Аймақтарда автокөлікпен тасымалдауды ұйымдастыру мен басқаруды жетілдірудің тәжірибелік негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3
1 Зерттеу жұмыстары
1.1 Көлік жүйесінің бүгінгі күйі мен болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
8
1.2 Автокөлікпен тасымалдау тізбегі мен көлік логистикасы
негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
14
1.3 Көлік өндірісін басқару, жоспарлау және ұйымдастыру рөлі ... ... ... ... ... . 20

2 Автокөлікпен тасымалдауды ұйымдастыру мен басқарудың теориялық негіздері
2.1 Меншік түрлеріне байланысты ұжымдағы тасымалдауды ұйымдастыру және басқару ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .



24
2.2 Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымының мазмұны мен басқару қызметін ұйымдастыру ерекшеліктері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 39
2.3. Автокөлікке сұраныстар жиынтығын модельдеу амалдары ... ... ... ... ... ...
2.4 Автомобильдерді тиімді пайдалану амалдары мен басқаруы ... ... ... ... ... .. 48
57

3 Автокөлікпен тасымалдау тиімділігіне мамандар мен жеке тұлғалар арасындағы психологиялық сыймдылықтың әсерлері
3.1 Автомобильдерді пайдалану тиімділігіне мамандармен жүргізушілердің кәсіби шеберлігіне тәуелділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


65
3.2 Тасымалдаушы кәсіпорын ұйымдастырудағы жеке тұлғалардың ұжым арасындағы қарым.қатынастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
3.3 Еңбек психологиясы мен инженерлер психологиясы сәйкестігі ... ... ... ... . 77

4 Ұсынылған теориялық тұжырымдамалардың техникалық.экономикалық көрсеткіштері
4.1 Атырау облысы жағдайындағы жүктер ағымдарына сәйкес тасымалдау жұмыстарын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .


84
4.2 Негізгі қорды және инвестицияларды тарту мен пайдалану тиімділіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
90
108
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 109
118
Еліміздегі жүргізілген экономикалық реформа жалпы экономиканы ұйымдастыру, басқару ережелерін, заңдылықтарды түгелдей өзгертті.Осы тұста ел экономикасының өсу қарқынына бірден-бір әсер ететін, ол көлік жүйесі. Соның ішінде ұлан-байтақ жері бар, 15 млн. астам тұрғыны бар Қазақстан экономикасындағы көлік жүйесінде автомобильдердің алар орыны ерекше. Сол себепті ірі қалалар, аудандар мен облыстар экономикасы барысында автокөліктерді пайдалану тиімділігімен тікелей байланысты.
Ал Атырау облысының экономикалық мүмкіндігі өте жоғары, соның ішінде индустриалдық бағдарламасы жөнінде елімізде 19 % өнім көлемімен бірінші орын алады, жалпы облыстағы барлық өнімдердің 47,6 % өнеркәсіп, 1,2 % ауылшаруашылығы, 8,2-көлік пен байланыс, 2,1 –сауда саласына келеді. Негізгі қорға салынған инвестиция көлемі 2006 жылы 756,6 млрд. тенге немесе елімізге салынған инвестицияның 26,9 %, соның ішінде басқа мемлекеттен салынған инвестиция 51,5 % болса, ол жалпы мемлекетіміздегі инвестицияның 70,5 % деңгейінде.
Сонымен қатар Атырау облысы жерінде Ақтөбе-Атырау-Астрахань, Доссор-Құлсары-Бейнеу, Атырау-Орал-Самара автокөлік жолдары өтеді, бұл жолдар Орталық Азияны Кавказ бен Ресей елдерімен автокөлік қатынастарын орнатуға арналған. Сондықтан аймақтардағы автокөліктерді пайдалану тиімділігін арттыру, олардың тасымалдау мүмкіндігін толықтай пайдалану, техникалық күту және жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру күн талабына сай үлкен ізденістер мен нарықтық қарым-қатынастар ерекшеліктерімен байланысты ғылыми талдаулар мен тұжырымдамаларды керек етеді. Өйткені, кез-келген автокөлік ұжымының өндірістік-шаруашылық, техникалық-экономикалық, қаржы айналымы мен басқару жүйелерінің ұтымды ұйымдастырылуымен қатар, олардың өз-ара тиімді, әрі ықшамды байланыстарынан, ол ұйымның бәсекелестік деңгейі анықталады.
Екіншіден облыс Ресей мемлекетімен шекаралас орналасқан, сондықтан халықаралық тасымалдауда маңызды рөл атқарады. Көлік дәлізі Е-40 «Батыс-Шығыс» Қазақстанды Ресейдің оңтүстік аймақтары мен Украинаға шығуға жол ашады, бірақ су жолын пайдалану үшін керекті кемелердің 60 пайызы жарамсыз, оларды жаңалап, тиісті жөндеу жұмыстарын атқаруды керек етеді.Атырау су бекеттері Еділ өзені арқылы Азов және Қара теңіздеріне шығарады.Осы жермен мынандай автокөлік жолдары өтеді Самара (Ресей)-Орал-Атырау-Құлсары-Ақтау, Орынбор (Ресей)-Ақтөбе-Атырау-Астрахань (Ресей).
Автокөліктер жолдарының ұзындығы 2752 км, соның ішінде 1000 км республикалық дәрежедегі жолдар болып саналады. Барлық автокөлік жолдарының 2207 км, немесе 80,2 пайызы үсті қатты жамылғылары бар жолдар қатарына кіреді, бұндай жолдар тығыздығы 19,2 км бір мың шаршы км, бұл көрсеткіш 2001 жылмен салыстырғанда 18,6 болған, 3,1 % жоғары.Ал 2005 жылы Атырау-Орал автокөліктер жолы салынып іске қосылды, бұл автокөлік жолы үлкен талаптарға сәйкес салынған.
1 Назарбаев Н. А. Казахстан – 2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния казахстанцев. – Алматы: Рауан, 1997. – 61с.
2 Назарбаев Н.А. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан //Ана тілі. – Астана, 2007.
3 Транспортная стратегия Республики Казахстан до 2015 года, утвержденной Указом Президента Республики Казахстан от 11.04. 2006 года №86.
4 Концепция государственной транспортной политики республики Казахстан на период до 2008 год // Постановление Провительства Республики Казахстан. –Астана. – 11.06.01. № 801.
5 Концепция развития международных транспортных коридоров Республики Казахстан //Постановление Правительства Республики Казахстан. –Астана, 2001. – C 566.
6 О концепции развития автодорожной отросли Республики Казахстан на 2001– 2008 годы //Собрание актов Президента и правительства Республики Казахстан. – Астана, 2001. – № 19.
7 О создании единой государственной системы контроля за автоперевозками на территории Республики Казахстан. Постановление Правительства от 08.09.00. № 1358 //Собрание актов Президента и Правительства Республики Казахстан. – Астана, 2000. – № 38– 39.
8 Закон «О транспорте в Республике Казахстан» от 21.09.1994 года №156– Х111.
9 Квалификационные требования к субъектам, занимающимся перевозкой грузов и пассажиров на автотранспорте в Республике Казахстан: утв. Постановление Правительства Республики Казахстан Директор. –1997. − № 1.
10 Закон «Об автомобильном транспорте Республики Казахстан»: утвержден Указом Президента РК от 4.07.2003 г. № 476.
11 Основы логистики: Учебное пособие /под.ред. Миротина Л.Б.и Сергеева В.И. – М.: ИНФРА.– М, 2000. – 200с.
12 Гаджинский А.М. Логистика.– М.: ИВЦ «Маркетинг», 1999.
13 Богданов С. Роль лидера в организации //Социс.-1998.-№1
14 Богданова Н. Люди-главное богатство предприятия //Вопросы психологии. −1999. −№12.
15 Қабашева Ж., Боранғалиева Н., Тұрсымбекова З.Ж. Аймақтық әлеуметтік экономикасының даму ерекшеліктері.
16 Борисова Е. Управление трудовыми ресурсами. /Сб.статей. −М.: Инфра-М, 2002.
17 Бэрон Р. Социальная психология группы. −СПб.: Питер, 2003.
18 Сартан Г.Н. Системный анализ работы предприятия. Новые технологии
работы персонала //Менеджер, 2000. −№ 4.
19 Красникова Е.А. Этика и психология профессиональной деятельности. −М.: Инфра-М., 2004.
20 Захаров К.В., Цыганюк А.В., Бочарников В.П., Захаров А.К. Логистика, эффективность и риски внешнеэкономических операций. – Киев:ИНЭКС, 2001. – 237.
21 Reuse and Recycling – Reverse Logistics Opportunities (Oak Brook, II: Council of Logistics) Management, 1993). – Р.3.
22 Modern Materials Handling, June 1994, p.57, San Francisco Chronicle, September 10, 1996. – C.1.
23 Chris Gills, Robert Motleys, “Rebooting a Supply Chain”, American Shipper, December 1995. – Р. 58.
24 Fred R. Ricker, Peter Sturtevant, “Continuous Replenishment Planning (CRP): The Driving Force in the Healthcare Industry”, in Annual Conference Proceedings of the Council of Logistics Management, 1993. – Р.529.
25 Миротин Л.Б., Ташбаев Ы.Э. Логистика. – М.: Экзамен, 2003.– 160 с.
26 Гончаров В.В. В посках совершенства управления. Руководство для высшего управленческого персонала. −М., 1993.
27 Друкер П. Эффективный управляющий. −М., 1994.
28 Зигерт В., Ланг Л. Руководить без конфликта. −М., 1990.
29 Бауэрсокс Дональд ДЖ., Клосс Дейвид ДЖ. Логистика: итнтегированная цепь поставок. – М.: Олимп. Бизнес, 2001. – 640с.
30 Канчавели С.Е., Колобов А.А., Омельченко И.Н. и др. Стратегическое управление организационно–экономической устойчивости фирмы: Логистикоориентирование бизнеса /под.ред. А.А.Колобова и И.Н. Омельченко. – М.: Изд– во МГТУ им. Н.Э.Баумана, 2001.
31 Сергеев В.И., Эльяшевич П.А. Формирование макрологистических систем. – СПб.: Общество «Знание», 2001.
32 Кричевский Р.Л. Руководитель. −М.,1993.
33 Заичкин Н.И. Экономико– математические модели и методы принятия решений в управлении производством /учеб. пособие. – М.: ГУУ, 2000.
34 Прокофьева Т.А., Лопаткин О.М. Региональные аспекты логистики и проблемы формирования интегрированных транспортно– логистических систем //БТИ, 2000. – №2.
35 Мескон М., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента. −М., 1995.
36 Смехов А.А. Маркетинговые модели транспортного рынка. – М: Транспорт, 1998.– 120 с.
37 Смехов А.А.Математические модели процессов грузовой работы. – М.: Транспорт, 2001. – 256с.
38 Паркинсон С. Искусство управления. −М., 1990.
39 Смехов А.А. Математические модели процессов грузовой работы. – М.:Транспорт, 2001.
40 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөліктермен тасымалдау. Оқу әдістемелік нұсқау.– Алматы: КазҰАУ, 2006 .– 2,25 б.п.
41 Радченко Л. Классификация видов управления //Вопросы теории и практики управления. −1994. −№ 4.
42 Жанбиров Ж.Г. Автомобильные грузовые перевозки: учебное пособие. – Алматы: «Нур– Принт», 2005 .– 6,3 п.л.
43 Жаңбыров Ж.Ғ. Жүк тасымалдау ұйымдастыру және басқару (автокөлікпен): оқу құралы. – Алматы: «Нур– Принт», 2007.– 23,62 б.п.
44 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөлік кәсіпорындарының даму талаптары //Вестник НАН РК. – Алматы, 2007.– №6. –Б. 43– 48.
45 Жаңбыров Ж.Ғ., Уалханов Б.Н., Джанбакиева З.Р. Автокөлік мекемелер басқару //Вестник Каз АТК.– 2006.– № 5. – С.100– 105.
46 Сыртанов С.К. Экономическая политика государства и развитие транспортного комплекса Казахстана. –Алматы, 2002.– 126 с.
47 Транспортная стратегия Республики Казахстан до 2015 года. Утверждена Указом Президента РК от 11 апреля 2006 года. −№ 86.
48 Бюллетень Агенства Республики Казахстан по статистике «Транспорт и связь Республики Казахстан за 2005 г.».
49 Транспорт и связь РК 2001 – 2005 г.г. // Статистический сборник. – Агентство по статистике РК. –Алматы, 2006.
50 Краткий статистический ежегодник Казахстана. /Агенство по статистике РК. – Алматы, 2006.
51 Шпенст В.И. Концепция развития автотранспортной отрасли /Сб.«Актуальные проблемы транспортно– коммуникационного комплекса на пороге третьего тысячелетия». –Алматы, 2001.
52 Бекмагамбетов М.М. Автомобильный транспорт Казахстана: этапы становления и развития. – Алматы, 2003.– 456 с.
53 Автомобильный транспорт Казахстана, 2003– 2004 (Международный Союз Автомобильного транспорта). – М., 2004.– 148 с.
54 Доклады Агентства Республики Казахстан по статистике «Социально– экономическое положение Республики Казахстан» за 1999– 2005.
55 Ответственность автотранспортных организаций при перевозке грузов. /Предприниматель и право. – 1997. − № 6.
56 Каплан Т.Л. Состояние и перспективы развития международных автомобильных перевозок. //Евразийский транзит – перспективы ІІІ тысячелетия: материалы IV Международной конференции «ТрансЕврАзия 2002». – Астана, 2002.
57 Мадиярова Д.М., Текенов У.А., Акбаева Б.М. Международные транспортные перевозки и управление таможенным делом. – Алматы: Экономика, 2000. – 117 с.
58 Повышение эффективности и качества работы автомобильного транспорта /под ред. Л.А. Афанасева.– М.: Транспорта, 1997. – 206 с.
59 Шпенст В.И. Повышение эффективности и качества работы автомобильного транспорта. – Алматы: Казахстан, 1982. – 168 с.
60 Бачурин А.А. Анализ производственно – хозяйственной деятельности автотранспортных организации.– М.: Транспорт, 2005.
61 Родкина Т.А. Информационная логистика. –М.:Экономика, 2002.
62 Экономика автомобильного транспорта /под ред. Кочановой Г.А.: уч. пособие – М.: Издательский центр, 2006.
63 Рожнова О.В.., Гришкина С.Н., Литвенко М.И. Бухгалтерский учет в автотранспортных организациях. – М.: Академия , 2005.
64 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөліктермен жүк тасымалдаудан диплом жобасын орындау әдістемесі.– Алматы: Каз.ҰАУ, 2006 г.– 1,75 б.п.
65 Бычков В.А. Экономика автотранспортного предприятия. Учебник. –М.: Инфра. – М, 2006.
65 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөліктермен жүк тасымалдау тиімділігін анықтау үшін әдістемелік нұсқау.– Алматы: Қаз.ҰАУ, 2006.– 1,75 б.п.
67 Жаңбыров Ж.Ғ. Автомобильдермен жүк және жолаушылар тасымалдаудан курстық жоба орындау әдістемесі. –Алматы: КазҰАУ,-2006.–2,75 б.п.
68 Жаңбыров Ж.Ғ., Жағыпарова А. Автокөлік кәсіпорындарының экономикалық тұрақтылығы // Сб. матер. Международной научно– практ. конф. –Алматы: КазНАУ, 2006.– С. 72– 76.
69 Жанбиров Ж.Г. Проблемы использования автотранспорта в Казахстане. −Бишкек: Вестник Кыр.Агроуниверситета, 2007.– №3(8).– С.43– 46.
70 Жанбиров Ж.Г., Калиев Е., Камбарова А.А. Моделирование надежности эксплуатаций грузовых автомобилей в условиях Алматинской области //Сб.мат.МНПК КАДУ им.Гончарова. − Алматы, 2008. −С.104-1117
71 Жаңбыров Ж.Ғ., Қалиев Е.Б. Автокөлік пайдаланудың тиімділігін арттыру амалдары /Ж. ізденістер, нәтижелер.Қаз.ҰАУ, 2007.– № 1. –Б.177– 180.
72 Жаңбыров Ж.Ғ., Джанбакиева З.Р. «Автокөлікпен тасымалдауды ұйымдастыру» пәнінен кредиттік оқу комплексі.– Алматы: АГТУ, 2006.
73 Регар Томас. Количественные методы анализа хозяйственной деятельности / пер. с англ. – М.: Дело и сервис, 1999. – 432с.
74 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөлік кәсіпорындарының тиімділігін анықтау //Вестник. Каз.НАУ.– Алматы, 2006. −№6.
75 Жанбиров Ж.Г. Организационно–техническое обеспечение логистической системы //Ж.Наука и новые технологии. – Бишкек, 2008.– №6.-с.43-46.
76 Разработать предложения по совершенствованию управления ИТС в условиях полного хозрасчета:отчет о НИР/Под руководством Жанбирова Ж.Г. Заказ Госпропрома Каз.ССР.– Алматы, 1989.– 115 с. – Инв.№10256234.
77 Жаңбыров Ж.Ғ., Жағыпарова А.О. Автокөлік мекемесінің тиімділігін арттыру амалдары //Вестник Каз.НАУ.– 2007.– № 1.– С. 173– 177.
78 Внешнеторговые транспортные операции и логистика. Учеб.пособие / под.ред. Д.С.Николаева. – М.: Анхил, 1993.
79 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөлікпен тасымалдау логистикасының ерекшеліктері //Вестник Каз.АТК им. М.Тынышпаева, 2007.– №6. −Б.79-82.
80 Дегтяренко В.Н. Основы логистики и маркетинга. – М., 1998.
81 Стаханов В.Н., Украинцев В.Б. Теоретические основы логистики.– Ростов – н/Д: Феникс. – 256 с.
82 Питерс Т., Уотерман Р. В поисках эффективного управления. −М., 1986.
83 Маевский В.П. Экономический механизм оперативного управления производством на предприятий в условиях регулируемого рынка. – Минск, 1996.
84 Кудайбергенова Д.М. Динамика показателей производственно– хозяйственной деятельности автотранспортных предприятий в условиях рынка //Сборник научных трудов (межвузовский) – Алматы:Изд. АЭУ, 2001.– С.323.
85 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөлік ұжымдарының тиімділігін зерттеу ерекшеліктері /Жаршы.Ізденістер,нәтежелер.Қаз.ҰАУ. – Алматы, 2007.– №6. −Б.36-39.
86 Кудайбергенова Д.М. Стратегический бизнес – планирование в автотранспортных предприятиях //Вестник КазЭУ. –Алматы, 2003. –№ 3.
87 Структурные изменения в сфере автомобильных перевозок при создании Е.С.Quart J.Distrib and transp, 1993. – № 227. – С.104– 112.
88 Зеленцова Л.С. Планирование производства. Модели и алгоритмы. – Оренбург: ЦНТИ, 1992. – 63 с.
89 Сейнер Р. Стили поведения менеджеров в конфликтных ситуациях. //Вопросы теории и практики управления. −1994. −№ 3.
90 Аксенова «Анализ производственно– хозяйственной деятельности автотранспортных предприятий». – М.: Высшая школа.
91 Шипунов В.Г., Кишкель Е.Н. Основы управленческой деятельности. −М., «Высшая школа», 1999.
92 Бекмагамбетов М.К. «К проблеме развития транспортного потенциала Казахстана»// Транзитная экономика, 2001. − №4.
93 Козлов В.П., Даубаев К.Ж., Байжанова Б.Е., Такимбекова К.Т., «Прогнозирование основных показателей работы транспорта Республики Казахстан» / Вестник КазАТК им. М.Тынышпаева. выпупск 1(13).– Алматы, 2002.
94 Лившиц В.Н. Системный анализ экономических процессов на транспорте. – М.: Транспорт, 1986. – С.260.
95 Кобдиков М.А.,Карсыбаев Е.Е.Пути интеграции и новые технологии перевозок в логистической цепи поставок грузов /Магистраль.– Алматы, 2003. – №11, 12.
96 Ефремов В.В., Семенов В.М. Сравнительная технико – экономическая оценка эффективности различных вариантов доставки грузов в транспортной логистике. – Санкт – Петербург, 1999.– С.91.
97 Милославская С.В., Плужников К.И. Мультимодальные и интермодальные перевозки /учеб. пособие.– М.: Рос консульт, 2001. – 368 с.
98 Колесников С.Н. Управление цепочками поставок // Логистика, 1999.
99 Хазанова Л.Э. Математическое моделирование в экономике /учеб. пособие.– М.: БЕК, 1998.
100 Лебедов А.И. Региональная программа реализации пилотного проекта логистической системы. Стратегическое моделирование интермодалных транспортных систем //Сб. материалов Международного логистического форума (ММЛФ – 2000)/Под общ.ред. Л.Б.Миротина, Ы.Э. Ташбаева, Н.С. Журавлевой. – М.: МАДИ (ТУ), 2001.
101 Макаров И.М., Виноградская Т.М., Рубяинский А.А., Соколов В.Б. Теория выбора и принятия решений. – М.: Наука, 2001. – 328с.
102 Лукинский В.С. и др. Логистика автотранспорта.– М.:Финансы и статистика, 2000 .
103 Николашин В.М. Технологические и экономические основы грузовых комплексов. – М., 2002.– 216с.
104 Кобдиков М.А., Карсыбаев Е.Е. Систематизация материальных потоков и критерии оптимизации грузопотоков: матер. Второй Международной научно– практической конференции. Транспорт Евразии: Взгляд в ХХI век, том 2.– Алматы: КазАТК, 2002.
105 Левицкая Л.П. Экономико– математическое моделирование стратегического управления ремонтным производством: автореф... докт. эконом. наук. – М., 1998. – 47с.
106 Приказ Министра ВД РК от 13.02.2003 года №87 «Об утверждении Инструкции по организацию подразделениями ДП ВД контроля за конструкцией и техническим состоянием транспортных средств».
107 Горев А.Э. «Организация автомобильных перевозок и безопасность движения». – М.: Транспорт, 2006.
108 Рекомендация по составлению бизнес – плана для автотранспортных предприятий выполняющих международные автомобильные перевозки. – М.:Ассоциация международных автомобильных перевозчиков, 2002.
109 Афанасьев Л.Л. «Автомобильные перевозки». – М.: Транспорт, 1999.
110 Жаңбыров Ж.Ғ., Қалиев Е.Б. Автомобильдің құнын жоғалтуы және оны анықтау //Вестник. Каз.АТК им. М.Тынышпаева. – 2007.– №2. – Б. 183– 186.
111 Прокофьева Т.А. Логистическая инфраструктура международных транспортных коридоров //Тез. Доклад на межд. семинаре «Логистика в современном бизнесе» в рамках международной выставки «ТРАНС– РОССИЯ– 2002». – М.: ГУУ Высшая школа экономики. Международный центр логистки, 2002. – С.35– 42
112 Лушинский В.С. и др. Логистика автомобильного транспорта. – М.: «Финансы и статистика», 2002.
113 Бекмаганбетов М.М. Қазақстанның автомобиль көлігі. –Алматы, 2005.
114 Кушукбаев К.Х. Бекжанов Д.З. и др. Международные автомобильные перевозки. – Алматы, 2003.
115 Радионов Н.В., Радионова С.П. Основы финансового анализа: математические методы, системный подход.– СПб: Альфа, 1999.– 592с.
116 Афанасьев Л.Л., Цукерберк С.М. «Автомбильные перевозки». – М.: Транспорт, 1973.
117 Қазақстан Республикасының көлігі. – Алматы, 2004.
118 Казахстан в цифрах 2006г /Стат.сборник . – Алматы, 2006.
119 Статистический сборник. Раздел транспорта / Агентство РК по статистике за 2000– 2004 гг.– Алматы, 2005.
120 Стратегия индустриально– инновационного развития экономики Республики Казахстан на 2003– 2015 ггоды. – Астана, 2003.
121 Жаңбыров Ж.Ғ., Қалиев Е. Логистикалық жүйені пайдалану ерекшеліктері //Вестник Каз.НАУ. −Алматы, 2007. −№5. −С.59-66.
122 Бекмағамбетов М.М. Қазақстанның автомобиль көлігі.– Алматы, 2005.
123 Артемов С.П. Международные, междугородние автомобильные перевозки. –М.: Транспорт, 1968.
124 Щамулевич М.И. Информационное сопровождение логистической цепи на участке «Грузовладелец – транспортная сеть». //Сб. материалов 2– ой Международной конференции– семинара «Логистика и Бизнес– 98». /под ред. Л.Б. Миротина, Ы.Э. Ташбаева и др. – М.: Брандес, 1998.
125 Жаңбыров Ж.Ғ. Аймақтық жүк тасымалдауды орындау тиімділігін арттыру амалдары //Ж.Ізденістер, нәтижелер. Қаз.ҰАУ. −Алматы, 2007. – №4. −Б.39-43.
126 Александров Л.А., Козлов Р.К. Ориентация управления на автомобильном транспорте. – М.: «Транспорт», 1985. – С.264 .
127 Радионов Н.В., Радионова С.П. Основа финансового анализа:-математические методы, системной подход. – СПб: Альфа, 1999.
128 Карсыбаев Е.Е. Перспективы анализа деятельности предприятий в логистических системах / Вестник КазАТК, 2003. – №6. – С.39-41.
129 Карсыбаев Е.Е., Карибжанов О.М., Нусупбекова Г.С., Жумабаев А.Б Модели повышения эффективности управления перевозочном процессом в цепи поставок грузов: материалы Второй Международной научно-практической конференции «Транспорт Евразии: взгляд в ХХI век», том 2. – Алматы, 2002. – С. 94-99.
130 Беленький А.С. Математические модели оптимального планирования в транспортных системах: «Организация управления транспортом» // ВИНИТИ: Итоги науки и техники. – М., 1999-2003.
131 Концепция развития международных транспортных коридоров Республики Казахстан. – Астана, 2001. – № 4.
132 Поддержка политики развития транзитных коридоров в Республике Казахстан. −Алматы: «Атамұра», 1998.
133 Лоутон А., Роуз Э. Организация и управление в государственных учреждениях. −М., 1993.
134 Парыгин Б.Д. Основы социально -психологических теорий.-М., 1971.
135 Вебер М. Харизматическое господство /Социологические исследования, 1998. −№ 5.
136 Кричевский Р.Л. Если вы - руководитель. −М., 1993.
137 Херманн М.Г. Составные части лидерства. −М., 1992.
138 Смехов А.А. Маркетинговые модели транспортного рынка. – М.: Транспорт, 1998.
139 Транспорт Республики Казахстан : Статистический сборник.– Алматы, 2001– 2006.
140 Веснин В.Р. Менеджмент для всех. −М., 1992..
141 Жаңбыров Ж.Ғ. Қайырбаева А.Е. Өндірісті ұйымдастыру және кәсіпорын менеджменті. Оқулық. −Алматы: «Нұр– Принт», 2008.– 342 б.
142 Жаңбыров Ж.Ғ. Автокөлік логистикасы. Оқулық. −Алматы:«Нұр– Принт». – 2008. – 420 б.
143 Жанбиров Ж.Г. Мырзагельдиев Р.А. Развитие транспортно– логистической системы г.Алматы и Алматинской области //Сб.мат.МНПК Казахского автомобильно-дорожного института им.Гончарова. − Алматы, 2008. −С.111-113.
144 Виханский О. С., Наумов А. И. «Менеджмент». Учебник. −М., 2000.
145 Русинов Ф. М., Петросян Д. С. «Основы теории современного менеджмента». Учебное пособие. −М., 1993.
146 Смолкин А. М. «Менеджмент. Основы организации». Учебник. −М.:Издательский Дом «ИНФРА-М», 1999.
147 Джонсон Р., Каст Ф., Розенцвейг Д. Системы и руководство. −М., 1971.
148 Кунц Г., О Доннел С., Управление: системный и ситуационный анализ управленческих функций. −М., 1982. −Т.2.
149 Мырзагельдиев Р.А. Көлік жүйесінің бүгінгі мен болашығы //Вестник Каз. АТК. −Алматы, 2009. −№2. –Б.307-311.
150 Мырзагельдиев Р.А. Меншік түрлеріне байланысты ұжымдағы тасымалдауды ұйымдастыру мен басқару ерекшеліктері //Вестник Каз. АТК. − Алматы, 2009. −№3. –Б.92-97.
151 Жаңбыров Ж.Г., Мырзагельдиев Р.А. Автокөліктер түрлерінің жиынтығын модельдеу амалдары //Вестник Каз. АТК. − Алматы, 2009. −№3.-Б.82-91.
152 Жаңбыров Ж.Ғ., Мырзагельдиев Р. А. Автомобильдерді тиімді пайдалануды ұйымдастыру мен басқару //Вестник Каз. АТК. − Алматы, 2009. −№4.-Б.95-102.
153 Мырзагельдиев Р.А. Автокөлік логистикасы тізбегіндегі адам факторының әсерлері //Вестник Каз. АТК. − Алматы, 2008. −№6. −Б.125-129.
154 Афанасьев Л.Л. Цукерберг С.М. Автомобильные перевозки. −М., «Транспорт», 1973. −320 с.
155 Алдохин И.П. Теория массового обслуживания. −М.:«Экономика», 1970. −207 с.
156 Дружинин Н.К. Математическая статистика в экономике. −М.: «Статистика», 1971. −250с.
157 Ермаков Ф.М. Метод Монте-Карло и смежные вопросы. −М.:«Наука», 1971. −327с.
158 Завадский Ю.В. Статистическая обработка экспериментов. −М.: «Знание», 1972. −64 с.
159 Митропольский А.К. Техника статистических исчислений. −М.: «Физматгаз», 1971. −576 с.
160 Соболь И.М. Численные методы Монте-Карло. −М.:«Физматгаз», 1973. −311 с.
161 Шейнин А.М. Эксплуатационная надежность автомобилей. −М.: МАДИ, 1973. −148 с.
162 Голикова Т.И., Панченко Л.А., Фридман М.З. Каталог планов второго порядкак. −М.:МГУ, 1974. −Том 1 и 2. −Вып.47.
163 Анисимов А.П., Юфин В.К. Экономика, организация и планирование работы автомобильного транспорта. −М.: «Транспорт», 1980. −328 с.
164 Геронимус Б.Л. Экономико-математические методы в планировании на автомобильном транспорте. −М.: «Транспорт», 1982. −192 с.
165 Мизинов В.И., Уманский В.М. Научная-организация труда и управления на автотранспортных предприятиях. −М.: «Транспорт», 1974. −168 с.
166 Справочник инженера-экономиста автомобильного транспорта /под ред. С.Л. Голованенко. −Киев: «Техника», 1979. −246 с.
167 Беллман Р., Дрейфус С. Прикладные задачи динамического программирования. −М.: «Наука», 1964. −458 с.
168 Бобарыкин В.А., Прудовский Б.Д., Трофимова Г.И. Новые модели и методы решения задач оптимального использования транспортных средств. −М.: «Транспорт», 1975. −56 с.
169 Гасс С. Линейное программирование. М.: «Физматгаз», 1961. −304 с.
170 Геронимус Б.Л. Математические методы планирования грузовых автомобильных перевозок, −М.: «Транспорт», 1972. −104 с.
171 Зойтендейк Г. Методы возможных направлений. −М.: «Иностранная литература», 1963. −176 с.
172 Зуховский С.А., Авдеева Л.И. Линейное и выпуклое программирование. −М.:«Наука», 1967. −460 с.
173 Лейдерман С.Р. Эксплуатация грузовых автомобилей. −М.: «Транспорт», 1966. −152 с.
174 Панов С.Н., Улицкий М. Выбор рациональных форм централизованного управления и планирования грузовых перевозок. −М.: «Автомобильный транспорт», 1970. −№2. −С.10-12.
175 Пешков А.М., Прудовский Б.Д. Методы определения рациональных форм управления автомобильным транспортом: в сб. «Совершенствование управления автомобильным транспортом». −Л.: ЛДНТП, 1974. −С. 31-36.
176 Прудовский Б.Д. Трофимова Г.И. Математические модели задач распределения городского автомобильного транспорта. −В сб. «Совершенствование управления и планирования в системе городского хозяйства». −Л.: ЛДНТП, 1974. −С.74-79.
177 Пустыльник Е.И. Статистические методы анализа и обработки наблюдений. −М.:«Наука», 1968. −288 с.
178 Юдин Д.Б., Гольштейн Е.Г. Задачи и методы линейного программирования. −М.: «Советское радио», 1961. −492 с.
179 Беленький А.С., Левнер Е.В. приенение моделей и методов теории расписаний в задачах оптимального планирования на грузовом транспорте: Обзор // Автоматика и телемеханика. −1989. −№1. −С.3-77.
180 Бенсон Д., Уайхед Дж.Транспорт и доставка грузов /пер.с англ. −М.:Транспорт, 1990. −279 с.
181 Замков О.О.,Толстопятенко А.В., Черемных Ю.Н. Математические методы в экономике: Учебник. −М.: Изд-во МГУ; Диас, 1997.
182 Кожин А.П., Мезенцев В.Н. Математические методы в планировании и управлении грузовыми автомобильными перевозками: Учебник для вузов. −М.:Транспорт, 1994. −304 с.
183 Кузин Б., Юрьев В., Шадинаров Г. Методы и модели управления фирмой. −СПб.: Виктория плюс. −2002. −768 с.
184 Линдерс Майкл Р., Фирон Харольд Е. Управление снабжением и запасами.Логистика. −СПб.: Виктория плюс, 2002. −768 с.
185 Международные автомобильные перевозки. Ч.2.Экономические и управленческие аспекты: Учебное пособие /под ред. Ю.С.Сухина, в.С.Лукинского. −СПб.:СПбГИЭУ, 2001. −204 с.
186 Плетнева Н.Г., Лукинский В.В. Моделирование международной перевозки в соответствии с логистической концепцией «точно в срок» //Вестник ИНЖЕКОНА. –СПб.: СПбГИЭУ, 2004. −Вып.2(3). −С.115-118.
187 Плетнева Н.Г., Лукинский В.В., Пластуняк И.А. Моделирование производственных процессов на транспорте: учебное пособие. −СПб.: СПбГИЭУ, 2003. − 110 с.
189 Экономика и организация внешнеторговых перевозок: учебник /под ред. К.В.Холопова. −М.: Юристь, 2000. −448 с.
190 Шикин Е.В., Чхарташвили А.Г. Математические модели и методы в управлении: учебное пособие. −М.:Дело, 2000. −440 с.
191 Жаңбыров Ж.Ғ., Тұрсымбекова З.Ж., Мырзагелдиев Р.А.,Камбарова А.А., Патыхова Б. Автокөлік логистикасы жүйесін ұйымдастыру ерекшеліктері //Труды МНПК Каз.НТУ им.К.Сатпаева. −Алматы, 2008. −С.350-358.
192 Жаңбыров Ж.Ғ.,Бектенов Л.Б.,Мырзагельдиев Р.Автокөлік кәсіпорынын басқару тиімділігін арттыру. «Суверенный Казахстан. Прошлое, настоящие и будущее» //Сборник Международной научно-практ. конф. ЦАУ. − Алматы, 2006. −С.7-12.
193 Жанбиров Ж.Г. Мырзагельдиев Р.А. Развитие транспортно– логистической системы г.Алматы и Алматинской области //Сб.мат.МНПК Казахского автомобильно-дорожного института им.Гончарова. − Алматы, 2008. −С.111-113.
194 Жаңбыров Ж.Ғ., Мырзагельдиев Р.А., Қамбарова А.А. Индустриальды-логистикалық орталықты пайдалану тиімділігі және ұйымдастыру талаптары //В сб. МНПК ЦАУ. −Алматы, 2008. −С.86-92.
        
        ОРТАЛЫҚ  АЗИЯ  УНИВЕРСИТЕТІ
ӘОК ... ... ... ӘЛІШҰЛЫ
Аймақтарда автокөлікпен тасымалдауды
ұйымдастыру мен басқаруды жетілдірудің тәжірибелік негіздері
05.22.08 – Тасымалдау процессін басқару
Техника ғылымдарының кандидаты
дәрежесін алу үшін орындалған диссертация
Қазақстан Республикасы
Алматы, ... | ... |3 ... |
|............................................ | |
|1 ... ... | ... Көлік жүйесінің бүгінгі күйі мен |8 ... | ... ... ... ... мен көлік логистикасы | ... |14 ... ... | ... ... ... басқару, жоспарлау және ұйымдастыру |20 ... | |
| | |
|2 ... ... ... мен ... ... | ... | ... ... ... ... ... ұйымдастыру және | |
|басқару ерекшеліктері |24 ... | ... ... ... құрылымының мазмұны мен басқару қызметін |39 ... ... мен | ... | ... Автокөлікке сұраныстар жиынтығын модельдеу амалдары |48 ... |57 ... ... ... ... ... мен | ... | |
| | |
|3 ... ... ... ... мен жеке тұлғалар | ... ... ... ... | ... Автомобильдерді пайдалану тиімділігіне мамандармен жүргізушілердің |65 |
|кәсіби шеберлігіне | ... ... | ... ... ... ұйымдастырудағы жеке тұлғалардың ұжым |71 ... | ... ... | ... ... ... мен ... ... |77 ... | |
| | |
|4 ... теориялық тұжырымдамалардың техникалық-экономикалық | ... | ... ... ... ... жүктер ағымдарына сәйкес тасымалдау |84 ... ... | ... |
|........ | ... ... ... және ... ... мен пайдалану | ... ... |108 |
| | ... ... | ... әдебиеттер |109 ... |
| | ... ... | ... ... ... ... жалпы экономиканы
ұйымдастыру, басқару ережелерін, заңдылықтарды түгелдей өзгертті.Осы тұста
ел экономикасының өсу қарқынына бірден-бір әсер ... ол ... ... ... ... жері бар, 15 млн. астам тұрғыны бар Қазақстан
экономикасындағы көлік жүйесінде ... алар ... ... ... ірі ... ... мен облыстар экономикасы барысында
автокөліктерді пайдалану тиімділігімен тікелей байланысты.
Ал Атырау облысының экономикалық ... өте ... ... ... бағдарламасы жөнінде елімізде 19 % өнім көлемімен бірінші
орын алады, жалпы облыстағы барлық өнімдердің 47,6 % ... 1,2 ... ... пен ... 2,1 ... саласына келеді.
Негізгі қорға салынған инвестиция ... 2006 жылы 756,6 ... ... елімізге салынған инвестицияның 26,9 %, соның ішінде басқа
мемлекеттен ... ... 51,5 % ... ол ... ... 70,5 % ... қатар Атырау облысы жерінде Ақтөбе-Атырау-Астрахань, Доссор-
Құлсары-Бейнеу, Атырау-Орал-Самара автокөлік жолдары өтеді, бұл ... ... ... бен ... ... ... ... орнатуға
арналған. Сондықтан аймақтардағы автокөліктерді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... күту
және жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру күн талабына сай үлкен ізденістер мен
нарықтық қарым-қатынастар ерекшеліктерімен ... ... ... ... ... ... ... кез-келген автокөлік ұжымының
өндірістік-шаруашылық, техникалық-экономикалық, қаржы айналымы мен ... ... ... қатар, олардың өз-ара тиімді, ... ... ол ... ... ... ... ... Ресей мемлекетімен шекаралас ... ... ... ... рөл атқарады. Көлік дәлізі Е-40 ... ... ... ... ... мен ... ... жол
ашады, бірақ су жолын пайдалану үшін керекті кемелердің 60 пайызы жарамсыз,
оларды жаңалап, тиісті ... ... ... ... ... су
бекеттері Еділ өзені арқылы Азов және Қара теңіздеріне шығарады.Осы ... ... ... ... ... (Ресей)-Орал-Атырау-Құлсары-Ақтау,
Орынбор (Ресей)-Ақтөбе-Атырау-Астрахань (Ресей).
Автокөліктер жолдарының ұзындығы 2752 км, соның ішінде 1000 ... ... ... ... ... ... автокөлік жолдарының
2207 км, немесе 80,2 пайызы үсті ... ... бар ... қатарына
кіреді, бұндай жолдар тығыздығы 19,2 км бір мың шаршы км, бұл ... ... ... 18,6 ... 3,1 % ... 2005 жылы ... автокөліктер жолы салынып іске қосылды, бұл автокөлік жолы үлкен
талаптарға ... ... ... ... ... автокөліктер өтетін
көпірлердің жағдайы өте нашар күйде, жергілікті жолдарға көптеген жөндеу
жұмыстарын ... ... ... ... ... орта және шағын кәсіпкерлік біркелкі даму үстінде. 2006 ... жаңа ... бой ... соның ішінде 20 тұлға өндірістік бағытта,
271 дүкен, 65 кафе, асхана мен мейрамханалар, 7 ... ... мен ... май ... 8 ... үйі, 5 дәріхана, 7
мәдени-шаралар атқару ... 65 ... ... ... ... ... арқасында жаңадан 1488 жұмыс орыны іске қосылды.
Осылардың арасында толық қанды экономикалық тиімді қызмет етіп ... ... (38,4 %), ... мен ... мен үй техникаларын
жөндеуде (27,8 %), негізгі қорлармен жұмыс істейтіндер (16,3 %), ... %) және ... ... (4,5 %) қызмет көрсетеді.Бірақ бұл
салада ... ... ... ... әкімшілік тағы сол сияқты
кедергілер көп, олардың ... ... мен ... ... жылдардың іс-
тәжірибесіне талдау жасай отырып, шешімін табу керек.
Тақырыптың маңыздылығы.
Аталған ... ... ... ... ... ... оның ... мүмкіндігін пайдалануда
С.С. Сатубалдин, Н. Исингарин, М.Кобдиков, К.Нагманов, Е.Д. ... А.К. ... С.Ш. ... А.Ш. ... К.С. ... ... Б.Б. Жардемов, М.М. Бекмағамбетов, И.С. Карабасов, Л.Ф. ... ... мен ... ... ... ... ... ғалымдар мен зерттеушілерге соңғы жылдары тасымалдау
мәселесімен, техника және технологияларын ... ... ... одан ... зор үлес ... ... ... ғалымдар А.С. Сабетов, С.Е.
Бекжанов, Н. Исингарин, А.Д. Омаров, М.А. Қобдиков, С.М. ... ... Б.М. ... Р.К. ... А.Ш. ... Т.Н. ... және
басқалары, аталған ғылыми-зерттеу жұмыстары негізінен М. Тынышпаев атындағы
көлік және коммуникация академиясы жанындағы арнаулы зертханада ... ... ...... ... ... бойынша
А.Д. Омаров, А.Б. Беккулов, М.А. Кобдиков, Б.М. Куанышов, С.К. Сыртанов,
Л.Ф. Сухова, К.Х. Кушукбаев, С.В. Ли, С.М. ... Е.Е. ... ... ... ... ... ... басты мақсаты
нарық қатынастарындағы аймақтардағы автокөліктермен ... және ... ... ... ... ... ... жету үшін төмендегідей міндеттер белгіленді:
( еліміздегі автокөлікпен тасымалдау жұмыстарының болашағы мен ... ... және ... бағдарламасына сәйкес даму
деңгейін анықтау;
( автокөлікпен тасымалдау тізбегіндегі автокөлік ... ... ... ... ... әсерлерін анықтау
және оларды басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен басқару жүйесінің нарық
жағдайына сәйкестендірудің экономикалық бейнесін орындау;
− жүк ... ... ... мен ... дайындығын
көтерудегі автокөлік кәсіпорындарының маңыздылығы және жетілдіру амалдары.
Зерттеу объектілері мен ... ... ... ... автокөліктік кәсіпорындары мен
тасымалдау жұмыстарының «дәл ... және ... ... шарттары
көрсеткіштері.
Зерттеу жұмыстарының әдіснамалық және теориялық негіздері
Теориялық және ... ... ... және қолданбалы ғылымдардың
негіздері қабылданды. Автокөліктікпен тасымалдау жүйесінің тізбегіндегі
автомобильдердің техникалық дайындығын талдау және ... ... ... ... ... және ... ... көлігі және жүк
тасымалдау жөніндегі ... мен ... ... ... ... процестерін зерттеу кезінде комплекстік және
жүйелік, жалпы ғылыми негіздегі әдістемелер, модельдеу мен ... ... ... және ... ... даму ... ойластыру
әдістері қолданылады.
Орындалған жұмыстың ғылыми-практикалық жаңалықтары:
− автокөлік кешендерінің нарық жағдайына сәйкес даму ... ... ... ... ... қызмет түрлеріне тікелей әсер ... мен ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері анықталып негізделген;
− нарық жағдайына сәйкес автокөлік ... ... ... ... және ... ... ... атқаруды
сәйкестендірудің теориялық негіздері анықталған;
− ғылыми және тәжірибелік зерттеулер ... ... ... ... ... ... қызметтерінің
тиімділіктері анықталып, жүк тасымалдауда ... ... ... ... ... ... мен ... амалдары
ұсынылған;
− тұтынушылар сұраныстарына және бәсекелестікке төтеп беру мақсатында
автомобильдерді дайындау, жаңарту және ... ... ... нақты
кәсіпорындары көрсеткіштерінде анықталып, өндіріске енгізілген.
Сонымен бірге, оларды ... ... ... нұсқаулар
ұсынылған.
Атқарылған жұмыс бойынша ғылыми атақ алу үшін ... ... ... ... ұйымдастыру және басқарудағы техникалық-
экономикалық көрсеткіштерін талдау, оның ... ... ... ... ... ... ... жүйесі сенімділігіне тигізер әсері;
− автокөліктердің техникалық жағдайына сәйкес жүк тасымалдау техникалық-
технологиялық ... ... ... ... ... ... жер ... ерекшеліктеріне байланысты
аймақтардағы автокөліктермен тасымалдау ерекшеліктері және ... ... ... ... ... ... нарық сұраныстарына
байланыстыру тиімділіктері мен техникалық ... ... ... ... ... анықталып, математикалық модельдері
орындалған;
− автокөлік ... ... ... ... ... ... әдістерін жетілдіру мәселесі қарастырылды және ... ... ... ... ... Елбасының жарғылары, Көлік
және коммуникация Министрлігінің нормативті ... мен ... ... мен ... ... ... ... М.Тынышпаев атындағы Қазақ көлік және коммуникация академиясы,
Қазақ көлік және коммуникация ғылыми-зерттеу институтында ... ... ... осы ... ... ... ... атқарылған
жұмыстары қорытындылары.
Жариялау және пайдалану. Атқарылған ғылыми - зерттеу жұмыстардың
қорытындылары Алматы қаласындағы жүк ... ... ЖШС ... ... және ... ... пайдалануға қабылданды.
Автокөліктік кәсіпорынын ұйымдастыру мен ... ... Азия ... одан әрі ... ... пайдалануда.
Атқарылған ғылыми жұмыстардың негізгі тұжырымдары мен ұсыныстары
төмендегі халықаралық ... ... ... оң баға ... ... ... ... қазіргісі және
келешегі» Орталық-Азия университеті (Алматы, 2006), «Көліктердің тасымал
үрдістерін басқарудың өзекті мәселелері» М.Тынышпаев ... ... ... ... ... ... 2008), ... ғылыми-практикалық
конференция Гончаров атындағы Қазақ автокөлік-жолдары университеті (Алматы,
2008), «Ақпараттық-инновациялық технологиялар: ғылым, білім және ... ... ... 2008). ... ... мен қорытындысы Қазақ-Британ және Орталық Азия университеттері
мен М.Тынышпаев ... ... ... және коммуникация академиясының
біріккен халықаралық ғылыми-иновациялық конфекренциялары (ақпан, 2009) ... ... ... ... ие болды.
Басылымдар. Диссертация тақырыбы бойынша 12 ғылыми мақалалар мен
жұмыстар жарияланды.
Диссертациялық жұмыс көлемі мен ... ... ... ... ... ... үш ... қорытынды, компьютерде терілген 118
беттен және ... 24, ... 14, ... ... ... ... саны 8.
Кіріспеде зерттеу мәселелерінің маңыздылығы, мақсаты мен міндеттері,
зерттеу ... мен ... ... ... ... ... беріліп, жұмыстың ғылыми-тәжірибелік ережелері келтірілген.
Бірінші бөлім көліктік логистика жүйесіндегі тасымалдау тізбегіндегі
автокөліктер мен ... ... және даму ... ... ... тасымалдау жұмыстарын еліміздегі
қабылданған заңды талаптарға, ... ... ... ... ... экономикалық тиімді көрсеткіштері мен мәліметтері
және автокөліктік логистикалық ... ... ... ... ... мен ... ... бөлім көліктік логистикалық жүйесіндегі автокөліктердің
тасымалдаудағы негізгі ... ... мен ... бағалау, олардың шығындарының тасымалдау тиімділігіне әсері,
автокөлікпен тасымалдау жұмыстарының ... құны мен ... ... бағалау әдістері мен қаржы ағымдары туралы кешенді ... ... ... ... тасымалдау жұмыстарына
тапсырыс берушілерді толықтай қанағаттандыру амалдары мен ... ... ... ... ... ... ... байланыстыру тиімділіктері мен техникалық жағдайына
тасымалдау түрлерін сәйкестендірудің ... ... ... ... ... және ... логистика жүйесіндегі
«дәл мезгілінде» атаулы әдістемесінің Қазақстан ішіндегі алыс облыстар
арасындағы жүк ... ... ... жаңа ... ... ... ... Еліміздегі қалалық, аймақтық және халықаралық жүк
тасымалдау қызметтерінің ерекшеліктеріне сәйкес ... ... ... ... ... жеке
автомобильдің мүмкіндігін толықтай пайдалану амалдары мен ... ... ... берілген. Орындалған теориялық
зерттеу жұмыстары негізінде ... ... ... нақты автокөліктің техникалық жағдайына сәйкестендіру арқылы
тасымалдау тиімділігін ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдамалардың техникалық-
экономикалық көрсеткіштері. Осы аталған технологиялық үрдістерді бір ... және оны ... ... логистикалық жүйе тізбегінің тиімділігін
анықтайды.
Қорытындыда атқарылған ғылыми-зерттеу жұмыстарының ... ... ... ... ерекшеліктері мен нақты
ұсыныстар берілген.
1 ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫСТАРЫ
1.1 Көлік жүйесінің бүгінгі мен болашығы
Қазақстан экономикасы өсуінің ... ... ұзақ ... ... дамуының өз моделін құру мен іске ... ... ... ұзақ мерзімді басымдықтарын жариялаған түбегейлі
құжат Қазақстан ... ... ... 2030 ... ... ұзақ ... ... айқындап берген «Қазақстан-2030. Барлық
қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы»
Жолдауы болып табылады.
Қазақстанда қабылданған ... ... ... ... ... жылдарға арналған стратегиясы бәсекеге
қабілетті ... және ... ... ... одан ... үшін ... ... [1, 2].
Елдің бірыңғай экономикалық кеңістігін дамыту көп жағдайда әр ... ... ... ... ... Осыған орай, өңірлердің
көлік жүйесін теңгерімді дамыту және ... ... ... ... ... реттеу мәселелерінде орталық және
жергілікті органдардың өзара іс-қимылын ... ... ... өзекті
болып табылады.
Жаһандану жағдайында Қазақстанның кеңбайтақ аумағын ескере отырып,
экономиканың және ... ... ... ... көлік-
коммуникация кешенінің тиімді қызметіне байланысты болады. Мемлекеттік
көлік және ... ... ... ... ... ... ... отандық тауарлардың, қызмет көрсетулердің және тұтас
экономиканың бәсекеге ... ... ... ... ... мен елді мекендерін өзара байланыстыра отырып,
көлік мемлекеттің аумақтық және әкімшілік тұтастығын ... ... ... ... мен қауіпсіздігінде негізгі рөл атқарады.
Қазақстанның географиялық ерекшеліктері (кең-байтақ аумағы, ... ... ... елді ... және ... ... орналаспауы) көлік жүйесіне жоғары ... ... ... оның ... әлемдегі барынша жүк қажеттілікті экономикалардың
бірі етеді.
Еуропа мен Азияның тоғысында ... ... Азия ... және Еуропамен географиялық жағынан баламасыз жер үсті ... ... ... айтарлықтай транзиттік әлеуетке ие. Республика
әуе ... ... мен ... ... де ... Аса
көлемді өткізу нарықтары бар елдермен ... болу да ... ... ... ... дамуын маңызды етеді.Төменде зерттеліп отырған
Атырау облысының әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштері берілген [3, 4].
Әлеуметтік-аймақтық бөлініс
Кесте 1 − ... және ... ... ... жылдың 1 қаңтарына
| | | | ... | | |
| ... ... | | | | |
| |мың ... ... |
| ... км|, 1 шаршы| | | ... | ... | | | |) |
| | ... | | | | |
| | | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | | ... | | |
| | | | | |бар | | ... |2724,9 |5,6 |168 |86 |39 |163 |7194 ... | | | | | | | ... |118,6 |4,1 |7 |2 |1 |11 |183 ... 2 −2006 ... өңірлер дамуының негізгі әлеуметтік-экономикалық
көрсеткіштері
| | | | | | |
| ... ... ... ... ... ... ... |өнімінің |шылығы |капитаплға |тауар |
| ... млн. ... ... млн.|инвестицияла|айналымы, |
| ... |млн. ... |р, млн. |млн. ... |
| | | | ... | ... ... |853312,9 |2824523 |1736760,0 ... | | | | | ... ... |10888,8 |727635 |36518,6 |
| | | | | |
| ... ... |Экономикада |Жұмыссыздар |Орташа айлық |
| ... жүк ... ... мың ... |
| |тасымалдау. ... ... ... ... ... ... мың ... | | ... |2023,4 |7403,5 |625,4 |40790 ... |100,2 |215,2 |19,8 |74682 ... біршама жазықтығы және табиғи тастың ... қоры ... ... және ... ... коммуникацияларын кедергісіз дамытуға
мүмкіндік береді.
Жер үсті жолдары қатынасы желісінің негізгі үлесі автомобиль және ... ... 88,4 және 14,0 мың км) ... ... ... ұзындығы 3,9 мың км, әуе трассаларының ұзындығы - 61 мың ... 1000 ... км ... ... ... ... 5,1 км ... 32,4 км қатты төсемді автомобиль жолдарын, 1,5 км ішкі су жолдарын
құрайды [5-7].
Қазақстанның 90 ... ... ... нарықтық экономикаға деген
таңдауы және басталған ... ... ... ... және ... ... ... сипатын айтарлықтай өзгертті.
Реформалар жүргізудің бірінші онжылдығында көлікте құрылымдық және
институционалдық ... ... ... жаңа әлеуметтік-
экономикалық жағдайларға ... ... ... ... ... Мемлекеттік
басқару мен шаруашылық қызметтің функциялары бөлінді, ... ... ... ... ... реттеу жүйесі құрылды. Көліктің кейбір
түрлеріне жекешелендіру негізінен ... ... ... мен ... ... саны барлық сала бойынша
жыл сайын өзгеріп отырады. Бұл бәсекелік принциптерімен және ... ... ... ... ... ... ... отырғанын білдіреді.
Көліктің жүйе құраушы рөлі айтарлықтай өсті және оны дамыту міндеттері
мен әлеуметтік-экономикалық өзгерістер басымдықтары ... ... ... ... ... ... және жүк ... деген
өскелең сұранысты қанағаттандырды. 2000 жылдан бастап 2005 жылды қоса ... ... ... ... ... ... ... жолаушылар
тасымалында 7,8 %-ды, жүк тасымалында 9,5 %-ды (орташа жыл ... өсу 10,3 % ... ... ... ... ... жағдайына жалпы бейімделгеніне
қарамастан, қазіргі уақытта көлік жүйесінің ... ... ал оның ... ... ... болмайды.
Көлік-коммуникация желісінің елдің барлық аумағында теңгерімсіз
орналасуы ... ... ... ... мен ... ... ... болып отыр. Өнеркәсіптік бағдарланған темір жол
және автомобиль жолдарының ... ... ... республикалардың
аумақтық шекараларын ескерместен дамыған. Көлік инфрақұрылымының кейбір
техникалық көрсеткіштерінің халықаралық стандарттармен және ... ... ... ... ... ... ... кірігу
мен сауда-көлік байланыстарын дамыту жолындағы елеулі ... ... ... дамытуда біркелкілік жоқтықтың елеулі болуы өңірлердің
экономикалық дамуына кедергі жасауда. 2 мыңдай ... елді ... ... ... ... жоқ. Елді мекендердің тұрақты қатынаспен қамтамасыз
етілуі 69,3%-ды құрайды.
Өз дамуының ... ... ... ... ... ... қанағат танғысыз жай-күйімен, тозған және жеткіліксіз дамыған
инфрақұрылымы және технологияларымен ... өнім ... ... ... ... ... жоғары және ішкі
темір жол мен автомобиль тасымалы үшін тиісінше 8% және 11%-ды құрайды, ... ... ... елдерде бұл көрсеткіш 4-4,5% ... ... ... бойынша Қазақстан экономикасының тиімділігі
шамамен 5 есе ... ... ... ... бірлігіне доллармен
есептегенде 9 тонна-километрден кем емес көлік жұмысы келеді, ал ... ... жүк ... – 1 ... ІЖӨ-нен кем.
Сапалы көлік қызметтеріне деген өскелең ... ... ... ... ... жеткіліксіздігіне және көлік технологиялары
саласындағы артта қалуға байланысты толықтай қанағаттандырылмайды.
Барлық тасымалдар көлемінің, оның ішінде көмір, ... құю ... ... ... және ... өнеркәсіптің өнімі, басқа да
жүктер экспортымен байланысты ... ... ... ... ... жеткіліксіздігіне байланысты тежеледі.
Жалпы ұлттық өнімді ... ... ... ... ... ... іске асырылмайды, өйткені көлік қызметінің әлемдік
нарығындағы отандық ... ... ... іс ... жауап бермейді және республиканың транзиттік әлеуеті
толығымен ... ... ... құрлығының ортасында орналасуы оның
Еуропа мен ... ... ... мен ... ... транзиттік көпір
ретіндегі геосаяси рөлін айқындап береді.
Қазақстанның аумағы бойынша ... ... ... ... ... ... төрт көлік дәлізі өтеді:
− Трансазиялық темір жол магистралінің (ТАТМ) солтүстік дәлізі: Батыс
Еуропа − Ресей мен ... ...... – Саяқ - ...... ... (Пресногор) учаскесінде) арқылы Қытай, Корей түбегі және Жапония.
− ТАТМ ... ... ... ... Еуропа – Түркия, Иран, Орталық
Азия елдері мен ... ......... – Шу – Арыс - ... ... Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азия.
− ТРАСЕКА: Шығыс Еуропа – Қара теңіз, Кавказ және ... ...... - Ақтау учаскесінде) арқылы Орталық Азия.
− Солтүстік – Оңтүстік: Солтүстік ...... мен Иран ... ... елдері, Ақтау теңіз порты - Ресейдің Орал өңірлері және Ақтау
-Атырау учаскелерінде Қазақстанның қатысуымен.
Негізгі ... ... ... енетін бағыттармен
қатар Сарыағаш – Арыс – ... - ... ... ... ... тасымал үшін аса маңызға ие ТАТМ Орталық дәлізін атаған жөн.
Дәліздер Шығыс-Батыс қатынасындағы қашықтықты және ... ... ... қысқартуға мүмкіндік ... ... атап ... оның ... ... ... ... бүгіннің өзінде әлемдік нарықтарға тауарлардың алуан түрін ... ... ... ... бірге, мамандардың бағалауы ... ... даму ... ... және тұтас алғанда
республиканың әлеуетіне сай емес.
Көлік процесінің, бірінші кезекте жол ... ... ... ... ... ... Жыл ... жол-көлік
оқиғаларында (ЖКО) 3 мыңнан астам адам қаза табады, бұл ... ... ... екі есе ... 5 жыл ішінде ЖКО-да зардап шеккендер санының жыл сайынғы өсімі
шамамен 10-15 %-ды құрайды. Мұндай ... ... ... ... ... жөнінде инфрақұрылымды жаңғыртудан, ... іске ... және ... ... жүйесін күшейтуден тұратын
нақты кешенді шаралар қабылдамайынша, 2015 жылы ЖКО ... ... 10 мың ... ... мүмкін [8-11].
Қоршаған ортаны ластаудағы көліктің үлесі 30%-ға дейін жетеді, бұл
әлемдегі дамыған елдердің ұқсас көрсеткіштерінен 1,7 есе ... ... ... ... ... ... және
құрылымдық қайта өзгерістер жеткілікті дамыған жоқ. Экономиканың ... ... ... одан әрі ... үшін ... жағдай
жасау мақсатында оларды дәйектілікпен аяқтау қажет.
Қазақстанның көлік ... ... ... тозу ... мен ... алғанда ең жоғары белгісі – 60 %-ға жетті, бұл жылжымалы ... және ... ... ... ... ... ... жетуіне әкеп соқтырды.
Жүк тасымалдарын контейнерлеудің әлемдік үрдісін (жүк ... ... 55 %-ы) ... ... контейнерлік, мультимодальдық
тасымалдарды дамыту және көліктің әралуан түрлерінің технологиялық ... ... ... ... құру ... маңызы бар автомобиль ... ... ... ... ... ... қалған өңірлерімен байланыстыратын
ендік бағыттағы жолдарды салу ... Оған ... ... ... ... ... учаскелер салу жоспарлануда.
Жол төсемінің қанағаттанғысыз жай-күйі ... ... ... ... ... ... авариялықтың өсуіне
әкеледі.
Автокөлік паркі жылжымалы құрамының тозуы (шамамен автобустардың 30 %-
ының және жүк ... 40 ... ... 13 ... асады) жөндеуге және пайдалануға ... ... ... ... ... әкеп ... және қоршаған ортаға
теріс әсерін тигізеді.
Қазақстанның көлік кешені үшін техникалық құралдар импортының ... ол ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты көлік кешені үшін жылжымалы құрамды, жабдықтар мен қосалқы
бөлшектерді ... мен ... ... ... өндірісті қалыптастыру және
дамыту қажет.
Көлік саласындағы ғылыми әлеуетті дамытуға бөлінетін қаражат деңгейі
жеткіліксіз: сараптамалық ... ... ол ... ... елдердегі 2-
2,5 %-ға қарағанда көлік кірісінің 0,1 %-дан азын құрайды.
Республиканың ... ... ... ... ... ... икемді автоматтандыру, түрлі
құрастырмалық материалдарды ... ... ... деңгейі
жеткіліксіз. Мысалы, талшықты-оптикалық байланыс желілері республиканың
магистральдық байланыс желілерінің жалпы ұзақтығының ... ... ... ... 2,3 %-ын ... ... ... мен негізгі құралдарының жай-күйі мемлекет
пен жеке меншік сектор ... ... ... ... ... ... нарығын дамыту үшін инвестициялар салу мен
қолайлы жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... жаңалауға шұғыл кірісу қажет.
Көлік жүйесінің дамуын және жұмыс ... ... ... әртүрлі
көлік түрлерін үйлестіру мен өзара әрекет етуінде қажетті кешенділік жоқ.
Инфрақұрылымдық сипаттағы проблемалармен ... ... ... ... ... ағын бірқатар кедергілерге тап болуда, олардың анағұрлым
елеулілері – кедендік және шекаралық бақылаудан өту ... ... және ... ... көлік кешені секторларының қызметі ... ... ... ... ... ... ... Транзиттік
тасымалдар бойынша көліктік қызметтер көрсететін монополист кәсіпорындар
қатаң халықаралық бәсекелестік жағдайында жұмыс ... бұл ... ... ... жоғары икемділікті талап етеді.
Көлік қызметінің құқықтық және ұйымдастырушылық ... ... база ... ... ... Сонымен қатар, бірқатар
салаларда қабылданған салалық заңдарды іске ... үшін ... ... ... жоқ. Қолданылып жүрген нормативтік техникалық ... ... ... келмейді және үйлестіруді ... ... ... ... ... ... ... көлік саласындағы
халықаралық құқық нормаларының негізгі ережелерін ескеруі тиіс. Көліктің
жұмыс істеуін ... ... ... ету ... жақсарту
мақсатында Көлік кодексін әзірлеу мен қабылдау туралы мәселе қаралуда.
Көлікті қаржыландырудың ... ... 1,5 %-ын ... ... ... сипаттамалары ұқсас елдерге қарағанда көп төмен. ... ... ... ... ... ... ... 4-7 %-на дейін бөледі.
2000 жылдан 2004 жылға дейінгі кезеңде Қазақстан экономикасының өсуі
ІЖӨ-мен ... 42,7 %-ды, ал ... мен ... ... ... 41,9 % және 43,7 %-ды ... Бұл ретте көліктің барлық түрлерімен
жасалатын жүк тасымалдарының көлемі 28,5 %-ға ... ... ... ... ... ... экономиканың өсу қарқынын
тежейтіндей жағдай қалыптасты.
ІЖӨ-нің жылдық өсу қарқынын 8,8-9,2 % ... ... ... ... ... ... жылдық өсу қарқынын 8-8,4 %-ға жеткізе ... ... даму ... ... ... әсіресе,
елдің ішіндегі өнеркәсіптік және экономикалық процестерде және ... және ... ... ... рөл ... ... жол және автомобиль түрлерінің инфрақұрылымына түсетін жүктеменің
артуына сөзсіз әкеп ... ... ... ... ... ... үлкен қашықтықтармен
қатар мемлекет экономикасының шикізаттық бағыттылығы экономиканың көлікке
барынша тәуелділігін ... Егер ... ... ... ... ... ... барша қажеттілігін қамтамасыз етіп, сондай-
ақ көлік қызметтерінің тарифтері мен бағаларын ұстап тұру жолымен ... ал ... ... ... өсуі ... көлік саласын қалпына
келтіру мен көтеруде елеулі мемлекеттік қолдау қажет.
1.2 Автокөлікпен тасымалдау тізбегі мен ... ... ... ... мен ... ... ... шаруашылығында, жалпы ел
экономикасындағы материалдарды өткізу немесе тасымалдауды зерттеумен ... ... ... ... ... арқылы қаржы шығындарымен
адам күштерін үнемдеуді қамтамасыздандыру туралы ... ... ... ... ... өнімділігі, тиімділігі мен ықшамдылығы оларға
керекті материалдардың, шикізаттардың, ... ... ... ... ... және ... ... алдыратын заттардың
дер кезінде болуы, яғни қоймада сақталуы немесе тасымалдануы. ... ірі ... ... жұмыс істеп тұрған технологиялық
жүйе болады, егер сол жүйе ... бір ... ... ... ... ... онда сол ... күрделі техноогиялық жүйе тұрады. Мысалы
автокөлік моторын жинаушы технологиялық ... ... егер ... линияның конвейерінде моторға керекті бір тетік болмасасол
конвейер толықтай тұрады. Өйткені сол ... ... ... ... әрі ... жіберуге болмайды. Демек құны аз, сәл ... ... ... ... ... ... сөз. Ал ... тасымалдау
жүйесінің тізбегінде жүк тиейтін немесе түсіретін механизм бұзылып қалса
немесе жүк жіберетін қойманың есігінің ... ... ... қалса, сол уақыт
арасында тасыалдауға келген автокөлік, жүк тиеушілер ... ... ... ... ... қабылдаушы бос тұрады. Ал сол уақыт мейлі
ол 1 сағат болсын, 3 сағат болсын соншама уақыт тасымалдауға ... ... тура ... жүкті белгіленген жүру кестесінен 1...2 сағат кеш қабылдап, бірақ
жүру кестесіне сәйкес барғанымен, қабылдап ... ... ... ... ... ... ... кетуі мүмкін, ондай жағдайда жүк тасымалдаушы
келесі күнге қалады. Бұдан келіп сол ... ... ... өйткені
кешкісін автокөлікті жүгімен сақтайтын, қоятын ... ... ... ... ... орын ... және кешкісін ертеңгісін
тамақтануы бар. Осындай бір ғана ... ... ... ... тасымалдау жүйесіндегі атқарылатын үрдістердің орындалу ... ... оның арты сол ... ... пайда мөлшеріне соғады [16].
Жүйелік талдау негіздері.
Логистикалық жүйе деген ұғым жалпы логистиканың базалық ... ... Кез ... ... ... арнаулы бір жүйелері болатыны
белгілі, бірақ сол жүйелер ішінен логистикалық жүйені анықтап, оны талдауға
талқылауға және ықшамдау амалдарын іске асыру үшін ... ... жүйе ... ... ... ... ... саласының бір
бөлшегі немесе құрастырушы құрылымы деуге болады. Жүйе грек ... ... ... ... ... ... ... деген ұғым береді. Осы
тұрғыда жүйенің ... атап ... жөн ... Көптеген
зерттеушілер мен мамандардың анықтамасы ... ... төрт ... ... оның ... мен ... Яғни жүйе ... мүшеліктерден тұрады, құрылымдағы мүшеліктер өз алдына бөлек
жүйе бола алмайды. Олар тек қана ... жүйе ... ғана өз ... Олар ... ... және нақты жүйе тізбегінде бір ... ... ... ... ... ... байланыстылығы немесе
тәуелділігі болады және олар белгілі бір заңдылықтарының сақталуы ... ... ... ... Бұл ... ақпаратты, материалды
тікелей немесе жанамалай болуы мүмкін. Сонымен қатар осы ... ... ... ... ... және тәуелділігі әрбір жеке
мүшеліктердің сыртқы әсерлерден тығыз және берік болғаны жөн. Олай болмаған
жағдайда ... жүйе ... бола ... үшінші ерекшелік жүйенің және оның құрылымдағы мүшеліктерінің нақты
мақсаты болуы керек. Олар өзара сәйкестендірілген ... ... ... ... және ... ... жүйенің өз алдына ерекшелігі немесе нақты бір ... ... ... ... ... ... бұл ... құрамдағы
мүшеліктердің бірде біреуі өз бетінше атқара алмайды.
Мысалы жүк ... ... Егер ... ... ... майы және ... ... болмаса кәсіпорынға қаржыдай пайда әкелу
мүмкіндігін қарастыралық.
Бірінші автокөлік нақты механизмдер мен тетіктерден тұрады, егер ... ... ... ... ... жұмысқа жарамайды.
Екінші автокөлікке нақты жүргізуші болмаса ,ол тапсырысты орындауға
шыға алмайды. Өйткені автокөлік жүргізушісіз жұмыс ... ... сол ... кез ... адамды отырғызып, қызмет ат0аруға
болады, бірақ бұл ... ... ... жауапкершілігі мол
тасымалдау жұмыстарын атқару өте қауіпті. Алғаныңнан берерің көп ... ... ... ... ... ... жауапты адамдар ондай тәуекелге
бара бермейді.
Төртінші автокөлікпен нақты бекітілген және ... ... ... ... ... ... байланыстылығы болады. Автокөлік жүргізушісі
өзіне бекітілген технрииканың барлық мүмкіндігін, осал жерлерін тағы ... сырт ... ... ... мен ... ... ... арқылы өзі атқара алатын тасымалдау түрлерін таңдауға мүмкіндігі
болады. Демек автокөлік пен оның ... ... ... және ... майлармен қамтамасыздандыру өз алдына біріне-бірі тәуелді бір тұтас
жүйе болады [17-20].
Кез келген тауардың, ... мен ... ... ... ... ... қоймада сақтау, тиеу—түсіру,
ыдыстарға салу немесе қаптау сияқты әртүрлі ... ... Осы ... технологиялық үрдістерді бір жүйеге келтіру және оны
ықшамдай логистикалық жүйе тізбегінің тиімділігін ... Осы ... ... анықтайтын әдістеме жүйелік талдау амалдары болады.
Жүйелі талдау- бұл ғылыми зерттеу әдістемеліктің бір ... ... ... ... ... ... жүйе ретінде қарастыру сол
арқылы жек ... ... ... ... болады.
Жүйелік талдау технологиялық үрдістерді өзара ... ... жеке ... өзінде білдіретін біртұтас бірнеше ... ... ... болады. Олардың әрқайсысын зерттей ... ... әсер етер ішкі және ... ... ... және ... ... зерттеуге мүмкіндік береді. Сол ... ... ... бір ... ... ... ... үрдісті тиімділігін
арттырғанымен тұтастай жүйе бойынша ешқандай ұтыс ... ... ... дара қарағаннан және оны ықшамдау арқылы тұтастай жүйенің тиімділігіне
қол жеткізу мүмкін болмайды. Ол үшін ... ... ... ... ... ... өнімділігін арттыру мақсатында
әрбір автокөлікке екі жүргізушіден қабылдады делік. Ал осы тұста авткөлік
кәсіпорынына ... ... ... ... Яғни автокөліктерге
тасымалдау жұмыстары болмағасын, олар бос ... ... ... Ал сол автокөлік жүргізушілеріне еңбек ақы төленуі керек, сонда
мекеме келісілмеген шаруадан өздері ... ... ... ... ... тасымалдау жұмысына келісім шартқа отырып, нақты жүк көлемін белгілі
уақыт арасында тиесілі қалаға ... ... ал оның ... ... ... ... яғни қарауындағы тізімдегі
автокөліктің 50 пайызы ... ... ал ... шарт ... ... ... ... үшін техникалық дайындық 70 пайыздан кем
болмауы керек еді. Демек 20 ... жүк ... ... ... ... аралығында тасылмайды, одан автокөлік кәсіпорыны айып пұл төлейді.
Яғни жоспарланған тасымалдау жүк ... ... ... яғни
автокөліктердің саны жетіспейді немесе сәйкес болмайды. Ал осы келісім
шартқа ... ... ... ... ... ... ... жауап беретін мамандармен ақылдасқанда, жоғарыдағыдай келеңсіз
сәтке тап ... еді. ... ... ... ... ... автокөліктердің дайындығын, ... және тағы сол ... ... ... жөн ... тасымалдау тізбегіндегі барлық дайындықпен мүмкіншілікті білгеннен
кейін сол жүйені іске қосуға болады.
Демек тасымалдау жүйесін толықтай іске ... ... ... үшін ... барлық мүшелік құрылымдарын зерттеп, ... ... ... ... ... ... жұмыс мөлшерін есептеп, нақты
жұмыс көлемін анықтау керек.
Жүйелік шешім амалдарының негізі классикалық индуктивтік ... ... ... ... ... ауысу, яғни
жүйе құру жекелік үрдістердің ... ... ... ... ... ... жеке үрдістерді жүйелік құрамдар ретінде
қарастырады, одан соң осы жеке ... ... ... ... ... ұқсастарынан құрама жүйелік құрамалар жиынтығы ... бір жүйе ... ... амал керісінше барлық жүйенің соңғы
берер көрсеткішін жақсарту мақсатында ... ... ... ... Сол ... ... ... орындауда бірнеше
сатыдан тұрады.
Бірінші саты. Жүйенің ... ... ... ... ... ... мақсатын анықтау негізінде жүргізілген
талдау бойынша және ... әсер ... ... ... ... ... ... негізгі талаптары бойынша жүйенің құрама
жүйелері анықталады.
Төртінші саты . Ең жауаптысы ... ... ... ... ... және бір ... біріктіру. Осы
жұмыс барысында модельдеу амалдарын тиімді пайдалануға болады.
Жоғарыда аталған сатыларды нақты өндіріс ... ... ... Осы ... орталық қоймадан бірнеше сауда орталықтарға
тауар тасу ... ... Бұл ... екі ... ... олар-орталықтандырылған тасымалдау және өз беттеріенше тасып алу.
Өз беттерінше тасымалдау жұмыстары үшін ... ... ... ... ... ... ... қоймадан сауда ... ... ... алып, сол көліктер арқылы тасып алады. Ал ... ... ... мен дайындалоуына кім жауап беретінін қоймадан
жіберетін мекеме екеуі өзара келісіп шешеді. Аталған тасымалдау жұмысының
тиімділігі мен ... ... ... ... өзі ғана ... ... ... бұл тасымалдау амалдары тиімсіз екенін көрсетіп отыр,
өйткені тауарды тасымалдауға арнайы дайындық ... ... ... мен ... ... ... ... төмен болады.Бұл жүйеде
төмендегідей құрама жүйелерді атап ... ... ... ... ... ... тауарлар қозғалысы;
− көлікпен тасымалдау үшін дайындау;
− нақты сауда орындарында дайындау жұмыстары.
Екінші вариант. Бұл ... ... ... ... бір ... ... орындарынан тауар алатын барлық ұжымдар немесе
тұтынушылар және тасымалдау ... ... ... ... және басқару ұйым құрады;
− бірлескен басшылық және ұйымдастырушы ұйымның ... ... ... ... мен ... ... бұл ... барлық іс-шараларына нақты басшылық етіп, жауап беру
мақсатында бір жауапты басшы тағайындалады; ... ... ... ... тасымалданатын тауарлар мен сауда орындарына
нақты бағдарламалар арқылы, автокөліктің жүрер ... ... ... дейін анықтап, жоспарлайды; тасымалданатын тауарларға сәйкес
мамандандырылған автокөліктер жинайды немесе жалға ... ... ... дер ... әрі ... ... ... жеткізілуі тиіс;
− материальды-техникалық қорды тиімді пайдалануға қол ... ... ... ... ... тауарлардың тұрақты қоры
сақталады;
− логистикалық тасымалдау үрдістерінің сапасы жақсарады;
− тауарлар ағымдары ықшамдалады.
Логистиканы жобалаудағы негізгі ... ... ... ... ... ... ... және соңында нақты көрсеткіштері
орындалатын жүйе құру. Тауарлар ағымдарын реттеуде осы жүйеге қатынасатын
өндіруші күштердің ең ... ... ... ... ... ... арнаулы кәсіби дайындығы бар мамандар
арқылы тасымалдау көлігін, тиеп-түсіру механизмдерін және тағы сол сияқты
керекті құралдарды ... ... іске ... ... ... ағымдарының қозғалысына көптеген ... ... ... ... алаңдар, ғимраттар сияқты сақтау, жинау ... және ... ... Яғни ... ... ... ... қосымша керекті материалдар ағымдарын
өткізетін құрылымдар, техникалар болуы тиіс.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... материалдар ағымдарын реттеуге, оларды сатып алып, одан ... ... ... ... ... аймақтың әлеуметтік-
экономикалық бағдарламаларын іске асырудағы, тірі дене мүшелеріне қан ... ... ... осы ... ... ... тауарлар,
материалдар тағы сол сияқты мұқтаждықтарды дер кезінде тауып, жеткізіп
беріп отырады. Ал тасымалдау ... ... ... сол ... бұлшық еттері іспетті, сол атқарылар ... іске ... ... Мұндай индустриальды-логистикалық орталықтар нақты облыстың,
аймақтың немесе ауданның экономикалық даму деңгейіне қарай көлемі мен ... ... ... жүйе немесе аталып өткендей орталықтар, нақты бір өндіріс
ауданында, алаңында, зауаттарда ұйымдастырылуы мүмкін, бірақ олардың ... ... ... дәл уақытында, керекті ... ... ... Ал ... ... ... ... үздіксіз
қызмет етуін қамтамасыз ету болып табылады.
Логистикалық жүйенің ерекшеліктері туралы жоғарыда атап өткенбіз, бірақ
логистикалық ... ... ... микро,- макрологистикалық жүйе
болып бөлінетінін атап өту ... ... жүйе ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік бағдарламаларға
байланысты атқарылатын жұмыстар легі ... ... ... Ал ... жүйе сол макрологистикалық жүйенің
құрамды бөлшектері немесе құрамалары деуге болады. Бірақ логистикалық ... ... яғни өнім ... ... тұтынушыға, эшелондық
жүйе-екі ортада жоқ дегенде бір делдал болады және икемді, яғни екі ортада
делдал ... ... ... ... негізін материалдар ағымдары құрайтыны мәлім.
Материалдар ағымдарының бағыттары әртүрлі болуы мүмкін, ... ... ағым ... ... логистикалық жүйенің белгілі бір тұсында екі
немесе бірнеше бағыттарға бөлінуі мүмкін. ... ... ... мен ... ... ... ... түрлеріде сол материалдар,
жүктер ағымдарының өзгеруіне байланысты өзгеріп отырады. Ал ... ... ... ... ... ... мен ... қашықтықтарының өзгеруіне сәйкес, оларды ұйымдастыру мен басқару
жұмыстарыда өзгереді, кейде ... ... ... ... ... ... логистикалық жүйе бойындағы атқарылар ұйымдастыру мен басқару
жұмыстарыда керегіне байланысты деңгейлері мен ... ... ... ... ... жүйе материалдар мен жүктердің ағымдарының атқарылар,
яғни ұйымдастырылған деңгейлеріне қарай екі ... ... ... ... нақты бір өндіріс ауласында, яғни ... ... ... ... ... ... ... ағымдары ешқандай
келісім шартсыз, қаржы төлемдерісіз, тек сол ... ... ... ... іске ... ... жағдай екі өндіріс арасындағы
материалдар ағымдары. Бұл жағдай ара қашықтығына ... ... ... ... Бұл жүйе ... ақпаратар ағымдары арқылы орындалады.
Сол себептен ... ... ... ... ... сөз ... жүйе ... анықтап алған дұрыс болады. Бірақ екі жағдайда
материалдар ... ... ... орын ... ... міндетті
түрді тиісті көлік түрлерін пайдаланатыны анық. Ал көліктік логистика осы
логистикалық жүйедегі материалдар ... ... ... ... ... қозғалыс берер, сол арқылы жалпы логистикалық жүйенің тиімді және
сапалы жұмыс атқаруына басты себепші болатын үрдіс деуге ... ... ... әрі ықшамды жұмыс тізбегінің тиімділігі
осы жүйедегі ақпараттар ағымдарының ұйымдастрылу ... ... Жүк ... ... ... логистикалық жүйе бойындағы
кедергізіз ағымы осы ... ... дер ... және ... ... сәйкес. Олай болар себебі, жүк ... ... ... ... уақыты сол тізбектегі әртүрлі ұйымдастырылу, ... ... мен ... ... ... ... ... Егер тиісті құжаттар болмаса кез-келген бақылау
немесе шекарадағы ... ... ... ... ... ... бар. Сол ... ақпараттар жүйесінің заман ... ... мен ... беру ... сапасы тиісті деңгейде
болғаны дұрыс.
1.3 Көлік ... ... ... және ұйымдастыру рөлі
Жалпы қандайда болмасын тасымалдау тиімділігін арттыру амалдарын
қарастыру үшін, ... ... ... жиынтығын, бірімен-бірі
байланысқан күрделі жүйе ретінде ... ... үшін ... қойған
тапсырмаларымызды жіктеп арнаулы топтарға бөлейік. ... ... ... мақсат ол автокөліктерді пайдаланудағы тиімділікті арттыру;
екіншіден ол үшін оған әсер етер арнаулы және қосымша ... ... сол ... ... ... ... жіктеп, арнаулы бір
жүйеге келтіру; төртіншіден сол ... ... ... тиімділігіне тигізер әсерінің себептерін тауып оның ... ... ... ... ... бір ... келтіру.
Бірінші мәселені қарастырсақ автокөліктің тиімділігі алдымызға қойған
мақсатқа байланысты ... ... ... ... ... қала
ішіндегі нақты бағыттта жіберілген автобустар жүру ырғақтығы, негізінен
сол бағыттағы ... ... ... ... ... ... тапсырмасы аялдамалардағы жолаушыларды белгілі мерзімде алу және
оларды ... ... Бұл ... ... ... ... ... ай аяғында, тоқсан қорытындысында немесе жылдық ... ... ... ... ... ... Бірақ осы бағытты өз үлесіне
алған мекеме қаржыдай тиімсіздігіне ... осы ... ... салады. Өйткені ол басқа бағыттардан немесе сол қала әкімшілігінен
тиісті қаржы шығындарын толтырып ... ... ... ... ... жұмыс істейді, себебі негізгі мақсат қала ... ... ол қала ... ... ... ... ең бірінші міндет есебінде қала бойынша бекітілген тәртіп болады да,
экономикалық тиімділік екінші ... ... ... ... ... өндіріс орындарында жұмыста ... ... ... сол ... өндірістік
бағдарламасының бір саласы болуы мүмкін. Демек ... ... ... сол ... ... ... байланысты деген, яғни жеке тасымалдау жұмыстарына өз алдына
есеп жұмыстары жүргізілмейді, ол тек соңғы шығарылған товар ... ... ... ... ... мекемелер мен әкімшіліктердегі жұмыс бабымен жуапты
мамандарды тартатын автомобильдердің пайдасы, олардың бекітілген мамандарды
уақытымен жұмыстарын тиімді атқаруына ... беру ... ... Яғни ... қозғалыстарын қамтамасыздандыру.
Жоғарыда келтірілген нақты мысалдарда ... ... ... ... мен ... ... ... біздің қарастырмақ болып отырған жағдай, автомобильмен тасымалдау
жұмыстарымен айналысатын ... ... ... яғни арнайы
автомобильмен тасымалдау жұмыстарын пайда табу үшін ұйымдастырған және соны
басқарып табыс ... ... ... ұжымдар. Кез келген жұмыспен
айналысу үшін оның керектігін ... ... мен ... ... ... ... ... ақысының құнын анықтап, бір жүйеге
келтірген ... ... ... ... сол өңірдегі ... ... ... ... және ... ... басқада ірі, тез дамып келе ... ... ... ... ... сол ... тұрғындардың әлеуметтік жағдайына байланысты
болады. Сонымен қатар аймақтағы ауылдық жерлердегі ... ... хал ... ... өсуіне аса көңіл бөліп, талдау жасау
керек. Демек ... ... ... ... үшін оның
алдын ала тасымалдау жұмыстарының бағытын, көлемін және жеке адамдар мен
ұжымдардың ақы ... ... ... ... ... жасалынады.
Осыдан кейін тасымалдау жұмыстардың көлеміне қарай керекті автомобильдер
алуды ұйымдастырады. Күнделікті тәжірибе ... ... ... ... ... ... ол ... және алдын ала үлкен шартпен
жұмыс атқару керек болмаса, өйткені қандай да ... ... ... оған ... жер керек, оған жүргізуші тауып, күнделікті техникалық
және кезекті жөндеу жұмыстарын атқаратын арнаулы ... мен ... мен ... ... ... Яғни ... да ... автомобильді
пайдаланып табыс көзіне айналдыру үшін оған тұрақты арнаулы жабдықталған
аула керек. Еш уақытта кәсіпкерлер тұрақты арнаулы ... ... ... ... алып ... ... бастамайды. Ол ашық далада,
желді күні ақша санағанмен бірдей, бір екі ... ... ... ... ... ... қалады. Сондықтан ең бірінші, алғашқы жұмыс жоспарын
орындап, бағдарламаға байланысты ұжым құрмастан ... ... ... болған
автомобильдерге арнаулы тұрақты аула ұйымдастырады.
Соңғы жылдары ... ... ... ... күрт ... күн ... сай ... үлкен автомобильге отырып, жұмыс істейтін
жүргізушілер табу өте қиын ... ... ... талабына сай
автомобиль жүргізушілер дайындау орындарын ... күн ... ... ... алдын-ала мамандар мен жүргізушілерді тауып немесе
дайындап, ұжымды қамтамасыз ету талабы тұрады. Демек автомобильдермен ... ... ... ... айналысу өте күрделі, шешілмеген
мәселесі көп шаруа.
Жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... айналысу үшін тұрақты ұжым ... ... ... ... ... ... ел экономикасы дамыған сайын
автомобиль тасымалдау жұмыстарының көлемі ұдайы ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір қатынас түрі
осы автомобильдер, сол ... Ел ... ... бақылауымен ауылдық
жерлерде автокөлік тас жолдарын салуға қыруар қаржы бөлініп, ... ... ... іске ... ... ... ... жүк автомобильдері
жүргізушілерін дайындау шаруаларыда қолға ... көп ... ... ... ... сенуге болады. Өйткені сұраныс болған жерде
шешілмейтін ... ... ... ... ... ... ... мәселелермен қатар ұжымдағы ... ... ... ... және оны ... іске асыру керек болады. ... ... ... ... ... ... техникалық жағдайы мен
керекті қосалқы саймандар, жанар-жағар ... ... ... және күту ... ... керекті арнаулы құрал-саймандар,
жабдықтар, арнаулы жұмыс орындарының дайындығы сияқты мәселелердің шешуін
табуы үлкен әсер ... ... ... ... ... мен құралдарды алу, орнату және
тиімді пайдалану мәселесі басты орын алады. Қосалқы ... ... ... ... ... сақтау үшін арнаулы қоймалар тұрғызу,
реттеу мен пайдалану амалдарын және есеп жұмыстарын ... үшін ... күші мен ... жұмсалады. Демек шамадан тыс қосалқы саймандарды алуға
болмайды, мүмкіндігінше ... ... ... ... ... дер ... пайдаланса, нақты автомобильдің ... ... ... Сол ... құрал-саймандарды да шамадан тыс
артық жинау тиімсіз . Оларды орнатуға арнаулы орын ... одан ... ... ... ... құрастырады, содан соң оларды ұдайы
түрде қарап, ... ... ... ... ... ... яғни ... көзі керек, баршаға аян бұл қаржы ... ... үшін ... бағасына қосып отырады, әйтпесе басқа заңды ... ... ... береді. Қалай болғандада артық дүние қосымша шығындар ... ... ... ... де, мекемедегі автомобиль тасымалдау жұмыстарының
құнын қымбаттатады, осыдан келіп ... ... ... ... қалу ... шығады. Әйтпеген күнде кімде-кім өзіне зиян
әкелетін шаруамен айналысса қаржыдан айырылатынын ескерсек, ... ... есеп ... ... ... мекемеде болашақ
болмайды.
Сондықтан автокөлік ... ... ... ... кеңінен пайдаланса, ондай әдістемелер барлық жұмыстарды рет-
ретімен үйлестіріп ең тиімді жолдарын анықтауға және сол ... ... ... ... ... алуға жәрдем береді. Автомобилъ бүгінгі
таңда дүниеде тез дамып, күннен күнге әрбір ... ... ... қолданатын қажеттілігіне айналып отыр. Екіншіден автокөліктін
тасымалдауын нарықтың экономикалық қарым -қатынаста тиімділігін ... ... ала ... ... ... керек. Республикамызда
күнделікті өндірісте тек ғана Ресейден емес, одан басқа ... ... ... ... бар. Соның ішінде автокөліктер үжымын қүрған
шаруашылықтар, мекемелер, жеке ... ... ... ... ... ... ала ... -түрде негізделген жүмыс жоспары
болғаны дүрыс .
Оның ... ең ... сол ... ... ... ... ... үшін алады, олардың таситын жүктері, не ... ... ... ... ... мен жол ... ... тиіс. Өйткені белгілі бір уақытқа яғни екі-үш жылға ғана пайдаланады
ма, әлде ... ұзақ ... ... ма, осы ... ... ала ... оның тиісті экономикалық бағдарламасы болуы керек.
Мекемеде негізінен жүк ... ... ... ... ... ... маркасына аса көңіл бөлінуі тиіс. Себебі бір ұжымдағы
автокөліктердің әртүрлі маркалы болғаны қандай жағынан болса да ... ... ... ... өзара ерекшеліктері бар,
сондықтан мүнкіндігінше шаруашылықта бір елден, тіпті бір ... ... ... ондайда өндірістік бағдарлама жасауға, жоспарлауға жеңіл
әрі дұрыс болады, өйткені ондайда ... ала ... ... жөндеу қызмет көрсету үшін арнаулы жұмыс орындарын ... ... ... ... Яғни автокөліктердің пайдалану
көрсеткіштері жоғары болып келеді.
2 АВТОКӨЛІКПЕН ... ... МЕН ... ... Меншік түрлеріне байланысты ұжымдағы тасымалдауды ұйымдастыру мен
басқару ерекшеліктері
Бүгінгі Қазақстан Республикасы заңдары, елімізде ... да ... ... ... толықтай негіз берген. Соған байланысты
жылма-жыл көптеген кіші, шағын және орта ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуде. Бірақ жылдық
талдау мәліметтері көрсетіп отырғанындай, солардың 30...35 ... ... ... ... ... ... ... Аталған жағдайды шартты түрде
төмендегі жеміс ағаштарымен ... ... ... 1 − ... ... өнім беру үшін ... қоректендіру көздері
жер құнарлығы мен күн сәулесі
Жеміс ағаштарынан алынар өнім жер құнарлығы мен күн сәулесінің түсу
мүмкіндігіне сәйкес ... ... ... ... және күн ... ... жерге отырғызылған жеміс ағашынан жинар өнім, солғұрлым мол
түседі. Ал нарық кеңестігінде ұйымдастырылған шағын, орта және ... ... ... ... тұтынушылар ортасына бірдей
жағдайда шығады. Соның салдарына олардың тасымалдау бағасы ... ... ... ... ... ... ... болса сонша
түрлі тасымалдау бағасы болады. Осыдан келіп нарық жағдайындағы тұтынушылар
мен тасымалдаушы араларында көптеген келеңсіз оқиғалар кездеседі. Ал ... ... ... ... ... ... тасымалдау жұмыстарымен
қамтамасыз етуші біріккен ұжымдар болса, онда тұтынушы мен тасымалдаушылар
арасында нақты келісілген ... ... пен ... ... Бұл ... ... ... шартты түрде берілген.
Т ұ т ы н у ш ы л а ... А3 Б ... ... 2 − Әртүрлі тасымалдау кәсіпорындары мен олардың өзара біріккендегі
шартты түрдегі сұлбасы
Бұл ұсынылған ұйымдастыру мен басқару жүйесіне көшу ... ... ... ... ... ... ... немесе кәсіпорындарына жеке-
жеке тоқталып, анықтаған дұрыс. “Жекешелікті басқару” түсінігі ... ... ... ... және фирманың ұйымдастырылған құрылымымен
қарым-қатынасын кең ауқымда қамтиды. Оларға жұмысқа алу, ... ... ... ... ... әлеуметтік-тұрмыстық
жағдай т.б. кіреді.
Әлеуметтік “адамгершілік” аспект басқарудың шешімін қабылдау әдісін
таңдау, сонымен қатар тиімділігін анықтайды, яғни ... және ... ... іске ... әсер ... ... ... басқару менеджменттің маңызды салаларының
бірі болып табылады, өйткені автомобильдердің техникалық-эксплуатациялық
дамуына қарамастан, адам оның ... және ... ... негізгі
болып саналады.
Адамдардың рөлі, олардаң мүмкіншіліктері, ... ... және ... ... ... заманғы күрделі өндіріске сұраныстарына сәйкес
болуы шарт.
Ғылыми-техникалық прогресс еңбекке ... ... ... ... яғни ... және ... ... жаңа түрін
талап етеді.
Ең бірінші деңгейдегі маңызды мәселелердің бірі, ол ... ... ... адамдардың көздеген мақсатына жетуін қадағалау.
Әр елдің тарихына, әлеуметтік-саясатына, ... ... ... ... ... тәрбиесіне, салт-
дәстүріне қарамастан әр елде бұл мәселе шешілуде.
Соңғы онжылдықта ... ... ... және ... ... Ресейде
де әлеуметтік-психологиялық аспект ... ... ... тез ... ... дәрежені практикалық пайдалану басқармашылық
үрдіс кезінде, адамдар ресурсына байланысты екені, техникалық құрал ... ... ... Бұл ... ... ... етеді. Осы мәселелерден кейін басқару адамнан ЭЕМ-ға толығымен көшті.
Жапондық жекешелікті ... ... ... ... байланысты
қызығушылық тудырады. Біріншіден, капиталды елдерде кең көлемде ... ... ... ... стилінен айырмашылығы бар менеджмент
саласы, кадр саясаты және ... ... ... яғни ... ... ... ... жапондық кәсіпорындарда ерекше көзге
түседі [26-29].
Екіншіден, жапондық кәсіпорындардан алынған қорытынды бойынша (мысалы
еңбек өнімінің өсу деңгейі) жеке ... ... ... пайдаланылады.
Олардың тиімділігі батыс зерттеушілердің назарын аударуда, олар ... ... ... ... оларды өз елдерінде жүзеге асыру әдісін
қарастыруда.
Жапондық және ... ... ... ... ... ... ... бойынша негізгі ерекшеліктерін бөліп алу
жұмыстың негізгі ... ... ... Басқарудың осы ерекшеліктерін
бөліп ала отырып, басқа елдердің менеджмент ... ... ... ... де ... ... ... Ірі жапониялық мекемелерде
жапондық жекешелікті басқару жүйесі қолданылады және бұл ... ... ... ... ... Осы ... ... Жұмысшылар мен қызметкерлердің “өмірлік жұмысқа алу” жүйесі.
Бұл жүйе жұмысшының оқу бітіргеннен кейін мекемеге қызметке ... ... ... ... дейінгі жұмыс жасау уақытын қарастырады.
”Өмірлік жұмысқа алу” жүйесі ... ... ... ... ... ... мекеме немесе мемлекеттік ұйым жоғары және орта ... ... ... бір санақта жұмысшы ретінде сынаққа алады. Олар бір ... ... ... ... ... толық даярлық курсын өтеді. Бір
жыл өткеннен кейін өздеріне кепілдеме бере алатын мүше ... ... бес ... одан да көп ... ... ... сатыда фирманы
басқару жүйесінде орташа деңгейдегі ... ... ... ... ... ... 55-60 ... келген қызметкерлер
зейнетке шығуы тиіс, ал ... ... ... ... орналастырады.
Әрине, кандидат сынақтан өткеннен кейін ғана мекеменің тұракты штатында
сол немесе басқа орынға, ал сол ... ... ... ... ... ретінде тағайындалады.
Әрбір жапондық өзінің сол немесе басқа басқару орнына лайықты екенін
дәлелдеу үшін, өзінің ... ... ... ... ... ... көрсете білуі тиіс. Бұндай тәртіп жапондық
мекемелердің қызметкерлерінің арасында бәсекелестік тудырып, жұмыс ... ... ... іске ... ... жұмысшыларды тұрақты жұмысшы ретінде қабылдау кезінде
қатал жүйе орналастырады. Олар:
− жаңа мүшелер қабылдау кезінде ... бері ... ... ... оқу ... кандидат тағайындау;
− сынақ жүйесі және жұмысқа қабылдау кезінде әңгіме құру;
− отбасы ... ... ... ... ... өткізу.
Зейнетке шыққан қызметкерлер ... ... ... оралуына
мүмкіндіктері бар, бірақ олар ... ... ... ... ... яғни олар ... ... қарағанда еңбекақыны аз мөлшерде
алады және кез келген уақытта жұмыстан шығарылуы ... Бұл ... ... ... болып табылады, яғни олар нағыз маманды
тағайындау кезінде үнемдейді.
Қайтадан жұмысқа алудың ... бір түрі бар, ол ... ... ... ... деп аталады. Бұл мемлекетке қызмет көрсететін жеке
мекемеге қызметке орналасу, жасына байланысты қызметттен босатылғандардың
жұмысқа ... ... Олар ... деңгейдегі басқарушы ретінде
орналасып, оларға ең жоғарғы еңбекақы беріледі. Жеке мекемелер ... ... ... ... ... және қаржылық ортада пайдаланады.
“Өмірлік жұмысқа алу” жүйесі ірі мекемелерде ғана жүзеге ... ... ... ... қызметкерлерді жұмыстан шығару тіркелмеген,
себебі қатал бәсекелестік ... ... бұл ... орнын сақтап
қалуы екіталай. Дағдарыс кезінде өз қызметкерлерін жұмыстан шығармай,
мекеме ... ... ... алу ... оң және ... ... бар. Бүл жүйенің оң
аспектілеріне жұмысшы ... ... ... ... өндірісін
жоғарылату, әлеуметтік мақсатта жоғарғы еңбекақы төлеу т.б жатады.
Жүйенің теріс жағына жұмысқа алудың ... ... ... тыс ... т.б ... ... ... жүйесі басқа капиталды елдерге қарағанда
адамдардың жоғарғы деңгейдегі мектептерге, оқу ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа алу” жүйесінің
кемшілігіне кәсіпкерлер мынаны ... ... ... ... ... ... ... жұмысшыларды ұстау және қабілетті
жұмысшылардың шектеулі болуы.
Төлеу ... және ” ... ... ... ... қозғалысы.
Бұл жүйе “өмірлік жұмысқа алу” жүйесімен тығыз байланысты және мынадай
келесі мақсатта негізделген: еңбекақы мен қызметтің ... ... ... ... ... ... ... ”Өмірлік жұмысқа алу” жүйесінің
мәселесінде жұмысшыларды бір ... ұзақ ... бойы ... алуға
ынталандырады.
Жүйеге қысқаша мынадай мінездеме беруге болады. Ірі ... ... ... жыл ... ... ... ... еңбекақының
өсуі кепілденеді. Фирмада қызмет көрсететіндер қызметтік деңгей мен жоғарғы
иерархиялық ... ... ... ... мүшелердің орнын басуға
мүмкіндіктері бар. Жас жағынан үлкен мүшелер жастардың міндетін ... емес деп ... және ... ... ... ... ... қызмет деңгейінің өсуіне байланысты фирманың бірнеше
салаларында жұмыс ... бұл ... ... болу және ... ... ... ... фирманың еңбекақы құрылымын қарастыратын болсақ, оның үш
негізгі ... ... ... ... ... ... ... Ол көбінесе жұмысшының жасына отбасылық ... ... ... байланысты болады. Ірі мекемелерде базалық ... ... ... ... ... ... ... Штаттан бөлек немесе
уақытша жұмысшылар өте төмен жалақы ... ... ... екі есе
аз) алады. Сол фирмада жұмыс жасап, жұмыс стажы көтерілсе, базалық қойылым
көтеріледі. Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... элементі қосымша жалақы-бонустар, қосымшалар, әр
жарты жыл сайын берілетін ақылар. Топтың және жұмысшылардың жеке ... үшін ... ... ұсынылады. Оған: уақытынан тыс жұмыс жасағаны
үшін төленетін ақы, ... ... мен ... үшін ... ақы,
қосымша сый ретінде төленетін ақы, зейнетке шыққан кезде берілетін қосымша
ақы жатады. Бұл төленетін қосымша ... ... ... ... ... ... бөлігін құрайды.
Жапониялық жұмысшыларға төленетін еңбекақының үшінші түрі әлеуметтік
қажеттілікке төленетін қаржы. Бұл түрге отбасы жағдайын ... ... ... жол ... ... ... ... медициналық қызмет,
әлеуметтік сақтандыру т.с.с. төленетін ақылар жатады. Бұл жалпы төленетін
еңбекақы ... 40 % ... ... ... ... ... әртүрлі қосымша ақылар
жұмысшылардың сол мекемеге байланысын арттыра түседі. Мысалы, 40-45 ... ... ... ... байланысты автоматты түрде қосымша ақыдан
айрылады, ол жалпы төленетін еңбекақының 15% құрайды, яғни ол ... ... ... ... ... ... ... логистикасын басқару оларға ... ... ... ... ... ... ... сапасынанан тікелей
байланысты. Төмендегі суретте шартты түрде берілген.
Сурет 3 − Көлікпен тасымалдау тізбегінің сенімділігі мен ... ... ... ... ұйымдастыру мен басқару мәселелері
экономикалық заңдылықтарды білу ғана ... ол ең ... ... ... ... ... табыс табу амалдарын және ол үшін не істеу
керек ... ... ... ... ... ... ұжым ... нені талап
ететінін анықтау және соны әрқайсысына жеткізу. Ондаған жылдар ... ... ... ... ... ... отырғанындай,
алғашқыда жұмыс іздеп келіп, орналасқандар ... ... ... ... ... ... ... жүк тасымалдау автокөліктері жүргізушілері мен
техника жөндеу мамандары. Бірақ оның бәрі тек сырт ... ғана ... ... ... әрбір жүргізуші немесе жөндеуші мамандар арасында іштей
сараптамалар, сынау сияқты ... мен ... ... ... Оның
барлығы, соның ішінде әрбір жеке адамға даген ой пікірлері мен анықтамалары
алыс жолдарда, автокөлікте ... ... ... ... ... ... ... барлық адамда өзінің ерекшеліктері, ... ... ... ... және ... нақты көзқарастары
болады. Сонымен қатар ұжымдардың тұрақтылығы және оның ... ... ... ... ұстанымына, өмірдегі ішкі талаптары мен оның ... ... және ... ... ... ... ... қаржы
ағымдарына келгендегі ұстанымына байланысты. Жалпы жеке ... ... ... кез-келген адамның іштегі ұстанымы
тұрақты бола тұрып, нақты жағдайларда сырттай өзін ... ... ... етуі ... ұжымда жұмыс істеуден төмендегідей заңдылықтарды байқауға
болады, егер адам ақ көңіл, ниеті таза, ... ойы жоқ ... ... ... тез ... кетеді. Ал оның мойнына алған мамандықты,
жұмысты атқару сапасы бір басқа. Ал адам ... ... көп ... болса, онда ұжымға тез сіңіп кетпейді, ондай адамдарды нақты
жұмыс үстінде және мойынына ... ... ... ... арқылы
бағалайды. Өмір тәжірибесі көрсетіп отырғанындай үлкен шеберлер мен ... ... ... ... Олар ... өз ішкі ... ... болады да, нақты қолға алған шаруасымен айналысады, яғни одан басқа
жан-жағындағы болып жатқан және ... ... әсер ... ... ... да, ... бөлмейді. Ал осындай мінезді мамандар
автокөліктерді жөндеу жұмысшылары ... ... ... ... және сапасы жоғары болады. Ал керісінше адамдармен тез
табысып, іші-бауырына ... өз ... ... ... ... білетін
адамдар делдалдықтарға, қамтамасыздандыру жұмыстарын орындауға, ... ... ... баға жетпес пайда береді. Яғни кез-келген
ұжымда адамдардың жеке тұлғалық ... ... оның ... тиімділігін алдын-ала болжауға ... Ол үшін ... атап ... ... Жауапкершілігі – әрбір айтылған сөзі мен іс-әрекетіне жауап беру.
− Дайындығы – өз мамандығының ... , ... ... ...... ... ... өз еркіндігімен
қабылдауы.
− Құпиялылығы – жұмыс бабындағы барлық, соның ішінде кәсіби мамандығы
ерекшеліктерімен құпиялылығын сақтауы.
− Ынталылығы – міндетті атқаруда жаңа ... ... ... ...... ... жетілдіру арқасында жұмыстан өсу,
көп табыс табу, ... ... ... еңбекөнімділігін көтеру.
− Келісімшілдігі – ұжымның, басшылардың, жеке адамдарды ой-пікірі мен
санасуы.
Жалпы кез ... ... ... ол үлкен болсын, кіші болсын адамдар
арасында жеке адаммен көпшіліктің арасындағы қарым қатынастар ... ... ... ... ... ... ... адам алғашқыда өзінің
дене бітімімен, сөз ... ... ... ... ... өмірінің
ерекшеліктерімен өлшенеді немесе бағаланады. Кейбір жаңадан келгендер
үлкен спортшы, өнер адамы болуы ... ... бұл ... ерекшеліктер тек
қана белгілі бір мезгіл ішінде ғана бағаланады. Одан соң нақты ... ... ... ... Ол тек қана ... үшін емес, сол
ұжымның кез келген мүшесі үшін әртүрлі сенімге, ... ие ... ... ... бір ... шаруаны шала, аяғына дейін орындамай немесе
мәселені шешпей «бос бұйдаға» салып соза берсе, одан ... ... ... ... ... атқара алмай еңбек ақысыз қалса, онда ол
адамның өткен ... атақ ... ... дене ... және ... ... ... кеңестігі нақты адамдардың кешегі мен ертеңгісінен бұрын, бүгінгі
іс-әрекетіне жауап беруін талап етеді. ... ... ... ... ... ... ... және дер кезінде орындау, мәселені шешу және
одан ... ... ... Олай ... жағдайда ешқандай табыс,
жетістік немесе келешек болмайды. Ұжымға келген адамдар алғашқы ... ... сол ұжым ... ... атап өткендей өзін-өзі
мойындата біліп, қолынан не келетінін сендіре ... ... Бұл ... жеке дара сіңісуінің басты шарты [31-33].
Ендігі бір маңызды ... ол адам ... ... ... өзін қалай
ұстауы керек. Көп жағдайда сырттан жаңадан келгендер сол ұжымның ішкі қарым
қатынас ережесін қабылдап, ... ... және ол ... бар-жоғын
көбісі біледе бермейді, ал керісінше кейбір адамдар өз ортасына ... ... ... ... ... Ол ... жағдайда ұжымның бұрынғы
мүшелерінің ұстанымына тура ... ... ... мен
түсінбеушіліктерге әкелуі мүмкін. Яғни жеке бастың ... мен ... ... сияқты ұжыммен тікелей сол ұжым басшылары арасындағы қайшылықтарды
қарастыралық. Күнделікті өмір көрсетіп отырғанындай ... ... ... ... ... ... «көпшілікпен ақылдасамыз,
солармен келісе отырып шешім ... деп ... ... ол ... ... күнделікті өмір көрсетіп отырғанындай олай емес. Оның себептеріне
талдау жасап ... ... ұжым ... ... ... ғана таныс
сырт жақтағы мәселелер мен ұстанымдарды білмейді, екіншіден басшының түпкі
мақсатымен таныс емес, олар тек қана ... ... ... ... ғана ... өздерінің талаптарын, мұқтаждықтарымен
салыстыра отырып ... Ал ... өмір ... сол ұжым ... ... ... немесе сол мекеме иесіне қояр талаптарынан өзгеше болады.
Өйткені нарық сұраныстарына, мемлекеттік немесе ... ... ... жатқан талаптарға сәйкес басшының негізгі көзқарастары, ойы сол ұжым
мүшелерінің талаптарынан ... ... ... ... ... егер ... ... болмаса басшы ұжым мүшелеріне қалай еңбек ақы төлейді. Не
болмаса жұмыссыз тұрған автокөліктерге жүк тауып беру, ... ... ... мәселелері түпкілікті шешілмей, қандай басшы автокөлік жүргізушілеріне
тұрақты еңбек ақы төлеймін деп уәде бере алады. Бірақ ... ұжым ... ... адам бірінші басшыға тура қарсы шығып, өз ойын тура айта
алмауы мүмкін. Оның төмендегідей негіздері ... ... ... ... ... ... өз ... ақылары мен болашақтағы жұмыс барысының
немесе жұмыста өсуінің сол басшыға тәуелді екенін білгендіктен. Ол ... ... ... ... ... ол ... санасына қонбайтын,
немесе басшының алған іс-жоспарына қайшы келетін болса, ол адам ... ... Сол ... ... ... ауыз ... ... айтудан
қашқақтайды.
Келесі ерекшелік ол ... ... мен ... ... ... ... қарай болады. Егер бұрынғы жолдасың, жұмыс бабымен
өзіңнен жоғары және ... ... ... ... ... екі ... ... мен көзқарас өзгешеліктері сияқты алдамшы қасиеттер
пайда болады. Өйткені кез-келген деңгейі ... ... ... көп ... қарсы болады және жақын адамдарды алшақта ұстауға ... ... ... мен ұжым ... көзге көрінбейтін, бірақ әр
уақытта тыныс алар ауада тұратын салқындық пен алшақтық пайда ... ... ... ... көз ... ... ... кедергі
болады және ұжым мүшелері ондай қатынасқа құштар да болмайды, өйткені ... ... ... тек бос ... кетіру екенін біледі. Сонымен қатар
басшы туралы оның өз айтқанын ғана ... және ... ... ... ... ... ... екі арада ешқандай
түсінушілік, пікір талас болмайды. Екінші бір атап өтетін мәселе егер ... ... ... оның айтқанына қосымша пікір айтқандарды жақтырмайтын,
оны кек тұтатын және сол үшін өш алатын адам ... онда ... ... ұжым мүшесі ашық айтысқа, пікір таласқа ешуақытта бармайды десе
болады. Ал қазақтарда «аузы қисық болса да, байдың ... ... ... бар ... және оның ... ... есте ұстар болсақ, басшы ... ... ... ... еш ... заңдастырылмаған бірақ өшпейтін,
ескірмейтін «заңдылық» тұратынын білген дұрыс.
Үлкен бір ойшыл ... ең қиын және ... ... ... ... ... ... бүгінгі нарық заманында адамдармен жұмыс
істеу, оның ішінде құрылтайшы болып, басшы болу ең қиын да ... ... үшін бір ғана ... иесі болу ... болу ... ... ... емес, оларға ... ... және ... керек. Егер қарауыңдағы ... ... ... олардан да өзіңе деген ... ... Яғни ... ... ... ... заңдылығы жұмыс жасайды. Сол
себепті қандай білгір, кәсіби жоғарғы ... ... ... ... үлкен жетістікке жетем деу қате пікір. Өйткені басшыны
қарауыңыздағы мамандар, жұмысшылар ... ... ... көрсеткішке
қол жеткізу мүмкін емес. Демек өз ісін жетік меңгерген кез-келген маман,
жақсы басшы болады ... ... Ол үшін ... ... ... ... тіл табыса біліп, өз сөзін ... ... ... ... ғана ... ... бола ... адаммен және ұжыммен жұмыс істеу өнерінің көрсеткіші нақты жұмыс
қорытындысы болады. Демек басшы ... ... ... қатар, қарауындағы
адамдарды соған ынталандырып, өзінің дегенін істету арқылы алға ... ... ... ... қол ... ... Ол үшін басшы
қарауындағы әрбір адамды, соның ішінде ұжымдағы «көлеңкедегі ... ол ... және ... ұжым ... ... тек қана ... ... сол сияқты жеке өмірдегі ерекшеліктерін, мәселелерін, осал жерлері
мен артықшылықтарын, мүмкіндіктерін жете ... ... ... ... адамға арнаулы көңіл бөліп, анықтап, біліп-танысу арқылы тіл ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткізіледі. Бұл тұста мынаны атап өту керек- басшы тек қана өзі мен ... және ұжым ... ... ... ... ... қана қоймауы керек, сонымен қатар ұжым мүшелерінің арасындағы өзара
қарым-қатынасты да келістіріп, біріктіруге, сол арқылы ... ... ... қол ... ... Демек ұжымды басқару сол
арқылы нақты жетістіктерге жету, бірнеше сатыдан ... «бір және ... өз ара ... ... ... ... бірлігі» десек болады. Ал басшы осылардың ... ... ... арқылы оларды біріктіріп, басқара білуі керек. Ол үшін
басшы ешуақытта ... ... ұжым ... өзін ... ... ... ... келісуге, сол арқылы нақты көрсеткішке қол жеткізуге
дайын ... ... ... ... ... кез ... ... қатынас, соның ішінде тек
қана басшы мен жұмысшылар емес, ... өз ара ... ... ... немес табыс мөлшері анықталады. Яғни кез келген ... ... ... құны ... Сол ... басшылар өздерінің
сөздерін қарауындағыларға өткізе білуі ... Ол үшін ... ... тиіс (бұл ... ... ... ... (1986), өзінің зерттеу жұмыстарынан да осындай тұжырымдама
жасаған) [34]:
− басшы өзінің ой-пікірін ашық айтып, білдіріп ... ... ... мен ... қарым-қатынас өз ара сенімді, жылылық пен
сыйластықты тудыруы тиіс, осындай ... ... ... ... ... ... ... дайындық деңгейі жоғары болуы тиіс.Өйткені басшының
өзі дұрыс анықтамай немесе мәселенің нақты ... ... ... ... ... ... өткізе алмайды. Егер басшы ... ... нық ... тапсырма бермесе тиісті қорытынды болмайды. Зерттеуші
Л. Якокка: ... ... ... ... ... тыңдатып,
олардың қызығушылығын тудырғың келсе, оларды мұқият тыңдау керек» ... ... ол ... ... көңіл бөлу керек екенін атайды.
1. Барлық адамдарға тән ... ол ... ... ... айтар сөзінің негізгі мақсатын біліп, оның сөзін бөліп
сөйлетпеу немесе ... ... ... ... ... ... кейін, оның айтар сөздері бос уақыт алу, ... ... ... олай ету ... ... ... ... айтып отырған
сөзінде ешқандай ойдың, нақты ұсыныстың болмауы, одан соң оны
тыңдаудан ... ... де, ... ... ... де ... Қарсыласыңа нақты жауап беру. Ол әртүрлі жағдайда болуы мүмкін, егер
қарсыласың көп сөйлейтін адам болса, басшы өз ... ... ... ... ... ... ... егер адам жәй сөзбен ғана немесе ыммен
ғана білдіргенге тоқтап, ... ... ... онда ... жылы немесе астарлы жұмсақ сөзбен тапсырыс беріп, тоқтату
керек. ... ... ... толық ой-пікірін біліп алмай және
оны толықтай талдап ... ... ... ол ... өз
сөзіңді өткізу мүмкін емес.
3. Нақты мәселе жөнінде керекті ... ... ... .
4. Сөз ... жақтырмау әдеті.
Жоғарыда кейбір күнделікті өмірдегі жиі ... ... ... ... ... ... ... олардың ой-пікірін білмей
немесе мән бермей «мен ... ... ... ... ... ... әр
уақытта екі арада түсінбеушілік ... ... да ... ... ... ... ... жету мүмкін болмайды.
Сонымен басқа ... ... ... екі ... өз ара ... болады. Бұндай жағдай нарық ... ... ... ... және психологиялық ерекшеліктерге де байланысты болуы
мүмкін.
Оның алғашқысы ... ... ... ... туып өскен жас
маман, ауылда туып-өскен және алыс облыс орталығында ... ... ... ... ... ... және білімдері,
мүмкіндіктері мен сөз сөйлеу, яғни ойын ... ... да ... ... ... екі түрлі болады. Бұл жөнінде кез-келген ... ... де, ... ... көз-қарас, талап екі түрлі болады. Бірақ екеуі де
жоғарғы білімді, екеуі де бір ... дене ... ... ... ... ... ... әсері білініп тұрады. Соған
байланысты әлеуметтік жағдай алғашқы жұмысқа тұрар ... ең ... ... ... ... ... ... айтқанда бұл көрсеткіш
бүгінгі уақытта, ... ... ... ... көрініс алуда. Мысалы
үлкен кәсіпкерлікке ену үшін, соның ішінде ... ұлт ... ... ... сол ұлт өкілдерінің мүмкіндіктері көбірек. Ал басқа
ұлт өкілдері басшы немесе жауапты орындарға негізінен жіберілмейді, ... ... және ... ... ... ... ірі ... Ким топтары, құрылыс компаниясы «КУАТ», «Базис-А», «Каспийский
банкісі» т.с.с. бұл ... ... ... ... ... ... да, ... орындарға ешуақытта қазақ жастарын жолатпайды. Ал «жоғарғы жақтан»
басқарылып отырған компаниялар, «бөтендерді», яғни «өз ... ... ... ... ... ... ... ол адамның мінез-құлқы. Бұл жер бетінде қанша ... ... түрі бар ... ... ... ... кез-келген
адамның ішкі қасиетін ояту, оның сол адамның өзі мен маңындағы адамдар үшін
ұтымды пайдалануына жағдай жасау, басшының ... ... ... болады.
Егер олай болмаған жағдайда ол адамдар ... ... ... ... ... мен ... ... М. Вудкок и Д. Френсис
(басқару мәселесімен айналысып жүрген мамандар) төмендегідей топтарды атап
өтеді:
− жалқаулар ... ... ... ... ... ... сөйлесіп, тіл табыса алмайды);
− дәрменсіздер (өзіне-өзі сенбейді және ... ... ... ... ... риза ... ... көргенсіздер (аморалдық топтар немесе өзінің қажеттілігі үшін
адамдарға және ортаға зиян келтіріп, ... ... ... ... (кез-келген өзгерістерде, өзін қорғап қалу үшін
әртүрлі қулықтарға баратындар);
− кекшілдер (көкіректері кекке толы ... ... (өз ... ... жариялаудан қашатындар);
− сезімсіздер (олар ортамен, басқалармен санаспайтындар);
− жөнсіздер (жөнді ой-пікірін айтпайтындар, нақты көзқарастары жоқ
адамдар),
− өзіне-өзі ... ... ... ... ... ... ... қалғандар (өз мүмкіндіктерін шектеушілер) [35].
Демек мекемеде басшы болу- үлкен мәселелерді, ... ... ... ... жөніндегі кедергілерді алу мақсатында нақты ұйымдастырушылық
шеберлікті ... ... Бұл ... ... ... мен ... ... және нақты тұжырымдамалар мен ұсыныстар келесі басылымда
жарияланады. ... ... ... ... ... ... үлкен іс-тәжірибемен сабырлылық, білімділік және ұстамдылық
керек екені белгілі. Бірақ кез-келген ... ... ... ... ... өмірде көріп жүрміз. Сол себепті Ел басының қолдауымен, арнаулы
басқару ... ... ... үшін оқу орындары
ұйымдастырылды. Өйткені заман талабына сәйкес ... ... ... ... ... әрі ... атқару, көпшілікті соған
ынталандырып жұмылдыру және басқару екінің бірінің қолынан келмейтінін ... ... ... ... ... көптеген ғалымдар айналысып
келеді. Дегенмен, теориялық тұжырымдама, нақты жағдайда тиімді болады ... ... ... әрбір мекеменің немесе ұжымның алға қойған мақсаты мен
қызмет түрлеріне сәйкес және ... ... ... қарай бейімделуі
керек. Ежелгі данагөйлердің бірі ... ... ... ... ... ішіндегі ең биігі-деп. Бүгінгі таңдағы ең қиын ... бірі ... ... ... басқару ең кешенді мамандықтардың бірі. Себебі,
ол басқарушыдан саналуан біліктер мен дағдыларды меңгеруді талап ететін
мамандық. Ол аз ... ... да ... ... мен ... ... қазіргі заманғы өндірісті ұйымдастыру әдістері мен ... ... ... ... ... болуы тиіс. Дегенмен
де, басқарушының өз қоластындағылармен қарым-қатынасы саласы-оның бүкіл
қызметінің табысты болуын анықтайтын ... ... ... ... еңбекқор болғанымен, оның іс-әрекеті қол астындағы ... ие ... ... қандай да болмасын жұмыстың алға басып кетуі
екі талай. Осы міндеттің, яғни қол астындағы ... ... ... ретінде
бағалай білудің шешілуіне бүкіл ұжым жұмысының нәтижесі тікелей байланысты.
Айта кету қажет-табысты әріптестікте болу ... тек өзге ... ... сол күйінше қабылдай алу және ... ... ... ... қарым-қатынас стилін дұрыс таңдай білген басшы ғана,
тез арада беделге ие болып оны нығайта алады. ... ... ... нақты нәтижесіне жету үшін ұжымды бағыттай алу шеберлігі
болып табылады. Бірінші теория - ... ... бес ... Бұл зерттеуші өзінің арнаулы еңбектерінде кәсіпкерліктің дамуы,
өсуі мен ұжым арасындағы келіспеушілікті тек қана ... ... ... шешу ... деген ұстанымда [36].
Қалыптастыру. Алғашқы құрылымды ұйымдастыру, кәсіпкерлікті бастау
мерзімінде негізгі мақсат, алға қойған жоспар ... ... ... ... болады.Егер құрылтайшы өз ісін жақсы ... ... оған не ... ... ... ... ... ол
мүмкіндігінше тікелей бағынатын басқару жүйесін құрады.
Басқару. Кез келген кәсіпкерлік ұжымдарын, ... ... ... жолында тиісті басқару жүйесі болады.Бұл жүйедегі әрбір
маманның ... ... ... алға ... ... ... мемлекеттің тиісті заңдылықтарына сәйкес іс-қағаздарын жүргізу.
Бұл тұста кез-келген ... ... ... ... іс-тәжірибесіне
қарай, олардың мүмкіндігі мен қабілеттігіне сәйкес міндет жүктеліп, еңбек
ақы ... Яғни ... ... қандай дәрежеде ақпаратты қабылдап, онымен
жұмыс істей алу мүмкіндігін анықтаған жөн. Өйткені барлық ... ... ... мүмкіндіктері беріле бермеген және ол ... ... ... ... ... ... ... сәйкес кейбір жауапты атқарылатын
міндеттерді екінші, үшінші яғни басқа адамдарға жүктеуге тура келеді. ... атап ... ... ... ... ... ... қарай
өзгерістер енгізіледі. Яғни тікелей орталықталандырылған басқару жүйесі
болмайды. Осы тұста орта буын мамандары ... ... және олар ... мен ... ұжым мүшелері арасындағы делдалдық рөлін атқаратын
болғандықтан, барлық ұжым үшін олардың атқарар міндеті мен ... ... әрі ... орын ... Сондықтан бұл жауапты орындарға
адамдарды тағайындаудан қате ... ... ... ... Бұл ... ... барлық мамандар жұмысын орталық
арқылы басқару, бір жүйеге келтіру міндеті тұрады. Өйткені әрбір орта ... мен ... ... ... ортақ пікірге келтіріп, нақты бір
шешім шығарылуы тиіс.
Бірлестіру. Жоғарыдағы атап өткендей кез-келген мәселені немесе жобаны
талқылауда, іске ... ... ... тармақтары өз ара ақылдасып, ортақ
шешім қабылдауы керек және соны бірлесе іске асыруды қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... ... мен іс-тәжірибелерден ұжым басшысы, соның
ішінде автокөлікпен тасымалдау ұжымдарында тек ғана білгір, білімді ғана
емес сонымен ... ... ... ... де ... ... ... тағайындау арқылы ұжымды басқаруды іске асырады. Бұндай орта
буында ... ... ... ... ұжым ... ... етеді. Осындай ұжым мүшелері арасында өз ... ... ... ... да ... ... сапалы
талқылаудан, саналы ой-пікірден өткізуе болады. Төменде автомобильді тиімді
пайдалануға әсер етер ... ... ... ... 4 − Жүк ... пайдалану үшін шешімін ұйымдастыруды міндет
етер факторлар сұлбасы
Автокөлік ... ... мен ... ... әсер ... ... Ұжымда автомобильдер санына және күрделігіне
қарай жүргізушілер қабылданып, оларды тұрақтандыра білу ... ... ... ... ... күш ... Сол себепті автомобиль
жүргізушілерінің ... ... ... ... жетілдіру, олардың
денсаулығы мен ... ... ... ... ... ... арнаулы іс-
шаралар атқарылуы тиіс.
Сурет 5 − Жүк автокөліктерінің жүргізушілеріне қойылар басты
талаптар сұлбасы
Жүргізушілердің ... ... ... ... болып: жиі
шаршау, ішімдік қолдану, науқас жағдай, ... ... ... ... ... шегу ... ... жұмыс жасау нәтижесінде пайда болатын
жұмыс істеу қабілеттілігінің уақытша төмендеуінің ... ... ... ... ... ... адам ағзасындағы өзгерістермен
сипатталатын объективті ... ... ... ... болып нерв
жасушаларының қызметінің бұзылуын болдырмау үшін ағзаның ... ... ... ... ... ... саналады.
Әйткенмен кейбір кезде шаршау сезімі шалдығу ... ... ... ... жағдайында жүріп-ақ эмоциональді қозу, қатер , ... ... ... әсерінен тапсырылған жұмысқа деген жауапкершілік
, борыштарлық ... ... ... ... де ... Дәл осы
себептермен ұзақ рейстердегі жүргізушілер жанында отырған ... ... ... ... ... ... ұзақ ... жүргізушіні үлкен шалдығуға ұшыратады.
Сегіз сағат үздіксіз жұмыстан соң, ол жол ... ... ... ... 80 метрден де көре алмайды. Көз жанарының шалдығуына белгілі
бір шектелген көру ... ... ... жүргізу кезіндегі нысана
мен түс ... ... ... ... күн сәулесі, түнде
автомобиль фараларының жарығымен ... ... ... ... Көз ... ... жүргізуші жұмысына кері әсерін тигізеді.
Шаршаған ... ... ... ... анық ... көрімділікпен
қамтамасыз етпейді. 7 ... ... ... ... ... болған ЖКО –ның 1/3 бөлігін құрайды. Автомобилді ұзақ ... ... ... ... ... жол-көліктік оқиғалары
ауыр жағдайларда әкеліп соғады.
12 сағаттан артық жұмыс істейтін жүргізушілерде адам ... ... ЖКО 1,5 есе көп ... ... ... ... ақыл-ой
шалдығуы болып үшке бөлінеді. Шалдығу сипаттамасы атқарылатын жұмысқа
байланысты. ... ... ... әртүрлі шалдығу түрлерінің бірлесіп,
етек алуы да кездесіп отырады. Бұған ... ... ... ... ... ... ... дене еңбегі элементтері сәйкес
келетін жүргізүші жұмысы жатады. Сонымен қатар эмоциональді ... ... ... ... фактор болып табылады.
Жүргізушінің эмоционалді қысымдарының қосымша себептері болып транспорт
құралдары ағымдарының жылдамдығына сәйкес келмейтін ... ... ... ... ... өз ... және жолаушылардың
қауіпсіздігі, минутына маңызды тітіркендіргіш ... онға ... ... ... отыруы, жиі аса маңызды шешімдер қабылдап отыру
табылады. Үлкен дене ... ... дене ... ұзақ ... дене ... атқаратын, рычагтар мен дөңгелектерді нашар жолдардағы
қозғалыстарда игеретін ауыр жүк ... ... ... ... ... ... тиеу, түсіру жұмыстарын да
атқарады. Егер бұл ... ... дене ... ... ... оның атқарылуы
жолдағы үлкен дене шалдығуына ұшыратады. ... ... ... шалдығуы аз қимыл және басқару ... ... ... ... ... жұмыстарда әрдайым қысым ауысымы
және бұлшық еттердің босаңсуы болып отырады. Босаңсу ... ... ... ол ... ... жұмыс істеу қабілетін ұзаққа сақтайды. Бұлшық
еттердің босаңсуының болмауы тек қана ... ... ... қан
айналымының дұрыс жүрмей бұлшық ... ... ... түспеуіне әкеліп
соғады. Нәтижесінде дене шаршауы тез өршиді [38-40].
Жоғарыда аталған ... ... ... ... мен
тасымалдау жұмыстарын басқару күрделілігі, шешілетін ... ... және ... олардың арасындағы байланыстарымен,
қолданылатын әдістердің әртүрлілігімен, ұйымдастыру қағидаларымен
анықталады. ... ... ... ... де, ... өзгерістердің көлемімен, дәстүрлі емес әдістерді іздеумен
сипатталады, сонымен ... ... ... ... ... жауапкершілігі, тәуекелділігі деңгейімен анықталады.
2.2 Басқарудың ... ... ... мен ... ... ... мен ... басқару - басқарудың бүтін жиынтығының негізгі түрлерінің біреуі
болып табылады. Ол өндіріс үрдісіне, өндірісті ... ... ... ... келтіру мақсатында қандай да болса игіліктер немесе
қызметтерге әсер ету әдісі болып келеді.
Басқаруды адамдарды басқару мен ұйым ... ... ... ... ... ұйым ... ... қол жеткізуге бағытталған
басшылық пен оған бағынатын персонал арасындағы ... ... ... ... ұйым алдында тұрған тапсырмаларды орындау мақсатында
барлық адамдық және материалдық ресурстарды біріктіреді.
Осылайша, басқару қызметінің ... ... екі ... ... ... ... және ... басқаруға (сурет 6) [41].
Cурет 6 − Басқару жүйесінің жобасы
Қызметті басқару ... ... ... ... ... ... өлшеу жүйесін қалыптастырудан және тапсырмаларды
орындауға бақылау жасаудан алынады. Қызметті ... ... ... егер ... ... дұрыс емес жүзеге асырылатын болса.
Адамдарды басқару дегеніміз ұйым персоналына басшылық ету бойынша
қызмет ... ... ... осы шеңбері басшының ... ... ... ... ... келесілер жатқызылады: ұжымдағы
ынтымақтастықты қамтамасыз ету, кадр ... ... ... ... мен ... ... өзге де ... бөліктері.
Басқару оның қандай салаға қатысты болатынына тәуелсіз – ... ... ... басқару үлкен ақыл-ой күш жігерлерді ... Ұйым ... ... ... ... ... ... тырысуды білдіреді. Басшының жұмысы өзінің мақсаты ... ... жеке ... қол ... ... қояды.
Басқарушылық қызмет жақсы жүзеге асырылуы үшін, бірқатар шарттарды
орындау ... ... ... мен ... ... ... ... Егер олар жұмыс үрдісі кезінде бірін-бірі түсіне алмайтын болса, онда
олар өздерінің әлеуетті мүмкіндіктерін іске асыра алмайды. ... ... мен ... психологиялық үйлеспейтін болса, онда олардың арасында
жан-жалдар басталады, ол жұмыстың нәтижелеріне кері әсерін ... ... мен ... ... ие ... ... ... объектінің барлық мүдделерін және әртүрлі жағдайдағы ... ... ... ... қарастыра алмайды. Басқару
объектісі ретінде жағдайға өздерінің көзқарастары бар, ... ... ... ... ... олар өздерінің мүмкіндіктерін
тәжірибеде іске асыру мүмкіндігіне ие болулары ... ... ... ... ... ... ... не басып тастайды, не
болмаса, өздерінің ойына жетуге тырысады.
Басқару ... мен ... ... ... ... қызығушылық
білдірулері керек; біреуі – қажетті командаларды беруге, екіншісі – ... ... ... ... ... мүмкіндігі объектінің келіп
түсетін командаларды орындауға дайындығымен шартталған. Басқарушылық қызмет
қатысушыларының өздерінің мақсаттарына қол ... ... ... ... ... ... тәуелділікте болуы тиіс. Және бұл
басқарудың бүтін ... ... ... оның субъектісі мен объектісі
меншік қатынастарымен байланысты болмаса.
Осылайша, басқарумен адамның қызметі барлық жерде де бірге ... ... ... ... Және ... ... ... басқаруды қажет
етеді. Басқарудың арқасында осы қызмет ... ... ... ... ... ... болса, сәттіліктің ықтималдылығы да соншалықты
жоғары. Басқаруға ... ... ала ... ... ... мен ... тәуелді болады. Сондай-ақ, бірлескен еңбекке
қатысушы-адамның ... ... ... осы себептен өндірістің
және қоғамның дамуының белгілі бір қадамынан бастап басқаруға сондай назар
аударылады. Басқаруды ... жаңа ... ... ... ету және т.б. ... ... тапсырмалары, жаңа нысандарды
іздеу, оның дамуының мүмкіндіктерін анықтау алдыға қойылады.
Басқару жүйесі дегеніміз – бір бүтін ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ететін тұрақты өзара ... ... ... ... ... ... жүйесін ұйымдастыру (БЖҰ)
басқарушылық қызметтің ... мен ... ... ... оның ... ... ... тапсырмаларды шешуге және
қойылған мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Осы ұстанымдардан басқару жүйесі оның
құрамына ... ... ... мен ... ... ... ... қызметтік міндеттерді, құқықтар мен жауапкершілікті, ... ... мен ... бөлу ... ... бастапқы түсініктері ретінде буындар, байланыстар
(қатынастар), деңгейлер мен уәкілеттіліктер ... ... БЖҰ ... жеке ... ... ... қызметкерлер), сондай-ақ,
басқару аппаратының органдары бола алады, ... ... бір ... ... ... ... да болса саны жұмыс істейді.
БЖҰ буындарын мамандандырудың екі бағыты болады:
а) ұйымның жүйелік ... ... ... ... ... прогресстің менеджментін және т.б. жүзеге
асыратын басқару жүйесінің буындары мүшеленеді;
б) басқару үрдісінде ... ... ... сипатынан бастама
ала отырып, жоспарлаумен, өндірісті, еңбек пен басқаруды ... ... ... бақылайтын органдар қалыптасады.
Басқару жүйелерінің буындары арасындағы қатынастарды тік және жатық ... ... ... ... ... ... ... ие және бір деңгейлі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
иерархиялығы кезінде туындайды, яғни басқарудың ... ... ... ... ... өздерінің мақсаттарына жетелейді.
Екі деңгейлі жүйеде басқарудың жоғарғы буындары (жалпы, ... ету) мен ... ... ... ... ... ... құрылады. Үш және одан да көп деңгей кезінде БЖҰ-да
орта қабат деп аталынатын қалыптасады, ол өз ... ... ... ... ... ... дегеніміз ұйымға бастапқы мақсатты анағұрлым
тиімді әдіспен қол жеткізуге рұқсат ететін нысанда ... ... ... мен ... бөлімшелер арасындағы өзара
қатынастардың қажетті қалыптасуы болып табылады.
Басқарудың маңызды қызметтерінің бірі – ұйымдастыру ... ... – ол ... жету үшін адамдарға бірге тиімді
жұмыс істеуге мүмкіншілік беретін кәсіпорын құрылымын таңдау және ... ... ... ... тығыз байланыста. Жоспарлау
қызметі мақсаттарды жүзеге асыруға бағытталған. Ал, ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ұйым жұмыс түрлері мен олардың көлемдеріне байланыссыз ... ... ... ... ... ... үрдісінде басшылыққа алынатын қағидалар
жиыны бар. Олар:
− ұйым мақсаттарын анықтау және нақтылау;
... ... ... ... ... ... ... және мамандандыру;
− жұмыстың әртүрлі түрлерін үйлестіру;
− мақсат бірлігі;
− басқарылу нормасы.
Басқару қызметін ... тек ... бір ... ... ғана ... ... ... құрылымы деп қатал бірлес бағыну тәртібі бойынша
орналасқан, әрі басқарушы мен басқарылушы жүйе ... ... ... ететін басқару буындарының жинын түсіну қажет.
Басқару құрылымы менеджер алдында тұрған мәселелермен, ... ... ... ... қызмет түрімен және
кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық тәртібімен анықталады.
Ұйымды басқару құрылымында келесі буындарды ... ... ... ... және ... байланыстары сызықтық және қызметтік болып бөлінеді. Сызықтық
өзара байланыстар жалпы басқару мәселелеріне сүйенген. Ал, ... ... ... кәсіби қызметіне сәйкес басқару мәселелеріне
сүйенген.
Осыған байланысты, басқарудың ұйымдастыру құрылымы ... ... ... ... ... ... ... кезде ең көп тараған ұйымдастыру құрылымдарының түрлері:
− сызықтық;
− қызметтік;
− сызықтық-қызметтік (құрастырылған);
− матрицалық;
− дивизионалдық.
Сызықтық басқару құрылымы бойынша басқарушы басқаруға байланысты ... ... ... ... ... ... ... және дара басшылық
қағидасы мен қабылданған шешімдер үшін жеке жауапкершілікке негізделген.
Сызықтық ... ... ... емес ... қолданылады. Құрылым
иерархиясындағы сатылар саны көп болмайды. Дағдыдағыдай ... ... ... ... ... ... ... түрде көрсетуге болады.
Барлық деңгейдегі басшылардың мамандармен өзара байланысы қызметтік.
Мамандар басшыларды қажетті ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... құрылымының өз артықшылықтары мен
кемшіліктері бар ... 3) ... 3– ... ... ... ... артықшылықтары мен
кемшіліктері
|Артықшылықтар ... ... ... мен |Басшыға қойылатын жоғары талаптар. Ол ... ... ... ... тиіс, |
|Орындалушылардың қимыл бірлігі |басқарудың барлық қызметтері бойынша ... ... ... ... ... етуі ... |
|(байланыс каналы -беру) ... және ... ... |
|Айқын жауапкершілік ... ... ... қабылдауда шапшандылық |Ақпараттың шамадан тыс көптігі; ... ... ... ... ... ... және шектес |
|нәтижесіне дара жауапкершілік |құрылымдармен ... ... |
| ... ... ... байланыс |
| ... |
| ... ... ... ... ... сызықтық ұйымдастыру құрылымының кемшіліктерін белгілі
деңгейде ... ... ... ... Қызметтік басқару құрылымында
мамандар жеке топ болып бөлінбеген. Мамандар қызметтік ... ... ... ... ... ... болады.
Көбінісе, бір бағыттағы мамандар арнайы мамандандырылған ... ... ... Мысалы, маркетинг бөлімі,
жоспарлау бөлімі, бухгалтерлік есеп бөлімі, өсімдік цехы, мал өсіру ... ... ... барлығынан мынадай тұжырым жасауға болады:
басқарудың ұйымдастыру құрылымы басқарудың ... мен ... ... мен ... арасында бөлумен сипатталады.
2. Өкілеттіктің әрекеттесу ұйымдары
Делегирлеу - басшыға сансыз көп мәселелерді қызметкерлер ... ... ... құрал. Оны ұйым мақсаттарына жету үшін пайдалануы
қажет. Олай болмаса, мәселелерді ... өзі ... тура ... бұл ... ... ... ... бірі Мери Паркер Фоллеттің пікірі бойынша,
басқару мәні "Жұмысты басқаларға ... алу" ... аса ... ... Сондықтан, делегирлеу адамды басшыға айналдыратын акт болып
табылады [44].
Қызметті басқару қызметті ... ... ... ... жұмысты өлшеу жүйесін қалыптастырудан және тапсырмаларды
орындауға бақылау жасаудан алынады. Қызметті басқару ... ... егер ... ... ... емес ... ... болса.
Адамдарды басқару дегеніміз ұйым персоналына ... ету ... ... ... ... осы ... басшының жұмысымен тікелей
байланысты. Басқарудың берілген түріне келесілер жатқызылады: ... ... ету, кадр ... оқыту, ақпараттандыру,
персоналды ынталандыру мен басшы жұмысының өзге де құрамдас бөліктері.
Басқару оның қандай салаға қатысты ... ...... ... ... басқару үлкен ақыл-ой күш жігерлерді талап
етеді. Ұйым қызметін ... ... ... ... ... ... ... Басшының жұмысы өзінің мақсаты ретінде
адамдардың олардың жеке ... қол ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы үшін, бірқатар шарттарды
орындау ... ... ... ... жоспарлаудан, өндірістік
тапсырмаларды қоюдан, өндірістік жұмысты өлшеу жүйесін қалыптастырудан және
тапсырмаларды ... ... ... алынады. Қызметті басқару
сәттілікті бола алмайды, егер адамдарды басқару ... емес ... ... басқару дегеніміз ұйым персоналына ... ету ... ... ... ... осы ... ... жұмысымен тікелей
байланысты. Басқарудың берілген түріне келесілер ... ... ... ету, кадр ... ... ақпараттандыру,
персоналды ынталандыру мен басшы жұмысының өзге де құрамдас бөліктері.
Басқару оның қандай салаға қатысты болатынына ...... ... ... ... үлкен ақыл-ой күш жігерлерді талап
етеді. Ұйым қызметін басқару дегеніміз жұмыстың ... ... ... білдіреді. Басшының жұмысы өзінің мақсаты ретінде
адамдардың олардың жеке мақсаттарына қол ... ... ... ... ... ... асырылуы үшін, бірқатар шарттарды
орындау керек:
Делегирлеу дегеніміз мәселелер мен ... ... ... болатын адамға беру.
Делегирлеу өкілеттілікті қабылдаған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Ал
жауапкершілік ... ... ... басшылар кәсіпорынның және өз
қарамағындағылардың да жүмыстарына ... ... ... аса ... басшыларының еңбек ақысы жоғары болады. Себебі жауапкершілік
көлемі жоғары.
Жауапкершілік ... - ... ... орындауға
міндеттеме және олардың қанағаттанарлық орындалуына ... ... – ол ... ... ... ... әрекет жиыны,
көпшілік жағдайда қызметкердің келісімі бойынша.
Өкілеттілік ... ... ... ... және ... ... орындауға қызметкерлердің күш-жігерлерін бағыттауға шектелген
құқық. Өкілеттілік, жеке адамға емес, лауазымға делегирленеді. Егер ... ... ... ... онда оның ... де ... өкілеттіліктерді делегирлеудің екі концепциясы бар:
− Классикалық концепция - ... ... ... ... ... ... өкілеттіліктерді қабылдау концепциясы. Оның ... ... адам ... ... ... ... ... өкілеттілікті беру орындалмайды.
Тиімді делегирлеуге қойылатын кедергілер де болады. Оларды менеджмент
теоретигі Ньюмен келтірген. Ол ... ... ... болуларының бес себебін келтіреді:
1. Адасу. Басшы ұраны: "Мен оны жақсырақ орындаймын!"
2. Басқару қабілеттілігінің ... ... ... ... ... түсінбеу.
3. Бағыныштыларға сенімділіктің болмауы.
4. Тәуекелден қорқу. Проблема ... оған ... ... ... жеткіліксіз кері байланыс.
Сонымен қатар Ньюмен бағыныштылардың ... ... алты ... ... ... пен ... ... (бағынышты бастықтан не
істеу ... ... ... өз бетімен проблеманы шешкеннен ... деп ... ... қателер үшін болатын сыннан қорқу;
− Ақпарат пен ресурстардың болмауы;
− Шамадан артық салмақ;
... ... ... ... ... жағымды ынталандырудың болмауы.
Басқару құрылымыңың сапасын бағалау критерийлері сипаттайды, оларға
жататыны:
1. Басқару қағидалары (орталықтандыру мен орталықсыздандыру ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ұйым жұмысында нашар жерлерін анықтауға ... ... көп ... жұмыстағы қатарласу, ұйымдастыру құрылымның
дамуы сыртқы ортада болып жатқан өзгерістерден қалып қоюы және т.б. ... ... - ... ... құрылымын жобалау.
Басқарудың ұйымдастыру құрылымын жобалау процесінде келесі мәселелер
шешіледі: басқару ... ... ... ... ... ... мен санын дәлдеу; әкімшілік-басқару қызметкерлер санын
анықтау; ұйымның звенолар арасындағы қатар бағыну сипатын анықтау; ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелер үшін басқару
функциялары, ... ... ... ... құжат айналымы,
өкілеттіліктер, бөлімшелер мен ... ... ... ... ... ... келесі әдістерді пайдалану арқылы
орындалады: аналогиялар ... ... ... ... және ұйымдық модельдеу.
Басқарудың жаңа ұйымдастыру құрылымын жобалау кезінде / ... ... ... және ... ... ... ... құрылымына қойылатын талаптар:
Ықшамдылық. Басқару құрылымы үйлесімді деп есептелінеді, егер ... саны ең азы ... ... ... мен ... ... деңгей ұтымды байланыстар орнатылған болса.
Жеделдік. Бұл дегеніміз шешім ... оны ... ... ... ... шешімдердің жүзеге асырылуы қажет етпейтін
теріс өзгерістерді ... ... ... ... ... беру дұрыстығының
кепілін және ... ... ... байланысты қамтамасыз етуі қажет.
Үнемділік (тиімділік). Басқарудан ... ... ... ... ең азында жетерлік.
Икемділік. Сыртқы ортаның ... ... ... ... ... тұрақтылығы. Әртүрлі сыртқы әсерлерден оның негізгі
қасиеттерінің өзгермеуі.
Басқарудың ... ... ... оның ... қағидаларының
орындалуына байланысты. Олар:
1. Басқару звеноларының мақсатқа сәйкес саны және ақпараттың жоғарғы
басшыдан тікелей ... жету ... ... ... Ұйымдастыру құрылымының құрама бөліктерін айқын ... ... ... ақпарат ағымдарын және т.б.);
3. Басқарылушы жүйедегі өзгерістерге жылдам ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуде осы мәселе бойынша ең көп ақпараты бар
бөлімшеге, өкілеттіліктер беру;
5. Басқару аппаратының жеке бөлімдерін ұйымның ... ... ... оның ... ... ортасына икемдеу (бейімдеу).
Ескере кететін жайт, әртүрлі ұйымдарда ... ... ... алсақ, ұйымдастыру құрылымды құрастырудың басқа
қағидалары да қолданылады. Олар ... ... ... ... ... көрсетеді.
Үшінші кезең - ұйымдастыру құрылымының тиімділігін багалау. ... ол ... ... (жобаланған ұйымдастыру құрылымды енгізуді
ұйьімдастыру [45-47].
2.3 Автокөлікке сұраныстар жиынтығын модельдеу ... ... ... ... ... ... ... құрылымын күрделендірумен, еңбектің қоғамдық бөлінісін
тереңдетумен, жоспарлау және ... ... ... ... ... ... ... шарттарда қоғамның экономикалық өмірін басқаруға
ғылыми жақындау ғана халық шаруашылығының ... ... ... ... ... береді. Қазіргі уақытта математика және осы
заманғы есептеу техникасының ең жаңа жетістіктері ... ... ... күннен күнге кең қолданыс табуда. Бұған математикалық
бағадарламалау, ... ... ... ... көрсету теориясы сияқты
математика салаларының дамуы, сондай-ақ тез әрекет ... ... ... ... ... да ... етіп отыр. Ең басты
міндеттердің бірі ретінде экономикадағы ... ... ... кең ... ... ... шаруашылығын үйлесімді
жоспарлау мен басқарудың біріңғай жүйесін қалыптастыру міндеті ... ... төрт ... ... ... ... ... болсын. Бірінші А1 –кәсіпорынында 10 дана, келесілерде 20, 30,
35 дана және әртүрлі маркалы автомобильдер бар ... ... ... М1 ... ... ... П2=20 ... ... (2 ... М5 ... М7 ... ... ... 5
Сурет 7 − Жоғарыдағы қарастырған 4 автокөлік кәсіпорынында барлығы
N=∑M1+∑M2+….+∑M8
(2)
95 дана 8 ... жүк ... бар. ... ... бір ... ең көбі 14 ... ал ең азы 2 дана. Аталған ... жүк ... ... ... ... және ... ... мүмкін емес екені белгілі, өйткені әрбір жүк ... ғана ... ... ... мен ... ... Ал
олармен қамтамасыздандыру үшін арнаулы мамандар мен сақтау ... ... 8 − ... ... ... автомобильдердің маркаларына
сәйкес арнаулы техникалық күтім мен жөндеу орындарын ... ... ... ... ... ... мен ... алу экономикалық жағынан тиімсіз болады, ... олар ... ... ... сол күйінде пайдаланылмай тұрады. Автокөлік кәсіпорындары
қарауындағы автомобильдерді тиімді пайдалану үшін тұрақты және ... ... ... мен ... ... атқарып тұруы тиіс, олай
болмағн жағдайда ... ... ... ... арасында атқару
мүмкін болмайды. Сол ... ... ... ... ... кәсіпорындарының біріккені ұтымды болады. Төменде ... ... ... ... маркаларына сәйкес
бірігіп арнаулы жөндеу орындарын ұйымдастыру мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... шартты түрде
кәсіпорындар сүлбесін келтіруге болады ... (QA1) A2 ... ... 9 − ... біріккенге дейінгі автокөлік кәсіпорындарындағы
автомобильдердің түрлеріне сәйкес орналасуы мен жөндеу орындарының орналасу
мүмкіндіктері
A1 ... ... = п11 + ... = п12 + ... = п13 + п23 + ... = п14 + п24 + ... = п15 + ... = п16 + п26
П7 = п27 + п37
П8 = п38
Сурет 10 − ... ... ... ... ... сәйкес
орналастырып, жаңадан жүк автомобильдерін қабылдап, оларға жөндеу ... ... ... ... автокөлік кәсіпорындары алғашқы екі мекеменің
ауласына үш кәсіпорындағы барлық жүк ... ... ... ... ... ... ... күтім мен жөндеу
жұмыстарын ... ... ... ашуға болады. Ал үшінші
кәсіпорынның ауласына нарық сұраныстарына және ... ... ... жүк автомобильдерін қабылдап, оларға арнаулы мамандандырылған
техникалық күтім мен жөндеу жұмыстарын ... ... орын ... болады. Бұндай арнаулы мамандандырылған техникалық күтім мен жөндеу
орындары тек қана осы ... ... жүк ... ... ... осы ... ... кәсіпкерлер мен кәсіпорындарындағы
автомобильдерге арнаулы мамандандырылған қызметтер ... ... бар. ... ... ... қызмет түрлері арқасында
шығарылған қаржының қайтарымы тездетіп, ... арта ... ... ... ... ... алынған жүк автомобильдері
негізінде, осы бірігу кезеңіне дейінгі атқарылған тасымалдау ... ... ... Оны ... ... ... ... болады.
Q (A1,A2) = Q A1 + QA2 +QA3,
(3)
Біріккенге дейінгі тасымалдау жұмыс көлемін ... және ... ... ... біріеннен кейін қосымша жүк
автомобильдерін алғаннан соң қосымша тасымалдау жұмыстар көлемі өседі, оны
төмендегі теңдеумен өрнетеуге болады
Q(A1,A2,A3)=QA1 +QA2+QA3+QA4. ... ... ... ... ... ... ... нобайлы нысанда берілген, ... ... ... ... ... үлгіде міндеттің барлық маңызды ерекшеліктерін көрсетуге
және нәтижеге ықпал етуі ... ... ... ... ... алуға
үлкен көңіл бөлінуі тиіс. Содан кейін шешімнің ... ... ... ... ... және ... ... тұжырымы
беріледі. Сызықтық, сызықтық емес және ... ... ... ... ... болып табылады. Зерттеу
кезінде көп жағдайда сызықтық емес бағдарламалау ... орын ... ... ... ... соңғысының жақсы
зерттелгендігіне байланысты туындаған. Динамикалық бағдарламалау жеке пән
ретінде ... ... ... ... Оның дамуына
американдық математик Р. ... ... үлес ... ... ... ... ... Лангтың және т.б. еңбектерінде
одан әрі дамытылды. Қазіргі уақытта ол негізінен ... ... ... ... ... ... отыр [54-58].
Жұмыстың басты мақсаты автомобильдерді ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бұл амалдарды
атқару үшін қарастырып ... ... ... қашықтығының
квадраттық матрицасын ||ιіј || қарастырамыз, ол үшін m = n = 24. Ал ... bj ... ... ... ... болуы тиіс:
(5)
Тасымалдау қашықтығының матрицасы ||ιіј||, ... тең ... ... [0,1] ... ... ... ... мен тәжірибе жүргізуге 38 итерация пайдаланылып,
оларды есептеу амалдары былайша болды:
-квадраттық матрица ||ιіј || ... ... ... j=1,24 және (5) ... ... ... ... шешілді. Тапсырмалардың шешуінің көрсеткіштерінен
(мақсатты функцияның мәні Р0) есте ... 11 − ... ... ... ... көрсетілгендей қашықтықтар матрицасы төрт тең квадратқа
бөлініп, сол жақ төмендегі және оң жақ ... ... ... =М, і= 1,12, j= 13,24 ιіj =М, і=13,24 ... М=1000. ||ιіј || осы ... ... ... ... ... ... мәні ескерілді;
− жоғарыдағы ... ... ... қашықтықтар мәндері
бекітілді
ιі ј =М , i=1,6, ... ј =М , i=7,12 , j= 1,6 ... ј =М , i=13,18 , j= ... ј =М , i=19,24 , j=13,18;
және осы ... ... ... ... шешілді. Атқарылған
есептеулердің арқасында мақсатты Р2 ... ... ... матрицаның ||ιіј || соңғы итерациясында (12-сурет) 64 ... ... ... мен ... төмендегідей
байланыстары бекітілді:
ιі ј =М , i=1,3 , j= ... ј =М , i=4,6, ... ј =М , i=7,9, ... ј =М , i=10,12, ... ј =М , i=13,15, ... ј =М , i=16,18, ... ј =М , i=19,21, ... ј =М , i=22,24 ... || осы ... соңғы (21)-(24) теңдеулері шешіліп, Р3 мақсатты
функцияның мәні ескерілді және осымен бірінші итерациялық есептеу ... 12 − ... ... мен ... ... байланыстың
матрицасының итерациялық байланысы
Бұдан былайда кездейсоқ матрица ||ιіј || ... іj=1,24 ... ... соңғы 38 итерацияны ... соң, ... ... ... ... ... төмендегі теңдеулер арқылы
есептелінді:
(6)
(7)
(8)
мұндағы - итерацияның рет саны =1, 2, …., 38. ... ... ... 4 − Әртүрлі автокөлік кәсіпорындарындағы автомобильдердің тасымалдау
жұмыстарын ықшамдау мақсатында жүргізілген тәжірибелік мәліметтер
|№ ... ||||| | | |
| || | | | | | |
|1 |287 |397 |550 |838 |38,3 |91,6 |192,0 |
|2 |244 |429 |348 |829 |75,8 |165,6 |239,8 |
|3 |281 |363 |588 |823 |29,2 |109,3 |192,9 |
|4 |288 |439 |689 |971 |52,4 |139,2 |237,2 |
|5 |284 |392 |543 |820 |38,0 |91,2 |188,7 |
|6 |266 |431 |582 |870 |62,0 |118,8 |227,1 |
|7 |266 |396 |611 |715 |48,9 |129,7 |108,8 |
|8 |285 |345 |546 |789 |21,1 |91,6 |176,8 |
|9 |260 |367 |652 |869 |41,2 |150,8 |234,2 ... |302 |411 |633 |903 |36,1 |109,6 |199,0 ... |329 |428 |571 |736 |30,1 |73,6 |123,7 ... |291 |384 |532 |748 |32,0 |82,8 |157,0 ... |269 |356 |633 |813 |32,3 |135,3 |202,2 ... |314 |482 |734 |903 |53,5 |133,8 |187,6 ... |255 |426 |631 |870 |67,1 |151,4 |241,2 ... |299 |489 |740 |908 |63,5 |147,5 |203,7 ... |274 |360 |621 |935 |31,4 |126,6 |241,2 ... |302 |378 |587 |790 |25,2 |94,4 |161,6 ... |260 |383 |583 |899 |47,3 |124,2 |245,8 ... |270 |399 |639 |761 |47,8 |136,7 |181,9 ... |284 |433 |620 |736 |50,3 |115,3 |155,6 ... |294 |454 |642 |929 |54,4 |118,4 |216,0 ... |282 |446 |644 |978 |58,2 |128,4 |246,8 ... |260 |379 |639 |924 |45,8 |145,8 |274,6 ... |312 |424 |639 |908 |35,9 |104,8 |191,0 ... |283 |446 |696 |979 |57,6 |145,9 |245,9 ... |276 |316 |456 |697 |14,5 |65,2 |152,5 ... |292 |413 |538 |852 |41,4 |84,2 |191,8 ... |269 |418 |717 |1106 |55,4 |166,5 |311,2 ... |274 |422 |567 |775 |54,0 |106,9 |182,8 ... |269 |388 |548 |938 |44,2 |103,7 |248,7 ... |291 |431 |667 |972 |48,1 |129,2 |234,0 ... |288 |374 |650 |876 |29,9 |125,7 |204,2 ... |263 |414 |571 |825 |57,4 |117,1 |213,7 ... |273 |463 |700 |1029 |47,6 |156,4 |276,9 ... |331 |496 |644 |955 |49,8 |94,6 |188,5 ... |279 |367 |602 |813 |31,5 |111,6 |191,4 ... |264 |384 |747 |1100 |47,3 |183,0 |316,7 ... ... ... , ... ... суреттерде берілген. функциясының ... ... ... ... бір критерий арқылы
бағалауға болады, егер п
А ≤3 ... Е |≤5 ... ... ... ... мынандай мәндерін аламыз
А= - 27,8 3 ... 40 000, 5 ... ... ... ... ... жоққа шығарады.
Сонымен қатар, мәнінің ... ... ... ... сәйкес келу мүмкіндігін жоққа шығарады.
Статистикалық характерлерін реттеулері ... ... ... ... Р1 ,Р2 , Р3 - орташа арифметикалық , ... S2, S3 – ... ... ... және (10) ... ... 13 − ... есептеулерден алынған мәліметтерден тұрғызылған
гистограммасы
Жоғарыдағы көрсеткіштер арқылы орташаланған (оларды былайша белгілесек
Р1 , Р2 және Р3 ), ... білу ... ... ... ... (1 - р) ... ... болады, егер төмендегі
теңсіздіктер шарттары орындалса:
;
Мысалы, сенімділік шамасында (1 - р)= 0,95 мынандай көрсеткіштер болады:
35,2% ≤≤54,1%;
101,2%≤ ≤141,2%;
181,7%≤≤241,7%.
Мәндер , , және онша ... емес ( ... ... , , ... ... ... болып көрінеді.
Алынған көрсеткіштердің алшақтықтарының онша үлкен болмағандығынан,
мынандай математикалық өлшемдердің , және ... ... ... орташа мәндерін қабылдауға болады :
=44,65%, =121,2%, =211,7%.
Төмендегі 14-суретте берілген ... ... ... бұл ... ... ... ... есептеулер арқылы
алынған мәндері, ал тұтас сызықпен ... ... және ... ... мынандай теңдеумен беруге болады немесе
заңдылыққа бағынады:
=95 ... v=2q-1, q ... 14 − ... ... ... ... тұрғызылған
графикалық бейнесі
Алынған екі графикалық бейненің корреляциялық айырмашылығының мәні
0,989, ал бұл ... ... ... және ... сәйкестігін дәлелдейді [154].
Суреттен көрініп тұрғандай (v өлшемінің төменгі мәндерінде ) сызық,
(11) теңдеуімен есептегенде алғашқыда тез өседі ... ... ... ... кейін байланыстылығы әлсірей бастайды да оның салыстырмалы
өсуі төмендейді (толғандық ... ... ... ... ... ... (суретегі сызықтың v>8 ... ... ... азаюына көп әсерін тигізбейді. Егер
суреттегі сызықта көрсетілгендей тасымалдау жұмыстарының тиімділігі (v

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 133 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы көлік-коммуникация кешенінің қазіргі жай-күйі63 бет
Автотербелмелі жүйелер кластерінің сигнал өндіру режимдері және оларға шуыл мен флуктуациялардың әсерін тәжірибе жүзінде зерттеу40 бет
Кітапханаларды автоматтандыру тарихы62 бет
Болашақ заңгерлердің кәсіби ақпараттық-технологиялық даярлығын жетілдіру27 бет
Заңгердің кәсіби іс-әрекеті жайлы7 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Авто тасымалдауды және авто жөндеу кәсіпорындарында өндірістік бағдарламалар жоспары34 бет
Автокөлік тасымалдаудың техникалық сенімділігін қамтамасыздандыру48 бет
Автокөлікпен тасымалдау жүйесі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь