Туризм саласындағы мамандарды даярлау

КІРІСПЕ
1 ТУРИЗМНІҢ ЖӘНЕ ТУРИСТІК САЛАНЫҢ МАМАНДАР ДАЯРЛАУ СИПАТЫ
1.1 Туризм түсінігі, мәні мен сипаты
1.2 Әлем бойынша туризм мамандарының пайда болу тарихы
1.3 Туристік саладағы мамандар классификациясы мен атқаратын негізгі қызметтері
2 ШЕТЕЛДІК ЖӘНЕ ОТАНДЫҚ ТУРИЗМ САЛАСЫНДАҒЫ МАМАНДАРДЫ ДАЯРЛАУ БАҒЫТТАРЫ МЕН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Еуропа мен Ресей Федерациясындағы туризм саласының кәсіби мамандар даярлау әдістері
2.2 Қазақстан Республикасының туристік кадрлар жағдайы мен туризм саласы үшін мамандар даярлаумен айналысатын оқу орындарының сипаттамасы
3 ТУРИЗМ САЛАСЫ МАМАНДАРЫН ДАЯРЛАУДАҒЫ КЕЗДЕСЕТІН ПРОБЛЕМАЛАР МЕН ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫНА АРНАЛҒАН ҰСЫНЫСТАР
3.1 Бүгінгі туризм мамандарын даярлаудағы кемшіліктер мен негізгі проблемалар
3.2 Туристік маман дайындауға деген көзқарастар мен ұсыныстар
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Туризм – демалыспен, бос уақытпен, спортпен, сондай-ақ мәдениетпен және табиғатпен тілдесумен тікелей байланысты, және ұжымдық толық жетілудің жолы ретінде жоспарлануы және тәжірибеге енгізілуі тиіс қызмет.
Туризмнің қазірігі индустриясы табысы жоғары және серпімді дамып келе жатқан қызмет көрсетулердің халықаралық сауда сегменттерінің бірі болып табылады. Туризімнің табысы, мұнай өнімдері және автомобиль экспортының табысынан кейінгі тұрақты үшінші орынды иеленедіі. Әлемдік туристік нарықтың дәстүрлі аудандары өзінің реакциялық сыйымдылығының шегіне іс жүзінде жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар есебінен басым дамитын болады. Осыған байланысты, Қазақстан әлемдік туристік нарықта өзінің лайықты орнын табуға бірегей мүмкіндігі бар.
Қазіргі туризм еңбекшілердің жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына шығуымен байланысты, мұның өзі адамдардың дем алуға және бос уақытын өткізуге деген негізгі құқығын тану болып табылады. Ол жеке адамды, адамдар мен халықтар арасындағы өзара түсіністікті дамытудың факторларына айналады.
Туризм – бұл әлемдік экономиканың құлдырауы болмайтын саласы. Мамандардың есебі бойынша, орташа есеппен, бір шетелдік туристің беретін табысын алу үшін оған шамамен 9 тонна тас көмір немесе 15 тонна мұнай немесе 2 тонна жоғары сұрыпты бидайды әлемдік нарыққа шығару керек екен. Бұл ретте шикізат сату елдің энергия көздерін азайтады, ал туристік өндіріс таусылмайтын ресурстармен жұмыс істеуді. Шетелдік эконмистердің есебі бойынша100 000 турист қалада орташа есепппен екі сағат болған кезде кемінде 350 000 доллар немесе адам басына 1 сағатта 17,5 доллар жұмсайды екен. Сөйтіп шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал туризімді дамыту – ұзақ мерзімді, экономикалық тиімді болашақ.
Туризм тек қана экономикалық емес, сонымен бірген әлеуметтік-мәдени маңызға ие. Себебі ол елдер арасындағы мемлекетаралық байланыстардың және мәдени айырбастаудың дамуына ықпалын тигізеді, аймақаралық байланыс көлемін арттырады, халықтың танымдық деңгейін көрсетеді.
Қазіргі таңда туризм – құлдырауды білмейтін, әлемдік экономиканың саласы. Туризмнің дамуы - өнімді сатудан айырмашылығы ұзаққа созылатын, экономикалық тиімді келешегі бар сала.
1. Қазақ энциклопедиясы 8 том
2. Моргунов Б.П. Туризм. Учеб. Пособие для студентовпед. ин-тов. – М.: «Просвещение», 1978 – 167 с.
3. Квартальнов В.А.. Туризм. М., 2001г.
4. Гуляев В.Г. Туризм: Экономика и социальное развитие.- М.: Финансы и статистика, 2003.- 304с.
5. Сенин В.С.. Введение в туризм. М.,1993г.
6. Алтынбаев Б.А., Смыкова М.Р. Экономика и организация туризма: Учеб.пособ.- Алматы: КазГаУ, 1999.- 97с.
7. Квартальнов В. А. Теория и практика туризма. М.: Финансы и статистика, 2003.
8. Грицкевич В.П. «История туризма в древности»
Изд. Дом Герда, 2005г.
9. Романов А.В.П. «История туризма в древности»
Изд. Дом Герда, 2005г.
10. Вуколов В.Т. Международный туризм. - М., 1986 г.
11. Биржаков М.Б. Индустрия туризма. - М., 2001 г.
12. ГОСТ Р 50644-94. Туристско-экскурсионное обслуживание. Требования по обеспечению безопасности туристов и экскурсантов.
13. Вуколов В.Н. История и теория международного туризма. Универсальный учебно-метод. комплекс для вузов по специальности «Туризм».- Алматы, 2002.- 221с.
14. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
15. Рынок труда: Учебник / Под ред. Буланова В.С. и Волгина Н.А. М.: Экзамен, 2007.
16. Под ред. Чудновского. Гостиничный и туристический бизнес. 1999г.
17. Дуракова И.Б. Управление персоналом: отбор и найм. Исследование зарубежного опыта. – М.: Центр, 1998г.
18. Котлер Ф. Маркетинг: гостеприимство и туризм. М.,1998г.
19. www.ucheba.ru/prof-article/6194.html&h=207&w
20. Жукова М.А. Индустрия туризма: менеджмент организации. 2003г.
21. http://www.bfm.ru/news/216457?doctype=article
22. Михайлова М. Н. Основы туристской деятельности. Конспект лекций. Псков, 2008.-46-88c.
23. http://www.svastour.ru/instruktor.htm
24. http://www.kavkaz-uzel.ru/articles/216550/
25. Кравченко К.А. Поиск и отбор персонала: История и современность.// Управление персоналом. –1998г. -№12 –С. 39-42.
26. Шекшня С.В. Управление персоналом современной организации. Учебно-практическое пособие. Издание 3-е, переработанное и дополненное. – М.: ЗАО «Бизнес-школа «Интел-Синтез», 1998.-48-50c.
27. www.select-a-room.com
28. Татарников А.А. Управление кадрами в корпорациях США, Японии, Германии. - М.: ИНЭ. 2010.-255c.
29. Травин В.В., Дятлов ВА. Основы кадрового менеджмента. - М.: Дело Лтд., 2007.-98c.
30. www.acae.edu.au/schools/asthm/‎
31. www.santpol.edu.es/en/‎
32. Федеральный закон "Об образовании" от 10.07.1992 № 3266-1 (ред. от 17.06.2010).-8c.
33. Рынок труда: Учебник / Под ред. Буланова В.С. и Волгина Н.А. М.: Экзамен, 2007.-47-49c.
34. Квартальнов В.А. Туристика – научная основа профессионально-квалификационной структуры кадров в сфере туристской деятельности. Актуальные проблемы туризма: Сборник научных трудов. 1996-1997гг. – М.: РМТА,1997. – Вып.1.
35. Божук С. Г. Маркетинговые исследования, основные концепции и методы. СПб.: Вектор, 2007.-4-18c.
36. Официальный сайт Всемирной туристской организации. URL: http://www.unwto.org
37. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
38. Қазақстан Республикасының Туризм және спорт агенттігінің төраға міндетін атқарушының 2004 жылғы 12 наурыздағы N 06-2-2/89"Туристік ұйымдар қызметкерлерінің біліктілігін арттыру, оларды аттестаттау және қоғамдық туристік кадрлардың әртүрлі санаттарын даярлау ережесі
39. Вуколов В.Н. К вопросу о движущих факторах и периодизации истории туризма // Теория и методика физической культуры, 2000, №2, с. 31-36.
40. Вуколов В.Н. История и теория международного туризма. Универсальный учебно-метод. комплекс для вузов по специальности «Туризм».- Алматы, 2002.- 221с
41. http://massaget.kz/bilim/bilim-ordalary/2858
42. Қазақ Ұлттық университетінің ресми сайты: http://www.kaznu.kz/43.
43. «Тұран» университетінің ресми сайты:
http://turan.kz/index.php/2011-03-22-17-06-57/kafit/turizm-servis.html
44. Қазақ спорт және туризм академиясының ресми сайты: http://www.kazacademsport.kz/pages/65.html
45. Евгений Никитинский Катализатор процесса совершенствования подготовки туристских кадров http://www.mirp.kz/rus/articles/7/82
46. Хомутов В. хроническая безработица: предпосылки и последствия
/ Человеческие ресурсы. 1998. № 4.
47. Щурова А., Кантарбаева Ж., Саурамбаев О. Рынок туристических
услуг в Казахстане // Альпари 2000 г., №2,с.17.
48. "Қазақстан Бүгін" агенттігі http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1233119077&chapter=1233119263
49. Маханбет Ержан Тайбағарұлы Студенттерді туристік іс-әрекетке даярлаудың педагогикалық шарттары
www.kaznpu.kz/docs/autorefer/poslaxmet.doc‎
50. kk.convdocs.org/docs/index-24834.html?page=3‎
        
        КІРІСПЕ
Туризм – демалыспен, бос уақытпен, спортпен, сондай-ақ мәдениетпен және
табиғатпен тілдесумен тікелей байланысты, және ұжымдық толық жетілудің жолы
ретінде ... және ... ... тиіс ... қазірігі индустриясы табысы жоғары және серпімді дамып келе
жатқан қызмет көрсетулердің халықаралық ... ... бірі ... ... табысы, мұнай өнімдері және ... ... ... ... ... орынды иеленедіі. Әлемдік туристік
нарықтың дәстүрлі ... ... ... ... ... ... жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар
есебінен ... ... ... Осыған байланысты, Қазақстан әлемдік
туристік ... ... ... ... ... ... ... бар.
Қазіргі туризм еңбекшілердің жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына
шығуымен ... ... өзі ... дем ... және бос ... деген негізгі құқығын тану болып табылады. Ол жеке адамды, ... ... ... өзара түсіністікті дамытудың факторларына айналады.
Туризм – бұл әлемдік экономиканың құлдырауы болмайтын ... ... ... орташа есеппен, бір шетелдік туристің беретін
табысын алу үшін оған ... 9 ... тас ... ... 15 ... мұнай
немесе 2 тонна жоғары сұрыпты бидайды әлемдік нарыққа ... ... ... ... шикізат сату елдің энергия көздерін азайтады, ал туристік өндіріс
таусылмайтын ресурстармен жұмыс ... ... ... ... 000 ... ... ... есепппен екі сағат болған кезде кемінде
350 000 доллар немесе адам басына 1 сағатта 17,5 ... ... ... ... сату ... ... тығырыққа тірелу болса, ал
туризімді дамыту – ұзақ мерзімді, экономикалық тиімді ... тек қана ... ... ... ... ... ие. ... ол елдер арасындағы мемлекетаралық байланыстардың және
мәдени айырбастаудың дамуына ықпалын тигізеді, аймақаралық байланыс көлемін
арттырады, халықтың танымдық ... ... ... туризм – құлдырауды білмейтін, әлемдік ... ... ... - ... ... айырмашылығы ұзаққа созылатын,
экономикалық тиімді келешегі бар сала.
Жалпы туризмді дамытып, оның ел ... ел ... ... ... алу үшін ... саласында кәсіби және білікті мамандардың
қажеттілігі бәрімізге аян. ... ... ... қызметкерлерінің
біліктілігін арттыру жүйесі және туризм саласын ... ету ... ... ... мен ... ... ... саласындағы мамандарды даярлау» деп анықтадым.
Диплом жұмысының ... ... ... ... ... қызметтерінің қыр-сырлары мен әдіс-тәсілдері.
Диплом жұмысының мақсаты – ... ... ... ... ... ... қиыншылықтары, қолданылатын әдістерді, ... ... ... ... ... ... дайындау және мамандарды
аттестациялау кезіндегі кеткен ... ... алу ... ... ... ... жоқ мамандардың ахуалына кері әсер тигізетінін
білеміз. ... ... ... ... осы ... ... ... жан-жақты талдауды, зерттеуді және оларды алдын алуды міндеттейді.
Диплом жұмысымның тақырыбының өзектілігі. ... ... ... мамандардың біліктілігін арттыруға ... ... ... ... әдістер мен тәжірибелік білім беру ... ... ... ... ... ... қамтиды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы мен логикасы зерттеудің мақсаттары және
тапсырмалары негізінде анықталған. ... ... үш ... ... ... ... тұрады.
1 ТУРИЗМНІҢ ЖӘНЕ ТУРИСТІК САЛАНЫҢ МАМАНДАР ДАЯРЛАУ ... ... ... мәні мен сипаты
Туризм (франц. tourіsme, tour – серуендеу, жол ...... ... ... ... демалыстың бір түрі. Туризм – халықтың
рекреациялық қажеттілігін (денсаулығын ... ... ... тағы ... ... ең тиімді жолы. Туризм адамдардың
қарым-қатынасын, танымдық қабілетін арттырып, мәдениет пен өнердің дамуына,
ел экономикасының өркендеуіне өзіндік ... ... ел ... ... ... ... - барлығымызға белгілі құбылыс. Туризм ... бір ... ... болмайды. Ол үлкен және жан-жақты ұғым. ... ... ... ... шығу деп ... ... ... жерлерге саяхат, ал басқалары - шетелдерге саяхат ... ... ... ... дұрыс ұғым, себебі туризм әр түлі болып келеді.
Туризм дегеніміз - ... ... табу ... ... ... ... қонаққа бару, танымдық немесе қызмет мақсатымен мақсатымен
өздерінің тұрақты жерінен кетіп, басқа жерде немесе ... елде ... ... ... зерттеу институтының журналында «Archiv fur
Fremdenverkehr» (1930-1931) атты ... алғы ... ... түрде ғылыми
әдебиетте «туризм» деген түсінік ХХ ... 30-шы ... ... ... деген өте кең түсінік, әдебиеттерде оған берілген әр түрлі
анықтамаларды ... ... В. ... ... деп тек табыс табуға
арналмаған тұрақты жерден тыс жердегі барлық ... пен ... ... ... пен ... ... ... Кейбір авторлар «әр
түрлі мақсаттағы спорттық жарыстарды» туризмге жатқызады. КСРО-да бірінші
болып 1952-ші жылы В.В. ... ... ... ... ... ... «Туристтік саяхат деп каникул және ұзақ уақытты демалыс кезендерінде
біздің еліміздің әр түрлі ... ... сол ... ... және ... ... Социалистік құрылысымен, табиғи
байлықтарымен, тарихи, әскери және ... ... ... - ... ... 30-шы ... поляк географы С. Лещицкий туризм туралы
түсінікті толықтап, «туристік – сауықтыру қозғалысына байланысты теориялық,
шаруашылық, географмиялық, ... ... ... және ... ... деп ... берді.
Туризм географиясы облысына еңбегі сіңген, атағы ... ... ... ... термині арқылы мынадай негізгі
түсініктер беріледі:
1. демография мен ... ... және ... ... ... халық
қозғалысының ерекше түрі;
2. экономика саласы, экономика мен экономикалық географиямен айналысатын
халықтың ... ... ... салаларының біреуі;
3. социология мен рекреациялық география айналысатын тұрақты жерден ... бос ... ... ... ... анықтамасы екі топқа біріктіруге болады: жұмыстық және
концептуалдық. Біріншісінің экономикалық, әлеуметтік, ... және ... ... ... ғана ... бар. Екіншісі, концептуалды немесе
мәнін көрсететін анықтама, пәнді бүтіндей қамтиды, туризмнің ішкі ... даму ... ... мен ... деген түсінікке біраз
өгерістер еңгізілді. Практикалық жағынан туризмнен гөрі ... ... ... ... ... болғанын қажет етеді. Ең алғашқы турист
деген анықтаманы Ұлттар Лигасының статистика жөніндегі ... ... ... Ол ... ... ие ... және ... түзетулер
мен біздерге де жетті. Соңғы жылдары турист ... ... ... ... ... ... ... (Дублин, 1950; Лондон,
1957), БҰҰ-ның халықаралық туризм және саяхаттар туралы конференциясында
(Рим, 1963), ... ... ... ... конгресінде
(Гаага, 1989) талқыланды. Бұл оның ... және ... ... зор ... және оған ... ... ... та дәлірек
болу керектігін көрсетеді.
Қазіргі кезде халықаралық тәжіребиеде кең қолданылып жүрген ... жылы Рим ... ... және бүкіл Дүниежүзілік
Туристтік Ұйым қолдаған келесі ... ...... ... ... емес, ақша табатын іс-әрекеттермен айналыспайтын, басқа бір елге қандай
да бір ... бір ... ... ... ... ... ... жұмырқа тасушы тауық болып саналады. Барлық
туристік орталықтар мен аудандар туризм ... ... ... қана ... дамуына оның ішкі және сыртқы елдер нарығында дамуы үшін туристік
индустрия мен туристік тауарға көптеген қорлар бөлуде туризмнің ... ... ... өз ... ... және олар сол ... одан да ... әкеледі[3].
Расында, экономиканың қарыштап дамуында туризмнің алар орны айрықша.
Оған ешкім шәк келтірмейді. Дүниежүзілік ... ... ... кездегі
таратқан мәліметтеріне қарағанда, осы саламен айналысатын ... ... ... ... 10 ... ... тек біз сөз ... табыс көзінің еншісіне тиесілі екен. Сондықтан да туризмнен түскен
кіріс дүние жүзі бойынша әлі күнге ... ... ... мен көлік сатудан
кейінгі үшінші орынды иеленіп келеді.
«Туризм» ... жай ғана бір ... ... беру мүмкін емес. Біреулердің
түсінігінше, туризм қолдарына қол шатыр алып, түнгі шоқ ошақ басында ... адам аяғы ... ... ... ... ... ал енді
біреулер үшін тарихи жерлерде саяхаттану, олардың болмысы мен тарихын
зерттеу, ... ... үшін шет ... саяхаттанумен түсіндіріледі.
Әрине, олардың әрқайсысы да дұрыс пікірде, өйткені, ... ... ... ... ... қарағанда «туризм» түсінігі кез келген адамға түсінікті
термин, ... біз ... ... ... ... ... ... туралы
бұқаралық ақпарат құралдарынан көріп, мақалалар оқыдық, саяхаттар туралы
әртүрлі телебағдарламаларды тамашаладық, өз ... ... ... ... ... ... мен ... пайдаландық.
Алайда, ғылым және білім саласында халықшаруашылығының ажырамас бір ... ... ... ... қатынасын айқындап алғанның
маңызы зор[4].
Туризм түсінігін айқындағанда мынадай келесі көрсеткіштерді ескерген
жөн: 
1. Орын өзгерту. Бұл ... ... ... ... тыс ... орын
ауыстыру арқылы жүзеге асады. Алайда өз үйі мен ... ... ... ... бару ... ... өзгерткен тұлғаны турист ретінде қарастыру мүлдем
теріс түсінік. 
2. Өзге ... ... Бұл ... басты мақсаты: өзге келген жер тұлғаның
үнемі немесе ұзақ мерзімді өмір сүру ортасына ... ... ... қатар
бұл еңбек қызметімен де байланысты (жолаушының ... мен ... ... ... ... Тағы да бір ... саяхаттанушылар жаңадан
келген ортасында 12 ай бойы немесе одан да ұзақ ... ... ... бір өзге ... бір немесе одан да ұзақ мерзімде болған
немесе болуды жоспарлаған адам туризмнің критерийлері ... ... ... ... ... ... орта ... ақы төлеудің негізгі ортасы. Бұл жағдайда
саяхаттың немесе жолсапардың негізгі мақсаты жаңадан келген ... ... ... ... пайда табуды көздеу болмауы ... ... ... бос ... ... ... ... - бұл күнделікті өмір сүру
және қызмет ету ортасынан тыс жерге орын ауыстыру. Егер қала ... ... ... ... ... орын ауыстырса, ол саяхаттанушы
болып есептелмейді. ... ол ... ... ... ... ... үш критерий туризм түсінігінің негізін қалайтын басты элементтер
болып табылады[5].
Қазіргі ... адам ... әр ... ... бар, олар ... ... және ... тануға бағытталған. Халық тұрмысының ... ... ... ... ... ... ішінде саяхатқа құштарлығын
арттырады. Саяхат дегеніміз – туризм. Туризм тек орын ауыстыру ... ... ... және ... аспектілерді құрайды. Соңғы он жылда
туризм мықты ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан нақты анықтама
берілуі керек.
Көптеген авторлар туризмге толық анықтама беруге ... Әр ... ... табылады және бұл терминнің көптеген өлшемін көрсетеді. Алайда
туризмнің әр түрлі түсіндірмесін жинақтап қорыту, белгілі бір ... өте ... ... ... ... ... белсенді әсер етеді.
Туризм саласындағы шаруашылық ... ... ... және ... жол көлігін, сауданы, коммуналдық-тұрмыстық, мәдени, медициналық
қызмет көрсетуді дамытумен тығыз байланысты. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... неғұрлым
пәрменді мультипликаторлық тиімділікке ие.
Туризм жеке және ұжымдық ... ... ... ... ... іске ... тиіс ... бос уақытты өткізумен, спортпен,
мәдениетпен және табиғатпен тікелей араласуға байланысты қызмет. Мұндай
жағдайда, ол өз ... ... ... ... және халықтар мен
олардың әр ... ... ... ... ... ... ... бір факторы болып табылады.
Туризм саласы ұлттарды жақындастырады, елдерді табыстырады. Қазіргі
жаһандану дәуірінде ... ... пен ... ... туризмнің ықпалы айрықша. Демек, халықаралық ... ... ... ... ... керек[7].
1.2 Әлем бойынша туризм мамандарының пайда болу тарихы
Туризм терең тарихи тамыр алып жатқан сала. ... ... көне ... ... ХІХ ... ... ... болды. Бұл
сапарлардың мақсаттары мен мотивтері негізінен сол кездегі қажеттіліктер
мен мүмкіндіктерге  байланысты болды.  Нақтырақ ... ... ... ... ... және ... мақсаттарында болды. Сапарларға  шығуға тек
қана қоғамда ... ... бар ... ғана мүмкіндіктері болды. Сол
кездегі туризмнің  ерекше сипаты элитарлық және өзінділік болды.  Туризм
саласындағы ... ... ... ... деп тұжырымдаған: емделу
мақсатындағы сапарлар туризмге бастау ... ... ... туристік ұйымдар
білім сипатын алды.
Туризм қоғамдық, шаруашылық және кеңістіктік құбылыс ретінде ежелгі
замандарға ... кең ... ... мол ... ие. Туристтік әдебиеттерде
туризмнің дамуын кезеңдерге бөлу ... ... ... ... мен ... ... ғалымдардың ортақ еңбегінде.
Бұл еңбекте К.Пшеславскийдің (1973) бөлген кезеңдері келтірілген, оның
келесідей кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... туризм;
Б) орта ғасырлар мен қайта өрлеу дәуірі кезеңіндегі туризм;
В) ХVІІ және ХVІІІ ғасырдағы туризм;
2. ХІХ және ХХ ...... ... соғысқа дейінгі туризм;
3. Қазіргі заманғы туризм.
Әр кезеңге тән туризмнің алғашқы қызметкерлері мен ... ... ... саласы қаншалықты жандана түссе, туризмнің ... ... ... ... ... ... бола бастады.
Ертеректе туристтік саяхаттар қалаларды көріп, жасанды ... ... ... ... ... ... жиелеп салына бастаған
пирамидалар саяхаттаушылардың назарын аудара бастады. Алайда, жақсы дамыған
жол торлары мен сапалы түнеу үйлері және ... ... тек қана ... мен ... пайда болуы бұл саяхаттарды белгілі мөлшерде тежеді.
Туризмнің ол ... ... ... ... ... ... ... жақсы дамыды. Олимпиадаға қарсы үлкен
жәрмеңке ұйымдастырылып, ол үшін арнайы сауда қатарлары орнатылды.
Туристер көне ... ... ... ... ақы үшін ... әр ... аңыздарды естуге мүмкіншілік алды. Егер туризм индустриясы
жайында кең мағынада әңгіме ... ... ... Рим ... жолдар инженерлік өнердің барлық ережелеріне байланысты
салынып отырды. Олардың құрылысы біздің заманның 312 жылы ... ... ... ... ... жол үшін алдын ала ... ... соң оны ... ... Саяхаттарды жол бойына орналасқан
жақсы ұйымдастырылған және керуен сарайлар торы ... етіп ... ... кейде бір бірінен 5 км қашықта орналысып, өзінің заманына
қарай үлкен шеберлікпен салынып, өте жайлы болып ... ... ... ... оларды тек қана белгілі бір желі
көрсетіліп қоймай, ... ... ... ... ... ... ... белгіленіп бағалар көрсетілген. Бордодан Иерусалимге ... үшін ІV ... ... ... ... ... ... І ғасырда пайда болған туристік бюролар ... мен ... ... ... ... ... формасы емдік жерлерге сапар шегу болды.
Алғашында қалада тұратын бай гректер мен  римдіктер қала сыртындағы ауылды
мекендерге ... ... ... бұл ... ... ... түсті. Минералды бұлақтармен храмдардың қасында қазіргі
санаторияларға ұқсас ... ... ... ал ... жерлер жоғары
комфортты жағдайлары мен ойын-сауықтың ... ... ... шипа іздеушілер осындай емдік орталықтарды іздеп, жердің ... ... ... ... емдік орталықтардың өз емшілері мен
тәуіптері, сондай-ақ тұтынушыларды ... ... ... тобы ... ... дамуына үлес қосқан алғашқы туристік мамандар ретінде
жолсеріктер, жол бойларында ... ... және ... ... ... мен ... ... саудагерлер мен
саяхатшылардың аудармашылары, гидтер болып саналды.
Орта ғасырларда туристік ... ... ... Ішкі ... көптеген жаңа мемлекеттердің құрылуы бұрын-сонды болмаған саяси
кедергілерге әкеп соқты. Бұл кезеңде туристік қозғалыстың ... ... ... мен ... ... ... Онымен қоса қайта өрлеу
кезеңінде көпестер мен ұсталардың саяхаттарының маңызы арта ... ... бір ... ғана ... ... ... ... Туристік
саяхатқа шығушылар жолай түнеу мен тамақтандыру орындарының қызметтерін
пайдалана бастады[9].
Орта ғасырларда адамдар ... ... ... ... ... ... саны күрт өседі. Алдында қарапайым қонақ үйлік
объектілер ХІV ғасырдың ... сол ... үшін өте ... ... ... Қонақ үй кәсібінің дамуы, кейбір қалаларда ХІV ... ... ... ... ... цехтарға бірігіп, өз уставтарын құруына
әкеп соқты. Осындай ең ... цех 1356 жылы ... ... Осы секілді
цехтар ХІV ғасырда Римде, Сиякада, Флоренцияда да ... ... үй ... ... ... үй ... ... орталықтарын, жуынатын
моншалар мен хауыздар ашып сол заманның саяхатшыларына өз ... ... ... үй ... ... ... қонақ үй қожайындары қызмет
көрсететін ... ... ... ... ғасырдың екінші жартысында танымдық сипаты бар саяхаттар ... ал ең ... ел ... ... Мұнда көбіне Испания, Франция және
Германиядан шетелдіктер келіп отырды.
ХVІ ғасырдың соңынан ... ... ... бола ... адамдардың континетке саяхаты, гранд-турдың арқасында адамдар оқуын
бітіріп, Жерорта теңізін көріп, өркениеттің шығу ... ... ... мүмніндіктер туды. Әлеуметтік құбылыс сияқты туризмнің дүниеге
қайта келуі XVII ғасырдың соңы мен ... ... ... жатады. Бұл
кезеңде  бай адамдар ғана  саяхаттай алу ... ... соң ... ... ... сипатталады. Бұл кезеңде сонымен бірге,  жаппай
туризмнің қалыптасуының негізі қаланды.
ХІХ ғасырдың басында пароход, паровоз сияқты көлік ... ... ... және жол ... кеңеюінен туризм кең масштаб ала
бастады. Осылай жаппай туризмнің өскіндері ... ... ... ... алғышарттар мыналар болып табылады:
-қоғам жағдайының өсуі;
-алдымен ақысы төленбейтін демалыстың одан соң ... ... ... болуы;
-ғылыми-техникалық прогресс, ол тек көліктің дамуына себепкер ғана емес,
сонымен оның арзандауына да себепші болды.
Алғашқы ұйымдастырған ... 1841 жылы ... ... Кук ... тур ... мақсаттарға көзделген. Сөйтіп, Томас Кук  ... ... ... ... ... Ол ... ... бос уақыттарын өткізуді ұйымдастырды. Томас ... ... ... ... бағытталды. Жолдаманың құны 14 шиллингті
құрады. Бірақта Томас Кук  бұл кезде ... ... табу үшін ... білмеді.
Сурет 1. Туризм саласының тұңғыш менеджері, алғашқы ... жылы ... ... ... ... Бұл бюро ... турларды
қалыптастырып, оларды тұтынушыға өткізді. Турларды дайындап, ұсынатын
арнайы мамандар тобы ... Бұл ... үшін ... ... ... ұйымдасқан түрлерінің пайда болуы тән. Томас Кук алғаш рет  1856
жылы  туристік ... ... ... ... және ... ... ... бастады. Олар арнайы дайындық курстарынан өтіп,
туризм ... ... ... 1870 жылы ... ... Кук»
фирмасының 500 мыңға жуық тұтынушылары болған. Бұл ... ... ... ... да ... ... Марк Твен – ... саяхатын толық жазып отырған. Томас Кук  сонымен бірге жерді айналып
шығу саяхатын ұсынған ... адам ... Ол ... жол ... да ұсынған. Яғни, қауіпсіздік мақсатында қолма-қол ақшаларды
өзімен тасымас үшін. 1882 жылы «Томас Кук» ... ... ... ... ... ... ... Кук 1892 жылы қайтыс болды. Оның ісін ұлы
мен серіктестері жалғастырды. ... ... ... Кук» ... ... елдерінде 12 000 туристік фирмасы бар және 20 млн ... ... ... Кук ... ... ... ... қалаушы,
бірінші туризм менеджері және туризмнің алғашқы маркетологы болып ... ... ... ... ... ... ең ... болып түсінген адам болып саналады[10].
Германия, Швейцария, Франция, Италия, Чехияда халықаралық туризм
орталығына ... ... XVIII ... ... ... ... ... әр
түрлі мақсаттармен саяхат жасап жүрген адамдарды туристер деп атай ... ... ... ... ... туристік саланың мамандары деп атады.
Әлемде бірінші біріккен әуесқой тау саяхатшылары – ... ... – 1857 жылы ... ... ... ... 1862 жылы Австриялық альпі
клубы Туринде құрылды да, кейінірек ... ... ... 1863 ... ... ... ... клубтың құрылуынан бастап туризмде
альпинизм түсінігі пайда ... ... биік тау ... ... ... 1786 жылы ... ... Габриэль Паккар
мен Жак Бальма Альпі тауындағы Монблан шыңына (биіктігі 4807 м) ... ... ... ... ... тау жолнұсқаушысы болып саналады.
Жоғарыдағы альпілік клубтарда альпинистер мектебі ашылып, тұңғыш ... ... ... бірінші жартысында халықаралық және ұлттық туризм ... ... да ... ... онан әрі дами ... Туристік сапар
желісіне жиі тарихи ... мен ... ... ... туристік қозғалыстың басым көпшілігі бұл ... ... ... мен тарихи орындармен танысуға келген туристер үшін, оларға
жетешілік ететін туристік ... ... ... ... ... пайда бола бастады. Экскурсовод - бұл ... ... ... ... ... ... мәдениет танушы, этнограф және ... Осы ... ... ... ғасырдың 20-шы жылдарының басында ... мен ... ... арта ... ... ... мен ... мыңдаған
жұмысшылар қамтыла бастады. Солайша, ... ... тек ... секциясы 1921 жылы ай сайын 400-ден ... ... ... ... 1923 ... өзінде Наркомпрос және мектептен
тыс жұмыс әдістерінің Институты ... ... (2,5 ... ... ... Білім беру жүйесінің басқа қаладағы жұмысшыларының
10 күндік семинарларын өткізді. Наркомпростың орталық үйіндегі экскурсиялық
үйірмелері мен ... және оның ... ... ... мен  ... белсенділер біліктілігін арттырды. Олар,
негізінде, кеңестік туризмдегі ең 1-ші ... ... ... жылы ... ... ... бюросы алғаш рет еңбекшілерге
елдің алты аймағы ... 39 ... ... ... туризм мен
экскурсиялардың географиясын кеңейте ... Бұл алты ... ... ... ... ... Уралдық, Кырымдық,
Кавказдық.
Пионер лагерлерінің ішінде әйгілісі 1925 жылы құрылған Артек ... ... ... ... ... ... ... екі миллионнан
артық адам қамтылды, олардың көбісі Кырым мен Кавказға ... Отан ... ... ...... ... түгелімен
тоқтатылды. Соғыс аяқталғаннан кейін күйреген халық ... ... ... ... де қалпына келтіріле бастады. 1950
жылы Мәскеулік туризм клубы ашылып, кейіннен ... ... өз ... ... ... болды. 1960-шы жылдары ... ... ... ... ... бір ... ... мүмкіншіліктер
туды. Туристік саяхаттар кеңестік тұрғындардың ең ... ... ... 1965 жылы ... ... ... және көптеген
автономдық республикаларда, өлкелер мен облыстарды туризм мен экскурсиялар
бойынша ... ... жаңа ... ... ... ... саланың мамандары қайта біліктіліктерін арнайы дайындық
курстары арқылы арытып, туризм саласына оралды[13].
80-шы ... ... ... ... ... Оның 1990 ... ... басты сызбасының негізі жасалды. Бұл әрине, ... ... ... ... жаңартылуын да қарастырды және туристтік-
экскурсиялық мекемелер торының ары қарай құрылымдық кеңеюі мен ... ... ... туризм мен экскурсиялардың нәтижелілігін арттыру да
маңызды мәселенің біріне айналды. ... ... де ... ... ие
болды. 80-90 жылдар аралығында КСРО-ның территориясында 800 ... 40 ... ... ... ... ... ... олардың жұмысына
700 мыңдай туристер қатысты.
1990 жылы «КСРО туристі» белгісі 250 мың ... ... ... ... 80 мың ... ... ... атауы 124 туристке
берілді. Миллионнан астам ... ... ... ... -ның ... да ... ... Қазақстанда да туризм екпінді түрде
дами бастады. Қазақстанда туризмнің дамуы XX ғасырда жергілікті немесе
аймақтардан ... ... ... ... ... ... топ ... жорықтарды және көрікті жерлерге серуендерді ... Ал ... ... ... ... ... ... көп болды.
XX ғасырдың басында-ақ Верный қаласында Орыс тау қоғамының бөлімшесі
ашылып, 1927 жылға дейін ... ... ... ... ең ... деп ... А.В. ... айтуға болады, ол ... ... көп ... ... 1875 жылы оның ең биік шыңы ... ... жасады. Алайда, ол тек 4 мың ... ... ... ... ... ... ... тұрғындарын өзіне тартты, бұл ұғымда
оқушы жастар мен интеллегенция үлесі көп болды. Мұндай ... ... Лев ... ... ... ... де ... Тау инженері К.И.
Богданович оқушылармен жергілікті шатқалдарға ... ... ... ... ... да ... ... Верныйдың әйгілі ағаш
ұстасы П. Зенков Алма-Арасаннан ... ... асуы ... Үлкен Алматы
көліне дейін өтті.
Әліби Жангелдин 1910-1912 жылдары таяу «жер дүниесін айналып өтетін»
саяхатын жүзеге асырды. Бұл ... ... - ... ... ... адамның басқа елдермен танысуға ұмтылысы болды.
Ең алғашқы КСРО нұсқаушылардың бірі Г.И. Белоглазов  ... ... ... ол ... ... ... ... Ыстық көлге
дейін жаяу жорық шекті. Ол басқарған жас туристер тобы Озерный, ... аты. ... ... ... Сазановкаға дейін түсті. Г.И.
Белоглазов Алматының №10 мектебінде дене шынықтыру мұғалімі ... ... ... ... ол жақын жатқан шатқалға жиілеп шығып отырды.
1926 жылы жазғы демалысында ол қайтадан оқушылармен Ыстық көл ... ... ... ... ... қалалық масштабқа ие болды.
1931 жылы республикамыздың астанасында Жетісу ... ... ... ... мен ... ... қоғамының
бастауыш ұйымы ашылды. Оның құрамында 10 адам ... Оның ... Г.И. ... В.Д. ... Н.Н. ... және ... ... Олардың бастауымен «Қазақтық Өлкетану Кеңесі» құрылды.
Өлкетану – белгілі бір ... ... ... шаруашылығын,
тарихын, мәдениетін зерттеумен шұғылданатын ғылым мен мәдениет саласы;
шағын аумақтың табиғатын, халқын, ... ... және ... ... ... таяу ... қоса зерттеу. Салалық ... ... ... және т.б.), табиғи және ... ... ... ... кешендік географиялық өлкетану
болып бөлінеді. Өлкетанудың негізгі ... - ... ... ... ... (геологиялық, топырақ, биологиялық, зоологиялық), материалдық
мәдениет заттарын және т.б. деректерді жинау және ... ... ... ... ... ... ... байланыста. Өлкетану пәні
туризмнің кандай ... қай ... ... ... ... ... ... қататын пән. Ал өлкетанушылар жоғарыда көрсетілген зерттеу
жұмыстарымен айналысатын ... ... ... ... ... қазақ
ғалымдары қомақты еңбектер ... ... ... және ... Қазақстанның жер қойнауын, өсімдік, ... ... ... ... және ... қазба жұмыстарын
жүргізумен қатар ... ... ... ... ... ауыз
әдебиеті үлгілерін жинастырумен де айналысты. 1973 жылы ... ... ... ... тарихын, экономикасын, мәдениетін, табиғатын
зерттеп білуге ... ... ... ... ... ... үйірмелері жұмыс жасады. Өлкетанудың
жергілікті орталықтары ретінде тарихи-өлкетану ... ... ... үйірмелер құрылды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері
жергілікті жерлердегі ... ... ісін ... бұрынғы жер-
су атауларының шығу тегін зерттеп, ... ... ... көп ... бай ... ... ... ескерткіштерді қорғауға алу ісі
қолға алынды. Жергілікті жерлерде облыс, аудан Өлкетану мұражайлары ... ... әр ... ... ... экспедицияларын
ұйымдастыру да ілгері дамуда[14].
Елдің бас қаласы Алматы: туризм қарқынды түрде дамыды. 1959 ... ... ... ... қаланың сыртында орналасты. 1972 ... ... ... ... ауданының Горный садовод ауылынан жоғарырақта
«Алматау» турбазасы ашылды. 1970 жылдан ... ... ... қаланың
және облыстық туристтік ұйымдарына  ... ... ... 1975 ... мұз ... ... салынғалы «Медеу» және «Алатау» атты туристтік
қонақ үйлер де салына бастады. Алайда, мұның ... әлі де ... 1979 жылы ... туристердің қалалық клубының мәліметтері бойынша,
қалада 100 шақты туристік ... 7 ... ... жұмыс істеді.
Туризммен айналысатындардың саны 213 мың адамнан асты. Турбазалардың біразы
туристік сала мамандарымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жүргізушілері болды[15].
Туризм саласының ажырамас бір бөлігі қонақ үй шаруашылығы екенін ... ... үй ... ... саланың мамандары болып
табылады. ... ... үй ... ... оқу ... мен туризм
мамандығы дайындайды. Соңғы жылдары қонақ үй саласында бізге ... ... ... ... ... ... супервайзерлер.
Консьерж (французша – жабдықтаушы) – қонақ үйдің қонақтарын қажет
заттарымен қамтамасыз ... ... ... жасайтын қызметкер.
Алғашында консьерждің қызметіне сарай шамдарын жағу ғана кірген. Кейін келе
басқада қызметтер атқаратын болған. Консьерж ... ... рет ХХ ... ... ... желілерінде пайда болған. Бұл қызмет тұтынушылармен
мақұлданып, әлемнің ... да ... ... ... ... (ағылшынша supervisor - бақылаушы) – ... ... ... қызмет атқаратын тұлға. Тікелей менеджерге бағынады.
Супервайзер бағынушыларына тапсырма беруге, олардың ... ... ... ... бағынушыларының атқарған жұмыс нәтижелеріне жауап
береді. Қонақ үй саласында супервайзерлер ХХ ... ... ... ... ... ... ... қатар пайда болды.
Туризмнің әрбір кезеңі туристік салаға қажет мамандарды ... ... ... ... ... ... саладағы мамандар классификациясы мен атқаратын ... ... өте ... және кең. ... туризм дегенімізде
бәріміздің көз алдымызға ... ... ... ... үй, ... ... көтеру орталықтары , демалатын, ем алатын орталықтардың
елестейтіні сөзсіз. Міне осы жоғарыдағы және ... да ... ... туризм саласы қамтиды. Қызметтердің түрлері көп болған сайын бұл салада
қызмет ... ... да түрі мен саны көп. ... ... ... ... топтарға жіктеледі. Олар:
1. қоғамға қандай туристік өнім қажет, туристердің ... ... неге ... ... ... ... ... жетекшілер мен маркетологтар;
2. туристік өнімді жасап шығарушы туристік оператор және туристік өнімді
таратушы ... ... ... ... ... ... немесе басқа елдерге барғанда қажет ететін гид-
аудармашылар;
4. экскурсия қызметін пайдаланғанда қажет экскурсоводтар;
5. ... ... ... ... тау, су, спорттық туризмде
бағыт-бағдар беретін, жол көрсететін туризм нұсқаушылары;
6. туристер жиі қолданатын ... үй, ... ... ... ... ... ... қызметкерлері: қонақ үй әкімшілігі,
менеджерлер, консьерждер, ... ... және ... ... ... ... ... жерде, қажетті уақытта
және өткізуді ынталандыруда қажетті ... ... ... ... бағытталған. Қызметтер маркетингі клиенттердің
қажеттіліктерін қанағаттандыру мен ... ... ... ... және ... ... тұрады. Ол екі мақсатқа жету
үшін ... ... ... ... және таңдауда
тұтынушыларға көмек көрсету және тұтынушыларды толық қанағаттандыру ... ... ... ... ... пен ... саласындағы маркетингтің ... ... ... Не өткізе аламыз, соны өндіру;
• Жаңа тауар (қызмет) шығара отырып, тұтынушыларды ынталандыру;
• Тиімділік пен пайдалылық принципі.
Маркетолог – күнделікті ... ... мен ... қандай
тауарға деген сұранысы бар ... ... және ... отыратын
туристік саланың негізі мамандары[18].
Сурет 2. Туризм маркетологтары жұмыс барысында[19].
Маркетингтік ... ... ... ... ... ескеру.
Бірақ қызметтер сферасында басты орынды әлеуметтік факторды ... ... ... біріншіден, қызметтер өндірушілер тікелей
әлеуметтік ортаны құрайды. Екіншіден, қызметтер маркетингі ... ... түрі ... қарастырылады.
Маркетологтардың негізгі міндеті: нарыққа жаңа қызметтерді жылжыту мен
ескірген қызметтерді есепке ала ... ... ... және өндіру
бойынша кешенді қызметтi ұйымдастыру. Бұл міндеттің шешімі ... ... ... ... ... ... зерттеу және зерттеу нәтижелеріне талдау жасау;
• Қызметтерге деген тұгынушылардың сұраныстарын және әлуетті сұраныстарын
анықтау;
• Қызметтерді өткізу және өндірісті ... Баға ... ... ... саласындағы кәсiпорынның имиджiн қалыптастыру.
Қызметтерді жобалауда маркетологтар келесі факторларды ескеруі қажет:
• негізінен қызмет көрсететін ... ... ... ... ... клиенттердің қажеттілігі мен қалауы әдетте тиімділікті ойлаудан бұрын
болуы мүмкін;
• жұмысты календарлық жоспарлау негізінен тұтынушыға байланысты;
• қызметтердің сапасын анықтау және өлшеу ... ... ... ... тіл ... алуы ... өндірістік күштер әдетте тұтынушылардың жоғары сұранысы ... ... ... тиімділігін өлшеу қиын, өйткені төменгі өнімділік
қызметкерлердің жаман жұмысы салдарынан емес, тұтынушылық
сұраныстың болмауынан болуы мүмкін;
• қызмет көрсету аясында ... ... ... ... басқасы);
• кейде қызметтер аясында маркетинг пен ... бөлу ... ... ...... өндірісті ұйымдастырушы маман. Менеджер жан-жақты сауатты ... және ... ... ... білуі керек. Ол үшін рынокқа
қандай тауар қажет, көпшілік сұранымына сәйкес қандай ... ... ... ... ... өтімді, тауарлар мен өнімді ... мен ... ... ... ... ... ... көп тараған кәсіптің бірі. Бұл-басқарумен, экономикамен
шұғылданатын, заң және ... да ... ... ... кез ... ... ... орнында жұмыс істейтін кез келген адам да менеджер.
Барлық менеджерлер үшін, олардың қызмет ... ... ... ... болады.
Біріншіден, менеджер іскер кәсіпорынның мақсатын орындайды, ... ... үшін не ... ... ... ... ... жүктей отырып, оны жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Екіншіден, ... ... Ол ... ... ... ... ... құрады, басшы жұмыскерлердің тиісті құрамын
іріктейді т.б.
Үшіншіден, менеджер көтермелеу шараларын ... ... ... байланыс орнатады. Ол ұжымды (коллективті) өз ісіне жауапкершілікпен
қарайтын ... ... бұл үшін ... бар барлық мүмкіндікті-сыйлық
беру, наградтау, жоғары ... ... ... ... ... ... ... тіл табысып, тұрақты байланыс орнатады.
Төртіншіден, менеджер ұйымның іс-әрекетін ... ... ... ... ... ... адамдардың жұмысын бағалайды.
Бесіншіден, менеджер адамдардың қызмет жағынан кемелденіп, жоғарылауын
қамтамасыз етеді. Адамдардың ... ... де, ... ... не ... де, ұжым бірлігінің нығаюы, не берекесізденуі де
менеджер жұмысына байланысты[20].
Туристік саланың менеджерлері туристік оператор және туристік ... ... ... бөлінеді.
Туристік операторлық компанияларда жұмыс iстейтiн менеджерлер келесідей
қызметтер атқарады:
- турлар және маршруттар өндейдi;
- көңiл көтеру ... ... ... және ... қонақ үйлерде орын брондайды;
- әуе бағыттарына жиі ... ... ... және ... ... ... ... жақпен келiссөздер жүргiзедi;
- сақтандыру және виза рәсiмдеумен шұғылданады;
- туристік ... ... ... агенттіктермен келiсiм-шартқа отырады;
- жарнамалау науқандарының өткiзу шараларына қатысады;
- туристерді қабылдаушы жақта ... ... ... ... кезде, сол
жақтың өкiлдермен байланысып, клиенттiң пайдасына қарай әрекет ... ... ... операторлық компанияда әр қызметкер белгiлi бiр ... ... ... Мысалы: виза рәсiмдеу, қонақ үйлерде орындар ... ... ... ... ... ... ... басқада
бірнеше қызметтер.
Көптеген аймақтарда туристік агенттіктердің менеджерлерінің атқаратын
қызметтері мен ... ... ... ... сату және клиенттерді
өзіне қарай тарту мен ... ... ... ... қалу ... ... менеджерлерi – клиенттер мен ... ... ... ... ... ... ... агенттіктің менеджерлеріне
тұтынушылар хабарласу арқылы ... ... ... ... ... ... ... Туристiк агенттiктiң менеджерлерінің міндеттеріне
жататындар:
- телефон қоңырауларына жауап беру;
- клиенттерге кеңес беру, жекеше және телефон арқылы;
- ... ... ... ... ... ... ... таңдау;
- туроператорлық компаниялардың менеджерлерiмен қарым-қатынас жасай отырып,
әрекеттесу;
- тұтынушылармен келісім-шарт рәсiмдеу.
Кейбiр туристiк компаниялар агенттiк және операторлық функцияларды
қоса ... ... ... ... ... туристік агенттік
ретінде құрылған болатын. Кейін келе өз өнімдерін өңдеп, ... ... ... және ... және операторлық туристік компаниялар пайда
болды. Аймақтық туристік агенттіктерінің көпшiлiгі 4-7 ... ... ... ... ... ... туризм
саласының барлық қызметтер түрлермен шұғылданады. Мұндағы ... ... ... ... ... ... ... ресми бөлшектерін:
әуе тарифтерін санай, билеттерді рәсімдей, тұтынушыларды ... ... ... ... автоматтандырылған басқару жүйелерімен жұмыс iстеуге
икемді болу керек. Туристік агенттіктің жетiстiктерінің ... ... ... ... ... ... басталады. Яғни, телефон
қоңырауларына ... және ... ... ... беру, агенттікке келген
клиенттерді жылы ... алу, ... ... ... тұтынушылардың қалай
демалғандарын қоңырау шалу арқылы біліп, оларға тағы да өз ... ... ... ... ... ... 3. Туризм менеджері тұтынушыларға телефон арқылы кеңес беруде[21]
Туристік өнімді сату келесi кезеңдерден тұрады:
- клиентпен ... ... ... ... табу;
- туристiк ұсынысты презентациялау;
- клиенттердiң қарсылықтарымен жұмыс, оны көндіру;
- туристік өнімді сату;
- ... ... ... ... ... - ... болатын елдегі (жердегі) ... ... ... ... ... ... ... кәсіби даярлықтан өткен жеке тұлға.
Кейбір гидтер бірнеше тілді меңгерген маманадар болып ... көп ... ... шетелдік туристер үшін ... де ... ... ... және ... ... етеді. Экскурсанттарды экскурсия болатын жерге жеткізу секілді
қызметтерді ... ... ... ... ... мәліметтерді гидтерден
сұрап білуге болады.
Гидтің бойында басқарушылық және ұйымдастырушылық қасиеттер болуы тиіс.
Себебі гид туристік топтың уақытша ... ... өз ... ... ... болуын қадағалау сияқты әрекеттер гидтің мойнына
жүктеледі. Гидтің ұйымдастырушылық ... оның ... ... ... алаңына уақытында апару, топтан ... ... ... топ қай ... қай ... ... жиналады секілді
ақпараттармен қамтамасыз етіп отыру сияқты істердің ... ... әр ... ... ... ... ... көңілінен
шыға білу керек. Туристік топ арасындағы келіспеушіліктер мен конфликтерді
шеше білуі тиіс. Экскурсия немесе ұзақ жол ... ... ... ... мен ... ... ... отырса, туристердің көңілін бір
сейілтер еді. Сондықтан көп ... ... және ... ашық ... ... ... ... - бұл процесстiң жетекшiсi, бiлiктi маманы болып табылады,
иемденушi кәсiби ұста. Экскурсоводтар бiр-бiрiнен бiлiмдерінің ... ... ... ... ... және сол ... олардың
барлығы мұндай сұрақтарда бірдей, экскурсиялардың жүргiзу әдiстемесiнiң
бiлiмі сияқты, педагогикалық ұста және ... ... ... ... Экскурсоводтың биiк ұстасының негiзi дағдылар, дербес сапалар, абырой
мамандықпен маубастанған ... ... ... ... өз ... мамандыққа құрметi шынайы ұста мүмкiн емес. Экскурсоводтың кәсiби
ұстасының әбден жетiлдiруiн процессі ... ... ... ... ... ... ... экскурсоводтың жұмыстарында
орналасады,экскурсияның мәнiнiң түсiнуiне тым тереңiректерi; сезгiштiктiң
дамытуы; оның ... ... ... ... және ... ... экскурсиялық мекеменiң маңызды жұмыс ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Осы мақсатпен табыстар үшiн әр түрлi жолдар ұсынылады:
1. оның ... ... ... ... ұйымының жақсартуы:
әдiстемелiк бөлiм, ... ... ... ... ... ... және әдiстемелiк кеңес;
2. сапалы әдiстемелiк құжаттаманың әзiрленуi, дер кезiнде экскурсияның
бақылау мәтiнiне қосымшалар және ... ... ... ... ... ерекшелiктердiң есепке алуымен әңгiме және көрсетудiң әдiстемелiк
қабылдауларын технологияны ... сол ... ... ... ... ... зерттелуi және ... ... ... және логиканың негiздерiмен иелiкпен анықталатын
экскурсияның ... ... ... және ... байланысуларды анықтау және сақтау.
Экскурсоводтың кәсiби ұстасы - бұл өнердiң ерекше түрi, ... ... ... ... және әңгiменiң тiркесiнде құрастырылған;
экскурсовод, экскурсант және ... ... ... ... ... ... экскурсияның
жүргiзулерi әдiстемелiк қабылдауларды қолдану; ерекше бiлу және ... тән ... ... ету. Бұл ... ... ... ... мамандардан астам, өздерiнiң өзiнде жүрiсте оқиды.
Экскурсоводтың бiлiмдарлығы. Экскурсоводтан ол бiлiмдердiң барлық
салаларына арналған ... және кез ... ... ... бере алу үшiн
керек болмайды. Білімдарлық экскурсовод деп, 2-3 экскурсия бойынша ... бар және ... ... ... ... әр ... ... экскурсия нұсқаларын дайындау, өзінің тақырыбы
бойынша дәріс оқу, тақырыпшаға енетін бір ... ... ... ... ... мамандық бойынша әдебиет туралы хабарға қаныққан.
Экскурсоводтың ұстасы иелiктің ажырамастылығы және экскурсиялық ... ... ... ... ... ... ... бiлiм беру ғана емес, экскурсанттардың олардың ... қол ... ... экскурсоводтік ұстаның маңызды құрайтыны
әдiстемемен иелiк ету болып табылады, көрсету және ... ... ... ... ғана ... өйткенi олардың технологиясының
түсiнуi[12].
Туризм нұсқаушысы - тиісті біліктілігі және туристік маршруттармен
жүріп өту ... бар, ... ... ... жеке ... ... белсенді туризмнің мамандары болып ... ... ... ... ... ... жетекшілік
етеді. Яғни, туристік топты арнайы маршруты бар жорықтарға шығарады. Оларға
дұрыс бағыт-бағдар көрсетіп отырады.
Белсенді туризм түрлеріне ... ... ... тау, ... шайтанарба, шаңғы, рафтинг, альпинизм нұсқаушылары болып бөлінеді.
Туризм нұсқаушысы туристік топтың өмірі мен денсаулығына жауапты тұлға.
Оқыс оқиғалар болған сәтте ... ... ... ... ... және ... орындарын дұрыс таңдай, баумен жақсы жұмыс жасай,
туристік топтағы конфликтерді дұрыс шеше ... ... ... ас ... ... маршруттың географиялық және топографиялық ... ... ... ... ... ... қойылатын негізгі біліктілік
талаптары:
1) кәсіби даярлығының, біліктілігінің және туристік ... ... ... ... ... денсаулығының психикалық жай-күйі туралы медициналық анықтаманың;
4) меншікті немесе жалға алынған туристік жарақтың болуын қамтиды[23].
Сурет 4. Туризм нұсқаушысының жетекшілігімен жорыққа шыққан ... үй ... ... ірі ... қалаларда үлкен бизнес және
табыстың көзі болып ... Бұл ... ... ... туризм
индустриясының бір саласы. Қонақ үй кәсіпорыны туризм ... орын ... және ол ... ... ... Кейбір іскер
адамдардың қонақ үй мен ... ... ... талаптары бар - ол сервистің
тиісті деңгейін ... ... ... заманға сай әрі комфортабельді
орналастыру орындары болуы керек. Бұл сервис сферасындағы іс-әрекеттердің
түрлерінің күрделілігі және ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Қонақ үй саласын дамытуда айтарлықтай ... жету ... ... ... ... ... білім сапасын, қонақ үйлердің сервисін,
қызмет түрін арттыру қажет. Қонақ үйде ... ... – бұл ... ...... ... тұтынушы мен сатушы арасындағы байланыс,
яғни ... ... күш ... ... ... ... жаулап алу мақсатында ауқымды дәрежеде қызмет ... ... үй ... да ... саланың мамандары болып табылады.
Қонақ үйде қызмет көрсету жұмысын менеджер басқарады. Менеджер
адамгершілік ... ... өте ... жоғарғы мәдениетті, өз ісінің
шебер маманы болуға тиіс. Ол өзіне басты мақсат етіп жеке ... ... ... ... оның басты мақсаты қонақ үйдің ... Оған ... ... қызмет көрсету менеджердің негізгі міндеті.
Себебі қонақ үйдің негізгі табысы клиенттерден түседі. Егер ... ... ... та көп ... Ол үшін ... ... ... сапалы
қызмет көрсетуге тиіс.
Менеджердің қызметі басқару қызметіне жатады. Ол ... ... ... ... сапада ұйымдастыруға тиіс. Қонақүй
қызметкерлері ... ой ... ... түсінгенде ғана онымен бірлесіп
жұмыс істей алады. Қонақүй ... ... бір ... айналып жұмыс
істесе, сонда табысқа жете алады. Менеджерлердің барлығы бірдей мұндай
команда құра ... ... ... ... ... ... ... қызметіне ешуақытта қонақ үйдің типі және келіп жатқан клиенттердің
немесе ... ... ... әсер ... ... Менеджердің басты
қызметіне мыналарды жатқызсақ болады:
1. басқару шешімін дайындау, қабылдау оны жүзеге асыру, бұл ... ... ... ... қабылдауға құқығы бар, бірақ қабылдаған
шешімінің ... ... ... ... ... бар. ... шешім қабылдау үшін менеджер ... ... ... ... жан жақтан келіп жатқан түрлі хабарлармен
жұмыс істеп отыруы керек. «Кім көп хабарға ие болса, сол ... ... ... ... ... үшін ... қағида. Егер менеджер өзі
қабылдаған хабарды дұрыс талдай біліп, ... ... ... ... ... онда оның ... ... болады;
3. бүкіл қонақүй қызметкерлерінің жұмысқа деген ынтасын дұрыс жолға қою –
бұл да қонақүй менеджерінің ... ... ... себебі ол басшы.
Менеджер барлық уақытта адамдармен ... ... ... Ол ... деп ... өзін қонақүй қызметкерлерінің ұжымынан бөлек
ұстаса, оның ... ... ... Қызметкерлер менеджерлердің кәсіпкер
– технократ болғанын жақтырмайды. Менеджер кәсіпкер-технократ бола отырып
бәрібір өзінің адамгершілік бет пердесін ұстауға ... Ол үшін ... ... дайындық зор болуы керек. Себебі ... өзі ... - ... ... принцип бойынша жұмыс істейді.
Бүкіл саланың өзі адамның адамға қызмет етуінен барып құралады. Сол ... ... Оған ... ... жүк ... ... таратушылар, жүргізушілер бағынады[25].
Қонақ үй әкімшілігі - қонақ үй ... ... ... ... ... ... ... бір игіліктерге ие болатын,
мекеменің ... ... ... ... ... тұлға болып
табылады. Қонақ үй ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір тұлға болып табылады. Әрине, келетін
қонақтардың әртүрлілігіне байланысты олар шет ... ... ... ... ... ... кезегі 8 сағат сайын жүргізіледі.
Көптеген ірілі қонақ үйлерде бірнеше администраторлар қызмет атқарады, ... ... ... ... ... ... қызметі арқылы мансабтық
өсуді қарастыруға болады, өйткені көптеген қонақ үй басшылары ... ... ... ... ... ... ... клиенттерге жайлы атмосфераны қамтамасыз етеді;
2. қонақүйге келушілерге номерлерді дайындау, қонақүйдің ... ету, ... ... ... ... ... жеке мүліктердің сақталуы сияқты қызметтерді жүзеге асырады;
3. қонақүйдің ... ... ... ... ... етеді,
тапсырыстарды қабылдайды және олардың орындалуын бақылайды.
4. қонақүймен байланысты анқтамалар береді; ... ... ... ... ... ... жйалы мағлұмат береді;
5. қажетті құжаттарды қабылдайды және толтырады;
6. мекеменің қызметкерлерінің жұмысын бақылайды;
7. мекеменің ... ... және ... ... ... ... ... көрсету барысындағы жағдайларды шешуге көмектеседі;
9. клиенттерге қызмет көрсету ... ... ... қарастырады
және қажетті ұйымдастырушылық-техникалық іс-шараларды жүзеге асыруға
көмектеседі.
10. клиенттерге ... ... ... ... ... ... ... хабардар етеді.
Қонақүйдің администраторының міндеттеріне ең ... ... ... ұйымдастыру мен қонақ үйдің ішкі ... ... ... ... ... ... ... деген
тұлға, ең алдымен, ұйымдастырушылық жұымстан хабардар болуы ... ... ... ішкі ... бар, барлығымен оңай тілдесе алуы
керек. Соңғы ... ... ... ... ... шет тілін,
соның ішінде, ағылшын тілін білу қосылды. Ірі қонақүй ... ... шет ... ... ... ... ... мен
тіркеу, тұруына төлемді қабылдау, ... ... ... ... ... ... қонақүйдің қонаақтарының
тілектерін орындауды бақылау - осының барлығы қонақ үй ... ... ... ірі ... ... ... ... администратордың арасында бөлінеді. ... ... ... жұмыс істеу үшін арнайы жоғары білім талап
етілмейтін. Бірақ қазіргі ... ... ... мамандарды туарту
танымал болуда. Швейцарияның ... үй ... ... ... ең ... әрі ... болып табылады. Кейбір ірі қонақ үйлік
корпорациялар ... ... ... жеке мектептерінде
оқытуда. Администратордың мансабтық өсуді де қарастырады[26].
Консьерждер қонақтарға көп ... ... ... ... ... ... немесе этаждарда көруге ... Осы ... ... ... ... ... болмаған. Олар қонақ үй
клиенттеріне қызмет көрсетуге құқықты ... ... ... ... ... ... ... театрға билеттерді тауып, жеткізушілер;
- қалалық мейрамханаларда столға тапсырыс беру;
- әуе, темір жол, ... ... ... ... жеткізу, халықаралық,
қала аралық және ішкі көліктердің жұмысы ... ... ... ... ... ... жерлер, мұражай жұмысы, дүкендер, көрмелер
туралы хабарлама жасау;
- экстренді жағдайда ... ... ... ... ... ... клиенттердің аса жеке сұранысын орындау.
Қонақ үй туралы клиенттің ... ... ... байланысты,
қызмет көрсететін персоналдарға ерекше жауапкершілік жүктеледі. ... ... ... ... кіре ... швейцар күтіп алады. Ол қонақты қарсы
алып, ... ... ... ... ... ... ... қызметтері мен
іс шаралары туралы, қонақ үйдің орналасқан жері мен аймақтары туралы жай
мәлімдейді. ... ... ... ... багаждарын жеткізушілер
коридоршылар. Шығарып салған кезде ... ... ... Осы ... ... ... қонақ үйдің қызметі туралы хабарлама беру керек:
мейрамхананың, ... бар, ... ... ... залдың және тағы
басқада жұмыс тәртібі туралы[17].
Қабылдау қызметін отельдің «жүрегі» немесе «жүйке ... деп ... Бұл ... қонақ жиі қатынаста болады, себебі осы жерден
хабарлама алады. Қабылдау ... ... ... ... қарсы
алғанда және орналастырғанда қажетті формальдарды орындау жатады. Қабылдау
қызметінің ... ... ... ... ... ... ... қонақпен бірінші қарым-қатынаста болады. Осыдан, қонақты қалай
қарсы алуы, формальдардың орындалуының тездігі қонақ үй ... ... ... ... байланысты, қабылдау қызметіне келесі талаптар қойылады:
- қабылдау қызметі қонақ үйдің кіре берісіне жақын орналасу керек. ... ... ... ... ... ... ... келген қонақты
қабылдау қызметіне бағыт беретіндей орналастыру керек;
- портье тіреуі керек емес заттардан, ... таза болу ... ... ... сырт ... мінсіз және жүріс тұрысы сәйкес
болу керек. Қонақтармен тек тұрып сәлемдесу ... ... ... ... ... ең ... ... қонақтарды күтіп алу.
Алдын – ала орынға сұраныс берумен, тұтынушыны орналастыру ... ... ... есеп ... кассирі, төлқұжат тіркеулер
айналысады. Қабылдау және ... ... ... ... ... «reception» деп аталады. Қабылдау және ... ... ... ... талапқа сай орындалуға
тиісті[16].
Сурет 5. Қонақ үйдің қабылдау бөлімінің ... ... ... ...... ... қонақтардың қолдарына тіркеу,
карточкасын көрсеткен жағдайда беру міндетіне жауап береді. ... ... ... ... анықтама беруге және алуға тиісті.
Есептеу операторы уақытылы есеп айырысуды бақылай отырып, бухгалтерлік
есеп беру ... ... ... ... үстелі – төлқұжат
мәліметтерін тексерумен қатар, тіркеу карточкасына ... ... ... ... ... ... үйдегі брондау өтінішті жазбаша түрде
беру арқылы, телефон арқылы және соңғы жылдардағы кең таралған компьютерлік
әдіспен ... ... ... ... ... іс - ... қызмет
көрсету біріктіреді. Жеке алғанда, орналастыру, ... ... және ... қызметтер жиынтығы, ресторандар үшін – туристерге
тамақтану қызметін көрсетуге құқығы және ... ... ... ... ... ... бар. Олар ... пен өміріне
қауіпсіздік қамтамасыз ету, экологиялық ... ... ... ... ... өзі ... өнімді жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... мен
қызметтерді сату іс - әрекеті, қосымша билеттерді сату сияқтыларды іске
асырады.
Жұмыс істейтін персоналдар саны ... бұл ... ... ... ең ірі
қызметі болып табылады. Отель ... 50%-ы осы ... ... ... менеджер басқарады, оған этаж бойынша
кезекшілер, супервайзерлар, жинаушылар, ... мен ... ... ... ... қонақ үйлерде супервайзерлер қызметі жұмыс
істейді, олар стандартқа ... ... ... ... ... ... Супервайзерлердің міндеті – бос және бос емес ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ТУРИЗМ САЛАСЫНДАҒЫ МАМАНДАРДЫ ДАЯРЛАУ БАҒЫТТАРЫ МЕН
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Еуропа мен Ресей Федерациясындағы ... ... ... ... ... және «турист» түсініктері қоғамға алғаш рет XIX ғасырдың
басында ене бастады. Ал XIX ғасырдың ... ... ... ... ... ... алғашқы «Ecole hoteliere de Lausanne»
мектебі ашылды. ... ... ... үй ... пәні ... Одан ... «Саяхат және туризм» пәні ... ... ... база болып саналды. Швецария бүгінгі күнде де туристік
индустрияда маман даярлаудан алдыңғы қатардағы мемлекеттердің ... ... ... ... берудің негізгі ерекшеліктерінің бірі –
теориялық білім мен тәжірибелік білімді ұштастыра білу. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... де
соншалықты бөлінеді. Еуропаның туристік кадрлар дайындайтын мектептерінде
арнайы мамандандырылған класстар бар. Мысалы, класс қонақ үй номері ... Онда ... ... ... ... ... керек,
төсек орындарды қалай жинау керек секілді ... ... ал ... ... ... қандай болу керек екенін көрсетеді. Сондай-
ақ ресепшн класстарында қонақтарды қабылдап, оларды жайғастыруды ... бар. Бар ... ... ... ... оларды тұтынушыға
қандай ыдыста беру керек сияқты біршама ... ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді: бірі қызмет
көрсетсе, екіншілері олардың қызметтеріне баға береді. ... оқу ... ... ... ... ... Мұнда көбіне оқу орынының өз
студенттері қызмет атқарып, шынайы ... ... ... ... бола ... ... көбі білім алудың бакалавриат бағдарламасын ғана
ұсынып отырғандықтан, көптеген оқу ... ... ... соң, ... ... ... бағдарламаларды курс арқылы игеріп,
қосымша сертификаттар мен диплом ала ... ... ... қызмет жасай
береді.
Еуропа елдеріндегі мектептер мен жоғарғы оқу орындары бір-бірімен жақсы
қарым-қатынаста ... ... оқу ... ... ... ... елде ... сол ел оқу орнының дипломына ие бола алады.
Еуропаның туристік кәсіби білім беретін оқу орындары ... ... ... ең ... ... ... жақсы дамыған Испания, Франция,
Ұлыбритания, Чехия, Ирландия, Австралия мемлекеттерінде шоғырланған.
1980 жылдары туристік мамандарға деген ... ... ... ... ... бірталай мемлекеттерінде туристік кадрлар дайындайтын
мектептер бірінен соң бірі ашыла бастады. Сол жылы ... ... үй ... ... колледжі ашылды. Қонақ үй бөлімінің студенттері үш
немесе төрт жыл оқыса, ... ... мен әуе ... екі жыл ғана ... ... ... ... дипломымен қоса
IATA сертификатын алды[29].
1990 жылдары Ирландияның шекарасын он мыңдаған ... ... ... экономикалық өрлеу басталды. Ирландық оқу орындарында туризм
мамандықтарын дайындайтын кафедралар ... ... ... ... ... Американың Линн университетімен бірлесе отырып, қонақ үй
менеджерлірін дайындауда екі ... ... ... ... Бұл ... туризм және қонақ үй менеджмент ... ... ... студенттер «Американың қонақ үйлері мен отельдер ассоциациясымен»
бекітілген дипломын алады. Бұл дегеніміз осы ... ие ... ... ... үйдің кадр бөлімінің есігі ашық дегенді білдіреді.
Еуропалық туристік кәсіби мамандар даярлайтын оқу ... ... ... ... ... ... және ... менеджменті мен маркетингі секілді пәндер оқытылады.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... елде ... кадрлар дайындайтын туризм мектептерінің
саны артуда. Мысалы, ... ... «Holmes ... ... ... ... ... сұранысқа ие мамандықтарды даярлаумен айналысады.
Оның ішіне қонақжайлылық индустриясының мамандарын, ... үй ... ... ... кіреді. Туристік білім беру жүйесі
австралиялық компанияларда, ... ... ... мен отельдерде
тәжірибе өтумен тығыз байланысты. Колледждің үздік студенттері өз оқуларын
кез-келген қалаған Австралия ... ... ... алады.
Сондай-ақ «Australian School of Tourism and Hotel Management» Батыс
Австралия университеті де 1989 ... бері ... ... мамандарын
дайындауда. Университет студенттерін бакалавриат деңгейінде білім алуын
қамтамасыз етеді. Білім беру ... ... үй ... әдіс-тәсілдері
бойынша жүзеге асады. Әр семестр туристік мамандарға қажет ... ... ... ... ... ... ... қатысу,
теориялық білімнің жаңаша өзгешеліктерін ... ... ... ... тәжірибеден өту сияқты әрекеттерді білім алу барысында студенттер
меңгере алады[30].
Испания туристерді қабылдау жағынан әлемдегі ... ... ... ... аян. ... бұл елде ... ... даярлауда мемлекет тарапынан ерекше ... ... ... ... ... ... 28 оқу орны бар. ... туристік
білім беру жүйесі мамандықтардың алуандылығымен ерекшеленеді. Мұндағы ең
танымал ... оқу ... ... ... ... атақты
университеті «Escuela Universitaria de Hosteleria Turismo». Университет
іргесі 1987 жылы қаланған. EURHODIP, EUHOPA ... AEHT, ... ... CHRIE ... ... ... мүше. Испанияның
ондаған отельдері мен мейрамханаларымен ... ... ... ... қамтамасыз етіп отырады.
«Escuela Universitaria de Hosteleria Turismo» ... ... ... ... ... ... ... асырылды:
- туристік кәсіпорынды ұйымдастыру және оны басқару;
- туристік бизнестің негізгі қағидалары;
- туристік өнімді өндіру мен ... ... ... ... ... мен мәдениеті;
- туристік нарықтың құрылымы;
- туристік өнімнің үдерісі мен ... ... ... ... ... ... ... база;
- мәдени мұра;
- туристік маркетинг;
- туристік кәсіпорынды басқару;
Жоғарғы оқу орнының ... ... ... ... ... ... жүргізудің барлық әрекеттерін толық зерттеп,
өздеріне қажет ілімдерді алуда.
Келесі туристік білім беру ордасы – ол ... ... ... ... Бұл ... туризм нарығында жиырма жылдан астам уакыт
бойы кәсіби туристік кадрларды дайындауда. ... ... ... ... диплом мен қатар бірнеше сертификаттар
иеленеді. Олар: ... ... ... ... өнімдерді интернет
арқылы сатуға мүмкіндік беретін сертификаттар. Жәнеде «Mediterrani» бизнес
мектебінде кәсіби курстарда бар. Қонақ үй менеджментіндегі ... ... ... ... ... ұсынылады[31].
Ресей Федерациясының туристік мамандарды даярлау жүйесі білім жүйесінің
аясында, РФ-сының ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік білім стандарттарына сүйене отырып,
туристік кадрларды ... ... ... ... ... біріне
қойылған. Сондай-ақ жеке меншіктегі арнайы мамандандандырылған ... ие ... мен ... ... ... даярлауға ие бола
алады [32].
XX ғасырдың ортасы мен XXI ... ... ... ... жаңа ... ... болу ... бірнеше ондаған жылдар
бойы қалыптасқан білім жүйесі толығымен күйрей бастады. Ресей қоғамында ... ... ... ... пе, ... болған жағдайда бұл ... ... ... ете ... ба ... ... сұрақтар пайда
болды. Қоғамда қалыптасқан болжамдар бойынша, қоғамға қажет қызмет көрсету
салаларының пайда болуында ... ... ... ... ... сай қызметтер саласына қарай бет ... жаңа ... ... қорықпауымыз керек деп шешім қабылдаған болатын. ... жаңа ... ... ... ... етілуі үшін білім жүйесіне
үлкен талап қойылды. ... ... ... ... ... басты
көңіл бөлінетіндігін ашық білдірді [33].
Болжамдар көрсеткіші – туристік сала менеджерлерінің өзін бағалау және
қоғамға керек ... ... ... туристік қызметті жандандырып, халықтың
жиі қолданатын қызмет түріне ... ... ... ... мен ... ... айналысатын ұйымдардың
маркетингтік қызметтер ... ... ... ... кәсіпорынның шарықтау шегіне жетуіне ... ... ... күші ... әсер ... ... Федерациясында туризм
индустриясы жақсы дамыған және болашағы бар сала ... ... ... ... ... ... деп ... адам ешқашан жұмыссыз қалмайды.
Ертеректе ... кез ... ... ... қызметкерлер тәжірибе
барысында игеріп келсе, бүгінде ... ... ... және ... ... ... ... «Қонақ үй менеджменті» мен «Саяхат және
туризм» бағдарламаларын дамытып, қолданысқа берген Швецария ... сала ... ... қосқан үлесі мол. Бұл екі бағдарлама
бүгінде Ресейдің туризм ... ... ... оқу ... ... ... бір түрі. Бұл салада да әртүрлі деңгейдегі кәсіби
мамандар қажет, яғни хатшы мен ... ... ... сала ... ... жасаумен тығыз байланыста ... ... ... ... болып, тату бір ұжым болғаны
абзал. Туристік саланың менеджерлері сұраныс пен ұсынысты бақылай ... ... және жеке ... ... ... керек. Тұтынушылармен жұмыс
жасайтын менеджерлер өте сабырлы, байсалды адамдар ғана бола алады. Себебі
олар әр тұтынушының ... ... ... сай қызмет көрсете білетін
психологтың да ... ... ... ... тур ұйымдастыратын
туризм менеджерлері көптеген елдердің ... мен ... ... ... ... жауап қайтарады. Брондау қызметінің
өзін орындау үшін менеджер өте ... ... және ... ... ... ... ... менеджерлері брондау, виза дайындау,
сақтандыру қызметтерін қатар алып жүрсе, үлкен туристік ... ... ... ... ... ... ... бөлінген[7].
Арнайы дайындықсыз туристік индустрияның аспектілерін түсіну қиын.
Ресейдегі алғашқы туристік агенттіктер 1990 ... ... ... ... Оның ... ... ... саяхат бюроларының бұрынғы
қызметкерлері болды. Олардың шетелдік ... ... ... ... ... ... бар соның бәрін біле отырып, туристерге жақсы
турлар ұйымдастыра алды. Жәнеде менеджерлер жалдап, ... ... ... ... ... Араларындағы ең үздіктері бірталай
курстардан ... соң, ... ... Кейбіреулері қажет тәжірибе
жинаған соң өз агенттіктерін аша бастады [34].
Бүгінде Ресейде он мыңдаған туристік ... ... ... Олардың
саны туристік қажеттелікке байланысты жыл санап артып ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орындары
пайда болады. Шыны керек, бүгінде ... өз ... ... ... ... ... мән береді. Яғни, бұл жерден жоғарғы
білімге деген сұранысты байқауға болады.
Теория мен практиканы ұштастыру - ... ... ... ... ... шетелдік мектептерде теориялық білімге қаншалықты көңіл бөлінсе,
тәжірибеге де сондай көңіл бөлінеді. ... ... ... ... ... ... табылады. Басқа елдер, шетелдік ... - ... ... ... ... бәрі ... маман иелері үшін таңсық
жағдай. Соңғы жылдары Ресейдің жоғарғы оқу ... ... ... ... ... ... саласының менеджерінің басты қызметі үлкен жауапкершіліктен
басталады. Тұтынушылармен жұмыс жасау барысында, ... мен ... ... және әуе ... ... ... шараларды жүзеге асыру
менеджердің басты міндеті. Жақсы ... - ... ... ... ... ... ... менеджері мамандығының өзіне тән жағымды
және ... ... ... жағымды жақтары:
- болашағы бар салада қызмет жасау;
- тегін және жеңілдіктер арқылы саяхаттау;
- ... ... ... ... ... ... елдерде бола отырып, оларды дұрыс аралап тани алмау, яғни уақыт
тығыздығына байланысты;
- үлкен жауапкершілікке ие болу;
- ... ... ... ... маман иелері әр тұтынушының мінез
-құлқына сай қызмет көрсете білу керек;
- сәуір мен ... ... ... кезекті демалыссыз қызмет жасауларына
тура келетіндігі;
- демалыс және мереке күндеріне қарамастан жұмыс ... ... ... ұзақ уақыт тұрақтамауы.
Жыл сайын шетелде демалғысы келетін туристердің саны ... ... ... бір ел таңдауда, ... ... ... көмегі қажет. Туризм менеджері өте ауқымды
түсінік. Туристiк фирманың ... болу ол ... ... ал ... ... ... телефон бойынша билет брондау мүлдем басқа. Осы және
өзге жағдайда ... өзiн ... ... деп атай ... ... ... және жауапкершiлiк деңгейi мүлде әр түрлi болады. Мамандықтың атауы
нақтылай ештеңені білдірмейді. ... ... ... ... ... білу қажет. Мұндай мамандықтың басты міндеті клиенттiң арманын
тауып, оны жүзеге асырумен ұласады. ... ... ... тур мен
елдің жақсы және жағымсыз жақтарын толық баяндап ... ... ... ... және ... дербес таңдау жасауларына мүмкіндік
беруде менеджердің басты міндеттері. Туристтiк агенттiкте және ... ... ... ... ... ... мен
міндеттері бір-бірінен ерекшеленедi.
Туризм менеджерлерін ... ... ... ... ... ... ... негiзінде және
педагогикалық дидактиканың ... ... ... жүзеге асады. Сондай-
ақ жаттығу дағдыларынада үлкен зер салуы керек. Мамандардың пiкiр бойынша,
жетік білім алу басқару процесінің ... ... жаңа және ... ... ... ... алады. Жоғарғы оқу орындарында маман даярлау процесін
үздіксіз бақылап отыру үшін, оның ... мен ... ... көре ... ... маман даярлаудың бағыты маманның бiлiктiлiк сипаттамасына
келіп тіреледі ... 1990 ... ... дейін Ресейде туристiк сала үшiн
профильдi кадр даярлайтын бірде-бір жоғарғы оқу ... ... ... елде ... ... ... ... мәселелер бiлiктi және
дайын кадрлардың кемшiлiгінен ... ... Бұл ... ... халықаралық деңгейге жеткізу үшін арнайы туристік білім беретін
оқу орындары мен ұйымдардың оқу-әдiстемелiк ... ... мен ... ... ... жүйелерінің қажет екендігін растайды. ... және ... ... ... нарықтың ерекшелiктерін
ескеруден басталуы тиіс. Соңғы жылдары инновациялық технологиялардың
туристiк кадрларды дайындау ... ... ... ... ... мектептерінде де қолданысқа ие болған жайы бар. Туристiк кадрларды
үздiксiз даярлау, қайта даярлау және мамандығын ... ... ... нәтижесінде туристiк бiлiмнiң қазiргi үлгiсi ұйымдастырылған.
Үлгi келесi қағидаларға негiзделедi:
- әлемдік стандарттарды ескре отырып, мамандарды ... ... ... ... берушiлердің саны мен олардың бiлiктiлiк талаптары;
- студенттерге жеке бiлiм алуына ... ... ... сондай-ақ
оларды үздіксіз және көп деңгейлі білім ... ... ... диплом және қосымша бiлiктiлiк сертификаттарын алу;
- білім алу ... ... ... және бiлiм ... халықаралық білім стандарттарға сәйкес, басқада білім бағдарламалары
бойынша сертификат алу.
Дегенмен, Ресейдегі ... ... ... білім, туристік саланы
бiлiктi бәсекеге түсе алатын кадрлармен ... ете ... ... ... ... ... ... мәселелер бар:
1.туристік индустрияда туристік кадрларға білім беретін көптеген жоғарғы
оқу орындарында ... ... ... ... ... ... шығаратын жоғарғы және ... оқу ... ... ... ... ... және ... құрамға, яғни, ұстаздарға деген сұраныс артуда. Сондай-ақ
туристік индустрияда мастер-класс өткізіп, ... ... ... ... ... ... қатыстырып, оған жетекшілік ететін
ұстаздардың ... ... ... оқу ... үздіксіз туристік білім беру жүйесінің
негізгі сатылары келесідей.
- жоғарғы оқу орнына дейінгі ... ... ... білім;
- орта кәсіби білім;
- жоғарғы кәсіби білім;
- қосымша кәсіби білім, жаңа технологиялар мен жаңа үрдістерді ... ... оқу ... ... кейінгі кәсіби білім (аспирантура,
докторантура).
Жалпы Ресей Федерациясының туристік ... ... ... ... ... ... асады. 2003 жылдан бері Ресей осы жүйені қолданып
келеді. Болон жүйесі - еуропалық ... ... ... жаһандану үрдісінің көрінісі. Алғашқы еуропалық университеттің
отаны - Болонья қаласының құрметіне аталған Болондық декларация 1999 ... 2004 ... ... ... ... 40 ел мүше болды. Мүше
мемлекеттердің ... ... ... мақсатында мерзімдік
кездесулерді үйымдастыруды көздейді. Болон процесі демократиялық жоғары
технологиялық ... ... ... талаптарына сай келетін және жеке
бағыттылықты, тандау еркіндігін және өзіндік ... ... ... ... ... сипатын қалыптастыруды мақсат тұтады.
Болон ... ... ... ... ... ... ... университеттердің негізгі басты орнын мойындау;
жоғары ... ... ... сай ... ... ... қол ... мақсатындағы азаматтардың жұмылуы; түлектердің
кәсібін айқындауда түсінуге жеңіл, салыстыруға боларлықтай дәрежелер ... ... ... ... ... ... ... сый-
құрметпен қарау; университеттік автономияны және академиялық еркіндіктерді
дамыту; үздіксіз білім беру; ... ... ... ... сенім
философиясын орнату жатады.
Болон реформалары «нәтижелерге ... және ... ... ... ... Бұл жерде сөз, оқыту
нәтижелерін кең ... ... ... отыр. Осы ... ... және ... ... ... ... ... педагогикалық практиканың алға жылжуының негізгі элементтері ... ... үш ... ... ... болу ... ... оқу орындарына және студенттерге қатысты еуропалық деңгейде
белгіленген мақсаттар; процесті ... ... ... ... ... ұлттық стратегиялардың рөлі және алдыңғы екі деңгейдің бірігуіндегі
және әрбір елдегі ... ... ... ... ...... ... жоғары білім беруді және ғылыми
зерттеулерді қорғау және жақсарту құралы, ... пен ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орнының қоғамдағы
орнын мойындайды және ... ... мән ... бірақ сапаны қолдау мен оны
жоғарылату, жүйе мен оның кадрларына берілетін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... келе, Ресей Федерациясы туризм
саласының ... ... ... туризм менеджерлерін дайындауға
ерекше көңіл бөлінетіндігін аңғаруға болады. Туризм менеджерлері – туристік
компанияның табысқа жетуінің ... ... ... ... туризм
менеджерлерін дайындауға дағдыланған. Сондықтан Ресейдегі туристік ... ... ... ... және өте ... ... ... болып табылады.
2.2 Қазақстан Республикасының туристік кадрлар жағдайы мен туризм
саласы үшін мамандар даярлаумен айналысатын оқу ... ... ... ... ... ... мен ... бағытын талдамас бұрын туристік мамандар туралы заңды қарастырып
өтсек.
Туристік ... ... ... ... ... және біліктілігін
арттыру ережесі "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне
туристік қызмет мәселелері бойынша ... мен ... ... Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және ... ... ... ... ... және біліктілігін арттыру
тәртібін анықтайды.
Жалпы ережелер
1. Осы Ережеде мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
- білім беру ұйымдары - ... ... ... оқу ... іске
асыратын және білім беру саласында тиісті лицензиялары бар оқу орындары;
- тапсырыс берушілер - шаруашылық ететін ... ... ... ... қызмет саласындағы мамандардың біліктілігін
арттыру және қайта даярлау
2. Туристік қызмет саласындағы мамандардың (бұдан әрі - ... ... ... - жаңа ... ... ... алу үшін ... білім,
ептілік және дағды алу болып табылады.
3. Туристік қызмет саласындағы мамандардың біліктілігін арттыру мақсаты ... ... және ... ... ... ... ... жаңарту, сонымен қатар бұрын алынған білімін және дағдыларын одан
әрі жетілдіру.
4. Мамандардың біліктілігін арттыру ... ... ... уақытында 5
жылда кемінде бір рет өткізіледі.
5. Мамандардың біліктілігін арттыру және қайта даярлау ... ... ... алатын бағдарламалар, орта білімнен кейін, жоғарғы және
жоғарғы оқу орнынан кейін лайықты ... бар ... ... және
(немесе) туристік саладағы білім беру ұйымдарымен жүзеге ... ... ... ... және қайта даярлауды жүзеге асыру
кезінде туристік саладағы беруші жұмыс ұйыммен оқу ... ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру
кезінде білім беру ұйымымен білім беру саласындағы уәкілетті орган бекіткен
үлгілік ... ... ... ... беру ... көрсету шарты жасалады.
8. Мамандардың біліктілігін арттыру және қайта даярлау жұмыс оқу жоспарымен
және бағдарламамен сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... мен мүмкіндігін есепке
ала отырып, мамандардың біліктілігін арттыру және қайта даярлау күндізгі,
кешкі, сырттай және экстернат ... ... ... ... ... ... және қайта даярлаудың ұзақтығы сәйкес
бағдарламамен анықталады.
11. Қайта даярлаудан өткен мамандарға ... ... ... ... ... мен ... және оларды беру ережесін бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы ... 2007 ... 28 ... N ... ... ... беріледі.
12. Біліктілігін арттырудан өткен мамандарға осы Ереженің қосымшасында
белгіленген нысан бойынша ... ... ... ... ... ... ... дейін де
жүргізілген. Негізінен туризм ұйымдастырушыларды, нұсқаушыларды және ... ... ... ... ... ... даярлайтын.
Бұл жұмыс Дүние жүзілік соғыстан кейін қолға алынды. Ол кезде 1949 жылы
туризмді бір ... ... КСРО ... ... Санатты
спортшыларды, туризм саласы бойынша спорт шеберлерді даярлау ... ... ... шыға ... туристік базаларға бара
бастады. Туризм саласында нұсқаушылар ... ... ... ... ... ... дәрістер және мектептер жұмыс істей бастады.
1966-1967 оқу жылында туризм бойынша Алматы ... ... ... ... ... мектепті ұйымдастырды. Оқу талабы өте
қатал болды. Сондықтан ... 30 ... ... ... олардың тек 5
оқушысы туристік базада сынақтан өткен соң туризм ... ... ие ... ... 1990 ... ... әр жаз ... Республикалық тау туризмінің
нұсқаушысы атты мектебі жұмыс істейтін. Ол 1973 ... ... ... базасымен базаланған. «Горельник» базасы Кіші Алматы шатқалында
орналасқан. Көп жылдар бойы мектеп ... ... ... ... энтузиасты, спорт шебері В.М. Зимин болды. Ол республикада
туристік кадрларды ... ... ... ... 1974 жылдан бастап
мектеп «Горный садовод» ауылының ... ... ... ... ... 1968 жылдары туризм саласы ... ... ... общественных туристких кадров» атты ... Бұл ... ... ... ... ... ... қатар оқу
жоспарлары, нұсқаушыларды даярлау, туристік ұйымдастырушыларды даярлаудың
бағдарламалары, кіші туризм нұсқаушыларын даярлау, ... ... ... ... ... түрі ... оқытушыларды
даярлау, туристік саяхаттардың ... ... және де ... даярлау бағдарламалары басылған.
1968 жылдан бастап бүкіл КСРО-да және Қазақстанда туристік кадрларды
даярлау бір жүйе бойынша жүзеге ... ... ... ... ... ... ... жыл – 20 адам;
1983 жыл – 30 адам;
1984 жыл – 29 ... жыл – 19 ... жыл – 20 ... жыл – 28 ... ... ... ... мыңнан астам тау, су, шайтанарба нұсқаушыларын
даярлады. Сонымен қатар туризмнің барлық саласы бойынша Қазақстанда Алматы
облыстық және қалалық ... ... ... даярлады. Сөйтіп, 1985
жылы жоғарғы нұсқаушы ... бес ... ... ... ... Сол жылы сол ... төрт ... дайындықтан өтіп жатты.
1985 жылы Алматы облысының туризм және ... ... ... ... тау ... даярланып жатты, ал Шығыс-Қазақстан облысында ... екі адам тау ... ... ... жылы ... облыстық тау туризмі бойынша кеңес өтті. Оған он тоғыз
адам қатысты. 1988 жылы Алматылық саяхат және экскурсия бюросы алты ... ... Ол ... тау және су ... ... даярланатын
болды. Курсқа 18 жасқа толған және саяхат жасаудан 1-ші қиындық ... ... ... ... ... куәліктерді тапсырды:
өтініш-анкета, анықтама, саяхатқа ... ... ... учаскелік
дәрігерден медециналық анықтама, жұмыс орнынан анықтама, орта білім алғаны
туралы аттестат немес дипломның көшірмесі, 3 ... (3х4 см). ... ... ... күндері кешкісін өткізілген, ал практикалық сабақ
демалыс күндері жүргізіліп отырған.
1989 жылы қазақстандық туристер ... ... ... ... ... ... үшін ... бойынша шет
елдік азаматтардың шағын топтарын саяхатқа шақыру ... ... Ал ... ең ... ... Қазақстанның табиғаты мен тарихы және де
белсенді туристік саяхаттар.
1997 жылдың соңында Минск қаласында «Туристкое пространство СНГ» атты
кеңес ... Бұл ... ... ТМД ... аумақтың болуы қарастырылды.
Сонымен қатар транспорттық және экскурсиялық маршруттардың бірігуі туралы
көзқарастар болды. ... ... ... ... ... ... ... саласы тоқырауға ұшырайды[39].
Практиканың көрсеткіштері бойынша Қазақстандағы турфирмалардың ... ... ... және БМТ ... ... ... ... азаматтарды қабылдаушылық, паспорттық көзқарастары жақсы ... ... ... ғана 50 шақты ... ... бар. ... ... шет елдерге танымал емес.
Бірақ уақыт өте келе туризм саласы ... ... ... бастады.
Олар түсінді осы салада мамандарды даярлау керек ... ... ... ... ... ... оқу ... халықаралық қолдаумен,
құрал-жабдықтармен, ғылыми-тәжірибелік базамен, үлкен санатты ... ... ... күні ... даярлау деңгейін көтеру жұмыстарына айрықша
көңіл бөлінеді. ... ... ... ... ... ... тұрады. 2007 жылдан бері ... ... ... ақпараттық туристік орталықты ашылса, 2008 жылы Алматы,
Түркістан, Атырау және Ақтау ... ... 2005 ... бастап ҚР
Үкіметінің қолдауымен «Болашақ» ... ... ... саласына
кадрлар даярлануда.
Туризм дамуындағы түйiндi мәселенiң бiрi ... ... ... ... Туризм саласының кадрлармен қамтамасыз етілу ... ... ... ... ... отыр.
Ал енді Қазақстандағы туризм саласындағы мамандарды даярлайтын оқу
орындарына ... ... ... ... ... ... ... оқу орындары бар. Ал экскурсия жүргізушілер, гидтер,
нұсқаушылар дайындайтын арнайы оқу орындары ... ... ... ... мемлекеттiк, жеке және ресейлiк филиалдарды қосқанда, туризм
менеджерлерін ... 77 ... оқу орны бар. ... мұндай кадрлар
даярлаудың негізi 1992 жылы қаланғандығына қарамастан, туристiк саланы
мамандармен қамтамасыз ету әлi ... ... ... жағдайда қалып отыр.
Көптеген жоғары оқу орындарында мұның басты ... ... ... туралы оқытушылар құрамының білiм және туристiк саладағы жұмыс
тәжiрибесi, деңгейiнiң жеткiлiксiздiгi ... ... ... ... ... ... туристiк-рекреациялық ресурстарды ... ... үшiн ... ... ... мен ықтимал
клиенттер арасында туристiк қызмет көрсетулердi атаулы жарнамалаудың
әдiстемесi ... ... ... ... Сондықтан, жоғары оқу
орындары түлектерiнiң едәуiр бөлiгiнiң туроператорлық ... ... ... ... кезде Қазақстанда туризм саласы бойынша мамандарды даярлайтын
келесідей жоғарғы оқу орындары қызмет көрсетуде:
1. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық ... ... ... ... ... ... Л. Н. ... атындағы Еуразия ұлттық университеті;
4. Қазақтың Спорт және Туризм Академиясында, туризм және серфис ... Х.А. ... ... Қазақ-Түрік халықаралық университеті;
6. Ресейлік халықаралық туризм академиясы, Қазақстандағы филиалында (Алматы
қаласы);
7. Мәскеулік мемлекеттік әлеуметтік университеті, Қазақстандағы ... ... ... ... қазақ экономика университеті;
9. Е. А.Букетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті;
10. Қазақ-Америка университеті;
11. Мәскеулік инновация менеджменті академиясы, ... ... ... «Тұран» университеті;
13. Орта Азия университеті;
14. Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем ... ... ... ... ... ... ... бизнес университеті және басқада жоғарғы оқу орындары[41].
«Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің» туризм кафедрасы
1996 жылы 1-ші ... күні ... ... алғашқы туризм
кафедрасының меңгерушісі география ғылымдарының докторы ... ... ... құрылды. Туризм кафедрасы Қазақстан
туризм саласы үшін кәсіби мамандарды даярлайды. Кафедраның ... ...... ... ... жұмысының жүйесі мынадай: бакалавриат («5В090200»
– Туризм» мамандығы) – ... ...... ... ... ... ... Мамандандырылу бағыты: халықаралық
туризм ішкі туризм қонақжайлылық ... ... ... туризм кафедрасында «Туризм» мамандығының оқу ... ... және орыс ... ... ... ... білім және ғылым министрлігімен бекітілген бакалавриат пен
магистратура бойынша мемлекеттік стандарттар әл-Фараби атындағы ... ... ... факультеті туризм кафедрасы ұжымымен
әзірленген. Қажетті ... ... оқу және ... қазақ және орыс тілдерінде баспадан шығару жұмысы ... ... ... және оқытушылары факультеттің
компьютерлік кластарын пайдаланады, сондай-ақ, ... өз ... атты ... және ... ... ... игеру бойынша
компьютерлік класс бар. Кафедрада ҚазҰУ-нің Оқу-әдістемелік ... ... ... ... секция бөлімшесі істейді.
Ғылыми зерттеулердің бағыттары: Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ... баға беру;
Қазақстан Республикасы туризмінің дамуы мен аумақтық ... ... ... ... ... дамуының педагогикалық-
психологиялық мәселелерін зерттеу және оқу-әдістемелік материалдарды
әзірлеу; ... ... мен ... ... ... ішкі және ... туризмнің экономикасы мен ... ... ... аудандық жоспарлануы және туризм
индустриясының ... ... ... ... және
туризм саласының жарнамалық-ақпараттық өнімді даярлау; ... ... ... даярлау мен қайта даярлау саласының саясаты және ... ... ... кафедрасы жанындағы ғылыми-оқу туризм
орталығы әл-Фараби атындағы Қазақ ... ... ... 1999 ... мамырындағы №9 бұйрығымен құрылды. Аталған орталық әл-Фараби атындағы
Қазақ ұлттық университетінің құрылымдық шаруашылық-есептік ... ... ... ... ... ... ... мамандарын
жүйелі түрде даярлау және біліктілігін жетілдіру, білім мекемелеріндегі ... ... ... ... ... келесі
бағыттар бойынша қызмет көрсетеді:
- туризм саласында ғылыми-зерттеу және ... ... ... Қазақстан Республикасындағы туризмді дамыту бойынша жобалар мен ... ... ... ... мен ... ... жастар туризмі орталықтарына, туристік клубтарға ғылыми-әдістемелік
көмек көрсету;
- туристік кәсіпорындар мен ұйымдар ... оқу ... ... ... тренингтерді өткізу;
- қоғамдық туристік ... ... ... ... ... ... нұсқаушыларды/гидтерді, экскурсия жүргізушілерін) даярлау;
- оқу экскурсияларын және ... ... ... ... ... оқу үрдісі орталық мамандары, ... ... ... мамандары әзірлеген оқу жоспарлары мен ... ... Оқу ... ... ... қарай таңдалған бағыт, мерзім, интенсивтілік, оқу-әдістемелік ... ... ... ... ... ... университеті жоғары оқу орны болып 1992 жылдың 25 шілдесінде
қалыптасты. «Білім беру және шаруашылық қатынастар мен ... ... ... ... Қазіргі уақытта «Тұран» қоғамдастары
Қазақстан Республикасының «Жоғары білім беру» жүйесімен және университет
жүйесімен ... ... ... – экономика саласы бойынша мамандарды
даярлау, бизнес ... ... ... даярлау, құқық және туризм саласы
бойынша мамандарды даярлау болып табылады. "Тұран" университеті ... ... және ... ... ... ... төрт факультет бойынша мамандарды даярлайды:
- экономика және финанс факультеті;
- бизнес және менеджмент факультеті;
- ... ... ... ... ... ... және ... мамандық
бойынша студенттерді даярлайды. Студенттер оқу орнын аяқтағанда, ... ... атты атақ ... ... ... ... оқу курсында олар келесі
мамандықтарды таңдап алуға ... ... ... азаматтарының рекреациялық-танымдық мақсат бойынша басқа шет
елге шығуды ұйымдастыру мен экономика.
2. Қазақстан Республикасындағы шоп-туризмді ұйымдастыру мен экономика.
3. ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен экономика.
4. Қонақ үй менеджменті.
Туризм саласы бойынша мамандарды даярлау барысында жоғарғы санатты
оқытушылардың мынандай оқу ... ... ... ... кіріспе
- аймақтық-туристік жүйе негіздері
- туристік бизнесті картографиялық қамтамасыз ету
- географиялық туризм негіздері
- экскурсия негіздері
- туристік ... ... ... ... ... ... және ... негіздері
- қонақ үй менеджменті және т.б.
«Тұран» университетінің бітірушілеріне шетел мемлекеттірің қолдауы ... ... ... және ... оқу бітіргені туралы диплом
беріледі. «Тұран» университетін аяқтаушылар ... бас ... ... бастық болып жұмыс істей алады. Оқу барысында
практикада ... ... ... ... ... студенттер
3-нші курста менеджер болып жұмыс істейді.
«Тұран» университетіндегі болашақта мамандандырылған ... ... ... оқуға деген талпынысы, тәртібі және даярлау сатысы ықпал
етеді[43].
«Қазақ Спорт және Туризм Академиясы». Туризм ... ... жылы ... 1998 жылы 28 ... ... оқу ... аты ... шынықтыру институтынан», «Қазақ спорт және туризм академиясына»
ауыстырылған болатын. Сонымен ... ... және ... ... жылы 24 ... ... бойынша Қазақ спорт және туризм
академиясының туризм және ... ... ... мамандықтар
дайындалады:
5В 090200 – туризм;
5В 090400 – әлеуметтік-мәдени ... ... 091200 – ... және ... үй ... жылы ... Спорт және Туризм Академиясында ... ... ... орталық құрылды. Академия ұлттық спорт пен
туризмді дамытуға арналған бағдарламалар мен ... ... және ... Осы жетістіктер "Қазақстан – 2030" бағдарламасында белгіленген.
1999 жылы кафедра ... ... ... ... ... тау туризмі бойынша шебер
В.Н. Вуколов келді. Ол 1967 жылдан ... ... ... ... ... зерттеген. Ал, 1999 жылы зерттеудің үш деңгейі жүзеге
асты.
Бірінші деңгейде (1967-1981 жж.) туристік қызметті зерттеу, жоғарғы ... ... ... оқушыларын даярлау, туристік кадрларды даярлаудың
мазмұны мен методикасын жасау.
Ал, екінші деңгейде (1982-1992 жж.) ... ... ... ... жинау және талқылау, Жетісуды ... ... ... және бағдарламалар жасау, оқу үрдісін дамыту, оқушыларды
арнайы дайындау бағдарламаларын жүзеге асыру.
Үшінші деңгейге ... жж.) ... ... ... ... ... қорытындыны анализдеу, Қазақстандағы туризм
индустриясының қызметінің үрдісі арнайы даярланған студенттерді даярлау.
Бірінші мәліметтердің жиналуы автордың 1967 жылы ... ... ... жүрген кезінде басталды. Ол Қазақстанның Горельник, Есік, Алма-Тау,
Баянауыл, Қазақстан, Ыстық-Көл базаларында нұсқаушы ... ... ... 1974 ... ... ... ... нұсқаушы мектебіндегі
бүкілодақтық, республикалық және облыстық семинарларында туристік ... ... ... ... Тағы да ... Абай ... институттың туризм кафедрасымен, әл-Фараби атындағы ... ... ... бірге жүзеге асты.
Бүкіл зерттеуге 4850 ... 390 ... және ... бойынша
нұсқаушылар, 2150 орта білім алушы мектеп, лицей және гимназия оқушылары,
1650 студент, 230 ... 129 ... оқу ... ... ... ... халықаралық алпинистік лагерь «Хан Тәңірі»,
туристік фирма «Тұран Азия», ... ... ... ... университетінің туризм факультеті болып табылды. Зерттеуге Н.Р.
Мальцев, Л.В. Жемчужникова, Р.М. Бокишева, Ю.Н. Экемсеева, М.Ж. ... ... ... ... ... үшін менеджмент
саласымен тығыз байланыстыру ... ... ... ... ... ... ... ететін тенденциялар, туризм саласында
менеджерлерді қолдана алатын арнайы даярланған мамандарды ... ... ... және ... жүйеде іске асырылады.
Мамандарды даярлау моделі мәселелерді қарау мақсатында жүзеге асырылуы
тиіс. Және де ... оқу ... ... ... ... даярлау тек бес дәрежеге байланысты жүзеге асырылады:
1. студенттердің құрамын ұйымдастыру, белгіленген маманның талаптары;
2. факультеттің оқу ... құру және ... ... оқытушыларымен
жүзеге асыру;
3. оқу кестесіне кіретін тәрбиелік кесте құру;
4. тәрбиелік кестені жүзеге асыратын арнайы ... құру және оны ... ... оқу құралдарын қолдану;
5. ұйымды методикалық талаптардың ... мен ... ... және
оқытушылар деңгейі, оқу-тәрбиелік ұйымның жұмысының жүргізілуі.
Осы жоғарғы оқу орындарының түлектерінің кәсіби қызмет нысандары:
• туристік кәсіпорындармен ... ... ... ... ... ... аймақтық бөлімдері және тарамдары);
• туристік бизнеспен айналысатын үкімет және жеке меншікті компаниялар;
• туристік кәсіпорындардың маркетингтік қызметтері;
• туризмнің ... ... ... ... орта дәрежелі мамандарын дайындайтын оқу орындары;
• Қазақстан аймағындағы, дүниежүзілік қоғамдағы, туризмнің даму ... даму ... және ... ... ... бөлімдері;
• ішкі және cыртқы нарыққа туристік қызметті ... ... ... мамандығы бойынша магистратура;
• төтенше жағдайлар бойынша министрлігінің жүйесін ұйымдастыру;
• іс-әрекеті ЖОО ... ... ... ... ... мен компаниялар.
Туризм мамандығы бойынша бакалаврлар мынандай кәсіби ... ... ... ... ... сервистік-эксплуатациялық;
• ғылыми-зерттеу;
• білім беру;
• туристік-рекреациялық;
• профилактикалық және іздеу-құтқару.
Туризм ... ... ... ... – Қазақстан туризмнің
даму жағдайында туристік кәсіпорындар мен ұйымдарды басқару үрдісін
жетілдіру, ... және ... ала ... ... ... ... елдің және шет елдердің туристік нарықтың ... ... ... пен ... технологиялардың жаңа әдістерін енгізу,
туристік өнімнің сапасын ... ... ... үшін ... ... ... қызметінің мазмұны:
• өндірістік-басқарушылық туристік бизнестің әр түрлі ... ... ... ... ... және ... маркетингтік және жарнамалы - ұйымдастырушылық туристік фирманың ... ішкі және ... ... ... мен ... ... ... компанияларды ұйымдастыру;
• елдер мен аймақтардың ерекшеліктерін есепке ала ... ... ... ... ... ТМД елдерінде және ... ... ... ... ... ... және оны
болжау зерттеулерін өткізу;
• орта оқу орындарында туристік - рекреациялық ... ... ... мен ... ... ... кезде туризм саласы бойынша мамандарды ... ... ... ... Және де ол ... ... мамандық бойынша
даярлайтын кестелері мен бағдарламалары бойынша жүзеге асады. Көптеген
турфирмаларда оқушылар оқу ... ... ... ... ... сала бойынша оқып келеді. Бүгінде туризм саласы бойынша мамандарды
даярлау өте қатал және ұлғаймалы жүйеде ... Оған ... ... ... ... мен мамандары өз үлестерін зор қосуда. Біздің
елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың "Қазақстан – 2030" ... ... ... ... ... ... республикада туризм негізгі сала болып қалыптасуы
керек және де осы салаға жаңа ... ... ... ... ... ... ... шетелдік жүйемен сәйкестендіре отырып,
өте тиімді және сұранысы мол болатын мамандарды даярлауымыз керек. Осы ... ... ... ... және ... ... ... енді
алуда. Біз өз елімізді шетелдергі танытып, ... ... ... ... ол үшін ... ... мамандар
қажет[45].
3 ТУРИЗМ САЛАСЫ МАМАНДАРЫН ДАЯРЛАУДАҒЫ КЕЗДЕСЕТІН ПРОБЛЕМАЛАР ... ШЕШУ ... ... ҰСЫНЫСТАР
3.1 Бүгінгі туризм мамандарын даярлаудағы ... мен ... сала ... даярлаудағы проблемалар мен кемшіліктер басқа
шет елдерден гөрі өзіміздің ... ... ... ... ... ... мамандары туристік білім беретін орталықтарда
арнайы білім алу ... ... Көп ... туристік білім теориялық
әдіс бойынша беріледі. Ал тәжірибелік білімге онша көңіл бөлінбейді.
Ауыспалы тұтынушы сұранысы және әлеуметтік-экономикалық бағыт ... ... ... жаңа ... ... ... күннің басты
мәселесі студенттер арасындағы өз ісіне арналған ... ... ... ... ... ... Үкіметімен бекітілген ең алдыңғы
кластердің бірі. ... ... ... ... ... ерекше
талаптардың қажеттілігі салалардың жаңа туристік мәдениет пен ... ... ... ... ... ... ... 20,6 мың жұмыс орнын құруға жаңа жоспарлар бар, ... ... болу өте ... ... ... жөн ... ... оқу
орындарында жоспарланған білім беру кезінде масштабтық жаңа мәселелер жиі
туындайды. Бұл мәселелердің ішіне жаңа ... ... ... сапа ... ... ... мәселе. Туристік фирмалардың басшылығы көбінесе осы
мәселелерді айтып өтеді: білімі мен бағаларының сәйкес келмеуінде, ... ... ... ... ... ... және ... жоқтығын атап өтеді.
Туризм мамандығының басты мақсаты негізгі теориялық және ... ... ... оқу ... ... ... салада білім алып жүрген студенттер тәжірбиелік оқудың
маңыздылығын жақсы біледі. ... ... алу ... мемлекеттің
жалпы білім беру ... оқу ... ... туристік
топтармен, туристік фирма, ... ... және ... ... ... ... ... жинауға көп мақсаттарға итермелейді.
Оқу тәжірбиесі кезінде студенттің туризмді бизнес ретінде қабылдауға ... ... ... тек қана ... жұмыстық сәттерге ғана емес,
туристік тәжірбиенің басқа жағынан да ... ... ... беруші жұмысқа тек қана бірінші күннен пайда әкеле алатын
түлекті жұмысқа алады. Кәсіби сынақтан өту ... ... ... ... бірінші күннен бастап жете алады. ... ... ... (туристік фирма, мейрамхана, қонақ үй) басшыларынан мінездеме
алады. Бұл мінездемеде студент өзін қалай ұстады, ... өту ... ... қалай атқарды, бұл мінездемеде тек қана стандартты бағыттар
көрсетілмейді, мінездемеде ... ... ... еніп ... туралы баяндайды[46].
Тәжірбие мақсатында жұмысқа деген дағдыларын теориялық білімінің шартты
түрдегі дамуына байланысты. Өз еліміздегі және шет ... ... ... ... ... бойынша туристік мекемелерге
жұмысқа алынған түлектерді қосымша оқыту керек деген тұжырымға тоқтады.
Зерттеушілердің және ... ... ... ... ... жетіспеуі профилді оқу мекемелері түлектерінің жоқтығында
емес, дайындық дәрежесінің жоқтығында, ... ... ... ... ... ... мамандардың туристік саланың кәсіби мамандарына
қоятын негізгі талаптары:
1. ең маңыздысы жақсы білім алған ... ... екі шет ... ... ... ... жақсы меңгерген және елтану сипаты туралы білімі болуы
қажет;
3. компьютерлік бағдарламаларды, іздеу жүйелерін жақсы меңгерген болуы
тиіс;
4. ... ... сату ... ... қызметтерді брондау
технологиясын игерген, заң мен өз ... ... ... керек;
5. жауапкершілік, ұқыптылық,мейірімділік, тіл тапқыштық, шыдамды және аз
болса да әртістік қасиеттері болу қажет.
Қонақ үй ... де ... ... бар ... ... ... мәселелер бар. Қонақ үй басшылығы неге студент пен жоғарғы
оқу орны түлектерін жұмысқа ... ... ... мен ... ... жоқтығы және олардың біліктілік дәрежесінің
жетіспеуінде екенін ... атап ... Бұл ... ... ... ... ... Бүгінде қонақ үй шаруашылығының
қызметкерлерінің көбінде кәсіби біліктілігі мен ... жоқ ... ... ...... оқу ... сапалы білім беретін ұстаздар
және оқытушылар құрамының ... ... тұр. Және ... өз тәжірбиелерінің жетіспеуі. Бұл ... ... кіші ... ... ... ... ... өз
студенттерінің толықты тәжірбие алғандығына сенімді емес, функционалды-
технологиялық ... ... ... көрсеткештері бойынша түлектердің тең жартысы туризмнің
негізгі салаларындағы және заң салаларындағы өзгерістерді байқай алмайды.
Бұл ... ... ... ... оқу ... ... сала және профессор – оқытушыларға деген төмен жалақы.
Жоғарғы оқу орны және туристік ұйымдар мен ... ... ... ...... ... ... күнде кім де кімнің қызмет ету достығын
ұсынатын қағидалары да жоқ. Туристік ... ... ... ... ... бір ... немес өлшемдері де жоқ. Себебі, қаншалықты
жұмысшыны таңдап алсаң да ол кісіні іске ... үшін ... ... ... жеке ... қөтеру өте қиынға соғады.
Кадр дайындау – аса маңызды ... ... ... ... ... ... құжаттар қабылданған еді. Солардың ең маңыздысы
– Туризм және спорт жөніндегі ... ... ... және ... бірлесіп, туризм саласына кәсіби мамандарды ... ... ... ... ... ... біздің министрлік дәл
осындай құжатты аталған министрлікпен қайта жасап ... Енді ... ... ... сәйкес, туристік ұйымдар қызметкерлерінің
біліктілігін жоғарылату үшін оларды арнайы аттестациядан ... ... ... ... ... сала мамандарының 80%-ы ... ал ... ... талабы бойынша жоғарғы оқу
орындарының түлектері бірден туристік ... ... ... ... ... ... бәрін қайтадан басынан бастап үйретуге мәжбүр
екендерін білдіруде.
Жәнеде жоғарғы оқу орындары ... ... ... ... ... ... келісім-шарт жасаспаған. Сонда жоғарғы оқу
орындары туризм мамандарын кімдер үшін дайындайды ... ... ... саланың түлектері көп жағдайда жұмыссыз қалуда[47].
Туристік сала үшін мамандар даярлау жүйесін жетілдіру, елдің жоғары ... ... ... білім беру  жүйесін жасау жөнінде тиісті
шаралар қолға алынған жоқ» ... ... ... Есеп ... Туристік маман дайындауға деген көзқарастар мен ұсыныстар
Туристік саланың ... ... ... ... ... мен сипаттары бар. Еуропа, Америка аймақтарында туристік
саланың кадрларын ... ... ... мен ... онша
байқалмайды. Туризм саласы бұл аймақтарда табыстың негізгі көзі ... ... ... ... дайындау алдыңғы қатарда тұрған
жайы бар. Мұнда туристік сала мамандарын ... ... ... ... ... ... қатар жүргізу арқылы жүзеге асады. Туристік
білім беру орталықтарында туристік мекемелер, туристік қызметтер ... ... бар. ... ... ... беру ... ... кәсіпорындармен келісім-шарт жасасып, оларды кадрлармен қамтамасыз
етіп отырады. Яғни, туристік сала бойынша білім алып ... ... ... ... ... тағы ... ... Республикасының туризм саласы бойынша мамандандыру
әлемдік жүйе ... әлі ... жоқ. ... та, ... ... бойынша
мамандарды даярлаған кезде халықаралық жүйемен байланыстыру керек деген
көзқарас қалыптасуда.
Енді Ресей журналистерінің Қазақстандық ... ... ... ... ... мен ... қарастырып өтсек.
"Қазақстан Бүгін" - Мәскеуде Ресейдің "Новости" халықаралық
ақпараттар ... ... ... өткен "Қазақстанның
тәжірибесі: жаңа экономикаға жаңа мамандар" атты "дөңгелек үстел" барысында
Қазақстанның мамандар дайындау ... ... ... айтылды, деп
хабарлайды "Қазақстан Бүгін" агенттігінің тілшісі. ... ... ... ... бірқатар артықшылықтар бар",- деп атап өтті
Мәскеу Мемлекеттік Университетінің ақпараттық-талдама ... ... ... ... пайымдауынша, "Қазақстанда жас мамандарға сену деңгейі
Ресейге қарағанда айтарлықтай жоғары". ... ... ... ... бағдарламасы арқылы өсіру жүйесі бар",- деп қосты ол.
"Қазақстанда қанша маман қажет және қандай ... ... ... ... елде ... дайындаудағы мемлекеттік және жеке меншік
мүдделердің бірігу механизмі біртіндеп құрылып келеді",- деп атап ... ... ... ... ... ... өз кезегінде,
Қазақстандағы туристік қызметкерлердің орташа жасы 39 ... ... ... - 50 жас. "Бұл 11 жас ... ғана емес, бұл басқару
көзқарасындағы, мақсатты әрі ойластырылған саясаттағы ... ... ... ... Институтының директорының орынбасары Владимир Жарихин,
"Ресей Қазақстанмен жақсы жетістіктерге жеткен салалардағы оң тәжірибелерін
бөлісуі ... деп атап ... ... ... ... қатысушылар Ресейдің жоғарғы оқу
орындарына оқуға келетін студенттердің санының қысқаруы мүмкін екендігіне
алаңдаушылық танытты. ... ... ... ... ... ... деп атап өтті ... новостей" газетінің
шолушысы Аркадий Дубнов.
Дегенмен, Ресейдің "Новости" ақпараттық агенттігінің саяси ... ... ... ... студенттердің Ресейдің жоғарғы
оқу орындарына деген қызығушылығын АҚШ және Еуропа жоғарғы оқу орындарымен
бірдей деңгейдегі сапалы білім бере ... ... оқу ... ... қажет[48].
Туризм көпфункционалды жүйе ретінде ... ... ... ... ... өкілдері қол қойған «Мыңжылдық декларациясындағы»
барлық мақсаттарға жету ... ... ... деңгейінде
көрсетілген мақсаттарға жету үш негізгі компоненті: ұзақ өмір ... және өмір ... ... ... ... ... ... туғызады. Әсіресе туризм осы потенциалды қамтиды, себебі
туристік бизнес адамдардың тұрмыс тіршіліктерін ... ... ... салыстырғанда).
Туризм ұғымының мәні айқындалды, оның көпфункционалды міндеттері
қарастырылды. Туризм қызметтің мамандандырылған түрі ... ... және ... ... ... ... кеңістігін қарастырады.
Ұлттық дәстүрлер арнасында жеке ... ... ... құндылықтар
негізінде дамуын қамтамасыз ете отырып, ... ... ... тиіс. Сол уақытта туристік ...... ... –мәдени, оқу, экологиялық талаптарды
орындауға ықпалын ... оқу ... ... ... даярлау жүйесін теориялық -
әдістемелік негіздеу келесі тұжырымдамалық ... ... ... ... ... және ... туристік білім берудің
үрдісіндегі элементтердің өзара әрекетін құруды қарастыратын ... ... ... және ... ... ... ... кадрларды даярлау жүйесі әлемдік, республикалық туризм ... ... ғана ... ... ... ... ... тиесілі дағдылары мен қасиеттерін ... ... ... ... ... ... негіздері (оқу үрдісін
ұйымдастыру әдістері, ... ... және ... мазмұны,
ерекшеліктері) айқындалады; оқу ... ... ... ... ... ... ... туризмді ұйымдастыруға студенттерді даярлаудың
құрылымдық – мазмұнды моделі әзірленіп оның мотивациялық ... және ... ... ... ... негізделді, оны
тәжірибелік- экспериментте туризмнің мазмұны, ... және әдіс ... ... ... ... ... шығарылды.
Туризмнің ерекшеліктерін ескере отырып, типтік оқу ... ... ... ... оқу орны ... оқу ... (арнайы курстар, арнайы семинарлар); СӨЖ, ... ... ... ... ... қамтитын
практика болашақ туристік кадрларды кәсіптік даярлау жүйесі әзірленді және
экспериментте тексерілді.
Туристік бағдарламаларды қарастыратын ... ... ... ... әзірленді. («ҚР –ның туристік – рекреациялық
ресурстары», ... ... ... ... ... ұлттық дәстүрлері, әдет –ғұрыптары және ... ... ... ... ... ... «Меккеге
қажылық» және т.б.).
Туристік білім берудің мазмұнын жетілдіруді (арнайы курс, арнайы
семинар, СӨЖ, ... ... ... бағдарламалары кешені және
оларды әдістемелік тұрғыдан ... ету) және ... жаңа ... ... ... оқу ... ... (біртұтас
педагогикалық үрдісті іске асыру технологиясы, студенттермен өзіндік жұмыс
жасау әдістері және тәсілдері, ... ... және ... және ... ... ... туристік нысандарда
дәрістерді өткізу және т.б.) қамтитын жоғары оқу орындарында болашақ туризм
мамандарын даярлаудың ... ... ... ...... ... барысында жоғары оқу орындарында
болашақ студенттерді даярлау жүйесінің тиімділігі дәлелденді және ... ... ... және ... идеясы расталды. Қазақстанның жоғары
оқу орындарында ... ... ... кәсіптік даярлау жүйесін
жасаудың шарттары болып саналады.
Болашақ мамандарда кәсіптік білім және ... аса ... ... ... ... ... іздестіріп,
туризм саласында болашақ кадрларды кәсіптік даярлаудың теориясы мен
практикасының жаңа аспектілерін ... ... ... бар. ... ... іс-әрекеттерін ұйымдастырудағы тәрбие жұмысын
жетілдіруге ... оны ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін дамытуға бағыттау –
болашақ туризм мамандарынан, ... ... ... ... еңбекқорлықты, әдіс-тәсілдерді орынды жұмсай білуді талап етеді.
Осыған орай ... ... ... ... оқу-тәрбие
үдерісіне педагогикалық технологияларды пайдалану арқылы біліктіліктері,
білімдері және ... ... ... моделі жасалынды.
сурет1 – Студенттерді туристік іс-әрекетке даярлаудың моделі
Сурет 6. Студенттерді туристік іс-әрекетке ... ... ... ... құрылымдық моделі[49].
Студенттерді туристік іс-әрекетке даярлаудың мотивациялық-мақсаттылық
компонент – болашақ туризм мамандарын туристік іс-әрекеттеріне ... ... ... ... жеке ... тәрбиелің
ерекшеліктерін тану. Студенттердің бойында ... ... ... сана ... ... бейімділікке жағдай
туғызады.
Туристік іс-әрекеттерге тәрбиелеудің негізі студентке қажет мотивацияны
қалыптастыру. Мотвация болу үшін әрекетті ... ... ... Себебі, мотвация студенттің бойына әрекет ... ... ... өз ... ... ... жағымды қасиеттерін
мінез-құлқына қалыптастыру)тиімді орындайтынын бақылауға мүмкіндік береді.
Бұлардың бәрі орындалу үшін олардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... туристік
іс-шараларды ұйымдастырып жағымды жағдайлар туғызу.
Эмоциялық компонент – болашақ туризм мамандары ... ... ... қатынасын біліп, бірлесіп орындалатын іс-әрекет
нормаларына сай олардың мінез-құлықтарындағы кемшіліктерді ... ... ... ... ... ... ... мен олардың бір-
бірімен байланысы болып табылатын, адамгершілік сезімдердің тұтастығымен
студенттің сезімдік ... ... ... байланысты
қалыптасады.
Тұлғалық компонент - туристік ... ... ... ... мен жас ... ... ... алынуы. Тәрбиенің
сапа қасиеттерінің студент бойына сіңіруде ең алдымен студентті қолдауға,
қорғауға, оның дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Бұл жағдайда
тәрбиеліктің педагогикалық көмек өлшемімен, қамқорлығымен көңіл бөлуімен,
оның ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін жасалатын
жағдаймен ерекшелінеді.
Студенттердің туристік іс-әрекетке ... ... ... ... ... ... жоғары, орта және төмен.
Жоғары деңгей:педагогикалық, арнайы білімдерінің жоғары дәрежеде
қалыптасып, дамуы;
туристік іс-әрекетке икемділігінің, ... мен ... ... туристік саладағы іс-шараларды сапалы ұйымдастыруға ұмтылу;
өзінің арнайы білімділігіне, іскерлігі мен ... ... баға ... іс-әрекетті іскерлікпен ұйымдастыра ... ... ... және оны әдетке айналдыруы;
Орта деңгей: педагогикалық, арнайы білімдерінің орташа ... ... ... ... ... шеберлігі мен
тәжірибесінің орташа дәрежеде ... ... ... ... ... түсінуі; болашақ кәсібіне байланысты кездесетін
кейбір мәселелерді түсінуі; ... ... ... ... ... ... ... және өзіндік арнайы білімі мен біліктілігін
арттыруға талпынбауы; туристік ... ... ... мен
тәжірибесінің төмендігі; туристік саладағы іс-шараларға белсенділікпен
қатыспауы, қызығушылықтығын білдірмеуі; ... ... өз ... ... ... қажет етпеуі.
Туристік кадрларды кәсіптік даярлау жалпы педагогикалық және арнайы
қағидалармен түсіндіріледі. Әдеби деректерді зерттеу мен ... ... ... ... ... келесі принциптері анықталды: қажетті
білімдермен қатар ... ... ... ... ... ... (Қазақстан тарихы, шет тілі, қазақ ... ... ... саясаттану, экология және тұрақты даму, құқық
негіздері, педагогика, ... ... ... ... және оның
ерекшеліктерін міндетті түрде білу туроперейтинг саласында ... ... ... ... ... аталынған пәндерді «Туризм» мамандығында
білім алушы ... ... ... ... ... ... ұсынамыз.
Базалық пәндер циклы бойынша ұсыныстарды қалыптастыра отырып, ... ... ... ... ... ... ... қарастырылатын
аймақтық туризм, қоғамның туристік ... ... ... туризм
экономикасы, туризм және спорт сынды бағыттарды ... ... ... бар екендігін ескере келе біз «Белсенді және спорт туризмі» атты
элективті курсын ұсынамыз[49].
Сонымен зерттеу ... ... ... және ... ... ... ... кезеңінде өткізілген
әңгімелесу барысында студенттердің оқу ... тыс ... ... ... ... жан-жақты дамуына
пайдаланудың ғылыми-теориялық, ... ... ... аңғартады, соның салдарынан бұл жұмыстар әлі де байырғыдай
өте баяу ... ... ... ... ... әр-
түрлі формада пайдалану үшін жүзеге асырылады. Студенттерге арнап «Белсенді
және спорт туризмі» атты әдістемелік құрал ... ... ... мен ... ... Оны жүзеге асырудың әдіс-тәсілдері
үйретілді. Әдістемелік құрал ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік семинарлар, конференциялар, дөңгелек
үстер ұйымдастырылды.
Қалыптастырушы эксперимент кезеңінде студенттердің туристік ... ... ... дағдыларын игеру мақсатында жүргізіледі.
Анықтаушы және қалыптастырушы кезеңдерінде жүргізілген ... ... келе ... ... ... ... (кесте 1).
Кесте 1.Студенттердің туристік іс-әрекетті меңгеру деңгейі[49].
| Компоненттер ... ... ... ... ... |ЭТ |БТ |ЭТ |БТ |ЭТ |БТ | |Мотивациялық-мақсаттылық
|Басы |- |- |65,7 |63,36 |34,3 |36,64 | | ... |14,54 |4,31 ... |29,11 |35,71 | ... ... |- |- |59,71 |61,31 |40,29 |38,69
| | |Соңы |13,47 |3,87 |60,35 |57,43 |26,18 |38,7 | ... ... |- ... |59,33 |39,52 |40,67 | | ... |13,25 |4,77 |56,89 |53,95 ... | ... ... нәтижесі бойынша студенттердің туристік іс-
әрекетті меңгеру деңгейі ... ... 1). ... топ ... ... ... ... 39,52%-ын көрсетсе,
эксперимент соңындағы төмен деңгейі 29,86%-ына теңелді; орта деңгейді –
60,48%-ымен ... ... ... иеленді; жоғары деңгейге
ешқандай студент иеленбесе, соңында 13,25%-ы анықталды. Ал, ... ... ... ... ... ... ... бойынша
студенттердің 40,67%-ы, соңында 41,28%-ы, орта көрсеткіш бойынша басында
59,33%-ы, соңында 53,95%-ы, жоғары ... ... ... ... ... 7. Студенттердің туристік іс-әрекетті меңгеру деңгейінің қорытынды
динамикасы[50].
Сонымен, студенттерді ... ... ... ... ... ... негізге ала отырып,
студенттерді туристік іс-әрекетке ... ... ... мен ... өлшемдері мен деңгейлерін, педагогикалық
шарттарын анықтап, осы модель негізінде эксперименттік ... ... ... ... көрсетумен байланысты және табыстылығы едәуiр дәрежеде осы ... ... ... ... ... ... қызмет - туризмде
адамдар ресурсын жоспарлау айрықша мәнге ие.
Қазақстандағы тиімдi ... ... ... кадрлар әлеуетiн
қалыптастыру үшiн келесідей ұсыныстар қалыптасуда:
- жаңа ... ... ... ... ... ... бiлiмнiң
мемлекеттiк стандартын әзiрлеу;
- туристiк кадрларды даярлауды жүзеге асыратын ... оқу ... ... ... ... мен даму деңгейін ескере отырып,
мамандануын анықтау;
- мамандарды оқытуда олардың отандық туристiк ресурстарды ... ... ... жаңа ақпараттық технологияларды бiлуіне, тiлдiк
дайындауға негiзiнен иек арту;
- орта арнаулы оқу орындарында ... ... ... ... ... ... бiлiм ... оқу орындарында туристiк сыныптар, ... ... ... ... ... бұрын таратылған балалар мен жасөспiрiмдер туризмiнiң республикалық
және аймақтық станцияларын қайта қалпына келтiру;
Туристік білім беру ... ... ... ... саласында:
- жалпытеориялық және арнаулы білім бірлігін ... ету; ... ... ... ... ... ... аймақтың әлеуметтік-эконимикалық
ерекшелігін есепке ала ... ... ... ... мүмкіншілігін
арттыру;
- дипломдық жобаларында мультимедиялық мүмкіндіктерді пайдалану;
- кәсіби бағыт беретін арнай курстерді, жаңа ... ... ... ... ... ... ... жобаларды және шығармашылық орындаушылықты нарықтық заманда
пайдалана білумен байланыстыру.
Халықаралық байланыс ... ... ... ... және ... оқу ... ... шығармашылық тығыз байланыс орнату;
- Шетел оқу орындарымен ғылыми-зерттеушілік және ... ... және ... ... оқу үрдісін ұйымдастыру
жұмыстары жөнінде тәжерибе алмасу.
Сапалы мамандарды даярлау барысында:
- ... ... ... ... кәсі1би және білім ... ... ... ... ... ... ... мақсатында сала
ассоциацияларымен біріге концерттер, семинарлар және ... ... ... ... ... отыра, жас кадрларды даярлау үзіліссіз
даярлауды қамтамасыз ету;
- деңгейлі оқыту ... ... ... ... ... ... үрдісі ойларын жүзеге асыру бағытында оқу мазмұнын жақсарта түсу;
Мамандарды сапалы даярлауды басқару:
• мамандарды сапалы даярлауды басқару ... ... оқу ... ... жөнінде шаралар өткізу;
• пәндерден білімнің қорытынды бағалануы барысында ... ... ... ... және ... ... негізінде келесідей ғылыми-
әдістемелік ұсыныстар береміз:
1.Туриcтік фирмалардың жұмысын жақсы жолға қойып, қаржыландыру ... ... ... дамуының жаңа стратегиясы еліміздің экономикалық өсуі
мен өркендеуінің кепілі ... ... ... ... туристік қызмет
көрсету мәселесін жақсырту (яғни қызметкерлер білімді, ... ... ... стандартқа сай қызмет көрсетсе), шетелдік туристердің көбірек
келуіне мүмкіндік туар ... ... ... ... ... мен флорасы сұлу жерлер көп, бұл
жерлердің көбісі игерілмеген. ... ... біле ... ... Сол жерлерді игеріп туристік қызмет көрсететін орындарды ... ... ... үшін ... ... төрт ірі аймақтарға
(Орталық және ... ... ... және ... ... ... ... туристік кластерді құру керек[49].
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан үшін пайдалы, әрі ... зор, ... ... ... ... табылады. Бүгінгі күні туристік компаниялардың қызметтерін
жаңғырту үшін Қазақстанда бәсекелестік стратегияны жүзеге асыруды ... ... ... ... ... үшін дұрыс шешім болып отыр.
Әрине, туристтік кешен қызметтер сферасына жатқызылады, сол себепті ... ... ... кезінде есептілікті қажет ететін бірнеше даму
мәселелері мен ерекшеліктері туындайды. Сондай-ақ, отандық және ... ... ... орын ... теориялық сипаттағы сұрақтар да
бар.   
Экономикалық тұрғыдан ... ... пен ... ... ... ... саласындағы мамандар даярлау өте күрделі және
жүйелі процес. Себебі ... ... ... ... ... ... проблемалардың бірі. Туризді жандандырып, оның дамуына
үлес қосатын негізгі қару ... сала ... ... ... ... мамандарының туризм нарығында алатын орны ерекше. Сондықтан туризм
мамандарын дайындауда мемлекет және ... ... аса ... ... ... туризм индустриясын дамыту мемлекет тарапынан ... ... Сол ... осы жаңа ... ішкі ... ... халықаралық
туризм мамандары, қонақ үй менеджменті, ... ... ... ... Сондықтан туризм мамандығы бойынша ... бар ... ... ... сұранысқа ие деуге болады.
«Мемлекет туристік салаға қажетті кадрлар даярлау үшін барлық жағдайды
жасауы керек. Басқа ... ... ... де ... ... карларға
мұқтаж: қонақ үй ... мен тур ... ... мен ... да ... қызмет мамандарына дейін, осы мамандар
халықаралық курорттар үшін ауадай қажет. Осы бөлшектерді ... ... ... ... ... құрастыруға болады», - деді ҚР индустрия
және жаңа технологиялар министрі Әсет Исекешев 2012 жылы 24 ... ... ... саладағы мамандар даярлау қызметі ежелден бері келе ... ... ... мамандарын даярлау өте күрделі ... ... ... дайындауда үлкен шаруа .
Әлем бойынша туристік сала мамандарының 80%-ы ... ал ... ... ... ... ... оқу
орындарының түлектері бірден туристік саланың істеріне араласа алмайды
екен. Оларға ... ... ... басынан бастап үйретуге мәжбүр
екендерін білдіруде.
Бұл ... ... сала ... ... ... гөрі
тәжірибелік білімнің жетіспеуінен туындап отырған мәселе. Көп ... сала ... ... ... оқу ... жаңа бітірген түлектен
бұрын туристік салада кемінде 3 жыл тәжірибесі бар мамандарды ... ... ... жыл ... ... ... дайындалып жатыр. Бірақ
туризм мамандары көп ... ... ... ... ... жатады. Себебі оларды жұмысқа қабылдайтын жұмыс орындарының
көздері де аз болып отыр. Тағы да бір ... ол – ... ... ... ... ... Яғни маманданған жоғарғы
білімі бар кадрлар туристік ... ... қалу ... ... ... сала ... ... көптеген кемшіліктер мен
проблемалардың барын аңғардым. Туризм ... ... ... туризм
жақсы дамыған аймақтарда жұмыспен міндетті түрде ... ... ... онша ... емес дамыған аймақтарда жұмысқа орналасуда кедергілер
жеткілікті.
Диплом жұмысымда ... ... ... ... ... болу
тарихынан бастап, классификациясына дейін талданды. Шетелдік және отандық
туристік кадрлар дайындау ... ... ... туристік
маман дайындау кезінде кездесетін негізігі мәселелер ... ... ... ... көзқарастар мен ұсыныстар айтылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақ энциклопедиясы 8 том
2. Моргунов Б.П. Туризм. Учеб. Пособие для ... ...... 1978 – 167 ... Квартальнов В.А.. Туризм. М., 2001г.
4. Гуляев В.Г. Туризм: Экономика и социальное ... М.: ... ... 2003.- ... Сенин В.С.. Введение в туризм. М.,1993г.
6. Алтынбаев Б.А., ... М.Р. ... и ... ... Алматы: КазГаУ, 1999.- 97с.
7. Квартальнов В. А. Теория и практика туризма. М.: Финансы и статистика,
2003.
8. ... В.П. ... ... в ... Дом ... ... ... А.В.П. «История туризма в древности»
Изд. Дом Герда, 2005г.
10. Вуколов В.Т. Международный туризм. - М., 1986 ... ... М.Б. ... ... - М., 2001 г.
12. ГОСТ Р 50644-94. Туристско-экскурсионное обслуживание. ... ... ... ... и ... ... В.Н. История и теория международного туризма. ... ... для ... по ... «Туризм».- Алматы, 2002.-
221с.
14. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: ... ...... ... баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN ... ... ... ... / Под ред. Буланова В.С. и Волгина Н.А. ... ... Под ред. ... ... и ... бизнес. 1999г.
17. Дуракова И.Б. Управление персоналом: ... и ... ... ... – М.: ... 1998г.
18. Котлер Ф. Маркетинг: гостеприимство и туризм. ... ... ... М.А. ... ... менеджмент организации. 2003г.
21. http://www.bfm.ru/news/216457?doctype=article
22. Михайлова М. Н. Основы ... ... ... лекций.
Псков, 2008.-46-88c.
23. http://www.svastour.ru/instruktor.htm
24. http://www.kavkaz-uzel.ru/articles/216550/
25. Кравченко К.А. Поиск и отбор персонала: История и ... ... ... -№12 –С. 39-42.
26. Шекшня С.В. Управление персоналом современной ... ... ... ... 3-е, переработанное и дополненное. – М.: ЗАО
«Бизнес-школа «Интел-Синтез», 1998.-48-50c.
27. www.select-a-room.com
28. Татарников А.А. Управление кадрами в корпорациях США, Японии, ... М.: ИНЭ. ... ... В.В., ... ВА. ... ... менеджмента. - М.: Дело Лтд.,
2007.-98c.
30. www.acae.edu.au/schools/asthm/‎
31. www.santpol.edu.es/en/‎
32. Федеральный закон "Об образовании" от 10.07.1992 № 3266-1 (ред. ... ... ... ... / Под ред. ... В.С. и ... Н.А. ... 2007.-47-49c.
34. Квартальнов В.А. Туристика – научная ... ... ... ... в ... туристской деятельности.
Актуальные проблемы туризма: Сборник научных трудов. 1996-1997гг. – ...... ... С. Г. ... исследования, основные концепции и методы.
СПб.: Вектор, 2007.-4-18c.
36. ... сайт ... ... ... ... ... ... сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
38. Қазақстан Республикасының Туризм және ... ... ... ... 2004 ... 12 ... N ... ұйымдар
қызметкерлерінің біліктілігін арттыру, оларды аттестаттау және ... ... ... ... ... ... ... В.Н. К вопросу о движущих факторах и периодизации истории
туризма // ... и ... ... ... 2000, №2, с. ... Вуколов В.Н. История и теория международного туризма. Универсальный
учебно-метод. комплекс для ... по ... ... Алматы, 2002.-
221с
41. http://massaget.kz/bilim/bilim-ordalary/2858
42. Қазақ Ұлттық университетінің ресми сайты: http://www.kaznu.kz/43.
43. «Тұран» университетінің ресми сайты:
http://turan.kz/index.php/2011-03-22-17-06-57/kafit/turizm-servis.html
44. ... ... және ... академиясының ресми сайты:
http://www.kazacademsport.kz/pages/65.html
45. Евгений Никитинский Катализатор процесса ... ... ... ... Хомутов В. хроническая безработица: предпосылки и последствия
/ Человеческие ресурсы. 1998. № ... ... А., ... Ж., Саурамбаев О. Рынок туристических
услуг в Казахстане // Альпари 2000 г., №2,с.17.
48. "Қазақстан Бүгін" агенттігі
http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1233119077&chapter=1233119263
49. Маханбет ... ... ... ... ... даярлаудың
педагогикалық шарттары
www.kaznpu.kz/docs/autorefer/poslaxmet.doc‎
50. kk.convdocs.org/docs/index-24834.html?page=3‎
-----------------------
Туризм – экономика саласы
Әлеуметтік, экономикалық, тәрбиелік факторлар
Туристік іс-әрекетке даярлау үдерісі
Мотивациялық-мақсаттылық
Эмоциялық
Тұлғалық
Компоненттер
Оқу-тәрбие үдерісінің мазмұны
Оқу ... ... ... ... даярлау
әрекеттерге
Педагогикалық шарттар
Кәсіби практика
Салауатты өмір салтын қамтама-сыз ету
Табиғатты қорғау және сақтау біліктілігін ... ... ... ... ... ... ... ұйымдасты-рушылық
Тәрбие үдерісі
0
10
20
30
40
50
60
70
ЭТ
БТ
ЭТ
БТ
ЭТ
БТ
Жоғары
Орта
Төмен
Мотвациялық-
мақсаттылық басы
Мотвациялық-
мақсаттылық соңы
Эмоциялық басы
Эмоциялық соңы
Тұлғалық басы
Тұлғалық соңы

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық - әлеуметтік қамтамасыз етудің негізгі құралы22 бет
Туристік кадрларды даярлаудың алғышарттары15 бет
Туристік сала мамандарын даярлау тарихы66 бет
Алматы облысында 2007-2011 жылдарға арналған туризм даму бағдарламасының анализі37 бет
Қазақстан Республикасындағы туризм саласы50 бет
Қазақстанда ғылыми-техникалық кадрларды дайындау саясаты6 бет
Әлеуметтік педагогиканың теориясы мен практикасы4 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде мектепалды даярлау114 бет
1946-1970 жылдардағы Қазақстан ауыр өнеркәсібіне инженер кардларды даярлау63 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь