациялаған және Герхард Шредерді ... ... ... өз ... айналдырды. Бәріне белгілі, бұрынғы Германия Федералды
Республикасы өзінің АҚШ-тан тәуелділігінен, ... ... ... ... қалпына келтіруімен, америкалық бастаулар мен АҚШ-тың
«Батыс» және «демократиямен» ... ... ... ... ... ... болды. Бұл принцип біріккен Германияға
ауыстырылды. Екінші негізгі принцип мультилатерализм ... Бұл ... ... ... алып ... және Германияның ішкі саясатының жүйесін
халықаралық ұйымдар мен альянсқа көрсетті. Бұл ... ең ... ... қарсы қайта дамуына бағытталған, Шредердің
басқармасымен НАТО шеңберінде 2001 ... 11 ... ... ... АҚШ-тың унилатерализм бағыты бойынша өсуіне қарсы тұруын қалады.
Федералды канцлер Шредердың АҚШ-қа қатынасы (ол барлық Германия Федаралды
Республикасын Иракқа ... ... ... ... ... ... ... (Ирак дағдарысына ... 80% ... ... 2002 жылы ... ... ... ... ішкі саясат
картасын «Біз АҚШ-пен мәңгі достастықтамыз» деген ұранмен жеңіліс тапты.
2004 жылы ... ... Одақ ... ... ... ... қайта жаңартуды қолға алды. Әрине, Германия АҚШ-тан
эмансипациялау емес, Германияны Еуроппа ... әлем ... ... ... және ... серіктес ретінде әрі қарай дамуын
орнату болды. ... ... ... ... де ұстанып отырды. Осы
кезде Меркель сайлаушылар алдында шын мәнінде себебін түсіндіру мақсатында
2002 жылы ... ... ... ... ... ... өзінің
қызығушылығына қарсы тұрып және ... ... ... алуға
талпынбай Францияны қолдап, Ұлыбританияға қарсы ... ... ... және АҚШ ... ... ... па?»- Меркель жауап
ретінде: «Жоқ. Ешқашан. Ең бастысы, Германия мұндай ... ... да ... болмау керек»2. Және де, қорытындылай келе, оған Иракта қару
көлемінің жеңілісі де ... емес ... ... ... ... ... кіруі
себебімен): «Мен үшін бұл сөз БҰҰ-ның беделі үшін»3.
Бәріне белгілі, бұрынғы Бондық ... ... ішкі ... ... жариялы түрде сол уақытта артикуляциялаудан бақылап
отырды. Германияның ... ... ... ... туралы қайта ашып
айтты. 2004 жылы Меркель әлем саясатындағы германдық қызығушылықты ... «Ең ... ... ... ... ету... Содан кейін
өз ынтаңды күшейтуге және әлемдік аренада өз дауысынды жинауға мүмкіндік
туады. ... ... ... ... тұрақты орнымыз
болмағандықтан, біздің ең ... ... ... ... ... ... бір дауыспен айтқан кезде ғана, біз Қауіпсіздік ... ... ... ... ете ... Барлығына белгілі,
атақты Геншераның5 ұстанымы, Германияның ұлттық қызығушылығы «еуроппалық
қызығушылыққа» сейкес келеді, ... бұл ... ... ... ... қызығушылықты» германияда ... ... сол ... ... өз ішкі ... қайта өңдеген кезде, оның «еуросаясатты» тәжірибесі
болмады. Сол кезде, оның жол ... ... ... үлкен экономикалық
қуат әкелетіні туралы білді, бірақ оның талабына қарсылығын білдіре отырып,
өз саясатын Европпа Одағы ... ... ... ... ... ... күші әрі қарай кеңейуі қандай да жағдай болмасын өзгеруі
керек болды. 2004 ... аяғы мен 2005 ... ... ... ... саяси ұйымдарда кеңею процесін қолдап және сол ... ... ... Еуроппа Одағында әріптес және
кооперация формасында ... ... ... сөз ... ... Бұл ... ... ол АҚШ-пен қайшылықтан қорықпады.
Геосаясатты және стратегиялық маңызымен ... тууы да, ... ... мүшесі болды: «Бұл АҚШ-тың ішкі саясатының қызығушылығымен
анықталады, ал қазіргі мәселе, Еуроппа Одағының ... ... Мен ... жағдайда алдымен АҚШ-қа Мексиканы қабылдауды
ұсынамын»1,-деп түсіндіреді.
Еуроппа ... әрі ... ... ... ... ... ... 2004
жылы Еуроппа туралы және оның жұмысын «тез жылдамдату» мақсатында бірнеше
рет сөз сөйледі. Сол ... әрі ... ... ... ... ол нақты
шекаралық жасады: оған Украина Еуроппаға жатқызылды «сондай-ақ, Түркия»
(Меркельдің логикасы бойынша ... ал ... ... ... ... ... конференцияларына ат салысады-мұның өзі өте
көп»2.
Христиан Демократиялық Одақ ... 2006 ... ... болатын сайлауға
дайындалып жатырды. Ескертілгендей, барлық осы ... ... ... бір ... ... болды. Герхард ... ... оның өз ... ... ... және ... ... жазында Шығыс Германиядағы тасқынның салдарымен күресте) және
сайлау алдындағы бұл саяси тақырып сол ... ... ... иеленді. Бірақ, жетекшілік еткен басқарма жағдайы әрі қарай
қиындай түсті. Одан ... ... ... ... реформасы 2005
жылы қаңтарда әлеуметті-демократтардың «солшылдық» бағытын және ... ... ... ... де, ... ... ... өз
партиясына сүйене алмаған кейін, «билеп алу» және «ұстанымдарды ... ... ... ... ... ... Рейн-Вестфальдағы христиан демократтардың
сайлауда ... ... яғни ... ... ... ... ... 2006 жылғы ГӘДП сайлауында жеңіліс табатыны
туралы түбегейлі сендірді. 2005 жылы мамыр айының аяғына ... ... ... ... сенімділігін міндеттеді, бұл қадамды дәлелдей
отыра, ішкі фракцияны жіктеп, басқармадағы тұрақсыздықты қамтамасыз етті.
Ол өзінің шешімін ... ... ... ол ... басталған басқарма
реформасын жалғастыруды ұсынды. Алайда, шынында оған ... ... ... ... ... және ... ... өткізу мақсаты болды1. Оның ойынша, партия жеңіске жетуге және ... ... ... күші ... ... одан ... ауыр
кезеңдерді бастан өткізді және жергілікті және коммуналдық ... ... олар ... факт қойды. 2005 жылы 1 шілдеде күткендей,
Бундестаг Шредердің сенімділігінен бас тартып, 21 ... ... ... ... неміс саясатына ұқсамайтын, сонымен қатар ақылмен қоса,
эмоцияға бағытталған ... ... ... ... үлгісімен
құрылған, «бағдарламалық» сайлау алдындағы компаниялары құрылып, ерекше
анағұрлым қысқа сайлау алды ... ... жылы 18 ... ... ... оның ... ХДО және ХӘО
партиялары барлық тарихта болмаған өте нашар қортындыға иеленді: ... ... ... 29,5%., ал ХӘО- 7,4%, 2002 ... ... ... ... ... Алайда, бұл тек қана «электораттарға»
стратегиялық ... ... ... ... ... мен ... да ... ауыр тиді. ГӘДП да сайлау қортындысымен нашар
қортындыға иеленді: 2002 ... (38,5% 2002 ... ... Бұл екі ... сайлау алдындағы күресін өзаралық сыншылықпен-енді оларға бірге
басқарма кұруға тура келді. ... шыгу ... олар ... емес ... жаңа ... ... (8,7%) ... демократиялық
партия (ӘДП, көшбасшысы- Грегор Гизи) және ... ... ... ... басқаруымен теріс әрекетімен саясаткелер пайда болды. Бірақ,
олмен ешкім одақ кұрғысы келмеді, оған ... ... оның ... ... ... ... ... қортындысы- либералдар (7,4%, 2002 жылмен
салыстырғанда 9,8%), бірақ ... бұл ... ... ... ... ... олар сайлау алдындағы ... ... ... ... тіпті, олар одаққа кіре алмады. Ал, «қара-
сары» одақ пайда болуына дауыс жетпеді. Одақ 90/Жасылдар 8,1% (2002 жылмен
салыстырғанда 8,6%) ... ... ... одақ кұруға жеткіліксіз болды,
бірақ «қызыл-қызыл-жасыл» ГӘДП Солшыл одағын кұруға мүмкіндік болды. Және
90/Жасылдар- сайлау алдындағы ... ... ... сайлаушы Ангела
Меркельді қорқытты. ХДО/ХӘО-тың «қара бағдаршам» одағын кұруға ... Бір ... ... ... ... пайда болуы кезінде
«экологиялық консерваторлар» болды. Кейін, ғасырлар бойы- «теріс әрекетті»
идеологтар атымен куғындады. ... ... үшін ... ... ... ... өз дәстүрлі тірегінен айырылып қалар
еді. Алайда, бұл «жасылдар» ... ... ету ... ... ... құтылудың амалы олсыз да табылды. Әлеумет-демократтар ХДО пен ХӘО
одақтан үміт тірегі жікке ... ... және ... ... көзі жеткендіктен, «үлкен одақ» құруға жол ашты.
Осылайша, Меркель ... ... ... ... ол өз ... ... «үлкен одақ» құру туралы келіссөз жүргізу нәтижесімен ... ... Бұл ұзақ ... ... ... ... жолына Шредер
қалады деп ойлады. 22 қараша айында Ангела Меркель Германияның жаңа ... ... ... ... ...... құру ... келіссөз жүргізу
2005 жылы 20 қыркүйекте ХДО және ХӘО-тың алғашқы отырысының жаңа
фракциясында 222 дауыстың 219 дауысын жинап, одақтың жаңа төрағасы болып
тағайындалды. Бұл ... ... ... ... ол жаңа ... ... ... әкелді. Келесі 14
күндіктегі сайлауды алдын-ала жүргізу № 160 (Дрезден I) аймақта Ангела
Меркель және Эдмунд Штойбер 90/Жасылдар ... ... ... ... Одақпен бірге қара-сары-жасыл одағы («ямайская») жерлері
мүмкіндік болатын жерді ... Тек қана ... ... ... ... ... ... «үлкен одақтың» қалыптасуы бойынша
келіссөз жүргізу басталды. 10 ... ГӘДП және ХДО пен ХӘО ... ... ... Бұл ... ... ... 16-шы жиналысында
Германия Федералды Республикасының пост канцлері болып Ангела Меркель
тағайындалатыны туралы жоспарлады. 12 қарашада бес аптаға созылған
келіссөзден ... ХДО пен ХӘО және ГӘДП ... ... ... ... 22 ... айында Ангела Меркель бундестагта болған 16-шы жиналысында
611 ... 397 ... ... ... ... ... ... канцлері болып жарияланды. Ол 51 жасында Германия Федералды
Республикасының тарихында ең жас, ең ... әйел ... ... ... ... ол осы ... жаңа ... және қарапайым біліммен
алғашқы федералды канцлері болды. Көптеген әйелдер Ангела Меркельдің
федералды канцлер болуы ... жеке ... деп ... Ол ... ... әйел жеңісінің ерекшелігі оның сұлулығымен емес, саяси мансабымен
критикалық қиын жолдардан сүрінбей өткенімен айқындалады. Өз жұмысын
бастау алдында Меркель өз ... ... ... ... ... ... ... Франц Мюнтеферингтің ГӘДП төрағасы қызметтен
кетуіне байланысты өз жұмысынан бас ... ... ... ... ... ... жетекшілігімен Ангела Меркель ГДР-ның Кеңес
министрі Лотара де Мезьерді және оның ағасы Томас де ... ... ... ... ... ... ХДО және ... өзінің төрағасы ретінде Ангела Меркельді кандидат ретінде
федералды канцлерді көтерді. Сайлауда жеңіске жеткен жағдайда, ... ... ... ... ... ... либералды-
демократтарының жеңісі деп атады. ХДО-тың негізгі критикалық жағдайы
Шредердің айтуы бойынша, мемлекеттегі жұмыссыздық және экономиканың өте
баяу өсу темпі болды. Бұл ... шешу ... ... ... ... және ... ішкі ... алу болды.
[править] Избирательная кампания
Главные оппоненты правящей ... ...... ...... в ... ... в федеральные канцлеры своего
председателя Ангелу Меркель. Желаемым ... по ... в ... ... она ... партию либерал-демократов СвДП.
Основной критикой ХДС в адрес Шрёдера была высокая безработица в ... ... ... ... ... ... эти проблемы Меркель намеревалась
за счёт повышения налога на добавленную стоимость, введения плоского
подоходного налога и ... прав ... на ... ... ... рейтинг, СДПГ и Зелёные активно
защищали свой курс реформ, также ... ... ... но ... и не за счёт ... ... как это ... их резкой критике ХДС. Похоже, что и у ... и ... в ... ... кампании программа ХДС
вызвала страхи, в ... ... ... ... ХДС,
зафиксированная в мае, стала постепенно ... за лето в ... ... ... ... ... ... Левая партия (Die Linkspartei). Она сформировалась из членов
бывшей социалистической партии ГДР и ... от СДПГ ... ... ... с ... ... Оскаром Лафонтеном, не согласным с
центристской политикой ... ... ... выборах 18 сентября партиями были достигнуты следующие результаты:
• ХДС/ХСС — 35,2%
• СДПГ — 34,2%
• СвДП — 9,8%
• Левая партия — ... ...... ... партии — 4,0%,
в частности НДПГ получила 1,6% голосов, Республиканцы 0,6%.
Партия Ангелы ... ... с ХСС) хоть и ... ... ... ... всё же оказалась гораздо ниже ожиданий наблюдателей.
Относительно сильный результат ... ... ... но тем не ... ... ... из ХДС/ХСС и СвДП не получила
парламентского большинства. Не получила его ... и ... ... ... из СДПГ и Зелёных. Таким образом страна предварительно
оказалась в ситуации пата, так как все ... ... были ... или ... ... жылы ... айының аяғына қарай Меркель өзінің жеті тараудан тұратын
жарты жыл мерзімдік өкілеттілігін бағдарламалық қызметімен таныстырды. Онда
негізгі реформалау саласының федералды жүйесінің бағыты ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу жұмыстары, энергетика
саясаты, салық және қаржы саясаты, жанұя саласындағы саясат, еңбек нарығы
және денсаулық сақтау жүйесіндегі реформа туралы ... ... ... ... 2006, 2007 және 2008 жылдары әлемдегі ең беделді әйел
қатарына, 2006 және 2007 жылы «Тайм» журналы ГФР федералды ... жүз ... ... тізімінің қатарына жатқызды. 2006 жылы 27
қарашада ХДО-тың федералды құрылтайында 93% дауыспен Ангела ... өз ... ... болып жарияланды.
2007 жылы 23 қыркүйекте Ангела Меркель өз берлиндік Далай-лама ... ... ... ... ... болды.
Выборы в бундестаг (2009)
[править]
Материал из Википедии — свободной энциклопедии
Перейти к: навигация, поиск
Результаты выборов: ХДС/ХСС, СДПГ, СвДП, ... ... ... ... на ... по ... ... в бундестаг 2009 года — 17-е всеобщие выборы в ... ... ... 27 ... Согласно официальным
итогам, на выборах победил блок ... (33,8%), а их ... ... СДПГ — ... наименьшее число голосов с 1949 года (23,0%)[1]. СвДП
получила 14,6%, «Левые» — 11,9%, ...... По ... ... ... ... ... в составе ХДС/ХСС и СвДП: Ангела
Меркель стала канцлером, а министром иностранных дел и вице-канцлером стал
председатель СвДП Гидо ... ... на ... обладали около 62,2 млн. человек. Явка
избирателей на выборах оказалась ... ... за ... ... и ... ... ... |
|1 ... ... ... ... ... ... |
|2 ... ... ... ... пропорционального голосования по землям[9] |
|3 Политические ... ... |
|4 ... |
|5 ... ... ... кампания
• 13 сентября прошли теледебаты между лидерами основных
противоборствующих партий и главными кандидатами на пост ... ... ... и ... ... ... за
дебатами телезрители отдали предпочтение Штайнмайеру, но с небольшим
перевесом[3][4].
• Незадолго до выборов в интернете ... ряд ... к ... от ... «Аль-Кайды». В них содержались преимущественно
призывы проголосовать за политиков, выступающих за вывод ... из ... В ... с ... ... терактов, подобных
произошедшим в Мадриде 11 марта 2004 года, за 3 дня до ... в ... ... террористической угрозы в Германии был
увеличен до высшего[5].
[править] ... ... ... ... предварительных опросов, две партии — ... союз ... союз ... ... партия Германии (СДПГ) — ... ... на 35% и 25% ... ... ... Ещё три партии —
Свободная демократическая партия (СвДП), «Левые» и «Зелёные» по ... ... ... ... примерно на 10% ... ... ... ... в ... земель в выборах участвовали
также Национал-демократическая партия Германии (НДПГ), ... ... ... Марксистско-ленинская партия Германии (МЛПГ), Пиратская партия
Германии, Республиканцы и другие партии.
|Организатор ... ... ... ... |Другие |
|опроса |] | | | | | | |
| | | | | | | | ... GmbH[7] ... |27 % |10 % |12 % |12 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... ... |26 % |11 % |13 % |10 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... ... |24 % |11 % |13,5 % |11,5 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... ... |25 % |10 % |13 % |11 % |5 % ... |09 | | | | | | ... ... |25 % |11 % |13 % |11 % |4 % |
| |09 | | | | | | ... ... |26 % |10 % |14 % |11 % |4 % |
| |09 | | | | | | ... ... |24 % |11 % |12 % |10 % |6 % |
| |09 | | | | | | ... |11.09.20|36 % |23 % |11 % |14 % |11 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... ... |23 % |12 % |14 % |12 % |4 % |
| |09 | | | | | | ... ... |23 % |13 % |13 % |12 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... ... |23 % |11 % |15 % |10 % |4 % ... |09 | | | | | | ... ... |26 % |11 % |14 % |11 % |4 % |
| |09 | | | | | | ... GmbH[7] ... |23 % |12 % |14 % |11 % |4 % |
| |09 | | | | | | ... |01.09.20|36 % |23 % |14 % |14 % |10 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... ... |23 % |13 % |13 % |9 % |5 % |
| |09 | | | | | | ... Итоги выборов
Итоги голосования по «первому списку» (за кандидатов) по ... ... ... ... по ... ... в |Δ |
| | ... |всего |2005 | |
| | | ... | ... | |
| ... |21 |194 |180 |▲ ... |союз | | | | | |
| ... ... |0 |45 |46 |▼ 1 |
| ... |64 |82 |146 |222 |▼ ... ... | | | | | |
| ... демократическая |0 |93 |93 |61 |▲ ... ... | | | | | |
| ... |16 |60 |76 |54 |▲ ... ... зелёных |1 |67 |68 |51 |▲ ... ... ... ... по ... ... ... |СвДП, %|«Левые», %|«Зелёные», |Другие |
| | | | | |% ... |
| | | | | | | ... |19,3 |18,8 |7,2 |13,9 |6,3 ... | | | | | | ... |22,8 |20,2 |11,5 |20,2 |17,4 |7,9 ... |23,6 |25,1 |9,3 |28,5 |6,1 |7,4 ... |23,9 |30,3 |10,6 |14,2 |15,4 |5,6 ... |27,9 |27,4 |13,2 |11,2 |15,6 |4,7 ... |32,2 |25,6 |16,6 |8,5 |12,0 |5,1 ... — |33,2 |16,6 |9,8 |29,0 |5,5 |5,9 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |33,2 |29,3 |13,3 |8,6 |10,7 |4,9 ... | | | | | | ... |23,8 |16,6 |9,4 |9,7 |5,5 ... | | | | | | ... |30,7 |24,7 |11,9 |21,2 |6,8 |4,7 ... |35,6 |14,6 |13,3 |24,5 |6,7 |5,3 ... |16,9 |10,3 |32,4 |5,1 |5,2 ... | | | | | | ... |33,1 |28,5 |14,9 |8,4 |10,1 |5,0 ... | | | | | ... | | | | | | ... |31,2 |17,6 |9,8 |28,8 |6,0 |6,6 ... |26,8 |16,3 |7,9 |12,7 |4,1 ... | | | | | | ... ... ... ... ... 2007 года Ангела Меркель приняла в своем берлинском ведомстве
Далай-лама , что стало сенсацией международного масштаба. ... ... ... ... она ... частным обменом мнениями с религиозным
лидером и призвала не воспринимать её как ... ... ... ... ... Тибета. Несмотря на это КНР отменила несколько
официальных встреч на министерском уровне, объяснив это ... ... ... ... по ... вопросам
Христоф Хойсген сумел снять возникшее напряжение, заверив посла Китая ... в ... ... ... ... в отношении Китая и его
территориальной целостности.
[править] Председательство в ЕС в 2007 ... ... и ... ... ... дел ... представляли Германию, исполнявшую с 1 января по 30 июня 2007
года свои полномочия по председательству в Европейском ... ... ... ... ... политической деятельности в период
председательства Германии в ЕС Ангела Меркель назвала Договор о введении
конституции для ... ... ... ... политику, углубление
трансатлантического экономического сотрудничества и добрососедские
отношения со странами Черноморского региона и Центральной Азии.
Меркель настаивала на том, ... ... на Бога и ... веру ... в ... ЕС. Однако реализовать это требование,
поддержанное Польшей, Ирландией и Италией, не ... ... ... лишь на ... ... и ... ... жылы қаңтар айында Джордж У.Буш билік басына ... ... ... ... ... ... болғаннан кейін – оның әкімшілігі ... жаңа ... ... ... ... болатын [71,с.125].
Буш әкімшілігі Ресеймен қарым-қатынасын басымдылық бағыттарының бірі деп
есептемеді, ... оның ... көбі ... ... өте кең ... бұл ел демократиялық емес әрі әлсіз мемлекет деп таныса ... ... Буш ... ... «қол ұшын беруге» стратегиялық
тұрғыдан болашақтық болжамы ... ... ... де Буш пен Путин
арасындағы жеке байланыстары өз кезегінде ... ... ... ... ... ... – 2001 жылы ... айында Словениядағы саммитте – Буш,
бәріміз білетіндей, ресейлік президенттің жан рухани сапаларына және ... ... ... байқатқан еді [79].
Осы кезеңдердегі қорқынышты 2001 жылғы 11 қыркүйек оқиғасы Америка
еліне ... ... ... болатын. Ең қауіпті формаларды радикалды
мұсылмандық 2001 жылы ... ... ... ... ... ірі
лаңкестік әрекетін жасағанда иемденген болатын. Лаңкестік ... ... ... ... дүр ... жоқ, ол ... ... әлемдегі
барлық мемлекеттерді де халықаралық лаңкестікпен күресуге бет бұрғызды.
Ресей әуел бастан халықаралық ... ... ... ... ... ... 1999 жылы ... әскерлерінің Дагестанға баса салып кіруі
және Мәскеуде тұрғын үйлердің жарылысы болатын ... ... ... билікке келуінен кейінгі қабылданған «Ұлттық қауіпсіздік
концепциясында» және ... әрі ішкі ... ... ... ... ... ... жарияланды. Енді міне Дж.Буш әкімшілігі жаһандық
лаңкестікке қарсы күресуді өзінің халықаралық ... ... ... ... ... Бұл ... ... 2002 жылы Конгресске
жіберген «Ұлттық қауіпсіздік стратегиясында» және ... да ... және ішкі ... ... ... өз көрінісін табуда. 2001
жылы 1 ... ... ... ... 11 ... ... дайындалып қойған
«Төрт жылдық қорғаныс шолуы» атты доктриналық құжатында былай деп жазылған:
«Ресеймен ынтымақтасу мүмкіндігі туып ... Ол ... аса ... ... жоқ. ... Құрама Штаттармен қауіпсіздік саласында ортақ көзқараста.
Бірақ сонымен қатар, Ресей кейбір мәселелер қатарында АҚШ-тың мүдделеріне
қайшы ... ... ... тырмысуда» [5].
Қазіргі уақытта, барлығының ... ... және ... ... ... басты себебі – ол осы 11 ... ... ... ... ... АҚШ және ... ... анықталынбады. 2000 жылы билік басына келген Джордж Буш ... ... ... ... ... ... ... Ол оны «жұмсақ» саясат деп санады. Сол кезде сараптамашылар
Буштың ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бірақ, ресей-американ өзара қатынастарының дамуы басқа
бағытпен жүрді. Ресей ... ... ... ... Нью-Йорктегі лаңкестіктен кейін ... ... шет ... ... айтқан ең бірінші болды. Ресей АҚШ жақтан болысып,
Вашингтонға талибтерге қарсы операция ... ... ... де, ... Штаттар да екеуінің басты ... ...... ... ... түсінген болатын. АҚШ Ресейдің халықаралық
антилаңкестік одақтың ... ... ... ... оған ... тудырып отырды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің
тұрақты мүшесі ретінде Ресей ... вето сала ... Егер ... ұстанымды алса, онда ол Қытайдың немесе басқа да мемлекеттердің
тәртібіне әкелуі мүмкін. ... да Буш ... ... өз ... ... ... Ал, ... Ресей Орталық Азиядағы әскери
қозғалыс театрында маңызы ойыншы ... ... ... ... ... ... ... табылатын Иранмен жақсы қарым-қатынаста ... ... ... бұрынғы кеңестік базаларды қолдану болды. Ал оны
қолдану Ресейдің келісімісіз жүзеге аспайтын еді.
Мәскеуде Мемлекеттік ... ... ... пен ... Істер
Министрі орынбасары Трубников арасында халықаралық лаңкестікпен ... ... ... ... ... ... [22]. Интенсивті
байланыстар жоғары деңгейде ... ... ... мен ... бірнеше
телефондық сөйлесулер болды. Қауіпсіздік Кеңесі хатшысы Рушайло және Бас
штаб ... ... ... мемлекеттерге сапар жасаған болатын [90].
22 қыркүйекте Сочиде президенттік резиденцияда ... күш ... ... ... ... ... алты ... кездесуі болды.
Президент сондай-ақ Федерация Кеңесімен және Мемлекеттік Дума ... ... ... ... өзінің бағдарламасының бес бөлімшеден
тұратынын атап өтті:
Біріншіден, Ресей арнайы қызмет көрсету сызығы ... ... ... ... ... инфрақұрылым жөнінде,
халықаралық лаңкесшілердің келу мекені және базалары ... ... ... ... ... операциялардың жүргізілу аудандарына
гуманитарлық жүктермен ұшақтардың ұшуына ... ауа ... ... ... ... өз ... ортаазияттық мемлекеттермен келісіп алды.
Бұл, әсіресе, осы ... ... ... ... үшін ... ... туғызу болды.
Төртіншіден, Ресей сонымен қатар, іздеу-құтқару сипатындағы халықаралық
операцияларына белсенді қатысуға ... ... ... ... ... ... ... кеңейтеді және оның қарулы күштеріне
қару және әскери техника формасында қосымша көмек көрсетеді [76,с.737].
Жұмыстың координациясы үшін ... ... ... ... ... топ ... ... Бұл топ келіп түскен ақпаратты жинау және
сараптама жасауды көздеді. ... ... ... түрде операция
қатысушыларымен өзара әрекеттесіп тұру керек. Президент Буш Мәскеу ... ... ... Яғни, Ресейдің Солтүстік альянсты қолдауы халықаралық
лаңкестікпен күресуде маңызды деп ... ... ... ... ... ... ... айтуынша, жаңа стратегиялық
қатынастың ... ... ... ... ... тез арада
қосылып кетті. Оның сөзі бойынша, Ресей Батыспен ынтымақтасуына және ... ... ... ... жасады дейді. Сол ... ... осы ... ... кейінгі американдық-ресей
қатынастың жақсы жаққа өзгеруі туралы жазып жатқан болатын. ... ... ... ... ... ... және мықты қолдау күтпегені туралы
жазылды. Анау 1945 жылдан бері бұл екі державада да ортақ жау ... ... ... бен ... ... ... ... белсенді қолдаған
болатын. Осы ортақ жау екі державаның басын ... ... те ... ... ... ... ... көмегі және қолдауы екі жақ үшін де
маңызды болды.
Қазан айында Ресей Кубада және ... ... ... ... ... Осы ... бас ... әскери-стратегиялық және
экономикалық себептермен негізделді. «Бұл ... ... ... ... куәсі болып табылады. Президент Путин Ресей мен ... ... ... ... ... - ... мәлімдеді [21].
Мәскеу Ұлыбритания секілді Құрама Штаттарға лаңкестікпен күресуде
барлық керек-жарақтарды алып беруімен өз ... ... ... Факт
түрінде Ресей және Ұлыбритания АҚШ үшін талибтерге қарсы басты одақтастар
болды. 2001 жылы 7 қазанда АҚШ ... ... ... бастап
кетті, ал кейін ол құрлықтағы операцияға жалғасып кеткен болатын. 2001
жылғы 11 қыркүйек оқиғасы ... ... ... жаңа қауіп
– лаңкестіктің трансұлттық қаупін ... ... [86]. Сөз жоқ, ... Буш пен ... ... ... түрткі болды. Бұнда
тұрған бір жамандық бар ма? Керісінше, екі ел де өзара қатынасқа ... ... жоқ емес пе?! АҚШ ... ... ... болып қалған екен,
енді оны болдыртпау үшін белгілі бір шешім қабылдап, нақты шара ... ... ... болып қалса, мейлі ол жақсы болсын, ... ол ... ... ... алу ... ... осы жағдайдан кейбір плюстерді игерді.
Ол осы сәтті пайдаланып қалып, сол кезде ... ... ... ... ... бұған мүдделі. Бұндай мүдделілік оның ішкі дамуына керек
секілді ... ... ... ... ... анықталады.
Америка Құрама Штаттарында да бұл жағдайда өздерінің көздеген мүдделері
болды. Екі елдің ... ... ... - ол ... ... ... Қазіргі жағдайда осындай ірі әрі өте қауіпті қылмыс түрімен
күресу үшін және осы қауіп ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерді біріктіріп, олардың күшін қосу ең нағыз ... ... Ал бұл ... енді ... ... белгілі. Екіншіден,
Ресей әлі күнге дейін әлемдік ядролық держава статусын жоғалтпауда және ол
өзінің жаппай қырып жою ... ... ... жібере алады. Сондықтан да,
Ресей Федерациясымен ядролық қаруды шектеу, ... және ... ... ... ... қарастырылуы мүмкін емес. Былай қарасақ та, ... ... қақ ... ... ... геосаяси жағдайымен орын
алып тұрған Ресеймен достық қатынас керек емес пе.
2001 жылы 11 ... ... ... ... ... қатынасын
радикалды түрде өзгертіп жіберген болатын және де ... ... ... көңілдерін және қолдаудың эмоционалды толқынын білдіртті. Путин «Аль-
Каидаға» және талибтерге қарсы күресте ынтымақтастық туралы ... ... ... ... Сонымени қатар, АҚШ ӘҚК-ге ресейлік
аумақтық арқылы ұшып ... ... ... және ... ... ... құрылуын қолдаған болатын әрі ең маңыздысы Вашингтонға ... ... ... ... ... көп септігін тигізді.
Әрине, ол Ресейдің өзінің мүдделерінен тыс қозғалыс істеді: Путин үшін АҚШ-
тың мұсылмандық ... ... ... енуі тағдырдың нағыз сыйлығының
өзі болды. Көптеген басқадай альянстарға ресей-американдық контрлаңкестік
ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... кейін көптеген ғалымдар, зерттеулер осы оқиғаны әлі
күнге дейін ... ... ... де, ... да газет, журналдары сы
тақырыпқа қатысты мақалаларына лық ... ... ... ... ... секілді жазушылар
өздерінің «Между прошлым и будущим: Россия в трансатлантическом ... ... осы ... ... ... бар. ... «Мосты
Восток - Запад» атты қоғамдық қорын құруды шешкен болатын [71]. Ал ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету, сондай-ақ Ресей мен ... ... ... үшін ... ... құру болып табылады.
Бұл авторлар да әлемде 11 қыркүйектен кейінгі өзгерістерді, сонымен
қатар, ... мен ... ... ... ... зерттеген
болатын.
Ресей мен Батыс арасындағы ... ... ... ... ... ол екі жақтың шынайы қатынастары ... ... ... ... мемлекеттердің жоғары лауазымды тұлғаларының кездесуі
барысында қатынастардың ... ... да ... Бұл ... ... ... әсерімен анықталады. Екіжақты қоғамдық ой-пікірлердің деңгейі
де бар. Алайда, өзара қатынастарының ... ... ... болса да, олардың өзіндік жекешелігін айтуға болады. Нақтырақ,
олар ... мен ... ... 11 ... ... ... диалогтарында
байқалады.
Бәрімізге белгілі, Ресей мен Құрама Штаттар мүдделері көбінде әр түрлі
болып келеді. Алайда екі ... де ... күні ... ... геосаяси мүдделері жоқ деп айтуға да ... ... ... олардың
халықаралық қауіпсіздік саласында маңызды мүдделері бар. 11 қыркүйектен
кейін Ресей президенті Путинге ... әрі ... ... ... ... ... ол ... қашанға дейін халықаралық лаңкестікпен күресуде
американдық соғысты қолдайтыны болды. Анығы, ... ... ... ... оның ... мүдделеріне жауап беретін болды.
Ресей осы кезде Вьетнамда және ... ... ... ... ... Айтып өткендей, Ауғаныстанда да НАТО-мен салыстырғанда ... ... ... ... айтқанда, Ресейдің АҚШ-пен бірге халықаралық
лаңкестікпен күресуі ең алдымен екі ... ... ... болатын. Яғни, осы бірігіп істелген күрес екіжақты ... ... ... ... ... 2001 жылы ... ... екі ел
президентінің кездесуі Мәскеуді екіжақты қатынастардың ... ... және ... ... ... ... елдер ХХІ ғасыр үшін
жаңа қатынастар жолына түсті» деуімен қатар, Ресей мен АҚШ «қырғи ... ... жеңе ... деп ... [22]. Екіжақты қатынастардың ең
күрделісі – ол мына стратегиялық тұрақтылық және 1972 ... ЗҚҚ ... ... ... екі жақ та жаһанды қауіпсіздік саласында жаңа
стратегиялық өзара қатынастардың кең көлемді шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... (Техас штаты) кездесуінен кейін екі жақ та
көп жылғы қарама-қайшылықты көміп тастаған секілді болды және ... де ... ... ... жаңа қатынастардың түріне көшті. Алайда, ортақ
жаумен күресу өзара сенімсіздікті жеңуге жеткіліксіз мәртебе ... ... ... ... екі президенттің анықтаған жоғары
деңгейдегі ынтымақтастыққа жету күрделі әрі қарқынды жұмысты талап ... ... ... ... ... ... ... нақты бағалануы
негізінде қалыпты және салмақтылықпен қараған жағдайда ғана мүмкін.
Назар аудара кететін нәрсе, қыркүйек оқиғасынан ... ... ... ... ... Шешенстанның «бағасын қайта қарастыру» керек болып
тұр деген мәлімдеме жасады [62,с.106]. Яғни, ол ... ... ... ... ... ... керек екенін түсіндірген болатын.
Путиннің мәлімдемесінде халықаралық лаңкестікпен күресу өзіне Шешенстандағы
лаңкестікпен ... ... ... Ал оған ... ... Істер
Министрлігінің өкілінің пікірінше, АҚШ-ғы терактімен байланысты қазіргі
уақытта басты көңіл Ауғанстаннан таралып жатқан ... ... ... ... таңдағы жағдайды Шешенстанда немесе Солтүстік Ирландияда
болып жатқан жағдаймен байланыстыру қажет емес.
2001 жылы ... ... ... ... ... ... ... өздерінің арасында қатынастарды дамыту үшін және
осы бағытта жұмысты жалғастыру үшін ... ... ... Алайда, алдағы
оқиғалардың сараптамасы көрсетіп отырғандай, екі жақ та осы ... ... үшін ... ... ... ... ... іс-әрекетке қарамастан басқа бағыттар бойынша екі ел
арасындағы қарым-қатынас айтарлықтай жақсы болған жоқ.
2001 жылы 13 ... ... 6 ... ... ЗҚҚ ... ... ... ресми түрде жариялаған болатын. Ал бұл өз кезегінде
Кремльдің мақтанышына түрткі болмай қойған жоқ. Сол ... ... ... 1750 және 2250 ... ... ... стратегиялық оқтұмсықтар
біртіндеп қысқартуына» келісімін берген болатын [65,с.88]. ... ... ... ... ... енді күшейе бастаған.
Себебі, Солтүстікатлантикалық альянс өзіне үш прибалтикалық мемлекеттерді
қосқан болатын, олардың екеуі – ... және ...... әлі ... ... келе ... даудамайы бар болатын, ал бұл ... ... орыс ... ... ... байланысты еді. Билік басына
келуімен Буш әкімшілігі «өзара ядролық тежеу» үлгісі шеңберінен ... ... ... ... мен АҚШ ... ... ... болса,
онда олардың арасындағы қаруландыруға бақылау жүргізу жөніндегі ... ... ... де ... ... ... Оның орнына «жаңа
стратегиялық шеңбер» ... ... ... ... ... Ресей АҚШ-
пен бірге ЗҚҚ жөніндегі шарттың қозғалысын тоқтату жөнінде жариялауға
келісімін ... ... Оған ... және НАТО ... ... одақтастарды қосқанда басқа да елдер қарсы болды. Сыртқы Істер
Министрі ... ... ... ... Колин Пауэлмен көліссөзі
екіжақты мәселені шеше алмағандығын көрсетті. Келіссөз аяқталысымен
И.Иванов: ... ЗҚҚ ... ... да бір ... келу әлі ... болып
тұр», - деп айқындаған болатын [23]. Оның айтуынша, екіжақты ... ... ... ... бұл тек жай ғана ... ... бұл
өзара тығыз байланысты мәселе. Олардың өзара байланысы ядролық арсеналдарды
қысқартуға апарудан тұрады, яғни нақтырақ айтқанда стратегиялық тұрақтылық
жағдайында ... ... ... ... ... әлі ... ... осындай
тұрақтылықты ЗҚҚ жөніндегі шарт немесе басқа да қарусыздану саласындағы
келісімдер ... етіп тұр деп ... ... ... ... 1972 ... ЗҚҚ ... шарт Ресейге және Құрама Штаттарға
стратегиялық өзара қатынастың жаңа үлгілерінің әр ... ... ... ... ... ... Ол ... жақ Стратегиялық
шабуыл қаруларын қысқарту жөніндегі ресейлік ... ... ... ... Мәскеумен бірге диалогқа түсуге тура ... ... ... ... ... ал ресейліктер оны
стратегиялық тұрақтылықтың әлсіз жері деген. Вашингтонда брифингте Қорғаныс
Министрі Рамсфельд ЗҚҚ ... ... ... келісімді бекітуден бас
тартқан болатын. Оның айтуынша, екі ... ... ... ... ... ... ... келу керек [96].
3 қарашада президент Путин Рамсфельдпен кездесуінде ол үшін екіжақты
өзара қатынас маңызды ... ... ... Екі ел ... әскери
ынтымақтастықтың сипатын әскери-саяси мәселесі ... ... ... ... ... ... Бас штаб басқармасы
алғашқы орынбасары, Бас оперативтік ... ... ... ... АҚШ және ... ... ... арасында өткен
келіссөздер бойынша бағалауға болады. Рамсфельд ... ... ... ... ... талқыланды. Бұл құрамында генерал-
полковник Н.Соловцов бар ресейлік делегацияның қатысуымен түсіндіріледі
[83]. Анығы, екі жақ та ... де, ... да ... ... ... ... Иванов айта кеткендей, ек жақта да «транспарентті бақылау
негізінде осы қаруларды қысқарту жолымен ... ... бар. Ал ... ... ... шешіміне байланысты деп ... Бұл ... ... 2008 жылы Бухаресте болған Ресей-НАТО
саммитінде де талқыға түскен. Ол кезде де НАТО Бас ... Яап де ... ... мен ... ... ... шешілу мүмкіндігі бар екенін
айтқан болатын. Ресей-НАТО шеңберінде зымырандық қорғаныс ... ... АҚШ ... ... Еуропада – Польшада және ... ... ... ... бұны өз ... қатер төнеді
деп қарсы тұруда [64,с.56].
Осындай жағдаймен АҚШ енді ары ... ... ... ... Буш ... ... қабақ соғысының тарихына
соңғы нүктесін қойды. ... ... ... қамтамасыз етілуіне
бағыт алған Вашингтон Мәскеуді, Қытайды немесе басқа ... да бір ... ... ... ... тең деп ... анық
жариялады.
Америка Құрама Штаттары 2001 жылы 11 қыркүйектен кейінгі ресей-американ
қатынасында қозғалыстар болғанына қарамастан да бұндай қадамға ... ... ... бен ... және ... ... ... де-факто түрде одақтас
болып саналады. Одақтас және серіктес қағидасының негізінде екі елдің өзара
қарым-қатынасына ... ... ... ... ... шығу ... ... әлемде американдық
доминиондықты одан әрі ... ... тағы бір ... ... 1990 жылдың бас жағында «қырғи-қабақ соғысы» аяқталған кезде
Ресей ... ... ... ... ... ... ... мұра етті. Бірақ, Кеңес Одағымен айырмашылығында Ресей Құрама
Штаттарға тең ұлы ... ... емес және бола ... 90 ... ... екіжақты бақылау орнату сақталды, жалғыз ұлы держава болып
қалған АҚШ Ресеймен ... ... ... формальды түрде
сақтап қалды, әлемдік ... ... ... қорғанысының басты
фактор болды. ЗҚҚ жөніндегі Шарттан шығу ... ... ... ... құрту мүмкін.
Әскери қауіпсіздікті қамтамасыз ету жағынан ... ... ЗҚҚ ... ... шығуы Ресейге әрі кеткенде бір 10- 15 жыл
ішінде қауіп төндірмейтіні анық ... ... [24]. ЗҚҚ жер ... ... жүйесінің сынағы осы кезгі он жылдықтың екінші жартысында ғана
аяқталады, ал ғарыштық жүйе жөніндегі мәселесі – тек ... он ... ... ықтимал. Сынақтың сәтті өтуі ... ... ... кең қанат жаюы әлі де көп жылдарды алатыны анық. Ал осы уақыттың
ішінде ... ... ... ... ... ... жүйесін жеңе алуға ... ... ... ауыр ... ... мүмкіндік беретін өзінің
экономикасы үшін бөлетін оқтұмсықтармен КБЗ ... кең етек ... ... ... екені сөзсіз. Қараша айындағы кездесу Ресейде көбінің
екіжақты қатынастарды ... көп ... ... ... ... ... Бұл Ресейге қарағанда Вашингтонға аз рөл ойнайтыны ... жоқ. ... ... ... ... ... ... иерархиясында Ресейдің рөлін төмендетіп жіберген
болатын. Мәскеу ... ... ... ... ... Вашинтонның басқа
да сыртқы саяси бағыттарға назарын аудартты.
Ресей және оның көшбасшылары ... ... ... ... ... соған үйрете отырып, оны пайдаланып қалуға ұмтылады. Ал олардың
біріне КСРО-дан мұрагерлікке қалған ... ... және ... ... да ... ... ... және тағы да басқа түрлері)
бақылауда ұстау және оның ел ... ... ... тыс ... ... жол бермеу жатады.
Президент Дж.Буш Ақ Үйге келісімен оңшыл консервативтік ... ... ... қоса ... өзінің сайлау алдындағы міндеттерін
орындауға уәде еткен болатын.
11 ... ... ... ... өте қауіпті
айқынсыздықтың байқалғандығын атап өткен жөн. Талиб тәртібінің құлауы ... ... ... Буш ... ... ... ... күресте
ресейлік қолдауды тым байқай қоймағандығын дәйектейді [25].
Осылайша, халықаралық лаңкестіктің қаупі Ресейдің Батыспен ... жаңа ... ... ... ... АҚШ-ғы теракт оқиғасынан
кейінгі әлемдегі өзгерістер соншалықты маңызды, тіпті халықаралық ... ... ... айтуға болады. Өзінің масштабы жағынан осы оқиға
Берлин қабырғасының құлауымен және ... ... ... ... мерзімдік басылымдардың жазуы бойынша, Ресей президенті
Путиннің ... ... ... жаһандық лаңкестікке қарсы күресуі
әлемдік саяси жағрафиясының ерекше қайта құрылуын дәлелдейді.
Ресейде және АҚШ-та, Ресейде және ... ... ... ... ... ... ... болды. Ал бұл экономикалық, саяси және ... ... ... ... ... ... ... беруі де
ықтимал. Бірақ, әрине қазір ондай болжамдарды айту ерте. ... ... жаңа ... ... ... ... жалғастырудың жаңа қадамдарын айтпай кетуге
болмайды. Әсіресе, Буш әкімшілігі соғысты эскалациялауға және де ... ... ... ... ... баруы мүмкін деген
қорқыныш бар.
Әрине, Вашингтон біржақты халықаралық жағдайды ауырлатып жіберуде және
Ресей мен АҚШ ... мол ... ... ... тұр. Екі ... өзара әрекетінің жаңа механизмі жоқ кезде стратегиялық қорғаныс
және қару ... ... ескі ... ... Құрама Штаттар күшті де емес. Вашингтонға американдық
күштіліктің саяси, ... және де ... ... ... да бөлісу керек секілді.
2001 жылғы 11 қыркүйек оқиғасынан кейінгі Ресей мен ... ... ... қарағанда қазір олар әлдеқайда нашарлауда.
Лаңкестік оқиғасынан кейінгі АҚШ-Ресей ... ... тек ... ... қана ... сондай-ақ, басқа да өзекті
мәселелер ... ... ... ... тигізуде. Мәселен, өзіміз
білетіндей қырғи-қабақ соғысы басталысымен құрылған ... одақ – ... одақ өз ... ... ... жалғастыру үрдісінде, ал бұның
әрине АҚШ-Ресей қарым-қатынасына ... ... ... Яғни, бұл мәселені жан-
жақты талқылауға тырысамыз.
1.3 ... ... ... ... орны мен ... ... аяқталысымен соғыс және бейбітшілік ... ... ие ... ХХІ ... ХХ ... ... ... өміріне
қауіпсіз болады деген үмітпен ... ... ... ... және ішкі мемлекеттік жанжалдардың санының ... ... ... бұзу ... ... ... осы
жанжалдардың салдары одан әрі қауіпті болып келеді. Көптеген ... ... ... қалынуда, соның ішінде қазіргі әлемнің
әскери қатынасында Ресей ... және ... ... ... ... ... әскери қауіпсіздік саласына қатысты болып отыр.
1993 жылдан бері Солтүстік атлантикалық альянстың шығысқа қарай кеңеюі
Ресей және ... ... ... ... ... ... Ресейдің
әскери-стратегиялық бағыты жөнінде мәселе бойынша саяси ағымдардың ... ... ... ... ... ... отыр ... қоса НАТО-ның кеңеюі туралы пікірталас мәселелердің әр ... яғни ... ... ... қатынаста ең мықты державада, ең
бастысы НАТО болып ... ... ... ... ... ... ... қандай тәсіл басымшылдыққа ие болуына көбінесе
халықаралық қатынастардың ... ... ... тәуелді болып келеді.
ХХІ ғасырға деген АҚШ-тың әскери-саяси доктриналарының сызықтары ... ... ... ... ... ... басқа
мемлекеттердегі, соның ішінде Ресей Федерациясындағы әскери доктриналардың
мазмұны және әскери құрылыстардың ... ... ... ... ... фактілер дәлелдеп отырғандай, АҚШ және оның одақтастары жағынан
саяси мақсаттарға жетудің әскери ... бас ... ... жоқ. ... ... жылдары мүдделі нәтижеге жету үшін ... ... ... ... одан әрі ... ол ... бейбітшілік
және гуманитарлық миссиясын орындау үшін қолданған болатын.
Заман өзгерді, саясат та өзгерді. НАТО-ның бір кездегі ... ... ...... ... қана емес, оған топ-тобымен кіретін болды.
НАТО-ның кеңеюіне, әсіресе шығысқа қарай ... ... ... ... ... оның бас ... ... Ресей қарсы болды. Бұл талап Кремельдің
сыртқы саясатындағы ең бір басты ... еді. ... бұл ... ол ... ... ... Осы ... мынадай қиыспайтын жәйт бар: НАТО-ның
кеңеюіне Ресей қаншалықты қарсы болса, осы ... ... ... де ... ... ... ... деп тұжырымдауға болады.
Мәскеудің ... ... ... ... ... ... НАТО-ға
жүгінуге мәжбүр етті, сондай-ақ ... ... де сол ... ... құтқаруды ойлады. Кез-келген егеменді ... өз ... ол ... тиіс ... Ал ... болса, басқа елдер НАТО-ға
кірмесін, бұл ... ... ... ... деп ... ... ... Чехия, Венгрия сияқты тәуелсіз елдер Ресей сияқты бір елдің
қолжаулығы ... тиіс пе, ... ... ... айналуға тиіс пе?
Осындай жосықсыз саясат ұстанған елдің ықпалынан құтылу үшін де бұл ... пана ... оған ... ... мәжбүр.
Ресей мен АҚШ арасында өткір шиеленіс туғызып отырған мәселе осы ... ... ... жыл ... ... жая түсуінде. Өзіміз білетіндей, Мәскеу
осы мәселеге жағымсыз түрде қарайды, ... ... ... ... ... маңызды мәселелер Еуропалық ... де ... ... ... ... таңда еуропалық жүйенің жаңа
құрылымын құратын маңызды рөлі бар ... Одақ және НАТО ... ... ... Қазір әрине Ресейдің НАТО-ға тез арада мүшелік ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ... ... тапсырма
секілді айтуға болмайды. Осы мәселе тәжірибелік тегістікке ... ... ... ... ... тәжірибесінің жиналуы үшін белгілі бір уақыт
керек. ... ... ... ... ресейліктер
қарсы болып отырған НАТО-ның Орталық Еуропаға кеңеюінің кезекті раундын
тиімсіз етуі мүмкін ... ... ... және АҚШ, ... және ... Ресей және Еуропалық
Одақ арасында өзара әрекеттің жаңа ... ... ... Осы ... ... ... Кезінде Батыспен кілттенген 1997 жылы
құрылған Ресей және НАТО-ның Ортақ тұрақты ... еске ... ... АҚШ ... ... қауіпсіздік жөнінде келісімінің бекітілуіне дейін
ресей-американдық қатынастарда жаңа шешімдер болуы да мүмкін.
2000 жылы Ресей ... ... ... ... келіп, НАТО-мен
«парагматизм рухында» қатынас ... ... ... ... ... ... ... дамуына үлес
қосатындығы айтылды. Әрі Путин осы ... ... ... екі жақ та
өз жемістерін көретініне нық сенімін білдірді [87].
2001 жылы 15 ... ... ... ... Буш пен Путин
кездесуі Буштың НАТО Ресейге ұнаса да, ... да ... ... болатын. Сондай-ақ, осы жылы Мәскеуде НАТО-ның
Ақпараттық ... ... ... ... 11 ... ... әлемдік
көшбасшылар арасынан ең алғаш болып АҚШ ... ... ... НАТО-мен «саяси өзара әрекет негізінде ғана» ынтымақтаса алады»,
- Ресей-ЕО саммитінде президент ... ... ... Ресей мен
Солтүстік альянстың ынтымақтастығының болашағын айтатын болсақ, ресейлік
президенттің ... ... ... ... НАТО ... ... ... ұстанымды игеруге, саяси ұйымға айналуда». Оның сөзі бойынша,
Ресей осы ынтымақтастыққа толықтай қосылуға ... еді. ... ... ... және НАТО-ның жақындасуына ... ... ... ... ... айтып өтті [26].
2002 жылы Мәскеуде НАТО-ның байланыс әскери миссиясы ашылған болатын.
Сонымен қатар, Римде «Ресей-НАТО ... жаңа ... ... ... ... ... адаптациялық орталығының бірігіп ашылу
салтанаты болды. Салтанат ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың жұмысына үлестерін қосу ұйғарылды [11].
2003 жылы Ресеймен және НАТО-мен ... СК ... ... туралы
келісіміне қол қойылған болатын [13].
Брюссельде Путиннің НАТО-ның Бас хатшысы Джордж Робертсонмен кездесуі
маңызды болды. Бұл кездесуде ... ... ... әрекетті қоса
алғанда халықаралық тұрақтылық және ... ... ... ... ... ... ... қатынасын сапалы өзгертуге және
еуропалық қауіпсіздік жүйесін жүзеге асыруға дайын ... ... ... Альянс атынан Робертсон ... ... ... қарсы
Америка еліне қол ұшын тигізгені үшін өз алғысын білдірді. ... ... ... ... көп ... ... гөрі ... деп Робертсон жариялады. Робертсон Ресейдің Солтүстік альянстың ерекше
серіктесі мәртебесіне ие ... атап ... ... ... ... кемінде екі бағытта дамуы туралы ұсыныс жасаған болатын. Ресей
және НАТО-ның ... ... ... ... және ... ... кеңейтуге мүмкіндіктері бар. Солтүстік альянстың бастамасы
бойынша Путиннің айтуынша, Ресей және НАТО ... ... ... және кеңеюін» қарастыратын жұмыс органын құру туралы
шешім қабылданған болатын ... ... ... ... альянстың кеңею мүмкіндігі жөнінде және
Ресей мен НАТО ... ... ... жөнінде өз пікірімен бөлісті.
Ресей ... ... мүше ... ... ... бере алмайды деп есептейді. Альянстың кеңею мәселесі диструктивті
пікірталас туғызған кезде бұрынғы логикадан бас тарту керек. ... ... ... және ... ... ... ... асыру «бүгінгі
күннің қағидатты мәселесі болып келеді және Еуропамен ынтымақтастықта ... ... ... ... ... ... ... ойлауымыз
керек», - деген болатын. Дегенмен де, Робертсон айта ... ... ... туралы ұсыныс түскен жоқ» [27]. Ресей үшін НАТО кеңеюінің
жағымсыз салдарын ... ... және оған ... ... ... рөл ойнауға мүмкіндік беретін жаңа қадамдар жасалды.
Ресей мен Солтүстік ... ... шын ... серіктестік ретінде
болуы үшін Мәскеу НАТО-да шешім ... ... ... үшін ... ... ... тұжырымдамалар айтылған болатын. Ивановтың сөзі бойынша, бұл
ортақ ... және ... ... ... ... үшін ... қағидасын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ынтымақтастық
деңгейіне ауысуға көп септігін ... ... жылы ... ... ... ... ... лаңкестікке
қарсы іс-әрекет Жоспары қабылданды [15].
Сонымен қатар, НАТО өзінің мүшелігіне Болгария, Литва, Латвия, Эстония,
Румыния, Словакия, Словенияны ... ... Осы ... НАТО-ға мүше
болуы Солтүстік атлантикалық одақтың шығысқа кеңеюінің келесі ... Бұл өз ... ... ... ... ... сөзсіз. Өйткені, Солтүстік атлантикалық одақ енді ... Бұл ... ... ... ... ... ... болды.
2005 жылы Ресеймен БҮӘ күшінің мәртебесі туралы келісімге қол ... ... жылы ... ... ... ... кездесу барысында
екіжақты Кеңестің жұмысы үшін ... мен ... ... ... ... ... «Белсенді күш» операциясына қатысу үшін
алғашқы ресейлік фрегат келген болатын. Осы жылы сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... Кеңестің жұмысы үшін
ұсыныстар мен басымдылықтар қабылданды [28].
2008 жылы сәуір айында Бухарестте Ресей-НАТО Кеңесінің ... ... ... ... ... ... және НАТО Бас ... Яап де Хооп
Схеффер сөз сөйлеген болатын. Бұл отырыс екіжақты ... ... ... ... НАТО-ның шығысқа қарай кеңеюі одан әрі жалғасаты айтылды.
«Нақты алға ұмтылу бақылануда деп айта алмаймын», - дейді ... ... ... ... ... біз бұл ... әлі күнге дейін
Косово тәуелсіздігі және тағы да ... ... ... келісімге келе
алмай жүрген мәселелер үшін де пайдаландық» [29].
Осы отырыста Владимир Путиннің ... ... ... ... президенті ЗҚҚ, ЕҚҚКШ, ... ... және де ... ... ... ... Бас Хатшысының мәлімдемесі бойынша:
- НАТО одан әрі де кеңейе береді
- ЗҚҚ тақырыбы әлі толық шешілген жоқ: ... ... мен ... ... ЕҚҚКШ ратификациясы әлі толық аяқталған жоқ.
Ал Ресей ... ... ... ... ... НАТО кеңеюінің Ресейдің ұлттық қауіпсіздігіне ... ... ... ... ... жөніндегі мәселенің әлі өзектілігін атап өтті
- Ресей өзінің ядролық ... ... ... ... ... ... ЗҚҚ мәселесін Сочиде өтетін кездесу барысында Бушпен
талқылайтындығына тоқталған болатын [29].
Яап де Хооп Схеффердің пайымдауынша, НАТО әрі ... өз ... ... Ол өз ... ... соңғы саты еместігін және әлі де
кеңейе түсетіндігіне ... ... ... болатын. Оның айтуы
бойынша, Ресей және НАТО арасындағы қатынасты қарама-қайшылықты деп атауға
болмайды.
НАТО-ның кеңеюіне қатысты ... ... ... ... ... ... шара ... мәлімдеген еді.
Жалпы екіжақты қарым-қатынастың даму деңгейі көрсеткендей ... ... ... ... ... Сол ... екінші жақтың Ресейге
де нақтылы талап қоймауына ... ... ... ... ... ... қауіптенетіні альянстың әскери-саяси ... бұл өз ... ... үшін ... ... ... табылады.
Путиннің ойы бойынша, НАТО-ның ... ... ... алғаны дұрыс,
өйткені кеңеюдің нәтижесінде блоктың әскери инфрақұрылымы бұрынғы КСРО
шекарасына еніп ... Сол ... ... ... қауіпсіздігіне қатер
төнген жағдайда ешқандай шара қолданбай отыра алмайды», - деп ... ... ... түседі [29].
Делегация өкілінің сөзі бойынша, президент Ресейдің ... ... вето ... құқы жоқ ... айтқан болатын.
Қайнар көзі бойынша, Ресейдің ескермей қауіптенуі – бұл НАТО-ның тұйық
жолы. Өзінің қауіпсіздігінің бұтағын балтамен шауып құлатады.
НАТО-ның шығысқа ... ... ... ... қауіпсіздігіне үрей
туғызуы мүмкін.
«Біз антилаңкестік саласында белсенді жұмыс жасадық, әсіресе, «Белсенді
күш» операциясында ... Қара ... ... ... ... ... ... Ресей және НАТО Қарулы ... ... ... ... да алға ... ... де бар», - деді Ресей
президенті [29]. Бірақ, олардың серіктестіктерінің даму ... ... да бар, ... ол – ... ... ары ... ... Кеңес Одағының бұрынғы республикалары Грузия және Украинаға
альянсқа ... ... ... ... НАТО-ның алдыңғы жылғы келісіміне,
оның жаңа ... ... ... инфрақұрылым құру, ЕҚҚКШ
айналасындағы дағдарыс, Косово мәселесі ... ... ... ... ... ... ... Вашингтон келісімінің 5 бабы бойынша реттелетін
мүше мемлекеттердің іс-әрекеттері Ресейде елдің ... ... ... ... Және бұл ... Ресейге қарсы бағытталмағаны
туралы мәлімдеме Ресейді қанағаттандыра алмайды. Путин мәлімдеп отырғандай,
ұлттық ... ... ... ... сол сияқты растаулар блоктың
алдыңғы кеңею толқыны кезінде айтылған болатын.
ЕҚҚКШ мәселесіне назар аударсақ, ... ... ... ... ... шешімі туралы мәлімдемесі де НАТО-мен қатынасында
маңызды орын алып тұр. «Альянс мемлекеттері Ресей ... ... 2007 жылы 12 ... ... ... ... ... туралы
қатты өкінуде». Осы мәселе бойынша АҚШ және ... ... ... ... барлық ашық мәселелерді шешуге бағытталған көпжақты
диалог маңызды орын алуда. ... ... ... Ортақ кеңестік тобының
отырысында, Баад Сааровта, ... ... ... емес ... ... 2007 жылы 7 ... орын ... Ресей-НАТО Кеңесі
отырысында өз кезегін тапқан болатын. Диалог шаралардың ... ... ... ... конструктивті мүмкіншіліктерін
ұсынады. ЕҚҚКШ мәселесіне қатысты ... ... 2007 жылы ... ... СІМ ... ... ... қабылданған 26-28
коммюнике параграфтарына сүйенеді. Олардың ... ... ... ... ... ... ... шарттарымен қарастырылмайды. Альянс
Ресей Федерациясын бұл мәселені қайтадан қарастыруына шақырған ... де, ... ... ... міндеттерін орындауды «тоқтатуы» туралы
саяси шешіміне аналогикалық шара қолданбайтындықтарын ескере ... ... ... ... мүше мемлекеттердің шешілмей қалған ... ... ... ... ... [94].
2007 жылы БҮӘ күшінің мәртебесі туралы келісімді РФ Мемлекеттік ... Және де ... ... бірі ... ... 5 жылдығы әрі
Негізін қалаушы актің 10 жылдығы атап өтілді [88].
НАТО-ның халықаралық қатынастарда ... ... орны зор. ... ... ... НАТО 1995 жылы Босния және Герцеговинада,
1999 жылы Косовода және 2001 жылы Македония бұрынғы Югослав ... ... ... ... ... Босния және Герцеговинада НАТО
одақтастары 1995 жылдың тамызында және ... ... ... ... іс-қимылдарын жүргізді. Босния және ... ... ... он жыл ... ... ... болашақта тұрақты орта жасауы үшін ... ... ... кейінгі бір жылдан аса уақыт бойы өршіп тұрған зорлық
және Белградтың БҰҰ ... ... ... ... бұзуы
Косованың албан халқының зобалаңын тоқтатуды талап етті. 2008 ... ... ... ... ... НАТО БҰҰ ҚК өзге ... KFOR ... UNSCR №1244 ... ... ... ... көрсетті. Бұл тоқтамды ұстанатынын НАТО жетекшілері 2008 жылдың сәуір
айында өткен Бухарест саммитінде ... ... ... ... ... ... ... НАТО-ның 15000 әскері бар [91]. Осындай мәселелер
Ресей жақтан үрей туғызуда. Ресей негізінен Сербияның бөлінбеуін ... ... осы ... өз ... ... алуда.
Бүгінгі күні Украина мен Грузияның НАТО-ға кіруге ұмтылуы да ... бірі ... ... ... ... бұл ... мен ... қарым-қатынас айтарлықтай ушықты. Мәскеу тарапынан қысым жасалып
отырғаны жұрттың бәріне белгілі. Украина да, Грузия да ... ... ... ... аңғарып отыр. Одан құтылатын жол біреу ғана –
НАТО-ға ... ... ... Грузия Абхазия мен Оңтүстік Осетиясын НАТО-
ның көмегі арқасында өздерінде сақтап қалуы мүмкін. Осы жерде НАТО-ның ... бұл ... ... ел ... ... ... ... ала шешіп
алуы тиіс деген талап бар. Сірә, НАТО да Ресейдің өктем саясатын ... ... ... ... ... жұмсартып, қайта ұйымға кіруге өтініш
білдірген елдердің аумақтық мәселелерін шешуге қолдау көрсететін ... ... НАТО мен ... ... ... ... тууы әбден мүмкін.
Мұндай тууы мүмкін шиеленістің ауқымын болжау қиын. Ресей, егер Украина
НАТО-ға кірер болса, онда ... ... ... ... ... ... айтып келеді. Ресей өзінің Қара ... ... ... ... келмейтіні өз алдына, НАТО өзіне мүше
елдердің ... ... ... ... бір ... немесе матросы болғанына
келіспейді.
АҚШ президенті Дж.Буш Бухарестте кезекті НАТО ... ... ... мүше ... ... мен ... ... мүшелік
ету үрдісіне шақырған болатын.
АҚШ вице-президенті Ричард Чейни осы қақтығыстан кейін ... ... ... төрт ... ... ... болатын. Бұл Чейнидің
Грузияға алғашқы сапары болатын. Осы ... ... ... ... ... ... кездесіп, сондай-ақ АҚШ қарулы күштерімен
гуманитарлық жүктердің Грузияға жеткізілуімен танысты. Дик ... ... ... ... ... мәлімдеген болатын. Грузиядан
сапарынан кейін АҚШ вице-президенті Дик Чейни тіке ... бет ... ... ... ... және премьерімен кездесу барысында АҚШ-тың
Украинамен қатынасының маңыздылығын әрі екі елге де ... ... ... ... қатар, вице-министр Дик Чейни Әзірбайжанның астанасы Бакуге
сапар шеккен болатын. Сапар барысында ол АҚШ ... ... ... ... ... білдірді және де Кавказда етек
алған жанжалға тоқтала кетті [30].
Канада және Шығыс еуропалық 9 мемлекет Украина мен Грузияны ... шарт ... ... ... ... ... кіруге кезекке тұрғандардың қатарында Молдова мен Әзірбайжан да
бар. Олардың да қалтасында кіруге өтінішпен бірге, ... ... ... мәселелері жатыр. Екеуі де ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп, қол бұлғап қала бермесі анық.
Сонда күн тәртібіне қойылып отырған бұл мәселеге қатысты алда бізді ... тұр? Дөп ... айту ... ... жұрт жайдан-жай бармайды. Өзінің
егемендігіне қауіп төнгенде, ... ... деп ... ... да оған көз
тігетін елдер көп.
Дегенмен де осындай мәселелерге қарамастан Путин қай салада екіжақты
мүдделер ... сол ... ... әрі ... ... міндетті
екенін ескерген болатын.
«Бүгінгі қауіпсіздікке төніп тұрған қатермен жалғыз ... ... ... ... ... ... ... – жеке елдер сияқты
халықаралық, ... ... ... ... - деді өзінің қорытынды
сөзінде Ресей президенті Путин [29].
Ресейдің Сыртқы Істер Министрі Сергей Лавровтың айтуынша, ... ... ... адекватты жауап қайтару керек. «РИА Нововсти» мақаласында
Лавровтың сөзінде «Мектепте ренжіп есікті тарс ... ... ... ... ... ... кішкентай бала секілді емес, НАТО-ның шығысқа қарай
кеңеюіне біз ... ... ... Біз ... ... әр ... дайынбыз. Тек Ресей өзінің экономикалық және әрине де
қорғаныс саласында мықтылығын ... білу ... ... ... АҚШ ... ... Обама НАТО-ның кеңеюін оған мүше болғысы
келетін еуропалық елдер есебінен қолдайтынын айтты. Алайда, оған ... ... деп тұр. ... ... ... ... ... НАТО-
ның кеңеюіне қарсы шығып тұр. НАТО Бас ... Яап де Хооп ... НАТО ... ... ... альянстың басқа мүшелеріне
Ауғанстандағы миссия ... ... өз ... ... ... болатын. Сондай-ақ ол: «Менің әкімшілігім НАТО-ғы
біздің мүшелікке сәйкес ... ... ... қайта құруға
тырысуда», - деп Обама жариялады [32]. Бас ... Яап де Хооп ... ... ... ... кеңеюіне қаншалықты қарсы бола тұрса ... ... ... ... ... ... ... Себебі, НАТО Ресейді
қажет етеді, ал Ресей НАТО-ны ... ... - ... ... ... ... ... НАТО-ның алатын орны мен
рөлін толықтай талқыладық. Осы секілді ... ... ... ... кете ... анық, тіпті қашан шешіліп, қашан біте қоятыны да
бізге беймәлім. Сонымен қатар, сол мәселелердің ... ... ... ... өзекті орын алып жатқан өзара әрекеттің
негізгі мәселелері де жеткілікті. Оның ішінде ... ... ... ... ... қысқарту сияқты мәселелер алдағы орында тұр.
Енді сол мәселелерге толығырақ назар аударсақ.
2 ТАРАУ АҚШ-РЕСЕЙ: ӨЗАРА ӘРЕКТТІҢ ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер арасында қазіргі таңда өте қауіпті болып отырған
ядролық қару. Ядролық ... ... ... ... арасында өзекті
мәселелердің бірі атанып отыр. Осы ... ... ... ... ... ... қару ... үшін ерекше саяси рөл ойнайды. Ол Ресейдің де,
АҚШ-тың да ұлы державалар мәртебесін қамтамасыз етеді.
- Халықаралық ... ... ... ... рөлі одан ... ... Ядролық тежеу – ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі ... ... ... ... және саяси салада әлсіздікті кәмпескелеуге
болмайды.
- Әлемдік және ұлы тәжірибе ядролық қару ... ... және ... ... ең ... интенсивті жанжалдарды тежеу үшін аз
тиімді саяси құрал болып табылады.
- ... күш және ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету жүйесінде қатал орын алу керек.
- Ресейлік СЯК елдің қорғаныс жүйесінің бір бөлігі болып қана ... ... ... ... элементі болып табылады.
Ресей Федерациясы өзінің ядролық қаруын 1968 жылғы 1 шілдеде қабылданған
Ядролық қаруды таратпау жөніндегі Келісімшарттың ... ... ... Тек мына жағдайларда ғана қолданады:
а) Ядролық қаруды иемденетін, Ресей Федерациясына, оның ... ... және оның ... ... ... жасаған жағдайда;
б) Ядролық қаруды иемденетін, Ресей Федерациясына, оның аумағына,
Қарулы күштеріне және оның ... ... ... ... ... жүзеге асыратын мемлекеттің басқа бір мемлекетпен ... ... ... ... үшін ... Қоры осы ... қаруды таратпау
жөнінде баяндаманың алғашқы тарауын баспа бетіне шығарған болатын. ... ... ... ... Бұл ... басты ядролық державалардың
ядролық саладағы саясаты және ... оны ... ... ... ... ... ... бұрынғы депутаты, Мәскеулік
Карнеги Орталығының қызметшісі және халықаралық қатынастар және халықаралық
экономикалық ... ... ... қауіпсіздік Орталығының
басшысы әрі тарих ... ... ... ... ... барысында
Мәскеулік Карнеги Қорының маман топтары олардың ең жаман деген болжамдары
ақталып шыққан секілді, яғни ... ... ... ... ... ... саясаты шешімнің емес, керісінше мәселенің бір бөлігі
болып тұр және ... ... ... ... ... ... үстінде
дейді.
Арбатовтың ойынша, ядролық қарудың қара нарығы жақын ... ең ... ... деп тұр.
Жағымды факторлардың қатарында Алексей Арбатов басты ядролық державалар
арасындағы ядролық соғыс нөлге тең екенін түртіп ... АҚШ және ... ... ... 60%-ға дейін қысқартқан болатын. Егер олар
ендігі он жылдықта біржақты жоспарларды және ... ... ... ... ... 80%-ға қысқартуы ықтимал [34].
Ядролық қорқыту саясаты болашақта Ресей және АҚШ арасындағы, сондай-ақ
тынық ... ... ... – Ресей, Қытай және АҚШ арасындағы
стратегиялық ... ... ... ... ... қала ... державалардың ядролық доктриналары ядролық қарудың тәжірибелік
қолданылуына мақсат қоя білді. Құрама Штаттарда ядролық қару, әсіресе, mini-
nukes деп ... оның жаңа ... ... қарсы тәжірибелік құрал
ретінде қарастырылады.
Ресейде ядролық қару ... ... ... және ... салмақты орын алып отырды. Ресей, тіпті қаржылық кемшілік кезінде
де өзінің стратегиялық триадасының барлық үш түрінің модернизациясының ... ... одан әрі ... ... бомбылаушылар мен жер
үстіндегі және жер бетіндегі ұшақтарды тіркеу), сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мен Ресей Федерациясының ұлттық қауіпсіздігінде
ядролық қаруды таратпау ең басты әрі ол ... ... ... мәселелердің
бірі болып отыр. Қазіргі кезде екі ... де ... ... үшін ... ... ... ... маңызды.
Ресей Федерациясында 2010 жылға дейін Ресейдің қорғаныс және ... ... ... ... ... қабылданған болатын.
Қауіпсіздік Кеңесімен қабылданған шешімдер стратегиялық ядролық күштердің
үш компонентті құрамының сақталуын ... ... ... ... ... ... ... өндірістік қамтамасыз етілуі
және дамуы бойынша ... ... ... ... ... үшін
ядролық қарудың мәртебелік рөлін бағалай ... ... ... да ... жөн. Ресей Құрама Штаттардан 10-12 есе кіші жалпы
ішкі өнімді иемдене отырып, Құрама ... ... ... ... тежеудің басқа да элементтерін сақтайды. Ресейде Франциямен немесе
Ұлыбританиямен салыстырғанда көп. Кейбір ... ... ... түртіп кетеді:
● Адамзат ХХІ ғасырға «тіпті басқа стратегиялық ландшафт» ... Жаңа екі ... ... сондай-ақ үлкен алыстықпен
зымырандық қару шығаратын елдердің пайда ... ... ... жаңа ... және де ... соғысы» аяқталғаннан кейін көбі
үміттенген ... ... ... орналасып келе жатқанын нақтылайды
[65,с.127].
АҚШ және басқа да ядролық державалар ... ... ... ... үшін ... ... те, тұрақты стратегиялық тепе-теңдік те керек
емес, 10-15 ... ... ... ... 1500 ... ... ... СЯК жеткілікті делінген. (2000.07.15 «НГ» және «НВО») Осыған
қатысты мәселе де туындап ... ... яғни ... ресейлік СЯК
дамуының жолы 10-15 ... ... ... ... ... ... да көп ... Ал, екіншіден, бұл концепция кең
көлемді жоспарда Ресей ... ... ... ... талаптарына сәйкес келмейді.
«Минималды тежеудің» бірінші мәселесі, яғни ол тіпті өзінің СЯК алдында
шектеулі және ... ... ... да ... қатынас күшінен
толықтай абстрактациялануға мүмкіншілік бермейді. Егер осы ... ... өтіп ... онда екі ... ... жауапты
соққыдан уронды төмендету үшін ядролық күштің бастапқы мақсатымен ресейлік
СЯК-тің максималды жеңілісі қалады. ... ... және ... ... ... ... ... үшін толықтай зақым бола
алмайды.
Осы мағынада, ресейлік СЯК-қа 1500 ... ... ... 2000 ... 5000 ... оқтұмсық бола ма жоқ па және олар ... ... ... бәрібір емес. Өзінің негізгі талқандау қуаты ... ... ... потенциал [65,с.131]. Бірақ олардан егер АҚШ-тың
алғашқы соққысы төнсе не қалады?
«Қырғи-қабақ соғысы» аяқталғаннан ... ... ... ... ... әлсізденуі Ресей рөліне және оның АҚШ-пен стратегиялық
келіссөздерінде ... ... емес еді. ... қауіпсіздігінің
басымдылықтарында ядролық қару мәселесі басты орын алды. Ядролық ... екі ел де ... ... ... саласында ядролық қаруды тартпауда АҚШ және Ресей ... ... ... ... болатын. Мәселен, Вашингтонда отырыста
АҚШ энергетика министрлігі жанында ядролық қауіпсіздік жөніндегі ұлттық
басқарма және ... ... ... ... ... ... сақтау бойынша жоспарды қарастырды [66,с.402].
Ядролық қауіпсіздік жөнінде ... ... ... ... ... Ресей ядролық лаңкестікке қарсы тұрудағы АҚШ-тың ... ... және ... ... жоспар – екі елдің ынтымақтастығының
нығайтылуында маңызды қадам екені атап өтілді. Ал бұл ... ... ... артықтарын қауіпсіз түрде сақтауда мақсатталған
екіжақты серіктестікте негізделеді.
Ядролық ... ... ... ... бойынша, АҚШ
радиоактивті материалдар және оқтұмсықтарды консервілеу етілетін ... ... ... ... жүйесінің модернизациясын жобамен
1,6 млрд долларға жартылай қаржылаған болатын. Енді энергетика министрлігі
Ресей қауіпсіздіктің ... ... өзі ... және қорғау жүйесін
жүзеге асырады деп санайды. «Бұл ӘТФ 50 ... ... ... ... ... әскерлерінің жерінде тұрған 11 объектілер,
ресейлік ядролық жинақтарға жататын 175 ғимараттар және де ... ... ... ... ... жұмыс жалғасуда және
2008 жылға қарай аяқталады», - деп прессада ... ... ... ... ... ... ... келісілген
жоспарға әзір тек ядролық материалдар сақталатын объектілер түсіп кетеді.
Қазіргі кезде тек ядролық қару ... ... ... қамтитын
аналогикалық келісімдер талқылануда.
Жалпы айтатын болсақ, АҚШ және ... ... ... ... ... оқтұмсықтарды құртуда жұмыстары сәтті жүрді. Осындай пікірмен
қарулы күштер ісі жөнінде сенаттық комитетте ... ... ... ... отырыста атақты американдық сенатор Ричард Лугар бөліскен
болатын. ... ... ... ... екіжақты сәтті күштер екі
мәселелермен соқтығысады. Біріншіден, ол ... ... ... ... ... ... ... соғады және сондай-ақ қазіргі
мақсаттарға көп құралдар бөліну керек. ... ... ... ... ... ... мәселені ортақ шешудің маңыздылығын назарға
ала ... Оның сөзі ... «осы ... ... тек ... ... да ... келіспеушілігінде бақылау орнатылып
жатқанда өседі» [35].
Ядролық, ... және ... ... ... ... кеңестік
республикаларға көмекті қарастыратын бұрынғы сенатор Сэм Нанн өз ... ... ... ... ынтымақтастықты» түртіп өтеді. Оның
айтуынша, АҚШ Ресейге ресейліктерге осы қару түрін ... ... ... тек қана бұрынғы КСРО көлемінде емес, сондай-ақ бүкіл әлемде ... ... ... Іздеу Бюросында АҚШ ресейлік ... ... ... ... ... Бұны АҚШ ... Іздеу Бюросының
халықаралық операциялар басқармасының басшысы арнайы агент Томас Фуэнтес
мәлімдеген болатын. Оның ... АҚШ ... ... ... Ресей Ішкі
Істер Министрлігімен жақсы қарым-қатынаста және екіжақты өзара түсіністік
меморандумдарына қол қойылған ... ... ... ... ... Іздеу Бюросы оларға жақсы қол ұшын тигізуде [90].
2000 жылы 3-5 ... ... ... ... мен АҚШ ... ... ... өтеді. Кездесу барысында ядролық арсеналдарды
қысқарту ... ... ... болатын. Сонымен қатар, Клинтон
Шешенстан туралы мәселені алға қойды.
2001 жылы 21 қазанда Буш пен ... ... ... қарсы
қорғаныс туралы болашақ Шартын ... ... ... ... ... ... Ауғанстандағы АҚШ-тың антилаңкестік операциясын
қолдайтындығын мәлімдеді. Ал сол кезде Буш Ресейдің ДСҰ-ға мүшелік етуге
кандидатурасын ... ... жылы 15 ... ... Буш пен ... ... ... барысында қаруландыруға бақылау жүргізу, лаңкестікпен күресу және
сондай-ақ, ... ... жою ... ... ... ... Буш ... біржақты тәртіпте өзінің ядролық ... ... 7 ... 1.7-2 мың оқтұмсықтарға дейін қысқартатынын
мәлімдеген ... ... де ... ... ... 2.3 мың
оқтұмсықтарға дейін қысқартатынын нақтылай түсті. Осы ... ... ... сол елде ... ететін мекемелеріне тигізіп жатқан кедергілерін
жоюға уәде берді [79].
2001 жылы желтоқсанда АҚШ ЗҚҚ Шартынан шыққан болатын. Осы ... ... ... заң ... органдары арасында тұрақты байланыс жүріп отыр [85].
АҚШ өкілдерімен кездесулер өте ... ... ... ... ... ... жүйесінің спецификасымен тереңірек танысуға, оның
қызметінің механизмі туралы ақпарат ... және ... ... ету ... ... ... ... күресуде
ресейлік практикада жинақталған тәжірибені қолдануға мүмкіндік береді. ... ... АҚШ және ... ... мемлекеттер жаппай қырып жою
қаруларын таратпауға бақылау орнату мәселелеріне баса назар аударып жатыр.
Парламентаралық топтар ... ... және ... заң ... ... бойынша екі елдің зерттеушілерінің ортақ ... ... ... ... ... ... жою ... экспортының
бақылауының ұлттық жүйесінің құрылуында үшінші мемлекеттермен ... ... ... заң ... негізі құрылады.
Қырғи-қабақ соғыс жылдары кезінде ресей-американ қатынастары тек қана
доминионды болып қана ... жоқ, ... ... саясаттың жүйелік
факторы болып табылады. КСРО дезинтеграциясы, мемлекеттің және Ресейде,
КСРО аймағындағы ... ... ... ... ... ... қатынастарының екіжақты күн тәртібін құратын
мәселелердің басымдылық деңгейінде бар ... ... ... Ресей және АҚШ секілді мемлекеттер қатынастары үшін ... ... ... ... ... ... әр түрлі жағдайда,
мейлі ол ... ... және ... лаңкестікпен күрес, жоғары
технологиялар саласында ынтымақтасу болсын, Ирак, Иран және Корей ... ... ... болсын үшінші елдердің мүдделерінің
комбинацияларымен және көптеген саяси курстарымен орағыта басым қылу керек
еді.
Бүгінгі ... ... ... ... халықаралық тәртіптері
құрылуда. Бұл Австралиялық топ, ядролық жеткізу ... және ... ... қазір АҚШ-тың бастамасымен жаппай қырып жою
қаруларын ... ... ... қамтамасыз ету бастамасы ... ... Ол ... ... ... ... ... иемденеді. Оны дүниеге келуін айта кететін болсақ. 2003 жылы ... ... ... ... ... ... жаппай қырып жою қаруы
немесе оның компоненттері тасымалдау үрдісінде ... ... АҚШ ... одақтастары оларды жаулап алу үшін ... бір ... ... ... ... Факт ... әуе ... ұлттық суларда
самолеттер және кемелерді ұстап алуға ... бар ... ... ... ... ... ... жолдармен жаппай қырып жою қарулары,
оны жеткізу жолдары және оның компоненттері тасымалдануы ... жылы 3-4 ... ... ... мен Буш ... он жыл ... екі ... ядролық арсеналдарын 65%-ға қысқарту
туралы шартқа қол ... ... ... ... ... ... ... [14].
Ядролық қауіпсіздік мәселесінде Ресей және АҚШ ұстанымы ... ... де, ... ... жою қаруларын тарату саласында ... ету ... ... яғни ... асуы күрделірек болып
тұр. Идея Санкт-Петербургте президенттер Путин мен ... және ... ... ... ... болатын. Мадридте Бастаманың «ядросы»
деп аталатын АҚШ, Австралия, Жапония және сегіз ... ... ... ... ... ... ... жою қаруларын тарату
саласында қауіпсіздік қамтамасыз ету ... ... ... ... да оның ... бар ... ... қатынасы немесе
мысалы, экспорттық бақылауы көптеген мәселелерді ашық қалдырады, әсіресе
«екі рет ... ... ... ... ... ... ... Бұл екіжақты қатынасқа және ... ... ... болашақ қауіптің тағы бір аспектісі болып тұр [80].
Алайда жаппай қырып жою қаруларын ... ... ... ету ... ... мен тапсырмалары № 1540 ... ... ... ... және ... осы ... шешім қабылдады. Ресейлік зерттеушілерге және саясаткерлерге
қатысу фактісі емес, ... ... рет ... ... ... ... ... отыр [64,с.105].
Париждік кездесуінің жұмысы кезінде (2003 жылы қыркүйек) жаппай ... ... ... ... ... ... ету ... елдері ГФР және Франция ӘТК әрекетінің заңды негізін нормативті-
құқықтық база анықтайтындай етіп ... заң ... ... ... ... әр елдің зерттеу орталығында белгіленгендей, Бастаманың
озық дамуы кішкене басқа ... ... ...... ... ... нақты іс қағидаларын құру жолы бойынша.
Бір жағынан, Бастама жаппай қырып жою қаруларын таратумен ... Ал ... ... – ол ... ... ... ... соның ішінде, 1982 жылғы теңіз құқығы туралы БҰҰ Конвенциясында
мазмұндалған. Ал онда ... ... ... ... ... ... ... ашық теңіз еркіндігі таратылмайды [7].
Жаппай қырып жою қаруларын тарату саласында қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... әр ... өзінің
спецификасын иемденеді. Олар үшінші ... ... ... алынады. Осы
жоспарда, өте күрделірек болып тұрған – ... 1970 жылы ... ... Келісім дайындау кезеңінде жинақталған ядролық қаруды таратпау
тәртібі болып отыр. Бірақ бастысы, ЯҚТШ ... етуі ... ... ... ... ... көбеюінде емес. Олар Келісімге кірген
емес.
2003 жылы қыркүйек айында АҚШ және ... ... Иран ... ... өз ... қару ... ... тоқтатуын талап
етті. Яғни, осы мәселеге қатысты АҚШ-Ресей ... ... ... ... Бұл ... ... ... өзіндік ықпал етері айқын.
АҚШ президенті Джордж Буш пен ... ... ... ... Вашингтон
маңайындағы Кэмп Дейвид қаласында өткен екі ... ... ... ... ... ... мәселе болып табылатын осы бағытта да өзара маңызды
пікірлермен алмасқан еді. Президенттер Буш пен Путин ... ... ... ... ... ... білдіріп, Ираннан ядролық
қарулардан бас ... ... ... «Біз ... ... ... ... агенттігімен ынтымақтаса отырып жұмыс істесуін өтінеміз», - деді
Владимир Путин ... ... ... ... ... Ресей Иранға ядролық бағдарлама
бойынша беріп келе жатқан көмегін тоқтатуы ... ... ... ... алға ... ... ұстанымы бойынша, Ресей Иранға бейбіт
мақсатқа бағытталған ядролық зауыт салу үшін 800 млн ... ... ... ... туғызбауға тиіс. Яғни, Ресей ... ... ... ... ... көмек көрсетілмейтіндігін тағы да
нақтылаған еді.
АҚШ-тың өтінішімен Халықаралық Атом қуаты ... ... ... ... ... өзінде құпия ядролық бағдарламаның жоқ екендігі жөнінде
айғақты дәлел келтіруін талап еткен болатын. Кері жағдайда Иран ... ... ... ... ... қаралатындығы баса айтылды
[97].
Кэмп Дейвидте қаралған келесі бір ... ... ... ... ... қару жағдайы. АҚШ пен Ресей ... бір ... ... ... қару бағдарламасын тоқтатуы қажет деген шешімге
келді. «Біз Солтүстік Кореядан өз ядролық бағдарламасын түгелдей ... ... - ... АҚШ ... [37]. ... ... ... бұл
талаптың орындалуы үшін АҚШ Солтүстік Кореяға қауіпсіздік кепілдігін беруі
керек, деген ұсыныс жасады. Бұл мәселеде де екіжақтың ... ... ... ... ... Ирак жөніне келгенде, Владимир Путин бұл елдегі қайта ... ... ... ... көрсететіндігін білдірді. Сондай-ақ Ресей
Ирактағы саяси әкімшіліктің Ирак халқына түгелдей ... ... ... АҚШ ... да ... ... «Мен Ирактағы жағдайға арнайы
тоқталып өтпекшімін. Біздің елдеріміз әлемдік қауымдастың ... ... ... ... ие. Ол – Ирактағы жағдайды ... ... ... Ирак ... біріккен, демократиялы мемлекетке айналуы қажет.
Сондықтан біз ирак халқы алдындағы күрделі ... ... БҰҰ ... арнайы өкілі және Ирактағы Басқару кеңесі үлкен рөл ойнайды, деп
есептейміз», - дейді президент ... [37]. ... ... ... ... ... ... және жіберілер өз бейбітшілік қосындары жөнінде ештеңе
айтпады.
Ал АҚШ Ирактағы қайта құру шараларына ... ... ... ... үшін ... ... шешімі қажет деп есептейді. Сонымен,
Ресей Ирак мәселесінде ... ... АҚШ өз ... ... лаңкестік әрекетке қарсы күресте Ресейді жақтамақ. «Лаңкестікке
қарсы күресте біз Ресеймен ... ... екі ел де ... ... шегіп келеді, Сондықтан лаңкесшілерге, ішінде Шешенстан
да бар, қарсы күресті күшейту қажет. ... адам ... ... ... еркін және әділетті өтілуін талап етеміз», - дейді АҚШ
президенті [37].
2005 жылы ... ... ... АҚШ пен ... ... қауіпсіздік саласындағы екіжақты ынтымақтастық туралы американ-
ресейлік ... ... ... ... Олар ... ... бастамасы бойынша тізімнің орындалуын 2010 жылға ... ... ... бекіткен болатын.
2005 жылдың мамыр айының аяқ жағында Ядролық қаруды ... ... мүше ... ... ... ... ... Күткендей бұл конференция нәтижесіз өтті. Сондай-ақ ... ... ... ... ... бекітуге белсендігін
көрсеткен жоқ. Осы байланыста жаһандық ... ... жаңа ... ең ... осы ... ресей-американдық өзара әрекетінің кейбір
мәселелеріне қайта қарауға сылтау болатын жаңа қадамдарды талап етеді [16].
2008 жылы ... АҚШ және ... атом ... ... ... ... ... туралы келісімге қол қойған болатын [20].
Бұл келісім Ресейге АҚШ АЭС-қа төмен байытылған уран қоюға ... ... ... ... табиғи уранды алып кете алмайтын болды.
Бейбіт атом туралы ... ... ... ... ... ... ... лаға жылжыды.
Ядролық қаруды таратпау мәселесіне қазіргі АҚШ ... ... ... ... ... ... ... Ресейге ақпан айында
екі елдің де ядролық ... 80 ... ... ... ... ... қысқартылым нәтижесінде әр елде мыңнан аспайтын оқтұмсық
қалуы ... ... ... ... ... Билл ... әкімшілігі
тұсында ядролық қаруды таратпау жөніндегі мәселелермен айналасытан Гэри
Сеймур басшылығымен ... ... ... болатын. Ал келіссөздерді
жүргізетін ететін АҚШ Мемлекеттік Департаменті басшылығында отырған Хиллари
Клинтон болды ... ... ... ... ... ... ... ең бір маңызды сәттердің бірі бұрынғы АҚШ әкімшілігінің Еуропаға
ЗҚҚ жүйелерінің американдық элементтерін Обаманың қайта ... ... ... кететін болсақ, ЗҚҚ жүйесінің элементтерін Чехияда орналастыру
жөніндегі келісім ... ... ... ... және Чехиямен қол
қойылған болатын. Ал жүйенің екінші элементі Польшада ... ... ... АҚШ осы ... ... тек алдын ала келісімге келген.
Ресей өзінің ұлттық қауіпсіздігіне қатер төндіретінін ... тұра ... ... ... тұруда.
2008 жылдың қараша айының басында Ресей елбасы Дмитрий Медведев Ресей
Калининград облысында ЗҚҚ американдық ... ... ... ... ... ... болатын. Кейін РФ СІМ-де
«Ескендірді» орналастыру туралы тек мүмкіншілік ... ... ... ... және жинақтарды орналастыру әлі басталмағандығы
анықталды ... жылы ... ... Италияның астанасы Рим қаласында «Ядролық
қатерді жеңу» атты ... ... өз ... бастаған болатын. Бұл
конференция негізі екі күнге жоспарланған. Конференция «үлкен сегіздіктің»
қазіргі төрағасы ретінде Италия ... ... ... ... ... жобасы» үкіметтік емес ұйымы және ... ... ... ... ... ... форумның
ұйымдастыруымен өткен болатын. Жиырмадан астам мемлекеттен 70-ке жуық ... ... ... ... әлем елдеріне қауіп-қатер туғызып
отырған ядролық қару түрлерін біртіндеп ... ... ... әлем
жұртшылығы мен танымал саясаткерлерді соған үнқатысуға жұмылдыру болып
табылады. Конференцияны Италия ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету жайлы ойын ортаға салған болатын.
Министрдің айтуынша, ядролық қатер жыл өткен сайын ... алып ... ... ... ... жолы – ол ... бүкіл әлем болып қарсы тұру ... ... ... ... жасалды деп айтуға болады. Мысал ретінде
Ресей президенті Дмитрий Медведев пен АҚШ ... ... ... ... түрлерін қысқарту туралы мәлімдемелерін келтіруге болады.
АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Джордж Шульц ... мен ... ... ... баға бере ... оған ... басшылары қолдау білдіргеніне тоқталды. Саясаткердің пікірінше,
ядролық қару түрлерін қысқарту аса ... ... ... ... Оған
үлкен жауапкершілікпен және асқан ыждағаттылықпен келу қажеттігін айқындай
түсті. Дж.Шульц бұл үдерістің қазіргі ... ... ... ... ... ... мен келісімдерді басшылыққа алу қажеттігін атап
өткен болатын. Бұған қоса ол ... қару ... қара ... лаңкестердің
қолына түспеу жағын қатаң түрде ... ... де ... сала ... кейін сөз алған КСРО-ның экс-президенті Михаил Горбачев ядролық
қауіп-қатер ... аса ... ... ... айта ... ... мен АҚШ ... ядролық қару түрлерін қысқарту туралы ... ... ... сол ... нәтижесінде ядролық қаруы аса
мол екі елдің ... бір ... жуық ... ... ... ... үлгі көрсетті. Өкінішке қарай, содан бергі кезеңдерде ядролық қару
түрлерін қысқарту жөнінде нақты шаралар ... ... жоқ. ... қару
жасауға ұмтылған елдер қатары көбейіп барады. Соңғы он жылда ядролық қаруға
қатысты мәселелер тіпті асқынып кетті [102].
Бұдан кейін конференцияға ... ... ... ... ... әскери қару-жарақ пен әскери техникаларды жаңартуға аса ... ... бөле ... аударылды. Яғни, әскери басымдыққа ие болу
мақсатында ... ... ... ... ... ... болды. Ирак пен Ауғанстандағы ... ... ... нақты
мысалы болып табылады. Сондай-ақ, ол Ресей мен АҚШ президенттерінің ядролық
сынақты тоқтату туралы келісімге келу ниеттері әлем елдері үшін зор ... ... де атап ... ... ... таратпау мәселесіне қатысты тәжірибелік ... ... ... Федералды ядролық орталығының директоры
орынбасары Лев Дмитриевич Рябев өзінің пікірімен бөліскен болатын. ... АҚШ пен ... ... ... ... ... бағытында бірнеше
қарқынды жұмыстар да жүріп жатты [98]. ... ... АҚШ пен ... ядролық мүмкіндігі әлі күнге дейін сақталуда және ол 2112 жылға
дейін сақталуы мүмкін деген ... ... Ол ... элементі болып
табылады, яғни қырғи қабақ соғысының мұрасы. Екі жақ та өздерінің ұлттық
қауіпсіздіктерінің ... ... ... ... үшін ... ... ... үлес қосу керектігінің өте маңызды екенін
Рябев айқындай түсті. Ал бұл өз кезегінде ядролық қаруды ... ... үлгі ... ... ... маңызды қадамдардың бірі АҚШ
пен Ресейдің ядролық қарулы лабороторияларының ... мен ... ... ... мен ... болады деп ойлаймын. Бұл жерде
жақсы тәжірибе жинақталған. Жыл сайын кездесулер, конференциялар ... ... ... ... қаруды таратумен күресу саласындағы
ынтымақтастықтың нақты бағдарламалары даму үрдісінде.
Осыған ұқсас тағы бір өзекті мәселе кезекте тұр. ... ол ... ... ... және шектеу болып табылады. ... осы ... ... ... ... ... ... шабуыл қаруларын қысқарту және шектеу мәселесіндегі
американдық-ресейлік саяси ұстаным
Стратегиялық шабуыл қаруларын ары қарай қысқарту бұрынғыдай ... ... ... ... ... ... ... бірі
болып табылады. Сонымен қатар, СШҚ-ны қысқарту ісі ... ... ... ... жылдар бойы тығырыққа тірелгендігін айта кету қажет.
Стратегиялық шабуыл қарулары (СШҚ) Шартына КСРО мен АҚШ ... жылы қол ... ол 2009 ... 5 желтоқсанына дейін күшінде болады
[8]. Ол Мәскеу мен Вашингтонды стратегиялық ... ... 10 мың ... әр ... 6 ... дейін азайтуын талап етті. Ресей мен АҚШ 1993
жылы континентаралық баллистикалық ракеталар мен ... ... ... қарастыратын СШҚ-2 шартына қол қойды [9]. ... жылы ... ... ... 1972 ... ... ... жүйелерді
қалыптастыруға рұқсат бермейтін шарттан бас тартуына жауап ... ол ... ... мен ... ... ... ... 1,7-2,2 мың ядролық
қаруға дейін қысқарту жайлы 2012 жылдың 31 желтоқсанына дейін ... ... ... ... ... деп ... ... бірақ бұл
құжат оның орындалу механизмін қамтымайды.
«Егер 5 ... ... СШҚ ... жаңа ... қол ... ... ... саласында вакуум қалыптасады», - дейді РҒА ... және ... ... ... ... ... ... бөлімінің орынбасары Александр Пикаев [38].
АҚШ пен Ресей СШҚ-1 Шартын 2001 жылдың соңына қарай жүзеге асырды. Бұл
Шарт жинақталған ... ... ... ... ... ... дейін шектейді. Стратегиялық қаруландыруды 3000-3500 қару-
жараққа дейін шектейтін СШҚ-2 келісімшарты күшіне енген жоқ.
Ресей мен ... ... ... ... ... ... ... СШҚ-3 Шарт мазмұны бойынша кеңес беру ресейлік жақпен
Клинтон басшылығымен 1997-2000 жылдар ... ... және ... ... ... маңызды себебі «қайтарым потенциалы»
мәселесі болды. Ресей жағы ... ... ... шығатын шығынды жою
қажеттігін атап өтті. Ал, стратегиялық тасығыштардың сақталуын қызығушылық
танытушы американ жағы ... ... ... ... ... керек
деп санады және олардың шешімі «ядролық емес» тапсырмаларға бағытталған
[39].
Кеңес беру ... ЗҚҚ ... ... ... ... ... ... ЗҚҚ-ны жинақтау туралы шешімі айтарлықтай қиындатты.
АҚШ Ресейге ЗҚҚ жайлы келісімшартты модификациялауға, СШҚ-3 ... ... ... ... ... жағы бұл ... бас
тартқан болатын. Ұзақ уақыт бойы Ресей ұстанымы СШҚ-ны ары қарай қысқарту
ЗҚҚ бойынша Шартты сақтау мен ... ... ... ... ... ресми тұлғалар АҚШ-тың келісімшарттан шығамын деген шешіміне
Ресейдің СШҚ-2 тек денонсациялап қана қоймайтындығын, ... ... ... СШҚ-1 ... ... ... рет ескерткен болатын. Ресей
президенті В.В. Путиннің 2000 жылдың 14 қарашасында, АҚШ-тағы ... ... бір апта ... ... ядролық арсеналдарды радикалды
түрде қысқарту ... ... ... ... ... [10]. ... ең алғаш рет
АҚШ пен Ресейдің стратегиялық арсеналдарын 1500 қару-жараққа дейін қысқарту
жайлы ұсыныс жасалды. ... ... ... ЗҚҚ ... ... ... ... қалды.
2001 жылы билікке келген Буш әкімшілігі АҚШ-тың қарулануды бақылау
саясатын радикалды түрде өзгертті. ... ... ... ... ... сонымен қатар бұл қысқартуларды қандай-да бір міндеттеме
жүктеуші ... ... ... ... еш ... жоқ. ... ... әкімшілігі алғашқы президентке қарағанда қандай-да бір ... ... ... ЗҚҚ ... ... курсын
жүргізді [67,с.128].
Туындаған жағдайда екі жақ та ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... да бір ... ... беру ісін жүргізген жоқ. Жағдай
2001 жылдың ... ... ... және де ... мен Буш шілде айында Генуяда
кездесу барысында стратегиялық тұрақтылық жайлы ... ... ... сәйкес екі жақ та «...өзара байланысты және қорғау жүйесі бойынша
үздіксіз ... ... ... ... бақылаушылар екі жақ та осы қарама-қайшылықтарды 2001 жылдың
қараша айында шешеді деп үміттенді, себебі АҚШ пен ... ... ... ... ... Бұл үміт артудың басты
себебі екі мемлекеттің 2001 жылдың 11 қыркүйегінде болған оқиғадан ... ... ... ... ... ... үздіксіз жүзеге асыру
нәтижесі болып табылады. Алайда, кездесу асты барысы СШҚ-ны қысқарту мен
ЗҚҚ-ны ... ... ... әртүрлі көзқарастардың бұрынғы
айырмашылығын көрсетті. ... ... ... ... АҚШ президенті Дж. Буш
АҚШ СШҚ-сын алдағы уақытта дайындалу үстіндегі стратегиялық ядролы соғыс
зарядтарын ... ... ... ... ... айтып өтті,
Вашингтонның стратегиялық тасығыштарын сақтауға ... ... ... Путин Ресей адекватты түрде жауап беретіндігін өз кезегінде атап
өтті және де мәлім ... ... ... құжатқа тіркеуді
ұсынды. СШҚ-ны қысқартуға байланысты туындаған келіспеушілікке қарамастан,
екі жақ бұл ... ... ... талқылайтындығын және де мұндай құжат
дайындалатын болса, онда Ресей мен АҚШ президенттері оны Буштың 2002 ... ... ... сапарында қол қояды. Сонымен қатар, 2001 жылдың
қарашасына қарай ресейдің ЗҚҚ Шартына ... ... ... ... өту ... Осы ... сақтау аса маңызды екендігін дәлелдей отырып,
ресей жағы АҚШ-тың шарттан шығуына жауап ... ... ... Нәтижесінде, президент Буштың 2001 жылдың 14 ... ... 1972 ... ЗҚҚ Шартынан біржақты шыққандығы жайлы ... ... ... ... ... өте ... ... қарсы алды.
Ресей президенті АҚШ-тың бұл қадамын ... ... де, ... жауап
ретіндегі қандай-да бір агрессивті қадамын есепке алмады [86].
2001 жылдың желтоқсан айының ... ... ... ... ... жаңа ... ... стратегиялық қарулануды қысқарту жайлы АҚШ Ресей
жаңа келісімшартқа отыруы тиіс пе?- ... ... ... жауап береді.
Қарулану жайлы Сенатта сөз сөйлеген саяси министрдің орынбасары Даглас ... ... «Бұл ... мен ... да ... біздің басып алу және
қорғау потенциалында ядролық қауіп балансына сүйенетін ... ... ... ... ... жоқ. Бүгінде бұндай бақталастық
заңды үрдісі нәтижелі болып қалатын еді. Ол екі жақ ... ... ... ... ... ... еді; ол екі ... да болашақта көп
шығын әкелетін және адекватсыз болып табылатын ядролық ... ... еді, және де ... қатынасын мәңгілік
ете отырып, ол қарым-қатынас жасауда үздік стратегиялық ұстанымдарға қарай
ұмтылды» [40].
Алты ай бойы ... мен АҚШ ... ... 2002 ... ... Мәскеуде өткен саммитте қол қойған стратегиялық басып ... ... ... ... ... ... екі ... келіссөздер
жүргізілді [12].
Құжат сараптамасы көрсеткендей, екі жақ та «өздерінің стратегиялық қару-
жарақтарын 1700-2200 ... ... ... ... бірақ «стратегиялық
ядролық қару-жараққа» нені жатқызатындығын анықтау мәселесіне келгенде және
де қару-жарақты есептеу ... ... ... келе алмады. СШҚ-1
Шартында «стратегиялық қару-жарақтың» өзге ... ... өту ... ... «ядролы» деген терминнің пайда болуы ядролы емес
зарядтарды ... ... ... ... беретін және
оларды ортақ деңгейде есептеу қажеттілігін тудырмайтын америка жағының
баяндамасымен ресей ... ... ... ... ... жағы ... тасығыштарды жоюды талап ететін қысқартулардың
қайтарымсыздығын қамтамасыз ету ... ... жағы ... ... ... құлдырауға тап болды. Жаңа шарт шектелген келісімдік
шеңберге ие және де ... ... ... ... ... екі ... ... мазмұнды бөлігінөңдеуі қажет – «стратегиялық ядролы қару-жарақ»
жаңа анықтамасын және ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізінен СЕҚ шартының мерзімі
аяқталғанша, яғни жаңа шартта ... ... ... мен ... ... және де ... ... өздерінің СШҚ
құрамы мен құрылымын өздері анықтайтын болғандықтан 2012 ... ... ... созылады [61,с.112].
Маусым айының үшінші декадасында Шарт мәтіні мен оған ... ... ... мен Ресей Федерациясының Федералды Мәжілісінде
Федерация Кеңесінің ... ... ... ал президент Буш
келісімшартты сенатқа жіберді. Сейсенбі күні 9 ... АҚШ ... ... ... мәжілісі басталды.
Американдық зерттеушілердің сараптамасы бойынша, АҚШ-та жылда ... ... ... үшін ... 24 ... ... ... шығады. СШҚ-2
Шартын Ресеймен ратификациялауға АҚШ-тың аса қызығушылық танытуы осы
фактормен ... ... бір ... тудырып отырған жағдай
экономикалық потенциалы өз деңгейіне ... ... ... СЯК-ты
қаржыландыру мәселесі. Терең әскери реформа мен қорғаныс өндірісін ... ... ... мен ... ... ресурстар барынша шектелген
[92].
Болашақта ... ... ... СШҚ-2 Шартын Ресеймен
ратификациялау түрткі болады деп есептеледі. Алайда бұл сын ... ... ... ... дегенді білдірмейді. Стратегиялық
қаруланудың ... ... ... жету ... ... өте ... қатар, болашақ СШҚ-3 Шарты шеңберінде Хельсинкиде ... ... жету ... ... және ... қасиетке ие болумен
қатар қол жеткізген келісімдерде тексеру мүмкіндігін алып тастаған.
Ресейде СШҚ-2 ... ... ... онда саяси шешім қабылдауда
қоғамның пікірімен ... ... ... ... ... СШҚ-2 Шартының тағдырын бөлмес үшін СШҚ-1 мен СШҚ-2 Шарттарының
кемшіліктерін ресейлік ұстанымы ... атап өту ... және де ... ... ... ... болашағын көрсету қажет.
Ары қарай қолданатын терминдердің мағынасын ашып көрелік. АҚШ-тың да
Ресейдің де ядролық арсеналдарын ... ... төрт ... ... ... ... стратегиялық тасығыштардағы ядролы қару-
жарақтар. Дәл осы категория қазірде СШҚ-1 және СШҚ-2 ... ... ... ... (“breakout potential”) – ол
жинақталған ... ... ... ... түрде қолдануға
болатын ядролық қару-жарақтар. Осы категорияға Шарт бойынша есептелмейтін
ауыр бомбалаушы қаруларды ... ... ... ... осы ... СШҚ-1 мен СШҚ-2 ... бұзу ... жинақтау, бомбалаушылар сияқты бірнеше сағатқа дейін немесе КБЗ-
дегі ұрыс бастамасы сияқты бірнеше айға ... ... ... ... Жойылған тасығыштардың ядролық қару-жарақтары. Көптеген
жағдайларда мұндай қару-жарақтар жинақталғандарды ... ... ... оларды жинақтау үшін жинақталғандармен қоса аз дегенде
бірнеше жылды және ... ... ресу ... ... ... ... ... дайындау, тексеру және өндіру қажет.
D категориясы. Жоюға арналған ядролық қару-жарақтар ... ... ... А және В ... ... ... жоқ ... атап өту қажет. А категориясының
Шарттарда есептелген біраз қару-жарақтары жоғары әскери дайындық құралдарын
жеткізуге жіберілген. ... ... су асты ... ... ... ... олар теңізге шығуы үшін және зымырандық қару-жарақтарды
қабылдау үшін 1-2 тәулік қажет. Стратегиялық қару-жарақтардың ... ... және олар ... ... ... тек ... ... кейін ғана
жарайды. Страгеиялық тасығыштардың басқа ... ... ... ... ... ... ... су асты кемелері жағдайы алға
қойылғандығы сияқты.
Осылайша, А және В ... ... ғана ... ... ... Екі жақ та Шарт талаптарын ұстанатын болғандықтан олар В
категориясының әскери бастамасын ... ... ... ... ядролы арсеналдың бұл бөлімі екі жақтың қайсыбірі Шартты орындауды
тоқтатқан ... ... ... ... С категориясының әскери
бастамаларына қатысты жағдай мүлдем басқаша. Екі жақтың қайсыбірі ... ... бұзу ... ... ... келсе, оларға аз дегенде бірнеше
жыл қажет болады, ал екінші жақ адекватты бақылау ... ... ... ... ... ... беруге қабілетті болып келеді.
Хельсинкиде болған кезінде Медведев СШҚ жайлы жаңа келісімшарт тек ... ... ... ... ... ... ... жеткізу
құралдарын (континентаралық баллистика зымыранға, су асты кемелері мен ... ... ... зымырандарын) қамтамасыз ететінтідігін
атап өтті. Ресей президенті стратегиялық ... ... ... аса ... ... айтып өтті және де АҚШ-пен 2002 жылғы Мәскеу
шартындағыдан да үлкен көлемде қысқарту ... (1,7-2,2 мың ... ... келу ... бар ... де ... тыс қалдырған жоқ.
Президент стратегиялық шабуыл қаруларын ... ... ... да ... ... бар ... ... алмай-ақ қоюға болатындығын қоса атап
өтті [41].
Пентагон ядролық стратегияны талдауға кірісті, және бұл 2009 ... ... ... ... тиіс, сондықтан да СШҚ-ны формуляциялау
ұстанымының болмауы осымен ... ... ... Пикаев.
Бұған қарамастан, американдықтар келіссөздер жүргізумен қатар ... ... ... орындалатын стратегия бойынша ... ... ... ештеңе жоқ дейді. Сонымен қатар, олар өздерінің ядролық саясатын
келіссөз ... ... ... ... ... есептеудің қандай ережесін қолдану
мәселесіне байланысты туындауы ... ... ... ... ... ... ... отырып, оперативті түрде жинақталған күштер
есептелгендігін қаламады, мысалы су асты кемелері. ... ... ... ден ... ... ... - дейді Пикаев [47].
Екінші мәселе қалай қысқарту қажет екендігіне қатысты, яғни ... ... ... жолы ...... алу және ... бір жерде
сақтау арқылы ма? Екінші нұсқа Ресейді қанағаттандырмайды, ... ... ... бір ай ... ... ... ... болады және қару-
жарақ санын бірнеше рет ... ... ... ... бір ... ... ... – ол ядролық емес ... үшін ... ... жабдықтау мәселесі болып табылады. СШҚ-1
бойынша американдықтар бомбалаушы құралдарын жабдықтауға құқылы еді, ... олар ... су асты ... ... жабдықтағысы
келетіндігін және оларды есепке алудың ... жоқ ... ... ... ... болатын [106].
Ресей мен АҚШ президенттері Дмитрий Медведев пен Барак Обама 2009 ... ... ... ... кездесулерінде жаңа шартқа отыру туралы
келіссөздер жүргізуді ... ... ... келісімге келген болатын.
Медведевтің айтуынша, сөз «СШҚ-ға айырбас ретінде жаңа кең ... ... ... ... тұр [42]. ... ... департамент
директоры Игорь Неверовтың айтуынша, Лондондағы ... ... ... сарапшыларға шартқа қатысты жұмысты шұғыл түрде бастау қажет
екендігін тапсырды, ... оның ... ... АҚШ ... ... маусымның басында Мәскеуге жасайтын сапарына ... ... ... ... айына дейін қалған бірнеше ай ішінде толыққанды ... ... ... ... ... әсіресе АҚШ-та ұстаным қалыптаспаған.
Мүмкін, Ресей мен АҚШ шарттың орнын басатын қандай-да бір ... ... қоюы ... ... Рим ... АҚШ және ... ... қабылдады.
Аталмыш делегациялар бір күндік ... «Start 1» деп ... ... ... ... жаңа бір ... алмастыру
тақырыбын ортаға салды. Рим отырысы Вашингтон мен ... ... ... құрту жолындағы тұңғыш қадамы. АҚШ және Ресей елбасылары
Обама және ... ... ... ... мәлімдемесінде бұған
сілтеме жасаған болатын. Жуықта АҚШ мемлекеттік департаменті таратқан есеп
бойынша 2008 жылдың ... ... ... 3909 ... ... және 814
зымыран тасымалдау және ұшыру құралы бар. Бұндайда Америкада 5576 ... ... 1198 ... ... ... ... ... 1 келісімін алмастыру үшін бұрынғы талпыныстар Джордж Буштың билігі
кезінде Мәскеу мен Вашингтон қарым-қатынасы ... ... ... ... Обаманың билік басына келуімен Кремьл ... ... ... ... ... деген үміті арта түсті.
Алайда Обама өзінің президенттік өкілеттігі алғашқы жүз күні ... ... орыс ... ... Ресейге қатысты АҚШ стратегиясын
реттеудегі көзқарасы Джордж ... ... ... ... ... 5-ші ... Прагадағы баяндамасында орыстардың ... ... ... ... ... ... ... жүйесін
Ресей шекаралары маңында ... ... ... ... ... одан әрі ... жариялаған болатын. Америка жағы да екі
тараптың стратегиялық қаруларды қысқарту жолындағы талпынысы ... ... ... ... ... ... Прагадағы баяндамасында: «Ядролық
қаруларды қысқарту NPT деп ... ... ... ... шартын
бұзушыларға қарсы шынайы ... ... ... ... ... ... Мәскеуден АҚШ-тың өзге елдердің ядролық энергияға қол
жеткізуін шектеудегі сыртқы саясаты ... ... ... ... ... секілді. Дәл осындай талаптар қырғи қабақ соғыс дәуіріндегі
ескі бақталастар арасындағы ... ... ... отыр. Рим
келісөздеріндегі ресейлік ... ... Роз ... ... ... жылғы желтоқсанға дейін ... қол ... тым ... ... мәлімдеген болатын [108].
Стратегиялық шабуыл қаруларын ... және оны ... ... АҚШ және ... ... ... ... бір ауыздан
түйіседі деген үміт пайда болуда. Әрине, жалғыз осы мәселеге қатысты емес,
сондай-ақ ... күні ... ... ... ... ... негізгі бірден бір басқа да мәселелерінің ... ... ... бар. Ал ... ... ... ... параграфта
нақтылай танысамыз.
2.3 Қауіпсіздікке қатысты американдық-ресейлік өзара қарым-қатынастың
өзекті мәселелері
Американдық-ресейлік өзара қатынастың өзіндік өзекті мәселелері де ... ... ... қайшылықты мәселелер одан әрі де жалғасуда
және оларды шешу жолдары қарастырылуда. Жоғарыда осы ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі
таңда халықаралық қатынастарда болып кеткен немесе әлі де ... ... ... және олар осы ... ... ... ... етеді. Енді осы мәселені қарастырып көрелік.
Халықаралық қатынастардағы Иран мәселесі АҚШ-Ресей арасында ... бірі ... ... ... АҚШ ... ... 2006 жылдың 28 желтоқсанынан
бастап Ресейдің заңды және жеке тұлғаларына қарсы бірқатар санкция, ... ФГУП ... ГУП ... ... ... және ФГУП ... машинақұрасыру бюросын (Коломна) бар. Бұл
ұйымдарға Иран және ... ... ... ... ... үшін
айып тағылды. Ресей Федерациясының Сыртқы Істер ... ... ... ... бірнеше Ресей мекемелеріне қатысты АҚШ-тың қойған
санкцияларын Ресей тиімсіз санайтынын ... ... Ал бұл ... ел ... ... жатқан бірінші заңнамасы емес [44].
16 қаңтарда Ресей Тор-М1 ... ... ... ... шығаруды
аяқтады. АҚШ мемлекеттік департаментінің өкілі Том Кейси бұны ... «Біз ... ... ... ол ядролық қару өңдеуге және БҰҰ-
ның ... ... ... ... ... үшін БҰҰ-ның
санкциясы ықпалының астында жатырған кезде Тегерандағы ... ... ... ... ... деп ... Біз сондай-ақ лаңкестікке
спонсор болып отырған, кез келген мемлекетте қатерлі қарулы ... ... ... ... Біз ... Иран - ... ... арасында көшбасшы болып отыр» [45].
Ресей және АҚШ ЗҚҚ жүйесін құру мәселесіне келетін болсақ.
2007 жылы АҚШ-тың Ресейге жақын ... ... ... ЗҚҚ ... орналастыру әрекеті ары қарай жалғасуда.
20-шы қаңтарда Чехияның премьер-министрі Мирек Тополанек ЗҚҚ-ның
жаһандық ... ... АҚШ ... станциясын Чехия аумағына
орналастыру жөніндегі келіп түскен ұсынысты хабардар етті. Польша аумағының
қорғалған жер асты шахталарына 10 ... ... ... алу ... ... ... ... туралы келісім шарт ертерек жасалған
болатын.
19 ақпанда Польша премьер-министрі Ярослав Качинский Чехия премьер-
министрі ... ... ... ... олардың елдері АҚШ
ұсынысымен келісетінін мақұлдады. Ал оған жауап ... ... ... ... ... ... ... Польша және Чехиядағы АҚШ
ЗҚҚ объектілеріне мақсатталынуы мүмкін екенін айтты. Ол сонымен ... орта ... ... ... ... ... ... дайын екендігін жариялады. Ал бұл мәлімдеме өз кезегінде
Польшада және Чехияда қоқыту белгісі және осы ... ... ... құру деп ... ... ... басында Шығыс Еуропада ЗҚҚ жүйесінің элементтерін кең
көлемде қанат жаюы ... ... ... сыналуына Ресей
Федерациясы президенті В.Путин қосылған ... 1 ... ... ... былай деп жариялаған болатын: «Біздің мамандар Шығыс
Еуропа елдеріне қоныс аударғалы жатқан ЗҚҚ ... Иран ... ... ... ... деп ... Иран территориясынан жіберілуі
мүмкін ракета ұшуының траекториялары бізге де мәлім. Сондықтан да, осындай
аргументтер қолайсыз болып ... Және бұл ... ... ... ... сондай-ақ сәйкесінше реакция туғызады. Бұл жауап ассиметриялы болып
келеді, бірақ жоғары деңгейде тиімді» [46].
2007 жылы 10 ... ... ... ... ... ... ... конференцияның қатысушылары алдында Шығыс Еуропада АҚШ
ЗҚҚ жаһандық жүйесінің элементтерінің қанат жаюы ... ... ... ... мүмкін деп сынға алды. Егер оның алдында ресейліктер АҚШ ... ... ... ... қашып жүрсе, ал жаңа жағдайда Путин АҚШ
әрекеті әлемде «баланс күшін ... ... ... ... ретінде танылуда» деп жариялайды. Ресейдің осы ... ... ... үшін Путиннің сөзі бойынша, жаңа шабуыл қаруларын
өңдеу қажет [47].
15 ақпанда РФ ... ... Бас ... ... ... ... Юрий
Балуевскийдің мәлімдемесі бойынша, ЗҚҚ жүйесін құруға жауап ... ... ... ядролық тежеудің барлық келісімді-құқықтық ... ... шыға ... Оның ... ... ... Ресей біржақты тәртіпте
Орта және кіші қашықтықтағы зымырандарды жою туралы кеңестік-американдық
Келісімнен шыға алады.
АҚШ Қорғаныс Министрі ... ... ... ... бірнеше
сағаттан соң көңіл аударды – ол алайда, оны Польшада және ... ... ... ... ... жоспарымен ұштастырудан
бас тартты: «Олар біз ... ... ... ЗҚҚ ... ... ... ... біледі». Гейтс «Ресейді оның шекарасынан
оңтүстікке және шығысқа қарай бағытталған орта қашықтықтағы ... ... ... үрейлету мүмкін» деп болжайды [48]. ... ... ... Шон Маккормак сондай-ақ, бүкіл ... ЗҚҚ ... ... кең көлемде қанат жаюы ешқандай да
ресейлік стратегиялық күшке қарсы бағытталмағанын растайды.
АҚШ осы ... ... ... ... ... ЗҚҚ ... ... Солтүстік Кореядан және Ираннан қорғалу үшін өте
қажет деп көндіруге талпынды. Мәскеуге ... ... ... ... ... ... АҚШ президенті Кеңесшісі Стивен Хедли
жіберілді. Нью-Йоркте шет елдік Баспасөз Ақпарат Құралдары алдында ... ... ... ... ... директоры генерал-лейтенант Генри
Оберинг және мемлекеттік хатшы орынбасары ... Фрид АҚШ ... ... және ... басшыларының жағымсыз көзқарастары уайым
болып тұрғанын мойындады [49]. Мәскеу және Вашингтон арасында келіссөздерде
маңызды делдалдың бірі ... ... - ... ... ... ... ... әрі АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Генри
Киссинджер.
7 маусымда «үлкен сегіздік» ... ... ... ... ... Бушқа Әзірбайжанда Габалиндік РЛЖ-ні бірге ... ... ... ол Еуропадағы РЛЖ-ге қарағанда мағызды түрде
тиімді, әрі зымырандық соққы қаупі шығып қалуы мүмкін ... ... АҚШ ... ... ... ... пайдалану келісімі Еуропада
ЗҚҚ жүйесі элементтерінің кең етек ... бас ... ... ... маусымда НАТО АҚШ-тың Еуропадағы ЗҚҚ саласындағы жоспарын
қолдайтынын және ... ... ... ... бірігіп пайдалану ұсынысы
Польшадағы және Чехиядағы объектілердің ... ... ... ... ... ... американдық-ресейлік саммитте Владимир
Путин Габалиндік РЛЖ-ні бірігіп қолдану ұсынысын ... ... ... ... ... станциясын жалпы жүйеге қосу» ұсынысымен
нығайтты. ... ... Буш АҚШ өз ... бас ... айтып
өтті.
2007 жылы шілде айында АҚШ сенаты ЗҚҚ жүйесінің құрылуы АҚШ-тың ресми
мемлекеттік саясаты болатынына ... 2008 ... ... ... туралы
заңға түзетуді бекітті. Ал ЗҚҚ жүйесі Иран ... ... ... ... ... тұру үшін ресми түрде құрылады деген бекіту бір
ауыздан болды.
2007 жылы 26 ... ... ... ... ... Федералды
жиналыста өзінің сөзінде Чехия мен Польшаға ЗҚҚ ... ... ... ... ... ... келісімінің жағдайларын
Ресейдің орындауына мораторий жариялауы мүмкіндігін мәлімдеген болатын.
2007 жылы 12-15 ... ... ... ... ... ЕҚҚКШ мүше
мемлекеттерінің төтенше конференциясы болды. ... ... ... ... болды – батыстық мемлекеттер Ресеймен ұсынылған келісімнің
«өмір қабілеттілігін қайта қалпына ... ... ... қойды.
2007 жылы 13 шілдеде Владимир Путин «Еуропада қарапайым қарулы күштер
туралы Келісім және онымен байланысты халықаралық келісімдердің ... ... ... ... ... қол қойды [19].
Осы жылы Обама Ресей президенті Медведевке хат ... ... ... егер ... Иранның ядролық әрекетіне қатысты қатал шара қолданса, ол
осы жүйенің орналасу мерзімін ұзартатыны немесе оны алып тастайтыны ... да бір ... ... аудара кетсек, бұл Ресей мен Грузия арасында
болған қарулы қақтығыстың Ресей мен АҚШ өзара ... ... ... ... өтті ғой ... демекші Қап тауындағы «5 күндік соғыс»
бұрқ етті де басылды. ... ... ... басын қатырған,
артында шешілмеген мәселе, даудамай ... ... ... әрі жеңіс әкелген
соғысты тек Израиль ғана басынан ... Атап ... 1962 жылы үш ... ... ... күл-талқан етті. Грузия өткен айдың 8 жұлдызы түні
«конституцияда көрсетілген аумақты қалыпқа келтіру» ... ... ... ... ... ... ... еткен соң, Сухумиды
табанына салу Тбилисидің жоспарында бар еді. Бірақ іске ... ... ... ... алға ... мақсаты дұрыс сынды. Қай мемлекет болсын
жерінің жырым-жырым болып, әркімнің қан­жығасында кеткенін ... ... ... ... ... жиырмасыншы жылдарынан бері Грузияның
құрамында болып келген Абхазия мен Оңтүстік Осетияның іргесін аулақ ... ел ... ... ... Бұл ... ... селкеу түсірмек. Соғыстың басталуының себебі осында. Оңтүстік
Осетия, Абхазия мен Грузия арасындағы ... ... ... ... соң, ... бір күнде бәрін күшпен қалыпқа ... ... ... ... ... ... Кавказда сақадай сай тұрған
жүз мыңдық әскерін өз азаматтарын қорғау ... ... ... ... қаруланған Ресей әскеріне Грузия армиясы қарсы тұра алмады.
Ресей осылайша азу танытты. Кім ... ... ... соғыста Ресей жеңді. Бұл ақиқат. Батыс ... ... ... ... ... Оңтүстік Осетия мен Абхазияның
тәуелсіздігін біржақты тани отырып, Грузияның тұтастығына селкеу ... ... ... ел. ... ... елді ... тарту керек» деп
жариялады Францияның Сыртқы істер министрі Бернар Кушнер. ...... ... бола ма, әлде өзге бір ... бола ма, ... ... ... біз Ресей жасаған тірлікпен келісе алмаймыз» – ... ... ... Ресейдің Қап тауындағы әрекетіне НАТО-ға мүше 26 ел «Ресей
Оңтүстік Осетия мен ... ... ... ... ... қарағаны жөн» деп талап қойған [50]. Сондай-ақ дүйсенбі күні үлкен
жетілікке жататын елдер ... ... ... ... ... ... жөн деген ультиматум жасады. Бірақ бұған пысқырып отырған Ресей жоқ.
Қара теңізде Грузияға ... жүк ... ... ... әскери
кемелеріне қыр көрсеткісі келді ме, Ресей құрлықаралық ... ... ... Мұның сыртында «НАТО Грузияға гуманитарлық
жүк емес, қару-жарақ, ... ... ... ... деген күдік келтіруде.
Шындығы сол, НАТО-ның әскери ... ... ... портында қақтығыста
қаңғып қалған жұртқа арнап көмек көрсетіп, керекті құрал-жабдықтар ... ... ... Қара ... ... ... 10 әскери кемесі
жүр. Оған тағы бірер ... 8 кеме ... ... Және олардың арасында ең
соңғы қару-жарақпен, «Томагавк» ... ... ... алып ... ... ... кемелер бар. Осы жағынан алғанда,
Ресейдің Қара теңіз ... ... ... ... ... оқыс жағдай бола
қалса, біз өзге де ... және ... ... ... іске қосатын
боламыз» деп Ресей әскерилері доқ көрсетуде. Дегенмен ... ... ... Қап ... ... ... [102] деп атап ... Грузия жеріне басып кіре отырып, НАТО-ға жол ашып берді. Көп ұзамай
НАТО Грузия мен Украинаны мүшелікке ... ... ... альянстың
қарулы күштері Ресей шекарасынан бір-ақ шықпақ. Міне, бұл Ресейдің жеңілісі
дейді олар. Ал Грузияға ... ... АҚШ ол ... ... ... келтіріп, әрі күшейте түсу үшін миллиардтаған қаржы бөлетінін
жариялап үлгерді. Альянс Грузия – НАТО ... ... ... құра ... ... әзірлік үстінде. Қалай десек те, Батыс пен Ресейдің ... ... ... ... ... түседі, оны уақыт көрсете
жатар.
Осы мәселеге қатысты АҚШ ... ... ... ... ... Дж.Буш ресми Мәскеудің әрекетін айыптап, Ресей әскерін
Грузиядан кетуге ... ... ... ... ... ... қарсылығын білдірді. АҚШ президенті Дж.Буш ресми Вашингтонның
Грузия үкіметін қолдайтынын тағы да қайталап, ресми ... ... ... ... не Ресеймен арадағы ... ... ... ... Бұл ... ... Ақ үйде жасады. Дж.Буш: «Америка
Құрама Штаттары Грузияның демократиялық жолмен сайланған үкіметімен бірге.
Біздің талабымыз: ... ... мен ... ... құрметтелуге
тиіс. Ресей Грузияның қазіргі билігін ауыстыруды ... ... ... ... мен ... ... өз міндеттемелерін орындауын
күтеді». Президент Буш Мәскеу мен Тбилисиді өзара бітімге жеткізген ... ... ... айту үшін тамыз айында ... ... ... ... ... хабарлаған болатын. К.Райс, оның өз
сөзімен айтқанда, «грузин халқы мен оның ... ... ... ... ... ... ... Тбилисиге барады [51].
Өз кезегінде Ресейдің сыртқы істер ... ... ... ... ... жауап қайтаруға асықты. С.Лавров: ... ... ... ... Штаттарының арнайы жобасы екенін біз, әрине,
түсінеміз, жалпы алғанда ол туралы ашықтан-ашық ... ... Біз ... ... тағдырына алаңдап отырғанын да түсінеміз. Алайда, белгілі бір
уақытта виртуалдық жобаның абыройы мен шынында да ұжымдық іс-қимылды ... ... ... шынайы әріптестіктің бірін таңдау ... - деп ... ... ... ... ... сөзі ... Грузия
үкіметіне қатысты қатты адасатынын көрсетіп берді», -деп мәлімдеді. Ол ... ... ... ... ... қолдайтынын АҚШ таңдап қойды.
Оның айтуынша, бәлкім ... ... ... ... емес ... ... К.Райс: «Бұл – 1968 жыл емес және ... ... ... ... ... қатер төндіріп, астанасын басып алып, үкіметті құлатқан
және ол үшін ... ... ... ... емес. Уақыт өзгерген», -
деді [52].
Ресей мен Грузия арасындағы бітімнің шарттары – ... ... ... ... ... мен ... бойынша келіссөзге
шақырған шарттар мақұлданған сәрсенбі күні, таңсәріде бітім ... ... көп ... ... ... ... ... хабар шыға бастады.
Дж.Буш осы хабарға алаңдағанын айтып, Ресейді өз ... ... ... «Ресей де соғыс операцияларын тоқтатып, уақытша бітімге
келіскенін мәлімдеген болатын. Өкініштісі, біз ... осы ... ... ... туралы хабар алып отырмыз. Ресейлік соғыс
техникаларының Гори қаласының маңына орналасып, Шығыс-Батыс тас ... елді қақ ... ... ... төндіруге мүмкіндік беретіні
туралы хабарға алаңдаймыз», - деді [51]. Дж.Буш бұл сөзін ресейлік ... ... Гори ... ... ... ... жолға түскені
жайлы хабардың ізінше айтты. Кейінірек Грузия Ішкі істер министрлігінің
өкілі Екатерине Згуладзе ол ... ... ... ... әскері Тбилисиге
бара жатқан жоқтығын мәлімдеген болатын.
Екі ... ... ... көпшілігіне Ресей азаматтығы берілген.
Кремль Грузияны Оңтүстік Осетияда «геноцид» саясатын жүргізді деп айыптап,
грузин әскерінің бұл ... ... ... ... ... Ақ үйде ... ... Дж.Буш бейбіт халықты шабуылдардан ... ... ... салып, Грузияға қайырымдылық ... ... атап ... Дж. Буш: «Біз ... ... ... ... өткізуге деген міндеттемесін орындайды деп күтеміз. Біз
Ресейден коммуникация мен ... ... ... ... ... ... ... аутожолдар мен әуе кеңістігі бәрі де – ... ... ... ... ашық ... деп ... Біз ... Грузиядағы
барлық соғыс қимылын доғару туралы міндеттемесін бұлжытпай орындайды ... ... біз ... соңғы күндері кірген барлық Ресей
әскері осы елден кетеді деп күтеміз», - деп ... ... ... ... ... ... аяқ жағында АҚШ вице-президенті Дик
Чейни Грузияға алғашқы сапарын жасайды. Онда Чейни Грузия президенті Михаил
Саакашвилимен кездесуінде ... кол ұшын ... және оның ... ... толықтай қолдайтынын мәлімдеді. Кейін Чейни сол жылы ... ... ... ... және ... ... Дик ел ... болатын. Президент Виктор Ющенкомен кездесуінде Украинамен
қатынасын АҚШ бағалайтынын айқындаған ... ... ... ... төніп
тұрған қауіпті көп айтып және осы қауіптің алдын алу жолы НАТО-ға мүшелік
ету ... ... ... ... және ... осы ... мүдделерінің түйіскендігін байқауға болады. Өз кезегінде Ющенко АҚШ-
тың Грузиядағы Ресей ... ... ... бөлісетінін нақтылай
түсті. Чейнидің сондай-ақ, прьемер-министр Юлий Тимошенкомен ... үшін ... ... Бұл ... ... ... және ... талқылаумен анықталған болатын. Ал Тимошенко Украинаға көмек
көрсетіп жатқан АҚШ-қа алғысы шексіз болды.
Бес күндік соғыстың ... ... әлі ... жоқ. ... ... ... Ол тарихтың еншісінде. Дегенмен бұл соғыс әлем жұртшылығының
көзін талай нәрсеге ашып берді. Біріншіден, Ресей де, Батыс та ... ... ... ... ... әлі ... ... екен. Қайта ол
басқаша көрініс тапты. Мұны мойындағысы ... ... ... ... ... ... ... жүреді, қазіргі жағдайда
мұндай қарсылықтар жоқ қой» - деген уәж ... ... кез ... негізі, мейлі ол «қырғи-қабақ» болса да, идеология болуы шарт ... ... ... ... не өзің ... не ... ... жаһандану дәуірінде [53].
Екіншіден, Д.Медведев «Валдай» саясаттанушыларына берген ... ... ... баласы XX ғасырда ойлап тапқан, XXI ғасырда өлмеуі
тиіс ... ... ... ... қаншалықты тиімді әрі өзін-өзі ақтай
алып отыр. Кавказда соғыс өрті ... ... ... әлем ... БҰҰ-
на, оның Қауіпсіздік Кеңесіне мойын бұрған. Алайда, олар болса Сербия, ... ... ... ... ... ... ... жүгінуші
барлық тараптарды қанағаттандыратындай шешім қабылдай алған жоқ. Осылайша
бұл ұжымдар заң жүзінде бар ... іс ... ... да бір ... іске ... ... ... жоқтығын байқатып алды.
Үшіншіден, айналып келгенде ... ... ... ... ... ... дегеніңіз бар ма өзі қазір? Біздіңше, жоқ
тәрізді. Өйткені жаһанданудың кесірінен, ... ... ... ... ... өзінің құндылықтары мен ар-ожданы, бағыт, бағдары бар, оған
жету үшін пайдаланатын сан алуан қитұрқы жолы бар ... ... ... Ал
бизнес үшін көп нәрсе шөл даладағы сағым тәрізді, тәтті қиял ретінде ... Оның ... ... ... ынтымақтастық, ұжымдық қауіпсіздік
деген ұғымдар да. Сол себепті, қазір әр ... «Өз ... өзі ... ... ... дәуірдің оғаштығы да осы секілді, жаһанданудағы -
жалғыздық.
Төртіншіден, ... ... ... ... ... сайып келгенде
дұшпандар қаумалағандығын түсінген мемлекет не істемек? Әрине, қорғану үшін
мыс (шабуылдау емес) жан таласа қарулана бас-тайды. Оның ... ... ... ... ... бір ... бет қаратпаған Ресей Қарулы
күштерінен-ақ байқауға болады. Д.Медведев сұхбатында «Мен кеше ... ... ... басшылығын қабылдадым. Сіздер әрине түсініп
отырған шығарсыздар, біздер жаңа машина ... ... ... ... ... қайта жарақтандыруды талқыладық» деп ашық айтты [54]. ... соң АҚШ пен ... жаңа ... ... басты назар
аудармас дейсің бе? Мұның ақыры жаппай ... жаңа ... ... ... ... қауіптің нығаюына әкеліп соқтырайын деп
отыр. Осыдан соң ... ... ... емей ... ... ... президенті Дмитрий Медведев Ереванға сапар шеккен ... ... ... ... ... ... ... президенті Серж Саркисянмен
кездесіп, сауда мен энергетикалық ынтымақтастық мәселелерін талқылайды. Екі
жақ сондай-ақ Грузия-Ресей соғысынан ... ... ... ... ... ... да сөз ... болатын. Медведев Грузияға
халықаралық құқықты бұзды деген кінә ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Осетия
және Абхазияның тәуелсіздігін ... ... ... ... ету үшін ... мәлімдеген болатын. Елбасы косоволық жағдаймен
параллельден бас тартып, әр осындай ... ... ... айта ... ... бойынша, ресей грузиндік порттарға тыйым салмайды. Сондай-
ақ, Ресей президенті оны жаңа ... ... ... ... ... ... ... Батыспен майдандасуға
тырыспайтынын мәлімдеген болатын.
АҚШ-Ресей қатынастарының арасындағы ең ... ... бірі – ... ... ... ... отыр. АҚШ-ғы лаңкестік оқиғасынан
кейін бұндай көрініс анық ... ... жылы ... ... Венесуэла президенті Уго Чавес пен ... ... ... ... ... ... ... барысында
қараша айында Венесуэланың аймақтық суларында өтетін жаттуығуларға Ресейдің
4 кемесі мен Венесуэланың ... ... және ... ... қатысады
деп жоспарланды [104]. Ал бұл екі арада Ресей мен АҚШ ... сол ... ... орын ... ... ... ... жағдай күшейіп
барады. Жоспарланған жаттығулар «үлкен маңызға ие» болды, себебі Ресейдің
әскери ... ... ... ... ... алғаш рет
өткізген болатын.
Венесуэла мен ... ... ... тиімсіз болып отыр. Өйткені,
өзіндік қатынастардың нығаюына ықпал етеді. ... ... ... ... ... сай ... жаңалықтарға жүгінсек, мамыр айының басында АҚШ ... ... мен РФ СІМ ... ... ... ... ... Кездесу барысында
қос ел ... ... ... ... ... бар ... тоқталып өтті. Сөз соңында: «Бүгін біз осы
жылдың шілде айында Мәскеуде ... ... ... ... ... ... ... талқыладық және жақында бұл
шараның нақты мерзімін жариялауға келістік», — деді С.Лавров [55]. ... АҚШ ... ... ... ... ... де сәтті
жүрді. Осылайша, екі жақ өзара қатынастардың кейбір өзекті мәселелерінің
қайшылық ... ... ... басқа да түйісетін мүдделі
салаларда ынтымақтастықты ары қарай ... ... ... де, екіжақты қатынастардың мүмкін басқа салаларында ... алға ... ... Ол көп ... екі ... ... ... да тәуелді болып отыр. Алдағы уақытта қауіпсіздік
мәселесіндегі АҚШ-Ресей қарым-қатынастарының қай бағытта ... ... ... ары ... ... ме әлде жоқ па оны әзір ... қиынға
түсіп тұр.
ҚОРЫТЫНДЫ
XX ғасырдың 90-шы жылдары қырғи-қабақ соғысы аяқталғаннан кейін Ресей
әлемдегі мемлекеттермен немесе мемлекеттер одағымен ынтымақатастықтың ... ... ... және әлемдік қауымдастықтағы интеграцияға түсуге
бет бұрған болатын. Ал оның ішінде әрине, ұлы держава ... ... ... ... ... ... екі елдің қатынасына байланысты әлемде көптеген қарама-қайшылықты
ой-пікір қалыптасады:
Мәселен, американдық-ресейлік диалог - әлемде стратегиялық тұрақтылықты
сақтаудың ... ... ... табылатындығы. Жағдайдың ыңғайына сай бұл
диалог оған қатысушылардың құрамына, екі елдің ... ... ... не ... ... өз жалғасын тапқан еді. Оған
куә ретінде Ресейдің Кеннебанкпортта өздерінің Әзірбайжаннан жалға ... ... ... туралы ұсынысты айтуға болады. Осы ұсынысты
американдық серіктестердің қабылдауы ... ... ... ... ... қатынасқа итермеледі. Ресей тарапынан
жасалынған бұл қадамды АҚШ тарапының ... ... ... еді. Ал ... ... ... байланысының соңғы жылдары
екіжақтың көшбасшыларының саясатына тікелей қатысты ... ... ... ... жеке дипломатиясының рөлі де өзіндік мәнге ие.
Дегенмен, кейбір саяси ... бұл ... ... ... ... ... байланыстардың айыр желілерін негізге алу
қажеттілігін ұсынады. Тіпті американдық-ресейлік қатынастар жөніндегі ... ... бұл ... ... бола алмайды деп те айтады.
Өйткені, екі ел мүдделерінің шеңбері сондай кең ... ... ... ... мәселемен үйлесуі мұның екіжақты қатынастың ... ... ... анық. Осы күн тәртібіндегі мәселелер ... ... ... де осы тек ... жеке ... ... ғана талқылай
алмайтындығы барлығына белгілі. Яғни, ЗҚҚ мәселесіндегі ресейлік ... ... ... ... деп ... ... ... орай,
американдық саяси ұстаным өзінің стратегиялық танымының түбегейлі
өзгерістеріне ... ... ... өзінің «әлемдік көшбасшылығын» алға тартуда кез-келген шараны
қолданар алдында оның қабылдайтын шараларының әріптесіне тигізетін ... де ... ... желеу ете тұра алдымен өзінің жеке мүддесін алға
қойып келеді.
Көптеген мамандардың және ... ... ... ... ... ... өте ... «мүмкіншілік алаңы» ашылуда.
Өйткені, АҚШ-тың сыртқы саясатында ресейлік бағытты өзінің басымды саяси
ұстанымы ... алға ... ... Буш кіші әкімшілігі биліктен ... ... ... қатаң сынауын азайта бастаған еді. Тіпті, ... ... ... ... ... ... білдірте бастады.
Сонымен қатар, саяси қайраткерлердің көзқарасы бойынша, АҚШ және Ресей
елбасшыларының жеке ... ... ... – бұл ... ... ... ... деңгейі. Ол өз кезегінде екіжақты
қатынастардың ... ... ... ... ... ... өз ... екіжақты қатынастың жағымды негізін қалайды.
Жалпы соңғы 16 жыл ... АҚШ және ... ... ... қатынастарын орнату мүмкіндіктері тек бір рет пайда болып
қана қойған жоқ. Алайда, көптеген вашингтондық ... ... ... ... ... ... ... дайындығын дәлелдеп
тұрған секілді. Барлық американдық әкімшіліктер егер Ресеймен өзіндік іс-
әрекет керек ... ... ... ... ... жүгіне алатындығына
сенімді болды деген ой қалыптасады.
2000-2008 жылдар арасында АҚШ пен ... ... ... дамуымен
қоса құлдыраған кезеңі де жиі кездеседі. Соның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... әрі қарама-қайшылықты із
қалдырғаны ... тұр. ... ... ... ... ... жаңа
сайланған екі ел басшысы да бір-біріне қатысты жаңа жағымды ... ... Екі ел ... ... ... ... ниеті
болғанымен Вашингтон мен Мәскеу қарым-қатынасы жеңіл-желпі бола ... ... ... ... ... сала ... ... байланысты күрделендіре түсетіндігі айқын.
Жалпы екіжақты қатынасты жан-жақты талқылау нәтижесінде келесідей
қорытындыға ... ... Ол – ... ... қауіпсіздік
мәселесінің өзектілігі.
Қазіргі әлемдік қауіпсіздік мәселесіндегі АҚШ-Ресей сыртқы саяси
ұстанымдары ... ... ... ... үшін ... рөл
ойнайды. Екі державаның өздерінің ұлттық қауіпсіздігін ... және ... ... мүдделерінің түйісетіндігін де байқауға болады. АҚШ-Ресей
қарым-қатынасында ... ... ... ... ... талқыға
түсірдік. Енді сол талқыланған мәселелердің бірі - ... ... ... осы ... ... қарым-қатынастарына қаншалықты ықпал ететінін
айқындауға талпынған болатынбыз. Соның негізінде НАТО ... ... ... ... ... ... көз жеткізе отырып және
бұған қарамастан ... ... ... ... да ... ... ... Ресейдің сыртқы саясатындағы өзекті мәселелердің
бірі болып табылатын Украина мен ... да ... ... ... ... АҚШ ... ... жаһандық қауіпсіздіктің жалпы
ережелерін өңдеуде Ресей ұстанымы да ескерілгендігін байқауға болады.
Жұмыстың басты ... сай ... ... ... екіжақты қатынастан ядролық қаруды таратпау өзара ... ... ... Әлем ... қауіп-қатер туғызып отырған ядролық қару
түрлерін біртіндеп жою ... ... ... Осы ... жыл ... белең алып бара жатқан қауіпке қарсы тұру шараларын
қолдану бірауыздан айтылған ... ... АҚШ пен ... ... қатысты және жаппай қырып жою қаруларын ... ... ... ... ... бағыты етіп алған дұрыс.
Сондай-ақ, Стратегиялық шабуыл қаруларын қысқарту және ... ... ... ... ... ашу біз ... болды. Бұл мәселенің әлемдік қауіпсіздік үшін өте ... ... яғни осы ... ... ... ... ... нәтижеге
жету үшін СШҚ-ға айырбас жаңа толық ауқымды келісімге келу көзделіп отыр.
Талқыға түскен негізгі мәселелердің бірі ... ... АҚШ ЗҚҚ ... ... ... Осы ... қатысты екі жақ әлі толыққанды
шешім іздеуде. Егер ... ... ... ... ... ... ... оның бұл мәселенің мерзімін ұзартатындығы туралы шарт ... ... ... білдірмейді. Дегенмен де, бұл мәселе ... өз ... ... ... ... Шығыс Еуропаға ЗҚҚ жүйесі
элементтерін орналастыруына жаңа ... ... ... ... ... ол қандай болмасын мәселелер қатарын, соның
ішінде қаруларға бақылау орнату мәселесін Ресеймен шешетіні анық және ... ... ... ... та ... әкімшілік ЗҚҚ жүйесінің элементтерін Шығыс Еуропада орналастыруға
және Украина мен Грузияны НАТО-ға тартуға асықпайтындығын көрсетті. Осындай
бағыт шынымен де ... ... ... әлемдік қауіпсізідік мәселесіне
қосылатын өте мәнді үлес ... ... ... ... ұстануына сол
аймақтағы бүгінгі күні ішкі саяси жағдайдың дамуы да ... ... ... ... ... бұған дейінгі биліктен өзгешелігі енді АҚШ-тық ЗҚҚ
жүйесі элементтерін ... ... екі ... да ... ... ... қатынаста дамуға
мүдделі. Осы жұмыста мәселені жан-жақты талқылау барысында айқындалғандай
әлемдік қауіпсіздік мәселелері ... осы ... ... Күн
тәртібінде тұрған маңызды әрі өзекті ... ... ... ... ... да аса ... ... ынтымақтастықтың тағы бір саласы
– әлемдік дамуға қауіп туғызатын есірткі саудасымен күрес. Бұл Ауғаныстанға
және тіпті ... ... ... ... ... ... болуы да мүмкін.
Қазір НАТО және ҰҚШҰ арасындағы ... ... ... ... ... және Ауғаныстанды қайта құруда ынтымақтастық туралы
ұсынысына қарамастан нөлдік ... тұр. ... ... ... ... ... осы екі ... нығайған сәтте міндетті түрде үлкен
нәтижеге әкелері күмән туғызбайды. НАТО-ның Бейбітшілік үшін ... ... ... деңгейде қатынастарды дамытуға бұл зор
септігін тигізері айқын.
Ақ Үйде және Кремльде елбасшыларының ауысуымен АҚШ пен ... ... жаңа ... шығу ... ... Егер ... барлығын өзі шешеді және ешкімге тәуелді емес деген ... ... ... ал ... ... ... ... бас
тартса, онда Ауғаныстан бойынша ұстанымға және де тіпті әскери жүктерді ... ... ... ... ... да ... ... болатыны күмән
туғызбайды. Бұл өз кезегінде НАТО және ... АҚШ және ... ... ... ете ... өзара тәуелділігін арттыратыны сөзсіз.
Дей тұрғанмен де, әскери топ көлеменің өсе түсуі ... ... ... деп ойлауға болмайды. Бұл тіпті аймақтағы қақтығысты
шиеленістіре ... ... ... ... саяси жігерге сай бейбіт
негізде шешкен әлдеқайда нәтижелі болады.
Екі елдің ... ... ... ... ... ... кезінде қалыптасқан ой-пікірден әлі күнге дейін шыға алмай ... ... ... ... ... ... ... және
қарсыластық серіктестікке қарағанда көбірек пайда әкеледі. Сол себепті де,
сол мәселенің ... ... ... шешуде қатынастарды нашар деп
есептейтін топтардан сақ ... жөн. ... жаңа ... ... ... ... туғызады, адамдар сол мәселелерді шешуге
бейімді емес пе деген сөзі құлаққа жағымды ... ... ішкі ... және ... АҚШ-пен қатынасының жаңа
кезеңін бастағандай. Ал бұл енді бұған дейінгі екіжақты қарым-қатынастың
жағымды ... ғана ... ... ... жаңа ... ... және Кеңес Одағының ыдырауына себепші болған ... ... ... ... ... пен Шығыстың бір бағытта
дами ... ... ... Оған ... тарихта қаншама қарама-
қайшылықты оқиғалар өтті. Қазір біз жаңа парағын ашудамыз. Болашақта ... өмір сүру үшін ... ... жаңа баға ... болады. КСРО-ның
жойылуы бейбіт түрде өткен болатын, қазірде тіке ... ... ... арасында келіспеушіліктер бар, ... ... ... олар жаңа ... сай шешілетіндігі ешқандай күмән
туғызбайды.
Жұмысты жазу барысында алдыға қойылған мақсаттар мен ... ... ... ... ... аса ... ... және осы
мәселелерге қатысты ғылыми еңбектермен танысып, олардан алған ... ... ... ... ... ... қатынастың мәні мен
маңыздылығын айқындадық. Қазіргі кезеңдегі қауіпсіздік мәселесіндегі ... ... әлем үшін аса ... ... ... таңда осындай ұлы держава елдеріне айналып отырған АҚШ ... ... ... ... ... әлем үшін өзекті
екендігі белгілі және оны ... екі ... те ... ... ... қорыта келе қазіргі кезеңдегі қауіпсіздік мәселесіндегі АҚШ-
Ресей қарым-қатынастарын оқып үйренуде көптеген аса ... ... ... Бұл ... ... ... жас ... мемлекеттердің әлемдік
саяси жүйедегі өзекті мәселелерді шешуде және өзара ... ... ... ... ... ... ... құжаттар:
1. РФ конституциясы. 1993 ж. 12 желтоқсанда ... Заң ... 16 ... ... СБ ... ... членов СНГ, Балтии и
ряда других государств мира / Сост. Башиев Ж., Шакиров К. – Алматы:
Жеті ... 1995. – ... The ... of the U.S. ... // ... АҚШ-тың Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы, 24.10.2002 ... ... ... ... концепциясы, 10.01.2000 // http://www.mid.ru
Дипломатиялық құжаттар:
5. 2001 жылғы 1 қазандағы «Төрт жылдық ... ... атты ... ... 1972 жылғы ЗҚҚ жөніндегі Шарт // Нефть и газ. - 2003. - №7. – С. 8
7. 1982 ... ... ... ... БҰҰ ... // ... 1991 ... Стратегиялық шабуыл қарулары (СШҚ) Шарты // The New York
Times 3-4 June 2000 y.
9. 1993 ... СШҚ-2 ... // ... и ... от 15 ... 2001 ... 2000 ... 21 сәуірдегі РФ әскери доктринасы // http://www.mid.ru
11. 2002 ... ... ... жаңа ... ... // ... партнерство в духе прагматизма, анықтама, 2007 ж.
12. 2002 жылғы Стратегиялық басып алу ұстанымын қысқарту ... Шарт ... от 20 ... 2004 ... 2003 ... Ресеймен және НАТО-мен апаттық СК ... ... ... // ... партнерство в духе ... 2007 ... 2003 ... 4 ... АҚШ және ... ... ... 65%-ға
қысқарту туралы шарт // Аналитическое обозрение. – 2005. - №8. – С. ... 2004 ... ... ... ... ... ... қарсы іс-әрекет Жоспары // Россия-НАТО: партнерство в духе
прагматизма, анықтама, 2007 ж.
16. Doctrine for Joint Nuclear ... ... ... 2005 ... БҮӘ күшінің мәртебесі туралы келісім // ... ... ... ... ... ... ... новые подходы к стратегической стабильности в XXI
веке. - М.: ИСКРАН, 2006. – 198 c.
18. 2007 ... ... ... ... ... ... //
http://www.ng.ru
19. 2007 жылы 13 шілдедегі Еуропада қарапайым қарулы күштер туралы Келісім
// http://www.nationalinterest.org
20. 2008 жылғы АҚШ және ... атом ... ... ... ... ынтымақтастық туралы келісім // Казахстан-Спектр. – 2009. ... – С. ... ... ... сөйлеген сөздері, сұхбаттары:
21. Bush G. Remarks by the president at the Citadel. December 11, 2001 //
http://www.secretary,state.gov
22. Рогозин Д. ... ... // ... 2002. - №3. – С. ... ... сапар барысында Пауэлмен кездесуіндегі СІМ И.Иванов сөзі ... ... С. ... ... ... Россией и США // Foreign Affairs 11
March 2006 y.
25. Дуглас К. ... ... // ... Центра международных
исследований МГИМО. – 2004. - №2. – С. 12-21.
26. Ресей-ЕО саммитінде ... ... ... 2001 жыл //
http://www.number-10.gov.uk
27. Брюссельде РФ президенті ... мен ... Бас ... ... ... сөздері, 2004 жыл // The New
York Times 24 December 2004 ... ... В. О ... ... действий США в отношений России в ... // ... ... 2005. - №11. – С. ... ... РФ президенті Путин және НАТО Бас Хатшысы Яап де Хооп
Схеффер сөздері, 2008 жылы сәуір // The National ... 2008. ... – P. ... АҚШ ... Дик ... Тбилиси және Әзірбайжанға сапары
кезіндегі сөзі, 2008 жыл // Washington post 14 ... 2008 ... ... кеңею мәселесіне қатысты РФ СІМ С.Лавров сөзі, 2009 жылы //
Известия от 25 ... 2008 ... ... НАТО ... НАТО Бас ... Яап де Хооп Схеффермен
кездесуіндегі Обама сөзі, 2009 жыл // BBC ... ... НАТО ... Бас Хатшы Яап де Хооп Схеффер ... жыл // BBC ... ... ... ... ... бойынша РФ СІМ орынбасары
С.А.Рябков сұхбаты, 2006 жыл // ... – 2008. - № 11-12. – С. ... ... ... ... Лугардың ядролық қаруды таратпау мәселесіне
қатысты сөзі, 2004 жыл // Fox news 21.10.2006 y.
36. Бұрынғы сенатор Сэм Наннның ядролық ... ... ... ... 2006 жыл // Азия и ... 2006. - №10. – С.45
37. Кэмп-Дэвидтегі Буш және ... ... 2003 жыл ... РҒА ... ... және ... қатынастар институтының
қарусыздандыру және қақтығыстарды ретту бөлімінің орынбасары А.Пикаев
сөзі, 2007 жыл // Нұр ... 6 ... 2007 ... ... ... ... РФ СІМ орынбасары С.А.Рябков сұхбаты,
2009 жыл // ИТАР-ТАСС 21.04.2009 г.
40. АҚШ ... ... ... Даглас Фейт сөзі, 2001 жыл //
http://www.whitehouse.com
41. ... ... ... ... ... сөзі, 2008 жыл // ИИР агенттігі
2.07.2008 ж.
42. 2009 ... 1 ... ... ... сөзі ... ... ... қаруды таратпау мәселесіне қатысты Прагадағы сөзі,
2009 жыл // http://www.cfr.org
44. Әскери-саяси ... ... ... кеңестерінің
қорытындысы туралы АҚШ Мемлекет хатшысы орынбасары ... ... жыл // ... 6.11.2007 г.
45. АҚШ мемлекеттік департаментінің өкілі Том Кейси сөзі, 2006 жыл //
http:// www.carnegie.ru
46. ... ... ... ... ... 2008 жыл // ... тамыз 2008 жыл.
47. Мюнхендегі Путин сөзі, 10 ақпан 2007 жыл // http://www.stringer.ru
48. АҚШ Қорғаныс ... ... ... ... 2007 жыл // ... ЗҚҚ Агент басшысы генерал-лейтенант Г.Оберинг сөзі, 2007 жыл ... ... СІМ ... ... сөзі, 2008 жыл // Егемен Қазақстан ... 2008 ... ... ... қақтығысына қатысты мәлімдемесі, 2008 жыл //
Интерфакс-Казахстан 17.08.2008 ж.
52. Ресей-Грузия қақтығысына қатысты РФ СІМ С.Лавров пен АҚШ ... ... ... 2008 жыл // ... ... ... В. ... стратегические отношения после
грузинского кризиса // Независимая газета от 6 октября 2008 года.
54. РФ ... ... ... ... ... ... жыл // РИА Новости 21.09.2008 г.
55. АҚШ президенті Обамамен кездесу барысындағы РФ СІМ ... ... ... // ... ... ... ... А.Арбатов сөзі // http://www.carnegie.ru
57. Стивен Ф. Политика США в отношений России ведется в духе ... // ... ... РАН ... США и Канады. - 2006. - №3. –
С. 22-27.
58. Богатуров А. О российско-американском сближении, роль ... в ... // ... от 18 ... 2001 ... қайраткерлердің естеліктері:
59. Буш Дж., Скоукрофт Б. Мир стал ... Пер. с ...... ... 2004. – 504 ... ... Б.Н. ... марафон. – М., 2000. – 345 с.
Кітаптар мен монографиялар:
61. Бжезинский З. Выбор. Мировое господство или ... ... ... с англ. – М.: Международные отношения, 2006. – 288 с.
62. ... З. ... ... ... ... ... и ... императивы. - М.: Международные отношения, 2005. –
256 с.
63. Бувальд П., ... Дж., ... Д. ... ... ... ... ... безопасности. – М.: Международные
отношения, 2003. – 208 ... ... Б.А. ... ... США. ... ... для ... высш.
учеб.заведений. – М.: Издательский центр «Академия», 2003. - 704 ... ... Дж. Ю. ... С.Д., ... страшнее нет. Ядерное оружие. – М.:
Международные отношения, 2005. – 128 с.
66. Есин В.И., Золотарев П.С., Рогов С.М. ... ... ... и ... ... ... к ... в ХХІ веке. – М.: ИСКРАН, 2006. – 198 с.
67. Илларионов С.И. ... и ... в ... мироустройстве. –
М.: ООО «РИЦ «ПрофЭко», 2003. – 592 с.
68. Киссинджер Г.А. Нужна ли Америке внешняя политика? К ... ... ... Пер. под ред. В. Л. ... - М.: ... 2002. – ... Кукеева Ф.Т. Европейский союз и США: ... ... ...... 2003. – 189 ... ... Ф.Т. История становления и развития трансатлантического
партнерства (США и Европейский Союз). Учебное пособие. – ... ... 153 ... ... М.Т. Казахстан в современных международных отношениях:
безопасность, геополитика, политология. - ... 2000. – 480 ... ... М.Г., ... М.С., Шмелев Н.П. Между прошлым и будущим: ... ... ... – М.: ... 2001. – 256 с.
73. Рогов С. М. 11 ... 2001 г.: ... США и ... ... отношений. – М.: ИСКРАН, 2001. – 204 с.
74. Стародубов В. Россия–США: Глобальная зависимость. – М.: ... 2004. – 249 ... ... Б.К., ... Л.М. Становление внешней ...... ... 2005. – 347 ... ... К.К. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации. ... САК, 2000. – 584 ... ... А.В. Современные международные отношения и мировая политика.
– М.: Просвещение МГИМО, 2004. – 991 с.
78. Уткин А.И. Американская ... – М.: ... 2003. – 736 ... ... С. ... ... – М.: ООО «Издательство АСТ»,
2003. – 603 с.
Мерзімді басылымдар:
80. Софийский Н. Россия—США. Путь к прагматичному ... // ... ... – 2001. - №7. – С. ... ... С.М. ... ... администрации Буша и перспективы российско-
американских отношений в этой области // Международная жизнь. – ... № 2. – С. ... ... И.Н. ... ... и США в условиях глобализации // Право
и безопасность. – 2004. - №2 (11). – С. ... ... Б. ... ... ... // ... - 2001. - №10. – С. ... Кулагин В. Кое-что начинает получаться // Международная жизнь. 2001. -
№12. – С. 10-18.
85. Рогов С. М. 11 ... 2001 ... ... США // Международная жизнь.
2002. - №1. – С. 3-24.
86. Мельников Ю.М. Становление и развитие ... ... ... // ... ... и международные отношения.
2003. - №5. – С. ... ... В.В. ... ... и ... Буша: старые
подходы и новая эпоха // США-Канада: экономика-политика-культура.
2002. - №2. – С. ... ... О.Ю. ... расширения НАТО на восток // ... 2004. - №10. – С. ... ... Л.С. ... ... США в ... ... ядерного
оружия // США-Канада: экономика-политика-культура. 2007. - №9. – С. ... ... С. ... ... ... // ... 2008. - №2. – P. 6-11.
91. Тикнер Э. Переосмысливая проблемы безопасности // ... 2002. - №12. – С. ... ... А. ... – это ... // ... 2008. - №7. – P. 29-33.
93. Шапиро А. В Россию с любовью // World Policy Journal. 2007. - №2. – ... ... А.И. ... юго-осетинского кризиса на отношения между США и
Россией // США-Канада: экономика-политика-культура. 2009. - №1. – ... ... К. ... и ... Азия // ... 2004. - №6. – С. 38-47.
96. А.Р.Әліпбаев АҚШ-тың Орталық Азиядағы геосаяси ... ... // ... хабаршысы. 2007. - №5(11). – С. 25-27.
97. Умаров К. Глобализация стратегия США в контексте борьбы с терроризмом
// ҚазҰУ хабаршысы. 2004. - ... – С. ... ... М. ... ... США: Актуальные проблемы и
последние тенденции // ҚазҰУ хабаршысы. 2007. - №3-4(29-30). – С. 24-
29.
99. ... Л. ... ... в ЦА // ... ... 2007. -
№3-4(29-30). – С. 34-37.
100. Салимбаева А.С. Новая ядерная ... США // ... ... ... – С. ... ... А.Д. ... «внезапного союзничества» прошло //
Независимая ... от 11 ... 2005 ... ... ... ... қарсы санкция жарияламақ // Айқын ... 2008 ... ... Ұжымдық әскер НАТО-ға бәсекелес бола ала ма? // ... 23 ... 2009 ... ... ... мен ... бірлескен жаттығу өткізбекші // Жас
Алаш 9 қыркүйек 2009 жыл.
105. ... АҚШ пен ... ... ... рөлі туралы // Нұр
Астана 25 тамыз 2008 жыл.
106. Петрова А. Россия-США. Перезагрузка отношений // ... и ... 10 ... 2009 ... ... А. 20 ... // Независимая газета от 8 апреля 2009 года.
108. С.Әмірбекұлы АҚШ және Ресейдің стратегиялық ... ... // ... 25 ... 2009 ... ... post 2000-2008

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 107 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
Абылай ханның саясаты5 бет
Алматы қаласындағы "Алтын Кредит Банк" АҚ53 бет
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
АҚШ-тың ішкі жағдайы және “жаңа бағыт”36 бет
Ақша несие саясаты39 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша саясаты31 бет
Ақша – несие саясаты22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь