Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының негіздері ... ... 5
1.1. Банктік депозиттік операциялардың экономикалық мәні, түрлері ... ..5
1. 2. Банктік ресурстарды қалыптастырудағы депозиттің қызметі ... ... ... .10
1.3. Шетел тәжірибесіндегі көрсетілетін банктің депозиттік қызметтері ... 14

2. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің депозиттік нарығын талдау(Қазақстан Халық Банкі тәжірибесінде) ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.1. Екінші деңгейлі банктердің депозиттік нарығын талдау ... ... ... ... ...19
2.2 (Қазақстан Халық Банкінің депозиттік портфелінің құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

3.Қазақстан Республикасындағы банктердің депозиттік операцияларын дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
3.1. Депозиттік портфельді басқару және ондағы тәуекелдерді азайту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.2. Қазақстан Республикасындағы депозиттерді сақтандыру жүйесінің даму келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
ҚР Президентінің 2008 жылғы 7 ақпандағы халыққа жолдауында банк секторының бәсекелестік қабылеттігі мен тұрақтылығын арттыру міндетін белгілей отырып, банктерге мемлекеттік қолдаудың біржақты бола алмайтындығын, яғни тәуекелдердің өздеріне тиесілі бөлігін алуға тиістігін, сондай-ақ банктердің акционерлері өздерін дамытуы үшін қосымша ресурстар тартқысы келмесе немесе оған қабылетсіз болса, ондай кезде мемлекет қажетті шаралар қолдануға дайын болу керектігін басып айтты/1/.
Мемлекет басшысының алға қойған мақсаттарын орындау – Үкіметтің басты міндеті. Оны іске асыру үшін 200-2010 жылдарға арналған Үкімет бағдарламасы жасалып бекітілді. Бұл бағдарлама бойынша резиденттердің депозиттері 1654 млрд. теңгеден 2008 жылы 3525 млрд теңгеге өсуі жоспарлануда.
Банктің депозиттік қызметі – қазіргі нарық жағдайында өте үлкен мәнге ие болып отыр. Себебі, мұндай қызметтің дамуы халық үшін, тіпті жалпы экономикалық қатынастар үшін оң әсерін тигізеді. Сондықтан, диплом жұмыстың мақсаты – коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қарастырып, талдау жүргізу, депозиттік операциялардың даму жолдарын белгілеу болып табылады.
Бұл жұмыстың міндеттеріне келетін болсақ келесідей міндеттерді белгілеуге болады :
1. Банктік депозиттік операциялардың мәні мен түрлерін анықтау;
2. Банктік ресурстардың құрамындағы ең арзан ресурс-депозитті қарастыру;
3. Дамыған шет мемлекеттердің банктік тәжірибесіндегі депозиттік операцияларды қарастыру;
4. Қазақстан Республикасының депозиттік нарығына талдау жасап, коммерциялық банктердің депозиттік портфелінің құрылымына талдау жүргізу;
5. Депозиттік портфельдегі тәуекелдерді азайту жолдарына қатысты және жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру жүйесіне қатысты ұсыныстарды белгілеу.
Жалпы “банктік қызмет” біздің өмірімізбен үздіксіз байланыста болып тұрады. Оның әртүрлі болуы халық үшін, оың ішінде бұл қызметтерді таңдауда және банк үшін, ол қызметтерді ұсынуда өзара тиімді болу керек. Себебі, банк өзінің клиенттерге ұсынылатын қызметтер ауқымын кеңейтеді, ал біз, тұтынушылар ретінде, өздеріміздің мүмкіндігімізге және ниетімізге сәйкес сол қызметтерді тұтынамыз. Яғни, банктер өздерінің операцияларының ауқымын және клиенттерге көрсетілетін қызметтер ауқымын кеңейту арқылы банктер өздерінің табыстылық базасын ұлғайтып, рентабельділігін және бәсекелестік қабілеттілігін өсіреді.Сондай-ақ бұл жерде, банктік қызметтер ұсынылған кезде банктер үшін ол минималды шығындарды қарастыруы қажет.
1. ҚР Президентінің 2008 жылғы 7 ақпандағы халыққа жолдауы
2. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” ҚР заңы.31.08.1995 жыл.
3. “Жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) кепілдендіру (сақтандыру)” Қорының Ережелері.
4. Ақша, несие, банктер /Оқулық/ жалпы редакциясын басқараған Ғ.С. Сейтқасымов- Алматы Экономика 2005-466 бет
5. Банк ісі / Мақыш С.Б. Алматы Издат Маркет 2007ж.
6. Ақша айналысы және несие / Мақыш С.Б. –Алматы: “Қазақ Университеті”,2000жыл.
7. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары /Көшенова Б.А.: Алматы: Экономика , 2000 жыл.
8. Банковское Дело /Под ред. Сейткасымова Г.С.- Алматы : Қаржы-қаражат , 1998 год.
9. Банковское Дело /Под ред. Лаврушина О.И.- Москва: Финансы и статистика, 2000 год.
10. Банковский менеджмент / Питер С. Роуз (перевод с английского)– Москва : Дело, 2001 год.
11. Банктік тәуекелдер /Шаяхметова К.О.- Алматы : “Қазақ Университеті”, 2004жыл.
12. Банковский маркетинг /Тулембаева А.Н.- Алматы, “Қазақ Университеті”,2005 год.
13. Банки и банковские операции /Под ред. Жукова Е.Ф.- Москва: 2006год.
14. “Банковский маркетинг”/Спицын И.О. ,Спицын Я.О. –Москва: 2005год.
15. Введение в банковское дело/Под ред. Асхауера Г.(перевод с немецкого)-Москва :2006 год.
16. Коммерциялық банктер операциялары / Мақыш С.Б. –Алматы : Издат-Маркет, 2004 жыл.
17. Мишкин Ф. Экономическая теория денег, банковского дела и финансовых рынков. М., Аспент-пресс, 2006г.
18. Максимо В. Энг, Фрэнсис А. Лис, Лоуренс Дж. Мауэр, 2007г.
19. Операции коммерческих банков./ Ширинская Е.Б. Москва: Финансы и статистика. 2006год.
20. Основы современного банковского дела/Мадиярова Д.М., Марчевский В.С.: Алматы: Экономика ,2006 год.
21. Роджер Л. Миллер, Дэвид Д. Ван Хуз. Современные деньги и банковское дело, Москва, Инфра –М, 2007г..
22. Современный коммерческий банк:управление и операции /Усоскин В.М.-Москва :Антидор, 2006год.
23. Деловая неделя № 29 (607) 30 июля 200г. 4 ст. “Кредитные бюро узаконили”.
24. «Бизнес Путеводитель» № 45., мақала – «Рынок кредитов для населения Казахстана»;
25. Банки Казахстана №2 2005г. стр. 10-13 Сагындыкова М.О. “Применение скоринга в банковской практике”;
26. Қазақстан Республикасының қаржы ұйымдарын және қаржы нарығын реттеу және қадағалау Агенттіктің Пресс – релиз № 66 2007 жылдың 1 қаңтарға – «Қаржылық нарығы және қаржылық ұйымдардың жағдайы туралы»;
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе………………………………………………………………………………..3
1. Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының негіздері....... 5
1.1. Банктік депозиттік операциялардың экономикалық ... ... 2. ... ресурстарды қалыптастырудағы депозиттің
қызметі.............10
1.3. Шетел тәжірибесіндегі көрсетілетін банктің ... ... ... ... ... банктердің депозиттік нарығын
талдау(Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... талдау……………….19
2.2 (Қазақстан Халық Банкінің ... ... ... ... ... депозиттік операцияларын
дамыту
жолдары.....................................................................
.................................38
3.1. Депозиттік портфельді басқару және ... ... ... Қазақстан Республикасындағы депозиттерді сақтандыру жүйесінің даму
келешегі....................................................................
.................................…..46
Қорытынды...................................................................
.....................................…..56
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
................….65
Кіріспе
ҚР Президентінің 2008 ... 7 ... ... ... банк ... қабылеттігі мен тұрақтылығын арттыру міндетін белгілей отырып,
банктерге мемлекеттік қолдаудың біржақты бола алмайтындығын, яғни
тәуекелдердің өздеріне тиесілі бөлігін ... ... ... акционерлері өздерін дамытуы үшін қосымша ресурстар тартқысы
келмесе немесе оған қабылетсіз болса, ондай кезде мемлекет қажетті шаралар
қолдануға дайын болу керектігін ... ... ... алға ... ... орындау – Үкіметтің басты
міндеті. Оны іске асыру үшін 200-2010 ... ... ... ... ... Бұл ... ... резиденттердің депозиттері 1654
млрд. теңгеден 2008 жылы 3525 млрд теңгеге өсуі ... ... ... – қазіргі нарық жағдайында өте үлкен мәнге
ие болып отыр. Себебі, мұндай қызметтің ... ... ... ... ... қатынастар үшін оң әсерін тигізеді. Сондықтан, диплом жұмыстың
мақсаты – коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... даму ... белгілеу болып
табылады.
Бұл жұмыстың міндеттеріне келетін болсақ келесідей міндеттерді
белгілеуге болады :
1. ... ... ... мәні мен ... ... ... ресурстардың құрамындағы ең арзан ресурс-депозитті қарастыру;
3. Дамыған шет ... ... ... ... ... ... ... депозиттік нарығына талдау жасап, коммерциялық
банктердің депозиттік портфелінің құрылымына ... ... ... ... ... ... ... қатысты және жеке
тұлғалардың депозиттерін сақтандыру жүйесіне қатысты ұсыныстарды
белгілеу.
Жалпы “банктік ... ... ... үздіксіз байланыста болып
тұрады. Оның әртүрлі болуы халық үшін, оың ішінде бұл ... ... банк ... ол ... ... ... тиімді болу керек. Себебі,
банк өзінің клиенттерге ұсынылатын қызметтер ауқымын кеңейтеді, ал ... ... ... ... және ... ... ... тұтынамыз. Яғни, банктер өздерінің операцияларының ауқымын
және клиенттерге көрсетілетін қызметтер ауқымын кеңейту ... ... ... базасын ұлғайтып, рентабельділігін және бәсекелестік
қабілеттілігін өсіреді.Сондай-ақ бұл жерде, ... ... ... ... үшін ол ... ... қарастыруы қажет.
Банктік қызметтер нарығында бәсекелестік өте үлкен орынға ие. Ал ол өз
кезегінде қызмет көрсетудің сандық және сапалық сипатына әсер ... ... ... ... ... анықтайды.Себебі, бәрімізге
белгілі, маркетингтік зерттеу ... ... ... ... ... банктің артықшылықтары мен кемшіліктері анықталады.
Халыққа көрсетілетін дәстүрлі (спецификалық) қызметтерді көрсетумен
қатар – ... ... ... бос ақшалай қаражаттарын тарту,
несиелер беру және есеп-айырысу – кассалық операцияларын жүргізумен қатар,
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... маркетингтік зерттеулер жүргізу,
валюталық операцияларды, сондай-ақ ... да ... ... ... .
Бұл диплом жұмысы 3 негізгі тарау, кіріспе және қорытындыдан тұрады.
1. Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының ... ... ... ... ... ... ... активті және пассивті болып бөлінеді. Активті
депозиттік операциялар - банктің уақытша бос ақша қаражаттарын басқа
корреспондент-банктердегі шоттарда орналастыруымен байланысты операциялар.
Олар банктің ... ... ... яғни жалпы активтердің өте аз
бөлігін алады.
Пассивті депозиттік операциялар – бұл клиенттердің уақытша бос ақша
қаражаттарын ... ... және ... төлеу шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бул операциялар көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлігін алады жэне банктік ресурстарын қалыптастырудың негізгі көзі..
Қазіргі ... ... ... ... және ... емес
ресурстардың шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл банктердің жоғарғы
бәсекелестік нарықта банк қызметтеріне деген клиенттер топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың ... мен ... бос ... шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға ... ... ... ... ... мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар.
Сондай-ақ, оларды ... ... ... ... ... мерзімдеріне қарай;
- салым иелерініц категоршларына қарай;
- қаражаттарды салу және кайтарып алу шартына қарай;
- ... ... ... ... ... активтік операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
басқа.
Салым иелерінің ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың шоттарына;
- кәсіпорындар және акционерлік қоғамдардың шоттарына;
- жергілікті билік ұйымдарының ... ... ... ... ... ... ... етуіне дейінгі депозиттер – бұл салым иелерініц бастапқы талап етуіне
байланысты әр түрлі төлем ... ... ... ... алатын әр
түрлі шоттардагы қаражаттар.
Отандық банктік тәжірибеде талап ... ... ... ... мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі шағын
коммерциялық қүрылымдардың ағымдық шоттарындағы сақталатын қаражаттары;
- әр ... ... ... қорлардың каражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- жергілікті бюджеттер қаражаттары жэне олардың шоттарындағы қаражаттар;
- ... ... ... шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік шоттардың артықшылығы олардың иелері үшін
жоғарғы өтімділігіне байланысты сипатталады. Талап етуге ... ... ... ... және ... да ... ... барысында түседі және пайдаланылады.
Ал кемшілігі - бүл шот бойынша пайыз мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп ... ... ... шоттардың
төмендегідей өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез келген уақытта ешқандай да шектеусіз жүзеге
асырылады;
- шот иесі ... осы ... ... үшін ... түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып отырады;
- банктер талап етуге дейінгі шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны үшін
өте төменгі деңгейде пайыз төлейді, кейде төлемеуі де ... ... ... ... ... бойынша, коммерциялық банк Орталық банкте
сақталатын міндетті резервтерге жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
Мерзімді депозит – бұл банктерде белгілі бір мерзімге жэне ... ... ... клиенттердің уакытша бос ақша каражаттары.
Бұл депозит түрі алдын ала хабарлаудан кейін немесе ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылымайды, бірақ қолма-
қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы ... ... ... ... бүл ... алатын болса, онда шот иесі айып-пұл төлеуге
міндетті.
Бүл салымның ерекшелігі - талап еткенге дейінгі депозитке қарағанда, ... ... ... ... ... бұл ... ... ала хабарлау негізінде немесе уақыты жеткен
кезде салым иесі ала алады. Мерзімді депозиттерді чектер арқылы ... ... ... ... ... аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
- меншікті-мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін мерзімді депозиттер.
Меншікті-мерзімді ... ... ... ... ... ;
- 30 ... ... 30-90 күнге дейінгі;
- 90-180 күнге дейінгі;
- 180 күннен 360 күнге дейінгі;
- 360 ... ... ... ... ... ... алдын ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру уақыты алдын ... жэне ... ... ... ... ... белгеленеді. Әдетте,
алдын ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады:
- есеп ... үшін ... әрі ... ... ... да есеп
айырысу құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұрақты пайыз төленеді;
- ... ... ең ... ... Ұлттық банкі тарапынан реттеліп
отырады;
- ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын ала ... етуі ... ... бұл ... ... ... ең төменгі мөлшерде резервтер
белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған депозиттердің түрі - ... ... ... ... жоқ, ... ... ескертуін талап етпейді, салымның
жоғары шегі шектелген, ақшаны салу жэне алу кезінде жинақ ... ... үшін ... ... қосымша жұмыстарды талап етеді: операцияны
ресімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу жағдайына сай екі
жақты тіркеу ... ... және т.б. ... ... ... жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинак салымдарымен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкіншілігі бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың ... ... ... салымдарының тұрақты мерзімі болмайды. Бүл салымдардың түрі бойынша,
мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді. Жинақ
салымдары жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ ... ... ... ... ... қаражаттар сақтауда түрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу барысында ешқандай да ескерту талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа саларда немесе шоттан ... ... ... ... ... көрсетілетін жинақ кітапшасының болуы талап етіледі.
Отандық банктік тәжірибеде жинақ шоттары тек жеке тұлғаларға ғана ашылады.
Ал, шетел ... ... ... ... емес ... ... фирмаларға ашыла береді.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдары салым
операцияларының мерзіміне жэне мазмұнына қарай ... ... ... ... ... қосымша жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай-заттай ұтыс салымдары
- ... және ... ... ... ала алуын хабарлайтын салымдар;
- валюталық салымдар.
Мерзімді жинақ салымдарға түрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға ... емес ... ... ... ... салымдарына басқа
жинақ салымдарға қарағанда жоғарғы мөлшерде пайыз төленеді.
Қосымша жарна қосатын ... - бұл ... ... ... ала келісілген
уәде бойынша үздіксіз ақшалай соманы қосып ... ... ... Бүл шотта жинақталынған соманы белгілі бір күнде (жаңа жылдық
салым, бойжеткен кезде және т.с.с) толық төленеді.
Ағымдық жинақ салымдар, ... ... ... ... ... үшін ... жэне ... қаражаттарды білдіреді. Мұндай
салымдар бойынша өте төменгі пайыз төленеді.
Мерзімді депозиттер мен лшнақ салымдарының бір түріне ... және ... ... болады.
Депозиттік және жинақ сертификаты - бұл салым иесіне белгілі мерзім өткен
соң, тиісті каражатты және оған есептелетін пайызды алуға ... ... оның ... ... ... барлығын куәландыратын банк-
эмитенттің жазбаша куәлігі.
Депозиттік және жинақ сертификаттары иемденуіне қарай екі ... ... ... ... ... ... ... және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал, мәлімдеуші сертификаттарда ... ... ... яғни оны кім ... сол қаражаттың иесі болып саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін төлеуге болатын төлем құралы немесе есеп ... ... ... ... ... көбіне ірі сомада шығарылатындықтан
да, оларды заңды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде ... ... ... екі ... ... ... депозиттік сертификаттар салым иелерінің қолдарында болып,
уақыты жеткен соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік ... ... бір ... ... ... ... ... өтеді.
Жинақ сертификаты жеке тұлғаларға арналып шығарылады. Жинақ сертификатының
мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын кұрайды. Жинақ сертификаты
тек жеке ... ғана ... ... және ... сертификаттары мерзімінен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатғы ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктер үшін бұл сертификат
ресурсты жинақтау тиімділігімен, яғни ірі соманың белгілі бір мерзімге
түсуін сипаттайды.
Отандық банктер ... ... ... ... қолданылады. Айталық, Қазақстан Халық Банкі мынадай салымдардың
түрлерін жеке тұлғаларға ұсынады:
"НАРОДНЫЙ" салымы - жоғары сыйақы мөлшерлемесі бар және оны ... ... ... ... ... ... - 2000 теңге не 50 АҚШ
доллары немесе 50 еуро. Мерзімі: 3,6,12 және 24 ай.
"СЕНІМ-ПЛЮС" салымы - ай сайын пайыз төленетін ... ... ... - 1000 ... не 50 АҚШ ... ... 50 ... Мерзімі: 3,6,12 және
24 ай.
"НАКОПИТЕЛЬНЫЙ ПЛЮС" салымы - қорлану мерзімі 1жыл, 3 жыл және 5 жылдық
қорлану салымдары. ... ... - 2000 ... не 50 АҚШ ... ... ... Мерзімі: 1 жыл, 3 жыл және 5 жыл. -
"ПРОЦЕНТЫ ВПЕРЕД" салымы - салымды ашқан күні пайызды төлейтін ... ... ... - 1000 ... не 100 АҚШ ... ... 100 ... 3 және 6 ай
"ПРЕМИАЛЬНЫЙ" салымы - сыйлық ақы мөлшерлемесі бар әмбебеп талап етуге
дейін салым. Төменгі сома - 500 ... ... ... - 50 ... толған адамдар мен зейнеткерлерге
арналған арнайы салым. Төменгі салым - 100 теңге. Мерзімі: 90 күн.
"АҚ БОТА " салымы - ... ... ... салым. Төменгі салым -500
тенге не 5 АҚШ доллары. Мерзімі: 5 ... ... - ... ... ... ... Төменгі салым
10000 теңге не 100 АҚШ доллары. Мерзімі: 30 күн, 90 күн, 180 күн, 270 күн,
360 күн.
Депозиттік нарық ... ... ... ... бір дамып
отырған сегментіне жатады.
Депозиттік нарықтың тұрақты дамуына әр түрлі ... ... ... ... ... ... АҚШ долларына қатысты нығаюы, халықтың
салымдарының ұжымдық кепілдендіру жүйесінің қызмет етуі және ... ... ... өсу ... ... жағдайда, коммерциялық банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың басты көзі ... ... ... ... коммерциялық банктерден депозиттік саясатты белсенді түрде
жүргізе отырып, ... ... ... талап етіледі. Депозиттік
операцияларды ұйымдастыру барысында коммерциялық банктер баланс өтімділігін
сақтай отырып, ... ... ... тиіс:
- депозиттік ресурстардың каржыландыратын активтік операциялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
- депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта пайда алу
үшін жүмыс ... ... ... ... ... процесінде мерзімді депозиттер мен
мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің санын өсіру мақсатында, депозиттік операциялар ... ... ... ... ... жасауға тиіс.
1. 2. Банктік ресурстарды қалыптастырудағы депозиттің ... ... ... салымдардың, депозиттердің және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл ... ... ... банк ... ... ... сұранысын қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша
бос қаражаттарын банктік шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Талап етілетін депозиттік ... ... ... ... үшін ... ... сипатталады. Талап етілетін депозиттік шоттарға
қаражаттар, шаруашылық және басқа да операциялардың жүзеге асырылуы
барысында түседі жэне ... ... бұл шот ... ... ... ... немесе біршама төменгі
мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп талап етуге ... ... ... ... қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез келген уақытта ешқандай да шектеусіз жүзеге
асырылады;
- шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін ... ... ... ақы алып ... ... ... етілетін шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны үшін өте
төменгі деңгейде ... ... ... төлемеуі де мүмкін;
- талап етілетін депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық банкте
сақталатын міндетті ... ... ... ... жасайды.
Қазақстандық көптеген коммерциялық банктерде талап етілетін депозиттердің
үлесі тартылған қаражаттар ... өте ... ... ... Бүл өте
арзан ресурс болғанымен банктерде оларды үзақ мерзімге орналастыруға
байланысты қиындықтар туындайды. Халықаралық ... ... ... ұзақ
мерзімді активтерге айналдыруда депозиттік базаны сандық талдау әдісі
қолданылады. Мүнда депозиттік базаны сипаттайтын көрееткіштер есептелінеді:
1. Талданатын ... ... ... ... ... ... (талап етілетін депозиттердің) шоғырлану деңгейі. Оны
пайыздық қатынаста мынадай формуламен есептейді:
Шд = (Қс - Қб) / ... Шд - ... ... деңгейі;
Қс - мерзімнің соңындағы қаражат қалдығы;
Қб - мерзімнің басындағы қаражат қалдығы;
Т - мерзім ішіндегі қаражат түсімдері.
1. Орташа сақталу ... ... ... ... ... орта ... санын көрсетін көрсеткіш, сол арқылы тартылған
қаражаттарды мерзімді активтерге айналдыру мерзімін ... ... ... = ... М- ... ... мерзімі;
Қ0 - мерзім ішіндегі орташа қаражат қалдығы;
К - қарастырылатын мерзім ішіндегі күндер ... - ... ... алынатын немесе аударылатын қаражаттар сомасы. -
2. Талап етілетін депозиттердің азаймайтын (түрақты) қалдығы ... ... ... ... ... ... бір бөлігі:
Ақ = Қ0 /Т
мұндағы, Ақ - ... ... ... - ... ... ... ... қалдығы;
Т - мерзім ішіндегі қаражат түсімдері
Б9л көрсеткіштер банк қызметкерлеріне қандай да бір күнге ... ... ... ... жағдайын нақты бағалауға және соның негізінде
депозиттік қоржынның сапасы туралы қорытынды жасауға және оны ықшамдау
бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді.
Сонымен ... ... ... сапасын бағалауда депозиттердің орташа
мөлшері көрсеткішін пайдалану қажет. Оның формуласы мынадай:
О = ... О - ... ... ... - ... ... ... - жасалған депозиттік келісімшарттардың саны.
Мерзімді депозит – бұл банктерде белгілі бір мерзімге және пайыз төлеу
шартында орналастырылған ... ... бос ақша ... ... түрі ... ала хабарлаудан кейін немесе мерзім бойынша алынуы
мүмкін. ... ... ... ... пайдаланылмайды, бірақ қолма-
қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады. Егер
мерзімге дейін бүл ... ... ... онда шот иесі ... ... ... ерекшелігі талап еткенге дейінгі депозитке қарағанда, оларға
міндетті резервтердің төменгі мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бүл түрін алдын ала хабарлау негізінде немесе уақыты ... ... иесі ала ... ... ... ... ... алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге ... ... ... ... ала алуы ... ... ... депозиттер сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
- 30 ... ... 30-90 ... ... 90-180 күнге дейінгі;
- 180 күннен 360 ... ... 360 ... жоғары.
Мерзімді депозиттер бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау депозиті
бойынша ... ... ... ... етеді. Өтініш беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит ... ... ... ... белгіленеді. Әдетте,
алдын ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады: есеп айырысу үшін
пайдаланылмайды, әрі ... ... ... да есеп ... ... ... ... баяу айналады; тұрақты пайыз төленеді; пайыз
мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі Ұлттық банкі тарапынан реттеліп отырады;
ақшаны алуы туралы ... ... ... ала ... етуі ... етіледі; бұл
шоттағы қаражаттар бойынша ең төменгі мөлшерде резервтер белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған депозиттердің түрі - ... ... ... ... жоқ, ... ... ескертуін талап етпейді, салымның
жоғарғы шегі шектелген. ақшаны салу және алу кезінде жинак кітапшасын
көрсетуі қажет.
Банктер үшін ... ... ... ... етеді: операцияны
рәсімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу жағдайына сай екі
жақты тіркеу енгізу ... және т.б. ... ... ... ... шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ салымдарымен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкіншілігі бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың ... ... ... салымдарының тұрақты мерзімі болмайды. Бұл салымдардың түрі бойынша,
мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде ... ... ... ... кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдарының төмендегідей ерекшеліктері болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда түрақты ... ... ... ... ... ала алу ... ешқандай да ескерту талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа саларда немесе шоттан аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін ... ... ... ... ... ... тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдары салым
операцияларының мерзіміне және мазмұнына қарай төмендегідей түрлерге
бөлінеді:
- ... ... ... ... жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары;
- үлыс салымдары;
- ақшалай-заттай үтыс салымдары
- мақсатты және ... ... ... ала алуын хабарлайтын салымдар;
- валюталық салымдар.
Мерзімді жинақ салымдарға ... ... ... және сол ... алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ салымдарына басқа
жинақ салымдарға қарағанда жоғарғы ... ... ... ... қосатын салымдар — бүл шоттағы қаражатқа алдын ала келісілген
уәде бойынша үздіксіз ақшалай соманы қосып отыруға болатын салымды
білдіреді. Бұл ... ... ... ... бір күнде (жаңа жылдық
салым, бойжеткен кезде және т.с.с) толық төленеді.
Ағымдық жинақ салымдар негізінен жалақы, ... ... ... үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды білдіреді. Мүндай
салымдар бойынша өте төменгі ... ... ... мен жинақ салымдарының бір түріне депозиттік және жинақ
сертификаттарын ... ... ... - ... ... банкке салған қаражатын
куәландыратын жэне оған салым мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның
филиалдарынан салған ... ... мен ... ... алуға құқық
беретін бағалы қағаз.
Жинақ сертификаты - жеке тұлғаның банкке салған қаражатын куэландыратын
жэне оған салзьім мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның ... ... ... мен ... ... ... қүқық беретін бағалы
қағаз.
Депозиттік және жинақ сертификаттары иемденуіне қарай екі түрлі болып
келеді:
атаулы сертификаттар; мәлімдеуші сертификаттар.
Атаулы депозиттік және жинақ сертификаттары бұл ... ... ... ... Ал, ... ... ... иесінің аты-жөні
көрсетілмейді, яғни оны кім иеленсе, сол қаражаттың иесі болып саналады.
Депозиттік жэне жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін ... ... ... ... ... есеп ... ... алады. Депозиттік сертификаттар көбіне ірі сомада шығарылатындықтан
да, оларды заңды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде ... ... ... екі ... аударылатын жэне аударылмайтын.
Аударылмайтын депозиттік сертификаттар салым иелерінің қолдарында болып,
уақыты жеткен соң банкке ұсынылады. Аударылатын депозиттік
сертификаттар басқа бір тұлғаларға екінші нарықта ... ... ... ... жеке тұлғаларға арналып шығарылады. Жинақ сертификатының
мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын құрайды. Жинақ сертификаты
тек жеке тұлғаларға ғана ... ... және ... ... ... ... төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мүлдай жағдайда банк сертификатты сатып алады, бірақ
төменгі мөлшерде пайыз төлейді.
Коммерциялық банктер үшін бүл ... ... ... ... ірі ... ... бір мерзімге түсуін сипаттайды.
Осындай жағдайда, коммерциялық банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың басты көзі ретінде пайдаланылатын тартылған қаражаттарды
жинақтауда, коммерциялық банктерден депозиттік саясатты белсенді ... ... ... ... ... талап етіледі.
Депозиттік операцияларды ұйымдастыру барысында коммерциялық банктер баланс
өтімділігін сақтай отырып, ... ... ... ... ... ресурстардың қаржыландыратын активтік операциялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
- депозиттік операциялар банк пайдасын ... ... ... ... ... ... ... тиіс;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзімді депозиттер мен
мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің санын ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетіп, жеңілдіктер жасауға тиіс.
1.3. Шетел тәжірибесіндегі көрсетілетін банктің депозиттік қызметтері
Батыс Еуропа және Солтүстік Америка мемлекеттерінде барлық ...... ... ... ... ... ... институттарына (АҚШ-тағы ссуда – жинақтаушы ассоциациялар және
басқа да ... ... ... ... - ... немесе кез
келген клиентке барлық мүмкін болатын қызметтерді көрсетеді және ... әр ... ... ... ... ... дамыған ең негізгі жинақ операцияларын
қарастырайық.
Дамыған мемлекеттеріндегі әйгілі банктік жинақ шоттары:
1. Капитал нарығының жинақ шоттары ( capital market saving accounts ... ... ... ... ... ... кең тараған
және клиенттің ақша қаражаттарын ұзақ мерзімге сақтауды қарастырады,
сонымен бірге ... кез- ... ... ... алуға мүмкіндігін береді.
Мемлекеттік облигациялар бойынша төленетін орташа пайызына сәйкес, бұл шот
бойынша пайыздық ставкасының деңгейі бекітілген ... 3 ... 10 ... ... ... Батыс коммерциялық банктердің тәжірибесі
бойынша бұл ... ... ... ... арттыруда және
берілген шоттарға уақытша бос ақшалай қаражаттарын ... ... ... ... ... оларды дамыған мемлекеттердің коммерциялық
банктері тек осы банктегі ағымдағы ( есеп айырысу ) шоты бар ... ... Олар ... ... ... яғни ... клиент
тапсырмасы бойынша күнделікті (автоматты түрде) банк оның есеп айырысу
шотынан ақша ... ... ... ал оның қалдығы бойынша,
ағымдағы шотқақарағанда жоғарырақ пайыз төленеді. ... ... ... бір күндерде айына 3-4 рет жүргізіледі.
Бұл шотқа ұқсас 1978 жылы ... ... ... ұсынған банктік
қызметтің ерекше түрін – қолма-қол ақшаны басқару шоты – СМА ... account ) ... ... Бұл ... ... ... ... кең
пакеті ұсынылады ( чек жазуға мүмкіндігі, белгілі бір сомаға несие беру,
дебеттік ... ... ... және т.б.). ... басқа
қызметтерге қарағанда ерекше новаторлық сипатымен бөлінген қызмет – бұл СМА
шотына дивиденд және пайыз түрінде ... ... ... ... ... ... әкелетін шотқа аударылады.
Сол 1978 жылы банктер ATS – ... ... transfer ... ... ... ... ... шоттарын қолдана бастады. ATS – шоттары
бойынша салымшылар пайыз алған. Ал чектік шоттағы сәйкес ... ... ... жабу қажеттілігі туындаған кезде клиенттің ...... ... ... ... түрде талап етуге дейінгі
салымға аударады. Осыған ... ATS – ... ... ... ... ие ... өйткені олар салымшыға чектік ... ... ... ... бір кезде өзінің ATS – шоты бойынша пайыз түрінде
табыс алуына мүмкіндігін береді.
Мұндай шоттар отандық банктер ... де ... ... ... ... ... алу үшін ... шотында қалдықты үнемі
жоғарлатып отыруға тырысады.
3. “Бай” клиенттер үшін жинақ шоттары (fortune saving accounts) батыс
банктерінің ... ... ... және ... ... қаражаттарын инвестицияланған клиенттер үшін қолданылады. Бұл
шоттың қолдану ... ... ... бұл ... ашу үшін ... жарнасы
жоғары болады, ал үлкен ақшалай сомаларды алу кезінде комиссиясы төмен
болады. Сондай- ақ, ... ... ... ... алса ... ... салса банк ешқандай комиссиондық ақы алмайды.
4. Асыл металдарды сатып алу үшін ... ... metals ... ... ... ... әр түрлі асыл металдарды
(алтын, күміс, платина, ... және т.б.), ... ақ ... ... сату- сатып алумен айналысатын клиенттерге қатысты кең
қолданылады. Банкте мұндай ... ... ... күн сайын құймаларды,
платиналарды, монеталарды, медальондарды және ... сату және ... ... ие ... ... нарығындағы өскен ... ... ... жаңа ... ... ... әсер етті, яғни бұл
шоттар бойынша салымшылар төлемдер жүргізу үшін ... ... ... қатар мұндай шоттың иесі мұндай шоттан кез- келген уақытта қолма-
қол ақша алуы ... ... көп ... ... ... ... ... және NOW – шоттары болып табылады. NOW – шоттары (negotiable
order of ... ... ... тасталу туралы шығарылатын
бұйрықтарға қарсы ... яғни бұл ... ... ... ... ... ... банктерінде 80- шы жылдары таралған. Басында олар ... ... ... ал 1981 ...... ... ретінде.
Алғашқы кезде NOW – шоттары пайыз төленетін жинақ салымдарының типіне
жатқызылған. Мұндай салымдарға қарсы клиент ... ... ... ... ... ... ақшаны төлеу туралы бұйрығы), оларды
айналыстағы алынып тастау туралы бұйрықтары деп атады. Осыған ...... ... ... ... жатқызды.
Кейбір кезде NOW – шоттарын пайыздық және ағымдағы шоттардың қосындысы
(гибриді) деп атаған. 1986 жылға дейін пайыз көлемі 5,25%- бен ... бұл ... ... тасталды (бірақ, негізінен пайыз ставкасы бұл
көлемнен жоғары көтерілген жоқ). Коммерциялық банктер клиенттен белгілі ... бұл шот ... ... ... үшін және ... ... үшін ақы алып ... Пайыздық төлемдердің көлемі, әдеттегідей,
шоттағы минималды немесе орташа қалдыққа байланысты анықталатын.
1983 жылда дамыған мемлекеттердің коммерциялық ... ... “Super now”- ... ... Олар ... екі деңгейлі пайыздық
ставкалар есептелінді. Егер ... ... ... ... яғни 1500 ... онда оған 5,25% есептелінетін және осы шот ... ... ... ... ... бір ақы алынған. Егер де қалдық сомасы 1500
АҚШ ... ... ... банк ақша ... пайызға сәйкес
есептеген. Super now – шотының енгізілуі ... ... ... ... ... әсер ... ... қатар, бұл банк пассивінің,
оның ішінде жеке салымшылардың депозиттерінің өсуіне әкелді.
Сөйтіп, банктік тәжірибеге NOW – шоттарының енгізілуі, бірте- ... ... ... ... шығаруына әкелді.
Соңғы кездерде банктер ресурстарды тарту формалары мен жаңа әдістерін
қолдану арқылы салымдар ағымын кеңейтуге ... ... ... және ... мемлекеттерде, сонымен қатар халықаралық ақша
нарығында ... ... ... ... де қолданылады .
Кейбір мемлекеттерде салымдарға халықтың жинақтарын тартудың
ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ... – қаржылық
бағыттағы мекемелер халықтың жинақтарын тартумен айналысады . Оларға
коммерциялық және ... ... , ... компаниялары, зейнетақы
қорлары , трасталық компаниялар және т.б.
Соңғы жылдарда ағымдағы шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша банктер жағынан
біршама шаралар жүргізілген . Мұндай ... оң ... , ... төмен деңгейіне (2 – 5%) қарамастан көп болды. Сондай-ақ , ... ... , яғни ... ... ... ие ... – яғни салықтан босатылды, ал бұл шетел клиенттерін
тартуда оң нәтижесін берді.
Халыққа ... ... ... ... , ... ,
Ұлыбритания Ұлттық жинақ банкі айналысады, оның ішінде екі шот ... ... және ... (1966 ... ... . Қарапайым шот ұсақ
жинақтарын аккумуляциялауға арналған және бірінші 70 фунт стерлинг сомасына
салық салынбайды. ... ... , 25 ... ... ашқан шоты бар, бірақ
оларға тек 250 фунт стерлингке дейін жеткенде ғана пайыз ... ... ... салымдары деп атайды .
Ал трасталық жинақ банктері өздерінің салымшыларына табысты ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы
негізінен – трасталық жинақ банктері өздерінің салымшыларының ... ... және ... пайызбен салуына негізделеді.
Франция. Бұл мемлекетте жинақтарды тарту саясаты мемлекеттің пайыз
ставкасының ... ... ... және регламентациялануына
негізделеді.
Мемлекеттік реттеу салымдар мен ... ... ... ... ... арқылы көрінеді.
Бірақ шектеулерге қарамастан француздардың 50% - Француз жинақ
банкісінің ... ... ... сонымен бірге 28 % жанұялық
салымдары ... ... ... ... есеп айырысу кітапшалары
“А” типті ; мерзімді депозиттік шоттар; жинақ сертификаттары; ... ... үйге ... ссудаларды өтеу үшін жинақ шоттары; ... ... ... және т.б. ... табылады .
Бүкіл Европа мемлекеттері арасында француз ... ... оның ... ... ... карточкаларын таратуда,
қолдануда және ... алда келе ... 1991 жылы ... 83 ... ... суперхолдингтік
компанияға бірікті. Мұндай жинақ кассалар стратегиясының қажеттілігі –
Италия ссудалық капиталының нарығындағы ... ... ... ... ... жинақ шоттары негізінен банктік
құжаттарының формаларына байланысты бөлінеді, олардың ... ... ... ... ... ... оның пайыздық ставкасы 5 %- ға
дейін; мерзімді жинақ кітапшасы; мәлімдеушіге жинақ кітапшасы және т. ... ... ... ... тарту Германияның барлық
несиелік мекемелері ... ... ... және ... қоғамдар және т. б.).
Ең көп таралған ... ... ... (екі түрлі);жинақ
келісімді(екі түрлі)салымдары; ағымдағы шоттары ... ... ... ... – бұл ... ... ... . Мерзімді салымдар
бекітілген мерзімді салымдарға және алудың икемді режимі бар ... күн ;90-179 күн; 180-359 күн; 360 күн және ... ... ... бойынша пайыздар салымның сомасына және мерзіміне
байланысты ... ... да ... және ... ... ... ... банктері де халықтың бағалы қағаздармен жасалатын
операцияларына да бағытталады . ... ... ... ... кең ... ... Еуропаның дамыған мемлекеттеріне қарағанда ... ... ... ... ... институттары айналысады , олар – жинақ
банктерінен; ссуда –жинақ ... және ... ... ... , ... ... инвестициондық коммерциялық банктерге,
брокерлік үйлерге , сақтандыру, зейнетақы және ... да ... да ... ... талап етуге дейінгі салымдарға , жинақ және
мерзімді салымдарға ... ... ... дейінгі салымдары мен NOW –
шоттарын,жоғарыда аталып өткендегідей , чектік салымдар деп атайды. АҚШ ... ... ... салымдарды салымшының өзі шоттан алуы мүмкін немесе
банкті алдын ала ... кез ... ... ... ... мүмкін. Банктік депозиттердің бұл категориясы ең өтімді болып
табылады, өйткені олар есеп айырысу - ... ... ... ... АҚШ –та ... ... алынатын талап етуге салымдар
бүкіл ақша массасының (М1) 70 % - ын құрайды. Бәрімізге ... АҚШ ... ... 90 % ... ... ... – та NOW – шоттарын ашудағы салымшылардың кейбір ... ... ... ... жеке ... ... өздерінің ақша
қаражаттарын қарапайым ... ... ... ... ... ... ... категорияларындағы NOW – шоттарында да
сақтауы мүмкін. Ал заңды тұлғаларда тек ... ... ... ғана ... ... банк ... ... оларға өздерінің ақша қаражаттарын
NOW – шоттарында сақтауға тиым салынған.
2. Қазақстан ... ... ... ... талдау .
2.1. Екінші деңгейлі банктердің депозиттік нарығын талдау
ҚР-ғы депозиттік нарық еліміздегі қаржы нарығының бірден бір дамып ... ... ... нарықтағы өзгерістерді 1-кестеден -байқауға
болады.
Кесте 1. Депозиттік нарықтағы өзгерістер
| | ... |2000ж |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж* ... |290,6 |444,8 |610,0 |733,2 ... ... ... млрд | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... |64 |39 |48 |47 |62 |54 |58,1 ... | | | | | | | | ... % | | | | | | | | ... ... |31 |42 |43 |46 |34 |23,7 |24 |21,9 ... | | | | | | | | ... , % | | | | | | | | ... ... |69 |58 |57 |54 |66 |76,3 |76 |78,1 ... % | | | | | | | | ... ... ... бойынша орташа пайыз мөлшерлемесі, % |
|Шетел валютасындағы|8,6 |7,3 |6,9 |5,9 |5,6 |6,2 |7,1 |7,5 ... ... | | | | | | | | ... |15,6 |12,8 |11,0 |10,9 |9,2 |9,4 |і 0.2 |1 1 .3 ... бойынша | | | | | | | | ... - ... № 7 (92) 2002 ... ... жэне №5 (150) 2007 жылғы
мамырдағы статистикалық бюллетеңінен алынған сандық мэліметтер негізінде
Талдау мерзімдері ішінде ... ... ... ... ... депозиттер 2000 жылы 290,0 млрд теңгені құраса, 2007 жылы
оның ... ... ... ... 3 есеге көтерілген.
Оның ішінде жеке тұлғалардың депозиттерінің ... 2000 жылы 31% ... жылы оның ... 21,9 % ... кеміген.
Керісінше депозиттік ресурстар қүрылымында заңды түлғалардың салымдарының
үлесі, яғни 2000 жылы 69 % ... 2007 жылы оның ... 78,1 % ... қаржаттардың құрылымында заңды тұлғалардың салымдарының өсуіне,
олардың өтімді қаражаттарының өсуі себеп болуда.
Депозиттік ресурстар құрылымында ... ... ... ... ... ... ... нарықтағы ұлттық валютадағы депозиттердің артуына ҚР
Ұлттық банкінің ақша-несие саясаты ... АҚШ ... ... саясат
қолдануы да ықпал етті.
Депозиттердің түрлері бойынша орташа өлшемді мөлшерлемелері де валюта
түрлеріне өзгерістерге үшыраған.
2007 жылы банктердің депозиттік ресурстарының құрылымында заңды ... ... - 78,1%, (1 ... ... ... ... ... тұлғалардың депозиттерінің
үлесі, %
Қай мерзімде бомасын заңды түлғалардың депозиттерінің үлесі жеке
түлғалардың ... ... Бүл өз ... ... ... ... ... жеткіліксіз деңгейде қалуын сипаттайды.
Банктердің депозиттерінің құрылымын ішінара, оның түрлеріне байланысты
талдауда келесі беттегі 2-кесте мәліметтерін ... ... ... ... серпіні мен құрылымы.
кезеңнің басына
|Банктің депозиттік |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... % ... ... млрд | | | | |2006/ ... | | | | | ... ... о.і.: |972,0 |1 ... |4714,9 |86,9 |
|Заңды тұлғалардың депозитері, |628,8 |1 ... |3680,7 |91,1 ... | | | | | ... % |64,7 |72,1 |76,3 |78,1 | ... ... және |406,2 |756,7 |1319,5 |2 ... ... | | | | | ... % |64,5 |65,2 |68,5 |63,4 | ... ... ... |2,7 |5,0 |7,3 |6,4 |-12,3 ... % |0,4 |0,4 |0,4 |0,2 |123,9 ... ... |218,7 |396,5 |597,0 |1 ... |
|үлесі, % |34,8 |34,1 |31,0 |36,3 | ... ... |1,2 |1,6 |2,4 |3,3 |37,5 ... % |0,3 |0,3 |од |0,1 | ... тұлғалардың салымдары, |343,2 |448,0 |596,9 |1 ... ... | | | | | ... % |35,3 |27,9 |23,7 |21,9 | ... ... және |45,3 |60,3 |83,7 |132,6 |58,4 ... | | | | | ... % |13,1 |13,4 |14,0 |12,8 | ... ... ... |14,5 |16,7 |19,7 |30,6 |55,3 ... % |4,2 |3,7 |Зо ,-э |3,0 | ... ... |282,9 |360,3 |492,7 |870,0 |76,6 ... % |82,4 |80,4 |82,5 |84,1 | ... ... |0,5 |10,7 |0,8 |1,0 |25,0 ... % |0,3 |2,5 |0,2 |0,1 | ... 4 жыл ішінде банктің депозиттік ресурстарының көздері өскендігін
көреміз. ... ... 2004 ... 1 ... 972,0 млрд теңгені
құраса, 2007 жылы 1 қаңтарында оның көлемі 2 740,2 млрд ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың депозиттері 2004 жылдың 1 қаңтарына 628,8
млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 қаңтарында оның көлемі 2 395,8 млрд ... ... ... ... ... және карт-шоттары
бойынша қаражат қалдықтары 2004 жылдың 1 қаңтарына 406,2 млрд теңгені
кұраса, 2007 жылы 1 қаңтарында оның көлемі 1 755,7 млрд ... ... ... тұлғалардың депозиттерінің құрамында талап етілетін депозиттер
бойынша қаражат қалдықтарының көлемі 2004 жылдың 1 қаңтарына 2,7 млрд
теңгені құраса, 2007 жылы 1 ... оның ... 6,4 млрд ... ... 3 есе ... ... ... қүрамында мерзімді депозиттер мөлшері 2004
жылдың 1 қаңтарына 218,7 млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 қаңтарында ... 1 336,6 млрд ... ... ... 6 есеге артқан.
Заңды тұлғалардың депозиттерінің құрамында шартты депозиттер мөлшері 2004
жылдың 1 қаңтарына 1,2 млрд ... ... 200,7 жылы 1 ... оның
көлемі 3,3 млрд теңгеге дейін ұлғайған.
Депозиттік ресурстар құрылымында жеке тұлғалардың салымдары 2004 жылдың 1
қаңтарына 343,2 млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 ... оның ... млрд ... ... 3 есеге өскен.
Жеке тұлғалардың салымдарының құрамында ағымдағы және карт-шоттары бойынша
қаражат қалдықтары 2004 ... 1 ... 45,3 млрд ... ... ... 1 ... оның ... 132,6 млрд теңге дейін өскен. Жеке
тұлғалардың салымдарының құрамында талап етілетін салымдары бойынша қаражат
қалдықтарының ... 2004 ... 1 ... 14,5 млрд ... ... 2007
жылы 1 қаңтарында оның көлемі 30,6 млрд ... ... ... 2 есе өскен.
Жеке тұлғалардың салымдарының құрамында мерзімді салымдар мөлшері ... 1 ... 282,9 млрд ... ... 2007 жылы 1 ... оның
көлемі 870,0 млрд теңгеге дейін немесе 4 есеге артқан.
Жеке тұлғалардың салымдарының кұрамында шартты салымдар ... 2004 ... ... 0,5 млрд ... құраса, 2007 жылы 1 қаңтарында оның көлемі 1,5
млрд теңгеге дейін ұлғайған.
2007 жылдың 1 қаңтарына банктердің ... ... ... ... ... үлесі - 78,1%, ал жеке тұлғалардың
салымдарының үлесі - 21,9% құрайды.
Екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... ... міндеттемелерінің артуына клиенттердің депозиттік базасының өсуі
елеулі ықпал етті. Осылай, ... ... ... ... -
2 532,9 ... ... дейін өссе, олардың банк секторы бойынша жиынтық
міндеттемелердің жалпы сомасындағы үлесі 62,2% ... ... ... ... отырып, клиенттердің салымдары және
арнайы тағайындалған еншілес ұйымдардағы салымдар ... жылы ... ... 2006 ... 1 ... 2 523,0 млрд. теңгені құрады. Бұл ретте талап
етілгенге дейінгі салымдар 24,4%-ке өсті және ... ... ... ... ... ... ... негізінен мерзімді салымдардың шоттарындағы
қалдықтардың 36,7%-ке артуы есебінен 33,2%-ке өсті. Клиенттердің ағымдағы
және карт-шоттары ... өсім 38,6% ... ... етілгенге дейінгі
салымдар бойынша- 18,0% болды.
Өз кезегінде, заңды тұлғалардың салымдары 66,1%-ке ... оның ... ... - 50,6%, ... ... дейінгі салымдар - 46,0%,
клиенттердің ағымдағы және карт-шоттары - 74,4% болды.
Өткен жылы шетел валютасындағы салымдардың өсу ... ... ... ... ... басым түсті. Сонымен, теңгедегі салымдардың
өсімі 2005 жылы 36,0% ... ... ... ... - 72,7% ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша банк жүйесінің міндеттемелердегі
резидент еместің алдындағы міндеттемелер ... ... ... ... ... ... мен ... байланысты Қор
тарапынан кепілдендірілетін салымның ең жоғарғы сомасы 700 мың теңге дейін
көтерілді. Халықтың екінші деңгейдегі банктердегі салымдарының өсу ... 3 ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердегі салымдарының
серпіні мен құрылымы.
| |2000ж |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... | | | | | | | | ... |91,7 |186,1 |257,3 |343,3 |447,9 |596,8 |1 |1 287,2 ... млрд | | | | | | |034,2 | ... о.і.: | | | | | | | | ... |32,9 |49,3 |67,5 |128,7 |255,3 |312,2 |689,6 |951,1 ... |35,8 |26,5 |26,2 |37,5 |57,0 |52,3 |66,7 |- ... |58,8 |136,8 |189,8 |214,6 |192,6 |284,6 |344,6 |336,1 ... | | | | | | | | ... |64,2 |73,5 |73,8 |62,5 |43,0 |47,7 |33,3 |- ... |26,9 |39,2 |45,2 |59,8 |77,0 |103,4 |163,2 |211,0 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |29,3 |21,1 |17,5 |17,4 |17,2 |17,3 |15,8 |- ... ... |- |- |- |0,5 |9,4 |1,4 |2,9 |3,7 ... |- |- |- |0,1 |2,1 |0,3 |1,3 |- ... |64,8 |146,9 |212,1 |283,0 |361,6 |492,1 |868,1 |1 072,5 ... | | | | | | | | ... |70,7 |78,9 |82,5 |82,5 |80,7 |82,4 |83,9 |- ... ... № 7 (92) 2002 жылғы шілдедегі жэне №5 (150) ... ... ... ... алынған сандық мәліметгер
негізінде
Депозиттердің ішінде халықтың салымдарының өсуіне себеп болған 1999 жылдан
бастап, қызмет ететін жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ұжымдық
кепілдендіру қорының ... ... ... ... 2004 ... ... ... депозит тартумен айналысатын
банктерді халық салымдарын сақтандыру қорына қатысуға ... ... күні ... ... ... ... сенімі артып келеді.
Көптеген облыстар бойынша депозиттік ресурстардың қүрылымын зерттеген кезде
депозиттердің 74,2% ... жеке ... ... ... ... жалпы көлемінің өсуіне біріншіден, халықтың мерзімді
салымдар бойынша Қазақстандық салымдарды сақтандыру қорының кепіл беру
мөлшерінің талап етілетін салымдарға қарағанда жоғаруы ... ... және жеке ... үшін ... депозиттер бойынша банктердің
ынталандыру құралдарын пайдалану, оның ішінде ... ... ... салымдармен салыстырғанда жоғары белгіленуі жатады. Депозиттік
нарықтың тұрақты дамуына әр түрлі факторлар, ... ... ... ... теңгенің АҚШ долларына қатысты нығаюы, халықтың
салымдарынын ұжымдық кепілдендіру жүйесінің қызмет етуі және жалпы соңғы
жылдардағы экономикалық өсу ықпал етуде.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... 1999 жылы 5 ... бекіткен "ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердегі
жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) міндетті түрде ұжымдық
кепілдендіру (сақтандыру)" ережесі негізінде құрылған "Жеке ... ... ... ... ... ... қызметі ықпал
еткен десе болады. Ендеше осы қорға қысқаша тоқталайық.
Қордың жарғылық капиталы 1 млрд теңге. ... ... ... банк
болып табылады. Қордың банктік шоты Ұлттық банкте ашылған. Қордың қаражаты
ережеге сәйкес мынадай бағытта орналастырылады:
• Қор активінің 80%-ын кем емес ... ... ... Ұлттық банктегі салымға (депозиттерді).
Бүл Қордың мақсаты "ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердегі жеке тұлғалардың
салымдарын қайтаруды қамтамасыз ету.
Ережеге енгізілген соңғы өзгерістер мен ... ... ... ... жеке ... салымдарын (депозиттерін) міндетті
түрде ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) объектісіне мыналар жатады:
- жеке тұлғалардың теңгедегі мерзімді салымдары пайыздарымен; ... ... ... (доллар мен еуродағы) ... ... жеке ... ... ... салымдары пайызсыз.
ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердегі жеке тұлғалардың салымдарына кепіл беру
Қорға қатысушы банктерге берген куәлік негізінде жүзеге асады.
Қорға қатысушы ... үшін ... ... ... ... ... ... күнтізбелік жарна мөлшерлемесі
кепілдендірілетін
"салым (депозит) сомасы мен оған есептелетін пайыз көлемінен 0,125 %-дан
0,375 %-ға ... ... ... күнтізбелік
жарнамөлшерлемесін
есептеу үшін кепілдендірілетін салым (депозит) сомасына ... ... ... ... ... және оның ... ... салымға салынса сол валютамен қайтарылады.
Қор әрбір салымшыға (депозиторға) ... ... ... ... ... ... ... - 700 мың теңгеден аспайтын сомада және
банктік операцияларды жүргізуге арналған лицензиясын қайтарып алғанға
дейінгі уақытқа есептелген пайыз сомасын, Ұлттық банктің ресми ... ... елу ... ... АҚШ ... және ... салымды - салынған салымның (депозиттің) 90%
теңгеге балама сомадан аспайтын мөлшерде пайызсыз шетел валютасында, яғни
Ұлттық ... ... және ... ... ... мақсатында белгілеген
шетел валютасының теңгеге қатысты бағамы бойынша салым салынған валютада;
- Теңгедегі ... ету ... - 50 мың ... ... ... ... пайызсыз.
Депозиттік салымдарды талдау көрсеткендей, қаржылық нарықтың осы сегменті
жоғары бәсеке жағдайына жақындап қалды. Сондықтан да ... ... ... ... қызмет көрсетумен алмасуы заңды
құбылыс ретінде бағалауға болады.
Енді, ЕДБ-дің депозиттік қоржынын банктердің топтарына байланысты
құрылымына және олардың депозиттік нарықтағы қазіргі ұстанымдарына қатысты
талдап ... ... - ... ... ... ... млрд теңге.
|Депозиттер |2000ж |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж* ... тобы | | | | | | | | ... |20,5 |52,5 |119,8 |171,2 |181,8 |272,2 |628,8 |1687,4 ... |24,2 |46,9 |131,9 |187,2 |375,5 |624,5 ... |
|Халық Банкі |45,6 |97,2 |134,6 |147,8 |223,9 |311,1 |621,6 |919,4 ... |90,3 |196,6 |386,3 |506,2 |781,2 |1207,4 ... ... ... |31,0 |44,2 |63,3 |69,0 |61,5 |48,7 |34,2 |58,7 ... тобы | | | | | | | | ... ... |7,3 |10,9 |23.3 |30,9 |43,8 |66,7 |412,9 |467,3 ... |9,8 |13.5 |22,5 |50.8 |93,2 |137,4 |317,8 |470,4 ... | | | | | | | | ... ... |3,9 |6,1 |16,4 |36,8 |66,2 |162,7 |349,4 |539,8 ... |5,4 |8,4 |13,0 |10,2 |12,2 |40,9 |108,2 |187,2 ... ... |1,9 |5,4 |8,2 |18,1 |28,5 |43,3 |65,8 |73,8 ... |- |- |23,4 |34,9 |47,4 |42,5 |105,4 |78,3 ... ... • |3,1 |- |21,5 |28,6 |62,6 |75,0 |82,9 ... |28,3 |47,4 |106,8 |203,2 |319,9 |556,1 ... ... ... |9,8 |10,7 |17,5 |27,7 |25,2 |22,4 |21,3 |30,3 ... тобы | | | | | | | | ... ... |172,0 |200,8 |116,9 |23,8 |169,7 |719,1 |2996,9|422,4 |
|БЖ үлесі |59,2 |45,1 |19,2 |3,3 |13,4 |28,9 |44,5 |11,0 ... ... |290,6 |444,8 |610,0 |733,2 ... ... ... | | | | | | | | ... ЕДБ-дің есептік мәліметтері негізінде есептелген * 2007ж
Кестеден көріп отырғанымыздай банк жүйесіндегі «А» тобындағы үш банктің
депозиттері жоғары қарқынмен өскен. 2000 жылы ... ... ... ал, 2006 ... ... 2 ... өсіп, 58,7%-ды қүраған немесе ол
дегеніміз банк жүйесіндегі депозиттердің жартысынан жоғары ... ... ... банктердің банк жүйесіндегі депозиттері де 3 есе өскен. Яғни
олардың үлесі 2000 жылы -9,8%-ды құраса, ал 2006 ... ... 3 ... ... ... ... банк ... депозиттердің үштен бірін
алады.
«С» тобындағы өзге 23 банктің депозиттерінің өсуі баяу, яғни олардың ... жылы ... ... ал 2006 ... ... төмендеп 5,3 есе
төмендеп, 11,0%-ды қүраған.
Кестедегі талдаудан, «А» тобынша жататын үлкен үштіктің депозиттік
нарықтағы үлесінің өте жоғары ... ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізуін көрсетсе, ал «С» тобына жататын
банктердің депозиттерінің азаяюы, олардың отандық депозиттік нарықта
бесеңдеу саясатының іске асырылуын ... ... ... ... де депозиттік нарықтағы үлесі орташа деңгейде
қалуда, аталған банктерге бәсекелестік артықшылықтарды ескере отырып,
депозиттік саясаттарына қайта ... ... ... ... ... жағдайына жасалған талдаудан салым иелері үшін
мыналардың маңыздылығын айта кету ... бұл ... ... ... салымшылардың пікіріне
сүйенсек, еліміздегі ең тұрақты банктерге Халық Жинақ банкі АҚ, ТұранӘлем
банкі АҚ, Қазкоммерцбанк АҚ жатады. Себебі ... ... ... ... ... ... ... сапасы жоғары деңгейде
бағаланады.
Екіншісі бұл депозиттер бойынша белгіленетін пайыз мөлшерлемелерінің
деңгейі. Бұл жерде қаншалықты банк тұрақты болса, соғұрлым олардың
депозиттер бойынша ... ... Ал ... ... емес банктеріміз
керісінше барынша жоғары пайыз мөлшерлемесін белгілеп, депозиттік ... ... ... ... ... ... көп ... және қызмет көрсету
сапасы. Әрине неғұрлым филиалы көп болса соғұрлым депозиттік нарықтағы
клиенттерді көбірек тартуға мүмкіндік туады. Ол үшін қызмет көрсету сапасы
жоғары ... ... ... коммерциялық банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың басты көзі ... ... ... ... банктерден депозиттік саясатты
белсенді түрде жүргізе ... ... ... ... етіледі.
Депозиттік қоржынды тиімді басқару банктің депозиттік саясатының жасалуын
көздейді. Коммерциялық банктің ... ... ... иелерінің ақшалай
қаржаттарын депозитке тарту және тартылған қаражаттарды тиімді ... ... ... ... ... ... ... тартумен байланысты стратегиясы мен
тактикасын қамтиды. Депозиттік саясат бұл банктік саясаттың құрамдас бөлігі
ретінде банктің депозиттік операцияларын дұрыс ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... ... қызметін көрсетуші мен салым
иелері арасындағы қатынасты реттеу құралы ретінде қарастыруға болады. Тар
мағынасында, бүл кез келген коммерциялық банктің депозиттік ... ... ... стратегиясы мен тактикасын сипаттайды.
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының басты мақсаты - ҚР ... ... ... ... ... бар мүмкіндіктерін
пайдалану және өтімділіктің қажетті дейгейіне қолдау көрсету.
Банктердің депозиттік саясатының міндеттері мынадай ... ... ... ... ... ... ... нарықтағы үлесін кеңейту;
- меншікті капиталға қатысты нормативтерді сақтай отырып, банктің
депозиттік қоржының көлемін үлғайтып, оның сапасын арттыру;
- банктің ... мен ... ... ... шешімдерге сэйкес және
өтімділік саясатына қарай банктің үзақ мерзімді және ... ... ... ... қатынасын қолдау;
- барлық салым иелеріне қатысты өлшемді және ... ... ... ... ... екі ... ... болады. Кең мағынада бұл
салым иелерінің және өзге де ... ... ... ... ... ... анықтаумен байланысты банктің қызметін
сипаттайды. Ал, тар мағынада бүл банктің өтімді қаражаттарға деген қажетін
қанағаттандыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жасалуы тиіс. Сондықтан банк
өзінің депозиттік саясатын жасау барасында өзінің әлуетті ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларды дұрыс таңдай
білуі қажет.
Банктік ортадағы күшті бәсекелестік жағдайында банктер агрессивтік
депозиттік саясат жүргізуді таңдайды. Сонымен қатар, клиенттерді ... ... ... ... ... ... Ол үшін банк ... шегінде өзінің тактикасын жасауы қажет.
Депозиттік операцияларды жүргізуде банктер мынадай ... ... ... базаны қалыптастыру барысында заңдық жэне нормативтік
талаптардың орындалуын сақтау;
- депозиттік операциялар банктің пайда табуына ықпал ... ... ... ... ... ... өтімділігін қамтамасыз етуге
тиіс;
- депозиттік ресурстардың ... ... ... ... ... ... қажет.
Банктің депозиттік саясаты депозиттік операцияларға байланысты туындайтын
тәуекелдерді басқаруға аса мән береді.
Депозиттік саясаттың міндеті: банк ... ... ... ... шығынды ресурстар тарту; барынша ұзақ мерзімге қажетті мөлшерде
депозит тартуды қамтамасыз ету; алдағы уақыттарда банкте тұрақты
ресурстардың шоғырлануын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... қамтуға тиіс:
- жалпы ереже;
- депозитік саясаттың мақсаты мен ... ... ... ... ... ... банк ресурсының құрылымы;
- ақшалай қаражатты тарту мерзімі және депозиттік келісімшартты бекіту
тәртібі;
- депозиттік келісімшартты жасауға жэне ... шот ... ... ... ... және ... ... сатумен байланысты операцияларды
рәсімдеу тәртібі және оған қажетті құжаттар;
- банктік және банктік емес ... ... ... және ... ҚР ... ... белгілеген міндетті резерв нормалары негізінде
резервтік шотқа қаражат аудару тәртібі;
- құжаттарды ... ... ... және ... қызметінің бағытына байланысты
депозиттік саясаттың өзге де бөлімдері болуы мүмкін.
Депозиттік саясаттың қалыптасуы мен іске асырылуына ықпал ететін
факторларды екі ... ... ... болады. Бірінші, клиенттің
тұрғысынан: жинақтау шартына байланысты анықталатын экономикалық қатынастар
субъектілерінің мүдделерінің әр түрлілігі, жағрафиялық жағдайы, ... ... ... ... ... ... жасы, олардың
рухани, саяси, әлеуметтік мүдделері, отбасы жағдайы, білім деңгейі,
мамандығы, табысының деңгейі, зейнетақымен қамсыздануы, салымдарды
сақтандыру жүйесінің дамуы және т.б. ... Ал ... ... ... ... ... жатады: бәсекелестік деңгейі, банктік қызмет
түрлерінің даму қарқыны, "бәрі клиенттер үшін" деген саясат, банктік
қызметтердің сапасы, ... ... банк ... ... қаржатты тарту технологиясының жағдайы, банктік
операциялардың қазіргі техникалармен қамтамасыз етілуі жэне т.б. Депозиттік
нарыққа жасалған талдау депозиттік саясаттың ортақ ықшамдылық
критерилерінің ... ... ... ... ... ... ортақ ықшамдылық критерилеріне мыналарды жатқызуға болады:
- банктің түрақтылығын, сенімділігін және қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз
ету мақсатында депозиттік, несиелік және өзге операциялар ... ... ... Атап ... ... мен ... ... өтімділігіне, тәуекел дэрежесіне және табыстылығына қарай
келістіру қажеттігі, яғни депозиттік саясатты жүргізу барысында ықшамды
депозиттік ... ... мән ... ... төмендету мақсатында банктің депозиттік ресурстарын
диверсификациялау;
- клиенттердің тобына қарай депозиттік қызмет ... ... ... ... ... ... банк өнімдерін сату);
банктің өнімдері мен көрсетілетін қызметтері бәсекелес банктердікінен
ерекшеленіп тұруға тиіс (сапасына, бағасына және т.б. қарай).
Міне ... ... ... ... ... ... ... іске асыру тиімділігі артады және ықшамды депозиттік
қоржынды басқаруға қол жеткізе алады.
Жалпы банктердегі депозиттік саясатты жүзеге асыру төмендегідей
қағидаттарына негізделеді:
1) Салымдарды ... жеке ... ... ... ... мүше болу ... ... сақталуы мен қайтарылуына кепіл беруге тиіс.
2) Міндеттемені орындау.
Банктік салым туралы келісімшартқа сай жэне ... ... ... клиенттер алдындағы міндеттемелерді толық жэне уақытыл
орындау.
3) Ашықтылық.
Банктің қаржылық жағдайы туралы клиенттердің ... ... ... қол ... ... (заңмен тиым салынбағаннан басқалары).
4) Бәсекелестік.
Банк ... ... ... депозиттік нарықтағы бәсекелестік
қабілетін арттыру үшін мынадай шешімдер қабылдау қажет:
- бұрын шығарған және жаңадан шығаратын депозиттік өнімдерінің сапасын
арттыру мақсатында банк үнемі ішкі және ... ... ... ... жүргізу қажет және депозиттер бойынша жәй, күрделі
және прогрессивтік пайыз есептеу әдістерін пайдалану;
- ... ... ұтыс ... салым иелеріне сыйлық беру, бонус
жүйесі сияқты маркетингтік ынталандыру әдістерін қолдану ... ... өте ... ... және ... ... ... Құпиялылық.
Клиенттермен қарым-қатынас орнату барысында алынған кез келген
ақпаратты, оның ішінде: клиенттердің мәліметтері, ... ... ... ... ... болуға тиіс.
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының нарықтың секторлары бойынша
өзіндік ерекшелігі болуға тиіс.
- Жеке тұлғалар салымдары бойынша:
Банктердің тұрақты ресурсын құрайтын жеке ... ... ... ... ... тарту арқылы депозиттік базаны нығайту.
Табысы жоғары клиенттер сегментіне байланысты ... ... ... VІР санатындағы ірі клиенттерді тарту;
- Орташа табысты клиенттерді тарту.
- Заңды тұлғалар ... ... мен ... ұзақ ... ... ... тарту арқылы
банктегі олардың шоттарының қатарын өсіру және ... ол ... ... одан ары ... Банкаралық депозиттер нарығы бойынша:
Банктер банкаралық депозиттер нарығын өздерінің қысқа мерзімді
өтімділігін реттеу қүралы ретінде тиімді пайдалануы ... ... ... ... ... ... түсуде. Яғни,
оның құрылымы депозиттік салымдармен ғана емес, сондай-ақ депозиттік ... атап ... ... қаржы ұйымдарының несиелерімен,
шетелдік банктердің несиелік желілерімен, қарыздық бағалы қағаздар ... ... ... ... қалыптасуына
қосатын банкаралық несиелердің үлесі бар. Ондай операциялар әдетте қаржы
құралы РЕПО мәмілесі ғана жасалуда және банкаралық несиелердің пайызы өте
жоғары болып ... ... ... ...... ... кәсіпорындар ішіндегі бүгінгі таңдағы қарқынды дамып отырған
алдыңғы ұйымдардың бірі ... бұл ... ... ... озық ... ... ... атқарылуда . Қазіргі коммерциялық
банктердің қызметі экономиканың барлық салаларын дамытуға және ... ... ... бағытталған .Осы банктердің қызметіндегі
депозиттік және несиелік операциялардың ... ... ... ... ... қаражаттарды тартуға бағытталған болса, несиелік
активтік операциялар осы тартылған қаражаттарды орналастыруға бағытталған.
Бұл ... ... ... ... ... ... салған ақшалай
қаражаттары бойынша белгілі мүддені пайыз және ... да ... ... мүмкіндігіне ие. Депозит пен несиелік қатынастардың субъектілері әр
түрлі ұйымдар және жеке тұлғалар. Мұнда айта ... бір ... ... ... ... де бола ... ... банктің бұл
екі операциясы да – ... ... ... ... ... ... ... несиелері мен депозиттерінің құрылымы.
Қазақстан Республикасының депозит нарығы күрделі де ... ... ... жүйе бола ... ішкі және ... ... әсерін әр
уақытта өзіне қабылдап отыр. Экономикадағы әр түрлі экономикалық, саяси
және ... ... ... депозит нарығының дамуына да ... ... ... нарығының даму қарқыны өзінің жеке
заңдылықтары мен ... ие ... ... ... ... ... портфелінің құрылымын
талдау(Қазақстан Халық Банкі тәжірибесінде)
Акционерлік қоғам ... ... ... 1924 жылы ... ... құрылған еді. Банк Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ұлттық
және шетел валютада операцияларды және қымбат металдармен ... ... ... бас ... ... ... жұмыс жасап жатыр.
Банк филиалдардың ең кең тараған жүйесін – 622 ... ... ... ... ... Пекин, Кыргызстан) иемдейді.
Акционерлік қоғам «Қазақстанның Халық банкі» келесі операцияларды ... Жеке және ... ... несиелеу (орта және кіші бизнесті);
← Төлем карточкалар ... ... ... Аударымдар (Қазақстан Республикасы бойынша, шетелге);
← Чектер;
← Сақтандыру (Казахинстрах компаниясымен бірлесіп);
← Бағалы қағаздармен операция;
← Және көптеген басқа да ... ... ... ... ... ... ... ашу үшін қажетті құжаттар: жеке басын
куәландыратын құжат, ... ... ... Банк ... ... ... ... валютасымен (АҚШ доллар, еуро), қолма-қол ақшамен әрі
қолма-қол ақшасыз нысанда қабылдайды.
3. ... ... ... ... ... оның ... банктік күннің ішінде салым мен сыйақыны талап етпеген
жағдайда Банк салым туралы ... ... сол ... әрі
сол талаптар бойынша, банк салымының шарты ұзартылатын күні
аталған салым түрі бойынша қолданыстағы сыйақы ... ... ... ... ... ұзартылған жағдайда, жаңа мерзім ... ... ... ... ... ішінде
капиталдандырылған жалпы сомасы мен сыйақысына есептеледі.
5. Салым шарты салымшының өз бастамасымен мерзімінен ... ... оның ... Банк ... ... ... ... болса, егер салымды сақтаудың нақты мерзімі:
- 30 күннен аз ... ... ... ... ... 30 күнн көп ... ... «талап ету» салымның ставкасымен әрі салым
нақты сақталған мерзім барысында оның өзгеру ретін ескере ... ... ... ... өз ... ... бұрын талап етілген
жағдайда, егер салымның нақты сақталған мерзімі 30 күннен аз болса, салым
сомасын бергенде Банк сол күні қолданыста болатын тарифтерге ... ... ақша ... үшін ... ... ... ұстап қалады.
Осы талаптар негізінде Банкте келесі депозиттер түрлері бар:
- «Халықтық-стандарт» салымы;
- «Халықтық- жинақтаушы» салымы;
- «Халықтық- зейнетақылық» салымы;
- «Халықтық- ... ... ...... үшін» салымы;
- «Халықтық - әмбебап» салымы;
- «Халықтық – үш валюталы» салымы;
Сонымен қатар «Қазақстан Халық Банкі»АҚ-ның Алматы қаласы бойынша ... ... ... ... 2007 жылдың 4 тоқсаны мен 2008 жылдың 1
тоқсаны кезеңінде тартылған депозиттердің түрлеріне қарай келесі ... ... ... «Қазақстан Халық Банкі»АҚ-ның Алматы қаласы бойынша барлық дербес
қызмет орталықтары бойынша тартылған депозиттері
|№ ... ... |2007 ... 4 ... |2008 ... 1 тоқсаны |
| |көрсету орталығы |қазан-желтоқсан ... |
| | ... ... |Оның |барлығы |Оның |Оның |
| | | ... ... | ... ... |
| | | ... |мерзімді| |талап ... | | ... ... ... ... | | ... | | ... | |
| | | ... | |салымдар| |
|1 ... ... ... |131525 | | | | | | ... |ЦПС № 1130078 |3825745 |115974 |2639715 |4145980 |122737 |2951214 |
|3 |ЦПС № 2131878 |3130653 |88637 |1134931 |3371810 |129393 |1297732 |
|4 |ЦПС № 3131828 |1378726 |37622 |704494 |2281657 |75539 |1515978 |
|5 |ЦПС № 4130079 |3197045 |101324 |1037813 |4051010 |145228 |1688081 |
|6 |ЦПС № 5131843 |1015927 |39726 |194472 |1194633 |21568 |402269 |
|7 |ЦПС № 6131524 |495591 |45976 |99172 |688945 |11908 |335751 |
|8 |ЦПС № 7131427 |1003662 |44139 |38446 |1030537 |45689 |69450 |
|9 |ЦПС № 8131845 |233840 |18714 |49766 |304365 |37474 |97402 ... |ЦПС № 9131846 |652633 |25500 |109630 |750408 |42093 |156270 ... |ЦПС № |356533 |9330 |113231 |649742 |29631 |346079 |
| ... | | | | | | ... |ЦПС № 11131480 |1098462 |23403 |546821 |2052661 |67975 |1355195 |
| ... ... ... |67539192|
көзі: «Қазақстан Халық Банкінің мәліметтері негізінде»
Кестеден көріп отырғанымыздай мерзімді салымдардың ... ... ... ... ... едәуір жоғары. Бұған себеп –талап етуге
дейінгі салымдар бойынша пайыз төлендеуінде және ... ... ... ... ... ... ... тікелей
байланысты. 2007 жылы мерзімді салымдардың үлесі 83% құраса, қалған 17%
талап етуге ... ... ... Ал 2008 жылы бұл ... ... ... ... отыр.
3-сурет АҚ «Қазақстанның Халық банкінің» салымдарының құрылымы
Енді депозиттердің табыстылығын ... үшін ... ... ... ... ... ағымы
салымдарының = ___________________________________
ағымы көрсеткіші Жыл басына халық салымдарының қалдығы
2. Халық ... ... ... = ... ... ... салымдарының кірісі бойынша айналым
3. Халық ... ... ... ... ... = ____________________________________________
айналымдылығы Халық ... ... ... ... 1 ... ... саны
теңгенің орташа = __________________________________________
сақтау мерзімі, күндер Халық салымдарынң ... ... ... ... ... ... ... мен кірісі
операциялардың = ... ... ... ... ... операциялар саны
6. 1 салымшыға ... ... ... ... ... ... = _______________________________________
орташа саны ... ... 1 ... ... ... бойынша жинақ сомасы
орташа мөлшері = ... ... ... ... коммерциялық банктері жеке және заңды
тұлғалардан депозиттік салымдарды белгілі бір ... ... ... мерзім
уақытының аяқталуымен қайтарып беруге міндеттеме қабылдайды.
4- Сурет 2007 жылғы Акционерлік қоғам «Қазақстанның ... ... ... жеке ... ... үлесі, %.
Суреттен көріп отырғанымыздай банктің депозитік портфелінде38 % ... ... ... 62 % жеке ... ... ... екендігін
байқаймыз.
6-кесте «Қазақстан Халық Банкі»АҚ-ның 2008 ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелері
|Салым түрі |Депозит мерзімі және мөлшерлемелері ... |7 ай |13ай ... | | ... |7,0 |10,0 ... доллары |4,5 |5,5 ... |4,5 |5,5 ... түрі ... мерзімі және мөлшерлемелері ... ... |ай ... ... | ... ... үшін» |12 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|Инфляциялық ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... несиелік –
депозиттік келісім шарттар бойынша ресурстардың қайтарылмауының нәтижесінде
туындауы, банктік тәуекелді ... ... ... ... қажет
етеді .
5- сурет – Жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру ... ... ... банктердің барлық операциялары тәуекелдермен байланысты.
Тәуекел нәтижесінде шығынға ұшырамау үшін сақтандыру қызметтерін ... ... ...... операцияларын дұрыс басқару қажет.
Әрине сақтандыру қызметтерін ... ... бір ... ... ... ... ол шығындардың орны тәуекелдің орын алуы кезінде қайта толып
отырады. ... ... ... ... жеке ... ...... банкротқа ұшырауы жағдайында сақтандыру
қорымен қайтарылып берілуде. Бірақ, жеке тұлғаның салымдары сақтандырылды
дегенмен онда әлі де ... ... ... ... Осы ... сақтандыру жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып блок-тәсіл
түрінде жоғарыдағы суреттен көруге болады.
Банктің депозиттік операциялары бойынша ... ... ... сақтандыру (депозиттерді сақтандырудың орталықтандырылған
міндетті қорлары) ;
2)ерікті сақтандыру ;
1) аралас сақтандыру (жоғарыда аталған екі ... ... ... ... ... талдау ақша ағымдарының қозғалысын ... ... ... төлем балансын немесе корршотын басқару). Бірақ
та ақша ағымдарының қозғалысын талдау бойынша жұмыстың негізгі ... ... ... кезеңдегімәліметтерді талдауға ғана емес, ... ... ... ... ... болжау
және банктің болашақтағы осыған сәйкес жағдайын анықтау .
Депозиттік операциялар бойынша тәуекелді бағалаудың және ... ... ... ... ... :
1. ... тартудың құрылымдық талдамасы . Коммерциялық банктердің
ресурстарының негізгі бөліктерін тартылған қаражаттар құрайды, ал
меншікті ... ... аз ... Жеклеген банктер бойынша
ресурстардың құрылымдарында өзгешеліктері бар,ол ең алдымен олардың
құрылғаннан бастап ... етіп келе ... ... ... , ... жарғылық қорларының әртүрлі мүлшерлегіне,
қызмет көрсететін клиентурасының саны сапасына және т.б. байланысты.
Жекелеген коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... керісінше, әмбебаптылығына олардың
әрекеттерінің ... ... ... ... ... банктік тәжірибе , жоғарыда атап көрсеткініміздей,
депозиттердің өте әр ... ... ... ... ... ... құрылымын талдауды клиенттердің топтары мен
депозиттердің мерзімдері бойынша жүргізуге болады, ол ... ... ... ... және ... мерзімге тартылғандығын көрсете
алады . Осындай салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... болады, себебі осы әдіс басқа банктердің ... ... ... ... ... Бұл жерде
материалдар синтетикалық есеп үшін де (баланс), сонымен бірге ... үшін де ... ... ... ... ... ... меншік
қаражаттары секілді әрбір топшаның үлес салмағын немесе жалпы тартылған
қаражаттарындағы бірнеше ... ... ... ... жүзеге асырылады. Осы
тектес талдаулар аталған банктің пассивтік оперцияларының дамуындағы әрбір
экономикалық келісім-шарттың рөлін атқаруға ... ... ... ... қаражаттардың құрылымын аналитикалық есептің мәліметтері арқылы
талдауға болады. Бұл материалдар тартылған ... ... ... байланысты зерттеуге мүмкіндік береді . ... ... тек қана ... ... ғана ... ... сомасына байланысты талдауға да болады .Банктің салыстырмалы талдау
әдісін пайдалана отырып, осындай операциялардың ... ... оның банк ... ... анықтауға болады. Бірақ та қазіргі
экономикалық әдебиеттерде ... ... ... өтімділігі
проблемасын пассивтерін басқару тұрғысынан қарастырмайды, ал осы ... банк үшін өте ... ... ... ... ... және пассивтердің талап етілу
тұрғысын банктің деңгейінде бөлімшелері , клиенттері және операция ... ... ... ... ... депозиттік саясаттың негізгі
бағыттарын анықтауға және депозиттік портфельдің ... ... ... ... айтсақ , осы мақсатпен мақсатты түрде қайта құру
жұмыстарын, яғни ... ... ... бастауға болады, ал
баланспен аналитикалық жұмысты бастау үшін пассивтің және активтің баптарын
қайтадан топтау ... ,ол ... ... үшін ... ... жасау
қажет .Осында айта кететін бір жай, біріңғай көзқарасты пайдалана ... ... ... ... үшін ... ... ұстанады
дегенімен, әрбір банктің қайта құрылымдық әдістемесі өзіндік ерекшелікке
болады.
Осыдан шығатын қорытынды,тіпті біріңғай бірдей бағдарламаны ... ... банк оны өз ... ... ... ... ... соң баланс пен ... ... ... және ... ... ... үшін ... көрсеіледі.
Анығырақ айтар болсақ , депозттердің тұрақты бөлігін анықтап , депозиттік
портфельдің орташа есептелген құнын ... , ... ... (ірі ... депозиттер,басқа да жоғары тәуекелді ... ... және ... банк ... ... саясатын
негізделген жолмен жасауды қолға алады. Банк өзінің депозиттік ... ... ... ала отырып ,тартылған қаражаттрды тиімді
орналастыруды басты мақсат етіп ... ... , ... ... – банктің өз міндеттемелері бойынша өтімділігін айқындайтын
негізгі фактор.
Тартылған қаражаттарды пайдаланудың ... ... ... ... =(ПСН /Кр) х ... ПСН- ... тартылған қаражаттар .
Кр – несиелік салымдардың жалпы сомасы .
Ол меншікті қаражаттар мен ... ... ... ... ... ... – банктің жарғылық қоры, ... ... ... ... ... құрылған, резервтік қоры,
банк пайдасы.
Аталған көрсеткіштің 100% көлемінде болуы – барлық аталған ... ... ... ... ... ... 100 % ... жоғары көрсеткіш депозиттік портфельдің несиелік салымдарының ... ... ... ... және ... тартылған қаражаттар
көлемінің тек қана несиелік ресурстар ретінде ғана ... емес ... ... оның ... да ... операция көзі болғандығын дәлелдейді.
2. Депозиттердің құрылымын ... ... ... ... талдау.
Талап етілу деңгейіне байланысты тартылған қаражаттар талдау үшін
келесідей ... ... : ... ... дейінгі депозиттер
(мемлекеттік бюджеттің ... және ... ... ... ... ... қаржылар , заңды және жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары);
2)мерзімді депозиттер;
3)банкке бағалы қағаздарды сатқаннан ... ... ... ... ... ... .
Ағымдағы шоттарға тартылған қаражаттар көлемінің өзгеруі бір жағынан
мерзімді салымдар, екінші жағынан, пассивтік тұрғыдан ... ... оқып – ... ... ... Мерзімді салымдардың айтарлықтай
өсуі банк операциясының кірістілігін төмендетеді, Бірақ ... ... ... шоттардағы және талап ... ... өсуі ... кері ... орын ... шоттардағы және мерзімдік шоттардағы қалдықтар үлесінің
артуы,мәселен , жеке тұлғалардың, ресурстардың арзандығын ... ... ... ... ... та бәсеке жағдайында банктер мерзімді
шоттармен , егер де шот ірі клиенттердікі ... онда ... ... ... ... болады, ал кішігірім ... ең ... ... ... клиенттерден тартылған
ресурстар үлесінің өсуі толығымен банктік операциялардың кірістілігін
көрсетеді.
Коммерциялық банктердің өте ірі ... ... ... біз ... жағдай деп айта алмаймыз, себебі тартылған қаражаттардың
диверсификациясы банктердің өтімділігін қамтамасыз ... , ал ... ... ешқашан диверсификациялауға жол бермейді.
Бұдан шығар қорытынды :банк балансының арзан бөлігінің үлес салмағы
неғұрлым артық болса ... оның ... ... және ... ... банк маржасы осы жағдайда ең жоғары болуға ұмтылады.
Сонымен бірге, айта кету керек , талап етуге ... ...... арзан ғана емес, сонымен ешбір болжауға келмейтін құрал, ... ... ... ... ... ... банктің өтімділігін
нашарлатады.
Әлемдік тәжірибеде тартылған қаражаттарда осы үлестің мөлшері ... ... ... ... елдерінде басқадай да көзқарастар ... , ... ... ... 60 % - ға дейін рұқсат етіледі , ал
10% - талап етуге дейінгі ... оны ... ... ... .
Осы жоғарыда айтылғандармен қоса қазіргі банктік жүйедегі тәжірибеде
активтер мен банк ... ... және ... ... ... ... ... деп санаймыз . Сонымен бірге ... өте ... деп ... ... ол ... ... ... содан соң банк осы ... ... ... ... да
көрсетеді. Сонымен бірге, банк балансының пассивінің құрылымы белгілі ... оның ... ... да ... яғни осы ... ... ... бағыттарын айқындайды.
3. Мерзімі бойынша депозиттер құрылымын ... ... ... ... ... клиенттер топтары бойынша
топтамасы меншік құқығы негізінде өте маңызды бір ... ... ... Одан гөрі қазіргі ... ... ... ... ... ... ... топтастырылуы табылады,
себебі ол мерзімдері мен ... ... ... мен ... ... ... береді, ал ол банктің ... ... үшін өте ... :
1. ... ... ... ... қаражаттар;
2. 1 айға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
3. 1 айдан 3 айға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
4. 3 ... 6 айға ... ... ... қаражаттар;
5. 6 айдан 1 жылға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
6. 1 жылдан жоғары депозиттік ... ... ... топтастыру клиенттердің қаржыларын қайтару мерзімінің
мүмкіншілігін ... ... ... және ... ... банк ... болжайды және реттейді.
Сонымен қатар пассивтерді уақыт мерзімінің өтуімен жоғарыда көрсетілген
шоттар бойынша аударған жөн . Мысалы, егер банктер бір ... ... ... болса және оның қайтарылуына үш ай мерзім ... онда ... ... 6 айдан 1 жылғ дейінгі шотта есептелініп, кейінен 3 айдан
6 айлық шотта ... - бұл ... ... онда ... ... ... ... алынады (себебі олар арзан болады) және ұзақ мерзімге қымбат
бағамен сатылады. Осындай стратегия ... өте келе ... ... ... ... ... ... тенденциясы орын алса
пайдаланылады. Осы жерде банк қысқа мерзімді қаражаттарды ... ... ұзақ ... ... қаржыландырады. Трансформациялау бойынша
жүргізілген операциялардың тәуекелі жоғары .
Мұнда ең үлкен қауіпті өтімділік тәуекелі иеленеді .Банк әр ... ... ... ... ету үшін қаржы тартып отырады. Егер де
нарықта қажетті сома болмай қалса немесе банк займ ала ... онда ... ... ... ... да , ... ... айырылады
және әрі қарай банктің ... өте ... ... ... алу ... ... ... тез қайтаруға тура келсе, онда банк төлемқабілетсіз
бола тұрып өтімділігін ... Тағы ... ... ... ... – бұл пайыздық тәуекел. Егер банк ұзақ ... ... ... ... ... ... ал ... тұрақты
немесе өзгермелі пайыздық мөлшерлемемен тартса және кенеттен пайыздық
мөлшер көтерілген жағдайда қысқа ... ... алу ... ұзақ ... артып кетуі мүмкін.
4. Трансформациялық тәуекелдің бағалануы. Сонымен, трансформациялық
тәуекел ... ... мен ... ... ... ... неғұрлым жоғары болған сайын тәуекел соғұрлым
жоғары. Сандық ... ... ... үшін ... қолданылады, ол келесі формла бойынша есептелінеді:
К= R-S / S *100 ... R ... ... ресурстар .
S- қысқа мерзімді ссудалар.
К-трансформациялау коэффициенті.
Мерзімдері бойынша ресурстарды ... банк ... ... Сондықтан да ... ... мен ... ... ... бір ... ... арқылы
реттеу керек.
Жалпы банктер тәжірибесінде активтердің ... ... ... ... ... көреміз,яғни қысқа мерзімді
активтердің барлығы ... ... ... ... ... оның өзі өтімділік тәуекелін тудыруы мүмкін.
Осындай жағдайда, трансформациялау тәуекелін төмендету үшін активтері
мен пассивтерінің ... ... ... тұру ... өте ... өте ұзақ активтердің құрамында болуына жол берілмеуі керек .
Сонымен бірге банкаралық несиелердің және депозиттердің ... ... ... ... ... үшін ... активтердің
қорларын қалыптастыру керек .
5. Депозиттер тұрақтылығының дәрежесін бағалау. ... ... ... дайындаудағы негізгі нүкте болып табылатын банктің
ресрстық базасына нақты мінездеме беру үшін ... ... ... ... ... ретіндегі депозиттердің ... ... ... ... тұрақты бөлігі мерзімді депозиттерді және
талап етуге дейінгі депозиттердің біршама ... ... ... ... мақсатына қолдана алатын депозиттің ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері салымдардың қаншалықты
тұрақты екенін көрсетеді.
Олардың бірі – салынған салымның орташа ... ... .Ол ... ... :
С=(О / В) * Д ,
Мұндағы: С – күндік орташа сақтау мерзімі .
О – ... ... ... .
В – ... беру ... ... .
Д – кезеңдегі күндер саны.
Депозиттік базаның тұрақтылығын көрсететін келесі көрсеткіш –
салымдар ретінде ... ... ... қалу ... = Ок – Он / П *100% ... Ок – ... ... жыл соңындағы шоттардағы ... - ... ... жыл басындағы шоттардағы қаражат қалдығы .
П - салымдар бойынша шоттарға ... ... ... ... ... ... бір нақты мерзімдегі депозиттік
портфельдің жағдайын бағалауға мүмкіндік береді, алынған талдау ... ... ... ... ... және оның ... ... бағыттарын анықтайды.
3.2. Қазақстан Республикасындағы депозиттерді сақтандыру жүйесінің даму
келешегі .
Қазақстандық салымшылардың коммерциялық банктерге сеніп ... ... ... халық салымдарының жинақ банктерде құлдырауы
мен жекелеген қаржылық құрылымдардың тоқырауы және қазіргі уақыттағы кейбір
банктердің тиімділігінің ... ... ... ... ... ... ... құрылымында жекелеген ... саны ... ... ... ... көбеюде және осыған
байланысты депозиттерді қорғауды жетілдіру қажеттілігі де ... ... ... жеке ... ... кепілдендіру және сақтандыру
қоры ... ... ... ... атқаруына бағытталған шаралар
жүргізілуде. Бірақ ... ... ... ... мен аяқталмаған
тұстары бар және оны жетілдіру үшін біздің ... ... ... ... ... елдерде салымдарды сақтандыру мен
кепілдендірудің көптеген жүйелері қызмет атқарады, олардың тәжірибесін біз
өз еліміздегі осы ... ... ... ... ... қалыпты жұмыс істеуіне ең керекті жағдай – ... ... ... ... болуы. Осындай жүйелер дамыған
елдердің көпшілігінде бар және ол ... ... екі ... атқарады:
1. төлем қабілетсіздігі шегіне жеткенде экстремалды жағдайларда банктерге
қаржылық көмек көрсетеді;
2. депозиттер бөлімі ... ... ... ... ... салымдарын
сақтандырады .
Осындай жолмен банктік жүйе үшін өте бір күрделі ... – шот ... ... қайтарып алуларын сақтандырады. Әр елде коммерциялық
банктердегі салымдарды қорғаудың әр түрлі механизмдері бар ... ... ... банк боып ... ... ... және қатысушы банктер сатып алуы мүмкін.Қордың жарғылық капиталы ... ... ... ... атқарушы органы - басқарма болып табылады.
Басқарма тоғыз адамнан тұрады .Қор ... ... ... төрағасы
мен Ұлттық банктің екі өкілі , ... ... төрт ... және
Қазақстан Қаржыгерлер ассоциациясының бір өкілі кіреді. Қор ... ... ... ... басқарма мүшелері арасынан
сайланады.[14]
Қордың банктік шоттары тек Ұлттық банкте ашылады.
Қордың ақшаларын ... ... :
1. Қор ... 80 ... кем емес ... ... бағалы
қағаздар;
2. Ұлттық банктегі салымдарға 10 пайыздан астам (депозиттерге);
Қор мына ... ... ... ... ... банктің еріксіз таратылуы жағдайында оның ... ... ... бойынша ережемен анықталған
көлемі мен тәртіптер өтемақы төлейді;
... ... ... ... ... жүргізеді;
• қор жарғысында қарастырылған және қазіргі ережелерге, сондай-ақ Ұлттық
банктің ... да ... ... ... басқа
қызметтерді де атқарады.
Қор өз қызметтерін атқаруда ... ... ... ... Ұлттық банкпен ақпарат алмасу және жеке тұлғалардың ,қатысушы-банктердің
банктік құпияны құрайтын ақпараттардан басқа салымдардың ... ... ... (сақтандыру) объектісі болып табылатын
салымдардың (депозиттердің) жалпы сомасы мен қаржылық жағдайы туралы
мәліметтер алып ... ... ... ... ... ... мен ... талаптарын бұзу фактілері туралы хабардар етуге;
➢ қазіргі ережелер мен ... ... ... ... ... салымдарын (депозиттерін) міндетті ұжымдық кепілдендіру
(сақтандыру) жүйесінен шығарып ,қатысушы куәлігін қайтып алуға;
➢ салымшылардан ... ... ... ... банктерден
салымдар бойынша төленетін өтемақы мөлшеріндегі құқықтар мен талап ету
кезектерін сатып алуға;
➢ салымшыдан берілген ... ... ... ... ... ... қатысушы банктерден талаптарды қанағаттандыруды талап
етуге;
➢ банкті басқару бойынша уақытша әкімшілік құрамына өз өкілін енгізуге;
➢ қатысушы ... ... ... ... өз ... енгізу туралы
сот алдында өтініш жасауға;
➢ өз құзыретінің шегінде ... да ... ... ... ... ... қызметтерін жүзеге асыру барысында қор :
1. еріксіз таратылатын ... ... ... талап қою құқығын
иеленеді;
2. Ұлттық банкке өзінің қызметі жайлы қаржылық есеп беру ... ... банк ... тәртіпте, формада ,мерзімде аудиторлық ұйым
растаған жылдық есепті береді.
Қор ... ... ... жеке ... ... ... ұжымдық кепілдендіру
жүйесіне енгізу туралы шешім қабылдау.
2. Қазіргі ережелерге сәйкес ... ... ... және басқа да
жарналардың қатысушы банктермен ... салу ... ... Банк қатысушы-банктерді инспекторлық тексеруден өткізу немесе оларға
шектелген ықпал ету шаралары мен санкцияларды ... ... және ... ... ... ... ... лицензиялардың күшін жою
немесе қызметін тоқтату туралы Ұлттық банкке ... ... ... ... ... жеке ... ... міндетті ұжымдық
кепілдендіру жүйесінен шығару ... ... ... .
5. Қор активтерін Ұлттық банкке ... ... ... басқаруға беру
туралы шешім қабылдайды.
6. Еріксіз тартылатын қатысушы-банктердің салымдар ... ... ... ... ... ... таңдайды;
8. Қор басқармасының төрағасын сайлау және Қордың лауазымды тұлғаларын
тағайындау;
9. Қордың жыл сайынғы кірістер мен ... ... ... ... ... сәйкес басқа да өкілеттіктер .
Қордың лауазымды мен қызметкерлері өз қызметтерін жүзеге асыру қызмет
бабында ғана пайдалануға және ... ... ... туралы белгілі болған ақпараттардың барлығын тек сақтауға міндетті.
Қатысушы банктердің міндеттері:
1) Уақытылы және толық міндетті күнтізбелік және басқа да ... ... ... сай ... ... ... уақытында және толық көлемде Қорға ұсынып отыру.
3) Еріксіз таратылған қатысушы –банк туралы сот шешімі күшіне ... ... ... ... міндеттеменің орындалуы жайында қорды дереу
хабардар ету.
4) Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... табылатын салымдар бойынша банктік салымдарды келісім
шарт бойынша енгізу ,салымдар бойынша ... ... ... ... ... ... Қорға өтемдер мен қатысушы банктің
салымдары туралы ақпаратты еріксіз таратылу жағдайында беруге талап ету
құқығына көшу .
5) ... ... жеке ... ... ... ұжымдық
кепілдендіру жүйесіне қатысатындығын қатысушы-банктің берілген күні ... ... ... ... ,сондай-ақ жазбаша хабарлаудың
көмегімен клиенттер сұрақтарына ... және ... ... ... ... төлеу шартын хабарлау.
6) Салымшылар алдындағы міндеттемелердің уақытылы және толық орындалмауын
туғызатын жағдайлар жайында Қорды дереу хабардар ету.
7) ... ... ... ... ... жеке ... ақша ... дәлелдейтін мәліметтер мен банк растаған
құжаттардың көшірмесі, яғни Қор басқармасы бекітетін жеке ... ... ... ... ... ... объектісі
болып табылатынын дәлелдейтін құжаттар ұсыну.
8) Қазіргі ережелерге сәйкес ... да ... ... банк ... ... мен ... ... банк оларға банктік заңнамада қарастырылған ... ... ... мен ... ... құқылы .
Банктер өтініш пен құжаттарды бергеннен кейін ... ... ... ... ... ... қосымшаларына сәйкес
толтырылатын қатысушы куәлігін алады . Қор ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.Қатысушы
куәлігін алған банктер қатысушы-банктер реестрінде тіркеледі.
Банктер жеке ... ... ... ... ... ... ... куәлігі мына жағдайларда қайтарылып алады:
▪ қатысушы-банкке депозиттер ... жеке ... ... ашу және ... ... лицензияның күшін жою немесе тоқтата
тұруға шешім қабылданғанда ;
▪ жыл бойында бірнеше мәрте (екі немесе одан да көп) ... ... ... ... ... аударымдарды толық көлемде жасамаса;
▪ қазіргі ережелер мен белгіленген басқа да талаптар бұзылғанда .
Жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ... ... ... ... және оның ... куәлігі қайтарылғаннан кейін
қатысушы банк банк реестрінде шығарылады. Қатысушы банкке жеке ... ... ... ... ... шығарылғандығы туралы
Ұлттық банк осы шешімді қабылдағаннан кейін үш күн ішінде ... ... ... соң банк ... ... куәлігін үш күн ... ... ... ... ... ... ... банкке беру ... ... ... ... кепілдендіру жүйесінен банк қатысушы банкті
шығару туралы шешімі үш жұмыс күні ішінде ... ... ... ... ... орыс тілінде жариялануы тиіс .
Салымшылар алдында өз міндеттерін атқару үшін Қор Ұлттық банктен, ... ... ... қарыз алуға құқығы бар немесе Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... олардың
кепілдемелеі негізінде қарыз ала алады .
Күнтізбелік ... ... ... ... үшін оның
қаржылық жағдайы мен әдістеріне ... жеке ... ... ... бұл ... ... ... соңғы мерзіміндегі күнтізбелік
міндетті жарна төленер алдында салымдар сомасының 0,125 %– дан 0,375 ... ... ... ... ... үшін ... бойынша өтемдер келесі тәртіппен
жүзеге асырылады :
1) Салымдар бойынша толық көлемде өтемдерді өтеу үшін ... ... ... ... ... мен Қор ... ... инвестициялық табыстар сомасы пайдаланылады.
2) Алғашқыда қалыптастырылған резервтік сомасы жеткіліксіз болған ... ... ... 500 ... ... сомадағы ақша
пайдаланылады.
3) Салымдарды өтеу үшін резервтің алғашқы қалыптастырылған ... ... ... ... ... ... қатысушы-
банктердің Қордың банктік шотына қосымша жарналар төлеу арқылы төленеді,
ал салымдар бойынша ... ... 50%-ы Қор ... ... өтеу үшін Қордың қарызға алынған ақшалары ,сондай-ақ ... ... ... төленген өтелу сомалары еріксіз таратылатын
қатысушы-банкке ... ... ... ... ... ... ... мөлшері мен мерзімі Қор басқармасының қатысушы-
банкке тартылған ,сақтандыруға жатқызылған салымдарының мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... банктің қолдануы мүмкін болатын шектеулі ықпал етуі ... банк ... ... ... да, бұл ... міндетті
күнтізбелік қосымша және төтенше жарналарды төлеуден босатпайды.
Сақтандырылған депозиттерді өтеудің балама әдістері:
а) Банк-мост- І. Мост – Банк тұжырымының келесідей бір ... ... ... банк ... ұшыраған банктің лицензиясының күшін жойғанда,
ол сол мезетте салымдарды ... ... ... қорына жаңа лицензия
береді, яғни банкротқа ұшыраған банктің ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... қатаң шектеп
отырады.Мысалы, ол жаңа депозиттерді қабылдауға ... жаңа ... ... Оның ... ...... ... төлеу және несиелер мен бағалы қағаздар алымдар ... ... ... ... ... ... ... ІІ. Салымшылардың сақтандырылған қаражаттарын қайтару үшін
көптеген жағдайларда жедел процес ... ... ... ... қоры ... алатын “мост”- банк идеясы.
Банкротқа ұшыраған банктің лицензиясын алғаннан кейін,Ұлттық ... жаңа ... ... ... Бұл ... жаңа ... сақтандырылған салымшылардың төлемдерін 30, 60 немесе 90 күн
аралығында жүзеге ... ... ... ... ... банк ескі
лицензиясын алғаннан кейін таратылған мүшелерімен келісімге отыра алады.
Келісімге мынадай жағдайларды енгізу керек: жаңа ... ... ... лицензиясы бойынша сақтандырылған міндеттемелерді өз мойнына алады,
бұл ... ... ... бір ... аралығында және оңтайлы арендалық
ставкада операция жүргізуші терезесін ... ал ол ... ... ... ... ... ... қаражаттарын
пайдаланады, бірақ та барлық шығындалған ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Сонымен
қатар, келісімге кеңседегі төлемдерді өтеу және ... ... ... ... ... бір ... жарналардың нұсқасын
енгізу керек. Есеп жүргізу бөлігі ретіндегі және құжаттандыру процесінде
салымдарды міндетті сақтандыру қоры ... ... ... ... қамтамасыз етеді, Қормен өтемеген депозиттер бойынша
таратылу жөніндегі комиссияға кінарат –талаптарды қою мүмкіндігін беретін
формалар және ... ... ... ... ... ... комиссиямен қызмет етуіне мүмкіндігін беретін еді.
в)төлемақы әдістері. Кейбір жағдайларда банк-агент талап ететін шоттар
мөлшері шектеулі болуы, тұрғылықты жері ... ... ... ... жоғары
болуы мүмкін. Сақтандырылған салымшыларға төленетін төлемақы баламасы
тікелей іскерлі және шығынды-тиімді болуы мүмкін.
Тәжірибеде Қор және оның ... ... ... ... ... ол ... ... құжаттарын тексереді және сақтандырылған
салымшыларды анықтайды. Содан кейін сақтандырылған салымшыларға төлемақы
төлеудің ... ... ... қол ... чек ... ... ... сақтандырылған салымшыларды төлемақысының сомасына дейін, таратылған
банктің мүлкіне талап ... ... Қор ...... балама тәсілдермен, келісімдермен
шығынды-тиімді шартқа отыра алмаған кезде пайдалануы керек. Осы процестің
бір бөлігі ретінде, шығындарды тексеру ... ... ... ... ... ... операцияларға салыстыру және салымдарды
төлеуге шығындарды алдын-ала бағалау жүргізеді, сонда ғана қор ... ... ... алар ... сатып алу әдісі және міндеттемелерді өзіне алу. ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... және басқа да заңдарға өзгертулер енгізуді ұсынамыз, яғни Қорға
сақтандырылған ... ... ... ... ... алу ... (активтер көбінесе қолмақол ақша негізінде) ... ... ... Бұл тәсіл жеңімпаз-банкті іріктеу үшін тендерді
енгізеді. Сол банк ... ... ... ... ... алып ... ... қазіргі кезде талап етілетін “агент” сапасында емес,
“принципал” ролінде түседі ... ... тек ... ... банк ... ... ... құқығын алу үшін ең
жоғары бағаны төлей ... банк ... ... да ... ... қол ... үшін Қор және оның ... ұшырағаннан кейін банктің төлем қабілеттілігі жоқ ... ... ... тез ... ... ... болу ... ұшыраған банктің сақтандырылған депозиттері бойынша, оған қоса
шығарып салу құжаттары және ... да ... ... ... ... банкке қажетті, яғни жұмысын жалғастыру үшін банкротқа ұшыраған
банктің қалған құжаттарынан бөлек болуы ... ... Қор және ... ... ... ... ... сақтандырылған салымшылардың орнына тұрады және тендерді ... ... ... шарт ... ... ... ... қатар сақтандырылған
салымшылар үшін де белгілі бір кепілдіктер ... ... ... шарт
жағдайы тендерді жеңіп алушының филиал ашуына, жерлерде банкротқа ұшыраған
банктің 30 күн ішінде ... ... ... ... қиындықсыз
алу мүмкіндігін пайдаланып талап ете алады. Сонымен бірге өзара шартта
былай айтылады: депозиттік ... ... ... ... 30
күн аралығында айыппұл ұстауынсыз өз ақшасын ала алады. Өзара шарт жағдайы
ибойынша жеңіп алушы ... ... ... және ... ұшыраған
офистердің, салымшылардың өз ақшаларын алу жерін және ... ... ... ... ... ... алушы әрбір салымыға почта арқылы
оның соңғы адресімен бірге ... ... ... құжатында
көрсетілгені бойынша және бұл оның салымы тендер жеңіп алушы ... және оның ... ... ... хабарлама береді.
д) сақтандырылған салымдарды табыстау (Банк – агент). Біздің нұсқамыз
ретінде қор сақтандырылған ... ... ... ... ... Бірақ та бұл ережелерге есеп жүргізуге, құжаттауға мүмкіндігінше
талаптың болмауы.
Ең ... үлгі банк – ... есеп ... ... ... ... сақтандырылған салымшыларға сәйкес хабарламалар ... ... ... және ... ... ... алады, олар
процестің аяғына дейін онда қала береді, бірақ қор ... ... ... Процесс аяғында (айталық, 12 немесе 18 ай ) ... ... ... ... ... тиіс .
Қор жойылуға арналған активтерден сақтандырылған депозиттердің орнын
жабуды талап етеді. Басында қор жойылудан түсетін ... ... ... ... Қор ... ... ... қадағалап “Қаржы жағдайы
туралы есептің” шығуына дейін ... ... кем ... ... бір рет
түзетулер енгізеді.Бұл есептеулер банктің мүмкіншіліктерін қате ... өте ... орын ... ... ... қабылдау немесе қордың алғашқы ... ... бөлу ... ... ... мыналар ұсыныс жасайды:
1. қордың резервтеріне қосылатын шығындардың бағалану көлемі;
2. банкрот болған банкті жоюдан ... ... ... Егер ... қол ... ... сақтандырылған депозиттерді өтеуге жетпесе
екінші компонентке сәйкес Қор Ұлттық Банктен қарыз ... ол үшін ... ... табысты қоя алады.
Егер де толықтырылған және тез ... ... ... ... ... өткен салымшыларды бөлшектеп қайтармай болашақ ... ... ... ... ... ... ... қайта алмайтынын және Қор олрдың иесі болғанын түсінеді.
Ережедегі қатысушы-банктер, егер олардың ... ... ... қор ... осы ... дейінгі салымдар және инвестициялық
табыс сомасынан асатын болса ,және оның қосымша қордың алғашқы ... % - і, 500 млн. ... тең ... ... онда олар ... және ... қорға жүзеге асыру үшін керек деген тәртіп бар.
Ережеде, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... салым ретінде, екінші жартысы ҚР Ұлттық
банкінен алынып төлену ... ... ... тәртіптерге байланысты
бірқатар сұрақтар туындайды:
• ережеде қарыз бойынша пайыз төлеу туралы ... ... ... ... ... ... ережеде сақтандырылған депозиттер
бойынша төлемдер шығын ретінде есептелініп, резерв ... ... ... ... ... ... қайтарымның үлкен көлемінің әсерінен
азаюы қарастырылмаған ;
• қосымша және төтенше салымдар туралы міндеттеу ... ... ... ... ... бойынша мөлшерлемелерді анықтау.
Күнтізбелік салымдар ережеде көрсетіледі және оның көлемі квартал ... %-тен 0,375 % -ке ... ... Күнтізбелік салымдардың
инвестициялық табысына келсек Қордың сол табыс ... ... ... оны
бөліп есепке алу қажет емес деп ойлайды .
Салымдарды бөлшектеп қайтару.
Қорға қосымша және тез ... ... ... ... онда ... ... негінде жүзеге асыруды ұсынады егер де жеткілікті
мөлшерде қорды жинап алатын ... Қор ... ... ... салымдарды
бөлшектеп қайтаруды қарастыруы мүмкін. Дегенмен қайтарудың орнына келесі
салымдарды қайтарым сомасы көлеміне азайтуды ұсынады.Бұл қатысшы ... сома ... ... ... және ол ... келгеніне байланыссыз
екенін көрсетеді. Сондықтан банк салымдарды қайтара алмайды .
Қордың қаржылық қаражаттары.Өзінің заңды міндеттемелерін орындау үшін
ақша алудың 4 көзі ... 1 ... ... ... ... ;
2. ... – банктердің жарналары ;
3. Өз қаражаттарын инвестициялаудан түсетін табыстар ;
4. Салымшылар ... ... өтеу үшін ҚР ... ... ... несиелер.
Қаржыландырудың қосымша тағы екеуіне рұқсат беру керек.Оның біріншісі –
егер қандай да болмасын бір ... ірі банк ... ... ... банктер белгілі қысқа мерзімде банкрот болса,Қор ... ... қиын ... ... алатындығын халықтың алдында
дәлелдеуі керек.Ал қаржы министрлігінің тарапынан немесе ҚР Ұлттық ... ... ... ... несие желісі
пайдаланылады.Ең үлкен депозиттерді бар банктер үшін ... желі ... –25 ... ... ... қажет.
Екіншісі – банкрот болған активтерін жойғаннан түскен түсім ... ... ... ... қарызға алу құқығы оның ... ету ... ... ... салу ... несиелерді
әдетте айналым қаражаттары деп те атайды. Оларды жоюдан түскен ақшалай
қаражаттары шегінде пайызбен ... ... ... ... ... ҚР ... ... басқа да көздерден несие алуға ... ... ... едік , ... желі 5 –10 жыл мерзім ішінде болуы тиісті , ... соң бұл ... ... жеткізген халықтың сенімін артыра түсер еді.Тағы да бір
артықшылығы – бұл ... ... ... ... мерзім ішінде қосымша
және төтенше жарналар түрінде айтарлықтай мөлшерде қаржы ... ... ... Сонымен қатар , банкроттықтың қаржылық әсері уақыттарға
тең бөлінер еді.
Айналым капиталы . Қордың міндеті – депозиттердің орнын ... ... ... банктің банкрот болғаннан кейін қысқа мерзімде
100 % қайтарып беруді қамтамасыз ету .
Қор жойылуға шығарылған активтерден сақтандырылған депозиттердің ... ... ... ... Ол ... ... депозиттердің орнын
барлық сомасын толтырғаннан кейін жүргізіледі. Содан соң жойғаннан кейінгі
күтілетін қайтарым мөлшерін есептейді. Қор жою ... ... ... ... ... мөлшеріне сәйкесінше өзгерістер енгізеді . Ол өзгерістер
“Қаржылық жағдай туралы есеп” жарияланбастан бұрын ... ең кем ... ... жүргізіледі .Бұл жерде ... ... ... ... ... мен ... ... мөлшерін дәл есептеу керек . Мысалы,
банкрот болған банктегі сақтандырылған депозиттер көлемі 5 ... ... ... сомасы 10 млрд. теңге, активтердің шамамен бағалануы
700,5 млрд.теңге. Жойылуға байланысты шығындардан басқа да ... ... ... кейін ең жақын 5 жылда ең төмен дегенде 3,75
млрд.теңге ... ... деп ... ... Осындай босатуларды
есептегенде Қор логикалық түрмен-ақ өзінің ... ... ... деп ... ... 1,25 ... “орнын толтыруға
резерв” ... ... ... 5 ... ... ... 3,75 ... “дебиторлық қарыз” шотына жазылады. Сонда ғана
активтер сомасы міндеттемелері мен ... ... ... келеді. Егер
де қорда алғашқы кезекте 5 млрд.теңгенің орнын жою мүмкіншілігі ... ... ... ... 3,75 ... қарыз алу туралы келісімге ... Ол жою ... ... ... ... ҚР ... банкінде банкті
жоюшы логикамен жұмыс істеуге қызығушылығы ... ... ... ... ... деп атайды.Ол Қорға банкті жою болған жағдайда өзінің
тез арадағы қажеттіліктерді орын ... ... ... ... ... ... ... көмектесетін біраз
бағдарламалар да бар.
Біріншіден ,қатысушы ... ... ... туралы
халықтың сұрақтарына жауап беретіндей оқытылуы ... ... ... ... ... ... сай болып келеді, себебі сақтандыру туралы
білгеннен кейін ... ... ... артады.
Екіншіден, ҚР Ұлттық банкі өз қызметкерлерін соның ішінде банктік
бақылау ... ... ... ... ... оқыту
керек.Бұл қызметкерлер кейін қордың банктік индустрияға өкілдері ретінде
жұмсалуы ... ... ... ... үлесін қосатын, экономикамыздың
ажырамас бөлігі болып табылатын – банктік жүйеміз күннен-күнге кеңейіп,
дамып ... Яғни ... ... ... ... ... ... банктермен байланыста ... ... ... ... негізінен экономиканың
өндіріс секторларын ақшалай ... ... ету ... ие
боламыз. Кәсіпкерлер және кәсіпорындар банктік несиесіз өз ... ... ... қоя ... ... ақша қаражатына деген
қажеттілік туып отырады.Ол қажеттілікті банк несиесі ... ... ... ... қанағаттандыру мүмкіндігі бар.Өз кезегінде банктер ол
қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін жеткілікті ... ие болу ... ... ... капитал банктердің пассивтік операцияларын ,оның ішінде
депозиттік операцияларды тиімді жүргізу нәтижесінде ... ... ... ... да ... , мысалы шетелдерде
көрсетілетін қызметтерді ұсынуға тырысады.Бірақ, бұл жерде ,айта кететін
жайт,шетелдерде ... ... ... ... ... ... ... Францияда қазіргі кезде қызметтердің үлкен ... ... ... ... ... ... бар. Ал ... солардың көпшілігі “нашар” тұрады деп те айтуға
болады. Сондықтан да, ... ... ... болуына басты кедергі –
мемлекетіміздің саясаты,халықтың әл-ауқатының ... ... ... ... және орта ... толық дамымауы, халықтың банктерге
сенімділігінің жоқтығы.
Банк ... емес ... ... банктің қысқа мерзімді
өтімділігін қолдау мақсатында тартылады. Оларға: банкаралық несиелер,
Ұлттық банктің несиелері, банктердің меншікті бағалы қағаздарын эмиссиялау
нәтижесінде тартқан ресурстары, сондай-ақ отандық және ... ... ... ... ... ... ресурстары жатады.
Банкаралық несие бұл коммерциялық банктердің бір-біріне беретін несиелері.
Банкаралық несие бұл басқа ресурстармен салыстырғанда өте қымбат ресурс
болып табылады. Банкаралық несиенің ... ... ... ... ... бұл банктердің бір-бірінде ашқан корреспонденттік
шотындағы қалдықтары.
Депозиттік емес қаражаттардың бір түріне Ұлттық банктің коммерциялық
банктерге қысқа мерзімді өтімділігін ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады: овернайт (бір түндік) және
овердрафт.
Овернайт бұл банктердің Ұлттық банктегі корреспонденттік шотында ... ... ... ... бір ... ... ... оны бүгін кешке алған жағдайда, ертеңіне кешке қайтаруға тура
келеді. Кей жағдайда, бұл несиені алу ... ... ... күні ... ... түссе, онда несие келесі аптаның бірінші күні қайтарылуы тиіс.
Овернайт заемдары бойынша ҚР ... ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесі ҚР Ұлттық банкінің екінші
деңгейдегі банктерге, олардың ҚР Ұлттық банкіндегі корреспонденттік
шоттарьі бойьшша есеп айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы барысында бір
түнге ... ... ... ... бұл банктік жұмыс күні ішінде банктердің Ұлттық банкте ашқан
корреспондентік шотында ... ... ... ... жетіспеуіне
байланысты ақшалай аударымдар мен төлемдер жасау мақсатында берілетін
несие.
Овердрафт заемдары бойынша ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... да ... ... Ұлттық банк екінші деңгейдегі
банктерге бүгінгі күні орта және үзақ мерзімде несиелерді бермейді.
Бағалы қағаздарды қайта сатып алу ... сату ... ... ... ... ... ... етілетін қысқа мерзімді займның
түрін білдіреді.
Мұндағы қарыз алушының міндеттемесі, яғни ол келісілген күні және
алдын ала белгіленген бағада, өзінің сатқан ... ... ... ... ... мемлекеттің бағалы қағаздарымен жасайтын РЕПО және кері
РЕПО ... ... ... мөлшерлемелерін ҚР Ұлттық банкі белгілейді.
ҚР Ұлттық банкте вексельдерді ... ... алу жэне ... беру ... ... ... ... байланысты екінші деңгейдегі
банктердің Ұлттық банкке өздерінің вексельдерін кепілге бере ... ... ... ... ... вексельдерді қайта есепке алуда ресми есептік
мөлшерлемені белгілейді.
Банктік ресурстарды тартудың жаңа бір формасына банктің вексельдерін
жатқызуға болады. ... тек ... ... ғана шығарады. Банк
вексельдерін шығарудағы артықшылықтарға: біріншіден, вексельді тауарлар мен
көрсетілетін қызметтер үшін есеп ... ... ... ... алу барысында кепілдік ретінде жүреді; үшіншіден,
вексельді жеке жэне заңды түлғалар қолдана ... ... ... ... ... вексельдер бойынша дисконт
мөлшерлемесі жоғары; алтыншыдан, вексельдің заңды немесе жеке тұлғаға өту
барысында шектеулік болмайды; жетіншіден, вексельдің мерзімі әр ... ... ... ... ... мен ... ресурстар
көлемін үлғайту мақсатында облигациялар арқылы қосымша қаражат тартады.
Облигацияларды отандық тәжірибеде көбіне ірі ... ... ... ... ... ... шығару бір жағынан, банк капиталын,
екінші жағынан, оның ресурстарын ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бұл
операцияларды ұйымдастырудың басты мақсаты банктің өтімділігін жақсарту.
Қазақстандық банктер әлі де ... ... ... құралдарының нарығынан
синдицирленген займдар тарту, облигацияларын шығару жэне ... ... ... ... ... ... Әрине,
мүндай шаралар банктердің үзақ мерзімді қарыздар тартуға мүмкіндік жасаумен
қатар, банк міндеттемелері мен активтері арасындағы уақыт ... ... ... ... ... базасы диверсификациялана түсуде. Яғни,
оның құрылымы депозиттік салымдармен ғана емес, ... ... ... ... ... ... несиелік желілерімен,
қарыздық бағалы қағаздар және субординирленген қарыздармен толықтырылуда.
Банкаралық несиелердің үлесі өте аз. Себебі, ондағы қаржы құралы ... ғана ... және ... ... ... өте ... болып
қалуда.
ЕДБ-дің тартылған қаражаттарының өсуіне депозиттермен қатар, депозиттік
емес ресурстары да үлкен үлес қосқан. ... емес ... ... қаражаттары құрылымына талдау жасап көрейік (8-кесте).
8-кесте. ЕДБ-дің депозиттік емес ресурстарының серпіні мен құрылымы.
|Банктің депозиттік емес |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... % ... ... млрд | | | | ... ... | | | | | ... ... |69,0 |79,4 |185,1 |257,6 |39,2 ... % |4,6 |3,3 |4,5 |3,2 | ... ... ... ... |7,5 |5,4 |3,1 |2,2 |-29.0 ... % |0,5 |0,2 |0,1 |0,0 | ... ... ... |19,2 |26,5 |27,4 |3,4 |
|алған ... | | | | | ... % |1,2 |0,8 |0,6 |0,3 | ... ... мен ... |217,4 |343,9 |576,8 |1414,3 |145,2 ... операцияларын | | | | | ... ... ... | | | | | ... займдары | | | | | ... % |14,6 |14,2 |14,2 |17,7 | ... ... |76,9 |72,2 |163,5 |530,0 |224,2 ... ... ... | | | | | ... % |5,2 |3,0 |4,0 |6,6 | ... ... |58,8 |100,3 |184,7 |368,0 |99,2 ... % |3,9 |4,2 |4,5 |4,6 | ... ... |27,8 |102,1 |273 |418,8 |53,4 ... ... | | | | | ... % |'"•"" |4,2 |6,7 |5о ,э | |
| |1,9 | | | | ... де ... |21,4 |50,2 |71,6 |148,7 |107,7 ... % |1,9 |4,2 |1,8 |1,9 | ... ... |1491,3 |2418,6 |4 ... |96,4 ... ... және ... есептік мәліметтері негізінде есептелген
Соңғы 4 жыл ішінде ... ... емес ... көздері
өскендігін көреміз. Банкаралық депозиттері 2004 жылдың 1 қаңтарына 69,0
млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 қаңтарында оның көлемі 257,6 млрд теңгеге
дейін 3,7 ... ... ... ... ... мөлшері де 2004 жылдың 1 қаңтарына 7,5
млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 ... оның ... 2,2 млрд ... ... ұйымдарынан алған банктердің қарыздары 2004 жылдың 1
қаңтарына 17,7 млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 каңтарында оның көлемі 27,4
млрд теңге дейін ... ... ... мен ... ... ... жүзеге
асыратын ұйымдардан алған займдарының көлемі 2004 жылдың 1 қаңтарына
217,4 млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 ... оның ... 1 414,3 ... ... немесе 6,5 есе өскен.
Бағалы қағаздармен жасалатын «РЕПО» операциялары мөлшері 2004 жылдың ... 76,9 млрд ... ... 2007 жылы 1 ... оның ... млрд ... дейін немесе 6,8 есеге артқан.
Субординирленген қарыздары да 2004 жылдың 1 қаңтарына 58,8 млрд теңгені
құраса, 2007 жылы 1 ... оның ... 368,0 млрд ... ... ... ... бағалы қағаздар көлемі 2004 жылдың 1
қаңтарына 27,8 млрд теңгені құраса, 2007 жылы 1 ... оның ... млрд ... ... немесе 15 есе өскен.
Өзге де кредиторлардан алған қарыздар 2004 жылдың 1 қаңтарына 21,4 ... ... 2007 жылы 1 ... оның ... 148,7 млрд ... ... ... 1 қаңтарына банктердің депозиттік емес ресурстарының
құрылымында ең көп үлесті алатын ресурстарға: басқа банктер мен банктің
жекелеген операцияларын жүзеге асыратын ... ... ... ... ... жасалатын «РЕПО» операциялары - 6,6 % және шығарған
бағалы қағаздары - 5,3% жатады
2007 жылы ... ... емес ... ... ең аз ... ... ... депозиттері - 3,2 %, Халықаралық қаржы
ұйымдарынан алған 0,3%.
Банктің депозиттік емес ресурстардың ішінде халықаралық қаржы ұйымдар мен
басқа ... ... ... ... ... қағаздарды шығарудан
түскен түсімдердің жиынтығы көбіне банктердің сыртқы қарыздарын сипаттайды.
Сыртқы қарыз алуда қазақстандық банктер шетел қаржы ... ... ... және ... ... ... ... арқылы пайдаланады.
Сондай-ақ банктер халықаралық нарықтан синдицирленген және еурооблигациялық
заемдар арқылы қарыз ақша ... ... ... ... нәтижелері
қаржыландырудың ірі дерек көздеріне тәуелділік пен міндеттемелердің көп
шоғырлануы ... ... ... бұл сол бір ... баға бойынша клиенттік
қаражаттармен салыстырмалы бұдан да «ұзақ» пассивтері бар банктерді
қамтамасыз ... жылы ... ... ... ... ... өсті,
банктердің сыртқы міндеттемелерінің басым бөлігін бас банктерге (сыртқы
міндеттемелердің 42%) ... ... ... ... ... ... есепті кезең ішінде 99,3%-ға өсті жэне 2006 жылғы 1
қаңтардағы жағдай бойынша 862,0 млрд. теңгені құрады.
Сондай-ақ, сыртқы міндеттемелердің ... ... ... ... ... 29%) алынатын, есепті кезеңде 62,1%-ға
өскен заемдар бөлініп шығады жэне 2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... Бүл ретте, бейрезиденттерден алынатын заемдардың
негізгі көлемін Ұлыбританияның және Солтүстік Ирландияның Біріккен
Корольдігі, Жапония, Германия, Австрия жэне АҚШ елдері құрап отыр, олардың
банк ... ... ... ... ... құрады. Осы
қаражаттар клиенттердің (резиденттерге және резидент еместерге) сауда-
саттық операцияларын қаржыландыруға бағытталды. Заем қаражаттар түсуінің
тағы бір дерек көзі ... мен ... ... бағалы —қағаздарын
орналастыру болып табылады. Айналысқа жіберілген бағалы қағаздар сыртқы
міндеттемелердің 10%-ын құрады және есепті кезеңде 142 млрд. ... ... 2006 ... 1 ... ... ... 206,6 млрд. теңге болды.
Банктердің сыртқы міндеттемелерінде 2006 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша
117,3 млрд. теңге болған РЕПО операциясының ескерілетіндігін атап өту
керек.
ЕДБ-дің ... ... ... ... ... орналастыру арқылы қаражат тартып отыр.
Депозитарлық қолхат бүл депозитар банкте сақталған шетел
компанияларының акцияларына шығарылған туынды бағалы қағаз.
Мүндай бағалы қағаз сертификат ... ... ... ... ... тәжірибесінде екі депозитарлық қолхат кеңінен қолданылады:
1. АДР - американдық депозитарлық қолхат, яғни тек америка қор нарығына
айналысқа жіберілген.
2. ГДР - ... ... ... ... ... қор ... ... елдерде операциялар жүзеге асыруға болады.
1927 жылы ағылшынның ұлттық компанияларының бағалы қағаздарын сыртқа
шығаруға тиым салуымен ... ... ... ондай бағалы
қағаздарға деген сұранысының туындауының арқасында алғаш рет АДР пайда
болды.
АДР бұл АҚШ банктерінің бірінде қандай да бір шетелдік ... ... ... ... ... ... АДР ... компаниялар американдық инвесторларға шыға алады. Ал американдық
инвесторлар шетел қор нарықтарынан шетел компанияларының ... ... ... ... ... АДР ... ... ие болады.
АДР- дің базалық активіне тек акциялар жатады.
Шығару шартына қарай АДР екі ... ... және ... ... АДР, компанияның акциясын көп бөлігін иеленетін ірі
акционер немесе акционерлер тобының инициативасымен шығарылады. Демеушісіз
АДР-дің артықшылығы - ол ... ал ... - ... сауда тек
биржадан тыс нарықта жасалады.
Демеушіленетін АДР эмитенттің инициативасы бойынша шығарылады.
Демеушіленетін АДР-ге арналған төрт деңгейлі бағдарлама ... ... ... ... бағдарлама қайталама нарықта айналыста жүрген
акцияларға қолқат шығаруды көздейді. Үшінші және төртінші деңгейлік
бағдарламалар бастапқы шығарылатын акцияларға қолхат шығаруды сипаттайды.
2006 жылдың шілде ... ҚР қор ... ... ... ... ... (КДҚ) ... және айналыс ережесінің
жобасы жасалған болатын. Осы ережеге сәйкес ҚДҚ-ның ... ... ... ҚДҚ-ның эмитенті ретінде кастодиан қызметіне арналаған
лицензиясы бар екінші деңгейдегі банк бола алады. ҚДҚ-ның базалық ... ... ... бағалы қағаздар жатады.
01.12.2007 ж. жағдай бойынша қазақстандық эмитенттердің акцияларымен
шетелде ... ... ... ... 9 ... ... 9 ... ж. жағдай бойынша қазақстандық эмитенттердің
акцияларымен шетелде сауда жасау жөнінде мәліметтер
|Компанияның атауы |Депозитарлық ... ... ... ... ... ... | |
| ... |АДР/ГДР | |
| ... ... күні | | ... АҚ ... |АДР ... -23 |
| ... | |823 090 |
| ... ... | ... |
| ... ж. | ... ... |
| |-жай ... | ... жай |
| ... 07. 1997| ... |
| |ж. ... | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|«ТұранӘлем Банкі» АҚ |21. 05.2002 |АДР ... |
| ... | ... |
| | | ... ... |
| | | |10,91%) ... АҚ |Шарт 2002 ... |ГДР ... жай ... ... | ... |
| ... ... | ... ... |
| ... ж. | |17,5%) |
| ... | | ... АҚ |2004 жыл |ГДР ... жай акция|
| ... | ... |
| | | ... ... |
| | | |20,93%) ... ... қазақстандық банктердің ресурстарын құрайтын
депозиттік операцияларын басқару тәжірибесіне қатысты мынадай қорытынды
жасауға болады:
1) банктердің капиталы бойынша:
- біріншіден «А» тобындағы ... ... ... ... ... ... ... яғни олардың тек нормативтік деңгейде ғана ұстап
отыруы дұрыс емес. Себебі, капитал бұл банк ... мен ... ... беретін біріден бір қаражат көзі.
- Екіншіден, «В» тобыңдағы 7 банкіміздің капиталының «А» тобындағы
банктердің ... екі ... кем ... ... ... ... Себебі бүл банктердің қатарында да активі жағынан бірінші
үштікпен таласатын «Альянс ... және «АСҚ ... ... ... бар.
Әсіресе осындай банктердің капиталының көтеруіне мән беру қажет.
- Үшіншіден, «С» тобындағы 23 банктердің капиталдарының жиынтығы «А»
тобындағы банктерден 5 есе, ал «В» ... ... екі ... ... ... олардың жиынтық капиталының деңгейі «үлкен үштікке»
кіретін бір банктің капиталына жетпейді. Біздің ойымызша мұндай банктердің
мәселелерш шешу жолын әр түрлі жолмен қарастыру ... ең ... ... ... немесе өзге банктік емес ұйым ретінде қайта ұйымдастыру
қажет, сондай-ақ «В» тобындағы «АСҚ банкі сияқты олардың капиталдарына
шетелдік инвесторларды тарту қажет.
2) банктердің ... ... ... ... «А» ... ... депозиттік нарықта жоғарғы үлесті
алуы, банк жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ететін және оны ... ... ... Ал осы ... ... ... ... депозиттік қоржынды басқаруға көп көңіл аударуы қажет.
Сондай-ақ осы банктердегі халықтың салымдарын сақтандыруда Қазақстандық
салымдарды ұжымдық кепілдендіру қорының қызметін ... де мән ... яғни ... банктердегі салымдарды сақтандаруға қатысты шараларды
қай қарау тұрғысынан. Себебі, депозит бұл банк өтімділігінің негізгі
факторы. Өтімділікті сақтау үшін банктер оларды мерзімдері мен ... ... ... ... ... ... ... «В» тобындағы 7 банкіміздің депозиттері «А» тобындағы
банктердің депозиттерінен бірнеше есе кем ... ... ... ... ... бұл банктердің қатарында да депозиттері жағынан
алдыңғы қатарда «Альянс ... және «АСҚ ... ... ... бар. ... банктердің депозиттік қоржындарын басқаруына аса көңіл аудару
қажет.
- үшіншіден, «С» тобындағы 23 банктердің депозиттерінің жиынтығы «А»
тобындағы банктерден 5 есе, ал «В» ... ... екі ... ... айтсақ, олардың жиынтық депозиттік ресурстарының деңгейі «үлкен
үштікке» кіретін бір банктің депозитік қоржынына жетпейді. Аталған ... ... ... ... ... ... көңіл аудару қажет.
біздің ойымызша бұл топтағы банктердің көбі депозиттерден көрі депозиттік
емес ресурстарға көп тәуелді сияқты.
3) депозиттік емес ... ... ... ... ... қай тобында болмасын жоғары
көрсеткіштке ие. Әсіресе орта және ұсақ банктер осындай ресурстарды ... ... ... ... «АВN АМRО ... ... ... банкі» және «Сити банк Қазақстан» сияқты бірнеше шетелдік ірі
банктердің ... ... ... ... нарығымызға шетелден капитал
келуіне ықпал етіп, ондай ресурстардың ішкі банкаралық ресурстар нарығында,
отандық ірі және орташа банктерімізді біршама арзан несиелік ... етіп ... ... ... бұл дұрыс құбылыс емес. Сонымен қатар, кейбір еншілес
банктердің отандық ірі компанияларға ғана ... ... ... ... ... займдар алуына ықпал етіп отырғаны да ойландыруға
тиіс. Айналып келгенде олардың миссиясы біздің еліміздің сыртқы ... үлес қосу ... Міне ... ... ... ... ... тарпынан шек қоятын уақыт жетті. Олай болмаса, біздің
ұлттық банктеріміз олардың пайда табу көзіне айналмақ.
Осы диплом жұмысының нәтижесінде біз келесідей қорытындыларды ... ... ... үшін ... ... тәжірибесінде қолданылатын банктің
депозиттік қызметтері қарастырылды.
2. ... ... ... ... табылатын депозиттік операциялар
нарығына, сондай-ақ коммерциялық ... ... ... ... ... ... біз ... ұсыныстарды береміз:
1) Халықтың қаражаттарын тартуда және банкпен пайда ... ... ... екі ... да тиімді болатындай етіп құру,сондай-ақ нарықты
маркетингтік зерттеу жағына көп ... ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғарымызға
қажет ... ... ... ... ... банк
қызметтерінің кең гаммасы банк рейтингісіне ,беделіне оң әсер етеді және
банктің табыстылық базасын кеңейте отырып ,клиенттерді тартуға мүмкіндік
береді.
3) ... ... ... ... мақсатында жеке тұлғалардың салымдарын
сақтандыру қорының қызметін жетілдіру .
4) ... ... ... ... ... есеп-
айырысуды одан да кеңейту .
Егер де осы ұсынылғандардың барлығы мүмкіндігінше іске ... ... ... ... ... ... елдердің тізіміне кіріп,
өз халқының жағдайын жақсартады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі :
1. ҚР ... 2008 ... 7 ... ... ... ... Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” ... ... ... ... ... ... кепілдендіру (сақтандыру)”
Қорының Ережелері.
4. Ақша, несие, ... ... ... ... басқараған Ғ.С.
Сейтқасымов- Алматы Экономика 2005-466 бет
5. Банк ісі / Мақыш С.Б. Алматы Издат ... ... Ақша ... және ... / ... С.Б. ... ... Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары /Көшенова Б.А.: Алматы:
Экономика , 2000 ... ... Дело /Под ред. ... Г.С.- Алматы : Қаржы-қаражат ,
1998 год.
9. Банковское Дело /Под ред. Лаврушина О.И.- Москва: Финансы и ... ... ... ... / ... С. Роуз (перевод с английского)– Москва :
Дело, 2001 год.
11. Банктік тәуекелдер /Шаяхметова К.О.- Алматы : ... ... ... ... ... А.Н.- ... ... ... Банки и банковские операции /Под ред. Жукова Е.Ф.- Москва: ... ... ... И.О. ... Я.О. ... 2005год.
15. Введение в банковское дело/Под ред. Асхауера Г.(перевод с ... :2006 ... ... ... ... / ... С.Б. –Алматы : Издат-Маркет,
2004 жыл.
17. Мишкин Ф. Экономическая теория денег, банковского дела и ... М., ... ... ... В. Энг, Фрэнсис А. Лис, Лоуренс Дж. Мауэр, 2007г.
19. ... ... ... ... Е.Б. Москва: Финансы и
статистика. 2006год.
20. Основы современного банковского дела/Мадиярова Д.М., Марчевский В.С.:
Алматы: ... ,2006 ... ... Л. ... ... Д. Ван Хуз. Современные деньги и банковское
дело, Москва, Инфра –М, 2007г..
22. ... ... ... и ... ... В.М.-
Москва :Антидор, 2006год.
23. Деловая неделя № 29 (607) 30 июля 200г. 4 ст. ... ... ... ... № 45., ...... кредитов для населения
Казахстана»;
25. Банки Казахстана №2 2005г. стр. 10-13 ... М.О. ... в ... практике”;
26. Қазақстан Республикасының қаржы ұйымдарын және ... ... ... қадағалау Агенттіктің Пресс – релиз № 66 2007 жылдың 1 ... ... ... және ... ... ... ... интернет сайттары – www.nationalbank.kz;
28. www.halykbank.kz;
29. www.ibsgroup.kz
30. www.bankinfo.kz
-----------------------
Активті
Басқа
да
орна
ласты
рылған
Пассивті
Басқа
да
тартыл
ған
Несиелер ... ... ... ... ... 1 ... 50 % ,500 млн. ... .
500 млн.теңгеден басқа активтерінің барлығы ... ... ... ... несие желісі бойынша алынған қарыз сомасы
Сақтандыру қоры
тәуекелі
Қатысушы–банк
тәуекелі
Банкрот болған КБ
тәуекелі
Банк жүйесі
тәуекелі
Қорға қосқан календарлық жарна сомасы , ... ... ... сомасы
Жеке капиталының көлемі
Активтік және пассивтік операциялар бойынша жалпы табыстың төмендеуі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары59 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы55 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары жайлы56 бет
Шетел тәжірибесіндегі коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының ерешеліктері9 бет
«АТФ банк» акционерлік қоғамының қызмет нәтижелерін талдау35 бет
Банктің депозиттік операциялары және оның ҚР дамуы36 бет
Банктің депозиттік қызметі70 бет
Коммерциялық банктер туралы36 бет
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь